Wikipedia papwiki https://pap.wikipedia.org/wiki/P%C3%A1gina_Prinsipal MediaWiki 1.47.0-wmf.4 first-letter Medio Spesial Diskushon Usuario Diskushon usuario Wikipedia Diskushon Wikipedia Fail Diskushon fail MediaWiki Diskushon MediaWiki Malchi Diskushon malchi Yuda Diskushon yuda Kategoria Diskushon kategoria TimedText TimedText talk Module Module talk Event Event talk 0 5835 192338 192316 2026-05-31T14:19:42Z WikiBayer 8838 Reverted edit by [[Special:Contributions/Dr-Andr888|Dr-Andr888]] ([[User talk:Dr-Andr888|talk]]) to last revision by [[User:Kallmemel|Kallmemel]] 143210 wikitext text/x-wiki {{Infopais | nomber_nativo = {{lang|ka|საქართველო}}<br>''Sakartvelo'' | imagen_mapa = Georgia (orthographic projection).svg | himno_nashonal = {{lang|ka|თავისუფლება}}<br/>''Tavisupleba''<br/>([[Papiamentu]]: "Libertat")<br/>[[File:Tavisupleba_instrumental.ogg]] | kapital = [[Tbilisi]] | stat_mas_grandi = [[Tbilisi]] | idiomanan_ofisial = [[Georgiano]] | forma_di_gobernashon = [[Republika semi-presidenshal]] | titulo_kabesante1 = [[Presidente]] | nomber_kabesante1 = [[Giorgi Margvelashvili]] | tipo_di_soberania = [[Independensia]] | eventonan_di_fundashon = Independensia den [[Union Sovietiko]] | fechanan_di_fundashon = 9 di april [[1991]] | persentahe_awa = 4.56 | moneda = [[Lari]] | kodigo_moneda = GEL | utc_offset = +4 | kodigo_tld = .ge | gentilisio = georgiano }} '''Georgia''' ta un pais situá na kosta di [[Laman Pretu]] entre Ost [[Oropa]] i West [[Asia]].<ref>{{en}} ''Encyclopedia of World Geography, Volume 1'', R. W. McColl, Infobase Publishing, 14 di mei 2014, p.366</ref> <gallery caption="Georgia"> Tbilisi-Freiheitsplatz-04-Rathaus-2019-gje.jpg|Tbilisi Mtskheta-Svetitskhoveli-Kirche-20-Tor-2019-gje.jpg|Mtskheta Stepantsminda-04-von Gergeti-2019-gje.jpg|Stepantsminda Bodbe-06-Nino-Kirche-2019-gje.jpg|Bodbe Georgische Heerstrasse-24-Kirche-2019-gje.jpg| Tsinandali-06-Palast-2019-gje.jpg|Tsinandali </gallery> {{Asia}} {{Appendix}} [[Category:Georgia| ]] rgnjqkjhzddgli73uhnh7y1xhp6rhrr 2 8300 192421 188630 2026-06-01T10:29:56Z Caribiana 8320 192421 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ Premionan: * [[Karibe Hulandes]]: [[Arte di Palabra]] - [[Premio Sticusa]] - [[Premio Cultural CCG]] * {{CUW}}: [[Premio Chapi di Plata]] ([[Pierre Lauffer]]) - [[Premio Cola Debrot]] - [[Premio Boeli van Leeuwen]] - [[Tapushi Literario]] - [[Premio MCB]] - [[Premio UNESCO Kòrsou pa Idioma Materno Papiamentu]] - Ernest Jacky Voges Monument Award * {{ABW}}: [[Premio Cadushi di Cristal]] - [[Premio Nacional Crioyo di Oro]] - [[Premio Padu del Caribe]] - Theatre Festival Award of Aruba - [[Premio Motito y Rufo Wever]] - [[Premio Nacional di Teatro]] - * {{BON}}: [[Premio Pipita di Kònkòmber]] Pending: [[Cas di cunucu]] - [[Stichting Rancho]] - renbak na Korsou - ------------------------ {{Variante|a}} {{Databox}} '''Arte visual''' ([[hulandes]]: ''beeldende kunst'', [[ingles]]: ''visual arts'') ta e formanan di arte den cua e imagen of aspecto visual ta central. E obra ta wòrdu realisá den forma di un obheto físiko òf representashon visual. Arte visual ta distinto for di arte di tarima, unda e presensia di un públiko bibu ta esencial. E artenan visual ta inkluí disiplina manera pintura, dibuho, grabashon, eskultura, serámika, fotografia, video, trahamentu di pelíkula, diseño, artesania i arkitektura. Ademas, artenan apliká,[1] manera diseño industrial, diseño gráfiko, diseño di moda, diseño di interior i arte dekorativo,[2] ta forma parti di e doménio di arte visual. Un obra di arte visual por ta bidimensional (manera un pintura òf dibuho) òf tridimensional (manera un eskultura). Den algun konteksto, arte visual tambe ta referí komo arte plástiko (di origen francés: les arts plastiques), referiendo na e materialidat tangible di e obra. Arte visual ta wòrdu kreá den estudio, riba kaya òf den espasio temporal, i ta wòrdu presentá na públiko den museonan, galerianan, eksposishonnan i espasio públiko. Tambe tin kolekshonnan di arte den posesion di institushonnan, gobièrnunan i kolekshonadónan privá. == Historia == Arte visual tin un historia largu ku ta kuminsá den prehistoria, ku pintura rupestre i obhetonan dekorativo. Den civilisashonnan antiguo manera Egipto, Mesopotamia, Gresia i Roma, arte visual tabata sirbi funshonnan religioso, polítiko i dekorativo. Durante Edad Media, arte tabata hopi bia liga na iglesia, miéntras ku den Renacimiento a surgi un enfoke riba perspektiva, realismo i e artista komo individu kreativo. Den siglo 19 i 20, movimientonan manera impresionismo, ekspresionismo i surrealismo a amplia e definishon di arte visual. Den epoka moderno i kontemporáneo, arte visual a bira mas diversifiká, inkluyendo medio digital, instalashon i arte konseptual, ku a desafia e idea tradishonal di kiko ta un obra di arte. == Caracteristica == E karakterístika prinsipal di arte visual ta su enfoke riba e aspekto visual i estétiko. Elementonan importante den arte visual ta incluí: forma koló linea tekstura espasio komposishon Arte visual por ta representativo (mustrando realidad) òf abstrakto (sin representashon literal). E interpretashon di un obra di arte por varia segun e espectador, su konteks kultural i su eksperensia personal. Ademas, arte visual por tin diferente funshonnan, manera ekspreshon personal, komunikashon di idea, dokumentashon historiko òf dekorashon. == Caribe Hulandes == Den Karibe Hulandes, arte visual ta un refleho di historia, identidat i diversidat kultural di e region. Artistanan lokal ta usa medio manera pintura, eskultura i fotografia pa eksplorá tema manera kolonialismo, identidat, diaspora i relashon ku medio ambiente. Arte visual den e islanan ta influensiá pa tradishonnan Afrikano, Europeo i Indígena, ku ta resulta den un estilo úniko i hibrido. Ademas di arte den galerianan, tin un presensia fuerte di arte públiko, manera murales i instalashonnan den espasio urbano. Organisashonnan kultural, museonan i fundashonnan den Aruba, Kòrsou i Boneiru ta stimulá desaroyo di arte visual dor di eksposishonnan, edukashon i sosten di artistanan lokal. == Mira tambe == * [[Artista di Karibe Hulandes|Lista di artista di Caribe Hulandes]] {{Appendix}} [[:Kategoria:Arte]] [[:Kategoria: -------------- '''Arte visual''' (na [[hulandes]]: ''beeldende kunst'', [[ingles]]: ''visual arts''), ta e formanan di arte den cua imagen, of lo visual, ta tuma precedencia. E imagen ta wòrdu realisá, òf deskribí, den forma di un obheto di arte. E ta distinto for di [[arte di tarima]], pa cua e presencia di un publico bibo ta esencial. E artenan visual ta formanan di arte manera pintura, dibuho, grabashon, eskultura, serámika, fotografia, video, imágen, trahamentu di pelíkula, diseño, artesania i arkitektura. Hopi disiplina artístiko manera arte performátiko, arte konseptual i arte di textil, tambe ta enserá aspekto di arte visual, i tambe arte di otro tipo. Den e artenan visual, e artenan apliká,<ref>{{usurped|1=[https://web.archive.org/web/20170623143359/http://www.buzzle.com/articles/different-forms-of-art.html ''Different Forms of Art – Applied Art'']}}. Buzzle.com. Retrieved 11 December 2010.</ref> manera diseño industrial, diseño gráfiko, diseño di moda, diseño di interior, i arte dekorativo<ref>{{cite web |url=http://www.georgebrown.ca/centres/AD/index.aspx |title=Centre for Arts and Design in Toronto, Canada |publisher=Georgebrown.ca |date=2011-02-15 |access-date=2011-10-30 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20111028075227/http://www.georgebrown.ca/centres/AD/index.aspx |archive-date=2011-10-28}}</ref> tambe ta inkluí. Arte visual ta e forma di arte den kua e imágen, òf e visual, ta tuma presedensia. E imágen ta wòrdu realisá, òf deskribí, den forma di un opheto di arte. Un opheto di arte por tuma un forma plat, manera un pintura, òf un forma tridimenshonal, manera un eskultura. Den paisnan di abla ingles, e ta wòrdu referí na dje komo ‘e arte visual’. Arte visual tambe ta wòrdu referí na dje, usando un galicismo, komo arte plástiko (franses: les arts plastiques). Plástik ta nifiká tangibel, material; e materialidat aki ta para den kontraste ku e abstrakshon di e artenan di aktuashon: baile, teater i músika, ku ta tuma lugá den tempu. Tur dos tipo di arte ta proveé ​​e televidente ku un eksperensia estétiko, den forma di un eksperensia sensorial eksepshonal. Arte visual ta wòrdu kreá prinsipalmente den studio pero tambe riba kaya òf den espasio temporal, i ta wòrdu presentá na públiko den eksposishonnan den museonan, galerianan, inisiativanan di artista, i espasio públiko. Ménos públiko ta e kolekshonnan di arte di institushonnan, gobièrnunan i kolekshonadónan privá. == Historia == == Caracteristica == == Caribe Hulandes == Den Caribe Hulandes, arte visual {{Appendix}} [[:Kategoria:Arte]] --------------------------------------- {{infobox persona | nomber = Julio Maduro }} '''Julio Maduro''' (☆ 12 di april]] [[1924]] na [[Watapana Gezaag]] - † [[1997]] tabata un culturista y conocedor di historia di Aruba. == Biografia == Julio a nace dia 12 di April 1924 na Watapana Gezaag, San Nicolas, unda su mayornan tabata tin un tienda na principio di siglo pasá. Famia Maduro tabata tin cunucu y plantacion di aloe tambe. E tempo ey nan tabata manda nan mercancia cu barco di bela pa Playa, e.o. aloe, boonchi watapana, palo, pampuna, patia y sombre gevlecht. Na Playa nan tabata cumpra otro mercancia pa nan tienda na San Nicolas, manera sucu, hariña, herment, paña y tela. Famia Maduro tabata bende te hasta cah'i morto. Cu yegada di Lago tur cos a cambia. Lago a bin cu su mes "comisario" y na 1937 famia Maduro a sera su negoshi. Como hoben Julio mester a yuda corta y drenta aloe tur mainta di 5'or y mei te cu 10'or y mei. Un trabao pisá cu ta laga hende tur sushi. Cu 20 aña Julio a cuminza traha na Lago. Pero despues cos a bira malo y pa cubri gastonan Julio a bai navega riba un tankero. Despues cu el a bolbe Aruba, el a bai traha na Sociale Zaken y asina Julio a drenta arena politico. Na 1955 el a wordo eligi pa forma parti di Bestuurscollege. Julio tabata tin 31 aña só tempo cu el a bira diputado. Julio Maduro tabata tin un "don" especial. E tabata scirbi poesía y storianan cortico. Tur tin di haber cu cultura di Aruba. E tabata lucha pa nos idioma papiamento y tabata tin un amor grandi pa su isla, su hendenan y su naturalesa. Esaki el a demonstra den su poesíanan "Luto" y "Pakiko mi ta Arubiano". E tabata miembro di Comisión di bandera y di Stinapa (despues Fanapa y Stimaruba). Pa esakinan el a duna hopi lectura na scolnan y organizacionnan. Julio semper tabata cla pa yuda cu informacion tocante historia, flora y fauna di Aruba. Asina e tabata presentá un programa na television masha gustá anto gratuitamente. Casi | henter Aruba tabata § sintonizá e programa "Aruba y su pasado". Su $ sponsor tabata jf asina satisfecho cu e trabao di Julio cu el a regalé un camera f di video. Julio a colaborá cu Esaki ta Julio Maduro, un conocedor di historia y cultura di Aruba. i varios publicación e.o.: Encyclopedie van de Nederlandse Antillen, bukinan di Aruba, diferente corant y revista y varios mas. Matinette como programa di television y como revista (despues Chabalito) tambe a haya hopi colaboracion di Julio Maduro riba topiconan di Aruba. Te hasta Julio a traha un poesía - cu nos ta publicá aki bao especial pa un declamador infantil recitá na Tele-Aruba den Matinette na aña 1978. Julio Maduro, despues di un enfermedad cortico, a fayece dia 3 di mei 1993, lagando atras su esposa, y 8 yiu. Awor cu e no ta cu nos mas, toch su yudanza a keda den forma di copianan cu e mes a laga y autorizá nos pa sigui usa, con tal cu ta pa yuda mantene historia y cultura di Aruba bibo cerka e generacionnan cu ta sigui. --------- {{Databox}} Un '''cas di cunucu''' (papiamentu: ''kas di kunuku'') ta un cas tipico na e [[islanan ABC]], cu usualmente ta situa den [[kunuku|cunucu]]. Cunucu ta derivá for di e palabra indjan ''conuco'', un nomber cu a wordo adopta despues pa e Spañónan na Antias y Venezuela. Cunucu ta nifica tambe un pida tereno di agricultura, sea den uzo of nò. Awendia e palabra cunucu ta referi na ‘plantacion’ (i tambe ‘campo’).<ref>[https://web.archive.org/web/20161120102703/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=371&lang= Kunuku], Encyclopedie van Curaçao</ref> Despues di e conkista di e islanan door di e Hulandesnan, e [[West Indische Compagnie]] (WIC) a establece plantacionnan na gran eskala pa komersio ku Europa. Pa traha riba e plantashinan, nan tabata trece catibonan for di [[Afrika|Africa]] y a traha casnan riba e tereno di plantashon, den e estilo custumber na West Africa. Materialnan comun riba e islanan, manera palu, piedra di coral, piedra di kalki of lodo mescla ku sterilisashon di baka riba un mimbre di rama, tabata wòrdu usá pa e murayanan, i palu di maishi òf kaña tabata wòrdu usá pa e daknan. E materialnan aki ta reflehá den e palabranan papiamentu: kas di yerba ta nifiká “hut di yerba”, [[cas di torto]] ta nifica “hut di lodo”, kas di pal’i maishi ta nifiká “hut di palu di maishi”. Kunuku is de algemene naam voor het landelijke gebied van de Benedenwindse Eilanden, al of niet in gebruik voor landbouw of veeteelt. Het woord is afgeleid van het Indiaanse conuco, een naam later overgenomen door de Spanjaarden in de Antillen en Venezuela. Kunuku betekent ook een stuk landbouwgrond al of niet in gebruik. == Aruba == Na Aruba ta dividí casnan di cunuku den cuater categoria. Casnan prome cu 1920, casnan despues di 1920, casnan cu un dak y casnan cu dos dak.[1] == Boneiru == Na Boneiru na 1937, segun e teniente gobernador, e introdukshon di e diseño standart di kunuku no tabata nesesario “E kunukero i/òf trahadó boneriano, kontrali na su kompañero di klas den gran mayoria di e di dos òf di tres distrito riba Curaçao, no tin su kas di baka pa biba aden tur ora, sino mas bien pa sirbi komo refugio durante áwaseru òf mal tempu atrobe - esaki ta e rancho òf ramada - ora e tin ku traha riba e tereno Normalmente e tin su mes kas den un di e pueblonan òf hamletnan riba e isla i e ta pues muchu mas mihó ku e promedio di kas di konukoe na Curaçao. ." E gobernador ta skirbi mas aleu: “Por deklará kompletamente di e boneriano ku e tin e karakterístika ku no ta sufisientemente apresiá pa kuida su kas masha bon (…) pa e por haña su mes kas e lo priva su mes di hopi, asta sufisiente kuminda i paña".[2] == Kòrsou == Ora sklabitut a wòrdu aboli riba 1 di yüli 1863, ex-catibunan a haña terenonan chikitu ku nan por a usa pa kultivá kuminda. E fundashon di e refineria di zeta (e Isla) na kuminsamentu di siglo 20 a kombertí e trahadónan di plantashon anterior den trahadónan di refineria di zeta. Durante e periodo aki, bleki di zeta i piedra aplastá tambe ta wòrdu usá pa e murayanan di e kasnan i bleki aplastá, blachi di heru ondula i tegel di dak pa e daknan. E kasnan aki ta wòrdu yamá kas krioyo. Kasnan tambe a wòrdu konstruí di palu ku a wòrdu usá komo pakete pa transporte di merkansia pa laman. E kasnan aki ta wòrdu yamá kasnan di planki, Papiamentu: kas di tabla. E kasnan original di Kunuku no tabatin un veranda ni un kushina pafó. Un desaroyo den e añanan despues di Segundo Guera Mundial ta ku kasnan ta wòrdu konstruí segun e konsepto di kunuku, pero ku un kushina i un veranda paden. Construccion ta wordo haci cu material manera piedra y tegel di dak. [[:Kategoria:Islanan ABC]] ---------------------------- {{Infobox organisacion| variante = a | tipo = NGO | nomber = Stichting Rancho | abrevia = | logo = | imagen = | stop_imagen = | descripcion = | leyenda = | funda = [[20 di aprel|20 di april]] [[2010]] | funda_na = | origina_di = | fusion_di = | fundado = | termina = | ideologia = conservacion di patrimonio cultural | presidente = Clifford Rosa | director = | coordinado = | subdirector = | embahador = | propietario = | sede = | pais = {{ABW}} | obhetivo = | lema = | internacional= International National Trust Organisation | entrada = | costo = | sponsor = | parameter = | parameter_info = }} '''Stichting Rancho''' ta un organisacion no gubernamental (NGO) estableci dia [[20 di aprel|20 di april]] [[2010]], dedica na conserva e herencia cultural, historico, y arkitectonico di e bario historico di Rancho na [[Oranjestad (Aruba)|Oranjestad]], [[Aruba]]. Situá na Visstraat 1, e fundashon ta enfoká riba protehá monumentonan lokal, hasi investigashon históriko, i organisá aktividatnan di komunidat pa mantené e área su identidat komo un asentamentu krusial di piskadó anterior. E fundacion comunitario ta traha consistentemente pa preserva, promove y fortalece e herencia cultural y natural di bario Rancho, Oranjestad y Aruba en general. Desde su fundacion, e organisacion a enfoca riba iniciativa cu ta conecta comunidad, historia, cultura y educacion, ainda den periodo cu circunstancianan externo a obliga adaptacion y reformulacion di plan y proyecto. Varios proyecto den curso di tempo:<ref>[https://www.cspnv.com/pdf/bon-dia-aruba-20260122.pdf Stichting Rancho ta presenta agenda cultural cu enfoke riba herencia y participacion comunitario], BDA (22 di januari 2026)</ref> * Adopta un Hanchi, un concepto cu ta enfoca riba cuido y reconexion cu espacio publico y patrimonio local. * Tempo pa Click, ta ofrece un perspectiva alternativo riba exposicionnan cultural, specialmente pa contenido cu normalmente no ta logra visibilidad amplio. * Hof ’i Bario di Rancho ta representa otro iniciativa importante cu ta enfoca riba espacio berde y herencia natural dentro di e bario. {{Appendix}} [[:Kategoria:Aruba]] ----------- {{Databox}} '''Ren bak na Kòrsou''' of '''Bak di awa di lluvia na Kòrsou''', tambe yama '''ren bak''' ta \[\[put di awa di lluvia]] ku ta sirbi riba isla di [[Kòrsou]] pa warda awa di lluvia.<ref name=":1">{{Cita notisia |outor=Dennis Pikero |titulo='Regenwater maakt lekkere thee' |fuente=Ñapa |fecha=24 aprel 2004 |página=3}}</ref> E baknan ta konsistí di [[kal]], zjata, pieda grandi i simènt. Piedra grandi tabata trese for di [[Ronde Klip]] riba karret di palu (''trùk di palu''). Tin diferente tipo di bak. Algun ta riba tera (bougròndiko), otro ta bou di tera bou di sali di kas òf serka di entrada. Tin tambe ku ta pegu na kas òf un tiki leu for di dje. Klima di Kòrsou ta [[semi-arido]], ku un proméshu di lluvia di mas o ménos 550 mm pa aña. Tèmperatura tambe tin su influensia: ta variá entre 25.3 °C i 31.0 °C. Esaki ta pone suminisro di awa na preshon, tantu pa hende komo pa mata.<ref>{{Citeer web |url=[https://www.viviansnursery.com/tuinaanleg-curacao/](https://www.viviansnursery.com/tuinaanleg-curacao/) |titel=TUINAANLEG OP CURACAO |datum=25 òktober 2022 |werk=[www.viviansnursery.com](http://www.viviansnursery.com)}}</ref> == Historia == Historia di suminisro di awa ta inkluí den e [[Canon di Kòrsou]].<ref>{{Cita web |url=[https://canoncuracao.cw/39-water/](https://canoncuracao.cw/39-water/) |titulo=39. Awa |fecha=25 òktober 2022 |fuente=Canon di Kòrsou}}</ref> E promé bibu di isla tabata uza put di pia (''pos di pia'') pa haña awa. E putnan aki tabata haña preferensia na lugá ku un nivel haltu di awa den tera ([[freatisch vlak]]).<ref>{{Citeer web |url=[https://www.yumpu.com/nl/document/view/18557246/grondwaterpeil-en-watervoorziening-op-curacao-](https://www.yumpu.com/nl/document/view/18557246/grondwaterpeil-en-watervoorziening-op-curacao-) |titel=GRONDWATERPEIL EN WATERVOORZIENING OP CURACAO ... |datum=2022-10-25 |werk=Yumpu.com}}</ref> Ku yegada di [[Spañanon]] i despues \[\[Hulandes]], hende a haña instrumento pa traha put mas profundo. Na lugá ku tabatin hopi put, manera rònt di \[\[Schottegat]], a kominsá papia di 'plantashon di awa'. Pero ku demanda grandi, nivel di awa den tera a baha i hopi put a seca. Den sieklo di 19 hende por a kumpra awa ku tabata yega for di otro lugá, pero tabatin tambe bak di awa bou di kas di pieda, serka di entrada (''sala'') òf \[\[patio]]. Na plantashonnan, te den sieklo 20, hende tabata dependé di pos i baril grandi. Tabatin gota i baril, pero no tabatin bak. Uso di bak a yega ku peliger di \[\[mushi di fiebre amariyo]]. Na kas haltu (kas di campo) ta encontra bak regularmente. Na esaki no tabatin put serka. Otro manera pa haña awa manera kar di awa (''garosh’i awa'') no tabata praktiká hopi. Ku yegada di [[Isla (raffinaderia)|raffinaderia di Shell]], demanda pa awa di bèbèr a subi. Na 1928 Shell a kuminsá \[\[destilashon|destilá]] awa salá. Mas lat a instala \[\[leiding di awa]], ku den anjanan 1960 a yega prome mayoria di kas. \== Balor == Baknan na Kòrsou tin balor histórico.<ref name=":0">{{Cita buki |titulo=Monumenten in de steigers |outor=Jan Toeter |ko-outor=Anko van der Woude, Henk Langenfeld |pagina=35–37}}</ref> Dependiendo di e lugá, por tin balor arkitektoniko i monumental tambe. Bak ku ta separá for di kas ta risibí awa for di kas por medio di [[akwadukt]]. Baknan tin muraya hopi diki i e muraya ta bira mas diki abou. Den eskinan e murayanan tin forma rondá, i tin hopi [[spuwadó di awa]] (''sakadó''). Por tin un dak ku [[tegel di dak]]. Interior di un bak ta wòrdu fini-fini pa evitá [[alga]]. Den baknan tin piskadó chikí pa kome insekt i alga. Kualidat di awa ta kontrolá pa Departamento di Salú (GGD) di gobièrnu Kòrsou. Awa di bak ta bon pa hasi tè, pa kosecha lokal i segun algun hende ideal pa laba kabey.<ref name=":1" /> == Monumento == Baknan todavía ta sirbi pa warda awa. Tambe ta haña uso nobo. Tin hende ku ta mira un bak komo un luhu. Hopi kas no tin mas un bak òf e a wòrdu usa pa otro motibo. Tin kas ku a pone un piso riba un bak. Otro ta konvertí e bak den kamber di drumi, ofisina, pisina, kamber di was òf espasio pa archi. Den e kambio aki mester tene konta ku regla pa protehá e balor monumental. Ora di habri bentana, tamaño mester keda limitado. Karakterístika di monumento no mester pèrdè den restourashon. Tin direkshon espesiál pa preparashon i realizashon. Por ehèmpel, yená e bak te nivel di chon. Esaki ta posibel basta ku e proseso por wòrdu reversá.<ref name=":0" /> Na [[Landhuis Rooi Catootje]] tin un ehèmpel kla di un bak di awa ku balor monumental. Riba mapa i portret por mira ku e bak ta un tiki leu for di e kas. Na bochinanan di sakadó tin rechi pa stòp para i blachi di drenta. {{Appendix}} --------------- == Burg di Pos Chikito == Un brug cu a keda construi den afia 1928-1929 como "Brug di conexion" pa conecta e dos oriyanan na cada banda di [[Spaans Lagoen]]. E brug a keda cla dia 26 di september [Hartog, Aruba zoals het was, zoals het werd. Afb. 87]. E ‘brug’ ta forma un conexion masha importante entre e caminda cu tambe a keda construi den e temponan ey, conectando Oranjestad cu San Nicolas. E tipo di brug aki ta un combinacion di un brug permanente pa trafico y brug di conexion. Tabatin papia di haci e brug mas hancho. Realisacion di esaki no a cristalisa.<ref>[https://archive.org/details/BNA-DIG-MONUMENTENFONDS-KALENDER-2003/page/8/mode/1up?q=piedra+di+mula Kalender Monumentenfonds]</ref> == Kurimiauw 2 == E cas di cunucu a wordo traha den e forma traditional di artesania. El a wordo traha na final di siglo diesnuebe, probablemente como homenage na e matrimonio di sefior Kelly. Originalmente e curason di e cas tabata exsisti di handrij parti zuid y posiblemente tambe cu un cushina parti pabou di esey. Mester remarca cu tempo nan aya e productonan di recurso tabata: piscamento, cria di bestia manera galifia y porco y traha den plantacion di sucu na Cuba. E cas di cunucu aki ta di gran interes arkitectura historico pa motibo di su biehes. ==Schelpstraat 36 y 38 == E cas ta forma un unidad di dos parti. E prome parti, e cas di cunucu, fecha na final di siglo 19 y e di dos parti, e cas di comerciante ta construi den comienso di siglo 20. E arkitecto di tur dos e edificionan tabata Abelardo Henriquez casa cu Dominica Figaroa. Tur dos e edificionan tabata yama durante e bida di sr. Abelardo Junior den boca di pueblo “La Casa de la Municipalidad”. Riba 17 di april 1997 e casnan a wordo cumpra pa Stiching Monumenten fonds. E trabounan di restaurashon a dura di 30 di oktober pa 14 di december 2001. ==Seroe Patrishi Ongd.(z/n) - Begraafplaats== Den e santana Protestant aki tin diesseis graf. E ta situa na e caminda di santo meimei di Seroe Patrishi y Shiribana y tin un cura di cadushi rond di dje cu un muraya di piedra. Akinan a wordo dera e Comandeur Simon Plats. E tabata Comandeur pa solamente 8 luna na Aruba (1826-1827), caminda cu e | a fayese inespera. E grafnan ta conoci como grafnan di comandeur. Tin diferente lugar na Aruba cu ta conoci pa nan grafnan di comandeur. ==Papilon 110 == Un cas hopi unico cu ta consisti di dos edificio conecta na otro. E cas ta situa na e banda pariba di caminda di Santa Martha pa Santa Cruz. E noknan die cas ta core di pariba pa pabou. E edificionan ta consisti di un piso bou di un dak di cuatro banda traha di zink acaba cu decoracion riba cada punta di contacto di e noknan. Contra di e banda pabou di e edificio mas dilanti tin un edificio den un forma cuadra bou di un dak sera. Riba e banda pabou di e edificio pa zuid tin un cushina bou di un dak ful sera. Contra esaki tin un fogon cu un fundeshi den forma di un bloki, cu un schoorsteen y un capa ariba. ==Rooi Koochi 4== E cas aki ta un ehempel unico di cambio di periodo di arcitecto for di klei pa piedra y ta den bon condicion. E arcitectura a keda manera cu e tabata. E ta ilustra un cas di cunucu traha den siglo 19 den un forma artesano tradicional cu e nok casi den e direccion di pariba pabou. E banda di ariba di e cas ta traha di piedra. Sin embargo e murayanan di e galeria ta traha di klei. Remarkabel ta cu e cas ta traha riba un tereno cu ta baha na e banda zuid. Pa kita e diferencia aki e banda zuid di e cas ta traha riba un pida ariba cu ta yena. == Wilhelminastraat 11 == E cas na skina aki traha den siglo 19 ta un cas di cunucu. E cas a wordo recientemente renoba pa motibo di su funcion nobo “Optica Kok”. Posibelmente e extencion di y contra e banda pariba di e galeria di e banda zuid tambe tabata wordo usa originalmente como un sitio pa un empresa y un tienda. Contra di e banda pa nord bo ta hana un cas di siglo 20 bou di un dak cu cuatro banda cu tin un benhada den aspecto cu e banda pariba di e cas di cunucu. E nok ta para vertical riba e entrada di auto. Posibelmente e entrada aki tabata un caya. E cas aki ta pertenece na e infrastructura municipal di Oranjestad di antes. == Palm Beach 21 == Un ehempel bunita y unico di un cas di cunucu. E cas ta orienta di OZO -WNW. Remarcabel ta e fogon hancho. Cu e fogon aki ta haa un cushina chikito. Esaki bo por yega for di pafo. Esaki ta duna un motibo pa pensa cu tabata tin un negoshi di cuminda akinan. E cas tin un dak di dos banda cu zink ariba; e construccion y galeria ta laga bo supone cu originalmente tabata tin un dak traha di torto of di otro material traditional. == Seroe Patrishi 9 == E cas di cunucu traha di lodo a wordo construi medio siglo 19 riba tereno y bou di guia di Aresidius van der Biezen. E cas ta orienta cu su nok OW. E cas ta consisti di diferente material manera klei y piedra. Piedra, hopi usa den trahamento di cas, ta un piedra natural forma den pida iregular. E parti zuid die cas tin un entrada. Na cada banda di e cas nos tin un bentana grandi cu contrabentana di palo pega na dje cu ta habri bai afo. Dor di su posicion na caminda grandi bo por wak e cas bon. ==Macuarima 161 == cas di cunucu cu regenbak conoci como Cas Decora a wordo traha arededor di ana 1935. E arcitecto tabata Ignatio Ras, cunucero y metsla. E a traha e decoracionnan na e banda nord di e cas tambe. (informacion agradabel di Arsenio Ras). E cas ta orienta di pariba-pabou. E platchi zinknan pinta un color cora maron y e nok pinta blanco y e “kepersnan” ta pone enfoke riba e combinacion di color di e panchinan di dak cu e scama di decoracion gepleister ariba. E cas aki ta di gran importancia pa motibo di su bunitesa, e nificacion pa e conocimente, e historia di e isla Aruba y e balor di e pueblo. ==Brazil 12 == E cas di cunucu aki a wordo construi den e afianan 1928/1929 bou di encargo di sefor Winterdaal (tata di José Maria Winterdaal). E murayanan di e curason di e cas, ta traha di piedra, esun die galeria y cushina y tambe e muraya di e regenbak ta traha di beton cu bloki cement. E w.c. ta los riba e tereno patras di cas y tin un dak sera. E cas ta di gran interes pa e isla di Aruba pa motibo di su arcitectura historico y e balor tipico. Pa nord oost di e cas tin dos piedra di mula maishi pa mira. {{Appendix}} -------------- {{Databox}} '''Bamba''' ta un instrumento musikal Bamba ta konsistí di dos pida bambu hòl, yamá kaña brabu. Laman ta karga trese bambu òf kaña brabu na kosta nort di Boneiru. For di tur e pipanan ku ta yega kantu, ta skohe esunnan ku tin un diameter entre 7 pa 12 centimeter. Ta kòrta un pipa mas largu ku e otro. Ta toka bamba batiendo duru abou riba tera. E tokadó di bamba tin den kada man un pipa di bambu i e ta bati un biaha esun i otro biaha e otro riba suela. Bamba ta un di e instrumèntnan rítmiko mas simpel i mas bieu31,32.<ref>file:///C:/Users/l_de_/Downloads/Wij+zijn+Bonaire%20(4).pdf</ref> Un instrumento musikal trahá di dos pida bambú ku a bashí afó, yamá kaña brabu. Ta haña e takinan di bambú aki labá kantu na kosta di Boneiru i Kòrsou. For di e takinan aki, kada un di mas o ménos 7 pa 8 cm di diameter, ta kòrta dos pida di largura desigual—60 i 70 cm. Ku eksepshon di e partishon mas abou, tur otro partishon di kada pida ta wòrdu perforá. E parti abou di e bamba ta kòrtá 10 cm bou di e partishon sin perforashon. E bamba ta wòrdu toka dor di stamp’é rítmikamente riba un superfisie duru; huntu ku otro instrumentonan, inkluso e quarta i e guitara, e bamba ta kompañá kansionnan durante e fiestanan di San Juan i San Pedro na Boneiru. Den e kompañamentu aki, e bamba ta funshoná komo un kontrabas. P’esei e larguranan ta wòrdu kòrtá di tal manera ku, ku e piesa mas largu ta fungi komo e nota fundamental, e piesa mas kòrtiku ta aproksimá e di kuater nota mas serka posibel. E instrumento aki, konosí den organologia komo tubonan di stèmpel, ta wòrdu hañá rònt mundu: na Afrika, Sentro i Sur Amérika, Asia i Sur Pasífiko. Su struktura simpel ta hasié un di e instrumentonan di ritmo di mas bieu.<ref name=:"2">[https://web.archive.org/web/20161120102825/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=369&lang= Bamba], Encyclopedie van Curaçao</ref> {{Appendix}} [[Category:Instrumento musikal]] [[Category:Aruba]] [[Category:Boneiru]] [[Category:Kòrsou]] ------------------------------ {{Variante|c}} {{Databox}} '''Karko''' ta un instrumento traha di un kokolishi ku e punta korta afo. Suplamento ta wordo hasi dor di e apertura ku a wòrdu kreá. E ta produsí un zonido monótono i penetrante. Por skuch’é spesialmente na fiestanan di kosecha di [[Boneiru]]. E carco ta un kokolishi cu e punta corta afo. Suplamento ta wordo haci door di e apertura cu a wordo kreá. E ta produsí un zonido monótono i penetrante. Por skuch’é spesialmente na fiestanan di kosecha di Boneiru. {{Appendix}} *Orígen: E kalko (tambe konosí komo karko) ta un instrumento natural ku orígen den tradishon Afrikano i Indígeno Karibeño. Tabata uzá pa komunikashon, selebrashon i músika spiritual den komunidat kolonial. *Deskripshon: Un koncha grandi di see (Queen Conch), ku su punta a kue pa krea un bochin. Supla duru den e bochin ta produsí un son ronko, bronzit i resonante, manera un trompeta rudimentario. *Uzo: E kalko tabata sirbi komo instrumento di señal: pa yama hende, marká kuminsamentu di fiesta, ceremonia, of ritu. Tambe tabata forma parti di banda folklóriko komo introdukshon musikal. *Género musikal: Tambú, Seú, Músika folklóriko *Gruponan konosí: Grupo Danzarte (Kòrsou) Grupo Tutti Frutti (Boneiru) Grupos folklóriko di Seú {{Template:Navegashon Instrumento musikal di Aruba, Boneiru i Kòrsou}} [[:Category:Instrumento musikal]] [[:Category:Boneiru]] [[:Category:Kòrsou]] ------------------------------------ {{Databox}} '''Kimba Tutu''' ta un instrumento musikal *Orígen: "Kimba tutu" ta un nòmber folklóriko pa un tambú ku orígen Afrikano, ku a bira parti di ekspreshon folklóriko den islanan ABC. "Kimba" referí na bai riba ku energia; "tutu" posibelmente referí na su son. *Deskripshon: Un tambú trahá di barika di palo ku kuero tensá riba su kabes. Por bati ku man of ku palito. E tambú ta produsi un son profundo, energiétiko i pulsante. *Uzo: Uzá den danza folklóriko i fiesta, asina manera tambú. Ta stimulá moveshon di kurpa, i sirbi komo ekspreshon di resistensia kultural i identidad. *Género musikal: Tambú, Danza folklóriko, Músika di resistensia i identidad Afrikano-karibeño *Gruponan konosí: Grupo di Tambú Tradishonal (Kòrsou) Fundashon di Musika Antiyano Presentashon den Siman di Kultura [[:Kategoria:Instrumento musikal]] [[:Kategoria:Aruba]] [[:Kategoria:Boneiru]] [[:Kategoria:Kòrsou]] -------------------------- [[:Kategoria:Herensia kultural]] ---------------------- '''Fogon''' ta un luga den kushina Kandela den kushina, kaminda tabata kushiná riba e konfó (wechi di kandela), yená ku karbon. E huma por a sali dor di e chimenea riba e kamina aki. Solamente e kasnan di e miembronan mas riku di e poblashon tabatin un fogón, inkluyendo e kasnan di kunuku. Damio trahá di tres piedra, riba kua tabata hasi kushinamentu (tres pied’i fogón). Zie es.wiki: hogar (fuego):El hogar, chimenea o lar,1​es el lugar de una casa donde se enciende fuego con leña o algún otro combustible. Durante siglos fue el espacio de las viviendas usado como cocina y foco de calor, un entorno común que servía de estancia y comedor (de invierno). ------------------ == Esclavo Thico == Awe dia 16 di september Thico, un esclavo di Aruba, a wordo conmemora durante di e proyecto Caquetio, Africano, Europeano: Nos tur ta un famia cu a tuma luga na Club Kibrahacha 60+, Archivo Nacional y Museo Archeologico.<ref>https://solodipueblo.com/thico-e-prome-esclavo-conoci-cu-a-para-pa-su-libertad-na-aruba/ Thico e prome esclavo conoci cu a para pa su libertad na Aruba], SolodiPueblo (12 september 2024)</ref> Thico tabata e prome esclavo na Aruba cu a para pa su libertad segun e buki di historia De Geschiedenis van Aruba tot 1816 scirbi pa señor Adi Martis. Thico su acto di protesta a tuma luga den e aña 1795, hopi prome cu e esclavo popularisa Virginia kende a nace 47 aña despues. Thico tabata un esclavo di e commandeur Bochard Specht kende tabata e commander na Aruba di 1792 te 1797 e tempo cu el a bira malo. Thico a wordo poni den (hand)boei y manda Corsou. Den e journal di e gobernador di dia 16 di september 1795 ta scirbi cu Thico lo wordo sera te ora cu e wordo bendi na un otro doño pafo di Corsou. El a wordo castiga pasobra commandeur Bochard Specht a consider’e di tin e audacia y frescura pa para pa su libertad. Awendia nos lo bisa cu el a demonstra curashi y cu e tabata asertivo. Thico a para pa su libertad na Aruba un dos luna prome cu Tula y Carpata a para pa libertad na Corsou. E carta di Bochard Specht na e Gobernador Johannes Abrahamszoon de Veer tabata di 17 di juni 1795 y Tula y Carpata a cuminsa nan lucha dia 17 di augustus 1795. Bishita Archivo Naional pa mira e bunita pinturanan di algun di nos adulto mayor cu ta comunica cu nos nan pensamento y sintimento en relacion cu sclavitud. {{Appendix}} ---------------- {{Databox}} '''Agan''' ta un instrumento di batido, tambe yamá heru, ku antiguamente tabata wòrdu usá pa akompañá e *tambu i e *kachu durante e fiesta di kosecha. Ademas, e agan tabata ser usa pa indiká e medida ora di hasi trabou pisá i ora di karga hende pa hospital. E instrumento aki ta forma di un skèrpi ku a keda kibra for di un plaka, ku a bira kasi un kobra, i e tin un largura di mas o ménos 40 cm i un diametro di mas o ménos 10 cm. E agan tabata wòrdu toka ku e slòt na suela, riba brasa, dor di bati riba dje ku un bara di heru, di mas o ménos 30 centimeter largu, yamá manga. Pa protehá e kurpa di e brasa di e hungadó i tambe pa aumenta e posibilidatnan di wega, un banda di heru - barbá - tabata wòrdu pone na e man ku tabata tene e agan. E agan, tambe konosí na Afrika Occidental, Nigeria i Benin, ta wòrdu toka durante ritualnan den honor di ⁇ Ogun ⁇ , e Dios di heru. (Kontra. Haiti: ⁇ hogan ⁇ , Cuba: ⁇ ogan ⁇ ). {{Appendix}} {{Template:Navegashon Instrumento musikal di Aruba, Boneiru i Kòrsou}} [[:Category:Instrumento musikal]] [[:Category:Aruba]] [[:Category:Boneiru]] [[:Category:Kòrsou]] Een slaginstrument, ook heru genaamd, dat vroeger gebruikt werd om de * tambu en de * kachu te begeleiden tijdens de oogstfeesten. Ook werd de agan gebruikt om de maat aan te geven bij het verrichten van zware arbeid en bij het dragen van mensen naar het ziekenhuis. Gemaakt van een bijna tot een koker omgebogen afgebroken schaar van een ploeg, heeft dit instrument een lengte van ongeveer 40 cm en een doorsnede van ongeveer 10 cm. De agan werd met de gleuf naar boven gekeerd liggend op de arm bespeeld door er met een ijzeren staafje, ongeveer 30 cm lang, manga genaamd, op te slaan. Om de huid van de arm van de bespeler te beschermen en tevens om de speelmogelijkheden te vergroten, werd een ijzeren band - barbá - om de pols gedaan bij de hand waarmee de agan werd vastgehouden. De agan, ook bekend in West-Afrika, Nigeria en Benin, wordt daar bespeeld tijdens rituelen ter ere van “Ogun”, de God van het ijzer. (Vgl. Haïti: “hogan”, Cuba: “ogan”).<ref>[https://web.archive.org/web/20170930175339/http://www.curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=369&lang= Letter A t/m D - Agan], Encyclopedie van Curaçao</ref> ---------------- hoetink {{Databox}} '''Becu''', ta un instrumento musikal traha di un uitgehold stemgel di maishi di 40 pa 50 cm di largura. midden in e stemgel zijn vlak naast elkaar twee spleetjes gesneden, waardooor de muzikant blaast. De open uiteinden worden met de handel min of meer afgesloten om het geluid te temperen. ook de stengel van het suikerriet werd er wel eens voor gebruikt. {{Appendix}} [[Category:Instrumento musikal]] [[Category:Aruba]] [[Category:Boneiru]] [[Category:Kòrsou]] Bekú Een muziekinstrument gemaakt van een uitgeholde sorghostengel (de stengel van de zogenaamde "maishi chiki" plant) van 40 a 50 cm lengte en 2 cm dikte. Op ongeveer 3 cm van een der gaatjes, echter op de lijn die gevormd wordt door de twee gaatjes, wordt in de lengte van de stengel een tongetje ingesneden, waardoor beurtelings wordt geblazen en gezogen. De toonhoogte-verschillen worden verkregen door de gaten met de duimen beurtelings af te sluiten en te openen. De bekú werd gespeeld om de tijd te doden bij het bewaken van de sorghovelden tegen vernieling door vogels en andere dieren. Ook werd de bekú tijdens familiefeesten gespeeld, begeleid door de wiri en de bamba. Wordt vandaag nog gespeeld in Benin en Opper-Volta, respectievelijk papo en bumpa genoemd.<ref>[https://web.archive.org/web/20170930175339/http://www.curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=369&lang= Letter A t/m D - Beku], Encyclopedie van Curacao</ref> -------- {{Databox}} '''Barí''' ta un instrumento musikal Na Boneiru, barí ta referí tantu na e instrumènt mas importante den músika kultural, komo na e selebrashon di barí. Ántes tabata usa barí di ròm komo instrumènt. Despues ku e barínan ei no tabata bini mas, a kuminsá traha barí di palu. Ta kurti kueru di kabritu òf di karné pa pone riba e barí. Grandinan ta bisa ku e kueru di karné ta toka mas mihó ku esun di kabritu. E tokadó ta wanta e barí krusando su pianan rònt di e barí. Pa e barí saka zonido, e tokadó ta bati ku su dedenan riba e kueru33. == Wiri == Ta traha wiri di heru, koper òf stal. Si usa heru, e zonido di wiri ta mas kla. E largura di wiri ta entre 20 ku 30 centimeter. Den e hanchura di e wiri, nan ta skèrf algun strepi di punta pa punta. Pa toka wiri e tokadó ta tene e instrumènt den su man. Den su otro man e tin un otro heru ku e ta raspa riba e instrumènt pa saka ritmo. Na Boneiru wiri ta un instrumènt ku no por falta34.44 {{Appendix}} {{Template:Navegashon Instrumento musikal di Aruba, Boneiru i Kòrsou}} [[Category:Instrumento musikal]] ---------------------------------- == Sinfonia di man == Durante di e selebrashon di maskarada, e instrumènt mas prinsipal ta sinfonia di man. Esaki ta un sinfonia ku ta toka ku man. E tokadó di sinfonia di man ta dirigí e grupo di maskarada. Otro tipo di instrumènt Segun tempu ta desaroyá, gruponan a introdusí mas instrumènt musikal den e ritmo kultural di Boneiru. Esnan ku mi a menshoná tabata tei tur tempu i tei te dia di awe. Tin instrumènt di ántes ku awendia bandanan no ta usa mashá mas. Por ehèmpel karkó. Karkó ta e kokolishi di mas grandi na Boneiru. Tabata usa kaska di karkó ántes komo instrumènt di supla pa tur tipo di okashon. -------------------------- {{Databox}} '''Premio Sticusa''' tabata un premio literario pa tur idioma di Surnam i Antias Hulandes, pr ehempel Srnan Tongo, Hindi i Papiamentu ku eksepshon di hulandes. * 1976 ** premio literario - Guillermo Rosario ** premio di incentivo - Henry Habibe; Federico Oduber *1975 ** premio literario - [[Antoine Maduro]] *1976 *1977 ** premio di incentivo - [[Pacheco Domacassé]] (rechasa) [[Category:Kultura]] [[Category:Antias Hulandes]] ------------------- '''Adriaan Lacle''' ([[16 di yüni|16 di juni]] [[1866]] - [[21 di yüni|21 di juni]] [[1935]]), tabata un komersiante magnate Arubano. cu ta conecta cu varios eificio di herencia: * Casa La Quinta * [[Cas Veneranda]] * stadhuis di oranjestad * [[Fontein (Aruba)|Fontein]] == Biografia == Hij is geboren op 16 juni 1866, yiu di Casper Pieter Laclé en Nano Jacomina Nicolasa Henricus y tabata e mayor di seis yu. No tin hopi konosementu tokante su edukashon di mucha òf kualke di su promé eksperensianan di negoshi, pero durante su bida laboral e a yuda hende haña prestamo, tabata un komersiante ku a logra hopi, i tabata doño di varios tereno. De echo, el a encarga e konstrukshon di e famoso kastigu La Quinta Carmen, awor un restorant. Ounke nunka e mes no a biba den e kas bunita ei, su kas mes tambe tabata reflehá su éksito i bon gusto. Awe ainda su kas ta den bon kondishon i por haña e kas den e kaya di Oranjestad. Pa loke ta trata su bida personal, ta bisa ku el a kasa dos biaha durante su bida. E tabatin su promé yu muhé durante su promé matrimonio, pero el a pèrdè su esposa poko despues di su nasementu. Durante su di dos matrimonio el a haña 16 yu. Sinembargo, a bisa ku solamente 11 di e 17 hòmbernan ei a logra pasa 18 aña di edat. Na 1891 el a bolbe casa cu Leonsa Oduber (1871- 1951) El a fayece na e edad di 69 ana. (Oranjestad)—The name Adriaan Laclé may ring a bell to locals as one of the bigger roads on the island, but about a century ago, Adriaan Laclé was a rich businessman, well-known for his generosity, wealth, and taste. Adriaan was born in 1866 and was the eldest of six children. Not much is known about his childhood upbringing or any of his earlier business ordeals, but during his hay day he often helped people get loans, was a well-established trader, and owned several plots of land. In fact, he commissioned the construction of the famous La Quinta Carmen manor—now a restaurant. Though he himself never lived in the beautiful manor, his own house also reflected his success and good taste. Today his house still stands in good condition and can be found in the back streets of main street Oranjestad. Regarding his personal life, it has been said that he was married twice during his lifetime. He had his first daughter during his first marriage but lost his wife soon after her birth. During his second marriage, he fathered 16 children. However, it has been said that only 11 of those 17 made it past 18 years of age. Perhaps two of his most well-known daughters are Maria Monica Laclé and Maria Veneranda Laclé, who went on to marry successful brothers Eloy Arends and Maximilian Arends, respectively. Their houses are still standing; Eloy and Maria Monica’s mansion functions as a townhall, used to host civil marriages, while Maximilian and Maria Veneranda’s house stands on the opposite side of the road to them—though currently under renovation after years left in ruin.<ref>https://www.cspnv.com/pdf/aruba-today-20240521.pdf Adriaan Laclé One of Aruba’s richest men in the twentieth century], Aruba Today (21 di mei 2024) </ref> Source: De Kolibrie op de Rots (en meer over de geschiedenis van Aruba) by Evert Bongers {{Appendix}} ---------------------------- {{Databox}} [[File:Pan bati (beaten bread) - Aruba.jpg|thumb|Pan bati cu pisca y cabaron]] en.wiki: '''Pan bati''' ta un pan plat, cu ta un autentico specialidad di e cushina [[Aruba]]no. Na Aruba ta come esaki como pan y na banda di otro platonan manera sopa carni, stoba y paska hasa. Tambe por come cu sucu riba dje o otro reyeno. Pan bati ta parce un pancake, pero cu un sabor diferente y hopi menos dushi.<ref>https://www.visitaruba.com/aruba-recipes/pan-bati/|titel=Pan bati|werk=Visitaruba.com|</ref> E ta traha di hariña di maishi (sorghum), hariña di trigo y lechi. Originalmente e tabata wordo traha riba un casuela, awendia ta uza un panchi.<ref>http://www.nostisia.com/lifestyle/65-recepten/958-pan-bati.html</ref> E creacion di pan bati a ser influencia pa diferente cultura manera esun di e conkistadonan [[Spaña|Spaño]] i esun di e nativonan indjan. Pero e influencia di mas grandi a bini di e cultura crioyo Arubano. Pan bati ta un auténtiko plato di Aruba, ku ta parce pancake pero ku un sabor diferente. Pan bati ta un plat di pan ku ta wòrdu traha manera pancake, pero ku un sabor hopi ménos dushi. E ta un plato di banda hopi popular i ta kumpli ku kasi tur kos típiko arubano, manera sup, stew i piská fritu òf shellfish. E por wordo combina na banda di diferente plato manera sopa carni, stoba y paska hasa. Pan Bati is een vrij dikke pannenkoek die van oorsprong uit Aruba komt en gebakken wordt op een kasuela. Een kasuela is een gietijzerplaat waar ( met erg weinig boter ) de pannenkoeken op worden gebakken. Intussen heeft de kasuela plaats gemaakt voor de koekenpan.<ref>http://www.nostisia.com/lifestyle/65-recepten/958-pan-bati.html</ref> {{Multiple image | image1 = Maishi Rabo (Sorghum bicolor).jpeg | image2 = Casuela 16 36 24 540000.jpeg | caption2 = ''Casuela'' (flat cast iron griddle)or ''Buren''(flat clay griddle)are used to cook ''[[arepa]]'' cachapa and pan bati. An equivalent variety is the [[Comal (cookware)|comal]]. | caption1 = In Aruba ''maishi rabo'' ([[Sorghum bicolor; Spc.introduced]]) is used to make ''pan bati'' (typical Aruban flat native bread). While funchi is made from corn ([[ Zea mais]]) | total_width = 400 | image3 = Pan bati (beaten bread) - Aruba.jpg | caption3 = Fried ''piska cora'' ([[Lutjanus purpureus|red snapper]]), shrimp, and pan bati. }} == Pan bati == Pan bati is een authentiek Arubaans bijgerecht, dat pannenkoek lijkt maar anders van smaak is.<ref>https://www.visitaruba.com/aruba-recipes/pan-bati/|titel=Pan bati|werk=Visitaruba.com|</ref> Pan Bati is een broodachtig bijgerecht dat wordt gebakken als pannenkoeken, maar veel minder zoet smaakt. Het is een zeer populair bijgerecht en past bij bijna alle typisch Arubaanse gerechten, zoals soepen, stoofpotjes en gebakken vis of schelpdieren. E pancake pisá aki ta wòrdu traha di kuminda di sorgo i lechi. E pasta ta wòrdu traha riba un plaka di heru, e cazuela. I e pan bati ta kuminda komo kuminda di banda ku piska, karni, sopa òf stew. Na lugá di patata òf riso. Den algun reseña e proporshonnan di farinha di maishi i farinha di trigo ta varia, i algun kushinan ta añadí un wowo òf sukari di vanila na lugá di sukari normal. E ta un receta excelente pa experimenta cu ne. Y cu bo no tin cazuela, no ta importa. Un bon pan tambe lo ta bon. E panbati ta traha di un compuesto di harina di maishi i di trigo. E proporshon di esakinan ta krusial pa por haña un resultado bunita i friu. Originalmente, Pan Bati tabata wòrdu kaktá riba un plaka di heru, e casuela. Deze dikke pannenkoek wordt gemaakt van sorghummeel en melk. Het deeg wordt op een ijzeren plaat, de cazuela, gebakken. En de pan bati eet je als bijgerecht bij vis, vlees, soep of stoofgerechten. In plaats van aardappels of rijst. In sommige recepten variëren de verhoudingen van het maismeel en het tarwemeel, en sommige koks doen er een ei bij, of vanillesuiker in plaats van gewone suiker. Een uitstekend recept dus om mee te experimenteren.En dat je geen cazuela hebt, geeft niets. Een goede bakpan voldoet ook. De panbati is gemaakt van een mengstel van mais- en tarwemeel. De verhouding hiervan is cruciaal om een lekker luchtig resultaat te krijgen. Oorspronkelijk werd Pan Bati gebakken op een gietijzeren plaat, de casuela.<ref>https://www.antilliaans-eten.nl/en/recepten/arubaanse-pan-bati/</ref> Maar het gaat ook prima in een koekenpan. De naam pan bati betekent letterlijk "geslagen of geklopt brood". Het doelt natuurlijk op de bereiding van het beslag, dat flink schuimig wordt opgeklopt voordat het in de pan gaat. Panbati wordt meestal bij het avondeten gegeten en wordt geserveerd als alternatief voor [[rijst]], [[aardappel]]en of [[funchi]]. Soms wordt de panbati ook gewoon als pannekoek gegeten met een klontje boter en wat poedersuiker. Op feesten wordt geitensoep met pan bati gegeten. {{Appendix}} [[:Category:Aruba]] ------------------- '''Premio Nacional di Teatro''' (PNT) ta un premio institui pa departamento di Cultura di Aruba (DCA) na aña 2004. Otorgamento di e premio ta tuma luga anualmente na ocacion di e celebracion di Dia Mundial di Teatro, riba o rond di [[27 di mart|27 di maart]]. E premio ta wordo otorga na persona, grupo of fundacion cu a contribui na desaroyo di arte di tarima na Aruba.<ref>[https://24ora.com/dca-cu-premio-nacional-di-teatro-aruba-2005-2021/ DCA cu premio nacional di Teatro Aruba 2005-2021], 24ora.com (6 di juni 2021)</ref> Cada lustro ta entrega alaves e “reconocemento special di Bida Largo” na un persona, cu a dedica henter su bida na servicio di teatro, pa su trabou, sacrificio y aporte den e campo teatral.<ref>https://arubanative.com/2024/04/04/premio-nacional-di-teatro-2024/ https://arubanative.com/2024/04/04/premio-nacional-di-teatro-2024/], Aruba Native (4 di april 2024)</ref> E prome premio a wordo otorga na 2005 y e prome reconocimiento di Bida Largo na 2009, titulo cu a bay pa prome bes na e tecniconan di Cas di Cultura Aruba, señor Richard Hopmans y señor Rolande Bryson. == Laureado == * 2005 - [[Mascaruba]], grupo teatral * 2006 - [[Jubi Naar]] (1943-2024), autor, critico, actor, periodista y director di teatro * 2007 - Amy Lasten, maestro, directora y actriz * 2008 - Carmen Herrera, autor, director di teatro, actriz y compositor hunto cu grupo teatral Kibrahacha * 2009 - Oslin (Chin) Boekhoudt (19??-2015), autor, actor y director di teatro * 2010 - Leo Tromp (1943-2021), presidente Internacional di Teatro Amateur, IATA y FUNDARTE. * 2011 - [[Vale Croes]] (1951-2015), comediante * 2012 - Mirto Laclé, gestor cultural * 2013 - [[Diana Antonette]], actriz y directora di Teatro di Danza Arubano. * 2014 - no a otorga premio * 2015 - no a otorga premio * 2016 - no a otorga premio * 2017 - no a otorga premio * 2018 - no a otorga premio * 2019 - ? * 2020 - ? * 2021 - Lenie Jeandor, actriz, escritor y director di teatro * 2022 - Persey Jeandor, actor, cantante, comediante y director di teatro * 2023 - [[Norman de Palm]], productor di teatro * 2024 - [[Instituto Pedagogiko Arubano]] (CKV Teatro) == Recipiente “Reconocemento Special di Bida Largo” == * 2009 - Richard Hopmans y Rolande Bryson, tecniconan di Cas di Cultura Aruba; pa dedica henter nan bida na servicio di teatro, pa su trabou, sacrificio y aporte den e campo teatral) * 2019 - Farita Luidens, actriz, comediante, productor, escritor di teatro; pa 50 aña den farandula cu su mega produccion “Ken ta Basha Abou”) * 2020 - [[Cas di Cultura]]; pa mas di 60 aña na servicio teatral y cooperacion pa lanta arte di tarima. {{Appendix}} [[Category:Aruba]] Manera ta custumber, tur aña Departamento di Cultura Aruba ta organisa e actividad teatral di mas grandi na Aruba cu ta relaciona cu Celebracion di Dia Mundial di Teatro. Anexo na e programa di celebracion, cada aña ta otorga e Premio Nacional di Teatro na un persona, grupo of fundacion cu a traha y cu a contribui grandemente cu e desaroyo di teatro na Aruba.<ref>[https://24ora.com/dca-cu-premio-nacional-di-teatro-aruba-2005-2021/ DCA CU PREMIO NACIONAL DI TEATRO ARUBA 2005-2021], 6 di juni 2021</ref> Cada lustro ta ser entrega alaves e “Reconocemento Special di Bida Largo” na un persona, cu a dedica henter su bida na servicio di teatro, pa su trabou, sacrificio y aporte den e campo teatral.<ref>https://arubanative.com/2024/04/04/premio-nacional-di-teatro-2024/ https://arubanative.com/2024/04/04/premio-nacional-di-teatro-2024/], Aruba Native (4 di april 2024)</ref> ----------------------------------------- '''Museum of Industry''' (''Museo di Industria'') ta un [[museo]] na [[Aruba]], dedica na e historia industrial di e isla, ku a kuminsá den [[siglo 19]]. E ta situa na [[San Nicolas]], den e edificio monumental di e toren di awa. Despues di restauracion di e edificio e museo a habri na juli 2016. == Exhibicion permanente == Pa medio di exposicionnan elabora y instalacionnan multimedia e museo ta mustra sinku pilar economico importante den historia di Aruba. E ta trata di e industrianan di oro, [[Aloe vera|aloe]], fosfato, petroleo y [[turismo]]. Museo di Industria ta forma parti di Fundacion Museo Arubano, cu ta un fundacion cu ta traha pa mantene, preserva y protehá e sector cultural di Aruba, historia y naturalesa. == Edificio == E toren di awa a wòrdu konstruí na 1939; architecto tabata [[Pieter van Stuivenberg]]. Su construccion ta konsistí di tres sekshon: e substruccion, e shaft vertical halto, y e tanki na e parti ariba. Na 2003 Fundacion Fondo pa Monumento Aruba (SMFA) a kumpra e edificion pa asina e por ser restaurá i konservá como un di e monumentonan di Aruba. E museo ta mustra pa medio di exposicionnan elabora y instalacionnan multimedia e sinku industria mas importante den historia di Aruba: oro, [[Aloe vera|aloe]], fosfato, petroleo y [[turismo]]. E Museo di Industria ta situá den e Toren di Awa na San Nicolas i ta konta e historia industrial di Aruba, ku a kuminsá den siglo 19. E toren di awa a wòrdu konstruí na 1939 i ta konsistí di tres sekshon: e substruccion, e shaft vertical halto, y e tanki na e parti ariba. A kumpra e Toren di Awa pa e Monumentonan di Fundashon na 2003 asina e por ser restaurá i konservá como un di e monumentonan di Aruba. E Museo di Industria ta forma parti di Aruba Fundacion di Museo (Fundacion Museo Aruban), cu ta un fundacion cu ta traha pa mantene, preserva y protehá e sektor kultural di Aruba, historia i naturalesa. E museo di E industria ta habri tur dia for di 9'or di mainta te 6 di atardi. The Museum of Industry is located in San Nicolas—better known as the art capital of Aruba. This museum exhibits the industrial history of gold, aloe, phosphate, oil and tourism through elaborated displays and multimedia installations.<ref>https://www.cspnv.com/pdf/aruba-today-20240402.pdf Create museum memories], Aruba Today (2 di april 2024)</ref> The Museum of Industry is situated in the Water Tower in San Nicolas and narrates Aruba's industrial history, which began in the 19th century. The Water Tower was built in 1939 and consists of three sections: the substructure, the high-rising vertical shaft, and the tank at the top. The Water Tower was purchased by the Monuments Fund in 2003 so it can be restored and preserved as one of Aruba's monuments. The Museum of Industry is part of Aruba Museum Foundation (Fundacion Museo Aruban), which is a foundation set to maintain, preserve, and protect the Aruban cultural sector, history, and nature. The museum of Industry is open daily from 9 am till 6 pm. For more information, check out their Facebook page Museum of Industry Aruba. ----------------------------- ==Musica den Caribe Hulandes== * en.wiki:Music of the former Netherlands Antilles E músika di Antias Hulandes ta un kombinashon di elementonan nativo, afrikano i europeo, i ta estrechamente konektá ku tendensia di paisnan bisiña manera Venezuela i Colombia i islanan manera Puerto Rico, Cuba, Santo Domingo, Haiti, Martinique, Trinidad, Dominica i Guadeloupe. E islanan di Curaçao i Aruba, ku tabata forma parti di Antillanan Hulandes, ta konosí pa nan vals, baile, mazurka i un tipo di músika ku ta wòrdu yamá tumba, ku a haña su nòmber for di e tambornan di conga ku ta akompañá e músika. E otro islanan ta hopi mas chikitu ku Aruba, Bonaire i Curaçao. Nan ta Sint Eustatius, Sint Maarten i Saba. Sint Eustatius tin un bida nocturno chikitu, ku solamente un club nocturno (e zouk Largo Height Disco) [1] na 1996. E habitantenan, e "Statianonan", ta tene baile improvisá den kaya, yamá "road blocks", usando stereo di outo. Saba tin un kantidat di baile den diferente restorant, inkluyendo un gran variedat di hip hop, calypso, soca, kompa, zouk, bouyon, reggae i merengue. Sint Maarten tin un bon konosí tradishon di karnaval ku músika i baile, ku ta tuma lugá meimei di aprel i ku ta kulminá ku e tradishonal kimamentu di Rei Moui-Moui, i tambe un kantidat di klubnan di anochi i kasinonan ku músika; "spot"nan popular kaminda lokalnan ta bai baila ta inkluí Boo Boo Jam i Lago Height, tur dos situá na e parti nort (franse) di Sint Maarten; e banda di kasinonan mas popular ta King Bo-Bo, konosí komo e "King of Calypso". 2] == Aruba == Musica ta masha estrechamente conecta cu e cultura Aruba, y ta hunga un rol importante den fiesta, carnaval y celebracionnan informal. E músika di karnaval a nase na Trinidad na fin di siglo 18, i ta kombiná temanan romántiko, melodía inspirá den calypso, i tambor di tumba. Otro selebrashonnan Arubiano ku ta basá riba músika ta incluí Dera Gai, Dande, Gaita i Aguinaldo. Op Aruba speelt muziek niet alleen op feestdagen een belangrijke rol, maar ook tijdens de carnavalsperiode en informele vieringen. Omdat het eiland zo klein is, heeft de muziek van Aruba rijke invloeden van Afrika, Europa en Latijns-Amerika. De muzikanten hebben de muziek wel een onmiskenbaar Arubaans/Antilliaans geluid gegeven zodat het toch niet hetzelfde is. {{div col}} * [[Asambeho]] * [[Calypso]] * [[Roadmarch]] * [[Steelband]] * [[Dande]] * [[Tumba]] * [[Waltz antiano]] * [[Bolero]] * [[Soca]] * [[Caha di Orgel]] {{div col end}} ==Bonaire== E isla di Bonaire ta konosí pa un kantidat di baile, entre otro e baile di Bari i e baile di Simadan. Polka, carioca, rumba, merengue, danza, joropo, jazz waltz i mazurka importá tambe ta popular. [[Baile di Sinta]] ta un baile popular di fertilidat, ku ta wòrdu ehekutá rònt di un palo di mei. Cancionan di trabou tradicional Africano na Bonaire a evoluciona cu tempo den cancionan ritual cu baile compleho, instrumentacion y polifonia. 3] E Bari, ku ta wòrdu ehekutá durante e festival di e mesun nòmber, i tambe na otro okashonnan, ta wòrdu dirigí pa un kantante soltero ku ta improvisá tekstonan ku ta komentá eventonan lokal i figuranan (un kantante asina ta similar na un calypsonian). E baile di Bari, ku ta wòrdu ehekutá durante e festival di Bari, ta bai huntu ku un tambor ku ta parse un bongo, yamá un Bari. E promé parti di e baile ta presentá hòmbernan ku ta kompetí den un baile stilizá, ritual pa muhénan, siguí pa un parti kaminda e parnan ta baila, maske nan no ta mishi (e ta similar na tumba).[ 3] Despues di e kosecha di sorgo den luna di febrüari te ku aprel, e festival di Simadan ta tuma lugá pa selebrá, ku e wapa, un baile ritmiko, ku ta bai huntu ku e selebrashon. E kansionnan tradishonal di Simadan ta inkluí tres forma di yamada i kontesta, e Dan Simadan, Belua i Remailo. Nan ta uza instrumentonan manera bari, wiri, karko, quarta, guitar, triangle y clapping. 3] {{div col}} * [[Bari]] * [[Simadan]] * [[Tumba]] * [[]] {{div col end}} ''Bari'' is a festival, dance, drum and song type from the Dutch Antillean island of [[Bonaire]]. It is led by a single singer, who improvises. Lyrics often concern local figures and events of importance.<ref>{{cite web|url=http://www.geographia.com/bonaire/boncul01.htm|work=Geographica: Bonaire|title=Culture: A Rich and Diverse Heritage|access-date=December 3, 2005}}</ref> ==korsou == {{div col}} * [[Wals antiano]] * [[Danza]] * [[Mazurka]] * [[Tumba]] * [[Tambu]] * [[Muzik di zumbi]] * [[Ritmo Kombina]] * [[Latin rap]] * [[Caha di Orgel]] {{div col end}} ''[[Tumba (music)|Tumba]]'' is a style of Curaçao music, strongly African in origin, despite the name's origin in a 17th-century Spanish dance. Traditional ''tumba'' is characterized by scandalous, gossiping and accusatory lyrics, but modern ''tumba'' often eschews such topics. It is well known abroad, and dates to the early 19th century. It is now a part of the [[Carnival Road March]].<ref>{{cite book|author=De Ledesma, Charles |author2=Gene Scaramuzzo |chapter=Dance-Funk Creole-Style|year=2000 |editor=Broughton, Simon |editor2=Ellingham, Mark |editor3=McConnachie, James |editor4=Duane, Orla|title=World Music, Vol. 2: Latin & North America, Caribbean, India, Asia and Pacific|pages=289–303|publisher=Rough Guides|isbn=1-85828-636-0}}</ref> == Sint Maarten == {{div col}} * [[Ponum]] * [[Quimbe]] {{div col end}} ''[[Quimbe]]'' is a topical song form from the Dutch Antillean [[St Maarten]]. It traditionally accompanies the ''ponum'' dance and drumming, but is now often performed without accompaniment. Lyrics include gossip, news and social criticism, and use clever puns and rhymes. Performance is often competitive in nature.<ref>{{cite book|title=New Grove Dictionary of Music & Musicians|editor=Sadie, Stanley|chapter=Dutch Antilles|publisher=Macmillan Publishers|location=London|year=1995|isbn=1-56159-174-2|page=777}}</ref> Other genres include: {{div col}} * [[Latin hip hop|Latin Rap]] * Ritmo Kombiná * [[Tambu (music)|Tambú]] * Seú * Wals * [[Zumbi]] {{div col end}} ----------------------------------------------------- --------------------------- Het Natuurhistorisch Museum van Bonaire is een museum geopend in 1885 en gevestigd in Kralendijk op Bonaire . Geschiedenis Gebouwd in 1885 door een Venezolaanse plantage-eigenaar, werd de eigenaar er na de Tweede Wereldoorlog van beschuldigd samen te werken met de nazi's door de bewegingen van transportschepen met een zender-ontvanger door te geven aan Duitse onderzeeërs in de Caribische Zee. De eigenaar wordt in Venezuela gearresteerd en de eigendommen worden in beslag genomen. Vervolgens werd het in 1947 aangekocht door de familie Herrera , een van de meest invloedrijke families op Bonaire . Het huis heette destijds het “Van der Reehuis”. Het groeide uit tot een kleine winkel met vlees van de plantage in Washington, houtskool, groenten, ingeblikte goederen en vervolgens bier en limonade. Tegenwoordig is dit herenhuis een van de historische monumenten van Bonaire en herbergt het het Bonaire Natural History Museum. Het bewaart Indiase kunstvoorwerpen, schelpen en zeedieren , Bonaire-vogels, koralen, schelpenfossielen, plantagegereedschappen, antieke flessen en nog veel meer . --------- '''FuHiKuBo''' (Fundashon Históriko Kultural Boneriano) ta un organisashon boneriano dedika na registra e historia di Boneiru. El a wordu funda dia 6 di ougustus 1998. == link eksterno == * [http://archivoboneiru.com/ Wepsait di Archivo di Boneiru] FuHiKuBo (Fundashon Históriko Kultural Boneriano) es una organización de Bonaire dedicada a registrar la historia de Bonaire. La fundación se creó el 6 de agosto de 1998 y se dedica a la[1]: Dat doet zij onder meer door Bonairiaanse ouderen op video te laten vertellen over hun eigen geschiedenis. De collectie bestaat uit archiefmateriaal verzameld door Boi Antoin. Via de website archivoboneiru.com zijn meer dan 1000 interviews en documentaires te zien die een beeld geven van het eiland.<ref>[https://www.unesco.nl/nl/artikel/unesco-accrediteert-bonairiaanse-stichting-fuhikubo Unesco accrediteert Bonairiaanse stichting Fuhikubo], 11 di september 2020</ref> {{Appendix}} ------------------------- {{Variante|a}} {{Databox}} [[File:Dakkappellen Weststraat 15.jpg|thumb|275px|Dak di Casita Geel]] '''Casita Geel''' (of ex-cas di Aruba Bank) ta un cas di cunucu na [[Oranjestad (Aruba)|Oranjestad]], [[Aruba]], situa den centro di ciudad na Weststraat 15. E ta un [[monumento]] proteha y a wordo registra den Registro di Monumento dia 10 di mart 2011. Het kunukuhuis gelegen aan de Weststraat 15 is een beschermd monument en is op 10 maart 2011 in het Monumentenregister ingeschreven.[2] Het is eigendom van de Stichting Monumentenfonds Aruba en was tot eind 2019 in gebruik als kantoor van ARINA. == Historia == Casita Geel ta un cas di cunucu construi na aña 1908 na crusada di Caya G.F. Betico Croes (antes Nassaustraat) y Waterweg, pega cu e edificio di Aruba Bank. Ta probable cu e parti central di e cas a ser construi na 1860 pa un [[Fransia|Frances]]<ref>{{Citeer boek|titel=Bouwen op de wind|auteurlink=|auteur=Olga van der Klooster en Michel Bakker|medeauteurs=|taal=nl|url=|uitgever=Stichting Libri Antilliani|datum=2007|pagina's=|ISBN=978-90-75238-19-8}}</ref> y na 1908 a wordo cumpra pa Richard Johan Eman van der Biest kende tabata casa cu Catharina van der Biest-Oduber. Di e matrimonio aki a nace seis yiu cual tur seis a lanta den e cas aki. Un di e yiunan Frederica van der Biest-Eman a casa cu John Gerard Eman, fundador di e prome instituto financiero di Aruba, Aruba Bank. For di aña 1999 e cas a keda inhabita y no a ser uza mas.[[File:Aruba Bank.jpg|thumb|left|John Eman Bank den Caya Betico Croes]] El a resta como e ultimo casita di cunucu den e caya principal comercial di oranjestad, despues cu tur e otronan a keda tumba abou y remplasa pa edificionan nobo i mas moderno durante [[siglo 20]]. [[File:Voorgevel Weststraat15.jpg|thumb|Fachada dilanti na Weststraat 15]] ---- nl.wiki:Weststraat 15 is een stadskunukuhuis gelegen aan de Weststraat 15 in Oranjestad, de hoofdstad van Aruba. Het staat ook bekend als het Gele Huisje (of "Casita Geel" in Papiaments) of ex-Aruba Bank Huisje. Het is tot stand gekomen mogelijk in 1908. Er is ook sprake volgens Plantage Zorg en Hoop dat het in 1860 zou zijn gebouwd door een Fransman.<ref>{{Citeer boek|titel=Bouwen op de wind|auteurlink=|auteur=Olga van der Klooster en Michel Bakker|medeauteurs=|taal=nl|url=|uitgever=Stichting Libri Antilliani|datum=2007|pagina's=|ISBN=978-90-75238-19-8}}</ref> [1] Het jaartal 1908 en huisnummer 97 boven de hoofdingang zouden hierdoor verwijzen naar een verbouwing uitgevoerd door de toenmalige eigenaar Richard Johannes Eman die het had aangekocht. Eman was gehuwd met Johana van der Biest en samen kregen ze zes kinderen. Als volwassene trouwde een van de dochters met de bankier John Gerard Eman die de stichter was van de Aruba Bank. Originalmente, la casa estaba situada en la esquina noroeste de Caya G.F. Betico Croes, antigua Nassaustraat, y Waterweg. Estaba situada con su fachada alejada de la línea de edificación con una plaza con grandes árboles delante. En el contexto urbano y sobre todo para la principal calle comercial de Oranjestad, esta casita era muy especial porque seguía siendo la última casa stadskunuku presente en esta calle. Todas las demás casas stadskunuku habían sido demolidas durante el siglo XX y sustituidas por nuevos edificios más modernos. == Historia == == Galeria == <gallery widths="200" heights="200"> </gallery> {{Commonscat}} {{Appendix}} Casita Geel ta un cas di cunucu construi na aña 1908 na crusada di Caya Betico Croes y Waterweg, pega cu e actual edificio di Aruba Bank. Probablemente e parti central di e cas a ser construi na 1860 pa un Franses y na 1908 a wordo cumpra pa Sr. Richard Johan Eman van der Biest kende tabata casa cu Catharina van der Biest- Oduber. Di e matrimonio aki a nace seis yiu cual tur seis a lanta den e cas aki. Un di e yiunan Frederica van der Biest- Eman a casa cu John Gerard Eman, fundador di e prome instituto financiero di Aruba, Aruba Bank. For di aña 1999 e cas a keda inhabita y no a ser uza mas. Na aña 2000 cu e meta pa preserva e casita aki pa futuro generacionnan y evita e bay perdi a dicidi pa muda esaki pa un locacion nobo na Weststraat. Pa aloca e monumento a busca un tereno den Oranjestad mes paso akinan ta caminda cu e cas di cunucu mester a keda mirando cu ta den e area aki so por a haya e tipo di casnan aki. Un otro punto importante tabata cu mester a haya un tereno caminda por a aloca e cas mescos cu na su tereno original na un distancia di 14 meter for di e rooilijn esaki ta ser considera un locacion historico. Asina a logra yega na e tereno caminda e edificio ta actualmente despues cu e tereno a keda traspasa pa Stichting Monumentenfonds Aruba. Esaki ta e unico biaha cu na Aruba a muda un monumento completamente. Despues di a fungi como museo, oficina, restaurant awor eCasita Geel lo ta e cas nobo di Moonshine Diaquiri & Co.<ref>[https://awemainta.com/wp-content/uploads/2023/10/AM231010.pdf E portanan di Casita Geel lo habri un biaha mas pa publico], AweMainta (10 di oktober 2023)</ref> {{Appendix}} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =|titulo=}} {{References}} }} [[Category:Hende]] [[Category:Monumento|Aruba]] [[Category:Aruba]] ------------------------------- User:Curatoraruba10/sandbox '''Museo di Industria''' ta un [[museo]] na [[Aruba]]. E ta situa den [[Watertoren San Nicolas|Watertoren di San Nicolas]], un edificio monumental na skina di Bernardstraat y Caya Cooper.? E museo tin un exposicion permanente cu ta pinta e desaroyo industrial di Aruba, cuminsando cu e explotacion minanan di oro, e cosecha di aloe, e industrianan di fosfaat y petroleo y finalmente cabando cu [[turismo]]. Het Industriemuseum, gehuisvest in de voormalige watertoren te San Nicolas, geeft een beeld van de industrialisatie van Aruba. Dat verhaal begint met het goud delven, de aloëwinning, de fosfaatindustrie, om dan eerst uit te komen bij de olie­industrie en ten slotte het toerisme.  == Watertoren San Nicolas == E edificio iconico aki ta situa na un punto cardinal di e pueblo di San Nioclas, construi pa LWV (Lands Water Voorziening, awendia WEB Aruba NV) den e decada di 1930 pa genera un precion di awa stabiel den e boom town San Nicolas. Architecto tabata [Pieter van Stuivenberg]], kende tabata traha pa LWV na korsou. == locatie == Museo Industrial ta situa alabez den un edificio cu ta hopi apropia pa cu e tematica di e exposicion aki…e edificio monumental a ser contrui pa LWV (Lands Water Voorziening) den e decada di 1930 pa genera un precion di awa stabiel den e boom town San Nicolas. Di e forma aki por acomoda e cantidad di migrantenan cu a bin busca un bon futuro na Aruba y cu pa gran parti a establece nan mes den e pueblo aki. Pa loke ta diseño por remarca cu e ta mustra razgonan di estilonan di moderno na momento di su construccion manera art deco y nieuw bouwen cu ta refleha e enfoke riba forma, dynamismo y functionalidad di e periodo. E edificio iconico aki ta situa na un punto cardinal di e pueblo di San Nioclas y sin duda ta un recuerdo potente y symbolico di e desaroyo tecnologico industrial di e epoca atras. en.wiki: ==Industry museum== The industry museum provides an overview of the industrial activities on Aruba. It has displays of the gold, [[aloe]], phosphate ([[guano]]) and oil industries which were present on the island.<ref>{{cite web|url=https://www.aruba.com/nl/ontdek/het-industriemuseum |title=Het Industriemuseum |website=Aruba.com |language=nl |access-date=19 February 2022}}</ref> The [[public utility]] companies of Aruba have permanent exhibitions of their activities.<ref name="beautiful"/> -------------------------------- '''Museo Historico di Aruba''' ta e [[museo]] mas bieu na [[Aruba]]. E ta situa den [[Fort Zoutman]] na Oranjestad. Artwell Cain: Het oudste museum is het Historisch Museum Aruba, opgericht 1961 en nu bekend als Museo Historico Arubano (FMA). Aanvankelijk viel het museum onder het beheer van de Stichting Cultureel Centrum Aruba, in 1975 kreeg het een eigen stichtingsbestuur. De doelstelling was het oprichten en beheren van één of meer musea met objecten en kunstzinnige voorwerpen van cultuurhistorisch en natuurhistorisch belang en de bewustwording van de Arubaanse bevolking van het verleden.4 In 1984 kreeg het museum een permanente behuizing in het historische Fort Zoutman, in het centrum van Oranjestad. Dit gebouw dateert uit 1798, de ernaast gelegen Willem III-toren uit 1868. ------------------------------------------- {{Databox}} [[File:Museo di Tambu Shon Cola.jpg|thumb|Museo di Tambú Shon Cola]] '''Museo di Tambú Shon Cola''' ta un [[museo]] chikitu na [[Kòrsou]]. E ta situá ost di [[Willemstad]] entre [[Spaanse Water]] i Sint Jorisbaai, den region di Bandariba. Den un kas di famia, tipo [[kas di kaha]], na Kaya Sabana Baka 31.<ref name="Leiden">{{nl}}Dyonna Benett & Annemarie de Wildt, [https://scholarlypublications.universiteitleiden.nl/access/item%3A3244344/view ''Museale meerstemmigheid op Curaçao''] den: Antilliaans erfgoed 2: nu en verder, Oostindie, G., & Stipriaan, A. van (red.) [[Universidat di Leiden]] (2021), pag.61-65.</ref> == Mira tambe == * [[Lista di museo na Kòrsou]] {{Appendix}} [[Category:Kòrsou|Museo]] [[Category:Kultura]] [[Category:Kòrsou]] Het Museo di Tambú Shon Cola ligt ten oosten van Willemstad, tussen het Spaanse water en de Sint Jorisbaai. Het vrijstaande huis met zijn veranda, dieprode muren en witte vensters is een eenvoudige versie van de deftige landhuizen van de witte elite, in de volksmond kas di kaha. Een bord bij de ingang vermeldt, in het Papiaments: ‘Een volk heeft recht op zijn eigen geschiedenis.’<ref name="Leiden">{{nl}}Dyonna Benett & Annemarie de Wildt, [https://scholarlypublications.universiteitleiden.nl/access/item%3A3244344/view ''Museale meerstemmigheid op Curaçao''] den: Antilliaans erfgoed 2: nu en verder, Oostindie, G., & Stipriaan, A. van (red.) [[Universidat di Leiden]] (2021).</ref> Het museum is opgericht in april 2015 door Mr. dr. René Rosalia (1948), politicus en oud­minister van Onderwijs, Cultuur, Sport en Wetenschap. Deze tambú­speler en ­componist promoveerde aan de Universiteit van Amsterdam op een onderzoek naar de wettelijke en kerkelijke repressie van afro­culturele volksuitingen. Rosalia is ook een van de drijvende krachten achter het bijschrijven van tambú in de Inventaris Immaterieel Erfgoed Nederland, in november 2016.91 In het museum bracht hij een groot deel van zijn in 1972 gestarte privécollectie onder. Tekstborden geven uitleg in het Papiaments en Engels. In vertaling: ‘Tambú werd gespeeld vanuit diepe spirituele redenen. De aanwezigheid van tambú in het leven van “yesterday’s people” was om te voldoen aan de plichten die verbonden waren met hun intense spirituele orientatie.’ Tambú bood hun bescherming en veiligheid. Met tambú kon de mens contact maken met God. Zonder tambú was je onbeschermd en zwak. Op een monitor zijn beelden te zien van een feest op Bandabou in 1991, waar paren dansen op tambú­muziek. Tambú is verbonden met de jaarwisseling en eindigt op Dumingu di Tres Rei, de zondag na Drie Koningen. De tambú­spelers identificeren zich met de zwarte koning Balthazar.92 --------- ------------ {{Variante|a}} {{Databox}} '''Johannes (Johan) Hartog''' (☆ 1912 - † 1997 na [[Salzburg]]) tabata un historiador, escritor y bibliotecario antiano. E ta ser considera un di e pioneronan cu a pone e fundeshi pa investigacion cientifico socio-cultural tocante [[Karibe Hulandes|Caribe Hulandes]].<ref>{{citeer web|url=https://www.creativeeuropedesk.nl/sites/default/files/files/UNESCO%20Aruba%20Heritage%20report%20Luc%20Alofs%20okt08_0.pdf|auteur=Alofs, Luc|titel=The Aruba Heritage Report|werk=Aruba National Commission for [[UNESCO]]|datum=2008|bezochtdatum=2023-10-19}}</ref> == Bibliografia == Johan Hartog tabata un persona remarcabel; e tabata protestant cu e converti den catolico y a promove den [[teologia]] (''doctor theologiae'') na Universidad di London.<ref name="Hartog">{{nl}}{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010402196:mpeg21:a0006|titel=Dr. Hartog vertrokken|werk=[[Amigoe]]|datum=1946-11-12|bezochtdatum=2023-10-19}}</ref> E tabata biaha hopi, entre otro den tur skina di [[Oropa|Europa]] y [[Medio Oriente]], acumulando conocemento na diferente universidad, pais y sociedad. Na juni 1940 el a yega [[Kòrsou|Corsou]]. Den añanan 1940 pa 1946 Hartog tabata redactor en hefe di [[Amigoe|Amigoe di Curaçao]], corant cu e momento ey tabatin circulacion na tur e islanan di [[Kòrsou i Dependensianan]]. Bou di su guia Amigoe a converti di un corant semanal den un corant diario.<ref name="Hartog"/> Despues di 1946 el a continua cu Amigoe como coresponsal. Entre 1946 i 1948 el a muda bek pa Hulanda, unda el a keda nombra redactor en hefe di e corant regional "Gooi- en Eemlander" na Hilversum. Desde 1948 el a traha pa Sticusa (Stichting voor Culturele Samenwerking) y tabata enbolbi pa cu lantamento di un centro cultural na [[Kòrsou]] y [[Aruba]]. Na 1950 el a wordo nombra director di e [[Biblioteca Nacional Aruba|biblioteca di Aruba]], cu tabata situa na Lagoenweg na [[Oranjestad (Aruba)|Oranjestad]]. Mas despues e biblioteca ta muda pa [[scol 1888|Wilhelminastraat]], unda Hartog a keda director te su pensioen na 1972. Hartog tabatin un cantidad di publicacion riba su nomber. Mayoria di su buki a wordo publica na Aruba pa e imprenta VAD (Verenigde Antilliaanse Drukkerijen, antes D.J. de Wit). Di su obranan algun a wordo traduci na idioma [[Ingles]] of [[Spaño]]. Mas conoci ta su obra ''Geschiedenis van de Nederlandse Antillen'' (Historia di Antias Hulandes), un cronica antiano den cuater tomo cu a sali entre 1953 y 1981.<ref>{{nl}}{{citeer web|url=https://www.bibliotecanacional.aw/pages/johan-hartog/|titel=Johan Hartog|werk=[[Biblioteca Nacional Aruba|BNA]]|datum=2018-02-23|bezochtdatum=2023-10-19}}</ref> Den e ultimo aña a saca como e di cincu tomo un registro y bibliografia historico. Na aña 1948 Hartog a casa cu Elisabeth Wouters, yiu muhe di G.J.J. Wouters (1883-1973), [[Lista di gobernador di Antia Hulandes (1634-1954)|gobernador di Antias Hulandes]] entre 1936 y 1942. Huntu nan a biba na [[La Piccola Marina]] di 1950 te 1980, ora nan a bandona Aruba pa motibu di salud di Elisabeth.<ref>{{nl}}{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010640175:mpeg21:a0088|titel=Personalia|werk=[[Amigoe]]|datum=1980-09-29|bezochtdatum=2023-10-19}}</ref> Na 1997 Hartog ta fayece na edad di 85 aña, net un luna despues di su esposa, y a wordo dera na Salzburg dia 21 di mei 1997. == Obra (seleccion) == * 1944 - ''Journalistiek leven in Curaçao'' * 1947 - ''Nederland in de West'' * 1953-1981 - ''Geschiedenis van de Nederlandse Antillen'', tomo I te cu IV * 1957 - ''Bonaire: van indianen tot toeristen'' * 1961 - ''Curaçao: van kolonie tot autonomie: na 1816'' * 1962 - ''Het verhaal der Maduro's en foto-album van Curaçao, 1837-1962 : uitgegeven ter gelegenheid van het honderd vijfentwintigjarig bestaan van S.E.L. Maduro & Sons'' * 1964 - ''De Bovenwindse eilanden : Sint Maarten, Saba, Sint Eustatius : eens gouden rots nu zilveren dollars'' * 1967 - ''The Honen Daliem congregation of St. Eustatius'' * 1968 - ''Luis Brion: de admiraal-financier'' (hunto cu Philip Louis Pierre Brion) * 1970 - ''Mogen de eilanden zich verheugen : geschiedenis van het protestantisme op de Nederlandse Antillen'' * 1971 - ''Honderd jaar gezelligheid in De Gezelligheid, 1871-1971'' * 1973 - ''Tula: verlangen naar vrijheid'' * 1974 - ''The courthouse of Sint Maarten'' * 1976 - ''Geschiedenis van Sint Eustatius'' * 1987 - ''Juwana Morto: Kustbatterij Aruba'' * 1996 - ''Het oude fort op de berg : gedenkboek bij het tweehonderdjarig bestaan van Fort Nassau op Curaçao'' * 1997 - ''De forten, verdedigingswerken en geschutstellingen van Curaçao en Bonaire : van Van Walbeeck tot Wouters, 1634-1942'' {{Appendix}} Johannes Hartog werd op 16 mei 1912 in Baam geboren. Hij volgde het gymnasium en studeerde vervolgens geschiedenis. In 1937, op vijfentwintigjarige leeftijd dus, promoveerde hij in Londen op de 'The Sacrifice of the Church'. Omdat het zijn voornemen was om oripntalist te worden, meldde hij zich als post-graduate student bij het Oosters Instituut in Rome. Zijn gekozen specialisatie zou de Balkan zijn. Maar de Tweede Wereldoorlog verhinderde de voorgenomen studie. Johan Hartog moest Italië verlaten. Omdat een broer van hem met zijn gezin op Curacao woonde, waar deze een betrekking bij de Shell had, belandde Johan Hartog na enige maanden en veel omzwervingen uiteindelijk op Curapao. Dr. Johan Hartog (1912-1997) was in de jaren 1940-1946 hoofdredacteur van de krant Amigoe di Curaçao, 'weekblad voor de Curaçaosche eilanden'. Onder zijn leiding werd de Amigoe een dagblad. Eind 1946 vertrok Joh. Hartog terug naar Nederland. Daar trouwde hij in 1948 met Elisabeth Wouters. Zij was een dochter van G.J.J. Wouters (1883-1973), een voormalig gouverneur van de Nederlandse Antillen (1936-1942). Vanaf 1948 was Hartog als medewerker van Sticusa (Stichting voor Culturele Samenwerking) betrokken bij de oprichting van het Culturele Centrum Curaçao en het Cultureel Centrum Aruba. In 1950 werd hij benoemd tot directeur van de Arubaanse bibliotheek aan de Lagoenweg in Oranjestad. Later zou de bibliotheek naar de Wilhelminastraat verhuizen, hij bleef er directeur tot zijn pensionering in 1972. Hartog heeft een aantal publicaties op zijn naam staan. Bekendst is zijn tussen 1953 en 1981 verschenen 'Geschiedenis van de Nederlandse Antillen', vier kloeke delen en een register. In de jaren tachtig verhuisde het echtpaar Hartog van La Piccola Marina op Aruba naar Oostenrijk, waar ze overleden in 1997. Bronnen: * "Dr. Hartog vertrokken", in: Dagblad Amigoe di Curaçao d.d. 02-11-1946 *"Cultuur op korte termijn", in: Amigoe di Curaçao: Dagblad voor de Nederlandse Antillen d.d. 31-05-1950 * "Verdiensten Hartog gememoreerd. Arubaanse bibliotheek viert 20-jarig bestaan", in: Amigoe di Curaçao: Dagblad voor de Nederlandse Antillen d.d. 14-08-1974 * "Mevrouw Hartog werd 80 jaar", in: Amigoe d.d. 17-01-1987 Bekendst is zijn tussen 1953 en 1981 verschenen 'Geschiedenis van de Nederlandse Antillen', vier kloeke delen en een register. In de jaren tachtig verhuisde het echtpaar Hartog van La Piccola Marina op Aruba naar Oostenrijk, waar ze overleden in 1997. Entre 1953 y 1981 el a publica un cronica di e historia antiano den cuater tomo bou di e nomber 'Geschiedenis van de Nederlandse Antillen'. Mayoria di su buki a wordo publica pa e imprenta D.J. de Wit na Aruba. vijf delen waarvan de laatste 1981: Registerdeel en historische bibliografie bij de Geschiedenis van de Nederlandse Antillen Eerst die man. Doctor theologiae. Gepromoveerd in de Godgeleerdheid aan de Universiteit van Londen. UH rechtzinnig protas- j tantsche familie. Werd Roomsch- Katholiek. Reisde véél. De Balkan, Rusland. En het Beloofde Land („the much promised land" schreef — geestig en sarcastisch — onlangs „Linie"). Zoo vergaarde Hartog zijn wijsheid. Aan vele universiteiten (iater ook de Pauselijke van Rome), in vele landen en milieus. Met' die wetenschappelijke en wereldwijsheid spoelde hij, na Juni 1940, aan op Curagao. Een zéér vreemde eend in die subtropische bijt. Het was wijsheid van den Kerkvorst van dit kleinste deel des Rijks — Monseigneur Petrus Innocentius Verriet, den bisschop — dat hij Hartog de leiding gaf van het Missie-orgaan, het algemeene nieuwsblad Amigoe di Curagao, dat eenige malen per week verscheen. Hartog maakte er een dagblad van. Een heel merkwaardig, heel pittig, heel persoonlijk dagblad, soms veel te dwaas, maar altijd pittig en de moeite waard. Soms ging de wijsheid van hoofdartikelen en beschouwingen hoog uit boven dagbladpeil. Soms daalde Dr. Hartog naar het peil van de dorpsgemeenschap en spotte op dat peil j dat de spaanders er af vlogen.<ref>{{nl}}{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010480233:mpeg21:a0041|titel=Vreemde geschiedenis. Waarom mag Hartog niet terug?|werk=Algemeen Dagblad|datum=1946-11-15|bezochtdatum=2023-10-19}}</ref> ------------------------------------- [[File:La Piccola Marina (Aruba) 19 09 28 897000.jpeg|thumb|275px|Fachada di La Piccola Marina]] '''La Piccola Marina''' ta un edificio na [[Oranjestad (Aruba)|Oranjestad]], [[Aruba]]. El a wordo diseña como cas na 1950 pa arkitecto [[Jan Nagel]] (1913-1972) riba encargo di [[Johan Hartog]] (1912-1997), historiador, escritor y bibliotecario na Aruba. E cas ta unico den su sorto na Aruba. == Edificio == E cas di dos piso ta situa den centro di ciudad na L.G. Smith Blvd. 68, banda di [[Fort Zoutman]] cu bista riba bahia di Paardenbaai y Wilhelmina Park.<ref>{{nl}}{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010640114:mpeg21:a0015|titel=Te Koop|werk=[[Amigoe]]|datum=1980-07-19|bezochtdatum=2023-10-17}}</ref> E piso abou ta consisti di entre otro un terasa, kamber pa studia, comedor, cushina i kamber cu baño pa e sirviente. E piso ariba tin un sala grandi, dos kamber y un baño. Cada piso tin un superficie di masomenos 90 m². Den e cura tin un casita di aproximadamente 20 m². Ultimo decadanan el a fungi entre otro como oficina y ta actualmente e sede di [[Kolegio di supervishon finansiero Aruba|Colegio di supervision financiero di Aruba]]. == Literatura == * Olga van der Klooster & Michel Bakker, ''Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba'', Stichting Libri Antilliani (2007), pag. 187. {{Appendix}} [[Category:Aruba]] De benedenverdieping omvat een terras, studeerkarr eetkamer, keuken, bijkeuken en dienstbodenkamer met badkamer. De bovenverdieping bestaat uit c. . grote woonkamer met grandioos uitzicht, twee slaapkamers en een badkamer. De oppervlakte is circa 90 m 2 per verdieping. In de tuin bevindt zich bovendien een tuinhuisje van circa 20 m 2. Het huis is voorzien van veel kasten en verfijningen en verkeert dank zij zorgvuldige bewoning en regelmatig onderhoud, in uitstekende conditie. Uniek voor Aruba en zeer aantrekkelijk geprijsd op NAf. 285.000,- k.k. ----------------------------- '''Adolf Kock''' (1936) ontving een Zilveren Anjer in 2022 vanwege zijn geschiedkundige kennis over [[Aruba]]. Met zijn kennis en verzameling van 1 miljoen foto's vanaf 1800 tot nu heeft hij een belangrijke bijdrage geleverd aan het behoud van ons [[cultureel erfgoed]]. -------------- == Tula == ===Vrijheidsstrijder wordt nationale held=== Tula werd steeds meer gezien als symbool tegen de slavernij. In 2010 werden hij en andere leiders van de slavenopstand officieel [[Rehabilitatie (recht)|gerehabiliteerd]] als ‘mannen en vrouwen van eer en goede naam’ en op initiatief van het Fundashon Rehabilitashon Tula werd hij zelfs officieel uitgeroepen tot [[Held|nationale held]] van Curaçao.<ref name="historiek.net">[http://historiek.net/slavenleider-tula-uitgeroepen-tot-nationale-held/8736/#.VzQr1vmLTIV Historiek.net: ''Slavenleider Tula uitgroepen tot nationale held'']</ref> Dit werd nog eens benadrukt in [[2013]], toen het 150 jaar geleden was dat de slavernij door Nederland werd afgeschaft. Dat jaar werd door de ministerraad namelijk uitgeroepen tot het jaar ter ere van de vrijheidsstrijder Tula.<ref>[http://www.curacaovoorjou.nl/cultuur/tula.html Curaçao voor jou: ''Tula'']</ref> Volgens oud-premier [[Don Martina]] kan de nationale held Tula zich nu voegen bij illustere internationale vrijheidsstrijders zoals [[Nelson Mandela]], [[Martin Luther King]] en [[Mahatma Gandhi|Gandhi]].<ref name="historiek.net" /> Sinds 2020 is hij opgenomen in het lijstje van vijftig onderwerpen die inkijk geven in de Curaçaose geschiedenis, de zgn. [[Canon van Curaçao]].<ref name="Canon">{{Citeer web|url=https://canoncuracao.cw/7-tula/|titel=Tula|werk=Canon van Curaçao|datum= |bezochtdatum=14 november 2021}}</ref> In Nederland gaat deze erkenning moeizamer. In 2021 werd een motie in de [[Tweede Kamer]] om Tula op te nemen in het onderwijs nog afgewezen, maar op 29 oktober 2022 werd wel een motie aangenomen om meer aandacht geven aan de verhalen van vrijheidsstrijders als Tula en anderen in het onderwijs en tegelijkertijd ook onderzoek naar hen te doen.<ref>Tweede Kamer der Staten-Generaal [https://www.tweedekamer.nl/kamerstukken/moties/detail?id=2022Z23444&did=2022D50514 Gewijzigde motie van het lid Sylvana Simons c.s. over het verankeren van verhalen over antikoloniale vrijheidsstrijders en verzetshelden in het onderwijs (t.v.v. 36200-VIII-68)]</ref> In de [[Nederlandse_excuses_voor_het_koloniale_verleden#Excuses_regering_voor_slavernijverleden_(Suriname_en_voormalige_Nederlandse_Antillen)|excuses van de Nederlandse regering voor het slavernijverleden]] werd Tula door minister-president Mark Rutte met name genoemd.<ref>Rijksoverheid [https://www.rijksoverheid.nl/documenten/toespraken/2022/12/19/toespraak-minister-president-rutte-over-het-slavernijverleden Toespraak van minister-president Mark Rutte over het slavernijverleden]</ref> Op 4 oktober 2023 erkende staatssecretaris [[Alexandra van Huffelen]] Tula namens Nederland als 'held voor ons allemaal'. "Het was een man die streed voor vrijheid, gelijkheid en broederschap".<ref>{{Citeer web|url=https://www.rtlnieuws.nl/nieuws/video/video/5411418/na-228-jaar-eerherstel-voor-tula-held-voor-ons-allemaal|titel=Na 228 jaar eerherstel voor Tula: 'Held voor ons allemaal'|werk=rtlnieuws.nl|datum=5 oktober 2023|bezochtdatum=5 oktober 2023}}</ref> ------------------------ {{Variante|a}} '''Monumentenbureau''' di [[Aruba]] ta un departamento gubernamental encarga cu e ordenansa di Monumento y cu a wordo institui dia [[1 di januari]] [[1996]]. E ta e instituto di conocemiento di monumento di Aruba. Su tareanan tin inclui tur asuntonan general di monumento; entre otro ta prepara y desiña y traha e descripcion pa destaho pa restauracion di monumento, ta supervisa y maneha restauracionnan, ta controla y duna permiso di monumento, ta encarga cu tur asuntonan technico di monumento, duna informacion y educa. E ta e instituto di conocemiento di monumento di Aruba. E departamento gubernamental aki ta departamento cu e expertonan di monumento di Aruba.<ref>{{citeer web|url=https://www.noticiacla.com/news/7804|titel=‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha|werk=NoticiaCla|datum=24 november 2016|bezochtdatum= }}</ref> E instancia a cuminsa elabora den un espacio chiquito den Centro Educativo Cristian na [[Oranjestad]]. Despues di diferente mudanza e ta ubica desde aña 2001 na Schelpstraat 36-38. Monumentenbureau tin un solo director desde 1996 te actual cu ta sra. ing. Yvonne Webb-Kock.<ref>{{citeer web|url=https://24ora.com/monumentenbureau-a-celebra-nan-25-aniversario/|titel=Monumentenbureau a celebra nan 25 aniversario|datum=30 maart 2021|bezochtdatum= }}</ref> == Proyectonan == Algun proyecto cu a traha riba dje: * restauracion di e Stadhuis (1996-1998) * dificio cu tabata situa band’i banco den Caya Grandi y cu a transporta esaki pa Weststraat (2000) * compleho monumental mas grandi tabata esun di Ecury * Corte di Husticia * Cas ceremonial di Gobernador . E proyecto aki a cuminsa na 1996 y e edificio tabata propiedad di gobierno. Despues di a termina e restauracion na 1998, gobierno a traspasa e edificio pa fondo di monumento. Un otro proyecto interesante cu Monumentenbureau a guia tabata e edificio cu tabata situa band’i banco den Caya Grandi y cu a transporta esaki pa Weststraat. Esaki a sosode na 2000 y ta despues di shete aña di e restauracion a pasa e edificio pa fondo di monumento. Proyecto di e compleho monumental mas grandi tabata esun di Ecury. E tabata un proyecto cu a tuma hopi aña pa wordo realisa. Corte tambe ta un compleho na unda Monumentenbureau a haci alabes acerca e interior y siguridad. Cas Ceremonial di Gobernador tambe tabata un proyecto cu Monumentenbureau a ehecuta. == Luna di monumento == A reuni cu Monumentenbureau, Monumentenfonds y Monumentenraad riba e trabounan di conservacion.Ya pa varios aña e luna di september ta dedica na e monumentonan di nos Pais. Aruba ta conta cu varios edificio y obheto cu ta monumento cu ta wordo conserva como parti di nos herencia cultural. {{Appendix}} *NOTES Monumentenbureau ta e instancia gubernamental encarga cu e ordenansa di Monumento, ta encarga cu Su tareanan tin inclui tur asuntonan general di monumento; entre otro ta prepara y desiña y traha e descripcion pa destaho pa restauracion di monumento, ta supervisa y maneha restauracionnan, ta controla y duna permiso di monumento, ta encarga cu tur asuntonan technico di monumento, duna informacion y educa. E ta e instituto di conocemiento di monumento di Aruba. E departamento gubernamental aki ta departamento cu e expertonan di monumento di Aruba.<ref>{{citeer web|url=https://www.noticiacla.com/news/7804|titel=‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha|werk=NoticiaCla|datum=24 november 2016|bezochtdatum= }}</ref> Monumentenbureau tin diferente tarea, entre otro E cambio grandi na 2013 tabata cu e departamento mes a cuminsa pinta mapanan di restauracion y Monumentenbureau mes ta haci e direccion y supervision ora e proyecto ta wordo ehecuta. Monumentenbureau tin un solo director desde 1996 te actual cu ta sra. ing. Yvonne Webb-Kock. RECIENTEMENTE Monumentenbureau a celebra nan di 25 aniversario. E departamento a bay Misa na unda pastor di Misa di Oranjestad a bendiciona cada empleado. Alabes a bay un reunion cu nan Minister di Cultura sra. mr. Xiomara Maduro na unda a celebra e aniversario. Gobierno a institui dia 1 di januari 1996 por medio di un decreto gubernamental un Bureau cu e nomber Monumentenbureau. A cuminsa elabora den un espacio chiquito den Centro Educativo Cristian y despues di un luna a muda na Maria Convent den e hala na Dominicanessestraat. Monumentenbureau a cuminsa crece y na juni 1997 a muda pa Zoutmanstraat 1. Na aña 2001 a muda pa Schelpstraat 36-38 na unda e departamento ta hubica te ainda. Monumentenbureau durante aña a crece y asina tamb {{Appendix}} --------------------- nl.wiki Het '''Monumentenbureau''' is op 1 januari 1996 opgericht en is een overheidsdienst van het Land Aruba, nadat in december 1994 de [[Monumentenraad]] was ingesteld. Daarna op 17 juni 1996 werd de [[Stichting Monumentenfonds Aruba]] ingesteld. Deze drie organen worden samen de Monumentenzorg van Aruba genoemd. Ze ressorteren alle drie onder de Minister belast met cultuur aangelegenheden. De Monumentenraad is het adviesorgaan die gevraagd of ongevraagd advies aan de Minister geeft. De Stichting Monumentenfonds Aruba is een zelfstandig rechtspersoon, eigenaar van een aantal beschermde monumenten en het financieel orgaan. Het Monumentenbureau is een gespecialiseerde overheidsdienst belast met al de algemene aangelegenheden betreffende monumenten en is ook het technisch orgaan.<ref>[https://www.overheid.aw/ ], Gobierno.aw </ref> Monumentenbureau t’e instancia gubernamental encarga cu e ordenanza di Monumento, ta encarga cu tur asuntonan general di monumento, ta prepara y desiña y traha e descripcion pa destaho pa restauracion di monumento, ta supervisa y maneha restauracionnan, ta controla y duna permiso di monumento, ta encarga cu tur asuntonan tecnico di monumento, duna informacion y educa y t’e instituto di conocemiento di monumento di Aruba. E departamento gubernamental aki ta ekipa cu e expertonan di monumento di Aruba. Conforme e ordenanza di Monumento, AB 1991 no GT 46, articulo 4, Minister di Cultura, sra. mr. Xiomara Maduro, ta indica por medio di un decreto pa un edificio bira un monumento proteha. Monumentenbureau t’e instancia di Gobierno encarga pa ehecuta e proceso di proteccion. Directora di Monumentenbureau, sra. ing Yvonne Webb-Kock tin e mandato di e Minister di Cultura pa e.o. efectua den su nomber e proteccion. Den e proceso y conforme e ordenanza ta scucha Monumentenraad cu a duna aprobacion. E tareanan di Monumentenbureau ta encera; compila norma y criterio pa proteccion y e proceso di proteccion, haci estudio y investigacion, guia tecnico pa restauracion y lidera su ehecucion, pinta mapa, controla permiso, ehecuta maneho di gobierno, informacion y promocion di nos monumentonan, etc.<ref name="Monumento">[https://www.gobierno.aw/actualidad/noticia_47171/item/monumentenbureau-a-celebra-nan-di-25-aniversario_56269.html Monumentenbureau a celebra nan di 25 aniversario], Gobierno.aw (1 mei 2021). Recupera september 2021.</ref> E prome proyecto cu Monumentenbureau a guia tabata restauracion di nos Stadhuis. E Proyecto aki a cuminsa na 1996 y e edificio tabata propiedad di gobierno. Despues di a termina e restauracion na 1998, gobierno a traspasa e edificio na e fondo di monumento. Otro proyectonan interesante cu Monumentenbureau a realisa ta: A guia tabata e edificio cu tabata situa bandi banco den caya grandi y cu a translada pa Wesstraat. Esaki a socede na 2000 y ta despues di shete aña despues di e restauracion a pasa e edificio na e fondo di monumento. Proyecto di e compleho monumental mas grandi compleho ECURY cu a tuma hopi aña pa wordo realisa. Corte;. Cas Ceremonial di Gobernador; Monumentenbureau a duna hopi atencion pa educa nos alumnonan asina a duna les na tur scol basico y secundario y tambe na universidad. Directora tambe a educa varios maestro na Aruba, Corsou, Bonaire y Sint Maarten cu educacion riba nivel di masters den e materia di arkitectura di Aruba. Monumentenbureau sa organisa e Paseo Monumental cada aniversario, pero lamentablemente covid-19 a haci esaki imposibel pa organisa e biaha aki pa celebra nos di 25 aniversario. A haci inventarisacion di tur monumento y actualmente ta efectua y documentatur informacion automatisa di cada monumento. Director ing. y personal Yvonne Webb-Kock di Monumentenbureau.Restauracionnan y mantencion cu ta andando actualmente ta e proyecto di oficina di DRH, e interior di ex Laboratorio pa DVG y e mantencion hopi grandi pa e compleho di Corte. Monumentenbureau en conexion cu nan di 25 aniversario lo duna informacion via nos facebook page “monumentenbureau” tocante entre otro: * Kico ta un monumento; * kico ta e rekisitonan pa un permiso; * cuanto monumento ta protegi; * kico ta un monument A; * y kico ta un monument B; == Historia == Gobierno a institui riba 1 di januari 1996 por medio di un decreto gubernamental un Bureau cu e nomber Monumentenbureau. A cuminsa elabora den un espacio chikito den Centro Educativo Cristian y despues di un luna a muda na Maria Convent den e hala na Dominicanessestraat. Monumentenbureau a cuminsa crece y na juni 1997 a muda pa Zoutmanstraat 1. Na aña 2001 a muda pa Schelpstraat 36-38 na unda e departamento ta hubica te ainda.<ref name="Monumento"/> {{Appendix}} -------------- ---------------------------- de.wiki De Kalkoven Aruba is een historische kalkoven die nu in het grootstedelijk gebied van Oranjestad staat . Het dateert uit 1892 en is ontworpen door Santiago Tromp en tot 1949 geëxploiteerd door zijn zoon Felipe Santiago Tromp (1883-1960). Het is de enige authentieke kalkoven op Aruba die nog intact is. Tegenwoordig is het een van Aruba 's weinige industriële monumenten . Voorheen werden eenvoudige veldovens zonder wanden gebruikt. In 1970 is het gerestaureerd en opgenomen in de lijst van monumenten (Lijst van monumenten op Aruba) met het nummer 01-013. Geschiedenis Voordat cement werd geïmporteerd, werden alle gebouwen op Aruba gemaakt met kalkmortel . In die tijd werd de kalk gewonnen uit harde koralen en mosselschelpen en drie dagen boven een houtvuur gebrand. De zo geproduceerde ongebluste kalk werd geblust met water, vermalen en in combinatie met kleizand gebruikt om huizen te bouwen. De ongebluste kalk werd ook gemengd met de olie van aloë , gewreven en verwerkt tot lakproducten . ----------- * Kerki Protestant (Aruba) E '''Kerki Protestant''' ta un kerki di e De '''Protestantse kerk''' is een kerk van de [[Nederlandse Hervormde Kerk|Nederlandse Hervormde]] en [[Lutheranisme|Lutheraans]] gemeenschap in [[Aruba]]. Ze is niet aangesloten bij een internationale organisatie.<ref name="reform">{{nl}} Reformatorisch Dagblad, [https://www.digibron.nl/viewer/collectie/Digibron/id/tag:RD.nl,20110921:newsml_583ccb1e1294f192d493825627f25370 Veelkleurig kerk-zijn op Aruba], 21 september 2011</ref> E kerki bieu a wordo inaugura na 1846 y ta e kerki mas bieu cu ainda ta existe na Aruba. De oude kerk was in 1846 geopend, en is de oudste bestaande kerk op Aruba.<ref name="monument">{{en}} Monumenten Fonds Aruba, [https://www.monumentenfondsaruba.com/project/protestant-church/ Protestant Church]</ref> In 1950 werd er een nieuwe kerk naast gebouwd.<ref name="historia">{{nl}} Historia di Aruba, [http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&task=view&id=36&Itemid=71 Kleine Protestantse Kerk]</ref> == Historia == NOtes Construccion di e Kerki Protestant na Oranjestad a tuma luga entre 1845 pa 1846 pa e congregacion protestant na Aruba, funda na 1822. E ta construi den un estilo di construccion artesanal-tradicional, e kerki ta independiente y ta situa n’e skina zuidoost di un percela amplio delimita pa Wilhelminastraat, Schoolstraat, Rifstraat y Klipstraat. E fachada sur, cu su porche y su entrada principal, ta situa na Wilhelminastraat 1. E edificio antiguo den cual e kerki tabata situa, actualmente t’esun mas antiguo na Aruba, cumpra pa 250 florin for di famia Arends. E cas, cumpra for di famia Arends, despues a fungi como cas y leslokaal di e iglesia. A celebra e prome sirbishi dia 25 di augustus 1822. <ref>{{citeer web|url=https://24ora.com/kerki-protestant-ta-conmemora-200-ana-di-su-fundacion-na-aruba/|titel=CONMEMORACION 200 AÑA DI FUNDACION DI KERKI PROTESTANT NA ARUBA|werk=24ora.com|datum=2022-12-01|bezochtdatum=20222-12-10}}</ref> {{Appendix}} ---------------------- {{Variante|c}} '''Radio Trans Mundial Boneiru''' ta un radio-emisora ku 4 zènder na parti suit di [[Boneiru]], ku kual nan ta transmití programa [[Kristianismo|kristian]] ku ta yega te na [[Venezuela]], [[Cuba]], [[Colombia]], [[Brazil]], i otro islanan den [[Laman Karibe|Karibe]]. Sede del mayor transmisor de AM del hemisferio occidental, Shine 800 AM -el sitio de transmisión de TWR en Bonaire- llega a una audiencia potencial de 100 millones en toda América Latina y el Caribe con la esperanza de Cristo.<ref>[https://twr.org/bonaire Boneiru]</ref> == Historia == Na 1952 Paul Freed, misionario merikano, a kuminsa un organisashon mediatiko ''Trans World Radio'' (TWR), pa transmiti di [[Maroko]] pa [[Spaña]]. Despues TWR ta muda pa Monaco. Despues di expande pa otro luganan, manera Guam ta expande pa Boneiru na 1964. TWR a bira e organisashon mediatiko kristian mas grandi na mundu i ta usa, banda di e onda korto i mediano, satelite, internet i otro teknologianan pa transmiti. en.wiki: TWR started in 1952, when Paul Freed [nl] set up the organization to reach Spain by broadcasting from Morocco. Later, TWR moved to Monaco. Other major transmitting sites include Guam, Bonaire,[1] Sri Lanka, Cyprus, and eSwatini (Swaziland). multinational evangelical Christian media distributor. The largest Christian media organization in the world, it uses mediumwave or high-powered AM and shortwave transmitters, local FM radio stations, cable, satellite, Internet, and mobile device technologies. Currently, their programs can be heard in 190 countries in more than 275 languages and dialects. de.wiki:Het is een van de grootste christelijke missionaire media-aanbieders ter wereld. Opgericht door Amerikaanse missionarissen , zond het zijn eerste radioprogramma uit vanuit Marokko naar Europa op 24 februari 1954, onder de naam Voice of Tanger . Na de onafhankelijkheid van Marokko moest TWR zijn zenderlocatie in Tanger verlaten als een aanhangsel van de voormalige koloniale macht. Het zendingswerk bouwde een kortegolfzender in het Prinsdom Monaco , dat in 1960 in gebruik werd genomen. Samen met Radio Monte Carlo deelde het zendingswerk, nu omgedoopt tot Trans World Radio, midden- en kortegolftransmissiesystemen in Monaco. Een paar jaar later bouwde het zendingswerk zijn eigen zenders op locaties in het buitenland. TWR opende voor het eerst een middengolf- en kortegolftransmissiesysteem in de Nederlandse Antillen om Latijns-Amerika te bestrijken . Zenders in Cyprus , Guam , Sri Lanka , Swaziland , Zuid-Afrika en Armenië volgden in de jaren 70, 80 en 90. aire == Vakatura Trans World Radio Bonaire (Boneriano, 19 oktober 2020) Radio Trans Mundial tin 4 zènder na parti suit di Boneiru ku kual nan ta transmití programa kristian ku ta yega te na Venezuela, Cuba, Colombia, Brazil, i otro islanan den Caribe. Tur dia, for di mitar di seis di anochi te ku mitar di nuebe di mainta por tende e evangelio di Hesu-Kristo den seis diferente idioma na e frekuensia 800AM. Pa e komunidat lokal di Boneiru, Trans Mundial ta transmití di dia i anochi na 89.5FM, e Bos di Speransa. TWR begon zijn uitzendingen op 13 augustus 1964. Het is werelds eerste radiostation dat door particulieren beheerd wordt.<ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010461013:mpeg21:a0115|titel=Trans World is tien jaar op Bonaire|werk=[[Amigoe]]|datum=5 augustus 1974|bezochtdatum= 2021}}</ref> In 1964 werd het flamingo-eiland het tehuis van 's werelds eerste radiostation, dat door particulieren beheerd wordt. Na een jaar van hard werken, kwam het zendgebouw in het zuiden van Bonaire klaar. Hierin bevinden zich drie krachtige zenders. De grootste is een AM zender van 500 kw, die de frequentie 800 gebruikt op de standaard band. De twee korte golfzenders. van 50,000 watt en 250,000 watt werden toen ook geplaatst. Om deze reusachtige zenders van stroom te voorzienbouwde TWR, een centrale met twee 16 cylinders generatoren. In het begin werd «*r in 7.ps talen uitgezonden naar Zuid-, Midden- en NoordAmerika en de Caribische eilanden, heden ten dage in vijftien talen en zelfs naar India en Rusland. Het oorspronkelijke kantoor en studio-gebouwen werden ondergebracht in gewone huizen. Nu worden ze gebruikt als huisvesting voor TWR-personeel. In 1968 werd er een modern kantoor en studio gebouwd tegenover Hotel Bonaire. (1994:Studio aan de Kaya Gobernador Debrot) Het werd geopend in januari 1969. IN juli 1993 werden de kortegolf-uitzendingen gestaakt. Trans World Radio is een onderdeel van grote interkerkelijke organisatie, gesticht door Paul E. Freed. Zijn werk begon in 1954 toen Freed „the voice of Tangier" oprichtte. Er werden uitzendingen verzorgd vanuit Tanger, Marokko met een korte golf zender van 2500 watt. ---------- Vanuit Caribisch Nederland bereikt Trans World Radio (TWR) miljoenen luisteraars op het westelijk halfrond. Onze zender is met een vermogen van 440 kilowatt de krachtigste op het westelijk halfrond. Vanuit hier bereikt het Evangelie zowel Brazilië, de noordelijke landen van Zuid-Amerika, het Caraïbische Gebied, Midden-Amerika en zelfs de zuidelijke staten van de VS. Iedere toerist op Bonaire rijdt over de smalle EEG-Boulevard langs de iconische slavenhuisjes, de enorme zoutpannen en de zeldzame flamingokolonies. Onderweg zijn de 145 meter hoge antennes en het basisstation van Trans World Radio niet te missen. <ref>https://www.rd.nl/artikel/905859-trans-world-radio-zoutend-zout-vanaf-bonaire|titel=Trans World Radio „zoutend zout” vanaf Bonaire|22 december 2020}}</ref> {{Appendix}} ------- * Teater di sine na Korsou E negoshi di sine a nase na Kòrsou aproksimadamente 1916 i for di e tempu ei nos isla a konosé diferente teater di sine. Pa por prepará un dokumental spesial, nos mester di potrèt i dokumentashon di tur nos teaternan di ántes, ku nos isla a konosé.<ref>[https://extra.cw/wp-content/uploads/2017/09/Djaweps-21-September-20172.pdf Ta buskando potrèt, dokumentonan di teatro di sine di ántes di Kòrsou], Ekstra, datum=2017-09-21|bezochtdatum=2022-05-20</ref> ===Teater di sine aktual === * The Movies Curacao (Scharloo) - The Cinemas Curacao (Otrobanda) * Cinemark (Sambil) === Historia === The Roxy Theater at Pietermaai was destroyed by fire in 1982. Next to it stood the Naar Theater built in 1871 and remodeled into Teatro Americano, a cinema, in 1920. Roxy, built in Moorish style, replaced this building as a cinema venue. It was officially opened on 7 November 1931 as the “Stadsschouwburg” or Municipal Theater, but it too was later used as a cinema.<ref>https://www.curacaohistory.com/1931-roxy-theater</ref> In de jaren vijftig beschikte Curacao over een tiental bioscopen. Theaters als Westend (Otrobanda), Caraibe (Steenryk), Cinelandia (Punda), Cinerio (Suffisant) en het Rex-theater (Marchena) trokken toen talloze bezoekers. Door de invoering van de video kwam daar de klad in en het ene theater na het andere werd opgeheven. In 1982 brandde het Roxy-theater af. Daarna was er nog een tijdje een bioscoop in de Tempel. Verder beschikte Curacao in de jaren tachtig over een heuse drivein bioscoop. Maar ook die moest het afleggen tegen het opkomende videogeweld.<ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644056:mpeg21:a0094|titel=Plan voor bioscoop op ex-Roxy terrein|datum=1992-05-26|bezochtdatum=2022}}</ref> Naar wij vernemen I is de rijdende bioscoop, die, gelijk de | „Amigoe" onlangs meldde, aan de Volksontwikkeling van Curacao is aangeboden door de Rotary met de opzet daarmede films te gaan vertonen in voornamelijk *de buitendistricten van ons eiland, nog niet gereed gekomen. Deze wordt namelijk in Amerika vervaardigd. Zeer waarschijnlijk echter komt de mobiele bioscoop over enkele maanden op Curacao aan.<ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010404491:mpeg21:a0019|titel=Rijdende bioscoop van de Rotary|werk=[[Amigoe]]|datum=1955-01-19|bezochtdatum= }}</ref> Vanaf 1956 sine-trunk een geschenk aan bevolking voor 50 jarig jubileum van Rotary * in de jaren vijftig een bioscoop theater te nieuwpoort * Separá di e teater di sine, nos mundu di sine a konosé tambe Sine Trùk, Filmliga Curaçao, i nos ta’tin Komishon pa Kùr Sine, den kua diferente siudadano a partisipá. * ront 1965 a cuminsa instala airco den teater di sine * 1983; na sluiting van West-End en alleen Golden Drive in van Angel Job overbleef, werd het gebouw De Tempel in punda tot bioscoop ontwikkeld.<ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010640991:mpeg21:a0111|titel=Maak van De Tempel bioskoop|werk=[[Amigoe]]|datum=1983-09-20|bezochtdatum=2022}}</ref><ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010640082:mpeg21:a0066|titel=De Tempel krijgt ook bioscoop-functie|werk=[[Amigoe]]|datum=1979-12-11|bezochtdatum=2022}}</ref> * in de jaren .. vertoonde de Filmliga films in diverse teaters, zoals Asiento en Roxy * 1982: bioscoop-voorstellingen op woensdagavond in Van der Valk hotel<ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644157:mpeg21:a0065|titel=Bioscoop bij Van der Valk|werk=[[Amigoe]]|datum=1992-07-23|bezochtdatum=2022-08-30}}</ref> Donderdag (juli 1983) is de laatste film gedraaid in Cinelandia. Een bioscoop die volgens het encyclopedie van de Nederlandse Antillen in 1916 gebouwd is onder de naam Salon Habana. Dit is indertijd gebouwd door de Venezolaan Alfredo Pellicer Hernandez, die tevens rond 1900 als één van de eersten filmvertoningen op Curacao organiseerde. De encyclopedie vermeldt ook dat het theater gedurende zijn 67 bestaansjaren tot tweemaal toe geheel afbrandde. Met de sluiting van nog een bioscoop op Curacao (Cine Rio wordt al enkele jaren niet meer als zodanig gebruikt, Roxy brandde een tijd geleden af en de drive in van Groot Davelaar die tot het verleden behoort) is een leemte gevallen in de recreatie die de binnenstad aan zijn bezoekers biedt. Toeristen die nog willen profiteren van een avondje naar de film moeten zich tevreden stellen met een bezoek aan bioscoop West End, die ook al sluitingsplannen aankondigde. Die bioscoop is ook hard aan een opknapbeurt toe. Theater De Tempel dat een goede start maakte heeft het ook sinds geruime tijd als bioscoop laten afweten en brengt nu nog slechts bij tijd en wijle filmvoorstellingen, meestal van de Filmliga. Het bioscoopbezoek dat met de komst van de televisie achteruitgegaan was, leefde in 1965 weer op, na de opening van de eerste drive-in bioscoop van Curacao. Die is inmiddels apk gesloten. Gesteld kan worden dat éé4van de grote klappen Voor de bestaande theaters de opening twee jaar geleden van de nieuwe drive-in bioscoop van Angel Job was. De ware nekslag is echter - zoals Alfred Moron ook verklaarde - de acceptatie van video als recreatiemedium. === Teater di sine di antes === <div style="-moz-column-count:2; -webkit-column-count:2; column-count:2;"> * Teater Naar * Salon Habana (werd in 1936 Cinelandia) * El Ideal * Teater Brion * Teater Guillermina * Rialto * Teater Asiento (1955-1967?, Emmastad) * Cinelandia - 1936-1986 * Roxy ([[Punda]]) * West End ([[Otrobanda]]) * Royal * Caribe (???-1965, Marie Pompoen)<ref>https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462571:mpeg21:a0068|Caribe deze maand dicht|datum=1965-03-17</ref> * Rex (Marchena) * Cine Rio * The Tempel - filmvertoningen v.a. 1981? * Airport Cinemas (Hato) * Drive In (Groot Davelaar) - geopend in 1965 plaats voor 500 auto's * Golden Drive In (Brievengat) - werd later Curacao Festival Center (1990?) * Teater na Sta. Rosa (di Ferris Daou) * Paradise Movies </div> {{Appendix}} * bioscoop te Rio Canario rond 1975 * 2012 openluchtbioscoop Mambo Beach NOTES WILLEMSTAD.- E negoshi di sine a nase na Kòrsou aproksimadamente 1916 i for di e tempu ei nos isla a konosé diferente teater di sine. Pa por prepará un dokumental spesial, nos mester di potrèt i dokumentashon di tur nos teaternan di ántes, ku nos isla a konosé.<ref>https://extra.cw/wp-content/uploads/2017/09/Djaweps-21-September-20172.pdf|titel=Ta buskando potrèt/dokumentonan di teatro di sine di ántes di Kòrsou|werk=Ekstra|datum=2017-09-21|bezochtdatum=2022-05-20}}</ref> Ta hopi teater a habri, sera, kima i habri bou di otro nòmber. Tin ku a pasa den tempu bon i tin otro ku a pasa den tempu ménos bon. Di tur e teaternan aki por tin hende ainda ku tin potrèt/dokumentashon wardá di e tempu ei, ku lo por yuda masha bon pa traha un dokumental spesial. Ora papia di teaternan di sine na Kòrsou, nos ta referí na entre otro: Teater Naar – Salon Habana – El Ideal – Teater Brion – Teater Guillermina – Rialto – Teater Asiento - Cinelandia – Roxy – West End – Royal – Caribe – Rex - Cine Rio – The Tempel - Airport Cinemas – Drive In (Groot Davelaar) – Golden Drive In – Teater na Sta. Rosa (di Ferris Daou) – Paradise Movies – i klaro awor aki The Movies – The Cinemas i Cinemark. Separá di esaki, nos mundu di sine a konosé tambe Sine Trùk, Filmliga Curaçao, i nos ta’tin Komishon pa Kùr Sine, den kua diferente siudadano a partisipá. Ta’tin diferente hende ku a traha bendiendo karchi, tumando karchi, --- Naar wij vernemen I is de rijdende bioscoop, die, gelijk de | „Amigoe" onlangs meldde, aan de Volksontwikkeling van Curacao is aangeboden door de Rotary met de opzet daarmede films te gaan vertonen in voornamelijk *de buitendistricten van ons eiland, nog niet gereed gekomen. Deze wordt namelijk in Amerika vervaardigd. Zeer waarschijnlijk echter komt de mobiele bioscoop over enkele maanden op Curacao aan.<ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010404491:mpeg21:a0019|titel=Rijdende bioscoop van de Rotary|werk=[[Amigoe]]|datum=1955-01-19|bezochtdatum= }}</ref> {{Appendix}} ------------ {{Infobox Artista | birthname = Venancio Domacassé | image = | birthdate = [[1 di aprel]] [[1941]] | lugar_nanse = [[Kòrsou]] | nationality = Hulandes | training = | known_for = | field = Sinematografia | movement = | awards = | website = }} ---------------- == Jossy Mansur == El a bay Dominicus College na Playa. Na 1948 el a bay [[Estadonan Uni di Merka|Merca]] caminda el a caba skol secundario y universidad. Continuando su estudionan el a obtene su D.Litt.den literatural univeral di Susses College of Tehnology, titulo cu ta equivalente na un doctorado na Merca. Titulo di su tesis tabata Early Romanticism in Venezuelan Poetry". E tin tambe un titulo den sicologia y na 1977 ta logra s Ph.D den educacion na Northwestern University. * [[29 di oktober|30]] - [[Konseho Insular]] di [[Aruba]] ta aproba e proposicion di Comision di [[Ortografia]] pa un [[ortografia di Papiamento]] basa riba un kompromiso entre e sistema [[Etimologia|etimologiko]] i esun [[Fonologia|fonologiko]], e asina yama ortografia-[[Jossy Mansur|Mansur]].<ref>{{nl}}{{citeer eb|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010460860:mpeg21:a0010|titel=Eilandsraad Aruba neemt spelling Jossy Mansur aan|werk=[[Amigoe]]|datum=1976-10-30|bezochtdatum=2022-03-23}}</ref> Fin di 1976 el a cuminsa traha como redactor di e corant Extra pa Aruba y tabata alaves redactor principal di e corant arubano Prome, tantu pa algun luna desde 1976 y na 1978. tambe redactor principal di e corant arubiano Prome.<ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010460940:mpeg21:a0061|titel=Jossy Mansur reorganiseert jong Prome|werk=[[Amigoe]]|datum=1976-12-06|bezochtdatum=2022-03-23}}</ref> Na 1976 presidente di comision di ortografia y na 1978 di comision di gramatica Hij was voorzitter van de in 1976 ingestelde spellingscommissie. * in 1974 bracht hij het informatief cultureel maandblad Brindis uit --------------- == Joyce Pereira == - eerste preofschrift dat het papiaments van aruba als focus heeft. Despues di skol secundario, el a studia pa maestro di scol basico. Mientras cu e ta trhando como maestra di scol na Hulanda el a obtene su MO-A den idioma Hulandes. El a bin traha na Colegio Arubano como docente di Hulandes na 1969. E ta bolbe Hulanda na 1971 pa sigui e estudio di MO-B den hulandes na RUG sigui pa un master of arts den idioma y literatura hulandes cu minors den linguismo y Papiamento. Di 1976 te 2012 el a traha na Aruba como docente hulandes y papiamento na diferente institucion di ensenansa: APA lerarenopleiding (despues IPA, unda despues PApiamento a haya un luga importante como materia)<ref name=BonDia">Bon Dia, Mi mester por aporta na e ensenansa aki y na e cambio aki|3 september 2019</ref>, MAO, Colegio Arubano (desde 1993 te ora APA bira IPA, IPA y como docentre invita na Universidat di Korsou. Pereira a traha un par di ana tamb como investigado na Universidat di Aruba. Como specialista den hulandes y papiamento el a yuda cu difrente proyecto pa reforma ensenansa y maneno di idioma y a publica tambe riba temanan aki. Su carera profesional ta hopi liga cu e desaroyo di Papiamento den ensenansa. di e idioma strictamente prohibi pa un idioma di instruccion (Scol Multilingual na 2012) y pa materia di scol secundario na 2002 <ref name=BonDia"/> \Nederlands moet tweede taal worden. Napa, 18 september 1993 ---------------------------- [[File:Penstraat 64, Bolivar koepel - 20652013 - RCE.jpg|thumb|links|Museo Octagon]] '''Museo Octagon''' ta un museo chikito na [[Willemstad]], [[Kòrsou]], situa den bario di [[Pietermaai]]. Het '''Octagon Museum''' is een klein museum in [[Willemstad]], [[Curaçao]]. Het is gelegen aan de Penstraat in de wijk [[Pietermaai]] direct ten westen van het "Avila Beach Hotel". Het museum opende in 1968 en herbergt een tentoonstelling ter nagedachtenis van de band tussen het eiland en de Zuid-Amerikaanse bevrijdingsstrijder [[Simón Bolívar]] (1783-1830).<ref>{{citeer web|url=https://www.curacao.com/nl/activity/octagon-museum|titel=Octagon Museum|werk=Curacao.com|datum= |bezochtdatum=2022-01-16}}</ref> Na een mislukte opstand in 1812 woonde Bolivar, tezamen met zijn zussen Juana en María Antonia, korte tijd in balling op Curaçao. De Curaçaose advocaat en handelaar Mordechai Ricardo bracht hen onder in twee huizen. De zussen waren gehuisvest in een gebouw aan zee, ''De Octagon'' genaamd. Bolívar zelf kreeg een huis op een heuvel met uitzicht op de haven van Willemstad, een gebouw dat niet meer bestaat.<ref>{{citeer web|url=https://www.avilabeachhotel.nl/nl/over-avila/geschiedenis|titel=Geschiedenis|werk=Avilabeachhotel.nl|datum= |bezochtdatum=2022-01-16}}</ref> Het beheer wordt gevoerd door Venezuela en Curacao onder de stichting Amigos del Museo Bolivariano (Octagon). == Het bouwwerk == De Octagon is een karakteristiek achthoekig gebouw van twee verdiepingen met een betegelde koepel. Vanwege haar historische en architectonische betekenis werd het gebouw in 1962 door de firma S. E. L. Maduro & Sons aangekocht ter gelegenheid van haar 125-jarig bestaan en aan het toenmalige [[Eilandgebied van de Nederlandse Antillen|eilandgebied Curaçao]] overgedragen als een geschenk aan de Curaçaose burgerij. Sedert 1995 is het gebouw in handen van de stichting Octagon.<ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010645035:mpeg21:a0096|titel=Octagon in private handen|werk=[[Amigoe]]|datum=1995-05-06|bezochtdatum=2022-01-16}}</ref> Restauraties vonden plaats in 1962, 1965, 1969 en 1998.<ref>{{citeer web|url=https://curacao-art.com/octagon-museum/|taal=en|titel=Octagon Museum|werk=Curaçao Art|datum= |bezochtdatum=2022-01-16}}</ref> Nadat het gebouw vervolgens ten prooi viel aan vandalen werd aan de zeezijde de scheidingsmuur met Avila Beach Hotel verwijderd en nam het hotel op zich het gebouw te bewaken en schoon te houden.<ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462998:mpeg21:a0070|titel=Octagon wacht nog steeds op hernieuwde restauratie|werk=[[Amigoe]]|datum=1966-08-25|bezochtdatum=2022-01-16}}</ref><ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000211525:mpeg21:a0009|titel=Herstel Octagon nagenoeg gereed|werk=[[Amigoe]]|datum=1963-06-14|bezochtdatum=2022-01-16}}</ref> == Trivia == * In 1969 werden in en om De Octagon opnamen gemaakt van de films ''Simon Bolivar'' met [[Maximilian Schell]] in de hoofdrol als Simon Bolivar en ''The missing paint mistery'' van Captain Kangaroo. * De Nederlandse Antillen gaven in 1987 in de "Simon Bolivar" postzegelserie een postzegel van 60 cent uit met een afbeelding van De Octagon. * Een bezichtiging van de Octagon behoorde tot het programma van de Venezolaanse staatshoofden [[Luis Herrera Campins]] (1983) en [[Jaime Lusinchi]] (1987) tijdens hun officieel bezoek aan Curaçao.<ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010640543:mpeg21:a0099|titel=Twee ministers reizen met Herrera Campins mee|werk=[[Amigoe]]|datum=1983-02-24|bezochtdatum=2022-01-17}}</ref><ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010641981:mpeg21:a0066|titel=Bezoek Lusinchi verstevigt banden tussen Venezuela en Antillen|werk=[[Amigoe]]|datum=1987-11-02|bezochtdatum=2022-01-17}}</ref> {{Appendix}} *1812 Nadat de eerste fase van de opstand in Venezuela faalde, zocht Simon Bolívar zijn toevlucht op het eiland Curaçao. Hij en zijn twee zussen kwamen berooid aan en waren afhankelijk van de vrijgevigheid van vrienden op het eiland. Advocaat en handelaar Mordechai Ricardo heeft hen in twee huizen ondergebracht. De twee zussen verbleven in het achthoekige gebouw aan zee (Octagon), terwijl Bolívar werkte en studeerde in een klein huis op een heuvel met uitzicht op de drukke haven van Willemstad.<ref>{{citeer web|url=https://www.avilabeachhotel.nl/nl/over-avila/geschiedenis|titel=Geschiedenis|werk=Avilabeachhotel.nl|datum= |bezochtdatum=2022-01-15}}</ref> *1962 De Octagon werd door de regering van Curacao en S.E.L. Maduro & Sons tot het Octagon Museum benoemd. Het Octagon Museum herbergt de Bolívar tentoonstelling ter nagedachtenis van de verbinding van Curacao met Simón Bolívar (1783-1830). *1998 De Octagon Museum werd gerestaureerd door het Avila Beach Hotel. Het huis op de heuvel waar Simon Bolivar woonde bestaat niet meer, maar het 'Octagon' aan de kust is een onderdeel geworden van het Curacao Monument Foundation en de Octagon Foundation. * het historische en architectonische monument werd in 1962 ter gelegenheid van haar 125-jarig bestaan door S. E. L. Maduro & Sons aangekocht en aan het toenmalige eilandgebied Curacao als een geschenk aan de burgerij van Curacao overgedragen. Nadat het gebouw in de jaren zestig ten prooi viel aan vandalen werd de scheidingsmuur met Avila Beach Hotel aan de zeezijde verwijderd en nam dit op zich het gebouw te bewaken en schoon te houden.<ref>https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462998:mpeg21:a0070|titel=Octagon wacht nog steeds op hernieuwde restaurantie|werk=[[Amigoe]]|datum=1966-08-25|2022-01-31}}</ref></ref><ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000211525:mpeg21:a0009|titel=Herstel Octagon nagenoeg gereed|werk=[[Amigoe]]|datum=1963-06-14|2022-01-16}}</ref> * Dit bijzondere huis is van onverwachte historische betekenis. Het was hier dat de Venezolaanse “Libertador”, de beroemde vrijheidsstrijder Simón Bolívar, een tijdje doorbracht alvorens de strijdkrachten bij elkaar te gaan ronselen die een eind zouden maken aan de Spaanse koloniale overheersing in Zuid-Amerika. Tegenwoordig doet de “Octagon” dienst als een klein museum ter nagedachtenis van de band tussen Curaçao en Simón Bolívar. This quaint-looking house has an unexpected historic significance; it was in this building that the South American “Libertador,” the famous Simón Bolívar, spent time before he set out to assemble the forces that eventually put an end to Spanish colonial rule in South America. Bron: https://www.curacao.com/nl/activity/octagon-museum Gezien de historische betekenis van het huis waarin de zusters woonden werd dit in 1998 gerestaureerd en ging dienst doen als museum. In 1998 werd het huis waarin de zusters woonden gerestaureerd door het hotel Avila? in samenwerking met de Curaçao Monument Foundation en de Octagon Foundation. jqekbypkhwhorw82wp3ai8vum0nk38v 192422 192421 2026-06-01T10:39:00Z Caribiana 8320 192422 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ Premionan: * [[Karibe Hulandes]]: [[Arte di Palabra]] - [[Premio Sticusa]] - [[Premio Cultural CCG]] * {{CUW}}: [[Premio Chapi di Plata]] ([[Pierre Lauffer]]) - [[Premio Cola Debrot]] - [[Premio Boeli van Leeuwen]] - [[Tapushi Literario]] - [[Premio MCB]] - [[Premio UNESCO Kòrsou pa Idioma Materno Papiamentu]] - Ernest Jacky Voges Monument Award * {{ABW}}: [[Premio Cadushi di Cristal]] - [[Premio Nacional Crioyo di Oro]] - [[Premio Padu del Caribe]] - Theatre Festival Award of Aruba - [[Premio Motito y Rufo Wever]] - [[Premio Nacional di Teatro]] - * {{BON}}: [[Premio Pipita di Kònkòmber]] Pending: [[Cas di cunucu]] - [[Stichting Rancho]] - renbak na Korsou - ------------------------ {{Variante|a}} {{Databox}} '''Arte visual''' ([[hulandes]]: ''beeldende kunst'', [[ingles]]: ''visual arts'') ta e formanan di arte den cua e imagen of aspecto visual ta central. E obra ta wòrdu realisá den forma di un obheto físiko òf representashon visual. Arte visual ta distinto for di arte di tarima, unda e presensia di un públiko bibu ta esencial. E artenan visual ta inkluí disiplina manera pintura, dibuho, grabashon, eskultura, serámika, fotografia, video, trahamentu di pelíkula, diseño, artesania i arkitektura. Ademas, artenan apliká,[1] manera diseño industrial, diseño gráfiko, diseño di moda, diseño di interior i arte dekorativo,[2] ta forma parti di e doménio di arte visual. Un obra di arte visual por ta bidimensional (manera un pintura òf dibuho) òf tridimensional (manera un eskultura). Den algun konteksto, arte visual tambe ta referí komo arte plástiko (di origen francés: les arts plastiques), referiendo na e materialidat tangible di e obra. Arte visual ta wòrdu kreá den estudio, riba kaya òf den espasio temporal, i ta wòrdu presentá na públiko den museonan, galerianan, eksposishonnan i espasio públiko. Tambe tin kolekshonnan di arte den posesion di institushonnan, gobièrnunan i kolekshonadónan privá. == Historia == Arte visual tin un historia largu ku ta kuminsá den prehistoria, ku pintura rupestre i obhetonan dekorativo. Den civilisashonnan antiguo manera Egipto, Mesopotamia, Gresia i Roma, arte visual tabata sirbi funshonnan religioso, polítiko i dekorativo. Durante Edad Media, arte tabata hopi bia liga na iglesia, miéntras ku den Renacimiento a surgi un enfoke riba perspektiva, realismo i e artista komo individu kreativo. Den siglo 19 i 20, movimientonan manera impresionismo, ekspresionismo i surrealismo a amplia e definishon di arte visual. Den epoka moderno i kontemporáneo, arte visual a bira mas diversifiká, inkluyendo medio digital, instalashon i arte konseptual, ku a desafia e idea tradishonal di kiko ta un obra di arte. == Caracteristica == E karakterístika prinsipal di arte visual ta su enfoke riba e aspekto visual i estétiko. Elementonan importante den arte visual ta incluí: forma koló linea tekstura espasio komposishon Arte visual por ta representativo (mustrando realidad) òf abstrakto (sin representashon literal). E interpretashon di un obra di arte por varia segun e espectador, su konteks kultural i su eksperensia personal. Ademas, arte visual por tin diferente funshonnan, manera ekspreshon personal, komunikashon di idea, dokumentashon historiko òf dekorashon. == Caribe Hulandes == Den Karibe Hulandes, arte visual ta un refleho di historia, identidat i diversidat kultural di e region. Artistanan lokal ta usa medio manera pintura, eskultura i fotografia pa eksplorá tema manera kolonialismo, identidat, diaspora i relashon ku medio ambiente. Arte visual den e islanan ta influensiá pa tradishonnan Afrikano, Europeo i Indígena, ku ta resulta den un estilo úniko i hibrido. Ademas di arte den galerianan, tin un presensia fuerte di arte públiko, manera murales i instalashonnan den espasio urbano. Organisashonnan kultural, museonan i fundashonnan den Aruba, Kòrsou i Boneiru ta stimulá desaroyo di arte visual dor di eksposishonnan, edukashon i sosten di artistanan lokal. == Mira tambe == * [[Artista di Karibe Hulandes|Lista di artista di Caribe Hulandes]] {{Appendix}} [[:Kategoria:Arte]] [[:Kategoria: -------------- '''Arte visual''' (na [[hulandes]]: ''beeldende kunst'', [[ingles]]: ''visual arts''), ta e formanan di arte den cua imagen, of lo visual, ta tuma precedencia. E imagen ta wòrdu realisá, òf deskribí, den forma di un obheto di arte. E ta distinto for di [[arte di tarima]], pa cua e presencia di un publico bibo ta esencial. E artenan visual ta formanan di arte manera pintura, dibuho, grabashon, eskultura, serámika, fotografia, video, imágen, trahamentu di pelíkula, diseño, artesania i arkitektura. Hopi disiplina artístiko manera arte performátiko, arte konseptual i arte di textil, tambe ta enserá aspekto di arte visual, i tambe arte di otro tipo. Den e artenan visual, e artenan apliká,<ref>{{usurped|1=[https://web.archive.org/web/20170623143359/http://www.buzzle.com/articles/different-forms-of-art.html ''Different Forms of Art – Applied Art'']}}. Buzzle.com. Retrieved 11 December 2010.</ref> manera diseño industrial, diseño gráfiko, diseño di moda, diseño di interior, i arte dekorativo<ref>{{cite web |url=http://www.georgebrown.ca/centres/AD/index.aspx |title=Centre for Arts and Design in Toronto, Canada |publisher=Georgebrown.ca |date=2011-02-15 |access-date=2011-10-30 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20111028075227/http://www.georgebrown.ca/centres/AD/index.aspx |archive-date=2011-10-28}}</ref> tambe ta inkluí. Arte visual ta e forma di arte den kua e imágen, òf e visual, ta tuma presedensia. E imágen ta wòrdu realisá, òf deskribí, den forma di un opheto di arte. Un opheto di arte por tuma un forma plat, manera un pintura, òf un forma tridimenshonal, manera un eskultura. Den paisnan di abla ingles, e ta wòrdu referí na dje komo ‘e arte visual’. Arte visual tambe ta wòrdu referí na dje, usando un galicismo, komo arte plástiko (franses: les arts plastiques). Plástik ta nifiká tangibel, material; e materialidat aki ta para den kontraste ku e abstrakshon di e artenan di aktuashon: baile, teater i músika, ku ta tuma lugá den tempu. Tur dos tipo di arte ta proveé ​​e televidente ku un eksperensia estétiko, den forma di un eksperensia sensorial eksepshonal. Arte visual ta wòrdu kreá prinsipalmente den studio pero tambe riba kaya òf den espasio temporal, i ta wòrdu presentá na públiko den eksposishonnan den museonan, galerianan, inisiativanan di artista, i espasio públiko. Ménos públiko ta e kolekshonnan di arte di institushonnan, gobièrnunan i kolekshonadónan privá. == Historia == == Caracteristica == == Caribe Hulandes == Den Caribe Hulandes, arte visual {{Appendix}} [[:Kategoria:Arte]] --------------------------------------- {{infobox persona | nomber = Julio Maduro }} '''Julio Maduro''' (☆ 12 di april]] [[1924]] na [[San Nicolas]] - † [3 di mei]] [[1993]] na Aruba) tabata un culturista y historiado Arubiano. == Biografia == Julio maduro a nace y lanta na [[Watapana Gezaag]], unda su mayornan tabata tin un tienda na principio di [[siglo 20|siglo binti]]. Famia Maduro tabata tin cunucu y plantacion di aloe tambe. E tempo ey nan tabata manda nan mercancia cu barco di bela pa Playa, e.o. aloe, boonchi watapana, palo, pampuna, patia y sombre gevlecht. Na Playa nan tabata cumpra otro mercancia pa nan tienda na San Nicolas, manera sucu, hariña, herment, paña y tela. Famia Maduro tabata bende te hasta cah'i morto. Cu yegada di Lago tur cos a cambia. Lago a bin cu su mes "comisario" y na 1937 famia Maduro a sera su negoshi. Como hoben Julio mester a yuda corta y drenta aloe tur mainta di 5'or y mei te cu 10'or y mei. Un trabao pisá cu ta laga hende tur sushi. Cu 20 aña Julio a cuminza traha na Lago. Pero despues cos a bira malo y pa cubri gastonan Julio a bai navega riba un tankero. Despues cu el a bolbe Aruba, el a bai traha na Sociale Zaken y asina Julio a drenta arena politico. Na 1955 el a wordo eligi pa forma parti di Bestuurscollege. Julio tabata tin 31 aña só tempo cu el a bira diputado. Julio Maduro tabata tin un "don" especial. E tabata scirbi poesía y storianan cortico. Tur tin di haber cu cultura di Aruba. E tabata lucha pa nos idioma papiamento y tabata tin un amor grandi pa su isla, su hendenan y su naturalesa. Esaki el a demonstra den su poesíanan "Luto" y "Pakiko mi ta Arubiano". E tabata miembro di Comisión di bandera y di Stinapa (despues Fanapa y Stimaruba). Pa esakinan el a duna hopi lectura na scolnan y organizacionnan. Julio semper tabata cla pa yuda cu informacion tocante historia, flora y fauna di Aruba. Asina e tabata presentá un programa na television masha gustá anto gratuitamente. Casi | henter Aruba tabata § sintonizá e programa "Aruba y su pasado". Su $ sponsor tabata jf asina satisfecho cu e trabao di Julio cu el a regalé un camera f di video. Julio a colaborá cu varios publicación e.o.: Encyclopedie van de Nederlandse Antillen, bukinan di Aruba, diferente corant y revista y varios mas. Matinette como programa di television y como revista (despues Chabalito) tambe a haya hopi colaboracion di Julio Maduro riba topiconan di Aruba. Te hasta Julio a traha un poesía - cu nos ta publicá aki bao especial pa un declamador infantil recitá na Tele-Aruba den Matinette na aña 1978.<ref>[https://archive.org/details/BNA-DIG-DOCUMENTACION-028575/mode/2up?q=watapana+gezaag Julio Maduro], Chabelito nr. 5 - Ana VI</ref> Julio Maduro, despues di un enfermedad cortico, a fayece dia 3 di mei 1993, lagando atras su esposa, y 8 yiu. Awor cu e no ta cu nos mas, toch su yudanza a keda den forma di copianan cu e mes a laga y autorizá nos pa sigui usa, con tal cu ta pa yuda mantene historia y cultura di Aruba bibo cerka e generacionnan cu ta sigui. {{Appendix}} --------- {{Databox}} Un '''cas di cunucu''' (papiamentu: ''kas di kunuku'') ta un cas tipico na e [[islanan ABC]], cu usualmente ta situa den [[kunuku|cunucu]]. Cunucu ta derivá for di e palabra indjan ''conuco'', un nomber cu a wordo adopta despues pa e Spañónan na Antias y Venezuela. Cunucu ta nifica tambe un pida tereno di agricultura, sea den uzo of nò. Awendia e palabra cunucu ta referi na ‘plantacion’ (i tambe ‘campo’).<ref>[https://web.archive.org/web/20161120102703/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=371&lang= Kunuku], Encyclopedie van Curaçao</ref> Despues di e conkista di e islanan door di e Hulandesnan, e [[West Indische Compagnie]] (WIC) a establece plantacionnan na gran eskala pa komersio ku Europa. Pa traha riba e plantashinan, nan tabata trece catibonan for di [[Afrika|Africa]] y a traha casnan riba e tereno di plantashon, den e estilo custumber na West Africa. Materialnan comun riba e islanan, manera palu, piedra di coral, piedra di kalki of lodo mescla ku sterilisashon di baka riba un mimbre di rama, tabata wòrdu usá pa e murayanan, i palu di maishi òf kaña tabata wòrdu usá pa e daknan. E materialnan aki ta reflehá den e palabranan papiamentu: kas di yerba ta nifiká “hut di yerba”, [[cas di torto]] ta nifica “hut di lodo”, kas di pal’i maishi ta nifiká “hut di palu di maishi”. Kunuku is de algemene naam voor het landelijke gebied van de Benedenwindse Eilanden, al of niet in gebruik voor landbouw of veeteelt. Het woord is afgeleid van het Indiaanse conuco, een naam later overgenomen door de Spanjaarden in de Antillen en Venezuela. Kunuku betekent ook een stuk landbouwgrond al of niet in gebruik. == Aruba == Na Aruba ta dividí casnan di cunuku den cuater categoria. Casnan prome cu 1920, casnan despues di 1920, casnan cu un dak y casnan cu dos dak.[1] == Boneiru == Na Boneiru na 1937, segun e teniente gobernador, e introdukshon di e diseño standart di kunuku no tabata nesesario “E kunukero i/òf trahadó boneriano, kontrali na su kompañero di klas den gran mayoria di e di dos òf di tres distrito riba Curaçao, no tin su kas di baka pa biba aden tur ora, sino mas bien pa sirbi komo refugio durante áwaseru òf mal tempu atrobe - esaki ta e rancho òf ramada - ora e tin ku traha riba e tereno Normalmente e tin su mes kas den un di e pueblonan òf hamletnan riba e isla i e ta pues muchu mas mihó ku e promedio di kas di konukoe na Curaçao. ." E gobernador ta skirbi mas aleu: “Por deklará kompletamente di e boneriano ku e tin e karakterístika ku no ta sufisientemente apresiá pa kuida su kas masha bon (…) pa e por haña su mes kas e lo priva su mes di hopi, asta sufisiente kuminda i paña".[2] == Kòrsou == Ora sklabitut a wòrdu aboli riba 1 di yüli 1863, ex-catibunan a haña terenonan chikitu ku nan por a usa pa kultivá kuminda. E fundashon di e refineria di zeta (e Isla) na kuminsamentu di siglo 20 a kombertí e trahadónan di plantashon anterior den trahadónan di refineria di zeta. Durante e periodo aki, bleki di zeta i piedra aplastá tambe ta wòrdu usá pa e murayanan di e kasnan i bleki aplastá, blachi di heru ondula i tegel di dak pa e daknan. E kasnan aki ta wòrdu yamá kas krioyo. Kasnan tambe a wòrdu konstruí di palu ku a wòrdu usá komo pakete pa transporte di merkansia pa laman. E kasnan aki ta wòrdu yamá kasnan di planki, Papiamentu: kas di tabla. E kasnan original di Kunuku no tabatin un veranda ni un kushina pafó. Un desaroyo den e añanan despues di Segundo Guera Mundial ta ku kasnan ta wòrdu konstruí segun e konsepto di kunuku, pero ku un kushina i un veranda paden. Construccion ta wordo haci cu material manera piedra y tegel di dak. [[:Kategoria:Islanan ABC]] ---------------------------- {{Infobox organisacion| variante = a | tipo = NGO | nomber = Stichting Rancho | abrevia = | logo = | imagen = | stop_imagen = | descripcion = | leyenda = | funda = [[20 di aprel|20 di april]] [[2010]] | funda_na = | origina_di = | fusion_di = | fundado = | termina = | ideologia = conservacion di patrimonio cultural | presidente = Clifford Rosa | director = | coordinado = | subdirector = | embahador = | propietario = | sede = | pais = {{ABW}} | obhetivo = | lema = | internacional= International National Trust Organisation | entrada = | costo = | sponsor = | parameter = | parameter_info = }} '''Stichting Rancho''' ta un organisacion no gubernamental (NGO) estableci dia [[20 di aprel|20 di april]] [[2010]], dedica na conserva e herencia cultural, historico, y arkitectonico di e bario historico di Rancho na [[Oranjestad (Aruba)|Oranjestad]], [[Aruba]]. Situá na Visstraat 1, e fundashon ta enfoká riba protehá monumentonan lokal, hasi investigashon históriko, i organisá aktividatnan di komunidat pa mantené e área su identidat komo un asentamentu krusial di piskadó anterior. E fundacion comunitario ta traha consistentemente pa preserva, promove y fortalece e herencia cultural y natural di bario Rancho, Oranjestad y Aruba en general. Desde su fundacion, e organisacion a enfoca riba iniciativa cu ta conecta comunidad, historia, cultura y educacion, ainda den periodo cu circunstancianan externo a obliga adaptacion y reformulacion di plan y proyecto. Varios proyecto den curso di tempo:<ref>[https://www.cspnv.com/pdf/bon-dia-aruba-20260122.pdf Stichting Rancho ta presenta agenda cultural cu enfoke riba herencia y participacion comunitario], BDA (22 di januari 2026)</ref> * Adopta un Hanchi, un concepto cu ta enfoca riba cuido y reconexion cu espacio publico y patrimonio local. * Tempo pa Click, ta ofrece un perspectiva alternativo riba exposicionnan cultural, specialmente pa contenido cu normalmente no ta logra visibilidad amplio. * Hof ’i Bario di Rancho ta representa otro iniciativa importante cu ta enfoca riba espacio berde y herencia natural dentro di e bario. {{Appendix}} [[:Kategoria:Aruba]] ----------- {{Databox}} '''Ren bak na Kòrsou''' of '''Bak di awa di lluvia na Kòrsou''', tambe yama '''ren bak''' ta \[\[put di awa di lluvia]] ku ta sirbi riba isla di [[Kòrsou]] pa warda awa di lluvia.<ref name=":1">{{Cita notisia |outor=Dennis Pikero |titulo='Regenwater maakt lekkere thee' |fuente=Ñapa |fecha=24 aprel 2004 |página=3}}</ref> E baknan ta konsistí di [[kal]], zjata, pieda grandi i simènt. Piedra grandi tabata trese for di [[Ronde Klip]] riba karret di palu (''trùk di palu''). Tin diferente tipo di bak. Algun ta riba tera (bougròndiko), otro ta bou di tera bou di sali di kas òf serka di entrada. Tin tambe ku ta pegu na kas òf un tiki leu for di dje. Klima di Kòrsou ta [[semi-arido]], ku un proméshu di lluvia di mas o ménos 550 mm pa aña. Tèmperatura tambe tin su influensia: ta variá entre 25.3 °C i 31.0 °C. Esaki ta pone suminisro di awa na preshon, tantu pa hende komo pa mata.<ref>{{Citeer web |url=[https://www.viviansnursery.com/tuinaanleg-curacao/](https://www.viviansnursery.com/tuinaanleg-curacao/) |titel=TUINAANLEG OP CURACAO |datum=25 òktober 2022 |werk=[www.viviansnursery.com](http://www.viviansnursery.com)}}</ref> == Historia == Historia di suminisro di awa ta inkluí den e [[Canon di Kòrsou]].<ref>{{Cita web |url=[https://canoncuracao.cw/39-water/](https://canoncuracao.cw/39-water/) |titulo=39. Awa |fecha=25 òktober 2022 |fuente=Canon di Kòrsou}}</ref> E promé bibu di isla tabata uza put di pia (''pos di pia'') pa haña awa. E putnan aki tabata haña preferensia na lugá ku un nivel haltu di awa den tera ([[freatisch vlak]]).<ref>{{Citeer web |url=[https://www.yumpu.com/nl/document/view/18557246/grondwaterpeil-en-watervoorziening-op-curacao-](https://www.yumpu.com/nl/document/view/18557246/grondwaterpeil-en-watervoorziening-op-curacao-) |titel=GRONDWATERPEIL EN WATERVOORZIENING OP CURACAO ... |datum=2022-10-25 |werk=Yumpu.com}}</ref> Ku yegada di [[Spañanon]] i despues \[\[Hulandes]], hende a haña instrumento pa traha put mas profundo. Na lugá ku tabatin hopi put, manera rònt di \[\[Schottegat]], a kominsá papia di 'plantashon di awa'. Pero ku demanda grandi, nivel di awa den tera a baha i hopi put a seca. Den sieklo di 19 hende por a kumpra awa ku tabata yega for di otro lugá, pero tabatin tambe bak di awa bou di kas di pieda, serka di entrada (''sala'') òf \[\[patio]]. Na plantashonnan, te den sieklo 20, hende tabata dependé di pos i baril grandi. Tabatin gota i baril, pero no tabatin bak. Uso di bak a yega ku peliger di \[\[mushi di fiebre amariyo]]. Na kas haltu (kas di campo) ta encontra bak regularmente. Na esaki no tabatin put serka. Otro manera pa haña awa manera kar di awa (''garosh’i awa'') no tabata praktiká hopi. Ku yegada di [[Isla (raffinaderia)|raffinaderia di Shell]], demanda pa awa di bèbèr a subi. Na 1928 Shell a kuminsá \[\[destilashon|destilá]] awa salá. Mas lat a instala \[\[leiding di awa]], ku den anjanan 1960 a yega prome mayoria di kas. \== Balor == Baknan na Kòrsou tin balor histórico.<ref name=":0">{{Cita buki |titulo=Monumenten in de steigers |outor=Jan Toeter |ko-outor=Anko van der Woude, Henk Langenfeld |pagina=35–37}}</ref> Dependiendo di e lugá, por tin balor arkitektoniko i monumental tambe. Bak ku ta separá for di kas ta risibí awa for di kas por medio di [[akwadukt]]. Baknan tin muraya hopi diki i e muraya ta bira mas diki abou. Den eskinan e murayanan tin forma rondá, i tin hopi [[spuwadó di awa]] (''sakadó''). Por tin un dak ku [[tegel di dak]]. Interior di un bak ta wòrdu fini-fini pa evitá [[alga]]. Den baknan tin piskadó chikí pa kome insekt i alga. Kualidat di awa ta kontrolá pa Departamento di Salú (GGD) di gobièrnu Kòrsou. Awa di bak ta bon pa hasi tè, pa kosecha lokal i segun algun hende ideal pa laba kabey.<ref name=":1" /> == Monumento == Baknan todavía ta sirbi pa warda awa. Tambe ta haña uso nobo. Tin hende ku ta mira un bak komo un luhu. Hopi kas no tin mas un bak òf e a wòrdu usa pa otro motibo. Tin kas ku a pone un piso riba un bak. Otro ta konvertí e bak den kamber di drumi, ofisina, pisina, kamber di was òf espasio pa archi. Den e kambio aki mester tene konta ku regla pa protehá e balor monumental. Ora di habri bentana, tamaño mester keda limitado. Karakterístika di monumento no mester pèrdè den restourashon. Tin direkshon espesiál pa preparashon i realizashon. Por ehèmpel, yená e bak te nivel di chon. Esaki ta posibel basta ku e proseso por wòrdu reversá.<ref name=":0" /> Na [[Landhuis Rooi Catootje]] tin un ehèmpel kla di un bak di awa ku balor monumental. Riba mapa i portret por mira ku e bak ta un tiki leu for di e kas. Na bochinanan di sakadó tin rechi pa stòp para i blachi di drenta. {{Appendix}} --------------- == Burg di Pos Chikito == Un brug cu a keda construi den afia 1928-1929 como "Brug di conexion" pa conecta e dos oriyanan na cada banda di [[Spaans Lagoen]]. E brug a keda cla dia 26 di september [Hartog, Aruba zoals het was, zoals het werd. Afb. 87]. E ‘brug’ ta forma un conexion masha importante entre e caminda cu tambe a keda construi den e temponan ey, conectando Oranjestad cu San Nicolas. E tipo di brug aki ta un combinacion di un brug permanente pa trafico y brug di conexion. Tabatin papia di haci e brug mas hancho. Realisacion di esaki no a cristalisa.<ref>[https://archive.org/details/BNA-DIG-MONUMENTENFONDS-KALENDER-2003/page/8/mode/1up?q=piedra+di+mula Kalender Monumentenfonds]</ref> == Kurimiauw 2 == E cas di cunucu a wordo traha den e forma traditional di artesania. El a wordo traha na final di siglo diesnuebe, probablemente como homenage na e matrimonio di sefior Kelly. Originalmente e curason di e cas tabata exsisti di handrij parti zuid y posiblemente tambe cu un cushina parti pabou di esey. Mester remarca cu tempo nan aya e productonan di recurso tabata: piscamento, cria di bestia manera galifia y porco y traha den plantacion di sucu na Cuba. E cas di cunucu aki ta di gran interes arkitectura historico pa motibo di su biehes. ==Schelpstraat 36 y 38 == E cas ta forma un unidad di dos parti. E prome parti, e cas di cunucu, fecha na final di siglo 19 y e di dos parti, e cas di comerciante ta construi den comienso di siglo 20. E arkitecto di tur dos e edificionan tabata Abelardo Henriquez casa cu Dominica Figaroa. Tur dos e edificionan tabata yama durante e bida di sr. Abelardo Junior den boca di pueblo “La Casa de la Municipalidad”. Riba 17 di april 1997 e casnan a wordo cumpra pa Stiching Monumenten fonds. E trabounan di restaurashon a dura di 30 di oktober pa 14 di december 2001. ==Seroe Patrishi Ongd.(z/n) - Begraafplaats== Den e santana Protestant aki tin diesseis graf. E ta situa na e caminda di santo meimei di Seroe Patrishi y Shiribana y tin un cura di cadushi rond di dje cu un muraya di piedra. Akinan a wordo dera e Comandeur Simon Plats. E tabata Comandeur pa solamente 8 luna na Aruba (1826-1827), caminda cu e | a fayese inespera. E grafnan ta conoci como grafnan di comandeur. Tin diferente lugar na Aruba cu ta conoci pa nan grafnan di comandeur. ==Papilon 110 == Un cas hopi unico cu ta consisti di dos edificio conecta na otro. E cas ta situa na e banda pariba di caminda di Santa Martha pa Santa Cruz. E noknan die cas ta core di pariba pa pabou. E edificionan ta consisti di un piso bou di un dak di cuatro banda traha di zink acaba cu decoracion riba cada punta di contacto di e noknan. Contra di e banda pabou di e edificio mas dilanti tin un edificio den un forma cuadra bou di un dak sera. Riba e banda pabou di e edificio pa zuid tin un cushina bou di un dak ful sera. Contra esaki tin un fogon cu un fundeshi den forma di un bloki, cu un schoorsteen y un capa ariba. ==Rooi Koochi 4== E cas aki ta un ehempel unico di cambio di periodo di arcitecto for di klei pa piedra y ta den bon condicion. E arcitectura a keda manera cu e tabata. E ta ilustra un cas di cunucu traha den siglo 19 den un forma artesano tradicional cu e nok casi den e direccion di pariba pabou. E banda di ariba di e cas ta traha di piedra. Sin embargo e murayanan di e galeria ta traha di klei. Remarkabel ta cu e cas ta traha riba un tereno cu ta baha na e banda zuid. Pa kita e diferencia aki e banda zuid di e cas ta traha riba un pida ariba cu ta yena. == Wilhelminastraat 11 == E cas na skina aki traha den siglo 19 ta un cas di cunucu. E cas a wordo recientemente renoba pa motibo di su funcion nobo “Optica Kok”. Posibelmente e extencion di y contra e banda pariba di e galeria di e banda zuid tambe tabata wordo usa originalmente como un sitio pa un empresa y un tienda. Contra di e banda pa nord bo ta hana un cas di siglo 20 bou di un dak cu cuatro banda cu tin un benhada den aspecto cu e banda pariba di e cas di cunucu. E nok ta para vertical riba e entrada di auto. Posibelmente e entrada aki tabata un caya. E cas aki ta pertenece na e infrastructura municipal di Oranjestad di antes. == Palm Beach 21 == Un ehempel bunita y unico di un cas di cunucu. E cas ta orienta di OZO -WNW. Remarcabel ta e fogon hancho. Cu e fogon aki ta haa un cushina chikito. Esaki bo por yega for di pafo. Esaki ta duna un motibo pa pensa cu tabata tin un negoshi di cuminda akinan. E cas tin un dak di dos banda cu zink ariba; e construccion y galeria ta laga bo supone cu originalmente tabata tin un dak traha di torto of di otro material traditional. == Seroe Patrishi 9 == E cas di cunucu traha di lodo a wordo construi medio siglo 19 riba tereno y bou di guia di Aresidius van der Biezen. E cas ta orienta cu su nok OW. E cas ta consisti di diferente material manera klei y piedra. Piedra, hopi usa den trahamento di cas, ta un piedra natural forma den pida iregular. E parti zuid die cas tin un entrada. Na cada banda di e cas nos tin un bentana grandi cu contrabentana di palo pega na dje cu ta habri bai afo. Dor di su posicion na caminda grandi bo por wak e cas bon. ==Macuarima 161 == cas di cunucu cu regenbak conoci como Cas Decora a wordo traha arededor di ana 1935. E arcitecto tabata Ignatio Ras, cunucero y metsla. E a traha e decoracionnan na e banda nord di e cas tambe. (informacion agradabel di Arsenio Ras). E cas ta orienta di pariba-pabou. E platchi zinknan pinta un color cora maron y e nok pinta blanco y e “kepersnan” ta pone enfoke riba e combinacion di color di e panchinan di dak cu e scama di decoracion gepleister ariba. E cas aki ta di gran importancia pa motibo di su bunitesa, e nificacion pa e conocimente, e historia di e isla Aruba y e balor di e pueblo. ==Brazil 12 == E cas di cunucu aki a wordo construi den e afianan 1928/1929 bou di encargo di sefor Winterdaal (tata di José Maria Winterdaal). E murayanan di e curason di e cas, ta traha di piedra, esun die galeria y cushina y tambe e muraya di e regenbak ta traha di beton cu bloki cement. E w.c. ta los riba e tereno patras di cas y tin un dak sera. E cas ta di gran interes pa e isla di Aruba pa motibo di su arcitectura historico y e balor tipico. Pa nord oost di e cas tin dos piedra di mula maishi pa mira. {{Appendix}} -------------- {{Databox}} '''Bamba''' ta un instrumento musikal Bamba ta konsistí di dos pida bambu hòl, yamá kaña brabu. Laman ta karga trese bambu òf kaña brabu na kosta nort di Boneiru. For di tur e pipanan ku ta yega kantu, ta skohe esunnan ku tin un diameter entre 7 pa 12 centimeter. Ta kòrta un pipa mas largu ku e otro. Ta toka bamba batiendo duru abou riba tera. E tokadó di bamba tin den kada man un pipa di bambu i e ta bati un biaha esun i otro biaha e otro riba suela. Bamba ta un di e instrumèntnan rítmiko mas simpel i mas bieu31,32.<ref>file:///C:/Users/l_de_/Downloads/Wij+zijn+Bonaire%20(4).pdf</ref> Un instrumento musikal trahá di dos pida bambú ku a bashí afó, yamá kaña brabu. Ta haña e takinan di bambú aki labá kantu na kosta di Boneiru i Kòrsou. For di e takinan aki, kada un di mas o ménos 7 pa 8 cm di diameter, ta kòrta dos pida di largura desigual—60 i 70 cm. Ku eksepshon di e partishon mas abou, tur otro partishon di kada pida ta wòrdu perforá. E parti abou di e bamba ta kòrtá 10 cm bou di e partishon sin perforashon. E bamba ta wòrdu toka dor di stamp’é rítmikamente riba un superfisie duru; huntu ku otro instrumentonan, inkluso e quarta i e guitara, e bamba ta kompañá kansionnan durante e fiestanan di San Juan i San Pedro na Boneiru. Den e kompañamentu aki, e bamba ta funshoná komo un kontrabas. P’esei e larguranan ta wòrdu kòrtá di tal manera ku, ku e piesa mas largu ta fungi komo e nota fundamental, e piesa mas kòrtiku ta aproksimá e di kuater nota mas serka posibel. E instrumento aki, konosí den organologia komo tubonan di stèmpel, ta wòrdu hañá rònt mundu: na Afrika, Sentro i Sur Amérika, Asia i Sur Pasífiko. Su struktura simpel ta hasié un di e instrumentonan di ritmo di mas bieu.<ref name=:"2">[https://web.archive.org/web/20161120102825/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=369&lang= Bamba], Encyclopedie van Curaçao</ref> {{Appendix}} [[Category:Instrumento musikal]] [[Category:Aruba]] [[Category:Boneiru]] [[Category:Kòrsou]] ------------------------------ {{Variante|c}} {{Databox}} '''Karko''' ta un instrumento traha di un kokolishi ku e punta korta afo. Suplamento ta wordo hasi dor di e apertura ku a wòrdu kreá. E ta produsí un zonido monótono i penetrante. Por skuch’é spesialmente na fiestanan di kosecha di [[Boneiru]]. E carco ta un kokolishi cu e punta corta afo. Suplamento ta wordo haci door di e apertura cu a wordo kreá. E ta produsí un zonido monótono i penetrante. Por skuch’é spesialmente na fiestanan di kosecha di Boneiru. {{Appendix}} *Orígen: E kalko (tambe konosí komo karko) ta un instrumento natural ku orígen den tradishon Afrikano i Indígeno Karibeño. Tabata uzá pa komunikashon, selebrashon i músika spiritual den komunidat kolonial. *Deskripshon: Un koncha grandi di see (Queen Conch), ku su punta a kue pa krea un bochin. Supla duru den e bochin ta produsí un son ronko, bronzit i resonante, manera un trompeta rudimentario. *Uzo: E kalko tabata sirbi komo instrumento di señal: pa yama hende, marká kuminsamentu di fiesta, ceremonia, of ritu. Tambe tabata forma parti di banda folklóriko komo introdukshon musikal. *Género musikal: Tambú, Seú, Músika folklóriko *Gruponan konosí: Grupo Danzarte (Kòrsou) Grupo Tutti Frutti (Boneiru) Grupos folklóriko di Seú {{Template:Navegashon Instrumento musikal di Aruba, Boneiru i Kòrsou}} [[:Category:Instrumento musikal]] [[:Category:Boneiru]] [[:Category:Kòrsou]] ------------------------------------ {{Databox}} '''Kimba Tutu''' ta un instrumento musikal *Orígen: "Kimba tutu" ta un nòmber folklóriko pa un tambú ku orígen Afrikano, ku a bira parti di ekspreshon folklóriko den islanan ABC. "Kimba" referí na bai riba ku energia; "tutu" posibelmente referí na su son. *Deskripshon: Un tambú trahá di barika di palo ku kuero tensá riba su kabes. Por bati ku man of ku palito. E tambú ta produsi un son profundo, energiétiko i pulsante. *Uzo: Uzá den danza folklóriko i fiesta, asina manera tambú. Ta stimulá moveshon di kurpa, i sirbi komo ekspreshon di resistensia kultural i identidad. *Género musikal: Tambú, Danza folklóriko, Músika di resistensia i identidad Afrikano-karibeño *Gruponan konosí: Grupo di Tambú Tradishonal (Kòrsou) Fundashon di Musika Antiyano Presentashon den Siman di Kultura [[:Kategoria:Instrumento musikal]] [[:Kategoria:Aruba]] [[:Kategoria:Boneiru]] [[:Kategoria:Kòrsou]] -------------------------- [[:Kategoria:Herensia kultural]] ---------------------- '''Fogon''' ta un luga den kushina Kandela den kushina, kaminda tabata kushiná riba e konfó (wechi di kandela), yená ku karbon. E huma por a sali dor di e chimenea riba e kamina aki. Solamente e kasnan di e miembronan mas riku di e poblashon tabatin un fogón, inkluyendo e kasnan di kunuku. Damio trahá di tres piedra, riba kua tabata hasi kushinamentu (tres pied’i fogón). Zie es.wiki: hogar (fuego):El hogar, chimenea o lar,1​es el lugar de una casa donde se enciende fuego con leña o algún otro combustible. Durante siglos fue el espacio de las viviendas usado como cocina y foco de calor, un entorno común que servía de estancia y comedor (de invierno). ------------------ == Esclavo Thico == Awe dia 16 di september Thico, un esclavo di Aruba, a wordo conmemora durante di e proyecto Caquetio, Africano, Europeano: Nos tur ta un famia cu a tuma luga na Club Kibrahacha 60+, Archivo Nacional y Museo Archeologico.<ref>https://solodipueblo.com/thico-e-prome-esclavo-conoci-cu-a-para-pa-su-libertad-na-aruba/ Thico e prome esclavo conoci cu a para pa su libertad na Aruba], SolodiPueblo (12 september 2024)</ref> Thico tabata e prome esclavo na Aruba cu a para pa su libertad segun e buki di historia De Geschiedenis van Aruba tot 1816 scirbi pa señor Adi Martis. Thico su acto di protesta a tuma luga den e aña 1795, hopi prome cu e esclavo popularisa Virginia kende a nace 47 aña despues. Thico tabata un esclavo di e commandeur Bochard Specht kende tabata e commander na Aruba di 1792 te 1797 e tempo cu el a bira malo. Thico a wordo poni den (hand)boei y manda Corsou. Den e journal di e gobernador di dia 16 di september 1795 ta scirbi cu Thico lo wordo sera te ora cu e wordo bendi na un otro doño pafo di Corsou. El a wordo castiga pasobra commandeur Bochard Specht a consider’e di tin e audacia y frescura pa para pa su libertad. Awendia nos lo bisa cu el a demonstra curashi y cu e tabata asertivo. Thico a para pa su libertad na Aruba un dos luna prome cu Tula y Carpata a para pa libertad na Corsou. E carta di Bochard Specht na e Gobernador Johannes Abrahamszoon de Veer tabata di 17 di juni 1795 y Tula y Carpata a cuminsa nan lucha dia 17 di augustus 1795. Bishita Archivo Naional pa mira e bunita pinturanan di algun di nos adulto mayor cu ta comunica cu nos nan pensamento y sintimento en relacion cu sclavitud. {{Appendix}} ---------------- {{Databox}} '''Agan''' ta un instrumento di batido, tambe yamá heru, ku antiguamente tabata wòrdu usá pa akompañá e *tambu i e *kachu durante e fiesta di kosecha. Ademas, e agan tabata ser usa pa indiká e medida ora di hasi trabou pisá i ora di karga hende pa hospital. E instrumento aki ta forma di un skèrpi ku a keda kibra for di un plaka, ku a bira kasi un kobra, i e tin un largura di mas o ménos 40 cm i un diametro di mas o ménos 10 cm. E agan tabata wòrdu toka ku e slòt na suela, riba brasa, dor di bati riba dje ku un bara di heru, di mas o ménos 30 centimeter largu, yamá manga. Pa protehá e kurpa di e brasa di e hungadó i tambe pa aumenta e posibilidatnan di wega, un banda di heru - barbá - tabata wòrdu pone na e man ku tabata tene e agan. E agan, tambe konosí na Afrika Occidental, Nigeria i Benin, ta wòrdu toka durante ritualnan den honor di ⁇ Ogun ⁇ , e Dios di heru. (Kontra. Haiti: ⁇ hogan ⁇ , Cuba: ⁇ ogan ⁇ ). {{Appendix}} {{Template:Navegashon Instrumento musikal di Aruba, Boneiru i Kòrsou}} [[:Category:Instrumento musikal]] [[:Category:Aruba]] [[:Category:Boneiru]] [[:Category:Kòrsou]] Een slaginstrument, ook heru genaamd, dat vroeger gebruikt werd om de * tambu en de * kachu te begeleiden tijdens de oogstfeesten. Ook werd de agan gebruikt om de maat aan te geven bij het verrichten van zware arbeid en bij het dragen van mensen naar het ziekenhuis. Gemaakt van een bijna tot een koker omgebogen afgebroken schaar van een ploeg, heeft dit instrument een lengte van ongeveer 40 cm en een doorsnede van ongeveer 10 cm. De agan werd met de gleuf naar boven gekeerd liggend op de arm bespeeld door er met een ijzeren staafje, ongeveer 30 cm lang, manga genaamd, op te slaan. Om de huid van de arm van de bespeler te beschermen en tevens om de speelmogelijkheden te vergroten, werd een ijzeren band - barbá - om de pols gedaan bij de hand waarmee de agan werd vastgehouden. De agan, ook bekend in West-Afrika, Nigeria en Benin, wordt daar bespeeld tijdens rituelen ter ere van “Ogun”, de God van het ijzer. (Vgl. Haïti: “hogan”, Cuba: “ogan”).<ref>[https://web.archive.org/web/20170930175339/http://www.curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=369&lang= Letter A t/m D - Agan], Encyclopedie van Curaçao</ref> ---------------- hoetink {{Databox}} '''Becu''', ta un instrumento musikal traha di un uitgehold stemgel di maishi di 40 pa 50 cm di largura. midden in e stemgel zijn vlak naast elkaar twee spleetjes gesneden, waardooor de muzikant blaast. De open uiteinden worden met de handel min of meer afgesloten om het geluid te temperen. ook de stengel van het suikerriet werd er wel eens voor gebruikt. {{Appendix}} [[Category:Instrumento musikal]] [[Category:Aruba]] [[Category:Boneiru]] [[Category:Kòrsou]] Bekú Een muziekinstrument gemaakt van een uitgeholde sorghostengel (de stengel van de zogenaamde "maishi chiki" plant) van 40 a 50 cm lengte en 2 cm dikte. Op ongeveer 3 cm van een der gaatjes, echter op de lijn die gevormd wordt door de twee gaatjes, wordt in de lengte van de stengel een tongetje ingesneden, waardoor beurtelings wordt geblazen en gezogen. De toonhoogte-verschillen worden verkregen door de gaten met de duimen beurtelings af te sluiten en te openen. De bekú werd gespeeld om de tijd te doden bij het bewaken van de sorghovelden tegen vernieling door vogels en andere dieren. Ook werd de bekú tijdens familiefeesten gespeeld, begeleid door de wiri en de bamba. Wordt vandaag nog gespeeld in Benin en Opper-Volta, respectievelijk papo en bumpa genoemd.<ref>[https://web.archive.org/web/20170930175339/http://www.curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=369&lang= Letter A t/m D - Beku], Encyclopedie van Curacao</ref> -------- {{Databox}} '''Barí''' ta un instrumento musikal Na Boneiru, barí ta referí tantu na e instrumènt mas importante den músika kultural, komo na e selebrashon di barí. Ántes tabata usa barí di ròm komo instrumènt. Despues ku e barínan ei no tabata bini mas, a kuminsá traha barí di palu. Ta kurti kueru di kabritu òf di karné pa pone riba e barí. Grandinan ta bisa ku e kueru di karné ta toka mas mihó ku esun di kabritu. E tokadó ta wanta e barí krusando su pianan rònt di e barí. Pa e barí saka zonido, e tokadó ta bati ku su dedenan riba e kueru33. == Wiri == Ta traha wiri di heru, koper òf stal. Si usa heru, e zonido di wiri ta mas kla. E largura di wiri ta entre 20 ku 30 centimeter. Den e hanchura di e wiri, nan ta skèrf algun strepi di punta pa punta. Pa toka wiri e tokadó ta tene e instrumènt den su man. Den su otro man e tin un otro heru ku e ta raspa riba e instrumènt pa saka ritmo. Na Boneiru wiri ta un instrumènt ku no por falta34.44 {{Appendix}} {{Template:Navegashon Instrumento musikal di Aruba, Boneiru i Kòrsou}} [[Category:Instrumento musikal]] ---------------------------------- == Sinfonia di man == Durante di e selebrashon di maskarada, e instrumènt mas prinsipal ta sinfonia di man. Esaki ta un sinfonia ku ta toka ku man. E tokadó di sinfonia di man ta dirigí e grupo di maskarada. Otro tipo di instrumènt Segun tempu ta desaroyá, gruponan a introdusí mas instrumènt musikal den e ritmo kultural di Boneiru. Esnan ku mi a menshoná tabata tei tur tempu i tei te dia di awe. Tin instrumènt di ántes ku awendia bandanan no ta usa mashá mas. Por ehèmpel karkó. Karkó ta e kokolishi di mas grandi na Boneiru. Tabata usa kaska di karkó ántes komo instrumènt di supla pa tur tipo di okashon. -------------------------- {{Databox}} '''Premio Sticusa''' tabata un premio literario pa tur idioma di Surnam i Antias Hulandes, pr ehempel Srnan Tongo, Hindi i Papiamentu ku eksepshon di hulandes. * 1976 ** premio literario - Guillermo Rosario ** premio di incentivo - Henry Habibe; Federico Oduber *1975 ** premio literario - [[Antoine Maduro]] *1976 *1977 ** premio di incentivo - [[Pacheco Domacassé]] (rechasa) [[Category:Kultura]] [[Category:Antias Hulandes]] ------------------- '''Adriaan Lacle''' ([[16 di yüni|16 di juni]] [[1866]] - [[21 di yüni|21 di juni]] [[1935]]), tabata un komersiante magnate Arubano. cu ta conecta cu varios eificio di herencia: * Casa La Quinta * [[Cas Veneranda]] * stadhuis di oranjestad * [[Fontein (Aruba)|Fontein]] == Biografia == Hij is geboren op 16 juni 1866, yiu di Casper Pieter Laclé en Nano Jacomina Nicolasa Henricus y tabata e mayor di seis yu. No tin hopi konosementu tokante su edukashon di mucha òf kualke di su promé eksperensianan di negoshi, pero durante su bida laboral e a yuda hende haña prestamo, tabata un komersiante ku a logra hopi, i tabata doño di varios tereno. De echo, el a encarga e konstrukshon di e famoso kastigu La Quinta Carmen, awor un restorant. Ounke nunka e mes no a biba den e kas bunita ei, su kas mes tambe tabata reflehá su éksito i bon gusto. Awe ainda su kas ta den bon kondishon i por haña e kas den e kaya di Oranjestad. Pa loke ta trata su bida personal, ta bisa ku el a kasa dos biaha durante su bida. E tabatin su promé yu muhé durante su promé matrimonio, pero el a pèrdè su esposa poko despues di su nasementu. Durante su di dos matrimonio el a haña 16 yu. Sinembargo, a bisa ku solamente 11 di e 17 hòmbernan ei a logra pasa 18 aña di edat. Na 1891 el a bolbe casa cu Leonsa Oduber (1871- 1951) El a fayece na e edad di 69 ana. (Oranjestad)—The name Adriaan Laclé may ring a bell to locals as one of the bigger roads on the island, but about a century ago, Adriaan Laclé was a rich businessman, well-known for his generosity, wealth, and taste. Adriaan was born in 1866 and was the eldest of six children. Not much is known about his childhood upbringing or any of his earlier business ordeals, but during his hay day he often helped people get loans, was a well-established trader, and owned several plots of land. In fact, he commissioned the construction of the famous La Quinta Carmen manor—now a restaurant. Though he himself never lived in the beautiful manor, his own house also reflected his success and good taste. Today his house still stands in good condition and can be found in the back streets of main street Oranjestad. Regarding his personal life, it has been said that he was married twice during his lifetime. He had his first daughter during his first marriage but lost his wife soon after her birth. During his second marriage, he fathered 16 children. However, it has been said that only 11 of those 17 made it past 18 years of age. Perhaps two of his most well-known daughters are Maria Monica Laclé and Maria Veneranda Laclé, who went on to marry successful brothers Eloy Arends and Maximilian Arends, respectively. Their houses are still standing; Eloy and Maria Monica’s mansion functions as a townhall, used to host civil marriages, while Maximilian and Maria Veneranda’s house stands on the opposite side of the road to them—though currently under renovation after years left in ruin.<ref>https://www.cspnv.com/pdf/aruba-today-20240521.pdf Adriaan Laclé One of Aruba’s richest men in the twentieth century], Aruba Today (21 di mei 2024) </ref> Source: De Kolibrie op de Rots (en meer over de geschiedenis van Aruba) by Evert Bongers {{Appendix}} ---------------------------- {{Databox}} [[File:Pan bati (beaten bread) - Aruba.jpg|thumb|Pan bati cu pisca y cabaron]] en.wiki: '''Pan bati''' ta un pan plat, cu ta un autentico specialidad di e cushina [[Aruba]]no. Na Aruba ta come esaki como pan y na banda di otro platonan manera sopa carni, stoba y paska hasa. Tambe por come cu sucu riba dje o otro reyeno. Pan bati ta parce un pancake, pero cu un sabor diferente y hopi menos dushi.<ref>https://www.visitaruba.com/aruba-recipes/pan-bati/|titel=Pan bati|werk=Visitaruba.com|</ref> E ta traha di hariña di maishi (sorghum), hariña di trigo y lechi. Originalmente e tabata wordo traha riba un casuela, awendia ta uza un panchi.<ref>http://www.nostisia.com/lifestyle/65-recepten/958-pan-bati.html</ref> E creacion di pan bati a ser influencia pa diferente cultura manera esun di e conkistadonan [[Spaña|Spaño]] i esun di e nativonan indjan. Pero e influencia di mas grandi a bini di e cultura crioyo Arubano. Pan bati ta un auténtiko plato di Aruba, ku ta parce pancake pero ku un sabor diferente. Pan bati ta un plat di pan ku ta wòrdu traha manera pancake, pero ku un sabor hopi ménos dushi. E ta un plato di banda hopi popular i ta kumpli ku kasi tur kos típiko arubano, manera sup, stew i piská fritu òf shellfish. E por wordo combina na banda di diferente plato manera sopa carni, stoba y paska hasa. Pan Bati is een vrij dikke pannenkoek die van oorsprong uit Aruba komt en gebakken wordt op een kasuela. Een kasuela is een gietijzerplaat waar ( met erg weinig boter ) de pannenkoeken op worden gebakken. Intussen heeft de kasuela plaats gemaakt voor de koekenpan.<ref>http://www.nostisia.com/lifestyle/65-recepten/958-pan-bati.html</ref> {{Multiple image | image1 = Maishi Rabo (Sorghum bicolor).jpeg | image2 = Casuela 16 36 24 540000.jpeg | caption2 = ''Casuela'' (flat cast iron griddle)or ''Buren''(flat clay griddle)are used to cook ''[[arepa]]'' cachapa and pan bati. An equivalent variety is the [[Comal (cookware)|comal]]. | caption1 = In Aruba ''maishi rabo'' ([[Sorghum bicolor; Spc.introduced]]) is used to make ''pan bati'' (typical Aruban flat native bread). While funchi is made from corn ([[ Zea mais]]) | total_width = 400 | image3 = Pan bati (beaten bread) - Aruba.jpg | caption3 = Fried ''piska cora'' ([[Lutjanus purpureus|red snapper]]), shrimp, and pan bati. }} == Pan bati == Pan bati is een authentiek Arubaans bijgerecht, dat pannenkoek lijkt maar anders van smaak is.<ref>https://www.visitaruba.com/aruba-recipes/pan-bati/|titel=Pan bati|werk=Visitaruba.com|</ref> Pan Bati is een broodachtig bijgerecht dat wordt gebakken als pannenkoeken, maar veel minder zoet smaakt. Het is een zeer populair bijgerecht en past bij bijna alle typisch Arubaanse gerechten, zoals soepen, stoofpotjes en gebakken vis of schelpdieren. E pancake pisá aki ta wòrdu traha di kuminda di sorgo i lechi. E pasta ta wòrdu traha riba un plaka di heru, e cazuela. I e pan bati ta kuminda komo kuminda di banda ku piska, karni, sopa òf stew. Na lugá di patata òf riso. Den algun reseña e proporshonnan di farinha di maishi i farinha di trigo ta varia, i algun kushinan ta añadí un wowo òf sukari di vanila na lugá di sukari normal. E ta un receta excelente pa experimenta cu ne. Y cu bo no tin cazuela, no ta importa. Un bon pan tambe lo ta bon. E panbati ta traha di un compuesto di harina di maishi i di trigo. E proporshon di esakinan ta krusial pa por haña un resultado bunita i friu. Originalmente, Pan Bati tabata wòrdu kaktá riba un plaka di heru, e casuela. Deze dikke pannenkoek wordt gemaakt van sorghummeel en melk. Het deeg wordt op een ijzeren plaat, de cazuela, gebakken. En de pan bati eet je als bijgerecht bij vis, vlees, soep of stoofgerechten. In plaats van aardappels of rijst. In sommige recepten variëren de verhoudingen van het maismeel en het tarwemeel, en sommige koks doen er een ei bij, of vanillesuiker in plaats van gewone suiker. Een uitstekend recept dus om mee te experimenteren.En dat je geen cazuela hebt, geeft niets. Een goede bakpan voldoet ook. De panbati is gemaakt van een mengstel van mais- en tarwemeel. De verhouding hiervan is cruciaal om een lekker luchtig resultaat te krijgen. Oorspronkelijk werd Pan Bati gebakken op een gietijzeren plaat, de casuela.<ref>https://www.antilliaans-eten.nl/en/recepten/arubaanse-pan-bati/</ref> Maar het gaat ook prima in een koekenpan. De naam pan bati betekent letterlijk "geslagen of geklopt brood". Het doelt natuurlijk op de bereiding van het beslag, dat flink schuimig wordt opgeklopt voordat het in de pan gaat. Panbati wordt meestal bij het avondeten gegeten en wordt geserveerd als alternatief voor [[rijst]], [[aardappel]]en of [[funchi]]. Soms wordt de panbati ook gewoon als pannekoek gegeten met een klontje boter en wat poedersuiker. Op feesten wordt geitensoep met pan bati gegeten. {{Appendix}} [[:Category:Aruba]] ------------------- '''Premio Nacional di Teatro''' (PNT) ta un premio institui pa departamento di Cultura di Aruba (DCA) na aña 2004. Otorgamento di e premio ta tuma luga anualmente na ocacion di e celebracion di Dia Mundial di Teatro, riba o rond di [[27 di mart|27 di maart]]. E premio ta wordo otorga na persona, grupo of fundacion cu a contribui na desaroyo di arte di tarima na Aruba.<ref>[https://24ora.com/dca-cu-premio-nacional-di-teatro-aruba-2005-2021/ DCA cu premio nacional di Teatro Aruba 2005-2021], 24ora.com (6 di juni 2021)</ref> Cada lustro ta entrega alaves e “reconocemento special di Bida Largo” na un persona, cu a dedica henter su bida na servicio di teatro, pa su trabou, sacrificio y aporte den e campo teatral.<ref>https://arubanative.com/2024/04/04/premio-nacional-di-teatro-2024/ https://arubanative.com/2024/04/04/premio-nacional-di-teatro-2024/], Aruba Native (4 di april 2024)</ref> E prome premio a wordo otorga na 2005 y e prome reconocimiento di Bida Largo na 2009, titulo cu a bay pa prome bes na e tecniconan di Cas di Cultura Aruba, señor Richard Hopmans y señor Rolande Bryson. == Laureado == * 2005 - [[Mascaruba]], grupo teatral * 2006 - [[Jubi Naar]] (1943-2024), autor, critico, actor, periodista y director di teatro * 2007 - Amy Lasten, maestro, directora y actriz * 2008 - Carmen Herrera, autor, director di teatro, actriz y compositor hunto cu grupo teatral Kibrahacha * 2009 - Oslin (Chin) Boekhoudt (19??-2015), autor, actor y director di teatro * 2010 - Leo Tromp (1943-2021), presidente Internacional di Teatro Amateur, IATA y FUNDARTE. * 2011 - [[Vale Croes]] (1951-2015), comediante * 2012 - Mirto Laclé, gestor cultural * 2013 - [[Diana Antonette]], actriz y directora di Teatro di Danza Arubano. * 2014 - no a otorga premio * 2015 - no a otorga premio * 2016 - no a otorga premio * 2017 - no a otorga premio * 2018 - no a otorga premio * 2019 - ? * 2020 - ? * 2021 - Lenie Jeandor, actriz, escritor y director di teatro * 2022 - Persey Jeandor, actor, cantante, comediante y director di teatro * 2023 - [[Norman de Palm]], productor di teatro * 2024 - [[Instituto Pedagogiko Arubano]] (CKV Teatro) == Recipiente “Reconocemento Special di Bida Largo” == * 2009 - Richard Hopmans y Rolande Bryson, tecniconan di Cas di Cultura Aruba; pa dedica henter nan bida na servicio di teatro, pa su trabou, sacrificio y aporte den e campo teatral) * 2019 - Farita Luidens, actriz, comediante, productor, escritor di teatro; pa 50 aña den farandula cu su mega produccion “Ken ta Basha Abou”) * 2020 - [[Cas di Cultura]]; pa mas di 60 aña na servicio teatral y cooperacion pa lanta arte di tarima. {{Appendix}} [[Category:Aruba]] Manera ta custumber, tur aña Departamento di Cultura Aruba ta organisa e actividad teatral di mas grandi na Aruba cu ta relaciona cu Celebracion di Dia Mundial di Teatro. Anexo na e programa di celebracion, cada aña ta otorga e Premio Nacional di Teatro na un persona, grupo of fundacion cu a traha y cu a contribui grandemente cu e desaroyo di teatro na Aruba.<ref>[https://24ora.com/dca-cu-premio-nacional-di-teatro-aruba-2005-2021/ DCA CU PREMIO NACIONAL DI TEATRO ARUBA 2005-2021], 6 di juni 2021</ref> Cada lustro ta ser entrega alaves e “Reconocemento Special di Bida Largo” na un persona, cu a dedica henter su bida na servicio di teatro, pa su trabou, sacrificio y aporte den e campo teatral.<ref>https://arubanative.com/2024/04/04/premio-nacional-di-teatro-2024/ https://arubanative.com/2024/04/04/premio-nacional-di-teatro-2024/], Aruba Native (4 di april 2024)</ref> ----------------------------------------- '''Museum of Industry''' (''Museo di Industria'') ta un [[museo]] na [[Aruba]], dedica na e historia industrial di e isla, ku a kuminsá den [[siglo 19]]. E ta situa na [[San Nicolas]], den e edificio monumental di e toren di awa. Despues di restauracion di e edificio e museo a habri na juli 2016. == Exhibicion permanente == Pa medio di exposicionnan elabora y instalacionnan multimedia e museo ta mustra sinku pilar economico importante den historia di Aruba. E ta trata di e industrianan di oro, [[Aloe vera|aloe]], fosfato, petroleo y [[turismo]]. Museo di Industria ta forma parti di Fundacion Museo Arubano, cu ta un fundacion cu ta traha pa mantene, preserva y protehá e sector cultural di Aruba, historia y naturalesa. == Edificio == E toren di awa a wòrdu konstruí na 1939; architecto tabata [[Pieter van Stuivenberg]]. Su construccion ta konsistí di tres sekshon: e substruccion, e shaft vertical halto, y e tanki na e parti ariba. Na 2003 Fundacion Fondo pa Monumento Aruba (SMFA) a kumpra e edificion pa asina e por ser restaurá i konservá como un di e monumentonan di Aruba. E museo ta mustra pa medio di exposicionnan elabora y instalacionnan multimedia e sinku industria mas importante den historia di Aruba: oro, [[Aloe vera|aloe]], fosfato, petroleo y [[turismo]]. E Museo di Industria ta situá den e Toren di Awa na San Nicolas i ta konta e historia industrial di Aruba, ku a kuminsá den siglo 19. E toren di awa a wòrdu konstruí na 1939 i ta konsistí di tres sekshon: e substruccion, e shaft vertical halto, y e tanki na e parti ariba. A kumpra e Toren di Awa pa e Monumentonan di Fundashon na 2003 asina e por ser restaurá i konservá como un di e monumentonan di Aruba. E Museo di Industria ta forma parti di Aruba Fundacion di Museo (Fundacion Museo Aruban), cu ta un fundacion cu ta traha pa mantene, preserva y protehá e sektor kultural di Aruba, historia i naturalesa. E museo di E industria ta habri tur dia for di 9'or di mainta te 6 di atardi. The Museum of Industry is located in San Nicolas—better known as the art capital of Aruba. This museum exhibits the industrial history of gold, aloe, phosphate, oil and tourism through elaborated displays and multimedia installations.<ref>https://www.cspnv.com/pdf/aruba-today-20240402.pdf Create museum memories], Aruba Today (2 di april 2024)</ref> The Museum of Industry is situated in the Water Tower in San Nicolas and narrates Aruba's industrial history, which began in the 19th century. The Water Tower was built in 1939 and consists of three sections: the substructure, the high-rising vertical shaft, and the tank at the top. The Water Tower was purchased by the Monuments Fund in 2003 so it can be restored and preserved as one of Aruba's monuments. The Museum of Industry is part of Aruba Museum Foundation (Fundacion Museo Aruban), which is a foundation set to maintain, preserve, and protect the Aruban cultural sector, history, and nature. The museum of Industry is open daily from 9 am till 6 pm. For more information, check out their Facebook page Museum of Industry Aruba. ----------------------------- ==Musica den Caribe Hulandes== * en.wiki:Music of the former Netherlands Antilles E músika di Antias Hulandes ta un kombinashon di elementonan nativo, afrikano i europeo, i ta estrechamente konektá ku tendensia di paisnan bisiña manera Venezuela i Colombia i islanan manera Puerto Rico, Cuba, Santo Domingo, Haiti, Martinique, Trinidad, Dominica i Guadeloupe. E islanan di Curaçao i Aruba, ku tabata forma parti di Antillanan Hulandes, ta konosí pa nan vals, baile, mazurka i un tipo di músika ku ta wòrdu yamá tumba, ku a haña su nòmber for di e tambornan di conga ku ta akompañá e músika. E otro islanan ta hopi mas chikitu ku Aruba, Bonaire i Curaçao. Nan ta Sint Eustatius, Sint Maarten i Saba. Sint Eustatius tin un bida nocturno chikitu, ku solamente un club nocturno (e zouk Largo Height Disco) [1] na 1996. E habitantenan, e "Statianonan", ta tene baile improvisá den kaya, yamá "road blocks", usando stereo di outo. Saba tin un kantidat di baile den diferente restorant, inkluyendo un gran variedat di hip hop, calypso, soca, kompa, zouk, bouyon, reggae i merengue. Sint Maarten tin un bon konosí tradishon di karnaval ku músika i baile, ku ta tuma lugá meimei di aprel i ku ta kulminá ku e tradishonal kimamentu di Rei Moui-Moui, i tambe un kantidat di klubnan di anochi i kasinonan ku músika; "spot"nan popular kaminda lokalnan ta bai baila ta inkluí Boo Boo Jam i Lago Height, tur dos situá na e parti nort (franse) di Sint Maarten; e banda di kasinonan mas popular ta King Bo-Bo, konosí komo e "King of Calypso". 2] == Aruba == Musica ta masha estrechamente conecta cu e cultura Aruba, y ta hunga un rol importante den fiesta, carnaval y celebracionnan informal. E músika di karnaval a nase na Trinidad na fin di siglo 18, i ta kombiná temanan romántiko, melodía inspirá den calypso, i tambor di tumba. Otro selebrashonnan Arubiano ku ta basá riba músika ta incluí Dera Gai, Dande, Gaita i Aguinaldo. Op Aruba speelt muziek niet alleen op feestdagen een belangrijke rol, maar ook tijdens de carnavalsperiode en informele vieringen. Omdat het eiland zo klein is, heeft de muziek van Aruba rijke invloeden van Afrika, Europa en Latijns-Amerika. De muzikanten hebben de muziek wel een onmiskenbaar Arubaans/Antilliaans geluid gegeven zodat het toch niet hetzelfde is. {{div col}} * [[Asambeho]] * [[Calypso]] * [[Roadmarch]] * [[Steelband]] * [[Dande]] * [[Tumba]] * [[Waltz antiano]] * [[Bolero]] * [[Soca]] * [[Caha di Orgel]] {{div col end}} ==Bonaire== E isla di Bonaire ta konosí pa un kantidat di baile, entre otro e baile di Bari i e baile di Simadan. Polka, carioca, rumba, merengue, danza, joropo, jazz waltz i mazurka importá tambe ta popular. [[Baile di Sinta]] ta un baile popular di fertilidat, ku ta wòrdu ehekutá rònt di un palo di mei. Cancionan di trabou tradicional Africano na Bonaire a evoluciona cu tempo den cancionan ritual cu baile compleho, instrumentacion y polifonia. 3] E Bari, ku ta wòrdu ehekutá durante e festival di e mesun nòmber, i tambe na otro okashonnan, ta wòrdu dirigí pa un kantante soltero ku ta improvisá tekstonan ku ta komentá eventonan lokal i figuranan (un kantante asina ta similar na un calypsonian). E baile di Bari, ku ta wòrdu ehekutá durante e festival di Bari, ta bai huntu ku un tambor ku ta parse un bongo, yamá un Bari. E promé parti di e baile ta presentá hòmbernan ku ta kompetí den un baile stilizá, ritual pa muhénan, siguí pa un parti kaminda e parnan ta baila, maske nan no ta mishi (e ta similar na tumba).[ 3] Despues di e kosecha di sorgo den luna di febrüari te ku aprel, e festival di Simadan ta tuma lugá pa selebrá, ku e wapa, un baile ritmiko, ku ta bai huntu ku e selebrashon. E kansionnan tradishonal di Simadan ta inkluí tres forma di yamada i kontesta, e Dan Simadan, Belua i Remailo. Nan ta uza instrumentonan manera bari, wiri, karko, quarta, guitar, triangle y clapping. 3] {{div col}} * [[Bari]] * [[Simadan]] * [[Tumba]] * [[]] {{div col end}} ''Bari'' is a festival, dance, drum and song type from the Dutch Antillean island of [[Bonaire]]. It is led by a single singer, who improvises. Lyrics often concern local figures and events of importance.<ref>{{cite web|url=http://www.geographia.com/bonaire/boncul01.htm|work=Geographica: Bonaire|title=Culture: A Rich and Diverse Heritage|access-date=December 3, 2005}}</ref> ==korsou == {{div col}} * [[Wals antiano]] * [[Danza]] * [[Mazurka]] * [[Tumba]] * [[Tambu]] * [[Muzik di zumbi]] * [[Ritmo Kombina]] * [[Latin rap]] * [[Caha di Orgel]] {{div col end}} ''[[Tumba (music)|Tumba]]'' is a style of Curaçao music, strongly African in origin, despite the name's origin in a 17th-century Spanish dance. Traditional ''tumba'' is characterized by scandalous, gossiping and accusatory lyrics, but modern ''tumba'' often eschews such topics. It is well known abroad, and dates to the early 19th century. It is now a part of the [[Carnival Road March]].<ref>{{cite book|author=De Ledesma, Charles |author2=Gene Scaramuzzo |chapter=Dance-Funk Creole-Style|year=2000 |editor=Broughton, Simon |editor2=Ellingham, Mark |editor3=McConnachie, James |editor4=Duane, Orla|title=World Music, Vol. 2: Latin & North America, Caribbean, India, Asia and Pacific|pages=289–303|publisher=Rough Guides|isbn=1-85828-636-0}}</ref> == Sint Maarten == {{div col}} * [[Ponum]] * [[Quimbe]] {{div col end}} ''[[Quimbe]]'' is a topical song form from the Dutch Antillean [[St Maarten]]. It traditionally accompanies the ''ponum'' dance and drumming, but is now often performed without accompaniment. Lyrics include gossip, news and social criticism, and use clever puns and rhymes. Performance is often competitive in nature.<ref>{{cite book|title=New Grove Dictionary of Music & Musicians|editor=Sadie, Stanley|chapter=Dutch Antilles|publisher=Macmillan Publishers|location=London|year=1995|isbn=1-56159-174-2|page=777}}</ref> Other genres include: {{div col}} * [[Latin hip hop|Latin Rap]] * Ritmo Kombiná * [[Tambu (music)|Tambú]] * Seú * Wals * [[Zumbi]] {{div col end}} ----------------------------------------------------- --------------------------- Het Natuurhistorisch Museum van Bonaire is een museum geopend in 1885 en gevestigd in Kralendijk op Bonaire . Geschiedenis Gebouwd in 1885 door een Venezolaanse plantage-eigenaar, werd de eigenaar er na de Tweede Wereldoorlog van beschuldigd samen te werken met de nazi's door de bewegingen van transportschepen met een zender-ontvanger door te geven aan Duitse onderzeeërs in de Caribische Zee. De eigenaar wordt in Venezuela gearresteerd en de eigendommen worden in beslag genomen. Vervolgens werd het in 1947 aangekocht door de familie Herrera , een van de meest invloedrijke families op Bonaire . Het huis heette destijds het “Van der Reehuis”. Het groeide uit tot een kleine winkel met vlees van de plantage in Washington, houtskool, groenten, ingeblikte goederen en vervolgens bier en limonade. Tegenwoordig is dit herenhuis een van de historische monumenten van Bonaire en herbergt het het Bonaire Natural History Museum. Het bewaart Indiase kunstvoorwerpen, schelpen en zeedieren , Bonaire-vogels, koralen, schelpenfossielen, plantagegereedschappen, antieke flessen en nog veel meer . --------- '''FuHiKuBo''' (Fundashon Históriko Kultural Boneriano) ta un organisashon boneriano dedika na registra e historia di Boneiru. El a wordu funda dia 6 di ougustus 1998. == link eksterno == * [http://archivoboneiru.com/ Wepsait di Archivo di Boneiru] FuHiKuBo (Fundashon Históriko Kultural Boneriano) es una organización de Bonaire dedicada a registrar la historia de Bonaire. La fundación se creó el 6 de agosto de 1998 y se dedica a la[1]: Dat doet zij onder meer door Bonairiaanse ouderen op video te laten vertellen over hun eigen geschiedenis. De collectie bestaat uit archiefmateriaal verzameld door Boi Antoin. Via de website archivoboneiru.com zijn meer dan 1000 interviews en documentaires te zien die een beeld geven van het eiland.<ref>[https://www.unesco.nl/nl/artikel/unesco-accrediteert-bonairiaanse-stichting-fuhikubo Unesco accrediteert Bonairiaanse stichting Fuhikubo], 11 di september 2020</ref> {{Appendix}} ------------------------- {{Variante|a}} {{Databox}} [[File:Dakkappellen Weststraat 15.jpg|thumb|275px|Dak di Casita Geel]] '''Casita Geel''' (of ex-cas di Aruba Bank) ta un cas di cunucu na [[Oranjestad (Aruba)|Oranjestad]], [[Aruba]], situa den centro di ciudad na Weststraat 15. E ta un [[monumento]] proteha y a wordo registra den Registro di Monumento dia 10 di mart 2011. Het kunukuhuis gelegen aan de Weststraat 15 is een beschermd monument en is op 10 maart 2011 in het Monumentenregister ingeschreven.[2] Het is eigendom van de Stichting Monumentenfonds Aruba en was tot eind 2019 in gebruik als kantoor van ARINA. == Historia == Casita Geel ta un cas di cunucu construi na aña 1908 na crusada di Caya G.F. Betico Croes (antes Nassaustraat) y Waterweg, pega cu e edificio di Aruba Bank. Ta probable cu e parti central di e cas a ser construi na 1860 pa un [[Fransia|Frances]]<ref>{{Citeer boek|titel=Bouwen op de wind|auteurlink=|auteur=Olga van der Klooster en Michel Bakker|medeauteurs=|taal=nl|url=|uitgever=Stichting Libri Antilliani|datum=2007|pagina's=|ISBN=978-90-75238-19-8}}</ref> y na 1908 a wordo cumpra pa Richard Johan Eman van der Biest kende tabata casa cu Catharina van der Biest-Oduber. Di e matrimonio aki a nace seis yiu cual tur seis a lanta den e cas aki. Un di e yiunan Frederica van der Biest-Eman a casa cu John Gerard Eman, fundador di e prome instituto financiero di Aruba, Aruba Bank. For di aña 1999 e cas a keda inhabita y no a ser uza mas.[[File:Aruba Bank.jpg|thumb|left|John Eman Bank den Caya Betico Croes]] El a resta como e ultimo casita di cunucu den e caya principal comercial di oranjestad, despues cu tur e otronan a keda tumba abou y remplasa pa edificionan nobo i mas moderno durante [[siglo 20]]. [[File:Voorgevel Weststraat15.jpg|thumb|Fachada dilanti na Weststraat 15]] ---- nl.wiki:Weststraat 15 is een stadskunukuhuis gelegen aan de Weststraat 15 in Oranjestad, de hoofdstad van Aruba. Het staat ook bekend als het Gele Huisje (of "Casita Geel" in Papiaments) of ex-Aruba Bank Huisje. Het is tot stand gekomen mogelijk in 1908. Er is ook sprake volgens Plantage Zorg en Hoop dat het in 1860 zou zijn gebouwd door een Fransman.<ref>{{Citeer boek|titel=Bouwen op de wind|auteurlink=|auteur=Olga van der Klooster en Michel Bakker|medeauteurs=|taal=nl|url=|uitgever=Stichting Libri Antilliani|datum=2007|pagina's=|ISBN=978-90-75238-19-8}}</ref> [1] Het jaartal 1908 en huisnummer 97 boven de hoofdingang zouden hierdoor verwijzen naar een verbouwing uitgevoerd door de toenmalige eigenaar Richard Johannes Eman die het had aangekocht. Eman was gehuwd met Johana van der Biest en samen kregen ze zes kinderen. Als volwassene trouwde een van de dochters met de bankier John Gerard Eman die de stichter was van de Aruba Bank. Originalmente, la casa estaba situada en la esquina noroeste de Caya G.F. Betico Croes, antigua Nassaustraat, y Waterweg. Estaba situada con su fachada alejada de la línea de edificación con una plaza con grandes árboles delante. En el contexto urbano y sobre todo para la principal calle comercial de Oranjestad, esta casita era muy especial porque seguía siendo la última casa stadskunuku presente en esta calle. Todas las demás casas stadskunuku habían sido demolidas durante el siglo XX y sustituidas por nuevos edificios más modernos. == Historia == == Galeria == <gallery widths="200" heights="200"> </gallery> {{Commonscat}} {{Appendix}} Casita Geel ta un cas di cunucu construi na aña 1908 na crusada di Caya Betico Croes y Waterweg, pega cu e actual edificio di Aruba Bank. Probablemente e parti central di e cas a ser construi na 1860 pa un Franses y na 1908 a wordo cumpra pa Sr. Richard Johan Eman van der Biest kende tabata casa cu Catharina van der Biest- Oduber. Di e matrimonio aki a nace seis yiu cual tur seis a lanta den e cas aki. Un di e yiunan Frederica van der Biest- Eman a casa cu John Gerard Eman, fundador di e prome instituto financiero di Aruba, Aruba Bank. For di aña 1999 e cas a keda inhabita y no a ser uza mas. Na aña 2000 cu e meta pa preserva e casita aki pa futuro generacionnan y evita e bay perdi a dicidi pa muda esaki pa un locacion nobo na Weststraat. Pa aloca e monumento a busca un tereno den Oranjestad mes paso akinan ta caminda cu e cas di cunucu mester a keda mirando cu ta den e area aki so por a haya e tipo di casnan aki. Un otro punto importante tabata cu mester a haya un tereno caminda por a aloca e cas mescos cu na su tereno original na un distancia di 14 meter for di e rooilijn esaki ta ser considera un locacion historico. Asina a logra yega na e tereno caminda e edificio ta actualmente despues cu e tereno a keda traspasa pa Stichting Monumentenfonds Aruba. Esaki ta e unico biaha cu na Aruba a muda un monumento completamente. Despues di a fungi como museo, oficina, restaurant awor eCasita Geel lo ta e cas nobo di Moonshine Diaquiri & Co.<ref>[https://awemainta.com/wp-content/uploads/2023/10/AM231010.pdf E portanan di Casita Geel lo habri un biaha mas pa publico], AweMainta (10 di oktober 2023)</ref> {{Appendix}} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =|titulo=}} {{References}} }} [[Category:Hende]] [[Category:Monumento|Aruba]] [[Category:Aruba]] ------------------------------- User:Curatoraruba10/sandbox '''Museo di Industria''' ta un [[museo]] na [[Aruba]]. E ta situa den [[Watertoren San Nicolas|Watertoren di San Nicolas]], un edificio monumental na skina di Bernardstraat y Caya Cooper.? E museo tin un exposicion permanente cu ta pinta e desaroyo industrial di Aruba, cuminsando cu e explotacion minanan di oro, e cosecha di aloe, e industrianan di fosfaat y petroleo y finalmente cabando cu [[turismo]]. Het Industriemuseum, gehuisvest in de voormalige watertoren te San Nicolas, geeft een beeld van de industrialisatie van Aruba. Dat verhaal begint met het goud delven, de aloëwinning, de fosfaatindustrie, om dan eerst uit te komen bij de olie­industrie en ten slotte het toerisme.  == Watertoren San Nicolas == E edificio iconico aki ta situa na un punto cardinal di e pueblo di San Nioclas, construi pa LWV (Lands Water Voorziening, awendia WEB Aruba NV) den e decada di 1930 pa genera un precion di awa stabiel den e boom town San Nicolas. Architecto tabata [Pieter van Stuivenberg]], kende tabata traha pa LWV na korsou. == locatie == Museo Industrial ta situa alabez den un edificio cu ta hopi apropia pa cu e tematica di e exposicion aki…e edificio monumental a ser contrui pa LWV (Lands Water Voorziening) den e decada di 1930 pa genera un precion di awa stabiel den e boom town San Nicolas. Di e forma aki por acomoda e cantidad di migrantenan cu a bin busca un bon futuro na Aruba y cu pa gran parti a establece nan mes den e pueblo aki. Pa loke ta diseño por remarca cu e ta mustra razgonan di estilonan di moderno na momento di su construccion manera art deco y nieuw bouwen cu ta refleha e enfoke riba forma, dynamismo y functionalidad di e periodo. E edificio iconico aki ta situa na un punto cardinal di e pueblo di San Nioclas y sin duda ta un recuerdo potente y symbolico di e desaroyo tecnologico industrial di e epoca atras. en.wiki: ==Industry museum== The industry museum provides an overview of the industrial activities on Aruba. It has displays of the gold, [[aloe]], phosphate ([[guano]]) and oil industries which were present on the island.<ref>{{cite web|url=https://www.aruba.com/nl/ontdek/het-industriemuseum |title=Het Industriemuseum |website=Aruba.com |language=nl |access-date=19 February 2022}}</ref> The [[public utility]] companies of Aruba have permanent exhibitions of their activities.<ref name="beautiful"/> -------------------------------- '''Museo Historico di Aruba''' ta e [[museo]] mas bieu na [[Aruba]]. E ta situa den [[Fort Zoutman]] na Oranjestad. Artwell Cain: Het oudste museum is het Historisch Museum Aruba, opgericht 1961 en nu bekend als Museo Historico Arubano (FMA). Aanvankelijk viel het museum onder het beheer van de Stichting Cultureel Centrum Aruba, in 1975 kreeg het een eigen stichtingsbestuur. De doelstelling was het oprichten en beheren van één of meer musea met objecten en kunstzinnige voorwerpen van cultuurhistorisch en natuurhistorisch belang en de bewustwording van de Arubaanse bevolking van het verleden.4 In 1984 kreeg het museum een permanente behuizing in het historische Fort Zoutman, in het centrum van Oranjestad. Dit gebouw dateert uit 1798, de ernaast gelegen Willem III-toren uit 1868. ------------------------------------------- {{Databox}} [[File:Museo di Tambu Shon Cola.jpg|thumb|Museo di Tambú Shon Cola]] '''Museo di Tambú Shon Cola''' ta un [[museo]] chikitu na [[Kòrsou]]. E ta situá ost di [[Willemstad]] entre [[Spaanse Water]] i Sint Jorisbaai, den region di Bandariba. Den un kas di famia, tipo [[kas di kaha]], na Kaya Sabana Baka 31.<ref name="Leiden">{{nl}}Dyonna Benett & Annemarie de Wildt, [https://scholarlypublications.universiteitleiden.nl/access/item%3A3244344/view ''Museale meerstemmigheid op Curaçao''] den: Antilliaans erfgoed 2: nu en verder, Oostindie, G., & Stipriaan, A. van (red.) [[Universidat di Leiden]] (2021), pag.61-65.</ref> == Mira tambe == * [[Lista di museo na Kòrsou]] {{Appendix}} [[Category:Kòrsou|Museo]] [[Category:Kultura]] [[Category:Kòrsou]] Het Museo di Tambú Shon Cola ligt ten oosten van Willemstad, tussen het Spaanse water en de Sint Jorisbaai. Het vrijstaande huis met zijn veranda, dieprode muren en witte vensters is een eenvoudige versie van de deftige landhuizen van de witte elite, in de volksmond kas di kaha. Een bord bij de ingang vermeldt, in het Papiaments: ‘Een volk heeft recht op zijn eigen geschiedenis.’<ref name="Leiden">{{nl}}Dyonna Benett & Annemarie de Wildt, [https://scholarlypublications.universiteitleiden.nl/access/item%3A3244344/view ''Museale meerstemmigheid op Curaçao''] den: Antilliaans erfgoed 2: nu en verder, Oostindie, G., & Stipriaan, A. van (red.) [[Universidat di Leiden]] (2021).</ref> Het museum is opgericht in april 2015 door Mr. dr. René Rosalia (1948), politicus en oud­minister van Onderwijs, Cultuur, Sport en Wetenschap. Deze tambú­speler en ­componist promoveerde aan de Universiteit van Amsterdam op een onderzoek naar de wettelijke en kerkelijke repressie van afro­culturele volksuitingen. Rosalia is ook een van de drijvende krachten achter het bijschrijven van tambú in de Inventaris Immaterieel Erfgoed Nederland, in november 2016.91 In het museum bracht hij een groot deel van zijn in 1972 gestarte privécollectie onder. Tekstborden geven uitleg in het Papiaments en Engels. In vertaling: ‘Tambú werd gespeeld vanuit diepe spirituele redenen. De aanwezigheid van tambú in het leven van “yesterday’s people” was om te voldoen aan de plichten die verbonden waren met hun intense spirituele orientatie.’ Tambú bood hun bescherming en veiligheid. Met tambú kon de mens contact maken met God. Zonder tambú was je onbeschermd en zwak. Op een monitor zijn beelden te zien van een feest op Bandabou in 1991, waar paren dansen op tambú­muziek. Tambú is verbonden met de jaarwisseling en eindigt op Dumingu di Tres Rei, de zondag na Drie Koningen. De tambú­spelers identificeren zich met de zwarte koning Balthazar.92 --------- ------------ {{Variante|a}} {{Databox}} '''Johannes (Johan) Hartog''' (☆ 1912 - † 1997 na [[Salzburg]]) tabata un historiador, escritor y bibliotecario antiano. E ta ser considera un di e pioneronan cu a pone e fundeshi pa investigacion cientifico socio-cultural tocante [[Karibe Hulandes|Caribe Hulandes]].<ref>{{citeer web|url=https://www.creativeeuropedesk.nl/sites/default/files/files/UNESCO%20Aruba%20Heritage%20report%20Luc%20Alofs%20okt08_0.pdf|auteur=Alofs, Luc|titel=The Aruba Heritage Report|werk=Aruba National Commission for [[UNESCO]]|datum=2008|bezochtdatum=2023-10-19}}</ref> == Bibliografia == Johan Hartog tabata un persona remarcabel; e tabata protestant cu e converti den catolico y a promove den [[teologia]] (''doctor theologiae'') na Universidad di London.<ref name="Hartog">{{nl}}{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010402196:mpeg21:a0006|titel=Dr. Hartog vertrokken|werk=[[Amigoe]]|datum=1946-11-12|bezochtdatum=2023-10-19}}</ref> E tabata biaha hopi, entre otro den tur skina di [[Oropa|Europa]] y [[Medio Oriente]], acumulando conocemento na diferente universidad, pais y sociedad. Na juni 1940 el a yega [[Kòrsou|Corsou]]. Den añanan 1940 pa 1946 Hartog tabata redactor en hefe di [[Amigoe|Amigoe di Curaçao]], corant cu e momento ey tabatin circulacion na tur e islanan di [[Kòrsou i Dependensianan]]. Bou di su guia Amigoe a converti di un corant semanal den un corant diario.<ref name="Hartog"/> Despues di 1946 el a continua cu Amigoe como coresponsal. Entre 1946 i 1948 el a muda bek pa Hulanda, unda el a keda nombra redactor en hefe di e corant regional "Gooi- en Eemlander" na Hilversum. Desde 1948 el a traha pa Sticusa (Stichting voor Culturele Samenwerking) y tabata enbolbi pa cu lantamento di un centro cultural na [[Kòrsou]] y [[Aruba]]. Na 1950 el a wordo nombra director di e [[Biblioteca Nacional Aruba|biblioteca di Aruba]], cu tabata situa na Lagoenweg na [[Oranjestad (Aruba)|Oranjestad]]. Mas despues e biblioteca ta muda pa [[scol 1888|Wilhelminastraat]], unda Hartog a keda director te su pensioen na 1972. Hartog tabatin un cantidad di publicacion riba su nomber. Mayoria di su buki a wordo publica na Aruba pa e imprenta VAD (Verenigde Antilliaanse Drukkerijen, antes D.J. de Wit). Di su obranan algun a wordo traduci na idioma [[Ingles]] of [[Spaño]]. Mas conoci ta su obra ''Geschiedenis van de Nederlandse Antillen'' (Historia di Antias Hulandes), un cronica antiano den cuater tomo cu a sali entre 1953 y 1981.<ref>{{nl}}{{citeer web|url=https://www.bibliotecanacional.aw/pages/johan-hartog/|titel=Johan Hartog|werk=[[Biblioteca Nacional Aruba|BNA]]|datum=2018-02-23|bezochtdatum=2023-10-19}}</ref> Den e ultimo aña a saca como e di cincu tomo un registro y bibliografia historico. Na aña 1948 Hartog a casa cu Elisabeth Wouters, yiu muhe di G.J.J. Wouters (1883-1973), [[Lista di gobernador di Antia Hulandes (1634-1954)|gobernador di Antias Hulandes]] entre 1936 y 1942. Huntu nan a biba na [[La Piccola Marina]] di 1950 te 1980, ora nan a bandona Aruba pa motibu di salud di Elisabeth.<ref>{{nl}}{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010640175:mpeg21:a0088|titel=Personalia|werk=[[Amigoe]]|datum=1980-09-29|bezochtdatum=2023-10-19}}</ref> Na 1997 Hartog ta fayece na edad di 85 aña, net un luna despues di su esposa, y a wordo dera na Salzburg dia 21 di mei 1997. == Obra (seleccion) == * 1944 - ''Journalistiek leven in Curaçao'' * 1947 - ''Nederland in de West'' * 1953-1981 - ''Geschiedenis van de Nederlandse Antillen'', tomo I te cu IV * 1957 - ''Bonaire: van indianen tot toeristen'' * 1961 - ''Curaçao: van kolonie tot autonomie: na 1816'' * 1962 - ''Het verhaal der Maduro's en foto-album van Curaçao, 1837-1962 : uitgegeven ter gelegenheid van het honderd vijfentwintigjarig bestaan van S.E.L. Maduro & Sons'' * 1964 - ''De Bovenwindse eilanden : Sint Maarten, Saba, Sint Eustatius : eens gouden rots nu zilveren dollars'' * 1967 - ''The Honen Daliem congregation of St. Eustatius'' * 1968 - ''Luis Brion: de admiraal-financier'' (hunto cu Philip Louis Pierre Brion) * 1970 - ''Mogen de eilanden zich verheugen : geschiedenis van het protestantisme op de Nederlandse Antillen'' * 1971 - ''Honderd jaar gezelligheid in De Gezelligheid, 1871-1971'' * 1973 - ''Tula: verlangen naar vrijheid'' * 1974 - ''The courthouse of Sint Maarten'' * 1976 - ''Geschiedenis van Sint Eustatius'' * 1987 - ''Juwana Morto: Kustbatterij Aruba'' * 1996 - ''Het oude fort op de berg : gedenkboek bij het tweehonderdjarig bestaan van Fort Nassau op Curaçao'' * 1997 - ''De forten, verdedigingswerken en geschutstellingen van Curaçao en Bonaire : van Van Walbeeck tot Wouters, 1634-1942'' {{Appendix}} Johannes Hartog werd op 16 mei 1912 in Baam geboren. Hij volgde het gymnasium en studeerde vervolgens geschiedenis. In 1937, op vijfentwintigjarige leeftijd dus, promoveerde hij in Londen op de 'The Sacrifice of the Church'. Omdat het zijn voornemen was om oripntalist te worden, meldde hij zich als post-graduate student bij het Oosters Instituut in Rome. Zijn gekozen specialisatie zou de Balkan zijn. Maar de Tweede Wereldoorlog verhinderde de voorgenomen studie. Johan Hartog moest Italië verlaten. Omdat een broer van hem met zijn gezin op Curacao woonde, waar deze een betrekking bij de Shell had, belandde Johan Hartog na enige maanden en veel omzwervingen uiteindelijk op Curapao. Dr. Johan Hartog (1912-1997) was in de jaren 1940-1946 hoofdredacteur van de krant Amigoe di Curaçao, 'weekblad voor de Curaçaosche eilanden'. Onder zijn leiding werd de Amigoe een dagblad. Eind 1946 vertrok Joh. Hartog terug naar Nederland. Daar trouwde hij in 1948 met Elisabeth Wouters. Zij was een dochter van G.J.J. Wouters (1883-1973), een voormalig gouverneur van de Nederlandse Antillen (1936-1942). Vanaf 1948 was Hartog als medewerker van Sticusa (Stichting voor Culturele Samenwerking) betrokken bij de oprichting van het Culturele Centrum Curaçao en het Cultureel Centrum Aruba. In 1950 werd hij benoemd tot directeur van de Arubaanse bibliotheek aan de Lagoenweg in Oranjestad. Later zou de bibliotheek naar de Wilhelminastraat verhuizen, hij bleef er directeur tot zijn pensionering in 1972. Hartog heeft een aantal publicaties op zijn naam staan. Bekendst is zijn tussen 1953 en 1981 verschenen 'Geschiedenis van de Nederlandse Antillen', vier kloeke delen en een register. In de jaren tachtig verhuisde het echtpaar Hartog van La Piccola Marina op Aruba naar Oostenrijk, waar ze overleden in 1997. Bronnen: * "Dr. Hartog vertrokken", in: Dagblad Amigoe di Curaçao d.d. 02-11-1946 *"Cultuur op korte termijn", in: Amigoe di Curaçao: Dagblad voor de Nederlandse Antillen d.d. 31-05-1950 * "Verdiensten Hartog gememoreerd. Arubaanse bibliotheek viert 20-jarig bestaan", in: Amigoe di Curaçao: Dagblad voor de Nederlandse Antillen d.d. 14-08-1974 * "Mevrouw Hartog werd 80 jaar", in: Amigoe d.d. 17-01-1987 Bekendst is zijn tussen 1953 en 1981 verschenen 'Geschiedenis van de Nederlandse Antillen', vier kloeke delen en een register. In de jaren tachtig verhuisde het echtpaar Hartog van La Piccola Marina op Aruba naar Oostenrijk, waar ze overleden in 1997. Entre 1953 y 1981 el a publica un cronica di e historia antiano den cuater tomo bou di e nomber 'Geschiedenis van de Nederlandse Antillen'. Mayoria di su buki a wordo publica pa e imprenta D.J. de Wit na Aruba. vijf delen waarvan de laatste 1981: Registerdeel en historische bibliografie bij de Geschiedenis van de Nederlandse Antillen Eerst die man. Doctor theologiae. Gepromoveerd in de Godgeleerdheid aan de Universiteit van Londen. UH rechtzinnig protas- j tantsche familie. Werd Roomsch- Katholiek. Reisde véél. De Balkan, Rusland. En het Beloofde Land („the much promised land" schreef — geestig en sarcastisch — onlangs „Linie"). Zoo vergaarde Hartog zijn wijsheid. Aan vele universiteiten (iater ook de Pauselijke van Rome), in vele landen en milieus. Met' die wetenschappelijke en wereldwijsheid spoelde hij, na Juni 1940, aan op Curagao. Een zéér vreemde eend in die subtropische bijt. Het was wijsheid van den Kerkvorst van dit kleinste deel des Rijks — Monseigneur Petrus Innocentius Verriet, den bisschop — dat hij Hartog de leiding gaf van het Missie-orgaan, het algemeene nieuwsblad Amigoe di Curagao, dat eenige malen per week verscheen. Hartog maakte er een dagblad van. Een heel merkwaardig, heel pittig, heel persoonlijk dagblad, soms veel te dwaas, maar altijd pittig en de moeite waard. Soms ging de wijsheid van hoofdartikelen en beschouwingen hoog uit boven dagbladpeil. Soms daalde Dr. Hartog naar het peil van de dorpsgemeenschap en spotte op dat peil j dat de spaanders er af vlogen.<ref>{{nl}}{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010480233:mpeg21:a0041|titel=Vreemde geschiedenis. Waarom mag Hartog niet terug?|werk=Algemeen Dagblad|datum=1946-11-15|bezochtdatum=2023-10-19}}</ref> ------------------------------------- [[File:La Piccola Marina (Aruba) 19 09 28 897000.jpeg|thumb|275px|Fachada di La Piccola Marina]] '''La Piccola Marina''' ta un edificio na [[Oranjestad (Aruba)|Oranjestad]], [[Aruba]]. El a wordo diseña como cas na 1950 pa arkitecto [[Jan Nagel]] (1913-1972) riba encargo di [[Johan Hartog]] (1912-1997), historiador, escritor y bibliotecario na Aruba. E cas ta unico den su sorto na Aruba. == Edificio == E cas di dos piso ta situa den centro di ciudad na L.G. Smith Blvd. 68, banda di [[Fort Zoutman]] cu bista riba bahia di Paardenbaai y Wilhelmina Park.<ref>{{nl}}{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010640114:mpeg21:a0015|titel=Te Koop|werk=[[Amigoe]]|datum=1980-07-19|bezochtdatum=2023-10-17}}</ref> E piso abou ta consisti di entre otro un terasa, kamber pa studia, comedor, cushina i kamber cu baño pa e sirviente. E piso ariba tin un sala grandi, dos kamber y un baño. Cada piso tin un superficie di masomenos 90 m². Den e cura tin un casita di aproximadamente 20 m². Ultimo decadanan el a fungi entre otro como oficina y ta actualmente e sede di [[Kolegio di supervishon finansiero Aruba|Colegio di supervision financiero di Aruba]]. == Literatura == * Olga van der Klooster & Michel Bakker, ''Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba'', Stichting Libri Antilliani (2007), pag. 187. {{Appendix}} [[Category:Aruba]] De benedenverdieping omvat een terras, studeerkarr eetkamer, keuken, bijkeuken en dienstbodenkamer met badkamer. De bovenverdieping bestaat uit c. . grote woonkamer met grandioos uitzicht, twee slaapkamers en een badkamer. De oppervlakte is circa 90 m 2 per verdieping. In de tuin bevindt zich bovendien een tuinhuisje van circa 20 m 2. Het huis is voorzien van veel kasten en verfijningen en verkeert dank zij zorgvuldige bewoning en regelmatig onderhoud, in uitstekende conditie. Uniek voor Aruba en zeer aantrekkelijk geprijsd op NAf. 285.000,- k.k. ----------------------------- '''Adolf Kock''' (1936) ontving een Zilveren Anjer in 2022 vanwege zijn geschiedkundige kennis over [[Aruba]]. Met zijn kennis en verzameling van 1 miljoen foto's vanaf 1800 tot nu heeft hij een belangrijke bijdrage geleverd aan het behoud van ons [[cultureel erfgoed]]. -------------- == Tula == ===Vrijheidsstrijder wordt nationale held=== Tula werd steeds meer gezien als symbool tegen de slavernij. In 2010 werden hij en andere leiders van de slavenopstand officieel [[Rehabilitatie (recht)|gerehabiliteerd]] als ‘mannen en vrouwen van eer en goede naam’ en op initiatief van het Fundashon Rehabilitashon Tula werd hij zelfs officieel uitgeroepen tot [[Held|nationale held]] van Curaçao.<ref name="historiek.net">[http://historiek.net/slavenleider-tula-uitgeroepen-tot-nationale-held/8736/#.VzQr1vmLTIV Historiek.net: ''Slavenleider Tula uitgroepen tot nationale held'']</ref> Dit werd nog eens benadrukt in [[2013]], toen het 150 jaar geleden was dat de slavernij door Nederland werd afgeschaft. Dat jaar werd door de ministerraad namelijk uitgeroepen tot het jaar ter ere van de vrijheidsstrijder Tula.<ref>[http://www.curacaovoorjou.nl/cultuur/tula.html Curaçao voor jou: ''Tula'']</ref> Volgens oud-premier [[Don Martina]] kan de nationale held Tula zich nu voegen bij illustere internationale vrijheidsstrijders zoals [[Nelson Mandela]], [[Martin Luther King]] en [[Mahatma Gandhi|Gandhi]].<ref name="historiek.net" /> Sinds 2020 is hij opgenomen in het lijstje van vijftig onderwerpen die inkijk geven in de Curaçaose geschiedenis, de zgn. [[Canon van Curaçao]].<ref name="Canon">{{Citeer web|url=https://canoncuracao.cw/7-tula/|titel=Tula|werk=Canon van Curaçao|datum= |bezochtdatum=14 november 2021}}</ref> In Nederland gaat deze erkenning moeizamer. In 2021 werd een motie in de [[Tweede Kamer]] om Tula op te nemen in het onderwijs nog afgewezen, maar op 29 oktober 2022 werd wel een motie aangenomen om meer aandacht geven aan de verhalen van vrijheidsstrijders als Tula en anderen in het onderwijs en tegelijkertijd ook onderzoek naar hen te doen.<ref>Tweede Kamer der Staten-Generaal [https://www.tweedekamer.nl/kamerstukken/moties/detail?id=2022Z23444&did=2022D50514 Gewijzigde motie van het lid Sylvana Simons c.s. over het verankeren van verhalen over antikoloniale vrijheidsstrijders en verzetshelden in het onderwijs (t.v.v. 36200-VIII-68)]</ref> In de [[Nederlandse_excuses_voor_het_koloniale_verleden#Excuses_regering_voor_slavernijverleden_(Suriname_en_voormalige_Nederlandse_Antillen)|excuses van de Nederlandse regering voor het slavernijverleden]] werd Tula door minister-president Mark Rutte met name genoemd.<ref>Rijksoverheid [https://www.rijksoverheid.nl/documenten/toespraken/2022/12/19/toespraak-minister-president-rutte-over-het-slavernijverleden Toespraak van minister-president Mark Rutte over het slavernijverleden]</ref> Op 4 oktober 2023 erkende staatssecretaris [[Alexandra van Huffelen]] Tula namens Nederland als 'held voor ons allemaal'. "Het was een man die streed voor vrijheid, gelijkheid en broederschap".<ref>{{Citeer web|url=https://www.rtlnieuws.nl/nieuws/video/video/5411418/na-228-jaar-eerherstel-voor-tula-held-voor-ons-allemaal|titel=Na 228 jaar eerherstel voor Tula: 'Held voor ons allemaal'|werk=rtlnieuws.nl|datum=5 oktober 2023|bezochtdatum=5 oktober 2023}}</ref> ------------------------ {{Variante|a}} '''Monumentenbureau''' di [[Aruba]] ta un departamento gubernamental encarga cu e ordenansa di Monumento y cu a wordo institui dia [[1 di januari]] [[1996]]. E ta e instituto di conocemiento di monumento di Aruba. Su tareanan tin inclui tur asuntonan general di monumento; entre otro ta prepara y desiña y traha e descripcion pa destaho pa restauracion di monumento, ta supervisa y maneha restauracionnan, ta controla y duna permiso di monumento, ta encarga cu tur asuntonan technico di monumento, duna informacion y educa. E ta e instituto di conocemiento di monumento di Aruba. E departamento gubernamental aki ta departamento cu e expertonan di monumento di Aruba.<ref>{{citeer web|url=https://www.noticiacla.com/news/7804|titel=‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha|werk=NoticiaCla|datum=24 november 2016|bezochtdatum= }}</ref> E instancia a cuminsa elabora den un espacio chiquito den Centro Educativo Cristian na [[Oranjestad]]. Despues di diferente mudanza e ta ubica desde aña 2001 na Schelpstraat 36-38. Monumentenbureau tin un solo director desde 1996 te actual cu ta sra. ing. Yvonne Webb-Kock.<ref>{{citeer web|url=https://24ora.com/monumentenbureau-a-celebra-nan-25-aniversario/|titel=Monumentenbureau a celebra nan 25 aniversario|datum=30 maart 2021|bezochtdatum= }}</ref> == Proyectonan == Algun proyecto cu a traha riba dje: * restauracion di e Stadhuis (1996-1998) * dificio cu tabata situa band’i banco den Caya Grandi y cu a transporta esaki pa Weststraat (2000) * compleho monumental mas grandi tabata esun di Ecury * Corte di Husticia * Cas ceremonial di Gobernador . E proyecto aki a cuminsa na 1996 y e edificio tabata propiedad di gobierno. Despues di a termina e restauracion na 1998, gobierno a traspasa e edificio pa fondo di monumento. Un otro proyecto interesante cu Monumentenbureau a guia tabata e edificio cu tabata situa band’i banco den Caya Grandi y cu a transporta esaki pa Weststraat. Esaki a sosode na 2000 y ta despues di shete aña di e restauracion a pasa e edificio pa fondo di monumento. Proyecto di e compleho monumental mas grandi tabata esun di Ecury. E tabata un proyecto cu a tuma hopi aña pa wordo realisa. Corte tambe ta un compleho na unda Monumentenbureau a haci alabes acerca e interior y siguridad. Cas Ceremonial di Gobernador tambe tabata un proyecto cu Monumentenbureau a ehecuta. == Luna di monumento == A reuni cu Monumentenbureau, Monumentenfonds y Monumentenraad riba e trabounan di conservacion.Ya pa varios aña e luna di september ta dedica na e monumentonan di nos Pais. Aruba ta conta cu varios edificio y obheto cu ta monumento cu ta wordo conserva como parti di nos herencia cultural. {{Appendix}} *NOTES Monumentenbureau ta e instancia gubernamental encarga cu e ordenansa di Monumento, ta encarga cu Su tareanan tin inclui tur asuntonan general di monumento; entre otro ta prepara y desiña y traha e descripcion pa destaho pa restauracion di monumento, ta supervisa y maneha restauracionnan, ta controla y duna permiso di monumento, ta encarga cu tur asuntonan technico di monumento, duna informacion y educa. E ta e instituto di conocemiento di monumento di Aruba. E departamento gubernamental aki ta departamento cu e expertonan di monumento di Aruba.<ref>{{citeer web|url=https://www.noticiacla.com/news/7804|titel=‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha|werk=NoticiaCla|datum=24 november 2016|bezochtdatum= }}</ref> Monumentenbureau tin diferente tarea, entre otro E cambio grandi na 2013 tabata cu e departamento mes a cuminsa pinta mapanan di restauracion y Monumentenbureau mes ta haci e direccion y supervision ora e proyecto ta wordo ehecuta. Monumentenbureau tin un solo director desde 1996 te actual cu ta sra. ing. Yvonne Webb-Kock. RECIENTEMENTE Monumentenbureau a celebra nan di 25 aniversario. E departamento a bay Misa na unda pastor di Misa di Oranjestad a bendiciona cada empleado. Alabes a bay un reunion cu nan Minister di Cultura sra. mr. Xiomara Maduro na unda a celebra e aniversario. Gobierno a institui dia 1 di januari 1996 por medio di un decreto gubernamental un Bureau cu e nomber Monumentenbureau. A cuminsa elabora den un espacio chiquito den Centro Educativo Cristian y despues di un luna a muda na Maria Convent den e hala na Dominicanessestraat. Monumentenbureau a cuminsa crece y na juni 1997 a muda pa Zoutmanstraat 1. Na aña 2001 a muda pa Schelpstraat 36-38 na unda e departamento ta hubica te ainda. Monumentenbureau durante aña a crece y asina tamb {{Appendix}} --------------------- nl.wiki Het '''Monumentenbureau''' is op 1 januari 1996 opgericht en is een overheidsdienst van het Land Aruba, nadat in december 1994 de [[Monumentenraad]] was ingesteld. Daarna op 17 juni 1996 werd de [[Stichting Monumentenfonds Aruba]] ingesteld. Deze drie organen worden samen de Monumentenzorg van Aruba genoemd. Ze ressorteren alle drie onder de Minister belast met cultuur aangelegenheden. De Monumentenraad is het adviesorgaan die gevraagd of ongevraagd advies aan de Minister geeft. De Stichting Monumentenfonds Aruba is een zelfstandig rechtspersoon, eigenaar van een aantal beschermde monumenten en het financieel orgaan. Het Monumentenbureau is een gespecialiseerde overheidsdienst belast met al de algemene aangelegenheden betreffende monumenten en is ook het technisch orgaan.<ref>[https://www.overheid.aw/ ], Gobierno.aw </ref> Monumentenbureau t’e instancia gubernamental encarga cu e ordenanza di Monumento, ta encarga cu tur asuntonan general di monumento, ta prepara y desiña y traha e descripcion pa destaho pa restauracion di monumento, ta supervisa y maneha restauracionnan, ta controla y duna permiso di monumento, ta encarga cu tur asuntonan tecnico di monumento, duna informacion y educa y t’e instituto di conocemiento di monumento di Aruba. E departamento gubernamental aki ta ekipa cu e expertonan di monumento di Aruba. Conforme e ordenanza di Monumento, AB 1991 no GT 46, articulo 4, Minister di Cultura, sra. mr. Xiomara Maduro, ta indica por medio di un decreto pa un edificio bira un monumento proteha. Monumentenbureau t’e instancia di Gobierno encarga pa ehecuta e proceso di proteccion. Directora di Monumentenbureau, sra. ing Yvonne Webb-Kock tin e mandato di e Minister di Cultura pa e.o. efectua den su nomber e proteccion. Den e proceso y conforme e ordenanza ta scucha Monumentenraad cu a duna aprobacion. E tareanan di Monumentenbureau ta encera; compila norma y criterio pa proteccion y e proceso di proteccion, haci estudio y investigacion, guia tecnico pa restauracion y lidera su ehecucion, pinta mapa, controla permiso, ehecuta maneho di gobierno, informacion y promocion di nos monumentonan, etc.<ref name="Monumento">[https://www.gobierno.aw/actualidad/noticia_47171/item/monumentenbureau-a-celebra-nan-di-25-aniversario_56269.html Monumentenbureau a celebra nan di 25 aniversario], Gobierno.aw (1 mei 2021). Recupera september 2021.</ref> E prome proyecto cu Monumentenbureau a guia tabata restauracion di nos Stadhuis. E Proyecto aki a cuminsa na 1996 y e edificio tabata propiedad di gobierno. Despues di a termina e restauracion na 1998, gobierno a traspasa e edificio na e fondo di monumento. Otro proyectonan interesante cu Monumentenbureau a realisa ta: A guia tabata e edificio cu tabata situa bandi banco den caya grandi y cu a translada pa Wesstraat. Esaki a socede na 2000 y ta despues di shete aña despues di e restauracion a pasa e edificio na e fondo di monumento. Proyecto di e compleho monumental mas grandi compleho ECURY cu a tuma hopi aña pa wordo realisa. Corte;. Cas Ceremonial di Gobernador; Monumentenbureau a duna hopi atencion pa educa nos alumnonan asina a duna les na tur scol basico y secundario y tambe na universidad. Directora tambe a educa varios maestro na Aruba, Corsou, Bonaire y Sint Maarten cu educacion riba nivel di masters den e materia di arkitectura di Aruba. Monumentenbureau sa organisa e Paseo Monumental cada aniversario, pero lamentablemente covid-19 a haci esaki imposibel pa organisa e biaha aki pa celebra nos di 25 aniversario. A haci inventarisacion di tur monumento y actualmente ta efectua y documentatur informacion automatisa di cada monumento. Director ing. y personal Yvonne Webb-Kock di Monumentenbureau.Restauracionnan y mantencion cu ta andando actualmente ta e proyecto di oficina di DRH, e interior di ex Laboratorio pa DVG y e mantencion hopi grandi pa e compleho di Corte. Monumentenbureau en conexion cu nan di 25 aniversario lo duna informacion via nos facebook page “monumentenbureau” tocante entre otro: * Kico ta un monumento; * kico ta e rekisitonan pa un permiso; * cuanto monumento ta protegi; * kico ta un monument A; * y kico ta un monument B; == Historia == Gobierno a institui riba 1 di januari 1996 por medio di un decreto gubernamental un Bureau cu e nomber Monumentenbureau. A cuminsa elabora den un espacio chikito den Centro Educativo Cristian y despues di un luna a muda na Maria Convent den e hala na Dominicanessestraat. Monumentenbureau a cuminsa crece y na juni 1997 a muda pa Zoutmanstraat 1. Na aña 2001 a muda pa Schelpstraat 36-38 na unda e departamento ta hubica te ainda.<ref name="Monumento"/> {{Appendix}} -------------- ---------------------------- de.wiki De Kalkoven Aruba is een historische kalkoven die nu in het grootstedelijk gebied van Oranjestad staat . Het dateert uit 1892 en is ontworpen door Santiago Tromp en tot 1949 geëxploiteerd door zijn zoon Felipe Santiago Tromp (1883-1960). Het is de enige authentieke kalkoven op Aruba die nog intact is. Tegenwoordig is het een van Aruba 's weinige industriële monumenten . Voorheen werden eenvoudige veldovens zonder wanden gebruikt. In 1970 is het gerestaureerd en opgenomen in de lijst van monumenten (Lijst van monumenten op Aruba) met het nummer 01-013. Geschiedenis Voordat cement werd geïmporteerd, werden alle gebouwen op Aruba gemaakt met kalkmortel . In die tijd werd de kalk gewonnen uit harde koralen en mosselschelpen en drie dagen boven een houtvuur gebrand. De zo geproduceerde ongebluste kalk werd geblust met water, vermalen en in combinatie met kleizand gebruikt om huizen te bouwen. De ongebluste kalk werd ook gemengd met de olie van aloë , gewreven en verwerkt tot lakproducten . ----------- * Kerki Protestant (Aruba) E '''Kerki Protestant''' ta un kerki di e De '''Protestantse kerk''' is een kerk van de [[Nederlandse Hervormde Kerk|Nederlandse Hervormde]] en [[Lutheranisme|Lutheraans]] gemeenschap in [[Aruba]]. Ze is niet aangesloten bij een internationale organisatie.<ref name="reform">{{nl}} Reformatorisch Dagblad, [https://www.digibron.nl/viewer/collectie/Digibron/id/tag:RD.nl,20110921:newsml_583ccb1e1294f192d493825627f25370 Veelkleurig kerk-zijn op Aruba], 21 september 2011</ref> E kerki bieu a wordo inaugura na 1846 y ta e kerki mas bieu cu ainda ta existe na Aruba. De oude kerk was in 1846 geopend, en is de oudste bestaande kerk op Aruba.<ref name="monument">{{en}} Monumenten Fonds Aruba, [https://www.monumentenfondsaruba.com/project/protestant-church/ Protestant Church]</ref> In 1950 werd er een nieuwe kerk naast gebouwd.<ref name="historia">{{nl}} Historia di Aruba, [http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&task=view&id=36&Itemid=71 Kleine Protestantse Kerk]</ref> == Historia == NOtes Construccion di e Kerki Protestant na Oranjestad a tuma luga entre 1845 pa 1846 pa e congregacion protestant na Aruba, funda na 1822. E ta construi den un estilo di construccion artesanal-tradicional, e kerki ta independiente y ta situa n’e skina zuidoost di un percela amplio delimita pa Wilhelminastraat, Schoolstraat, Rifstraat y Klipstraat. E fachada sur, cu su porche y su entrada principal, ta situa na Wilhelminastraat 1. E edificio antiguo den cual e kerki tabata situa, actualmente t’esun mas antiguo na Aruba, cumpra pa 250 florin for di famia Arends. E cas, cumpra for di famia Arends, despues a fungi como cas y leslokaal di e iglesia. A celebra e prome sirbishi dia 25 di augustus 1822. <ref>{{citeer web|url=https://24ora.com/kerki-protestant-ta-conmemora-200-ana-di-su-fundacion-na-aruba/|titel=CONMEMORACION 200 AÑA DI FUNDACION DI KERKI PROTESTANT NA ARUBA|werk=24ora.com|datum=2022-12-01|bezochtdatum=20222-12-10}}</ref> {{Appendix}} ---------------------- {{Variante|c}} '''Radio Trans Mundial Boneiru''' ta un radio-emisora ku 4 zènder na parti suit di [[Boneiru]], ku kual nan ta transmití programa [[Kristianismo|kristian]] ku ta yega te na [[Venezuela]], [[Cuba]], [[Colombia]], [[Brazil]], i otro islanan den [[Laman Karibe|Karibe]]. Sede del mayor transmisor de AM del hemisferio occidental, Shine 800 AM -el sitio de transmisión de TWR en Bonaire- llega a una audiencia potencial de 100 millones en toda América Latina y el Caribe con la esperanza de Cristo.<ref>[https://twr.org/bonaire Boneiru]</ref> == Historia == Na 1952 Paul Freed, misionario merikano, a kuminsa un organisashon mediatiko ''Trans World Radio'' (TWR), pa transmiti di [[Maroko]] pa [[Spaña]]. Despues TWR ta muda pa Monaco. Despues di expande pa otro luganan, manera Guam ta expande pa Boneiru na 1964. TWR a bira e organisashon mediatiko kristian mas grandi na mundu i ta usa, banda di e onda korto i mediano, satelite, internet i otro teknologianan pa transmiti. en.wiki: TWR started in 1952, when Paul Freed [nl] set up the organization to reach Spain by broadcasting from Morocco. Later, TWR moved to Monaco. Other major transmitting sites include Guam, Bonaire,[1] Sri Lanka, Cyprus, and eSwatini (Swaziland). multinational evangelical Christian media distributor. The largest Christian media organization in the world, it uses mediumwave or high-powered AM and shortwave transmitters, local FM radio stations, cable, satellite, Internet, and mobile device technologies. Currently, their programs can be heard in 190 countries in more than 275 languages and dialects. de.wiki:Het is een van de grootste christelijke missionaire media-aanbieders ter wereld. Opgericht door Amerikaanse missionarissen , zond het zijn eerste radioprogramma uit vanuit Marokko naar Europa op 24 februari 1954, onder de naam Voice of Tanger . Na de onafhankelijkheid van Marokko moest TWR zijn zenderlocatie in Tanger verlaten als een aanhangsel van de voormalige koloniale macht. Het zendingswerk bouwde een kortegolfzender in het Prinsdom Monaco , dat in 1960 in gebruik werd genomen. Samen met Radio Monte Carlo deelde het zendingswerk, nu omgedoopt tot Trans World Radio, midden- en kortegolftransmissiesystemen in Monaco. Een paar jaar later bouwde het zendingswerk zijn eigen zenders op locaties in het buitenland. TWR opende voor het eerst een middengolf- en kortegolftransmissiesysteem in de Nederlandse Antillen om Latijns-Amerika te bestrijken . Zenders in Cyprus , Guam , Sri Lanka , Swaziland , Zuid-Afrika en Armenië volgden in de jaren 70, 80 en 90. aire == Vakatura Trans World Radio Bonaire (Boneriano, 19 oktober 2020) Radio Trans Mundial tin 4 zènder na parti suit di Boneiru ku kual nan ta transmití programa kristian ku ta yega te na Venezuela, Cuba, Colombia, Brazil, i otro islanan den Caribe. Tur dia, for di mitar di seis di anochi te ku mitar di nuebe di mainta por tende e evangelio di Hesu-Kristo den seis diferente idioma na e frekuensia 800AM. Pa e komunidat lokal di Boneiru, Trans Mundial ta transmití di dia i anochi na 89.5FM, e Bos di Speransa. TWR begon zijn uitzendingen op 13 augustus 1964. Het is werelds eerste radiostation dat door particulieren beheerd wordt.<ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010461013:mpeg21:a0115|titel=Trans World is tien jaar op Bonaire|werk=[[Amigoe]]|datum=5 augustus 1974|bezochtdatum= 2021}}</ref> In 1964 werd het flamingo-eiland het tehuis van 's werelds eerste radiostation, dat door particulieren beheerd wordt. Na een jaar van hard werken, kwam het zendgebouw in het zuiden van Bonaire klaar. Hierin bevinden zich drie krachtige zenders. De grootste is een AM zender van 500 kw, die de frequentie 800 gebruikt op de standaard band. De twee korte golfzenders. van 50,000 watt en 250,000 watt werden toen ook geplaatst. Om deze reusachtige zenders van stroom te voorzienbouwde TWR, een centrale met twee 16 cylinders generatoren. In het begin werd «*r in 7.ps talen uitgezonden naar Zuid-, Midden- en NoordAmerika en de Caribische eilanden, heden ten dage in vijftien talen en zelfs naar India en Rusland. Het oorspronkelijke kantoor en studio-gebouwen werden ondergebracht in gewone huizen. Nu worden ze gebruikt als huisvesting voor TWR-personeel. In 1968 werd er een modern kantoor en studio gebouwd tegenover Hotel Bonaire. (1994:Studio aan de Kaya Gobernador Debrot) Het werd geopend in januari 1969. IN juli 1993 werden de kortegolf-uitzendingen gestaakt. Trans World Radio is een onderdeel van grote interkerkelijke organisatie, gesticht door Paul E. Freed. Zijn werk begon in 1954 toen Freed „the voice of Tangier" oprichtte. Er werden uitzendingen verzorgd vanuit Tanger, Marokko met een korte golf zender van 2500 watt. ---------- Vanuit Caribisch Nederland bereikt Trans World Radio (TWR) miljoenen luisteraars op het westelijk halfrond. Onze zender is met een vermogen van 440 kilowatt de krachtigste op het westelijk halfrond. Vanuit hier bereikt het Evangelie zowel Brazilië, de noordelijke landen van Zuid-Amerika, het Caraïbische Gebied, Midden-Amerika en zelfs de zuidelijke staten van de VS. Iedere toerist op Bonaire rijdt over de smalle EEG-Boulevard langs de iconische slavenhuisjes, de enorme zoutpannen en de zeldzame flamingokolonies. Onderweg zijn de 145 meter hoge antennes en het basisstation van Trans World Radio niet te missen. <ref>https://www.rd.nl/artikel/905859-trans-world-radio-zoutend-zout-vanaf-bonaire|titel=Trans World Radio „zoutend zout” vanaf Bonaire|22 december 2020}}</ref> {{Appendix}} ------- * Teater di sine na Korsou E negoshi di sine a nase na Kòrsou aproksimadamente 1916 i for di e tempu ei nos isla a konosé diferente teater di sine. Pa por prepará un dokumental spesial, nos mester di potrèt i dokumentashon di tur nos teaternan di ántes, ku nos isla a konosé.<ref>[https://extra.cw/wp-content/uploads/2017/09/Djaweps-21-September-20172.pdf Ta buskando potrèt, dokumentonan di teatro di sine di ántes di Kòrsou], Ekstra, datum=2017-09-21|bezochtdatum=2022-05-20</ref> ===Teater di sine aktual === * The Movies Curacao (Scharloo) - The Cinemas Curacao (Otrobanda) * Cinemark (Sambil) === Historia === The Roxy Theater at Pietermaai was destroyed by fire in 1982. Next to it stood the Naar Theater built in 1871 and remodeled into Teatro Americano, a cinema, in 1920. Roxy, built in Moorish style, replaced this building as a cinema venue. It was officially opened on 7 November 1931 as the “Stadsschouwburg” or Municipal Theater, but it too was later used as a cinema.<ref>https://www.curacaohistory.com/1931-roxy-theater</ref> In de jaren vijftig beschikte Curacao over een tiental bioscopen. Theaters als Westend (Otrobanda), Caraibe (Steenryk), Cinelandia (Punda), Cinerio (Suffisant) en het Rex-theater (Marchena) trokken toen talloze bezoekers. Door de invoering van de video kwam daar de klad in en het ene theater na het andere werd opgeheven. In 1982 brandde het Roxy-theater af. Daarna was er nog een tijdje een bioscoop in de Tempel. Verder beschikte Curacao in de jaren tachtig over een heuse drivein bioscoop. Maar ook die moest het afleggen tegen het opkomende videogeweld.<ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644056:mpeg21:a0094|titel=Plan voor bioscoop op ex-Roxy terrein|datum=1992-05-26|bezochtdatum=2022}}</ref> Naar wij vernemen I is de rijdende bioscoop, die, gelijk de | „Amigoe" onlangs meldde, aan de Volksontwikkeling van Curacao is aangeboden door de Rotary met de opzet daarmede films te gaan vertonen in voornamelijk *de buitendistricten van ons eiland, nog niet gereed gekomen. Deze wordt namelijk in Amerika vervaardigd. Zeer waarschijnlijk echter komt de mobiele bioscoop over enkele maanden op Curacao aan.<ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010404491:mpeg21:a0019|titel=Rijdende bioscoop van de Rotary|werk=[[Amigoe]]|datum=1955-01-19|bezochtdatum= }}</ref> Vanaf 1956 sine-trunk een geschenk aan bevolking voor 50 jarig jubileum van Rotary * in de jaren vijftig een bioscoop theater te nieuwpoort * Separá di e teater di sine, nos mundu di sine a konosé tambe Sine Trùk, Filmliga Curaçao, i nos ta’tin Komishon pa Kùr Sine, den kua diferente siudadano a partisipá. * ront 1965 a cuminsa instala airco den teater di sine * 1983; na sluiting van West-End en alleen Golden Drive in van Angel Job overbleef, werd het gebouw De Tempel in punda tot bioscoop ontwikkeld.<ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010640991:mpeg21:a0111|titel=Maak van De Tempel bioskoop|werk=[[Amigoe]]|datum=1983-09-20|bezochtdatum=2022}}</ref><ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010640082:mpeg21:a0066|titel=De Tempel krijgt ook bioscoop-functie|werk=[[Amigoe]]|datum=1979-12-11|bezochtdatum=2022}}</ref> * in de jaren .. vertoonde de Filmliga films in diverse teaters, zoals Asiento en Roxy * 1982: bioscoop-voorstellingen op woensdagavond in Van der Valk hotel<ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644157:mpeg21:a0065|titel=Bioscoop bij Van der Valk|werk=[[Amigoe]]|datum=1992-07-23|bezochtdatum=2022-08-30}}</ref> Donderdag (juli 1983) is de laatste film gedraaid in Cinelandia. Een bioscoop die volgens het encyclopedie van de Nederlandse Antillen in 1916 gebouwd is onder de naam Salon Habana. Dit is indertijd gebouwd door de Venezolaan Alfredo Pellicer Hernandez, die tevens rond 1900 als één van de eersten filmvertoningen op Curacao organiseerde. De encyclopedie vermeldt ook dat het theater gedurende zijn 67 bestaansjaren tot tweemaal toe geheel afbrandde. Met de sluiting van nog een bioscoop op Curacao (Cine Rio wordt al enkele jaren niet meer als zodanig gebruikt, Roxy brandde een tijd geleden af en de drive in van Groot Davelaar die tot het verleden behoort) is een leemte gevallen in de recreatie die de binnenstad aan zijn bezoekers biedt. Toeristen die nog willen profiteren van een avondje naar de film moeten zich tevreden stellen met een bezoek aan bioscoop West End, die ook al sluitingsplannen aankondigde. Die bioscoop is ook hard aan een opknapbeurt toe. Theater De Tempel dat een goede start maakte heeft het ook sinds geruime tijd als bioscoop laten afweten en brengt nu nog slechts bij tijd en wijle filmvoorstellingen, meestal van de Filmliga. Het bioscoopbezoek dat met de komst van de televisie achteruitgegaan was, leefde in 1965 weer op, na de opening van de eerste drive-in bioscoop van Curacao. Die is inmiddels apk gesloten. Gesteld kan worden dat éé4van de grote klappen Voor de bestaande theaters de opening twee jaar geleden van de nieuwe drive-in bioscoop van Angel Job was. De ware nekslag is echter - zoals Alfred Moron ook verklaarde - de acceptatie van video als recreatiemedium. === Teater di sine di antes === <div style="-moz-column-count:2; -webkit-column-count:2; column-count:2;"> * Teater Naar * Salon Habana (werd in 1936 Cinelandia) * El Ideal * Teater Brion * Teater Guillermina * Rialto * Teater Asiento (1955-1967?, Emmastad) * Cinelandia - 1936-1986 * Roxy ([[Punda]]) * West End ([[Otrobanda]]) * Royal * Caribe (???-1965, Marie Pompoen)<ref>https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462571:mpeg21:a0068|Caribe deze maand dicht|datum=1965-03-17</ref> * Rex (Marchena) * Cine Rio * The Tempel - filmvertoningen v.a. 1981? * Airport Cinemas (Hato) * Drive In (Groot Davelaar) - geopend in 1965 plaats voor 500 auto's * Golden Drive In (Brievengat) - werd later Curacao Festival Center (1990?) * Teater na Sta. Rosa (di Ferris Daou) * Paradise Movies </div> {{Appendix}} * bioscoop te Rio Canario rond 1975 * 2012 openluchtbioscoop Mambo Beach NOTES WILLEMSTAD.- E negoshi di sine a nase na Kòrsou aproksimadamente 1916 i for di e tempu ei nos isla a konosé diferente teater di sine. Pa por prepará un dokumental spesial, nos mester di potrèt i dokumentashon di tur nos teaternan di ántes, ku nos isla a konosé.<ref>https://extra.cw/wp-content/uploads/2017/09/Djaweps-21-September-20172.pdf|titel=Ta buskando potrèt/dokumentonan di teatro di sine di ántes di Kòrsou|werk=Ekstra|datum=2017-09-21|bezochtdatum=2022-05-20}}</ref> Ta hopi teater a habri, sera, kima i habri bou di otro nòmber. Tin ku a pasa den tempu bon i tin otro ku a pasa den tempu ménos bon. Di tur e teaternan aki por tin hende ainda ku tin potrèt/dokumentashon wardá di e tempu ei, ku lo por yuda masha bon pa traha un dokumental spesial. Ora papia di teaternan di sine na Kòrsou, nos ta referí na entre otro: Teater Naar – Salon Habana – El Ideal – Teater Brion – Teater Guillermina – Rialto – Teater Asiento - Cinelandia – Roxy – West End – Royal – Caribe – Rex - Cine Rio – The Tempel - Airport Cinemas – Drive In (Groot Davelaar) – Golden Drive In – Teater na Sta. Rosa (di Ferris Daou) – Paradise Movies – i klaro awor aki The Movies – The Cinemas i Cinemark. Separá di esaki, nos mundu di sine a konosé tambe Sine Trùk, Filmliga Curaçao, i nos ta’tin Komishon pa Kùr Sine, den kua diferente siudadano a partisipá. Ta’tin diferente hende ku a traha bendiendo karchi, tumando karchi, --- Naar wij vernemen I is de rijdende bioscoop, die, gelijk de | „Amigoe" onlangs meldde, aan de Volksontwikkeling van Curacao is aangeboden door de Rotary met de opzet daarmede films te gaan vertonen in voornamelijk *de buitendistricten van ons eiland, nog niet gereed gekomen. Deze wordt namelijk in Amerika vervaardigd. Zeer waarschijnlijk echter komt de mobiele bioscoop over enkele maanden op Curacao aan.<ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010404491:mpeg21:a0019|titel=Rijdende bioscoop van de Rotary|werk=[[Amigoe]]|datum=1955-01-19|bezochtdatum= }}</ref> {{Appendix}} ------------ {{Infobox Artista | birthname = Venancio Domacassé | image = | birthdate = [[1 di aprel]] [[1941]] | lugar_nanse = [[Kòrsou]] | nationality = Hulandes | training = | known_for = | field = Sinematografia | movement = | awards = | website = }} ---------------- == Jossy Mansur == El a bay Dominicus College na Playa. Na 1948 el a bay [[Estadonan Uni di Merka|Merca]] caminda el a caba skol secundario y universidad. Continuando su estudionan el a obtene su D.Litt.den literatural univeral di Susses College of Tehnology, titulo cu ta equivalente na un doctorado na Merca. Titulo di su tesis tabata Early Romanticism in Venezuelan Poetry". E tin tambe un titulo den sicologia y na 1977 ta logra s Ph.D den educacion na Northwestern University. * [[29 di oktober|30]] - [[Konseho Insular]] di [[Aruba]] ta aproba e proposicion di Comision di [[Ortografia]] pa un [[ortografia di Papiamento]] basa riba un kompromiso entre e sistema [[Etimologia|etimologiko]] i esun [[Fonologia|fonologiko]], e asina yama ortografia-[[Jossy Mansur|Mansur]].<ref>{{nl}}{{citeer eb|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010460860:mpeg21:a0010|titel=Eilandsraad Aruba neemt spelling Jossy Mansur aan|werk=[[Amigoe]]|datum=1976-10-30|bezochtdatum=2022-03-23}}</ref> Fin di 1976 el a cuminsa traha como redactor di e corant Extra pa Aruba y tabata alaves redactor principal di e corant arubano Prome, tantu pa algun luna desde 1976 y na 1978. tambe redactor principal di e corant arubiano Prome.<ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010460940:mpeg21:a0061|titel=Jossy Mansur reorganiseert jong Prome|werk=[[Amigoe]]|datum=1976-12-06|bezochtdatum=2022-03-23}}</ref> Na 1976 presidente di comision di ortografia y na 1978 di comision di gramatica Hij was voorzitter van de in 1976 ingestelde spellingscommissie. * in 1974 bracht hij het informatief cultureel maandblad Brindis uit --------------- == Joyce Pereira == - eerste preofschrift dat het papiaments van aruba als focus heeft. Despues di skol secundario, el a studia pa maestro di scol basico. Mientras cu e ta trhando como maestra di scol na Hulanda el a obtene su MO-A den idioma Hulandes. El a bin traha na Colegio Arubano como docente di Hulandes na 1969. E ta bolbe Hulanda na 1971 pa sigui e estudio di MO-B den hulandes na RUG sigui pa un master of arts den idioma y literatura hulandes cu minors den linguismo y Papiamento. Di 1976 te 2012 el a traha na Aruba como docente hulandes y papiamento na diferente institucion di ensenansa: APA lerarenopleiding (despues IPA, unda despues PApiamento a haya un luga importante como materia)<ref name=BonDia">Bon Dia, Mi mester por aporta na e ensenansa aki y na e cambio aki|3 september 2019</ref>, MAO, Colegio Arubano (desde 1993 te ora APA bira IPA, IPA y como docentre invita na Universidat di Korsou. Pereira a traha un par di ana tamb como investigado na Universidat di Aruba. Como specialista den hulandes y papiamento el a yuda cu difrente proyecto pa reforma ensenansa y maneno di idioma y a publica tambe riba temanan aki. Su carera profesional ta hopi liga cu e desaroyo di Papiamento den ensenansa. di e idioma strictamente prohibi pa un idioma di instruccion (Scol Multilingual na 2012) y pa materia di scol secundario na 2002 <ref name=BonDia"/> \Nederlands moet tweede taal worden. Napa, 18 september 1993 ---------------------------- [[File:Penstraat 64, Bolivar koepel - 20652013 - RCE.jpg|thumb|links|Museo Octagon]] '''Museo Octagon''' ta un museo chikito na [[Willemstad]], [[Kòrsou]], situa den bario di [[Pietermaai]]. Het '''Octagon Museum''' is een klein museum in [[Willemstad]], [[Curaçao]]. Het is gelegen aan de Penstraat in de wijk [[Pietermaai]] direct ten westen van het "Avila Beach Hotel". Het museum opende in 1968 en herbergt een tentoonstelling ter nagedachtenis van de band tussen het eiland en de Zuid-Amerikaanse bevrijdingsstrijder [[Simón Bolívar]] (1783-1830).<ref>{{citeer web|url=https://www.curacao.com/nl/activity/octagon-museum|titel=Octagon Museum|werk=Curacao.com|datum= |bezochtdatum=2022-01-16}}</ref> Na een mislukte opstand in 1812 woonde Bolivar, tezamen met zijn zussen Juana en María Antonia, korte tijd in balling op Curaçao. De Curaçaose advocaat en handelaar Mordechai Ricardo bracht hen onder in twee huizen. De zussen waren gehuisvest in een gebouw aan zee, ''De Octagon'' genaamd. Bolívar zelf kreeg een huis op een heuvel met uitzicht op de haven van Willemstad, een gebouw dat niet meer bestaat.<ref>{{citeer web|url=https://www.avilabeachhotel.nl/nl/over-avila/geschiedenis|titel=Geschiedenis|werk=Avilabeachhotel.nl|datum= |bezochtdatum=2022-01-16}}</ref> Het beheer wordt gevoerd door Venezuela en Curacao onder de stichting Amigos del Museo Bolivariano (Octagon). == Het bouwwerk == De Octagon is een karakteristiek achthoekig gebouw van twee verdiepingen met een betegelde koepel. Vanwege haar historische en architectonische betekenis werd het gebouw in 1962 door de firma S. E. L. Maduro & Sons aangekocht ter gelegenheid van haar 125-jarig bestaan en aan het toenmalige [[Eilandgebied van de Nederlandse Antillen|eilandgebied Curaçao]] overgedragen als een geschenk aan de Curaçaose burgerij. Sedert 1995 is het gebouw in handen van de stichting Octagon.<ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010645035:mpeg21:a0096|titel=Octagon in private handen|werk=[[Amigoe]]|datum=1995-05-06|bezochtdatum=2022-01-16}}</ref> Restauraties vonden plaats in 1962, 1965, 1969 en 1998.<ref>{{citeer web|url=https://curacao-art.com/octagon-museum/|taal=en|titel=Octagon Museum|werk=Curaçao Art|datum= |bezochtdatum=2022-01-16}}</ref> Nadat het gebouw vervolgens ten prooi viel aan vandalen werd aan de zeezijde de scheidingsmuur met Avila Beach Hotel verwijderd en nam het hotel op zich het gebouw te bewaken en schoon te houden.<ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462998:mpeg21:a0070|titel=Octagon wacht nog steeds op hernieuwde restauratie|werk=[[Amigoe]]|datum=1966-08-25|bezochtdatum=2022-01-16}}</ref><ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000211525:mpeg21:a0009|titel=Herstel Octagon nagenoeg gereed|werk=[[Amigoe]]|datum=1963-06-14|bezochtdatum=2022-01-16}}</ref> == Trivia == * In 1969 werden in en om De Octagon opnamen gemaakt van de films ''Simon Bolivar'' met [[Maximilian Schell]] in de hoofdrol als Simon Bolivar en ''The missing paint mistery'' van Captain Kangaroo. * De Nederlandse Antillen gaven in 1987 in de "Simon Bolivar" postzegelserie een postzegel van 60 cent uit met een afbeelding van De Octagon. * Een bezichtiging van de Octagon behoorde tot het programma van de Venezolaanse staatshoofden [[Luis Herrera Campins]] (1983) en [[Jaime Lusinchi]] (1987) tijdens hun officieel bezoek aan Curaçao.<ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010640543:mpeg21:a0099|titel=Twee ministers reizen met Herrera Campins mee|werk=[[Amigoe]]|datum=1983-02-24|bezochtdatum=2022-01-17}}</ref><ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010641981:mpeg21:a0066|titel=Bezoek Lusinchi verstevigt banden tussen Venezuela en Antillen|werk=[[Amigoe]]|datum=1987-11-02|bezochtdatum=2022-01-17}}</ref> {{Appendix}} *1812 Nadat de eerste fase van de opstand in Venezuela faalde, zocht Simon Bolívar zijn toevlucht op het eiland Curaçao. Hij en zijn twee zussen kwamen berooid aan en waren afhankelijk van de vrijgevigheid van vrienden op het eiland. Advocaat en handelaar Mordechai Ricardo heeft hen in twee huizen ondergebracht. De twee zussen verbleven in het achthoekige gebouw aan zee (Octagon), terwijl Bolívar werkte en studeerde in een klein huis op een heuvel met uitzicht op de drukke haven van Willemstad.<ref>{{citeer web|url=https://www.avilabeachhotel.nl/nl/over-avila/geschiedenis|titel=Geschiedenis|werk=Avilabeachhotel.nl|datum= |bezochtdatum=2022-01-15}}</ref> *1962 De Octagon werd door de regering van Curacao en S.E.L. Maduro & Sons tot het Octagon Museum benoemd. Het Octagon Museum herbergt de Bolívar tentoonstelling ter nagedachtenis van de verbinding van Curacao met Simón Bolívar (1783-1830). *1998 De Octagon Museum werd gerestaureerd door het Avila Beach Hotel. Het huis op de heuvel waar Simon Bolivar woonde bestaat niet meer, maar het 'Octagon' aan de kust is een onderdeel geworden van het Curacao Monument Foundation en de Octagon Foundation. * het historische en architectonische monument werd in 1962 ter gelegenheid van haar 125-jarig bestaan door S. E. L. Maduro & Sons aangekocht en aan het toenmalige eilandgebied Curacao als een geschenk aan de burgerij van Curacao overgedragen. Nadat het gebouw in de jaren zestig ten prooi viel aan vandalen werd de scheidingsmuur met Avila Beach Hotel aan de zeezijde verwijderd en nam dit op zich het gebouw te bewaken en schoon te houden.<ref>https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462998:mpeg21:a0070|titel=Octagon wacht nog steeds op hernieuwde restaurantie|werk=[[Amigoe]]|datum=1966-08-25|2022-01-31}}</ref></ref><ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000211525:mpeg21:a0009|titel=Herstel Octagon nagenoeg gereed|werk=[[Amigoe]]|datum=1963-06-14|2022-01-16}}</ref> * Dit bijzondere huis is van onverwachte historische betekenis. Het was hier dat de Venezolaanse “Libertador”, de beroemde vrijheidsstrijder Simón Bolívar, een tijdje doorbracht alvorens de strijdkrachten bij elkaar te gaan ronselen die een eind zouden maken aan de Spaanse koloniale overheersing in Zuid-Amerika. Tegenwoordig doet de “Octagon” dienst als een klein museum ter nagedachtenis van de band tussen Curaçao en Simón Bolívar. This quaint-looking house has an unexpected historic significance; it was in this building that the South American “Libertador,” the famous Simón Bolívar, spent time before he set out to assemble the forces that eventually put an end to Spanish colonial rule in South America. Bron: https://www.curacao.com/nl/activity/octagon-museum Gezien de historische betekenis van het huis waarin de zusters woonden werd dit in 1998 gerestaureerd en ging dienst doen als museum. In 1998 werd het huis waarin de zusters woonden gerestaureerd door het hotel Avila? in samenwerking met de Curaçao Monument Foundation en de Octagon Foundation. 5encnzguf15qcl066ymzi32y0idilja 192423 192422 2026-06-01T10:44:08Z Caribiana 8320 192423 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ Premionan: * [[Karibe Hulandes]]: [[Arte di Palabra]] - [[Premio Sticusa]] - [[Premio Cultural CCG]] * {{CUW}}: [[Premio Chapi di Plata]] ([[Pierre Lauffer]]) - [[Premio Cola Debrot]] - [[Premio Boeli van Leeuwen]] - [[Tapushi Literario]] - [[Premio MCB]] - [[Premio UNESCO Kòrsou pa Idioma Materno Papiamentu]] - Ernest Jacky Voges Monument Award * {{ABW}}: [[Premio Cadushi di Cristal]] - [[Premio Nacional Crioyo di Oro]] - [[Premio Padu del Caribe]] - Theatre Festival Award of Aruba - [[Premio Motito y Rufo Wever]] - [[Premio Nacional di Teatro]] - * {{BON}}: [[Premio Pipita di Kònkòmber]] Pending: [[Cas di cunucu]] - [[Stichting Rancho]] - renbak na Korsou - ------------------------ {{Variante|a}} {{Databox}} '''Arte visual''' ([[hulandes]]: ''beeldende kunst'', [[ingles]]: ''visual arts'') ta e formanan di arte den cua e imagen of aspecto visual ta central. E obra ta wòrdu realisá den forma di un obheto físiko òf representashon visual. Arte visual ta distinto for di arte di tarima, unda e presensia di un públiko bibu ta esencial. E artenan visual ta inkluí disiplina manera pintura, dibuho, grabashon, eskultura, serámika, fotografia, video, trahamentu di pelíkula, diseño, artesania i arkitektura. Ademas, artenan apliká,[1] manera diseño industrial, diseño gráfiko, diseño di moda, diseño di interior i arte dekorativo,[2] ta forma parti di e doménio di arte visual. Un obra di arte visual por ta bidimensional (manera un pintura òf dibuho) òf tridimensional (manera un eskultura). Den algun konteksto, arte visual tambe ta referí komo arte plástiko (di origen francés: les arts plastiques), referiendo na e materialidat tangible di e obra. Arte visual ta wòrdu kreá den estudio, riba kaya òf den espasio temporal, i ta wòrdu presentá na públiko den museonan, galerianan, eksposishonnan i espasio públiko. Tambe tin kolekshonnan di arte den posesion di institushonnan, gobièrnunan i kolekshonadónan privá. == Historia == Arte visual tin un historia largu ku ta kuminsá den prehistoria, ku pintura rupestre i obhetonan dekorativo. Den civilisashonnan antiguo manera Egipto, Mesopotamia, Gresia i Roma, arte visual tabata sirbi funshonnan religioso, polítiko i dekorativo. Durante Edad Media, arte tabata hopi bia liga na iglesia, miéntras ku den Renacimiento a surgi un enfoke riba perspektiva, realismo i e artista komo individu kreativo. Den siglo 19 i 20, movimientonan manera impresionismo, ekspresionismo i surrealismo a amplia e definishon di arte visual. Den epoka moderno i kontemporáneo, arte visual a bira mas diversifiká, inkluyendo medio digital, instalashon i arte konseptual, ku a desafia e idea tradishonal di kiko ta un obra di arte. == Caracteristica == E karakterístika prinsipal di arte visual ta su enfoke riba e aspekto visual i estétiko. Elementonan importante den arte visual ta incluí: forma koló linea tekstura espasio komposishon Arte visual por ta representativo (mustrando realidad) òf abstrakto (sin representashon literal). E interpretashon di un obra di arte por varia segun e espectador, su konteks kultural i su eksperensia personal. Ademas, arte visual por tin diferente funshonnan, manera ekspreshon personal, komunikashon di idea, dokumentashon historiko òf dekorashon. == Caribe Hulandes == Den Karibe Hulandes, arte visual ta un refleho di historia, identidat i diversidat kultural di e region. Artistanan lokal ta usa medio manera pintura, eskultura i fotografia pa eksplorá tema manera kolonialismo, identidat, diaspora i relashon ku medio ambiente. Arte visual den e islanan ta influensiá pa tradishonnan Afrikano, Europeo i Indígena, ku ta resulta den un estilo úniko i hibrido. Ademas di arte den galerianan, tin un presensia fuerte di arte públiko, manera murales i instalashonnan den espasio urbano. Organisashonnan kultural, museonan i fundashonnan den Aruba, Kòrsou i Boneiru ta stimulá desaroyo di arte visual dor di eksposishonnan, edukashon i sosten di artistanan lokal. == Mira tambe == * [[Artista di Karibe Hulandes|Lista di artista di Caribe Hulandes]] {{Appendix}} [[:Kategoria:Arte]] [[:Kategoria: -------------- '''Arte visual''' (na [[hulandes]]: ''beeldende kunst'', [[ingles]]: ''visual arts''), ta e formanan di arte den cua imagen, of lo visual, ta tuma precedencia. E imagen ta wòrdu realisá, òf deskribí, den forma di un obheto di arte. E ta distinto for di [[arte di tarima]], pa cua e presencia di un publico bibo ta esencial. E artenan visual ta formanan di arte manera pintura, dibuho, grabashon, eskultura, serámika, fotografia, video, imágen, trahamentu di pelíkula, diseño, artesania i arkitektura. Hopi disiplina artístiko manera arte performátiko, arte konseptual i arte di textil, tambe ta enserá aspekto di arte visual, i tambe arte di otro tipo. Den e artenan visual, e artenan apliká,<ref>{{usurped|1=[https://web.archive.org/web/20170623143359/http://www.buzzle.com/articles/different-forms-of-art.html ''Different Forms of Art – Applied Art'']}}. Buzzle.com. Retrieved 11 December 2010.</ref> manera diseño industrial, diseño gráfiko, diseño di moda, diseño di interior, i arte dekorativo<ref>{{cite web |url=http://www.georgebrown.ca/centres/AD/index.aspx |title=Centre for Arts and Design in Toronto, Canada |publisher=Georgebrown.ca |date=2011-02-15 |access-date=2011-10-30 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20111028075227/http://www.georgebrown.ca/centres/AD/index.aspx |archive-date=2011-10-28}}</ref> tambe ta inkluí. Arte visual ta e forma di arte den kua e imágen, òf e visual, ta tuma presedensia. E imágen ta wòrdu realisá, òf deskribí, den forma di un opheto di arte. Un opheto di arte por tuma un forma plat, manera un pintura, òf un forma tridimenshonal, manera un eskultura. Den paisnan di abla ingles, e ta wòrdu referí na dje komo ‘e arte visual’. Arte visual tambe ta wòrdu referí na dje, usando un galicismo, komo arte plástiko (franses: les arts plastiques). Plástik ta nifiká tangibel, material; e materialidat aki ta para den kontraste ku e abstrakshon di e artenan di aktuashon: baile, teater i músika, ku ta tuma lugá den tempu. Tur dos tipo di arte ta proveé ​​e televidente ku un eksperensia estétiko, den forma di un eksperensia sensorial eksepshonal. Arte visual ta wòrdu kreá prinsipalmente den studio pero tambe riba kaya òf den espasio temporal, i ta wòrdu presentá na públiko den eksposishonnan den museonan, galerianan, inisiativanan di artista, i espasio públiko. Ménos públiko ta e kolekshonnan di arte di institushonnan, gobièrnunan i kolekshonadónan privá. == Historia == == Caracteristica == == Caribe Hulandes == Den Caribe Hulandes, arte visual {{Appendix}} [[:Kategoria:Arte]] --------------------------------------- {{infobox persona | nomber = Julio Maduro }} '''Julio Maduro''' (☆ 12 di april]] [[1924]] na [[San Nicolas]] - † [3 di mei]] [[1993]] na Aruba) tabata un culturista y historiado Arubiano. == Biografia == Julio maduro a nace y lanta na [[Watapana Gezaag]], unda su mayornan tabata tin un tienda na principio di [[siglo 20|siglo binti]].<ref name=:"1">[https://archive.org/details/BNA-DIG-DOCUMENTACION-028575/mode/2up?q=watapana+gezaag Julio Maduro], Chabelito nr. 5 - Ana VI</ref> Famia Maduro tabata tin cunucu y plantacion di aloe tambe. E tempo ey nan tabata manda nan mercancia cu barco di bela pa Playa, e.o. aloe, boonchi watapana, palo, pampuna, patia y sombre gevlecht. Na Playa nan tabata cumpra otro mercancia pa nan tienda na San Nicolas, manera sucu, hariña, herment, paña y tela. Famia Maduro tabata bende te hasta cah'i morto. Cu yegada di Lago tur cos a cambia. Lago a bin cu su mes "comisario" y na 1937 famia Maduro a sera su negoshi. Como hoben Julio mester a yuda corta y drenta aloe tur mainta di 5'or y mei te cu 10'or y mei. Un trabao pisá cu ta laga hende tur sushi. Cu 20 aña Julio a cuminza traha na Lago. Pero despues cos a bira malo y pa cubri gastonan Julio a bai navega riba un tankero. Despues cu el a bolbe Aruba, el a bai traha na Sociale Zaken y asina Julio a drenta arena politico. Na 1955 el a wordo eligi pa forma parti di Bestuurscollege. Julio tabata tin 31 aña só tempo cu el a bira diputado.<ref name=:"1"/> Julio Maduro tabata tin un "don" especial. E tabata scirbi poesía y storianan cortico. Tur tin di haber cu cultura di Aruba. E tabata lucha pa nos idioma papiamento y tabata tin un amor grandi pa su isla, su hendenan y su naturalesa.<ref name=:"1"/> Esaki el a demonstra den su poesíanan "Luto" y "Pakiko mi ta Arubiano". E tabata miembro di Comisión di bandera y di Stinapa (despues Fanapa y Stimaruba). Pa esakinan el a duna hopi lectura na scolnan y organizacionnan. Julio semper tabata cla pa yuda cu informacion tocante historia, flora y fauna di Aruba. Asina e tabata presentá un programa na television masha gustá anto gratuitamente. Casi henter Aruba tabata sintonizá e programa ''Aruba y su pasado''. Su sponsor tabata asina satisfecho cu e trabao di Julio cu el a regalé un camera di video. Julio a colaborá cu varios publicación e.o.: Encyclopedie van de Nederlandse Antillen, bukinan di Aruba, diferente corant y revista y varios mas. Matinette como programa di television y como revista (despues Chabalito) tambe a haya hopi colaboracion di Julio Maduro riba topiconan di Aruba. Te hasta Julio a traha un poesía - cu nos ta publicá aki bao especial pa un declamador infantil recitá na Tele-Aruba den Matinette na aña 1978.<ref name=:"1"/> Julio Maduro, despues di un enfermedad cortico, a fayece dia 3 di mei 1993, lagando atras su esposa, y 8 yiu.<ref name=:"1"/> {{Appendix}} --------- {{Databox}} Un '''cas di cunucu''' (papiamentu: ''kas di kunuku'') ta un cas tipico na e [[islanan ABC]], cu usualmente ta situa den [[kunuku|cunucu]]. Cunucu ta derivá for di e palabra indjan ''conuco'', un nomber cu a wordo adopta despues pa e Spañónan na Antias y Venezuela. Cunucu ta nifica tambe un pida tereno di agricultura, sea den uzo of nò. Awendia e palabra cunucu ta referi na ‘plantacion’ (i tambe ‘campo’).<ref>[https://web.archive.org/web/20161120102703/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=371&lang= Kunuku], Encyclopedie van Curaçao</ref> Despues di e conkista di e islanan door di e Hulandesnan, e [[West Indische Compagnie]] (WIC) a establece plantacionnan na gran eskala pa komersio ku Europa. Pa traha riba e plantashinan, nan tabata trece catibonan for di [[Afrika|Africa]] y a traha casnan riba e tereno di plantashon, den e estilo custumber na West Africa. Materialnan comun riba e islanan, manera palu, piedra di coral, piedra di kalki of lodo mescla ku sterilisashon di baka riba un mimbre di rama, tabata wòrdu usá pa e murayanan, i palu di maishi òf kaña tabata wòrdu usá pa e daknan. E materialnan aki ta reflehá den e palabranan papiamentu: kas di yerba ta nifiká “hut di yerba”, [[cas di torto]] ta nifica “hut di lodo”, kas di pal’i maishi ta nifiká “hut di palu di maishi”. Kunuku is de algemene naam voor het landelijke gebied van de Benedenwindse Eilanden, al of niet in gebruik voor landbouw of veeteelt. Het woord is afgeleid van het Indiaanse conuco, een naam later overgenomen door de Spanjaarden in de Antillen en Venezuela. Kunuku betekent ook een stuk landbouwgrond al of niet in gebruik. == Aruba == Na Aruba ta dividí casnan di cunuku den cuater categoria. Casnan prome cu 1920, casnan despues di 1920, casnan cu un dak y casnan cu dos dak.[1] == Boneiru == Na Boneiru na 1937, segun e teniente gobernador, e introdukshon di e diseño standart di kunuku no tabata nesesario “E kunukero i/òf trahadó boneriano, kontrali na su kompañero di klas den gran mayoria di e di dos òf di tres distrito riba Curaçao, no tin su kas di baka pa biba aden tur ora, sino mas bien pa sirbi komo refugio durante áwaseru òf mal tempu atrobe - esaki ta e rancho òf ramada - ora e tin ku traha riba e tereno Normalmente e tin su mes kas den un di e pueblonan òf hamletnan riba e isla i e ta pues muchu mas mihó ku e promedio di kas di konukoe na Curaçao. ." E gobernador ta skirbi mas aleu: “Por deklará kompletamente di e boneriano ku e tin e karakterístika ku no ta sufisientemente apresiá pa kuida su kas masha bon (…) pa e por haña su mes kas e lo priva su mes di hopi, asta sufisiente kuminda i paña".[2] == Kòrsou == Ora sklabitut a wòrdu aboli riba 1 di yüli 1863, ex-catibunan a haña terenonan chikitu ku nan por a usa pa kultivá kuminda. E fundashon di e refineria di zeta (e Isla) na kuminsamentu di siglo 20 a kombertí e trahadónan di plantashon anterior den trahadónan di refineria di zeta. Durante e periodo aki, bleki di zeta i piedra aplastá tambe ta wòrdu usá pa e murayanan di e kasnan i bleki aplastá, blachi di heru ondula i tegel di dak pa e daknan. E kasnan aki ta wòrdu yamá kas krioyo. Kasnan tambe a wòrdu konstruí di palu ku a wòrdu usá komo pakete pa transporte di merkansia pa laman. E kasnan aki ta wòrdu yamá kasnan di planki, Papiamentu: kas di tabla. E kasnan original di Kunuku no tabatin un veranda ni un kushina pafó. Un desaroyo den e añanan despues di Segundo Guera Mundial ta ku kasnan ta wòrdu konstruí segun e konsepto di kunuku, pero ku un kushina i un veranda paden. Construccion ta wordo haci cu material manera piedra y tegel di dak. [[:Kategoria:Islanan ABC]] ---------------------------- {{Infobox organisacion| variante = a | tipo = NGO | nomber = Stichting Rancho | abrevia = | logo = | imagen = | stop_imagen = | descripcion = | leyenda = | funda = [[20 di aprel|20 di april]] [[2010]] | funda_na = | origina_di = | fusion_di = | fundado = | termina = | ideologia = conservacion di patrimonio cultural | presidente = Clifford Rosa | director = | coordinado = | subdirector = | embahador = | propietario = | sede = | pais = {{ABW}} | obhetivo = | lema = | internacional= International National Trust Organisation | entrada = | costo = | sponsor = | parameter = | parameter_info = }} '''Stichting Rancho''' ta un organisacion no gubernamental (NGO) estableci dia [[20 di aprel|20 di april]] [[2010]], dedica na conserva e herencia cultural, historico, y arkitectonico di e bario historico di Rancho na [[Oranjestad (Aruba)|Oranjestad]], [[Aruba]]. Situá na Visstraat 1, e fundashon ta enfoká riba protehá monumentonan lokal, hasi investigashon históriko, i organisá aktividatnan di komunidat pa mantené e área su identidat komo un asentamentu krusial di piskadó anterior. E fundacion comunitario ta traha consistentemente pa preserva, promove y fortalece e herencia cultural y natural di bario Rancho, Oranjestad y Aruba en general. Desde su fundacion, e organisacion a enfoca riba iniciativa cu ta conecta comunidad, historia, cultura y educacion, ainda den periodo cu circunstancianan externo a obliga adaptacion y reformulacion di plan y proyecto. Varios proyecto den curso di tempo:<ref>[https://www.cspnv.com/pdf/bon-dia-aruba-20260122.pdf Stichting Rancho ta presenta agenda cultural cu enfoke riba herencia y participacion comunitario], BDA (22 di januari 2026)</ref> * Adopta un Hanchi, un concepto cu ta enfoca riba cuido y reconexion cu espacio publico y patrimonio local. * Tempo pa Click, ta ofrece un perspectiva alternativo riba exposicionnan cultural, specialmente pa contenido cu normalmente no ta logra visibilidad amplio. * Hof ’i Bario di Rancho ta representa otro iniciativa importante cu ta enfoca riba espacio berde y herencia natural dentro di e bario. {{Appendix}} [[:Kategoria:Aruba]] ----------- {{Databox}} '''Ren bak na Kòrsou''' of '''Bak di awa di lluvia na Kòrsou''', tambe yama '''ren bak''' ta \[\[put di awa di lluvia]] ku ta sirbi riba isla di [[Kòrsou]] pa warda awa di lluvia.<ref name=":1">{{Cita notisia |outor=Dennis Pikero |titulo='Regenwater maakt lekkere thee' |fuente=Ñapa |fecha=24 aprel 2004 |página=3}}</ref> E baknan ta konsistí di [[kal]], zjata, pieda grandi i simènt. Piedra grandi tabata trese for di [[Ronde Klip]] riba karret di palu (''trùk di palu''). Tin diferente tipo di bak. Algun ta riba tera (bougròndiko), otro ta bou di tera bou di sali di kas òf serka di entrada. Tin tambe ku ta pegu na kas òf un tiki leu for di dje. Klima di Kòrsou ta [[semi-arido]], ku un proméshu di lluvia di mas o ménos 550 mm pa aña. Tèmperatura tambe tin su influensia: ta variá entre 25.3 °C i 31.0 °C. Esaki ta pone suminisro di awa na preshon, tantu pa hende komo pa mata.<ref>{{Citeer web |url=[https://www.viviansnursery.com/tuinaanleg-curacao/](https://www.viviansnursery.com/tuinaanleg-curacao/) |titel=TUINAANLEG OP CURACAO |datum=25 òktober 2022 |werk=[www.viviansnursery.com](http://www.viviansnursery.com)}}</ref> == Historia == Historia di suminisro di awa ta inkluí den e [[Canon di Kòrsou]].<ref>{{Cita web |url=[https://canoncuracao.cw/39-water/](https://canoncuracao.cw/39-water/) |titulo=39. Awa |fecha=25 òktober 2022 |fuente=Canon di Kòrsou}}</ref> E promé bibu di isla tabata uza put di pia (''pos di pia'') pa haña awa. E putnan aki tabata haña preferensia na lugá ku un nivel haltu di awa den tera ([[freatisch vlak]]).<ref>{{Citeer web |url=[https://www.yumpu.com/nl/document/view/18557246/grondwaterpeil-en-watervoorziening-op-curacao-](https://www.yumpu.com/nl/document/view/18557246/grondwaterpeil-en-watervoorziening-op-curacao-) |titel=GRONDWATERPEIL EN WATERVOORZIENING OP CURACAO ... |datum=2022-10-25 |werk=Yumpu.com}}</ref> Ku yegada di [[Spañanon]] i despues \[\[Hulandes]], hende a haña instrumento pa traha put mas profundo. Na lugá ku tabatin hopi put, manera rònt di \[\[Schottegat]], a kominsá papia di 'plantashon di awa'. Pero ku demanda grandi, nivel di awa den tera a baha i hopi put a seca. Den sieklo di 19 hende por a kumpra awa ku tabata yega for di otro lugá, pero tabatin tambe bak di awa bou di kas di pieda, serka di entrada (''sala'') òf \[\[patio]]. Na plantashonnan, te den sieklo 20, hende tabata dependé di pos i baril grandi. Tabatin gota i baril, pero no tabatin bak. Uso di bak a yega ku peliger di \[\[mushi di fiebre amariyo]]. Na kas haltu (kas di campo) ta encontra bak regularmente. Na esaki no tabatin put serka. Otro manera pa haña awa manera kar di awa (''garosh’i awa'') no tabata praktiká hopi. Ku yegada di [[Isla (raffinaderia)|raffinaderia di Shell]], demanda pa awa di bèbèr a subi. Na 1928 Shell a kuminsá \[\[destilashon|destilá]] awa salá. Mas lat a instala \[\[leiding di awa]], ku den anjanan 1960 a yega prome mayoria di kas. \== Balor == Baknan na Kòrsou tin balor histórico.<ref name=":0">{{Cita buki |titulo=Monumenten in de steigers |outor=Jan Toeter |ko-outor=Anko van der Woude, Henk Langenfeld |pagina=35–37}}</ref> Dependiendo di e lugá, por tin balor arkitektoniko i monumental tambe. Bak ku ta separá for di kas ta risibí awa for di kas por medio di [[akwadukt]]. Baknan tin muraya hopi diki i e muraya ta bira mas diki abou. Den eskinan e murayanan tin forma rondá, i tin hopi [[spuwadó di awa]] (''sakadó''). Por tin un dak ku [[tegel di dak]]. Interior di un bak ta wòrdu fini-fini pa evitá [[alga]]. Den baknan tin piskadó chikí pa kome insekt i alga. Kualidat di awa ta kontrolá pa Departamento di Salú (GGD) di gobièrnu Kòrsou. Awa di bak ta bon pa hasi tè, pa kosecha lokal i segun algun hende ideal pa laba kabey.<ref name=":1" /> == Monumento == Baknan todavía ta sirbi pa warda awa. Tambe ta haña uso nobo. Tin hende ku ta mira un bak komo un luhu. Hopi kas no tin mas un bak òf e a wòrdu usa pa otro motibo. Tin kas ku a pone un piso riba un bak. Otro ta konvertí e bak den kamber di drumi, ofisina, pisina, kamber di was òf espasio pa archi. Den e kambio aki mester tene konta ku regla pa protehá e balor monumental. Ora di habri bentana, tamaño mester keda limitado. Karakterístika di monumento no mester pèrdè den restourashon. Tin direkshon espesiál pa preparashon i realizashon. Por ehèmpel, yená e bak te nivel di chon. Esaki ta posibel basta ku e proseso por wòrdu reversá.<ref name=":0" /> Na [[Landhuis Rooi Catootje]] tin un ehèmpel kla di un bak di awa ku balor monumental. Riba mapa i portret por mira ku e bak ta un tiki leu for di e kas. Na bochinanan di sakadó tin rechi pa stòp para i blachi di drenta. {{Appendix}} --------------- == Burg di Pos Chikito == Un brug cu a keda construi den afia 1928-1929 como "Brug di conexion" pa conecta e dos oriyanan na cada banda di [[Spaans Lagoen]]. E brug a keda cla dia 26 di september [Hartog, Aruba zoals het was, zoals het werd. Afb. 87]. E ‘brug’ ta forma un conexion masha importante entre e caminda cu tambe a keda construi den e temponan ey, conectando Oranjestad cu San Nicolas. E tipo di brug aki ta un combinacion di un brug permanente pa trafico y brug di conexion. Tabatin papia di haci e brug mas hancho. Realisacion di esaki no a cristalisa.<ref>[https://archive.org/details/BNA-DIG-MONUMENTENFONDS-KALENDER-2003/page/8/mode/1up?q=piedra+di+mula Kalender Monumentenfonds]</ref> == Kurimiauw 2 == E cas di cunucu a wordo traha den e forma traditional di artesania. El a wordo traha na final di siglo diesnuebe, probablemente como homenage na e matrimonio di sefior Kelly. Originalmente e curason di e cas tabata exsisti di handrij parti zuid y posiblemente tambe cu un cushina parti pabou di esey. Mester remarca cu tempo nan aya e productonan di recurso tabata: piscamento, cria di bestia manera galifia y porco y traha den plantacion di sucu na Cuba. E cas di cunucu aki ta di gran interes arkitectura historico pa motibo di su biehes. ==Schelpstraat 36 y 38 == E cas ta forma un unidad di dos parti. E prome parti, e cas di cunucu, fecha na final di siglo 19 y e di dos parti, e cas di comerciante ta construi den comienso di siglo 20. E arkitecto di tur dos e edificionan tabata Abelardo Henriquez casa cu Dominica Figaroa. Tur dos e edificionan tabata yama durante e bida di sr. Abelardo Junior den boca di pueblo “La Casa de la Municipalidad”. Riba 17 di april 1997 e casnan a wordo cumpra pa Stiching Monumenten fonds. E trabounan di restaurashon a dura di 30 di oktober pa 14 di december 2001. ==Seroe Patrishi Ongd.(z/n) - Begraafplaats== Den e santana Protestant aki tin diesseis graf. E ta situa na e caminda di santo meimei di Seroe Patrishi y Shiribana y tin un cura di cadushi rond di dje cu un muraya di piedra. Akinan a wordo dera e Comandeur Simon Plats. E tabata Comandeur pa solamente 8 luna na Aruba (1826-1827), caminda cu e | a fayese inespera. E grafnan ta conoci como grafnan di comandeur. Tin diferente lugar na Aruba cu ta conoci pa nan grafnan di comandeur. ==Papilon 110 == Un cas hopi unico cu ta consisti di dos edificio conecta na otro. E cas ta situa na e banda pariba di caminda di Santa Martha pa Santa Cruz. E noknan die cas ta core di pariba pa pabou. E edificionan ta consisti di un piso bou di un dak di cuatro banda traha di zink acaba cu decoracion riba cada punta di contacto di e noknan. Contra di e banda pabou di e edificio mas dilanti tin un edificio den un forma cuadra bou di un dak sera. Riba e banda pabou di e edificio pa zuid tin un cushina bou di un dak ful sera. Contra esaki tin un fogon cu un fundeshi den forma di un bloki, cu un schoorsteen y un capa ariba. ==Rooi Koochi 4== E cas aki ta un ehempel unico di cambio di periodo di arcitecto for di klei pa piedra y ta den bon condicion. E arcitectura a keda manera cu e tabata. E ta ilustra un cas di cunucu traha den siglo 19 den un forma artesano tradicional cu e nok casi den e direccion di pariba pabou. E banda di ariba di e cas ta traha di piedra. Sin embargo e murayanan di e galeria ta traha di klei. Remarkabel ta cu e cas ta traha riba un tereno cu ta baha na e banda zuid. Pa kita e diferencia aki e banda zuid di e cas ta traha riba un pida ariba cu ta yena. == Wilhelminastraat 11 == E cas na skina aki traha den siglo 19 ta un cas di cunucu. E cas a wordo recientemente renoba pa motibo di su funcion nobo “Optica Kok”. Posibelmente e extencion di y contra e banda pariba di e galeria di e banda zuid tambe tabata wordo usa originalmente como un sitio pa un empresa y un tienda. Contra di e banda pa nord bo ta hana un cas di siglo 20 bou di un dak cu cuatro banda cu tin un benhada den aspecto cu e banda pariba di e cas di cunucu. E nok ta para vertical riba e entrada di auto. Posibelmente e entrada aki tabata un caya. E cas aki ta pertenece na e infrastructura municipal di Oranjestad di antes. == Palm Beach 21 == Un ehempel bunita y unico di un cas di cunucu. E cas ta orienta di OZO -WNW. Remarcabel ta e fogon hancho. Cu e fogon aki ta haa un cushina chikito. Esaki bo por yega for di pafo. Esaki ta duna un motibo pa pensa cu tabata tin un negoshi di cuminda akinan. E cas tin un dak di dos banda cu zink ariba; e construccion y galeria ta laga bo supone cu originalmente tabata tin un dak traha di torto of di otro material traditional. == Seroe Patrishi 9 == E cas di cunucu traha di lodo a wordo construi medio siglo 19 riba tereno y bou di guia di Aresidius van der Biezen. E cas ta orienta cu su nok OW. E cas ta consisti di diferente material manera klei y piedra. Piedra, hopi usa den trahamento di cas, ta un piedra natural forma den pida iregular. E parti zuid die cas tin un entrada. Na cada banda di e cas nos tin un bentana grandi cu contrabentana di palo pega na dje cu ta habri bai afo. Dor di su posicion na caminda grandi bo por wak e cas bon. ==Macuarima 161 == cas di cunucu cu regenbak conoci como Cas Decora a wordo traha arededor di ana 1935. E arcitecto tabata Ignatio Ras, cunucero y metsla. E a traha e decoracionnan na e banda nord di e cas tambe. (informacion agradabel di Arsenio Ras). E cas ta orienta di pariba-pabou. E platchi zinknan pinta un color cora maron y e nok pinta blanco y e “kepersnan” ta pone enfoke riba e combinacion di color di e panchinan di dak cu e scama di decoracion gepleister ariba. E cas aki ta di gran importancia pa motibo di su bunitesa, e nificacion pa e conocimente, e historia di e isla Aruba y e balor di e pueblo. ==Brazil 12 == E cas di cunucu aki a wordo construi den e afianan 1928/1929 bou di encargo di sefor Winterdaal (tata di José Maria Winterdaal). E murayanan di e curason di e cas, ta traha di piedra, esun die galeria y cushina y tambe e muraya di e regenbak ta traha di beton cu bloki cement. E w.c. ta los riba e tereno patras di cas y tin un dak sera. E cas ta di gran interes pa e isla di Aruba pa motibo di su arcitectura historico y e balor tipico. Pa nord oost di e cas tin dos piedra di mula maishi pa mira. {{Appendix}} -------------- {{Databox}} '''Bamba''' ta un instrumento musikal Bamba ta konsistí di dos pida bambu hòl, yamá kaña brabu. Laman ta karga trese bambu òf kaña brabu na kosta nort di Boneiru. For di tur e pipanan ku ta yega kantu, ta skohe esunnan ku tin un diameter entre 7 pa 12 centimeter. Ta kòrta un pipa mas largu ku e otro. Ta toka bamba batiendo duru abou riba tera. E tokadó di bamba tin den kada man un pipa di bambu i e ta bati un biaha esun i otro biaha e otro riba suela. Bamba ta un di e instrumèntnan rítmiko mas simpel i mas bieu31,32.<ref>file:///C:/Users/l_de_/Downloads/Wij+zijn+Bonaire%20(4).pdf</ref> Un instrumento musikal trahá di dos pida bambú ku a bashí afó, yamá kaña brabu. Ta haña e takinan di bambú aki labá kantu na kosta di Boneiru i Kòrsou. For di e takinan aki, kada un di mas o ménos 7 pa 8 cm di diameter, ta kòrta dos pida di largura desigual—60 i 70 cm. Ku eksepshon di e partishon mas abou, tur otro partishon di kada pida ta wòrdu perforá. E parti abou di e bamba ta kòrtá 10 cm bou di e partishon sin perforashon. E bamba ta wòrdu toka dor di stamp’é rítmikamente riba un superfisie duru; huntu ku otro instrumentonan, inkluso e quarta i e guitara, e bamba ta kompañá kansionnan durante e fiestanan di San Juan i San Pedro na Boneiru. Den e kompañamentu aki, e bamba ta funshoná komo un kontrabas. P’esei e larguranan ta wòrdu kòrtá di tal manera ku, ku e piesa mas largu ta fungi komo e nota fundamental, e piesa mas kòrtiku ta aproksimá e di kuater nota mas serka posibel. E instrumento aki, konosí den organologia komo tubonan di stèmpel, ta wòrdu hañá rònt mundu: na Afrika, Sentro i Sur Amérika, Asia i Sur Pasífiko. Su struktura simpel ta hasié un di e instrumentonan di ritmo di mas bieu.<ref name=:"2">[https://web.archive.org/web/20161120102825/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=369&lang= Bamba], Encyclopedie van Curaçao</ref> {{Appendix}} [[Category:Instrumento musikal]] [[Category:Aruba]] [[Category:Boneiru]] [[Category:Kòrsou]] ------------------------------ {{Variante|c}} {{Databox}} '''Karko''' ta un instrumento traha di un kokolishi ku e punta korta afo. Suplamento ta wordo hasi dor di e apertura ku a wòrdu kreá. E ta produsí un zonido monótono i penetrante. Por skuch’é spesialmente na fiestanan di kosecha di [[Boneiru]]. E carco ta un kokolishi cu e punta corta afo. Suplamento ta wordo haci door di e apertura cu a wordo kreá. E ta produsí un zonido monótono i penetrante. Por skuch’é spesialmente na fiestanan di kosecha di Boneiru. {{Appendix}} *Orígen: E kalko (tambe konosí komo karko) ta un instrumento natural ku orígen den tradishon Afrikano i Indígeno Karibeño. Tabata uzá pa komunikashon, selebrashon i músika spiritual den komunidat kolonial. *Deskripshon: Un koncha grandi di see (Queen Conch), ku su punta a kue pa krea un bochin. Supla duru den e bochin ta produsí un son ronko, bronzit i resonante, manera un trompeta rudimentario. *Uzo: E kalko tabata sirbi komo instrumento di señal: pa yama hende, marká kuminsamentu di fiesta, ceremonia, of ritu. Tambe tabata forma parti di banda folklóriko komo introdukshon musikal. *Género musikal: Tambú, Seú, Músika folklóriko *Gruponan konosí: Grupo Danzarte (Kòrsou) Grupo Tutti Frutti (Boneiru) Grupos folklóriko di Seú {{Template:Navegashon Instrumento musikal di Aruba, Boneiru i Kòrsou}} [[:Category:Instrumento musikal]] [[:Category:Boneiru]] [[:Category:Kòrsou]] ------------------------------------ {{Databox}} '''Kimba Tutu''' ta un instrumento musikal *Orígen: "Kimba tutu" ta un nòmber folklóriko pa un tambú ku orígen Afrikano, ku a bira parti di ekspreshon folklóriko den islanan ABC. "Kimba" referí na bai riba ku energia; "tutu" posibelmente referí na su son. *Deskripshon: Un tambú trahá di barika di palo ku kuero tensá riba su kabes. Por bati ku man of ku palito. E tambú ta produsi un son profundo, energiétiko i pulsante. *Uzo: Uzá den danza folklóriko i fiesta, asina manera tambú. Ta stimulá moveshon di kurpa, i sirbi komo ekspreshon di resistensia kultural i identidad. *Género musikal: Tambú, Danza folklóriko, Músika di resistensia i identidad Afrikano-karibeño *Gruponan konosí: Grupo di Tambú Tradishonal (Kòrsou) Fundashon di Musika Antiyano Presentashon den Siman di Kultura [[:Kategoria:Instrumento musikal]] [[:Kategoria:Aruba]] [[:Kategoria:Boneiru]] [[:Kategoria:Kòrsou]] -------------------------- [[:Kategoria:Herensia kultural]] ---------------------- '''Fogon''' ta un luga den kushina Kandela den kushina, kaminda tabata kushiná riba e konfó (wechi di kandela), yená ku karbon. E huma por a sali dor di e chimenea riba e kamina aki. Solamente e kasnan di e miembronan mas riku di e poblashon tabatin un fogón, inkluyendo e kasnan di kunuku. Damio trahá di tres piedra, riba kua tabata hasi kushinamentu (tres pied’i fogón). Zie es.wiki: hogar (fuego):El hogar, chimenea o lar,1​es el lugar de una casa donde se enciende fuego con leña o algún otro combustible. Durante siglos fue el espacio de las viviendas usado como cocina y foco de calor, un entorno común que servía de estancia y comedor (de invierno). ------------------ == Esclavo Thico == Awe dia 16 di september Thico, un esclavo di Aruba, a wordo conmemora durante di e proyecto Caquetio, Africano, Europeano: Nos tur ta un famia cu a tuma luga na Club Kibrahacha 60+, Archivo Nacional y Museo Archeologico.<ref>https://solodipueblo.com/thico-e-prome-esclavo-conoci-cu-a-para-pa-su-libertad-na-aruba/ Thico e prome esclavo conoci cu a para pa su libertad na Aruba], SolodiPueblo (12 september 2024)</ref> Thico tabata e prome esclavo na Aruba cu a para pa su libertad segun e buki di historia De Geschiedenis van Aruba tot 1816 scirbi pa señor Adi Martis. Thico su acto di protesta a tuma luga den e aña 1795, hopi prome cu e esclavo popularisa Virginia kende a nace 47 aña despues. Thico tabata un esclavo di e commandeur Bochard Specht kende tabata e commander na Aruba di 1792 te 1797 e tempo cu el a bira malo. Thico a wordo poni den (hand)boei y manda Corsou. Den e journal di e gobernador di dia 16 di september 1795 ta scirbi cu Thico lo wordo sera te ora cu e wordo bendi na un otro doño pafo di Corsou. El a wordo castiga pasobra commandeur Bochard Specht a consider’e di tin e audacia y frescura pa para pa su libertad. Awendia nos lo bisa cu el a demonstra curashi y cu e tabata asertivo. Thico a para pa su libertad na Aruba un dos luna prome cu Tula y Carpata a para pa libertad na Corsou. E carta di Bochard Specht na e Gobernador Johannes Abrahamszoon de Veer tabata di 17 di juni 1795 y Tula y Carpata a cuminsa nan lucha dia 17 di augustus 1795. Bishita Archivo Naional pa mira e bunita pinturanan di algun di nos adulto mayor cu ta comunica cu nos nan pensamento y sintimento en relacion cu sclavitud. {{Appendix}} ---------------- {{Databox}} '''Agan''' ta un instrumento di batido, tambe yamá heru, ku antiguamente tabata wòrdu usá pa akompañá e *tambu i e *kachu durante e fiesta di kosecha. Ademas, e agan tabata ser usa pa indiká e medida ora di hasi trabou pisá i ora di karga hende pa hospital. E instrumento aki ta forma di un skèrpi ku a keda kibra for di un plaka, ku a bira kasi un kobra, i e tin un largura di mas o ménos 40 cm i un diametro di mas o ménos 10 cm. E agan tabata wòrdu toka ku e slòt na suela, riba brasa, dor di bati riba dje ku un bara di heru, di mas o ménos 30 centimeter largu, yamá manga. Pa protehá e kurpa di e brasa di e hungadó i tambe pa aumenta e posibilidatnan di wega, un banda di heru - barbá - tabata wòrdu pone na e man ku tabata tene e agan. E agan, tambe konosí na Afrika Occidental, Nigeria i Benin, ta wòrdu toka durante ritualnan den honor di ⁇ Ogun ⁇ , e Dios di heru. (Kontra. Haiti: ⁇ hogan ⁇ , Cuba: ⁇ ogan ⁇ ). {{Appendix}} {{Template:Navegashon Instrumento musikal di Aruba, Boneiru i Kòrsou}} [[:Category:Instrumento musikal]] [[:Category:Aruba]] [[:Category:Boneiru]] [[:Category:Kòrsou]] Een slaginstrument, ook heru genaamd, dat vroeger gebruikt werd om de * tambu en de * kachu te begeleiden tijdens de oogstfeesten. Ook werd de agan gebruikt om de maat aan te geven bij het verrichten van zware arbeid en bij het dragen van mensen naar het ziekenhuis. Gemaakt van een bijna tot een koker omgebogen afgebroken schaar van een ploeg, heeft dit instrument een lengte van ongeveer 40 cm en een doorsnede van ongeveer 10 cm. De agan werd met de gleuf naar boven gekeerd liggend op de arm bespeeld door er met een ijzeren staafje, ongeveer 30 cm lang, manga genaamd, op te slaan. Om de huid van de arm van de bespeler te beschermen en tevens om de speelmogelijkheden te vergroten, werd een ijzeren band - barbá - om de pols gedaan bij de hand waarmee de agan werd vastgehouden. De agan, ook bekend in West-Afrika, Nigeria en Benin, wordt daar bespeeld tijdens rituelen ter ere van “Ogun”, de God van het ijzer. (Vgl. Haïti: “hogan”, Cuba: “ogan”).<ref>[https://web.archive.org/web/20170930175339/http://www.curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=369&lang= Letter A t/m D - Agan], Encyclopedie van Curaçao</ref> ---------------- hoetink {{Databox}} '''Becu''', ta un instrumento musikal traha di un uitgehold stemgel di maishi di 40 pa 50 cm di largura. midden in e stemgel zijn vlak naast elkaar twee spleetjes gesneden, waardooor de muzikant blaast. De open uiteinden worden met de handel min of meer afgesloten om het geluid te temperen. ook de stengel van het suikerriet werd er wel eens voor gebruikt. {{Appendix}} [[Category:Instrumento musikal]] [[Category:Aruba]] [[Category:Boneiru]] [[Category:Kòrsou]] Bekú Een muziekinstrument gemaakt van een uitgeholde sorghostengel (de stengel van de zogenaamde "maishi chiki" plant) van 40 a 50 cm lengte en 2 cm dikte. Op ongeveer 3 cm van een der gaatjes, echter op de lijn die gevormd wordt door de twee gaatjes, wordt in de lengte van de stengel een tongetje ingesneden, waardoor beurtelings wordt geblazen en gezogen. De toonhoogte-verschillen worden verkregen door de gaten met de duimen beurtelings af te sluiten en te openen. De bekú werd gespeeld om de tijd te doden bij het bewaken van de sorghovelden tegen vernieling door vogels en andere dieren. Ook werd de bekú tijdens familiefeesten gespeeld, begeleid door de wiri en de bamba. Wordt vandaag nog gespeeld in Benin en Opper-Volta, respectievelijk papo en bumpa genoemd.<ref>[https://web.archive.org/web/20170930175339/http://www.curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=369&lang= Letter A t/m D - Beku], Encyclopedie van Curacao</ref> -------- {{Databox}} '''Barí''' ta un instrumento musikal Na Boneiru, barí ta referí tantu na e instrumènt mas importante den músika kultural, komo na e selebrashon di barí. Ántes tabata usa barí di ròm komo instrumènt. Despues ku e barínan ei no tabata bini mas, a kuminsá traha barí di palu. Ta kurti kueru di kabritu òf di karné pa pone riba e barí. Grandinan ta bisa ku e kueru di karné ta toka mas mihó ku esun di kabritu. E tokadó ta wanta e barí krusando su pianan rònt di e barí. Pa e barí saka zonido, e tokadó ta bati ku su dedenan riba e kueru33. == Wiri == Ta traha wiri di heru, koper òf stal. Si usa heru, e zonido di wiri ta mas kla. E largura di wiri ta entre 20 ku 30 centimeter. Den e hanchura di e wiri, nan ta skèrf algun strepi di punta pa punta. Pa toka wiri e tokadó ta tene e instrumènt den su man. Den su otro man e tin un otro heru ku e ta raspa riba e instrumènt pa saka ritmo. Na Boneiru wiri ta un instrumènt ku no por falta34.44 {{Appendix}} {{Template:Navegashon Instrumento musikal di Aruba, Boneiru i Kòrsou}} [[Category:Instrumento musikal]] ---------------------------------- == Sinfonia di man == Durante di e selebrashon di maskarada, e instrumènt mas prinsipal ta sinfonia di man. Esaki ta un sinfonia ku ta toka ku man. E tokadó di sinfonia di man ta dirigí e grupo di maskarada. Otro tipo di instrumènt Segun tempu ta desaroyá, gruponan a introdusí mas instrumènt musikal den e ritmo kultural di Boneiru. Esnan ku mi a menshoná tabata tei tur tempu i tei te dia di awe. Tin instrumènt di ántes ku awendia bandanan no ta usa mashá mas. Por ehèmpel karkó. Karkó ta e kokolishi di mas grandi na Boneiru. Tabata usa kaska di karkó ántes komo instrumènt di supla pa tur tipo di okashon. -------------------------- {{Databox}} '''Premio Sticusa''' tabata un premio literario pa tur idioma di Surnam i Antias Hulandes, pr ehempel Srnan Tongo, Hindi i Papiamentu ku eksepshon di hulandes. * 1976 ** premio literario - Guillermo Rosario ** premio di incentivo - Henry Habibe; Federico Oduber *1975 ** premio literario - [[Antoine Maduro]] *1976 *1977 ** premio di incentivo - [[Pacheco Domacassé]] (rechasa) [[Category:Kultura]] [[Category:Antias Hulandes]] ------------------- '''Adriaan Lacle''' ([[16 di yüni|16 di juni]] [[1866]] - [[21 di yüni|21 di juni]] [[1935]]), tabata un komersiante magnate Arubano. cu ta conecta cu varios eificio di herencia: * Casa La Quinta * [[Cas Veneranda]] * stadhuis di oranjestad * [[Fontein (Aruba)|Fontein]] == Biografia == Hij is geboren op 16 juni 1866, yiu di Casper Pieter Laclé en Nano Jacomina Nicolasa Henricus y tabata e mayor di seis yu. No tin hopi konosementu tokante su edukashon di mucha òf kualke di su promé eksperensianan di negoshi, pero durante su bida laboral e a yuda hende haña prestamo, tabata un komersiante ku a logra hopi, i tabata doño di varios tereno. De echo, el a encarga e konstrukshon di e famoso kastigu La Quinta Carmen, awor un restorant. Ounke nunka e mes no a biba den e kas bunita ei, su kas mes tambe tabata reflehá su éksito i bon gusto. Awe ainda su kas ta den bon kondishon i por haña e kas den e kaya di Oranjestad. Pa loke ta trata su bida personal, ta bisa ku el a kasa dos biaha durante su bida. E tabatin su promé yu muhé durante su promé matrimonio, pero el a pèrdè su esposa poko despues di su nasementu. Durante su di dos matrimonio el a haña 16 yu. Sinembargo, a bisa ku solamente 11 di e 17 hòmbernan ei a logra pasa 18 aña di edat. Na 1891 el a bolbe casa cu Leonsa Oduber (1871- 1951) El a fayece na e edad di 69 ana. (Oranjestad)—The name Adriaan Laclé may ring a bell to locals as one of the bigger roads on the island, but about a century ago, Adriaan Laclé was a rich businessman, well-known for his generosity, wealth, and taste. Adriaan was born in 1866 and was the eldest of six children. Not much is known about his childhood upbringing or any of his earlier business ordeals, but during his hay day he often helped people get loans, was a well-established trader, and owned several plots of land. In fact, he commissioned the construction of the famous La Quinta Carmen manor—now a restaurant. Though he himself never lived in the beautiful manor, his own house also reflected his success and good taste. Today his house still stands in good condition and can be found in the back streets of main street Oranjestad. Regarding his personal life, it has been said that he was married twice during his lifetime. He had his first daughter during his first marriage but lost his wife soon after her birth. During his second marriage, he fathered 16 children. However, it has been said that only 11 of those 17 made it past 18 years of age. Perhaps two of his most well-known daughters are Maria Monica Laclé and Maria Veneranda Laclé, who went on to marry successful brothers Eloy Arends and Maximilian Arends, respectively. Their houses are still standing; Eloy and Maria Monica’s mansion functions as a townhall, used to host civil marriages, while Maximilian and Maria Veneranda’s house stands on the opposite side of the road to them—though currently under renovation after years left in ruin.<ref>https://www.cspnv.com/pdf/aruba-today-20240521.pdf Adriaan Laclé One of Aruba’s richest men in the twentieth century], Aruba Today (21 di mei 2024) </ref> Source: De Kolibrie op de Rots (en meer over de geschiedenis van Aruba) by Evert Bongers {{Appendix}} ---------------------------- {{Databox}} [[File:Pan bati (beaten bread) - Aruba.jpg|thumb|Pan bati cu pisca y cabaron]] en.wiki: '''Pan bati''' ta un pan plat, cu ta un autentico specialidad di e cushina [[Aruba]]no. Na Aruba ta come esaki como pan y na banda di otro platonan manera sopa carni, stoba y paska hasa. Tambe por come cu sucu riba dje o otro reyeno. Pan bati ta parce un pancake, pero cu un sabor diferente y hopi menos dushi.<ref>https://www.visitaruba.com/aruba-recipes/pan-bati/|titel=Pan bati|werk=Visitaruba.com|</ref> E ta traha di hariña di maishi (sorghum), hariña di trigo y lechi. Originalmente e tabata wordo traha riba un casuela, awendia ta uza un panchi.<ref>http://www.nostisia.com/lifestyle/65-recepten/958-pan-bati.html</ref> E creacion di pan bati a ser influencia pa diferente cultura manera esun di e conkistadonan [[Spaña|Spaño]] i esun di e nativonan indjan. Pero e influencia di mas grandi a bini di e cultura crioyo Arubano. Pan bati ta un auténtiko plato di Aruba, ku ta parce pancake pero ku un sabor diferente. Pan bati ta un plat di pan ku ta wòrdu traha manera pancake, pero ku un sabor hopi ménos dushi. E ta un plato di banda hopi popular i ta kumpli ku kasi tur kos típiko arubano, manera sup, stew i piská fritu òf shellfish. E por wordo combina na banda di diferente plato manera sopa carni, stoba y paska hasa. Pan Bati is een vrij dikke pannenkoek die van oorsprong uit Aruba komt en gebakken wordt op een kasuela. Een kasuela is een gietijzerplaat waar ( met erg weinig boter ) de pannenkoeken op worden gebakken. Intussen heeft de kasuela plaats gemaakt voor de koekenpan.<ref>http://www.nostisia.com/lifestyle/65-recepten/958-pan-bati.html</ref> {{Multiple image | image1 = Maishi Rabo (Sorghum bicolor).jpeg | image2 = Casuela 16 36 24 540000.jpeg | caption2 = ''Casuela'' (flat cast iron griddle)or ''Buren''(flat clay griddle)are used to cook ''[[arepa]]'' cachapa and pan bati. An equivalent variety is the [[Comal (cookware)|comal]]. | caption1 = In Aruba ''maishi rabo'' ([[Sorghum bicolor; Spc.introduced]]) is used to make ''pan bati'' (typical Aruban flat native bread). While funchi is made from corn ([[ Zea mais]]) | total_width = 400 | image3 = Pan bati (beaten bread) - Aruba.jpg | caption3 = Fried ''piska cora'' ([[Lutjanus purpureus|red snapper]]), shrimp, and pan bati. }} == Pan bati == Pan bati is een authentiek Arubaans bijgerecht, dat pannenkoek lijkt maar anders van smaak is.<ref>https://www.visitaruba.com/aruba-recipes/pan-bati/|titel=Pan bati|werk=Visitaruba.com|</ref> Pan Bati is een broodachtig bijgerecht dat wordt gebakken als pannenkoeken, maar veel minder zoet smaakt. Het is een zeer populair bijgerecht en past bij bijna alle typisch Arubaanse gerechten, zoals soepen, stoofpotjes en gebakken vis of schelpdieren. E pancake pisá aki ta wòrdu traha di kuminda di sorgo i lechi. E pasta ta wòrdu traha riba un plaka di heru, e cazuela. I e pan bati ta kuminda komo kuminda di banda ku piska, karni, sopa òf stew. Na lugá di patata òf riso. Den algun reseña e proporshonnan di farinha di maishi i farinha di trigo ta varia, i algun kushinan ta añadí un wowo òf sukari di vanila na lugá di sukari normal. E ta un receta excelente pa experimenta cu ne. Y cu bo no tin cazuela, no ta importa. Un bon pan tambe lo ta bon. E panbati ta traha di un compuesto di harina di maishi i di trigo. E proporshon di esakinan ta krusial pa por haña un resultado bunita i friu. Originalmente, Pan Bati tabata wòrdu kaktá riba un plaka di heru, e casuela. Deze dikke pannenkoek wordt gemaakt van sorghummeel en melk. Het deeg wordt op een ijzeren plaat, de cazuela, gebakken. En de pan bati eet je als bijgerecht bij vis, vlees, soep of stoofgerechten. In plaats van aardappels of rijst. In sommige recepten variëren de verhoudingen van het maismeel en het tarwemeel, en sommige koks doen er een ei bij, of vanillesuiker in plaats van gewone suiker. Een uitstekend recept dus om mee te experimenteren.En dat je geen cazuela hebt, geeft niets. Een goede bakpan voldoet ook. De panbati is gemaakt van een mengstel van mais- en tarwemeel. De verhouding hiervan is cruciaal om een lekker luchtig resultaat te krijgen. Oorspronkelijk werd Pan Bati gebakken op een gietijzeren plaat, de casuela.<ref>https://www.antilliaans-eten.nl/en/recepten/arubaanse-pan-bati/</ref> Maar het gaat ook prima in een koekenpan. De naam pan bati betekent letterlijk "geslagen of geklopt brood". Het doelt natuurlijk op de bereiding van het beslag, dat flink schuimig wordt opgeklopt voordat het in de pan gaat. Panbati wordt meestal bij het avondeten gegeten en wordt geserveerd als alternatief voor [[rijst]], [[aardappel]]en of [[funchi]]. Soms wordt de panbati ook gewoon als pannekoek gegeten met een klontje boter en wat poedersuiker. Op feesten wordt geitensoep met pan bati gegeten. {{Appendix}} [[:Category:Aruba]] ------------------- '''Premio Nacional di Teatro''' (PNT) ta un premio institui pa departamento di Cultura di Aruba (DCA) na aña 2004. Otorgamento di e premio ta tuma luga anualmente na ocacion di e celebracion di Dia Mundial di Teatro, riba o rond di [[27 di mart|27 di maart]]. E premio ta wordo otorga na persona, grupo of fundacion cu a contribui na desaroyo di arte di tarima na Aruba.<ref>[https://24ora.com/dca-cu-premio-nacional-di-teatro-aruba-2005-2021/ DCA cu premio nacional di Teatro Aruba 2005-2021], 24ora.com (6 di juni 2021)</ref> Cada lustro ta entrega alaves e “reconocemento special di Bida Largo” na un persona, cu a dedica henter su bida na servicio di teatro, pa su trabou, sacrificio y aporte den e campo teatral.<ref>https://arubanative.com/2024/04/04/premio-nacional-di-teatro-2024/ https://arubanative.com/2024/04/04/premio-nacional-di-teatro-2024/], Aruba Native (4 di april 2024)</ref> E prome premio a wordo otorga na 2005 y e prome reconocimiento di Bida Largo na 2009, titulo cu a bay pa prome bes na e tecniconan di Cas di Cultura Aruba, señor Richard Hopmans y señor Rolande Bryson. == Laureado == * 2005 - [[Mascaruba]], grupo teatral * 2006 - [[Jubi Naar]] (1943-2024), autor, critico, actor, periodista y director di teatro * 2007 - Amy Lasten, maestro, directora y actriz * 2008 - Carmen Herrera, autor, director di teatro, actriz y compositor hunto cu grupo teatral Kibrahacha * 2009 - Oslin (Chin) Boekhoudt (19??-2015), autor, actor y director di teatro * 2010 - Leo Tromp (1943-2021), presidente Internacional di Teatro Amateur, IATA y FUNDARTE. * 2011 - [[Vale Croes]] (1951-2015), comediante * 2012 - Mirto Laclé, gestor cultural * 2013 - [[Diana Antonette]], actriz y directora di Teatro di Danza Arubano. * 2014 - no a otorga premio * 2015 - no a otorga premio * 2016 - no a otorga premio * 2017 - no a otorga premio * 2018 - no a otorga premio * 2019 - ? * 2020 - ? * 2021 - Lenie Jeandor, actriz, escritor y director di teatro * 2022 - Persey Jeandor, actor, cantante, comediante y director di teatro * 2023 - [[Norman de Palm]], productor di teatro * 2024 - [[Instituto Pedagogiko Arubano]] (CKV Teatro) == Recipiente “Reconocemento Special di Bida Largo” == * 2009 - Richard Hopmans y Rolande Bryson, tecniconan di Cas di Cultura Aruba; pa dedica henter nan bida na servicio di teatro, pa su trabou, sacrificio y aporte den e campo teatral) * 2019 - Farita Luidens, actriz, comediante, productor, escritor di teatro; pa 50 aña den farandula cu su mega produccion “Ken ta Basha Abou”) * 2020 - [[Cas di Cultura]]; pa mas di 60 aña na servicio teatral y cooperacion pa lanta arte di tarima. {{Appendix}} [[Category:Aruba]] Manera ta custumber, tur aña Departamento di Cultura Aruba ta organisa e actividad teatral di mas grandi na Aruba cu ta relaciona cu Celebracion di Dia Mundial di Teatro. Anexo na e programa di celebracion, cada aña ta otorga e Premio Nacional di Teatro na un persona, grupo of fundacion cu a traha y cu a contribui grandemente cu e desaroyo di teatro na Aruba.<ref>[https://24ora.com/dca-cu-premio-nacional-di-teatro-aruba-2005-2021/ DCA CU PREMIO NACIONAL DI TEATRO ARUBA 2005-2021], 6 di juni 2021</ref> Cada lustro ta ser entrega alaves e “Reconocemento Special di Bida Largo” na un persona, cu a dedica henter su bida na servicio di teatro, pa su trabou, sacrificio y aporte den e campo teatral.<ref>https://arubanative.com/2024/04/04/premio-nacional-di-teatro-2024/ https://arubanative.com/2024/04/04/premio-nacional-di-teatro-2024/], Aruba Native (4 di april 2024)</ref> ----------------------------------------- '''Museum of Industry''' (''Museo di Industria'') ta un [[museo]] na [[Aruba]], dedica na e historia industrial di e isla, ku a kuminsá den [[siglo 19]]. E ta situa na [[San Nicolas]], den e edificio monumental di e toren di awa. Despues di restauracion di e edificio e museo a habri na juli 2016. == Exhibicion permanente == Pa medio di exposicionnan elabora y instalacionnan multimedia e museo ta mustra sinku pilar economico importante den historia di Aruba. E ta trata di e industrianan di oro, [[Aloe vera|aloe]], fosfato, petroleo y [[turismo]]. Museo di Industria ta forma parti di Fundacion Museo Arubano, cu ta un fundacion cu ta traha pa mantene, preserva y protehá e sector cultural di Aruba, historia y naturalesa. == Edificio == E toren di awa a wòrdu konstruí na 1939; architecto tabata [[Pieter van Stuivenberg]]. Su construccion ta konsistí di tres sekshon: e substruccion, e shaft vertical halto, y e tanki na e parti ariba. Na 2003 Fundacion Fondo pa Monumento Aruba (SMFA) a kumpra e edificion pa asina e por ser restaurá i konservá como un di e monumentonan di Aruba. E museo ta mustra pa medio di exposicionnan elabora y instalacionnan multimedia e sinku industria mas importante den historia di Aruba: oro, [[Aloe vera|aloe]], fosfato, petroleo y [[turismo]]. E Museo di Industria ta situá den e Toren di Awa na San Nicolas i ta konta e historia industrial di Aruba, ku a kuminsá den siglo 19. E toren di awa a wòrdu konstruí na 1939 i ta konsistí di tres sekshon: e substruccion, e shaft vertical halto, y e tanki na e parti ariba. A kumpra e Toren di Awa pa e Monumentonan di Fundashon na 2003 asina e por ser restaurá i konservá como un di e monumentonan di Aruba. E Museo di Industria ta forma parti di Aruba Fundacion di Museo (Fundacion Museo Aruban), cu ta un fundacion cu ta traha pa mantene, preserva y protehá e sektor kultural di Aruba, historia i naturalesa. E museo di E industria ta habri tur dia for di 9'or di mainta te 6 di atardi. The Museum of Industry is located in San Nicolas—better known as the art capital of Aruba. This museum exhibits the industrial history of gold, aloe, phosphate, oil and tourism through elaborated displays and multimedia installations.<ref>https://www.cspnv.com/pdf/aruba-today-20240402.pdf Create museum memories], Aruba Today (2 di april 2024)</ref> The Museum of Industry is situated in the Water Tower in San Nicolas and narrates Aruba's industrial history, which began in the 19th century. The Water Tower was built in 1939 and consists of three sections: the substructure, the high-rising vertical shaft, and the tank at the top. The Water Tower was purchased by the Monuments Fund in 2003 so it can be restored and preserved as one of Aruba's monuments. The Museum of Industry is part of Aruba Museum Foundation (Fundacion Museo Aruban), which is a foundation set to maintain, preserve, and protect the Aruban cultural sector, history, and nature. The museum of Industry is open daily from 9 am till 6 pm. For more information, check out their Facebook page Museum of Industry Aruba. ----------------------------- ==Musica den Caribe Hulandes== * en.wiki:Music of the former Netherlands Antilles E músika di Antias Hulandes ta un kombinashon di elementonan nativo, afrikano i europeo, i ta estrechamente konektá ku tendensia di paisnan bisiña manera Venezuela i Colombia i islanan manera Puerto Rico, Cuba, Santo Domingo, Haiti, Martinique, Trinidad, Dominica i Guadeloupe. E islanan di Curaçao i Aruba, ku tabata forma parti di Antillanan Hulandes, ta konosí pa nan vals, baile, mazurka i un tipo di músika ku ta wòrdu yamá tumba, ku a haña su nòmber for di e tambornan di conga ku ta akompañá e músika. E otro islanan ta hopi mas chikitu ku Aruba, Bonaire i Curaçao. Nan ta Sint Eustatius, Sint Maarten i Saba. Sint Eustatius tin un bida nocturno chikitu, ku solamente un club nocturno (e zouk Largo Height Disco) [1] na 1996. E habitantenan, e "Statianonan", ta tene baile improvisá den kaya, yamá "road blocks", usando stereo di outo. Saba tin un kantidat di baile den diferente restorant, inkluyendo un gran variedat di hip hop, calypso, soca, kompa, zouk, bouyon, reggae i merengue. Sint Maarten tin un bon konosí tradishon di karnaval ku músika i baile, ku ta tuma lugá meimei di aprel i ku ta kulminá ku e tradishonal kimamentu di Rei Moui-Moui, i tambe un kantidat di klubnan di anochi i kasinonan ku músika; "spot"nan popular kaminda lokalnan ta bai baila ta inkluí Boo Boo Jam i Lago Height, tur dos situá na e parti nort (franse) di Sint Maarten; e banda di kasinonan mas popular ta King Bo-Bo, konosí komo e "King of Calypso". 2] == Aruba == Musica ta masha estrechamente conecta cu e cultura Aruba, y ta hunga un rol importante den fiesta, carnaval y celebracionnan informal. E músika di karnaval a nase na Trinidad na fin di siglo 18, i ta kombiná temanan romántiko, melodía inspirá den calypso, i tambor di tumba. Otro selebrashonnan Arubiano ku ta basá riba músika ta incluí Dera Gai, Dande, Gaita i Aguinaldo. Op Aruba speelt muziek niet alleen op feestdagen een belangrijke rol, maar ook tijdens de carnavalsperiode en informele vieringen. Omdat het eiland zo klein is, heeft de muziek van Aruba rijke invloeden van Afrika, Europa en Latijns-Amerika. De muzikanten hebben de muziek wel een onmiskenbaar Arubaans/Antilliaans geluid gegeven zodat het toch niet hetzelfde is. {{div col}} * [[Asambeho]] * [[Calypso]] * [[Roadmarch]] * [[Steelband]] * [[Dande]] * [[Tumba]] * [[Waltz antiano]] * [[Bolero]] * [[Soca]] * [[Caha di Orgel]] {{div col end}} ==Bonaire== E isla di Bonaire ta konosí pa un kantidat di baile, entre otro e baile di Bari i e baile di Simadan. Polka, carioca, rumba, merengue, danza, joropo, jazz waltz i mazurka importá tambe ta popular. [[Baile di Sinta]] ta un baile popular di fertilidat, ku ta wòrdu ehekutá rònt di un palo di mei. Cancionan di trabou tradicional Africano na Bonaire a evoluciona cu tempo den cancionan ritual cu baile compleho, instrumentacion y polifonia. 3] E Bari, ku ta wòrdu ehekutá durante e festival di e mesun nòmber, i tambe na otro okashonnan, ta wòrdu dirigí pa un kantante soltero ku ta improvisá tekstonan ku ta komentá eventonan lokal i figuranan (un kantante asina ta similar na un calypsonian). E baile di Bari, ku ta wòrdu ehekutá durante e festival di Bari, ta bai huntu ku un tambor ku ta parse un bongo, yamá un Bari. E promé parti di e baile ta presentá hòmbernan ku ta kompetí den un baile stilizá, ritual pa muhénan, siguí pa un parti kaminda e parnan ta baila, maske nan no ta mishi (e ta similar na tumba).[ 3] Despues di e kosecha di sorgo den luna di febrüari te ku aprel, e festival di Simadan ta tuma lugá pa selebrá, ku e wapa, un baile ritmiko, ku ta bai huntu ku e selebrashon. E kansionnan tradishonal di Simadan ta inkluí tres forma di yamada i kontesta, e Dan Simadan, Belua i Remailo. Nan ta uza instrumentonan manera bari, wiri, karko, quarta, guitar, triangle y clapping. 3] {{div col}} * [[Bari]] * [[Simadan]] * [[Tumba]] * [[]] {{div col end}} ''Bari'' is a festival, dance, drum and song type from the Dutch Antillean island of [[Bonaire]]. It is led by a single singer, who improvises. Lyrics often concern local figures and events of importance.<ref>{{cite web|url=http://www.geographia.com/bonaire/boncul01.htm|work=Geographica: Bonaire|title=Culture: A Rich and Diverse Heritage|access-date=December 3, 2005}}</ref> ==korsou == {{div col}} * [[Wals antiano]] * [[Danza]] * [[Mazurka]] * [[Tumba]] * [[Tambu]] * [[Muzik di zumbi]] * [[Ritmo Kombina]] * [[Latin rap]] * [[Caha di Orgel]] {{div col end}} ''[[Tumba (music)|Tumba]]'' is a style of Curaçao music, strongly African in origin, despite the name's origin in a 17th-century Spanish dance. Traditional ''tumba'' is characterized by scandalous, gossiping and accusatory lyrics, but modern ''tumba'' often eschews such topics. It is well known abroad, and dates to the early 19th century. It is now a part of the [[Carnival Road March]].<ref>{{cite book|author=De Ledesma, Charles |author2=Gene Scaramuzzo |chapter=Dance-Funk Creole-Style|year=2000 |editor=Broughton, Simon |editor2=Ellingham, Mark |editor3=McConnachie, James |editor4=Duane, Orla|title=World Music, Vol. 2: Latin & North America, Caribbean, India, Asia and Pacific|pages=289–303|publisher=Rough Guides|isbn=1-85828-636-0}}</ref> == Sint Maarten == {{div col}} * [[Ponum]] * [[Quimbe]] {{div col end}} ''[[Quimbe]]'' is a topical song form from the Dutch Antillean [[St Maarten]]. It traditionally accompanies the ''ponum'' dance and drumming, but is now often performed without accompaniment. Lyrics include gossip, news and social criticism, and use clever puns and rhymes. Performance is often competitive in nature.<ref>{{cite book|title=New Grove Dictionary of Music & Musicians|editor=Sadie, Stanley|chapter=Dutch Antilles|publisher=Macmillan Publishers|location=London|year=1995|isbn=1-56159-174-2|page=777}}</ref> Other genres include: {{div col}} * [[Latin hip hop|Latin Rap]] * Ritmo Kombiná * [[Tambu (music)|Tambú]] * Seú * Wals * [[Zumbi]] {{div col end}} ----------------------------------------------------- --------------------------- Het Natuurhistorisch Museum van Bonaire is een museum geopend in 1885 en gevestigd in Kralendijk op Bonaire . Geschiedenis Gebouwd in 1885 door een Venezolaanse plantage-eigenaar, werd de eigenaar er na de Tweede Wereldoorlog van beschuldigd samen te werken met de nazi's door de bewegingen van transportschepen met een zender-ontvanger door te geven aan Duitse onderzeeërs in de Caribische Zee. De eigenaar wordt in Venezuela gearresteerd en de eigendommen worden in beslag genomen. Vervolgens werd het in 1947 aangekocht door de familie Herrera , een van de meest invloedrijke families op Bonaire . Het huis heette destijds het “Van der Reehuis”. Het groeide uit tot een kleine winkel met vlees van de plantage in Washington, houtskool, groenten, ingeblikte goederen en vervolgens bier en limonade. Tegenwoordig is dit herenhuis een van de historische monumenten van Bonaire en herbergt het het Bonaire Natural History Museum. Het bewaart Indiase kunstvoorwerpen, schelpen en zeedieren , Bonaire-vogels, koralen, schelpenfossielen, plantagegereedschappen, antieke flessen en nog veel meer . --------- '''FuHiKuBo''' (Fundashon Históriko Kultural Boneriano) ta un organisashon boneriano dedika na registra e historia di Boneiru. El a wordu funda dia 6 di ougustus 1998. == link eksterno == * [http://archivoboneiru.com/ Wepsait di Archivo di Boneiru] FuHiKuBo (Fundashon Históriko Kultural Boneriano) es una organización de Bonaire dedicada a registrar la historia de Bonaire. La fundación se creó el 6 de agosto de 1998 y se dedica a la[1]: Dat doet zij onder meer door Bonairiaanse ouderen op video te laten vertellen over hun eigen geschiedenis. De collectie bestaat uit archiefmateriaal verzameld door Boi Antoin. Via de website archivoboneiru.com zijn meer dan 1000 interviews en documentaires te zien die een beeld geven van het eiland.<ref>[https://www.unesco.nl/nl/artikel/unesco-accrediteert-bonairiaanse-stichting-fuhikubo Unesco accrediteert Bonairiaanse stichting Fuhikubo], 11 di september 2020</ref> {{Appendix}} ------------------------- {{Variante|a}} {{Databox}} [[File:Dakkappellen Weststraat 15.jpg|thumb|275px|Dak di Casita Geel]] '''Casita Geel''' (of ex-cas di Aruba Bank) ta un cas di cunucu na [[Oranjestad (Aruba)|Oranjestad]], [[Aruba]], situa den centro di ciudad na Weststraat 15. E ta un [[monumento]] proteha y a wordo registra den Registro di Monumento dia 10 di mart 2011. Het kunukuhuis gelegen aan de Weststraat 15 is een beschermd monument en is op 10 maart 2011 in het Monumentenregister ingeschreven.[2] Het is eigendom van de Stichting Monumentenfonds Aruba en was tot eind 2019 in gebruik als kantoor van ARINA. == Historia == Casita Geel ta un cas di cunucu construi na aña 1908 na crusada di Caya G.F. Betico Croes (antes Nassaustraat) y Waterweg, pega cu e edificio di Aruba Bank. Ta probable cu e parti central di e cas a ser construi na 1860 pa un [[Fransia|Frances]]<ref>{{Citeer boek|titel=Bouwen op de wind|auteurlink=|auteur=Olga van der Klooster en Michel Bakker|medeauteurs=|taal=nl|url=|uitgever=Stichting Libri Antilliani|datum=2007|pagina's=|ISBN=978-90-75238-19-8}}</ref> y na 1908 a wordo cumpra pa Richard Johan Eman van der Biest kende tabata casa cu Catharina van der Biest-Oduber. Di e matrimonio aki a nace seis yiu cual tur seis a lanta den e cas aki. Un di e yiunan Frederica van der Biest-Eman a casa cu John Gerard Eman, fundador di e prome instituto financiero di Aruba, Aruba Bank. For di aña 1999 e cas a keda inhabita y no a ser uza mas.[[File:Aruba Bank.jpg|thumb|left|John Eman Bank den Caya Betico Croes]] El a resta como e ultimo casita di cunucu den e caya principal comercial di oranjestad, despues cu tur e otronan a keda tumba abou y remplasa pa edificionan nobo i mas moderno durante [[siglo 20]]. [[File:Voorgevel Weststraat15.jpg|thumb|Fachada dilanti na Weststraat 15]] ---- nl.wiki:Weststraat 15 is een stadskunukuhuis gelegen aan de Weststraat 15 in Oranjestad, de hoofdstad van Aruba. Het staat ook bekend als het Gele Huisje (of "Casita Geel" in Papiaments) of ex-Aruba Bank Huisje. Het is tot stand gekomen mogelijk in 1908. Er is ook sprake volgens Plantage Zorg en Hoop dat het in 1860 zou zijn gebouwd door een Fransman.<ref>{{Citeer boek|titel=Bouwen op de wind|auteurlink=|auteur=Olga van der Klooster en Michel Bakker|medeauteurs=|taal=nl|url=|uitgever=Stichting Libri Antilliani|datum=2007|pagina's=|ISBN=978-90-75238-19-8}}</ref> [1] Het jaartal 1908 en huisnummer 97 boven de hoofdingang zouden hierdoor verwijzen naar een verbouwing uitgevoerd door de toenmalige eigenaar Richard Johannes Eman die het had aangekocht. Eman was gehuwd met Johana van der Biest en samen kregen ze zes kinderen. Als volwassene trouwde een van de dochters met de bankier John Gerard Eman die de stichter was van de Aruba Bank. Originalmente, la casa estaba situada en la esquina noroeste de Caya G.F. Betico Croes, antigua Nassaustraat, y Waterweg. Estaba situada con su fachada alejada de la línea de edificación con una plaza con grandes árboles delante. En el contexto urbano y sobre todo para la principal calle comercial de Oranjestad, esta casita era muy especial porque seguía siendo la última casa stadskunuku presente en esta calle. Todas las demás casas stadskunuku habían sido demolidas durante el siglo XX y sustituidas por nuevos edificios más modernos. == Historia == == Galeria == <gallery widths="200" heights="200"> </gallery> {{Commonscat}} {{Appendix}} Casita Geel ta un cas di cunucu construi na aña 1908 na crusada di Caya Betico Croes y Waterweg, pega cu e actual edificio di Aruba Bank. Probablemente e parti central di e cas a ser construi na 1860 pa un Franses y na 1908 a wordo cumpra pa Sr. Richard Johan Eman van der Biest kende tabata casa cu Catharina van der Biest- Oduber. Di e matrimonio aki a nace seis yiu cual tur seis a lanta den e cas aki. Un di e yiunan Frederica van der Biest- Eman a casa cu John Gerard Eman, fundador di e prome instituto financiero di Aruba, Aruba Bank. For di aña 1999 e cas a keda inhabita y no a ser uza mas. Na aña 2000 cu e meta pa preserva e casita aki pa futuro generacionnan y evita e bay perdi a dicidi pa muda esaki pa un locacion nobo na Weststraat. Pa aloca e monumento a busca un tereno den Oranjestad mes paso akinan ta caminda cu e cas di cunucu mester a keda mirando cu ta den e area aki so por a haya e tipo di casnan aki. Un otro punto importante tabata cu mester a haya un tereno caminda por a aloca e cas mescos cu na su tereno original na un distancia di 14 meter for di e rooilijn esaki ta ser considera un locacion historico. Asina a logra yega na e tereno caminda e edificio ta actualmente despues cu e tereno a keda traspasa pa Stichting Monumentenfonds Aruba. Esaki ta e unico biaha cu na Aruba a muda un monumento completamente. Despues di a fungi como museo, oficina, restaurant awor eCasita Geel lo ta e cas nobo di Moonshine Diaquiri & Co.<ref>[https://awemainta.com/wp-content/uploads/2023/10/AM231010.pdf E portanan di Casita Geel lo habri un biaha mas pa publico], AweMainta (10 di oktober 2023)</ref> {{Appendix}} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =|titulo=}} {{References}} }} [[Category:Hende]] [[Category:Monumento|Aruba]] [[Category:Aruba]] ------------------------------- User:Curatoraruba10/sandbox '''Museo di Industria''' ta un [[museo]] na [[Aruba]]. E ta situa den [[Watertoren San Nicolas|Watertoren di San Nicolas]], un edificio monumental na skina di Bernardstraat y Caya Cooper.? E museo tin un exposicion permanente cu ta pinta e desaroyo industrial di Aruba, cuminsando cu e explotacion minanan di oro, e cosecha di aloe, e industrianan di fosfaat y petroleo y finalmente cabando cu [[turismo]]. Het Industriemuseum, gehuisvest in de voormalige watertoren te San Nicolas, geeft een beeld van de industrialisatie van Aruba. Dat verhaal begint met het goud delven, de aloëwinning, de fosfaatindustrie, om dan eerst uit te komen bij de olie­industrie en ten slotte het toerisme.  == Watertoren San Nicolas == E edificio iconico aki ta situa na un punto cardinal di e pueblo di San Nioclas, construi pa LWV (Lands Water Voorziening, awendia WEB Aruba NV) den e decada di 1930 pa genera un precion di awa stabiel den e boom town San Nicolas. Architecto tabata [Pieter van Stuivenberg]], kende tabata traha pa LWV na korsou. == locatie == Museo Industrial ta situa alabez den un edificio cu ta hopi apropia pa cu e tematica di e exposicion aki…e edificio monumental a ser contrui pa LWV (Lands Water Voorziening) den e decada di 1930 pa genera un precion di awa stabiel den e boom town San Nicolas. Di e forma aki por acomoda e cantidad di migrantenan cu a bin busca un bon futuro na Aruba y cu pa gran parti a establece nan mes den e pueblo aki. Pa loke ta diseño por remarca cu e ta mustra razgonan di estilonan di moderno na momento di su construccion manera art deco y nieuw bouwen cu ta refleha e enfoke riba forma, dynamismo y functionalidad di e periodo. E edificio iconico aki ta situa na un punto cardinal di e pueblo di San Nioclas y sin duda ta un recuerdo potente y symbolico di e desaroyo tecnologico industrial di e epoca atras. en.wiki: ==Industry museum== The industry museum provides an overview of the industrial activities on Aruba. It has displays of the gold, [[aloe]], phosphate ([[guano]]) and oil industries which were present on the island.<ref>{{cite web|url=https://www.aruba.com/nl/ontdek/het-industriemuseum |title=Het Industriemuseum |website=Aruba.com |language=nl |access-date=19 February 2022}}</ref> The [[public utility]] companies of Aruba have permanent exhibitions of their activities.<ref name="beautiful"/> -------------------------------- '''Museo Historico di Aruba''' ta e [[museo]] mas bieu na [[Aruba]]. E ta situa den [[Fort Zoutman]] na Oranjestad. Artwell Cain: Het oudste museum is het Historisch Museum Aruba, opgericht 1961 en nu bekend als Museo Historico Arubano (FMA). Aanvankelijk viel het museum onder het beheer van de Stichting Cultureel Centrum Aruba, in 1975 kreeg het een eigen stichtingsbestuur. De doelstelling was het oprichten en beheren van één of meer musea met objecten en kunstzinnige voorwerpen van cultuurhistorisch en natuurhistorisch belang en de bewustwording van de Arubaanse bevolking van het verleden.4 In 1984 kreeg het museum een permanente behuizing in het historische Fort Zoutman, in het centrum van Oranjestad. Dit gebouw dateert uit 1798, de ernaast gelegen Willem III-toren uit 1868. ------------------------------------------- {{Databox}} [[File:Museo di Tambu Shon Cola.jpg|thumb|Museo di Tambú Shon Cola]] '''Museo di Tambú Shon Cola''' ta un [[museo]] chikitu na [[Kòrsou]]. E ta situá ost di [[Willemstad]] entre [[Spaanse Water]] i Sint Jorisbaai, den region di Bandariba. Den un kas di famia, tipo [[kas di kaha]], na Kaya Sabana Baka 31.<ref name="Leiden">{{nl}}Dyonna Benett & Annemarie de Wildt, [https://scholarlypublications.universiteitleiden.nl/access/item%3A3244344/view ''Museale meerstemmigheid op Curaçao''] den: Antilliaans erfgoed 2: nu en verder, Oostindie, G., & Stipriaan, A. van (red.) [[Universidat di Leiden]] (2021), pag.61-65.</ref> == Mira tambe == * [[Lista di museo na Kòrsou]] {{Appendix}} [[Category:Kòrsou|Museo]] [[Category:Kultura]] [[Category:Kòrsou]] Het Museo di Tambú Shon Cola ligt ten oosten van Willemstad, tussen het Spaanse water en de Sint Jorisbaai. Het vrijstaande huis met zijn veranda, dieprode muren en witte vensters is een eenvoudige versie van de deftige landhuizen van de witte elite, in de volksmond kas di kaha. Een bord bij de ingang vermeldt, in het Papiaments: ‘Een volk heeft recht op zijn eigen geschiedenis.’<ref name="Leiden">{{nl}}Dyonna Benett & Annemarie de Wildt, [https://scholarlypublications.universiteitleiden.nl/access/item%3A3244344/view ''Museale meerstemmigheid op Curaçao''] den: Antilliaans erfgoed 2: nu en verder, Oostindie, G., & Stipriaan, A. van (red.) [[Universidat di Leiden]] (2021).</ref> Het museum is opgericht in april 2015 door Mr. dr. René Rosalia (1948), politicus en oud­minister van Onderwijs, Cultuur, Sport en Wetenschap. Deze tambú­speler en ­componist promoveerde aan de Universiteit van Amsterdam op een onderzoek naar de wettelijke en kerkelijke repressie van afro­culturele volksuitingen. Rosalia is ook een van de drijvende krachten achter het bijschrijven van tambú in de Inventaris Immaterieel Erfgoed Nederland, in november 2016.91 In het museum bracht hij een groot deel van zijn in 1972 gestarte privécollectie onder. Tekstborden geven uitleg in het Papiaments en Engels. In vertaling: ‘Tambú werd gespeeld vanuit diepe spirituele redenen. De aanwezigheid van tambú in het leven van “yesterday’s people” was om te voldoen aan de plichten die verbonden waren met hun intense spirituele orientatie.’ Tambú bood hun bescherming en veiligheid. Met tambú kon de mens contact maken met God. Zonder tambú was je onbeschermd en zwak. Op een monitor zijn beelden te zien van een feest op Bandabou in 1991, waar paren dansen op tambú­muziek. Tambú is verbonden met de jaarwisseling en eindigt op Dumingu di Tres Rei, de zondag na Drie Koningen. De tambú­spelers identificeren zich met de zwarte koning Balthazar.92 --------- ------------ {{Variante|a}} {{Databox}} '''Johannes (Johan) Hartog''' (☆ 1912 - † 1997 na [[Salzburg]]) tabata un historiador, escritor y bibliotecario antiano. E ta ser considera un di e pioneronan cu a pone e fundeshi pa investigacion cientifico socio-cultural tocante [[Karibe Hulandes|Caribe Hulandes]].<ref>{{citeer web|url=https://www.creativeeuropedesk.nl/sites/default/files/files/UNESCO%20Aruba%20Heritage%20report%20Luc%20Alofs%20okt08_0.pdf|auteur=Alofs, Luc|titel=The Aruba Heritage Report|werk=Aruba National Commission for [[UNESCO]]|datum=2008|bezochtdatum=2023-10-19}}</ref> == Bibliografia == Johan Hartog tabata un persona remarcabel; e tabata protestant cu e converti den catolico y a promove den [[teologia]] (''doctor theologiae'') na Universidad di London.<ref name="Hartog">{{nl}}{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010402196:mpeg21:a0006|titel=Dr. Hartog vertrokken|werk=[[Amigoe]]|datum=1946-11-12|bezochtdatum=2023-10-19}}</ref> E tabata biaha hopi, entre otro den tur skina di [[Oropa|Europa]] y [[Medio Oriente]], acumulando conocemento na diferente universidad, pais y sociedad. Na juni 1940 el a yega [[Kòrsou|Corsou]]. Den añanan 1940 pa 1946 Hartog tabata redactor en hefe di [[Amigoe|Amigoe di Curaçao]], corant cu e momento ey tabatin circulacion na tur e islanan di [[Kòrsou i Dependensianan]]. Bou di su guia Amigoe a converti di un corant semanal den un corant diario.<ref name="Hartog"/> Despues di 1946 el a continua cu Amigoe como coresponsal. Entre 1946 i 1948 el a muda bek pa Hulanda, unda el a keda nombra redactor en hefe di e corant regional "Gooi- en Eemlander" na Hilversum. Desde 1948 el a traha pa Sticusa (Stichting voor Culturele Samenwerking) y tabata enbolbi pa cu lantamento di un centro cultural na [[Kòrsou]] y [[Aruba]]. Na 1950 el a wordo nombra director di e [[Biblioteca Nacional Aruba|biblioteca di Aruba]], cu tabata situa na Lagoenweg na [[Oranjestad (Aruba)|Oranjestad]]. Mas despues e biblioteca ta muda pa [[scol 1888|Wilhelminastraat]], unda Hartog a keda director te su pensioen na 1972. Hartog tabatin un cantidad di publicacion riba su nomber. Mayoria di su buki a wordo publica na Aruba pa e imprenta VAD (Verenigde Antilliaanse Drukkerijen, antes D.J. de Wit). Di su obranan algun a wordo traduci na idioma [[Ingles]] of [[Spaño]]. Mas conoci ta su obra ''Geschiedenis van de Nederlandse Antillen'' (Historia di Antias Hulandes), un cronica antiano den cuater tomo cu a sali entre 1953 y 1981.<ref>{{nl}}{{citeer web|url=https://www.bibliotecanacional.aw/pages/johan-hartog/|titel=Johan Hartog|werk=[[Biblioteca Nacional Aruba|BNA]]|datum=2018-02-23|bezochtdatum=2023-10-19}}</ref> Den e ultimo aña a saca como e di cincu tomo un registro y bibliografia historico. Na aña 1948 Hartog a casa cu Elisabeth Wouters, yiu muhe di G.J.J. Wouters (1883-1973), [[Lista di gobernador di Antia Hulandes (1634-1954)|gobernador di Antias Hulandes]] entre 1936 y 1942. Huntu nan a biba na [[La Piccola Marina]] di 1950 te 1980, ora nan a bandona Aruba pa motibu di salud di Elisabeth.<ref>{{nl}}{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010640175:mpeg21:a0088|titel=Personalia|werk=[[Amigoe]]|datum=1980-09-29|bezochtdatum=2023-10-19}}</ref> Na 1997 Hartog ta fayece na edad di 85 aña, net un luna despues di su esposa, y a wordo dera na Salzburg dia 21 di mei 1997. == Obra (seleccion) == * 1944 - ''Journalistiek leven in Curaçao'' * 1947 - ''Nederland in de West'' * 1953-1981 - ''Geschiedenis van de Nederlandse Antillen'', tomo I te cu IV * 1957 - ''Bonaire: van indianen tot toeristen'' * 1961 - ''Curaçao: van kolonie tot autonomie: na 1816'' * 1962 - ''Het verhaal der Maduro's en foto-album van Curaçao, 1837-1962 : uitgegeven ter gelegenheid van het honderd vijfentwintigjarig bestaan van S.E.L. Maduro & Sons'' * 1964 - ''De Bovenwindse eilanden : Sint Maarten, Saba, Sint Eustatius : eens gouden rots nu zilveren dollars'' * 1967 - ''The Honen Daliem congregation of St. Eustatius'' * 1968 - ''Luis Brion: de admiraal-financier'' (hunto cu Philip Louis Pierre Brion) * 1970 - ''Mogen de eilanden zich verheugen : geschiedenis van het protestantisme op de Nederlandse Antillen'' * 1971 - ''Honderd jaar gezelligheid in De Gezelligheid, 1871-1971'' * 1973 - ''Tula: verlangen naar vrijheid'' * 1974 - ''The courthouse of Sint Maarten'' * 1976 - ''Geschiedenis van Sint Eustatius'' * 1987 - ''Juwana Morto: Kustbatterij Aruba'' * 1996 - ''Het oude fort op de berg : gedenkboek bij het tweehonderdjarig bestaan van Fort Nassau op Curaçao'' * 1997 - ''De forten, verdedigingswerken en geschutstellingen van Curaçao en Bonaire : van Van Walbeeck tot Wouters, 1634-1942'' {{Appendix}} Johannes Hartog werd op 16 mei 1912 in Baam geboren. Hij volgde het gymnasium en studeerde vervolgens geschiedenis. In 1937, op vijfentwintigjarige leeftijd dus, promoveerde hij in Londen op de 'The Sacrifice of the Church'. Omdat het zijn voornemen was om oripntalist te worden, meldde hij zich als post-graduate student bij het Oosters Instituut in Rome. Zijn gekozen specialisatie zou de Balkan zijn. Maar de Tweede Wereldoorlog verhinderde de voorgenomen studie. Johan Hartog moest Italië verlaten. Omdat een broer van hem met zijn gezin op Curacao woonde, waar deze een betrekking bij de Shell had, belandde Johan Hartog na enige maanden en veel omzwervingen uiteindelijk op Curapao. Dr. Johan Hartog (1912-1997) was in de jaren 1940-1946 hoofdredacteur van de krant Amigoe di Curaçao, 'weekblad voor de Curaçaosche eilanden'. Onder zijn leiding werd de Amigoe een dagblad. Eind 1946 vertrok Joh. Hartog terug naar Nederland. Daar trouwde hij in 1948 met Elisabeth Wouters. Zij was een dochter van G.J.J. Wouters (1883-1973), een voormalig gouverneur van de Nederlandse Antillen (1936-1942). Vanaf 1948 was Hartog als medewerker van Sticusa (Stichting voor Culturele Samenwerking) betrokken bij de oprichting van het Culturele Centrum Curaçao en het Cultureel Centrum Aruba. In 1950 werd hij benoemd tot directeur van de Arubaanse bibliotheek aan de Lagoenweg in Oranjestad. Later zou de bibliotheek naar de Wilhelminastraat verhuizen, hij bleef er directeur tot zijn pensionering in 1972. Hartog heeft een aantal publicaties op zijn naam staan. Bekendst is zijn tussen 1953 en 1981 verschenen 'Geschiedenis van de Nederlandse Antillen', vier kloeke delen en een register. In de jaren tachtig verhuisde het echtpaar Hartog van La Piccola Marina op Aruba naar Oostenrijk, waar ze overleden in 1997. Bronnen: * "Dr. Hartog vertrokken", in: Dagblad Amigoe di Curaçao d.d. 02-11-1946 *"Cultuur op korte termijn", in: Amigoe di Curaçao: Dagblad voor de Nederlandse Antillen d.d. 31-05-1950 * "Verdiensten Hartog gememoreerd. Arubaanse bibliotheek viert 20-jarig bestaan", in: Amigoe di Curaçao: Dagblad voor de Nederlandse Antillen d.d. 14-08-1974 * "Mevrouw Hartog werd 80 jaar", in: Amigoe d.d. 17-01-1987 Bekendst is zijn tussen 1953 en 1981 verschenen 'Geschiedenis van de Nederlandse Antillen', vier kloeke delen en een register. In de jaren tachtig verhuisde het echtpaar Hartog van La Piccola Marina op Aruba naar Oostenrijk, waar ze overleden in 1997. Entre 1953 y 1981 el a publica un cronica di e historia antiano den cuater tomo bou di e nomber 'Geschiedenis van de Nederlandse Antillen'. Mayoria di su buki a wordo publica pa e imprenta D.J. de Wit na Aruba. vijf delen waarvan de laatste 1981: Registerdeel en historische bibliografie bij de Geschiedenis van de Nederlandse Antillen Eerst die man. Doctor theologiae. Gepromoveerd in de Godgeleerdheid aan de Universiteit van Londen. UH rechtzinnig protas- j tantsche familie. Werd Roomsch- Katholiek. Reisde véél. De Balkan, Rusland. En het Beloofde Land („the much promised land" schreef — geestig en sarcastisch — onlangs „Linie"). Zoo vergaarde Hartog zijn wijsheid. Aan vele universiteiten (iater ook de Pauselijke van Rome), in vele landen en milieus. Met' die wetenschappelijke en wereldwijsheid spoelde hij, na Juni 1940, aan op Curagao. Een zéér vreemde eend in die subtropische bijt. Het was wijsheid van den Kerkvorst van dit kleinste deel des Rijks — Monseigneur Petrus Innocentius Verriet, den bisschop — dat hij Hartog de leiding gaf van het Missie-orgaan, het algemeene nieuwsblad Amigoe di Curagao, dat eenige malen per week verscheen. Hartog maakte er een dagblad van. Een heel merkwaardig, heel pittig, heel persoonlijk dagblad, soms veel te dwaas, maar altijd pittig en de moeite waard. Soms ging de wijsheid van hoofdartikelen en beschouwingen hoog uit boven dagbladpeil. Soms daalde Dr. Hartog naar het peil van de dorpsgemeenschap en spotte op dat peil j dat de spaanders er af vlogen.<ref>{{nl}}{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010480233:mpeg21:a0041|titel=Vreemde geschiedenis. Waarom mag Hartog niet terug?|werk=Algemeen Dagblad|datum=1946-11-15|bezochtdatum=2023-10-19}}</ref> ------------------------------------- [[File:La Piccola Marina (Aruba) 19 09 28 897000.jpeg|thumb|275px|Fachada di La Piccola Marina]] '''La Piccola Marina''' ta un edificio na [[Oranjestad (Aruba)|Oranjestad]], [[Aruba]]. El a wordo diseña como cas na 1950 pa arkitecto [[Jan Nagel]] (1913-1972) riba encargo di [[Johan Hartog]] (1912-1997), historiador, escritor y bibliotecario na Aruba. E cas ta unico den su sorto na Aruba. == Edificio == E cas di dos piso ta situa den centro di ciudad na L.G. Smith Blvd. 68, banda di [[Fort Zoutman]] cu bista riba bahia di Paardenbaai y Wilhelmina Park.<ref>{{nl}}{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010640114:mpeg21:a0015|titel=Te Koop|werk=[[Amigoe]]|datum=1980-07-19|bezochtdatum=2023-10-17}}</ref> E piso abou ta consisti di entre otro un terasa, kamber pa studia, comedor, cushina i kamber cu baño pa e sirviente. E piso ariba tin un sala grandi, dos kamber y un baño. Cada piso tin un superficie di masomenos 90 m². Den e cura tin un casita di aproximadamente 20 m². Ultimo decadanan el a fungi entre otro como oficina y ta actualmente e sede di [[Kolegio di supervishon finansiero Aruba|Colegio di supervision financiero di Aruba]]. == Literatura == * Olga van der Klooster & Michel Bakker, ''Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba'', Stichting Libri Antilliani (2007), pag. 187. {{Appendix}} [[Category:Aruba]] De benedenverdieping omvat een terras, studeerkarr eetkamer, keuken, bijkeuken en dienstbodenkamer met badkamer. De bovenverdieping bestaat uit c. . grote woonkamer met grandioos uitzicht, twee slaapkamers en een badkamer. De oppervlakte is circa 90 m 2 per verdieping. In de tuin bevindt zich bovendien een tuinhuisje van circa 20 m 2. Het huis is voorzien van veel kasten en verfijningen en verkeert dank zij zorgvuldige bewoning en regelmatig onderhoud, in uitstekende conditie. Uniek voor Aruba en zeer aantrekkelijk geprijsd op NAf. 285.000,- k.k. ----------------------------- '''Adolf Kock''' (1936) ontving een Zilveren Anjer in 2022 vanwege zijn geschiedkundige kennis over [[Aruba]]. Met zijn kennis en verzameling van 1 miljoen foto's vanaf 1800 tot nu heeft hij een belangrijke bijdrage geleverd aan het behoud van ons [[cultureel erfgoed]]. -------------- == Tula == ===Vrijheidsstrijder wordt nationale held=== Tula werd steeds meer gezien als symbool tegen de slavernij. In 2010 werden hij en andere leiders van de slavenopstand officieel [[Rehabilitatie (recht)|gerehabiliteerd]] als ‘mannen en vrouwen van eer en goede naam’ en op initiatief van het Fundashon Rehabilitashon Tula werd hij zelfs officieel uitgeroepen tot [[Held|nationale held]] van Curaçao.<ref name="historiek.net">[http://historiek.net/slavenleider-tula-uitgeroepen-tot-nationale-held/8736/#.VzQr1vmLTIV Historiek.net: ''Slavenleider Tula uitgroepen tot nationale held'']</ref> Dit werd nog eens benadrukt in [[2013]], toen het 150 jaar geleden was dat de slavernij door Nederland werd afgeschaft. Dat jaar werd door de ministerraad namelijk uitgeroepen tot het jaar ter ere van de vrijheidsstrijder Tula.<ref>[http://www.curacaovoorjou.nl/cultuur/tula.html Curaçao voor jou: ''Tula'']</ref> Volgens oud-premier [[Don Martina]] kan de nationale held Tula zich nu voegen bij illustere internationale vrijheidsstrijders zoals [[Nelson Mandela]], [[Martin Luther King]] en [[Mahatma Gandhi|Gandhi]].<ref name="historiek.net" /> Sinds 2020 is hij opgenomen in het lijstje van vijftig onderwerpen die inkijk geven in de Curaçaose geschiedenis, de zgn. [[Canon van Curaçao]].<ref name="Canon">{{Citeer web|url=https://canoncuracao.cw/7-tula/|titel=Tula|werk=Canon van Curaçao|datum= |bezochtdatum=14 november 2021}}</ref> In Nederland gaat deze erkenning moeizamer. In 2021 werd een motie in de [[Tweede Kamer]] om Tula op te nemen in het onderwijs nog afgewezen, maar op 29 oktober 2022 werd wel een motie aangenomen om meer aandacht geven aan de verhalen van vrijheidsstrijders als Tula en anderen in het onderwijs en tegelijkertijd ook onderzoek naar hen te doen.<ref>Tweede Kamer der Staten-Generaal [https://www.tweedekamer.nl/kamerstukken/moties/detail?id=2022Z23444&did=2022D50514 Gewijzigde motie van het lid Sylvana Simons c.s. over het verankeren van verhalen over antikoloniale vrijheidsstrijders en verzetshelden in het onderwijs (t.v.v. 36200-VIII-68)]</ref> In de [[Nederlandse_excuses_voor_het_koloniale_verleden#Excuses_regering_voor_slavernijverleden_(Suriname_en_voormalige_Nederlandse_Antillen)|excuses van de Nederlandse regering voor het slavernijverleden]] werd Tula door minister-president Mark Rutte met name genoemd.<ref>Rijksoverheid [https://www.rijksoverheid.nl/documenten/toespraken/2022/12/19/toespraak-minister-president-rutte-over-het-slavernijverleden Toespraak van minister-president Mark Rutte over het slavernijverleden]</ref> Op 4 oktober 2023 erkende staatssecretaris [[Alexandra van Huffelen]] Tula namens Nederland als 'held voor ons allemaal'. "Het was een man die streed voor vrijheid, gelijkheid en broederschap".<ref>{{Citeer web|url=https://www.rtlnieuws.nl/nieuws/video/video/5411418/na-228-jaar-eerherstel-voor-tula-held-voor-ons-allemaal|titel=Na 228 jaar eerherstel voor Tula: 'Held voor ons allemaal'|werk=rtlnieuws.nl|datum=5 oktober 2023|bezochtdatum=5 oktober 2023}}</ref> ------------------------ {{Variante|a}} '''Monumentenbureau''' di [[Aruba]] ta un departamento gubernamental encarga cu e ordenansa di Monumento y cu a wordo institui dia [[1 di januari]] [[1996]]. E ta e instituto di conocemiento di monumento di Aruba. Su tareanan tin inclui tur asuntonan general di monumento; entre otro ta prepara y desiña y traha e descripcion pa destaho pa restauracion di monumento, ta supervisa y maneha restauracionnan, ta controla y duna permiso di monumento, ta encarga cu tur asuntonan technico di monumento, duna informacion y educa. E ta e instituto di conocemiento di monumento di Aruba. E departamento gubernamental aki ta departamento cu e expertonan di monumento di Aruba.<ref>{{citeer web|url=https://www.noticiacla.com/news/7804|titel=‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha|werk=NoticiaCla|datum=24 november 2016|bezochtdatum= }}</ref> E instancia a cuminsa elabora den un espacio chiquito den Centro Educativo Cristian na [[Oranjestad]]. Despues di diferente mudanza e ta ubica desde aña 2001 na Schelpstraat 36-38. Monumentenbureau tin un solo director desde 1996 te actual cu ta sra. ing. Yvonne Webb-Kock.<ref>{{citeer web|url=https://24ora.com/monumentenbureau-a-celebra-nan-25-aniversario/|titel=Monumentenbureau a celebra nan 25 aniversario|datum=30 maart 2021|bezochtdatum= }}</ref> == Proyectonan == Algun proyecto cu a traha riba dje: * restauracion di e Stadhuis (1996-1998) * dificio cu tabata situa band’i banco den Caya Grandi y cu a transporta esaki pa Weststraat (2000) * compleho monumental mas grandi tabata esun di Ecury * Corte di Husticia * Cas ceremonial di Gobernador . E proyecto aki a cuminsa na 1996 y e edificio tabata propiedad di gobierno. Despues di a termina e restauracion na 1998, gobierno a traspasa e edificio pa fondo di monumento. Un otro proyecto interesante cu Monumentenbureau a guia tabata e edificio cu tabata situa band’i banco den Caya Grandi y cu a transporta esaki pa Weststraat. Esaki a sosode na 2000 y ta despues di shete aña di e restauracion a pasa e edificio pa fondo di monumento. Proyecto di e compleho monumental mas grandi tabata esun di Ecury. E tabata un proyecto cu a tuma hopi aña pa wordo realisa. Corte tambe ta un compleho na unda Monumentenbureau a haci alabes acerca e interior y siguridad. Cas Ceremonial di Gobernador tambe tabata un proyecto cu Monumentenbureau a ehecuta. == Luna di monumento == A reuni cu Monumentenbureau, Monumentenfonds y Monumentenraad riba e trabounan di conservacion.Ya pa varios aña e luna di september ta dedica na e monumentonan di nos Pais. Aruba ta conta cu varios edificio y obheto cu ta monumento cu ta wordo conserva como parti di nos herencia cultural. {{Appendix}} *NOTES Monumentenbureau ta e instancia gubernamental encarga cu e ordenansa di Monumento, ta encarga cu Su tareanan tin inclui tur asuntonan general di monumento; entre otro ta prepara y desiña y traha e descripcion pa destaho pa restauracion di monumento, ta supervisa y maneha restauracionnan, ta controla y duna permiso di monumento, ta encarga cu tur asuntonan technico di monumento, duna informacion y educa. E ta e instituto di conocemiento di monumento di Aruba. E departamento gubernamental aki ta departamento cu e expertonan di monumento di Aruba.<ref>{{citeer web|url=https://www.noticiacla.com/news/7804|titel=‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha|werk=NoticiaCla|datum=24 november 2016|bezochtdatum= }}</ref> Monumentenbureau tin diferente tarea, entre otro E cambio grandi na 2013 tabata cu e departamento mes a cuminsa pinta mapanan di restauracion y Monumentenbureau mes ta haci e direccion y supervision ora e proyecto ta wordo ehecuta. Monumentenbureau tin un solo director desde 1996 te actual cu ta sra. ing. Yvonne Webb-Kock. RECIENTEMENTE Monumentenbureau a celebra nan di 25 aniversario. E departamento a bay Misa na unda pastor di Misa di Oranjestad a bendiciona cada empleado. Alabes a bay un reunion cu nan Minister di Cultura sra. mr. Xiomara Maduro na unda a celebra e aniversario. Gobierno a institui dia 1 di januari 1996 por medio di un decreto gubernamental un Bureau cu e nomber Monumentenbureau. A cuminsa elabora den un espacio chiquito den Centro Educativo Cristian y despues di un luna a muda na Maria Convent den e hala na Dominicanessestraat. Monumentenbureau a cuminsa crece y na juni 1997 a muda pa Zoutmanstraat 1. Na aña 2001 a muda pa Schelpstraat 36-38 na unda e departamento ta hubica te ainda. Monumentenbureau durante aña a crece y asina tamb {{Appendix}} --------------------- nl.wiki Het '''Monumentenbureau''' is op 1 januari 1996 opgericht en is een overheidsdienst van het Land Aruba, nadat in december 1994 de [[Monumentenraad]] was ingesteld. Daarna op 17 juni 1996 werd de [[Stichting Monumentenfonds Aruba]] ingesteld. Deze drie organen worden samen de Monumentenzorg van Aruba genoemd. Ze ressorteren alle drie onder de Minister belast met cultuur aangelegenheden. De Monumentenraad is het adviesorgaan die gevraagd of ongevraagd advies aan de Minister geeft. De Stichting Monumentenfonds Aruba is een zelfstandig rechtspersoon, eigenaar van een aantal beschermde monumenten en het financieel orgaan. Het Monumentenbureau is een gespecialiseerde overheidsdienst belast met al de algemene aangelegenheden betreffende monumenten en is ook het technisch orgaan.<ref>[https://www.overheid.aw/ ], Gobierno.aw </ref> Monumentenbureau t’e instancia gubernamental encarga cu e ordenanza di Monumento, ta encarga cu tur asuntonan general di monumento, ta prepara y desiña y traha e descripcion pa destaho pa restauracion di monumento, ta supervisa y maneha restauracionnan, ta controla y duna permiso di monumento, ta encarga cu tur asuntonan tecnico di monumento, duna informacion y educa y t’e instituto di conocemiento di monumento di Aruba. E departamento gubernamental aki ta ekipa cu e expertonan di monumento di Aruba. Conforme e ordenanza di Monumento, AB 1991 no GT 46, articulo 4, Minister di Cultura, sra. mr. Xiomara Maduro, ta indica por medio di un decreto pa un edificio bira un monumento proteha. Monumentenbureau t’e instancia di Gobierno encarga pa ehecuta e proceso di proteccion. Directora di Monumentenbureau, sra. ing Yvonne Webb-Kock tin e mandato di e Minister di Cultura pa e.o. efectua den su nomber e proteccion. Den e proceso y conforme e ordenanza ta scucha Monumentenraad cu a duna aprobacion. E tareanan di Monumentenbureau ta encera; compila norma y criterio pa proteccion y e proceso di proteccion, haci estudio y investigacion, guia tecnico pa restauracion y lidera su ehecucion, pinta mapa, controla permiso, ehecuta maneho di gobierno, informacion y promocion di nos monumentonan, etc.<ref name="Monumento">[https://www.gobierno.aw/actualidad/noticia_47171/item/monumentenbureau-a-celebra-nan-di-25-aniversario_56269.html Monumentenbureau a celebra nan di 25 aniversario], Gobierno.aw (1 mei 2021). Recupera september 2021.</ref> E prome proyecto cu Monumentenbureau a guia tabata restauracion di nos Stadhuis. E Proyecto aki a cuminsa na 1996 y e edificio tabata propiedad di gobierno. Despues di a termina e restauracion na 1998, gobierno a traspasa e edificio na e fondo di monumento. Otro proyectonan interesante cu Monumentenbureau a realisa ta: A guia tabata e edificio cu tabata situa bandi banco den caya grandi y cu a translada pa Wesstraat. Esaki a socede na 2000 y ta despues di shete aña despues di e restauracion a pasa e edificio na e fondo di monumento. Proyecto di e compleho monumental mas grandi compleho ECURY cu a tuma hopi aña pa wordo realisa. Corte;. Cas Ceremonial di Gobernador; Monumentenbureau a duna hopi atencion pa educa nos alumnonan asina a duna les na tur scol basico y secundario y tambe na universidad. Directora tambe a educa varios maestro na Aruba, Corsou, Bonaire y Sint Maarten cu educacion riba nivel di masters den e materia di arkitectura di Aruba. Monumentenbureau sa organisa e Paseo Monumental cada aniversario, pero lamentablemente covid-19 a haci esaki imposibel pa organisa e biaha aki pa celebra nos di 25 aniversario. A haci inventarisacion di tur monumento y actualmente ta efectua y documentatur informacion automatisa di cada monumento. Director ing. y personal Yvonne Webb-Kock di Monumentenbureau.Restauracionnan y mantencion cu ta andando actualmente ta e proyecto di oficina di DRH, e interior di ex Laboratorio pa DVG y e mantencion hopi grandi pa e compleho di Corte. Monumentenbureau en conexion cu nan di 25 aniversario lo duna informacion via nos facebook page “monumentenbureau” tocante entre otro: * Kico ta un monumento; * kico ta e rekisitonan pa un permiso; * cuanto monumento ta protegi; * kico ta un monument A; * y kico ta un monument B; == Historia == Gobierno a institui riba 1 di januari 1996 por medio di un decreto gubernamental un Bureau cu e nomber Monumentenbureau. A cuminsa elabora den un espacio chikito den Centro Educativo Cristian y despues di un luna a muda na Maria Convent den e hala na Dominicanessestraat. Monumentenbureau a cuminsa crece y na juni 1997 a muda pa Zoutmanstraat 1. Na aña 2001 a muda pa Schelpstraat 36-38 na unda e departamento ta hubica te ainda.<ref name="Monumento"/> {{Appendix}} -------------- ---------------------------- de.wiki De Kalkoven Aruba is een historische kalkoven die nu in het grootstedelijk gebied van Oranjestad staat . Het dateert uit 1892 en is ontworpen door Santiago Tromp en tot 1949 geëxploiteerd door zijn zoon Felipe Santiago Tromp (1883-1960). Het is de enige authentieke kalkoven op Aruba die nog intact is. Tegenwoordig is het een van Aruba 's weinige industriële monumenten . Voorheen werden eenvoudige veldovens zonder wanden gebruikt. In 1970 is het gerestaureerd en opgenomen in de lijst van monumenten (Lijst van monumenten op Aruba) met het nummer 01-013. Geschiedenis Voordat cement werd geïmporteerd, werden alle gebouwen op Aruba gemaakt met kalkmortel . In die tijd werd de kalk gewonnen uit harde koralen en mosselschelpen en drie dagen boven een houtvuur gebrand. De zo geproduceerde ongebluste kalk werd geblust met water, vermalen en in combinatie met kleizand gebruikt om huizen te bouwen. De ongebluste kalk werd ook gemengd met de olie van aloë , gewreven en verwerkt tot lakproducten . ----------- * Kerki Protestant (Aruba) E '''Kerki Protestant''' ta un kerki di e De '''Protestantse kerk''' is een kerk van de [[Nederlandse Hervormde Kerk|Nederlandse Hervormde]] en [[Lutheranisme|Lutheraans]] gemeenschap in [[Aruba]]. Ze is niet aangesloten bij een internationale organisatie.<ref name="reform">{{nl}} Reformatorisch Dagblad, [https://www.digibron.nl/viewer/collectie/Digibron/id/tag:RD.nl,20110921:newsml_583ccb1e1294f192d493825627f25370 Veelkleurig kerk-zijn op Aruba], 21 september 2011</ref> E kerki bieu a wordo inaugura na 1846 y ta e kerki mas bieu cu ainda ta existe na Aruba. De oude kerk was in 1846 geopend, en is de oudste bestaande kerk op Aruba.<ref name="monument">{{en}} Monumenten Fonds Aruba, [https://www.monumentenfondsaruba.com/project/protestant-church/ Protestant Church]</ref> In 1950 werd er een nieuwe kerk naast gebouwd.<ref name="historia">{{nl}} Historia di Aruba, [http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&task=view&id=36&Itemid=71 Kleine Protestantse Kerk]</ref> == Historia == NOtes Construccion di e Kerki Protestant na Oranjestad a tuma luga entre 1845 pa 1846 pa e congregacion protestant na Aruba, funda na 1822. E ta construi den un estilo di construccion artesanal-tradicional, e kerki ta independiente y ta situa n’e skina zuidoost di un percela amplio delimita pa Wilhelminastraat, Schoolstraat, Rifstraat y Klipstraat. E fachada sur, cu su porche y su entrada principal, ta situa na Wilhelminastraat 1. E edificio antiguo den cual e kerki tabata situa, actualmente t’esun mas antiguo na Aruba, cumpra pa 250 florin for di famia Arends. E cas, cumpra for di famia Arends, despues a fungi como cas y leslokaal di e iglesia. A celebra e prome sirbishi dia 25 di augustus 1822. <ref>{{citeer web|url=https://24ora.com/kerki-protestant-ta-conmemora-200-ana-di-su-fundacion-na-aruba/|titel=CONMEMORACION 200 AÑA DI FUNDACION DI KERKI PROTESTANT NA ARUBA|werk=24ora.com|datum=2022-12-01|bezochtdatum=20222-12-10}}</ref> {{Appendix}} ---------------------- {{Variante|c}} '''Radio Trans Mundial Boneiru''' ta un radio-emisora ku 4 zènder na parti suit di [[Boneiru]], ku kual nan ta transmití programa [[Kristianismo|kristian]] ku ta yega te na [[Venezuela]], [[Cuba]], [[Colombia]], [[Brazil]], i otro islanan den [[Laman Karibe|Karibe]]. Sede del mayor transmisor de AM del hemisferio occidental, Shine 800 AM -el sitio de transmisión de TWR en Bonaire- llega a una audiencia potencial de 100 millones en toda América Latina y el Caribe con la esperanza de Cristo.<ref>[https://twr.org/bonaire Boneiru]</ref> == Historia == Na 1952 Paul Freed, misionario merikano, a kuminsa un organisashon mediatiko ''Trans World Radio'' (TWR), pa transmiti di [[Maroko]] pa [[Spaña]]. Despues TWR ta muda pa Monaco. Despues di expande pa otro luganan, manera Guam ta expande pa Boneiru na 1964. TWR a bira e organisashon mediatiko kristian mas grandi na mundu i ta usa, banda di e onda korto i mediano, satelite, internet i otro teknologianan pa transmiti. en.wiki: TWR started in 1952, when Paul Freed [nl] set up the organization to reach Spain by broadcasting from Morocco. Later, TWR moved to Monaco. Other major transmitting sites include Guam, Bonaire,[1] Sri Lanka, Cyprus, and eSwatini (Swaziland). multinational evangelical Christian media distributor. The largest Christian media organization in the world, it uses mediumwave or high-powered AM and shortwave transmitters, local FM radio stations, cable, satellite, Internet, and mobile device technologies. Currently, their programs can be heard in 190 countries in more than 275 languages and dialects. de.wiki:Het is een van de grootste christelijke missionaire media-aanbieders ter wereld. Opgericht door Amerikaanse missionarissen , zond het zijn eerste radioprogramma uit vanuit Marokko naar Europa op 24 februari 1954, onder de naam Voice of Tanger . Na de onafhankelijkheid van Marokko moest TWR zijn zenderlocatie in Tanger verlaten als een aanhangsel van de voormalige koloniale macht. Het zendingswerk bouwde een kortegolfzender in het Prinsdom Monaco , dat in 1960 in gebruik werd genomen. Samen met Radio Monte Carlo deelde het zendingswerk, nu omgedoopt tot Trans World Radio, midden- en kortegolftransmissiesystemen in Monaco. Een paar jaar later bouwde het zendingswerk zijn eigen zenders op locaties in het buitenland. TWR opende voor het eerst een middengolf- en kortegolftransmissiesysteem in de Nederlandse Antillen om Latijns-Amerika te bestrijken . Zenders in Cyprus , Guam , Sri Lanka , Swaziland , Zuid-Afrika en Armenië volgden in de jaren 70, 80 en 90. aire == Vakatura Trans World Radio Bonaire (Boneriano, 19 oktober 2020) Radio Trans Mundial tin 4 zènder na parti suit di Boneiru ku kual nan ta transmití programa kristian ku ta yega te na Venezuela, Cuba, Colombia, Brazil, i otro islanan den Caribe. Tur dia, for di mitar di seis di anochi te ku mitar di nuebe di mainta por tende e evangelio di Hesu-Kristo den seis diferente idioma na e frekuensia 800AM. Pa e komunidat lokal di Boneiru, Trans Mundial ta transmití di dia i anochi na 89.5FM, e Bos di Speransa. TWR begon zijn uitzendingen op 13 augustus 1964. Het is werelds eerste radiostation dat door particulieren beheerd wordt.<ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010461013:mpeg21:a0115|titel=Trans World is tien jaar op Bonaire|werk=[[Amigoe]]|datum=5 augustus 1974|bezochtdatum= 2021}}</ref> In 1964 werd het flamingo-eiland het tehuis van 's werelds eerste radiostation, dat door particulieren beheerd wordt. Na een jaar van hard werken, kwam het zendgebouw in het zuiden van Bonaire klaar. Hierin bevinden zich drie krachtige zenders. De grootste is een AM zender van 500 kw, die de frequentie 800 gebruikt op de standaard band. De twee korte golfzenders. van 50,000 watt en 250,000 watt werden toen ook geplaatst. Om deze reusachtige zenders van stroom te voorzienbouwde TWR, een centrale met twee 16 cylinders generatoren. In het begin werd «*r in 7.ps talen uitgezonden naar Zuid-, Midden- en NoordAmerika en de Caribische eilanden, heden ten dage in vijftien talen en zelfs naar India en Rusland. Het oorspronkelijke kantoor en studio-gebouwen werden ondergebracht in gewone huizen. Nu worden ze gebruikt als huisvesting voor TWR-personeel. In 1968 werd er een modern kantoor en studio gebouwd tegenover Hotel Bonaire. (1994:Studio aan de Kaya Gobernador Debrot) Het werd geopend in januari 1969. IN juli 1993 werden de kortegolf-uitzendingen gestaakt. Trans World Radio is een onderdeel van grote interkerkelijke organisatie, gesticht door Paul E. Freed. Zijn werk begon in 1954 toen Freed „the voice of Tangier" oprichtte. Er werden uitzendingen verzorgd vanuit Tanger, Marokko met een korte golf zender van 2500 watt. ---------- Vanuit Caribisch Nederland bereikt Trans World Radio (TWR) miljoenen luisteraars op het westelijk halfrond. Onze zender is met een vermogen van 440 kilowatt de krachtigste op het westelijk halfrond. Vanuit hier bereikt het Evangelie zowel Brazilië, de noordelijke landen van Zuid-Amerika, het Caraïbische Gebied, Midden-Amerika en zelfs de zuidelijke staten van de VS. Iedere toerist op Bonaire rijdt over de smalle EEG-Boulevard langs de iconische slavenhuisjes, de enorme zoutpannen en de zeldzame flamingokolonies. Onderweg zijn de 145 meter hoge antennes en het basisstation van Trans World Radio niet te missen. <ref>https://www.rd.nl/artikel/905859-trans-world-radio-zoutend-zout-vanaf-bonaire|titel=Trans World Radio „zoutend zout” vanaf Bonaire|22 december 2020}}</ref> {{Appendix}} ------- * Teater di sine na Korsou E negoshi di sine a nase na Kòrsou aproksimadamente 1916 i for di e tempu ei nos isla a konosé diferente teater di sine. Pa por prepará un dokumental spesial, nos mester di potrèt i dokumentashon di tur nos teaternan di ántes, ku nos isla a konosé.<ref>[https://extra.cw/wp-content/uploads/2017/09/Djaweps-21-September-20172.pdf Ta buskando potrèt, dokumentonan di teatro di sine di ántes di Kòrsou], Ekstra, datum=2017-09-21|bezochtdatum=2022-05-20</ref> ===Teater di sine aktual === * The Movies Curacao (Scharloo) - The Cinemas Curacao (Otrobanda) * Cinemark (Sambil) === Historia === The Roxy Theater at Pietermaai was destroyed by fire in 1982. Next to it stood the Naar Theater built in 1871 and remodeled into Teatro Americano, a cinema, in 1920. Roxy, built in Moorish style, replaced this building as a cinema venue. It was officially opened on 7 November 1931 as the “Stadsschouwburg” or Municipal Theater, but it too was later used as a cinema.<ref>https://www.curacaohistory.com/1931-roxy-theater</ref> In de jaren vijftig beschikte Curacao over een tiental bioscopen. Theaters als Westend (Otrobanda), Caraibe (Steenryk), Cinelandia (Punda), Cinerio (Suffisant) en het Rex-theater (Marchena) trokken toen talloze bezoekers. Door de invoering van de video kwam daar de klad in en het ene theater na het andere werd opgeheven. In 1982 brandde het Roxy-theater af. Daarna was er nog een tijdje een bioscoop in de Tempel. Verder beschikte Curacao in de jaren tachtig over een heuse drivein bioscoop. Maar ook die moest het afleggen tegen het opkomende videogeweld.<ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644056:mpeg21:a0094|titel=Plan voor bioscoop op ex-Roxy terrein|datum=1992-05-26|bezochtdatum=2022}}</ref> Naar wij vernemen I is de rijdende bioscoop, die, gelijk de | „Amigoe" onlangs meldde, aan de Volksontwikkeling van Curacao is aangeboden door de Rotary met de opzet daarmede films te gaan vertonen in voornamelijk *de buitendistricten van ons eiland, nog niet gereed gekomen. Deze wordt namelijk in Amerika vervaardigd. Zeer waarschijnlijk echter komt de mobiele bioscoop over enkele maanden op Curacao aan.<ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010404491:mpeg21:a0019|titel=Rijdende bioscoop van de Rotary|werk=[[Amigoe]]|datum=1955-01-19|bezochtdatum= }}</ref> Vanaf 1956 sine-trunk een geschenk aan bevolking voor 50 jarig jubileum van Rotary * in de jaren vijftig een bioscoop theater te nieuwpoort * Separá di e teater di sine, nos mundu di sine a konosé tambe Sine Trùk, Filmliga Curaçao, i nos ta’tin Komishon pa Kùr Sine, den kua diferente siudadano a partisipá. * ront 1965 a cuminsa instala airco den teater di sine * 1983; na sluiting van West-End en alleen Golden Drive in van Angel Job overbleef, werd het gebouw De Tempel in punda tot bioscoop ontwikkeld.<ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010640991:mpeg21:a0111|titel=Maak van De Tempel bioskoop|werk=[[Amigoe]]|datum=1983-09-20|bezochtdatum=2022}}</ref><ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010640082:mpeg21:a0066|titel=De Tempel krijgt ook bioscoop-functie|werk=[[Amigoe]]|datum=1979-12-11|bezochtdatum=2022}}</ref> * in de jaren .. vertoonde de Filmliga films in diverse teaters, zoals Asiento en Roxy * 1982: bioscoop-voorstellingen op woensdagavond in Van der Valk hotel<ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644157:mpeg21:a0065|titel=Bioscoop bij Van der Valk|werk=[[Amigoe]]|datum=1992-07-23|bezochtdatum=2022-08-30}}</ref> Donderdag (juli 1983) is de laatste film gedraaid in Cinelandia. Een bioscoop die volgens het encyclopedie van de Nederlandse Antillen in 1916 gebouwd is onder de naam Salon Habana. Dit is indertijd gebouwd door de Venezolaan Alfredo Pellicer Hernandez, die tevens rond 1900 als één van de eersten filmvertoningen op Curacao organiseerde. De encyclopedie vermeldt ook dat het theater gedurende zijn 67 bestaansjaren tot tweemaal toe geheel afbrandde. Met de sluiting van nog een bioscoop op Curacao (Cine Rio wordt al enkele jaren niet meer als zodanig gebruikt, Roxy brandde een tijd geleden af en de drive in van Groot Davelaar die tot het verleden behoort) is een leemte gevallen in de recreatie die de binnenstad aan zijn bezoekers biedt. Toeristen die nog willen profiteren van een avondje naar de film moeten zich tevreden stellen met een bezoek aan bioscoop West End, die ook al sluitingsplannen aankondigde. Die bioscoop is ook hard aan een opknapbeurt toe. Theater De Tempel dat een goede start maakte heeft het ook sinds geruime tijd als bioscoop laten afweten en brengt nu nog slechts bij tijd en wijle filmvoorstellingen, meestal van de Filmliga. Het bioscoopbezoek dat met de komst van de televisie achteruitgegaan was, leefde in 1965 weer op, na de opening van de eerste drive-in bioscoop van Curacao. Die is inmiddels apk gesloten. Gesteld kan worden dat éé4van de grote klappen Voor de bestaande theaters de opening twee jaar geleden van de nieuwe drive-in bioscoop van Angel Job was. De ware nekslag is echter - zoals Alfred Moron ook verklaarde - de acceptatie van video als recreatiemedium. === Teater di sine di antes === <div style="-moz-column-count:2; -webkit-column-count:2; column-count:2;"> * Teater Naar * Salon Habana (werd in 1936 Cinelandia) * El Ideal * Teater Brion * Teater Guillermina * Rialto * Teater Asiento (1955-1967?, Emmastad) * Cinelandia - 1936-1986 * Roxy ([[Punda]]) * West End ([[Otrobanda]]) * Royal * Caribe (???-1965, Marie Pompoen)<ref>https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462571:mpeg21:a0068|Caribe deze maand dicht|datum=1965-03-17</ref> * Rex (Marchena) * Cine Rio * The Tempel - filmvertoningen v.a. 1981? * Airport Cinemas (Hato) * Drive In (Groot Davelaar) - geopend in 1965 plaats voor 500 auto's * Golden Drive In (Brievengat) - werd later Curacao Festival Center (1990?) * Teater na Sta. Rosa (di Ferris Daou) * Paradise Movies </div> {{Appendix}} * bioscoop te Rio Canario rond 1975 * 2012 openluchtbioscoop Mambo Beach NOTES WILLEMSTAD.- E negoshi di sine a nase na Kòrsou aproksimadamente 1916 i for di e tempu ei nos isla a konosé diferente teater di sine. Pa por prepará un dokumental spesial, nos mester di potrèt i dokumentashon di tur nos teaternan di ántes, ku nos isla a konosé.<ref>https://extra.cw/wp-content/uploads/2017/09/Djaweps-21-September-20172.pdf|titel=Ta buskando potrèt/dokumentonan di teatro di sine di ántes di Kòrsou|werk=Ekstra|datum=2017-09-21|bezochtdatum=2022-05-20}}</ref> Ta hopi teater a habri, sera, kima i habri bou di otro nòmber. Tin ku a pasa den tempu bon i tin otro ku a pasa den tempu ménos bon. Di tur e teaternan aki por tin hende ainda ku tin potrèt/dokumentashon wardá di e tempu ei, ku lo por yuda masha bon pa traha un dokumental spesial. Ora papia di teaternan di sine na Kòrsou, nos ta referí na entre otro: Teater Naar – Salon Habana – El Ideal – Teater Brion – Teater Guillermina – Rialto – Teater Asiento - Cinelandia – Roxy – West End – Royal – Caribe – Rex - Cine Rio – The Tempel - Airport Cinemas – Drive In (Groot Davelaar) – Golden Drive In – Teater na Sta. Rosa (di Ferris Daou) – Paradise Movies – i klaro awor aki The Movies – The Cinemas i Cinemark. Separá di esaki, nos mundu di sine a konosé tambe Sine Trùk, Filmliga Curaçao, i nos ta’tin Komishon pa Kùr Sine, den kua diferente siudadano a partisipá. Ta’tin diferente hende ku a traha bendiendo karchi, tumando karchi, --- Naar wij vernemen I is de rijdende bioscoop, die, gelijk de | „Amigoe" onlangs meldde, aan de Volksontwikkeling van Curacao is aangeboden door de Rotary met de opzet daarmede films te gaan vertonen in voornamelijk *de buitendistricten van ons eiland, nog niet gereed gekomen. Deze wordt namelijk in Amerika vervaardigd. Zeer waarschijnlijk echter komt de mobiele bioscoop over enkele maanden op Curacao aan.<ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010404491:mpeg21:a0019|titel=Rijdende bioscoop van de Rotary|werk=[[Amigoe]]|datum=1955-01-19|bezochtdatum= }}</ref> {{Appendix}} ------------ {{Infobox Artista | birthname = Venancio Domacassé | image = | birthdate = [[1 di aprel]] [[1941]] | lugar_nanse = [[Kòrsou]] | nationality = Hulandes | training = | known_for = | field = Sinematografia | movement = | awards = | website = }} ---------------- == Jossy Mansur == El a bay Dominicus College na Playa. Na 1948 el a bay [[Estadonan Uni di Merka|Merca]] caminda el a caba skol secundario y universidad. Continuando su estudionan el a obtene su D.Litt.den literatural univeral di Susses College of Tehnology, titulo cu ta equivalente na un doctorado na Merca. Titulo di su tesis tabata Early Romanticism in Venezuelan Poetry". E tin tambe un titulo den sicologia y na 1977 ta logra s Ph.D den educacion na Northwestern University. * [[29 di oktober|30]] - [[Konseho Insular]] di [[Aruba]] ta aproba e proposicion di Comision di [[Ortografia]] pa un [[ortografia di Papiamento]] basa riba un kompromiso entre e sistema [[Etimologia|etimologiko]] i esun [[Fonologia|fonologiko]], e asina yama ortografia-[[Jossy Mansur|Mansur]].<ref>{{nl}}{{citeer eb|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010460860:mpeg21:a0010|titel=Eilandsraad Aruba neemt spelling Jossy Mansur aan|werk=[[Amigoe]]|datum=1976-10-30|bezochtdatum=2022-03-23}}</ref> Fin di 1976 el a cuminsa traha como redactor di e corant Extra pa Aruba y tabata alaves redactor principal di e corant arubano Prome, tantu pa algun luna desde 1976 y na 1978. tambe redactor principal di e corant arubiano Prome.<ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010460940:mpeg21:a0061|titel=Jossy Mansur reorganiseert jong Prome|werk=[[Amigoe]]|datum=1976-12-06|bezochtdatum=2022-03-23}}</ref> Na 1976 presidente di comision di ortografia y na 1978 di comision di gramatica Hij was voorzitter van de in 1976 ingestelde spellingscommissie. * in 1974 bracht hij het informatief cultureel maandblad Brindis uit --------------- == Joyce Pereira == - eerste preofschrift dat het papiaments van aruba als focus heeft. Despues di skol secundario, el a studia pa maestro di scol basico. Mientras cu e ta trhando como maestra di scol na Hulanda el a obtene su MO-A den idioma Hulandes. El a bin traha na Colegio Arubano como docente di Hulandes na 1969. E ta bolbe Hulanda na 1971 pa sigui e estudio di MO-B den hulandes na RUG sigui pa un master of arts den idioma y literatura hulandes cu minors den linguismo y Papiamento. Di 1976 te 2012 el a traha na Aruba como docente hulandes y papiamento na diferente institucion di ensenansa: APA lerarenopleiding (despues IPA, unda despues PApiamento a haya un luga importante como materia)<ref name=BonDia">Bon Dia, Mi mester por aporta na e ensenansa aki y na e cambio aki|3 september 2019</ref>, MAO, Colegio Arubano (desde 1993 te ora APA bira IPA, IPA y como docentre invita na Universidat di Korsou. Pereira a traha un par di ana tamb como investigado na Universidat di Aruba. Como specialista den hulandes y papiamento el a yuda cu difrente proyecto pa reforma ensenansa y maneno di idioma y a publica tambe riba temanan aki. Su carera profesional ta hopi liga cu e desaroyo di Papiamento den ensenansa. di e idioma strictamente prohibi pa un idioma di instruccion (Scol Multilingual na 2012) y pa materia di scol secundario na 2002 <ref name=BonDia"/> \Nederlands moet tweede taal worden. Napa, 18 september 1993 ---------------------------- [[File:Penstraat 64, Bolivar koepel - 20652013 - RCE.jpg|thumb|links|Museo Octagon]] '''Museo Octagon''' ta un museo chikito na [[Willemstad]], [[Kòrsou]], situa den bario di [[Pietermaai]]. Het '''Octagon Museum''' is een klein museum in [[Willemstad]], [[Curaçao]]. Het is gelegen aan de Penstraat in de wijk [[Pietermaai]] direct ten westen van het "Avila Beach Hotel". Het museum opende in 1968 en herbergt een tentoonstelling ter nagedachtenis van de band tussen het eiland en de Zuid-Amerikaanse bevrijdingsstrijder [[Simón Bolívar]] (1783-1830).<ref>{{citeer web|url=https://www.curacao.com/nl/activity/octagon-museum|titel=Octagon Museum|werk=Curacao.com|datum= |bezochtdatum=2022-01-16}}</ref> Na een mislukte opstand in 1812 woonde Bolivar, tezamen met zijn zussen Juana en María Antonia, korte tijd in balling op Curaçao. De Curaçaose advocaat en handelaar Mordechai Ricardo bracht hen onder in twee huizen. De zussen waren gehuisvest in een gebouw aan zee, ''De Octagon'' genaamd. Bolívar zelf kreeg een huis op een heuvel met uitzicht op de haven van Willemstad, een gebouw dat niet meer bestaat.<ref>{{citeer web|url=https://www.avilabeachhotel.nl/nl/over-avila/geschiedenis|titel=Geschiedenis|werk=Avilabeachhotel.nl|datum= |bezochtdatum=2022-01-16}}</ref> Het beheer wordt gevoerd door Venezuela en Curacao onder de stichting Amigos del Museo Bolivariano (Octagon). == Het bouwwerk == De Octagon is een karakteristiek achthoekig gebouw van twee verdiepingen met een betegelde koepel. Vanwege haar historische en architectonische betekenis werd het gebouw in 1962 door de firma S. E. L. Maduro & Sons aangekocht ter gelegenheid van haar 125-jarig bestaan en aan het toenmalige [[Eilandgebied van de Nederlandse Antillen|eilandgebied Curaçao]] overgedragen als een geschenk aan de Curaçaose burgerij. Sedert 1995 is het gebouw in handen van de stichting Octagon.<ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010645035:mpeg21:a0096|titel=Octagon in private handen|werk=[[Amigoe]]|datum=1995-05-06|bezochtdatum=2022-01-16}}</ref> Restauraties vonden plaats in 1962, 1965, 1969 en 1998.<ref>{{citeer web|url=https://curacao-art.com/octagon-museum/|taal=en|titel=Octagon Museum|werk=Curaçao Art|datum= |bezochtdatum=2022-01-16}}</ref> Nadat het gebouw vervolgens ten prooi viel aan vandalen werd aan de zeezijde de scheidingsmuur met Avila Beach Hotel verwijderd en nam het hotel op zich het gebouw te bewaken en schoon te houden.<ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462998:mpeg21:a0070|titel=Octagon wacht nog steeds op hernieuwde restauratie|werk=[[Amigoe]]|datum=1966-08-25|bezochtdatum=2022-01-16}}</ref><ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000211525:mpeg21:a0009|titel=Herstel Octagon nagenoeg gereed|werk=[[Amigoe]]|datum=1963-06-14|bezochtdatum=2022-01-16}}</ref> == Trivia == * In 1969 werden in en om De Octagon opnamen gemaakt van de films ''Simon Bolivar'' met [[Maximilian Schell]] in de hoofdrol als Simon Bolivar en ''The missing paint mistery'' van Captain Kangaroo. * De Nederlandse Antillen gaven in 1987 in de "Simon Bolivar" postzegelserie een postzegel van 60 cent uit met een afbeelding van De Octagon. * Een bezichtiging van de Octagon behoorde tot het programma van de Venezolaanse staatshoofden [[Luis Herrera Campins]] (1983) en [[Jaime Lusinchi]] (1987) tijdens hun officieel bezoek aan Curaçao.<ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010640543:mpeg21:a0099|titel=Twee ministers reizen met Herrera Campins mee|werk=[[Amigoe]]|datum=1983-02-24|bezochtdatum=2022-01-17}}</ref><ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010641981:mpeg21:a0066|titel=Bezoek Lusinchi verstevigt banden tussen Venezuela en Antillen|werk=[[Amigoe]]|datum=1987-11-02|bezochtdatum=2022-01-17}}</ref> {{Appendix}} *1812 Nadat de eerste fase van de opstand in Venezuela faalde, zocht Simon Bolívar zijn toevlucht op het eiland Curaçao. Hij en zijn twee zussen kwamen berooid aan en waren afhankelijk van de vrijgevigheid van vrienden op het eiland. Advocaat en handelaar Mordechai Ricardo heeft hen in twee huizen ondergebracht. De twee zussen verbleven in het achthoekige gebouw aan zee (Octagon), terwijl Bolívar werkte en studeerde in een klein huis op een heuvel met uitzicht op de drukke haven van Willemstad.<ref>{{citeer web|url=https://www.avilabeachhotel.nl/nl/over-avila/geschiedenis|titel=Geschiedenis|werk=Avilabeachhotel.nl|datum= |bezochtdatum=2022-01-15}}</ref> *1962 De Octagon werd door de regering van Curacao en S.E.L. Maduro & Sons tot het Octagon Museum benoemd. Het Octagon Museum herbergt de Bolívar tentoonstelling ter nagedachtenis van de verbinding van Curacao met Simón Bolívar (1783-1830). *1998 De Octagon Museum werd gerestaureerd door het Avila Beach Hotel. Het huis op de heuvel waar Simon Bolivar woonde bestaat niet meer, maar het 'Octagon' aan de kust is een onderdeel geworden van het Curacao Monument Foundation en de Octagon Foundation. * het historische en architectonische monument werd in 1962 ter gelegenheid van haar 125-jarig bestaan door S. E. L. Maduro & Sons aangekocht en aan het toenmalige eilandgebied Curacao als een geschenk aan de burgerij van Curacao overgedragen. Nadat het gebouw in de jaren zestig ten prooi viel aan vandalen werd de scheidingsmuur met Avila Beach Hotel aan de zeezijde verwijderd en nam dit op zich het gebouw te bewaken en schoon te houden.<ref>https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462998:mpeg21:a0070|titel=Octagon wacht nog steeds op hernieuwde restaurantie|werk=[[Amigoe]]|datum=1966-08-25|2022-01-31}}</ref></ref><ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000211525:mpeg21:a0009|titel=Herstel Octagon nagenoeg gereed|werk=[[Amigoe]]|datum=1963-06-14|2022-01-16}}</ref> * Dit bijzondere huis is van onverwachte historische betekenis. Het was hier dat de Venezolaanse “Libertador”, de beroemde vrijheidsstrijder Simón Bolívar, een tijdje doorbracht alvorens de strijdkrachten bij elkaar te gaan ronselen die een eind zouden maken aan de Spaanse koloniale overheersing in Zuid-Amerika. Tegenwoordig doet de “Octagon” dienst als een klein museum ter nagedachtenis van de band tussen Curaçao en Simón Bolívar. This quaint-looking house has an unexpected historic significance; it was in this building that the South American “Libertador,” the famous Simón Bolívar, spent time before he set out to assemble the forces that eventually put an end to Spanish colonial rule in South America. Bron: https://www.curacao.com/nl/activity/octagon-museum Gezien de historische betekenis van het huis waarin de zusters woonden werd dit in 1998 gerestaureerd en ging dienst doen als museum. In 1998 werd het huis waarin de zusters woonden gerestaureerd door het hotel Avila? in samenwerking met de Curaçao Monument Foundation en de Octagon Foundation. ex7fqqee7oftzky056bwmy1oabu20vm 192424 192423 2026-06-01T10:45:22Z Caribiana 8320 192424 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ Premionan: * [[Karibe Hulandes]]: [[Arte di Palabra]] - [[Premio Sticusa]] - [[Premio Cultural CCG]] * {{CUW}}: [[Premio Chapi di Plata]] ([[Pierre Lauffer]]) - [[Premio Cola Debrot]] - [[Premio Boeli van Leeuwen]] - [[Tapushi Literario]] - [[Premio MCB]] - [[Premio UNESCO Kòrsou pa Idioma Materno Papiamentu]] - Ernest Jacky Voges Monument Award * {{ABW}}: [[Premio Cadushi di Cristal]] - [[Premio Nacional Crioyo di Oro]] - [[Premio Padu del Caribe]] - Theatre Festival Award of Aruba - [[Premio Motito y Rufo Wever]] - [[Premio Nacional di Teatro]] - * {{BON}}: [[Premio Pipita di Kònkòmber]] Pending: [[Cas di cunucu]] - [[Stichting Rancho]] - renbak na Korsou - ------------------------ {{Variante|a}} {{Databox}} '''Arte visual''' ([[hulandes]]: ''beeldende kunst'', [[ingles]]: ''visual arts'') ta e formanan di arte den cua e imagen of aspecto visual ta central. E obra ta wòrdu realisá den forma di un obheto físiko òf representashon visual. Arte visual ta distinto for di arte di tarima, unda e presensia di un públiko bibu ta esencial. E artenan visual ta inkluí disiplina manera pintura, dibuho, grabashon, eskultura, serámika, fotografia, video, trahamentu di pelíkula, diseño, artesania i arkitektura. Ademas, artenan apliká,[1] manera diseño industrial, diseño gráfiko, diseño di moda, diseño di interior i arte dekorativo,[2] ta forma parti di e doménio di arte visual. Un obra di arte visual por ta bidimensional (manera un pintura òf dibuho) òf tridimensional (manera un eskultura). Den algun konteksto, arte visual tambe ta referí komo arte plástiko (di origen francés: les arts plastiques), referiendo na e materialidat tangible di e obra. Arte visual ta wòrdu kreá den estudio, riba kaya òf den espasio temporal, i ta wòrdu presentá na públiko den museonan, galerianan, eksposishonnan i espasio públiko. Tambe tin kolekshonnan di arte den posesion di institushonnan, gobièrnunan i kolekshonadónan privá. == Historia == Arte visual tin un historia largu ku ta kuminsá den prehistoria, ku pintura rupestre i obhetonan dekorativo. Den civilisashonnan antiguo manera Egipto, Mesopotamia, Gresia i Roma, arte visual tabata sirbi funshonnan religioso, polítiko i dekorativo. Durante Edad Media, arte tabata hopi bia liga na iglesia, miéntras ku den Renacimiento a surgi un enfoke riba perspektiva, realismo i e artista komo individu kreativo. Den siglo 19 i 20, movimientonan manera impresionismo, ekspresionismo i surrealismo a amplia e definishon di arte visual. Den epoka moderno i kontemporáneo, arte visual a bira mas diversifiká, inkluyendo medio digital, instalashon i arte konseptual, ku a desafia e idea tradishonal di kiko ta un obra di arte. == Caracteristica == E karakterístika prinsipal di arte visual ta su enfoke riba e aspekto visual i estétiko. Elementonan importante den arte visual ta incluí: forma koló linea tekstura espasio komposishon Arte visual por ta representativo (mustrando realidad) òf abstrakto (sin representashon literal). E interpretashon di un obra di arte por varia segun e espectador, su konteks kultural i su eksperensia personal. Ademas, arte visual por tin diferente funshonnan, manera ekspreshon personal, komunikashon di idea, dokumentashon historiko òf dekorashon. == Caribe Hulandes == Den Karibe Hulandes, arte visual ta un refleho di historia, identidat i diversidat kultural di e region. Artistanan lokal ta usa medio manera pintura, eskultura i fotografia pa eksplorá tema manera kolonialismo, identidat, diaspora i relashon ku medio ambiente. Arte visual den e islanan ta influensiá pa tradishonnan Afrikano, Europeo i Indígena, ku ta resulta den un estilo úniko i hibrido. Ademas di arte den galerianan, tin un presensia fuerte di arte públiko, manera murales i instalashonnan den espasio urbano. Organisashonnan kultural, museonan i fundashonnan den Aruba, Kòrsou i Boneiru ta stimulá desaroyo di arte visual dor di eksposishonnan, edukashon i sosten di artistanan lokal. == Mira tambe == * [[Artista di Karibe Hulandes|Lista di artista di Caribe Hulandes]] {{Appendix}} [[:Kategoria:Arte]] [[:Kategoria: -------------- '''Arte visual''' (na [[hulandes]]: ''beeldende kunst'', [[ingles]]: ''visual arts''), ta e formanan di arte den cua imagen, of lo visual, ta tuma precedencia. E imagen ta wòrdu realisá, òf deskribí, den forma di un obheto di arte. E ta distinto for di [[arte di tarima]], pa cua e presencia di un publico bibo ta esencial. E artenan visual ta formanan di arte manera pintura, dibuho, grabashon, eskultura, serámika, fotografia, video, imágen, trahamentu di pelíkula, diseño, artesania i arkitektura. Hopi disiplina artístiko manera arte performátiko, arte konseptual i arte di textil, tambe ta enserá aspekto di arte visual, i tambe arte di otro tipo. Den e artenan visual, e artenan apliká,<ref>{{usurped|1=[https://web.archive.org/web/20170623143359/http://www.buzzle.com/articles/different-forms-of-art.html ''Different Forms of Art – Applied Art'']}}. Buzzle.com. Retrieved 11 December 2010.</ref> manera diseño industrial, diseño gráfiko, diseño di moda, diseño di interior, i arte dekorativo<ref>{{cite web |url=http://www.georgebrown.ca/centres/AD/index.aspx |title=Centre for Arts and Design in Toronto, Canada |publisher=Georgebrown.ca |date=2011-02-15 |access-date=2011-10-30 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20111028075227/http://www.georgebrown.ca/centres/AD/index.aspx |archive-date=2011-10-28}}</ref> tambe ta inkluí. Arte visual ta e forma di arte den kua e imágen, òf e visual, ta tuma presedensia. E imágen ta wòrdu realisá, òf deskribí, den forma di un opheto di arte. Un opheto di arte por tuma un forma plat, manera un pintura, òf un forma tridimenshonal, manera un eskultura. Den paisnan di abla ingles, e ta wòrdu referí na dje komo ‘e arte visual’. Arte visual tambe ta wòrdu referí na dje, usando un galicismo, komo arte plástiko (franses: les arts plastiques). Plástik ta nifiká tangibel, material; e materialidat aki ta para den kontraste ku e abstrakshon di e artenan di aktuashon: baile, teater i músika, ku ta tuma lugá den tempu. Tur dos tipo di arte ta proveé ​​e televidente ku un eksperensia estétiko, den forma di un eksperensia sensorial eksepshonal. Arte visual ta wòrdu kreá prinsipalmente den studio pero tambe riba kaya òf den espasio temporal, i ta wòrdu presentá na públiko den eksposishonnan den museonan, galerianan, inisiativanan di artista, i espasio públiko. Ménos públiko ta e kolekshonnan di arte di institushonnan, gobièrnunan i kolekshonadónan privá. == Historia == == Caracteristica == == Caribe Hulandes == Den Caribe Hulandes, arte visual {{Appendix}} [[:Kategoria:Arte]] --------------------------------------- {{infobox persona | nomber = Julio Maduro }} '''Julio Maduro''' (☆ 12 di april]] [[1924]] na [[San Nicolas]] - † [3 di mei]] [[1993]] na Aruba) tabata un culturista y historiado Arubiano. == Biografia == Julio maduro a nace y lanta na [[Watapana Gezaag]], unda su mayornan tabata tin un tienda na principio di [[siglo 20|siglo binti]].<ref name=:"1">[https://archive.org/details/BNA-DIG-DOCUMENTACION-028575/mode/2up?q=watapana+gezaag Julio Maduro], Chabelito nr. 5 - Ana VI (2003)</ref> Famia Maduro tabata tin cunucu y plantacion di aloe tambe. E tempo ey nan tabata manda nan mercancia cu barco di bela pa Playa, e.o. aloe, boonchi watapana, palo, pampuna, patia y sombre gevlecht. Na Playa nan tabata cumpra otro mercancia pa nan tienda na San Nicolas, manera sucu, hariña, herment, paña y tela. Famia Maduro tabata bende te hasta cah'i morto. Cu yegada di Lago tur cos a cambia. Lago a bin cu su mes "comisario" y na 1937 famia Maduro a sera su negoshi. Como hoben Julio mester a yuda corta y drenta aloe tur mainta di 5'or y mei te cu 10'or y mei. Un trabao pisá cu ta laga hende tur sushi. Cu 20 aña Julio a cuminza traha na Lago. Pero despues cos a bira malo y pa cubri gastonan Julio a bai navega riba un tankero. Despues cu el a bolbe Aruba, el a bai traha na Sociale Zaken y asina Julio a drenta arena politico. Na 1955 el a wordo eligi pa forma parti di Bestuurscollege. Julio tabata tin 31 aña só tempo cu el a bira diputado.<ref name=:"1"/> Julio Maduro tabata tin un "don" especial. E tabata scirbi poesía y storianan cortico. Tur tin di haber cu cultura di Aruba. E tabata lucha pa nos idioma papiamento y tabata tin un amor grandi pa su isla, su hendenan y su naturalesa.<ref name=:"1"/> Esaki el a demonstra den su poesíanan "Luto" y "Pakiko mi ta Arubiano". E tabata miembro di Comisión di bandera y di Stinapa (despues Fanapa y Stimaruba). Pa esakinan el a duna hopi lectura na scolnan y organizacionnan. Julio semper tabata cla pa yuda cu informacion tocante historia, flora y fauna di Aruba. Asina e tabata presentá un programa na television masha gustá anto gratuitamente. Casi henter Aruba tabata sintonizá e programa ''Aruba y su pasado''. Su sponsor tabata asina satisfecho cu e trabao di Julio cu el a regalé un camera di video. Julio a colaborá cu varios publicación e.o.: Encyclopedie van de Nederlandse Antillen, bukinan di Aruba, diferente corant y revista y varios mas. Matinette como programa di television y como revista (despues Chabalito) tambe a haya hopi colaboracion di Julio Maduro riba topiconan di Aruba. Te hasta Julio a traha un poesía - cu nos ta publicá aki bao especial pa un declamador infantil recitá na Tele-Aruba den Matinette na aña 1978.<ref name=:"1"/> Julio Maduro, despues di un enfermedad cortico, a fayece dia 3 di mei 1993, lagando atras su esposa, y 8 yiu.<ref name=:"1"/> {{Appendix}} --------- {{Databox}} Un '''cas di cunucu''' (papiamentu: ''kas di kunuku'') ta un cas tipico na e [[islanan ABC]], cu usualmente ta situa den [[kunuku|cunucu]]. Cunucu ta derivá for di e palabra indjan ''conuco'', un nomber cu a wordo adopta despues pa e Spañónan na Antias y Venezuela. Cunucu ta nifica tambe un pida tereno di agricultura, sea den uzo of nò. Awendia e palabra cunucu ta referi na ‘plantacion’ (i tambe ‘campo’).<ref>[https://web.archive.org/web/20161120102703/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=371&lang= Kunuku], Encyclopedie van Curaçao</ref> Despues di e conkista di e islanan door di e Hulandesnan, e [[West Indische Compagnie]] (WIC) a establece plantacionnan na gran eskala pa komersio ku Europa. Pa traha riba e plantashinan, nan tabata trece catibonan for di [[Afrika|Africa]] y a traha casnan riba e tereno di plantashon, den e estilo custumber na West Africa. Materialnan comun riba e islanan, manera palu, piedra di coral, piedra di kalki of lodo mescla ku sterilisashon di baka riba un mimbre di rama, tabata wòrdu usá pa e murayanan, i palu di maishi òf kaña tabata wòrdu usá pa e daknan. E materialnan aki ta reflehá den e palabranan papiamentu: kas di yerba ta nifiká “hut di yerba”, [[cas di torto]] ta nifica “hut di lodo”, kas di pal’i maishi ta nifiká “hut di palu di maishi”. Kunuku is de algemene naam voor het landelijke gebied van de Benedenwindse Eilanden, al of niet in gebruik voor landbouw of veeteelt. Het woord is afgeleid van het Indiaanse conuco, een naam later overgenomen door de Spanjaarden in de Antillen en Venezuela. Kunuku betekent ook een stuk landbouwgrond al of niet in gebruik. == Aruba == Na Aruba ta dividí casnan di cunuku den cuater categoria. Casnan prome cu 1920, casnan despues di 1920, casnan cu un dak y casnan cu dos dak.[1] == Boneiru == Na Boneiru na 1937, segun e teniente gobernador, e introdukshon di e diseño standart di kunuku no tabata nesesario “E kunukero i/òf trahadó boneriano, kontrali na su kompañero di klas den gran mayoria di e di dos òf di tres distrito riba Curaçao, no tin su kas di baka pa biba aden tur ora, sino mas bien pa sirbi komo refugio durante áwaseru òf mal tempu atrobe - esaki ta e rancho òf ramada - ora e tin ku traha riba e tereno Normalmente e tin su mes kas den un di e pueblonan òf hamletnan riba e isla i e ta pues muchu mas mihó ku e promedio di kas di konukoe na Curaçao. ." E gobernador ta skirbi mas aleu: “Por deklará kompletamente di e boneriano ku e tin e karakterístika ku no ta sufisientemente apresiá pa kuida su kas masha bon (…) pa e por haña su mes kas e lo priva su mes di hopi, asta sufisiente kuminda i paña".[2] == Kòrsou == Ora sklabitut a wòrdu aboli riba 1 di yüli 1863, ex-catibunan a haña terenonan chikitu ku nan por a usa pa kultivá kuminda. E fundashon di e refineria di zeta (e Isla) na kuminsamentu di siglo 20 a kombertí e trahadónan di plantashon anterior den trahadónan di refineria di zeta. Durante e periodo aki, bleki di zeta i piedra aplastá tambe ta wòrdu usá pa e murayanan di e kasnan i bleki aplastá, blachi di heru ondula i tegel di dak pa e daknan. E kasnan aki ta wòrdu yamá kas krioyo. Kasnan tambe a wòrdu konstruí di palu ku a wòrdu usá komo pakete pa transporte di merkansia pa laman. E kasnan aki ta wòrdu yamá kasnan di planki, Papiamentu: kas di tabla. E kasnan original di Kunuku no tabatin un veranda ni un kushina pafó. Un desaroyo den e añanan despues di Segundo Guera Mundial ta ku kasnan ta wòrdu konstruí segun e konsepto di kunuku, pero ku un kushina i un veranda paden. Construccion ta wordo haci cu material manera piedra y tegel di dak. [[:Kategoria:Islanan ABC]] ---------------------------- {{Infobox organisacion| variante = a | tipo = NGO | nomber = Stichting Rancho | abrevia = | logo = | imagen = | stop_imagen = | descripcion = | leyenda = | funda = [[20 di aprel|20 di april]] [[2010]] | funda_na = | origina_di = | fusion_di = | fundado = | termina = | ideologia = conservacion di patrimonio cultural | presidente = Clifford Rosa | director = | coordinado = | subdirector = | embahador = | propietario = | sede = | pais = {{ABW}} | obhetivo = | lema = | internacional= International National Trust Organisation | entrada = | costo = | sponsor = | parameter = | parameter_info = }} '''Stichting Rancho''' ta un organisacion no gubernamental (NGO) estableci dia [[20 di aprel|20 di april]] [[2010]], dedica na conserva e herencia cultural, historico, y arkitectonico di e bario historico di Rancho na [[Oranjestad (Aruba)|Oranjestad]], [[Aruba]]. Situá na Visstraat 1, e fundashon ta enfoká riba protehá monumentonan lokal, hasi investigashon históriko, i organisá aktividatnan di komunidat pa mantené e área su identidat komo un asentamentu krusial di piskadó anterior. E fundacion comunitario ta traha consistentemente pa preserva, promove y fortalece e herencia cultural y natural di bario Rancho, Oranjestad y Aruba en general. Desde su fundacion, e organisacion a enfoca riba iniciativa cu ta conecta comunidad, historia, cultura y educacion, ainda den periodo cu circunstancianan externo a obliga adaptacion y reformulacion di plan y proyecto. Varios proyecto den curso di tempo:<ref>[https://www.cspnv.com/pdf/bon-dia-aruba-20260122.pdf Stichting Rancho ta presenta agenda cultural cu enfoke riba herencia y participacion comunitario], BDA (22 di januari 2026)</ref> * Adopta un Hanchi, un concepto cu ta enfoca riba cuido y reconexion cu espacio publico y patrimonio local. * Tempo pa Click, ta ofrece un perspectiva alternativo riba exposicionnan cultural, specialmente pa contenido cu normalmente no ta logra visibilidad amplio. * Hof ’i Bario di Rancho ta representa otro iniciativa importante cu ta enfoca riba espacio berde y herencia natural dentro di e bario. {{Appendix}} [[:Kategoria:Aruba]] ----------- {{Databox}} '''Ren bak na Kòrsou''' of '''Bak di awa di lluvia na Kòrsou''', tambe yama '''ren bak''' ta \[\[put di awa di lluvia]] ku ta sirbi riba isla di [[Kòrsou]] pa warda awa di lluvia.<ref name=":1">{{Cita notisia |outor=Dennis Pikero |titulo='Regenwater maakt lekkere thee' |fuente=Ñapa |fecha=24 aprel 2004 |página=3}}</ref> E baknan ta konsistí di [[kal]], zjata, pieda grandi i simènt. Piedra grandi tabata trese for di [[Ronde Klip]] riba karret di palu (''trùk di palu''). Tin diferente tipo di bak. Algun ta riba tera (bougròndiko), otro ta bou di tera bou di sali di kas òf serka di entrada. Tin tambe ku ta pegu na kas òf un tiki leu for di dje. Klima di Kòrsou ta [[semi-arido]], ku un proméshu di lluvia di mas o ménos 550 mm pa aña. Tèmperatura tambe tin su influensia: ta variá entre 25.3 °C i 31.0 °C. Esaki ta pone suminisro di awa na preshon, tantu pa hende komo pa mata.<ref>{{Citeer web |url=[https://www.viviansnursery.com/tuinaanleg-curacao/](https://www.viviansnursery.com/tuinaanleg-curacao/) |titel=TUINAANLEG OP CURACAO |datum=25 òktober 2022 |werk=[www.viviansnursery.com](http://www.viviansnursery.com)}}</ref> == Historia == Historia di suminisro di awa ta inkluí den e [[Canon di Kòrsou]].<ref>{{Cita web |url=[https://canoncuracao.cw/39-water/](https://canoncuracao.cw/39-water/) |titulo=39. Awa |fecha=25 òktober 2022 |fuente=Canon di Kòrsou}}</ref> E promé bibu di isla tabata uza put di pia (''pos di pia'') pa haña awa. E putnan aki tabata haña preferensia na lugá ku un nivel haltu di awa den tera ([[freatisch vlak]]).<ref>{{Citeer web |url=[https://www.yumpu.com/nl/document/view/18557246/grondwaterpeil-en-watervoorziening-op-curacao-](https://www.yumpu.com/nl/document/view/18557246/grondwaterpeil-en-watervoorziening-op-curacao-) |titel=GRONDWATERPEIL EN WATERVOORZIENING OP CURACAO ... |datum=2022-10-25 |werk=Yumpu.com}}</ref> Ku yegada di [[Spañanon]] i despues \[\[Hulandes]], hende a haña instrumento pa traha put mas profundo. Na lugá ku tabatin hopi put, manera rònt di \[\[Schottegat]], a kominsá papia di 'plantashon di awa'. Pero ku demanda grandi, nivel di awa den tera a baha i hopi put a seca. Den sieklo di 19 hende por a kumpra awa ku tabata yega for di otro lugá, pero tabatin tambe bak di awa bou di kas di pieda, serka di entrada (''sala'') òf \[\[patio]]. Na plantashonnan, te den sieklo 20, hende tabata dependé di pos i baril grandi. Tabatin gota i baril, pero no tabatin bak. Uso di bak a yega ku peliger di \[\[mushi di fiebre amariyo]]. Na kas haltu (kas di campo) ta encontra bak regularmente. Na esaki no tabatin put serka. Otro manera pa haña awa manera kar di awa (''garosh’i awa'') no tabata praktiká hopi. Ku yegada di [[Isla (raffinaderia)|raffinaderia di Shell]], demanda pa awa di bèbèr a subi. Na 1928 Shell a kuminsá \[\[destilashon|destilá]] awa salá. Mas lat a instala \[\[leiding di awa]], ku den anjanan 1960 a yega prome mayoria di kas. \== Balor == Baknan na Kòrsou tin balor histórico.<ref name=":0">{{Cita buki |titulo=Monumenten in de steigers |outor=Jan Toeter |ko-outor=Anko van der Woude, Henk Langenfeld |pagina=35–37}}</ref> Dependiendo di e lugá, por tin balor arkitektoniko i monumental tambe. Bak ku ta separá for di kas ta risibí awa for di kas por medio di [[akwadukt]]. Baknan tin muraya hopi diki i e muraya ta bira mas diki abou. Den eskinan e murayanan tin forma rondá, i tin hopi [[spuwadó di awa]] (''sakadó''). Por tin un dak ku [[tegel di dak]]. Interior di un bak ta wòrdu fini-fini pa evitá [[alga]]. Den baknan tin piskadó chikí pa kome insekt i alga. Kualidat di awa ta kontrolá pa Departamento di Salú (GGD) di gobièrnu Kòrsou. Awa di bak ta bon pa hasi tè, pa kosecha lokal i segun algun hende ideal pa laba kabey.<ref name=":1" /> == Monumento == Baknan todavía ta sirbi pa warda awa. Tambe ta haña uso nobo. Tin hende ku ta mira un bak komo un luhu. Hopi kas no tin mas un bak òf e a wòrdu usa pa otro motibo. Tin kas ku a pone un piso riba un bak. Otro ta konvertí e bak den kamber di drumi, ofisina, pisina, kamber di was òf espasio pa archi. Den e kambio aki mester tene konta ku regla pa protehá e balor monumental. Ora di habri bentana, tamaño mester keda limitado. Karakterístika di monumento no mester pèrdè den restourashon. Tin direkshon espesiál pa preparashon i realizashon. Por ehèmpel, yená e bak te nivel di chon. Esaki ta posibel basta ku e proseso por wòrdu reversá.<ref name=":0" /> Na [[Landhuis Rooi Catootje]] tin un ehèmpel kla di un bak di awa ku balor monumental. Riba mapa i portret por mira ku e bak ta un tiki leu for di e kas. Na bochinanan di sakadó tin rechi pa stòp para i blachi di drenta. {{Appendix}} --------------- == Burg di Pos Chikito == Un brug cu a keda construi den afia 1928-1929 como "Brug di conexion" pa conecta e dos oriyanan na cada banda di [[Spaans Lagoen]]. E brug a keda cla dia 26 di september [Hartog, Aruba zoals het was, zoals het werd. Afb. 87]. E ‘brug’ ta forma un conexion masha importante entre e caminda cu tambe a keda construi den e temponan ey, conectando Oranjestad cu San Nicolas. E tipo di brug aki ta un combinacion di un brug permanente pa trafico y brug di conexion. Tabatin papia di haci e brug mas hancho. Realisacion di esaki no a cristalisa.<ref>[https://archive.org/details/BNA-DIG-MONUMENTENFONDS-KALENDER-2003/page/8/mode/1up?q=piedra+di+mula Kalender Monumentenfonds]</ref> == Kurimiauw 2 == E cas di cunucu a wordo traha den e forma traditional di artesania. El a wordo traha na final di siglo diesnuebe, probablemente como homenage na e matrimonio di sefior Kelly. Originalmente e curason di e cas tabata exsisti di handrij parti zuid y posiblemente tambe cu un cushina parti pabou di esey. Mester remarca cu tempo nan aya e productonan di recurso tabata: piscamento, cria di bestia manera galifia y porco y traha den plantacion di sucu na Cuba. E cas di cunucu aki ta di gran interes arkitectura historico pa motibo di su biehes. ==Schelpstraat 36 y 38 == E cas ta forma un unidad di dos parti. E prome parti, e cas di cunucu, fecha na final di siglo 19 y e di dos parti, e cas di comerciante ta construi den comienso di siglo 20. E arkitecto di tur dos e edificionan tabata Abelardo Henriquez casa cu Dominica Figaroa. Tur dos e edificionan tabata yama durante e bida di sr. Abelardo Junior den boca di pueblo “La Casa de la Municipalidad”. Riba 17 di april 1997 e casnan a wordo cumpra pa Stiching Monumenten fonds. E trabounan di restaurashon a dura di 30 di oktober pa 14 di december 2001. ==Seroe Patrishi Ongd.(z/n) - Begraafplaats== Den e santana Protestant aki tin diesseis graf. E ta situa na e caminda di santo meimei di Seroe Patrishi y Shiribana y tin un cura di cadushi rond di dje cu un muraya di piedra. Akinan a wordo dera e Comandeur Simon Plats. E tabata Comandeur pa solamente 8 luna na Aruba (1826-1827), caminda cu e | a fayese inespera. E grafnan ta conoci como grafnan di comandeur. Tin diferente lugar na Aruba cu ta conoci pa nan grafnan di comandeur. ==Papilon 110 == Un cas hopi unico cu ta consisti di dos edificio conecta na otro. E cas ta situa na e banda pariba di caminda di Santa Martha pa Santa Cruz. E noknan die cas ta core di pariba pa pabou. E edificionan ta consisti di un piso bou di un dak di cuatro banda traha di zink acaba cu decoracion riba cada punta di contacto di e noknan. Contra di e banda pabou di e edificio mas dilanti tin un edificio den un forma cuadra bou di un dak sera. Riba e banda pabou di e edificio pa zuid tin un cushina bou di un dak ful sera. Contra esaki tin un fogon cu un fundeshi den forma di un bloki, cu un schoorsteen y un capa ariba. ==Rooi Koochi 4== E cas aki ta un ehempel unico di cambio di periodo di arcitecto for di klei pa piedra y ta den bon condicion. E arcitectura a keda manera cu e tabata. E ta ilustra un cas di cunucu traha den siglo 19 den un forma artesano tradicional cu e nok casi den e direccion di pariba pabou. E banda di ariba di e cas ta traha di piedra. Sin embargo e murayanan di e galeria ta traha di klei. Remarkabel ta cu e cas ta traha riba un tereno cu ta baha na e banda zuid. Pa kita e diferencia aki e banda zuid di e cas ta traha riba un pida ariba cu ta yena. == Wilhelminastraat 11 == E cas na skina aki traha den siglo 19 ta un cas di cunucu. E cas a wordo recientemente renoba pa motibo di su funcion nobo “Optica Kok”. Posibelmente e extencion di y contra e banda pariba di e galeria di e banda zuid tambe tabata wordo usa originalmente como un sitio pa un empresa y un tienda. Contra di e banda pa nord bo ta hana un cas di siglo 20 bou di un dak cu cuatro banda cu tin un benhada den aspecto cu e banda pariba di e cas di cunucu. E nok ta para vertical riba e entrada di auto. Posibelmente e entrada aki tabata un caya. E cas aki ta pertenece na e infrastructura municipal di Oranjestad di antes. == Palm Beach 21 == Un ehempel bunita y unico di un cas di cunucu. E cas ta orienta di OZO -WNW. Remarcabel ta e fogon hancho. Cu e fogon aki ta haa un cushina chikito. Esaki bo por yega for di pafo. Esaki ta duna un motibo pa pensa cu tabata tin un negoshi di cuminda akinan. E cas tin un dak di dos banda cu zink ariba; e construccion y galeria ta laga bo supone cu originalmente tabata tin un dak traha di torto of di otro material traditional. == Seroe Patrishi 9 == E cas di cunucu traha di lodo a wordo construi medio siglo 19 riba tereno y bou di guia di Aresidius van der Biezen. E cas ta orienta cu su nok OW. E cas ta consisti di diferente material manera klei y piedra. Piedra, hopi usa den trahamento di cas, ta un piedra natural forma den pida iregular. E parti zuid die cas tin un entrada. Na cada banda di e cas nos tin un bentana grandi cu contrabentana di palo pega na dje cu ta habri bai afo. Dor di su posicion na caminda grandi bo por wak e cas bon. ==Macuarima 161 == cas di cunucu cu regenbak conoci como Cas Decora a wordo traha arededor di ana 1935. E arcitecto tabata Ignatio Ras, cunucero y metsla. E a traha e decoracionnan na e banda nord di e cas tambe. (informacion agradabel di Arsenio Ras). E cas ta orienta di pariba-pabou. E platchi zinknan pinta un color cora maron y e nok pinta blanco y e “kepersnan” ta pone enfoke riba e combinacion di color di e panchinan di dak cu e scama di decoracion gepleister ariba. E cas aki ta di gran importancia pa motibo di su bunitesa, e nificacion pa e conocimente, e historia di e isla Aruba y e balor di e pueblo. ==Brazil 12 == E cas di cunucu aki a wordo construi den e afianan 1928/1929 bou di encargo di sefor Winterdaal (tata di José Maria Winterdaal). E murayanan di e curason di e cas, ta traha di piedra, esun die galeria y cushina y tambe e muraya di e regenbak ta traha di beton cu bloki cement. E w.c. ta los riba e tereno patras di cas y tin un dak sera. E cas ta di gran interes pa e isla di Aruba pa motibo di su arcitectura historico y e balor tipico. Pa nord oost di e cas tin dos piedra di mula maishi pa mira. {{Appendix}} -------------- {{Databox}} '''Bamba''' ta un instrumento musikal Bamba ta konsistí di dos pida bambu hòl, yamá kaña brabu. Laman ta karga trese bambu òf kaña brabu na kosta nort di Boneiru. For di tur e pipanan ku ta yega kantu, ta skohe esunnan ku tin un diameter entre 7 pa 12 centimeter. Ta kòrta un pipa mas largu ku e otro. Ta toka bamba batiendo duru abou riba tera. E tokadó di bamba tin den kada man un pipa di bambu i e ta bati un biaha esun i otro biaha e otro riba suela. Bamba ta un di e instrumèntnan rítmiko mas simpel i mas bieu31,32.<ref>file:///C:/Users/l_de_/Downloads/Wij+zijn+Bonaire%20(4).pdf</ref> Un instrumento musikal trahá di dos pida bambú ku a bashí afó, yamá kaña brabu. Ta haña e takinan di bambú aki labá kantu na kosta di Boneiru i Kòrsou. For di e takinan aki, kada un di mas o ménos 7 pa 8 cm di diameter, ta kòrta dos pida di largura desigual—60 i 70 cm. Ku eksepshon di e partishon mas abou, tur otro partishon di kada pida ta wòrdu perforá. E parti abou di e bamba ta kòrtá 10 cm bou di e partishon sin perforashon. E bamba ta wòrdu toka dor di stamp’é rítmikamente riba un superfisie duru; huntu ku otro instrumentonan, inkluso e quarta i e guitara, e bamba ta kompañá kansionnan durante e fiestanan di San Juan i San Pedro na Boneiru. Den e kompañamentu aki, e bamba ta funshoná komo un kontrabas. P’esei e larguranan ta wòrdu kòrtá di tal manera ku, ku e piesa mas largu ta fungi komo e nota fundamental, e piesa mas kòrtiku ta aproksimá e di kuater nota mas serka posibel. E instrumento aki, konosí den organologia komo tubonan di stèmpel, ta wòrdu hañá rònt mundu: na Afrika, Sentro i Sur Amérika, Asia i Sur Pasífiko. Su struktura simpel ta hasié un di e instrumentonan di ritmo di mas bieu.<ref name=:"2">[https://web.archive.org/web/20161120102825/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=369&lang= Bamba], Encyclopedie van Curaçao</ref> {{Appendix}} [[Category:Instrumento musikal]] [[Category:Aruba]] [[Category:Boneiru]] [[Category:Kòrsou]] ------------------------------ {{Variante|c}} {{Databox}} '''Karko''' ta un instrumento traha di un kokolishi ku e punta korta afo. Suplamento ta wordo hasi dor di e apertura ku a wòrdu kreá. E ta produsí un zonido monótono i penetrante. Por skuch’é spesialmente na fiestanan di kosecha di [[Boneiru]]. E carco ta un kokolishi cu e punta corta afo. Suplamento ta wordo haci door di e apertura cu a wordo kreá. E ta produsí un zonido monótono i penetrante. Por skuch’é spesialmente na fiestanan di kosecha di Boneiru. {{Appendix}} *Orígen: E kalko (tambe konosí komo karko) ta un instrumento natural ku orígen den tradishon Afrikano i Indígeno Karibeño. Tabata uzá pa komunikashon, selebrashon i músika spiritual den komunidat kolonial. *Deskripshon: Un koncha grandi di see (Queen Conch), ku su punta a kue pa krea un bochin. Supla duru den e bochin ta produsí un son ronko, bronzit i resonante, manera un trompeta rudimentario. *Uzo: E kalko tabata sirbi komo instrumento di señal: pa yama hende, marká kuminsamentu di fiesta, ceremonia, of ritu. Tambe tabata forma parti di banda folklóriko komo introdukshon musikal. *Género musikal: Tambú, Seú, Músika folklóriko *Gruponan konosí: Grupo Danzarte (Kòrsou) Grupo Tutti Frutti (Boneiru) Grupos folklóriko di Seú {{Template:Navegashon Instrumento musikal di Aruba, Boneiru i Kòrsou}} [[:Category:Instrumento musikal]] [[:Category:Boneiru]] [[:Category:Kòrsou]] ------------------------------------ {{Databox}} '''Kimba Tutu''' ta un instrumento musikal *Orígen: "Kimba tutu" ta un nòmber folklóriko pa un tambú ku orígen Afrikano, ku a bira parti di ekspreshon folklóriko den islanan ABC. "Kimba" referí na bai riba ku energia; "tutu" posibelmente referí na su son. *Deskripshon: Un tambú trahá di barika di palo ku kuero tensá riba su kabes. Por bati ku man of ku palito. E tambú ta produsi un son profundo, energiétiko i pulsante. *Uzo: Uzá den danza folklóriko i fiesta, asina manera tambú. Ta stimulá moveshon di kurpa, i sirbi komo ekspreshon di resistensia kultural i identidad. *Género musikal: Tambú, Danza folklóriko, Músika di resistensia i identidad Afrikano-karibeño *Gruponan konosí: Grupo di Tambú Tradishonal (Kòrsou) Fundashon di Musika Antiyano Presentashon den Siman di Kultura [[:Kategoria:Instrumento musikal]] [[:Kategoria:Aruba]] [[:Kategoria:Boneiru]] [[:Kategoria:Kòrsou]] -------------------------- [[:Kategoria:Herensia kultural]] ---------------------- '''Fogon''' ta un luga den kushina Kandela den kushina, kaminda tabata kushiná riba e konfó (wechi di kandela), yená ku karbon. E huma por a sali dor di e chimenea riba e kamina aki. Solamente e kasnan di e miembronan mas riku di e poblashon tabatin un fogón, inkluyendo e kasnan di kunuku. Damio trahá di tres piedra, riba kua tabata hasi kushinamentu (tres pied’i fogón). Zie es.wiki: hogar (fuego):El hogar, chimenea o lar,1​es el lugar de una casa donde se enciende fuego con leña o algún otro combustible. Durante siglos fue el espacio de las viviendas usado como cocina y foco de calor, un entorno común que servía de estancia y comedor (de invierno). ------------------ == Esclavo Thico == Awe dia 16 di september Thico, un esclavo di Aruba, a wordo conmemora durante di e proyecto Caquetio, Africano, Europeano: Nos tur ta un famia cu a tuma luga na Club Kibrahacha 60+, Archivo Nacional y Museo Archeologico.<ref>https://solodipueblo.com/thico-e-prome-esclavo-conoci-cu-a-para-pa-su-libertad-na-aruba/ Thico e prome esclavo conoci cu a para pa su libertad na Aruba], SolodiPueblo (12 september 2024)</ref> Thico tabata e prome esclavo na Aruba cu a para pa su libertad segun e buki di historia De Geschiedenis van Aruba tot 1816 scirbi pa señor Adi Martis. Thico su acto di protesta a tuma luga den e aña 1795, hopi prome cu e esclavo popularisa Virginia kende a nace 47 aña despues. Thico tabata un esclavo di e commandeur Bochard Specht kende tabata e commander na Aruba di 1792 te 1797 e tempo cu el a bira malo. Thico a wordo poni den (hand)boei y manda Corsou. Den e journal di e gobernador di dia 16 di september 1795 ta scirbi cu Thico lo wordo sera te ora cu e wordo bendi na un otro doño pafo di Corsou. El a wordo castiga pasobra commandeur Bochard Specht a consider’e di tin e audacia y frescura pa para pa su libertad. Awendia nos lo bisa cu el a demonstra curashi y cu e tabata asertivo. Thico a para pa su libertad na Aruba un dos luna prome cu Tula y Carpata a para pa libertad na Corsou. E carta di Bochard Specht na e Gobernador Johannes Abrahamszoon de Veer tabata di 17 di juni 1795 y Tula y Carpata a cuminsa nan lucha dia 17 di augustus 1795. Bishita Archivo Naional pa mira e bunita pinturanan di algun di nos adulto mayor cu ta comunica cu nos nan pensamento y sintimento en relacion cu sclavitud. {{Appendix}} ---------------- {{Databox}} '''Agan''' ta un instrumento di batido, tambe yamá heru, ku antiguamente tabata wòrdu usá pa akompañá e *tambu i e *kachu durante e fiesta di kosecha. Ademas, e agan tabata ser usa pa indiká e medida ora di hasi trabou pisá i ora di karga hende pa hospital. E instrumento aki ta forma di un skèrpi ku a keda kibra for di un plaka, ku a bira kasi un kobra, i e tin un largura di mas o ménos 40 cm i un diametro di mas o ménos 10 cm. E agan tabata wòrdu toka ku e slòt na suela, riba brasa, dor di bati riba dje ku un bara di heru, di mas o ménos 30 centimeter largu, yamá manga. Pa protehá e kurpa di e brasa di e hungadó i tambe pa aumenta e posibilidatnan di wega, un banda di heru - barbá - tabata wòrdu pone na e man ku tabata tene e agan. E agan, tambe konosí na Afrika Occidental, Nigeria i Benin, ta wòrdu toka durante ritualnan den honor di ⁇ Ogun ⁇ , e Dios di heru. (Kontra. Haiti: ⁇ hogan ⁇ , Cuba: ⁇ ogan ⁇ ). {{Appendix}} {{Template:Navegashon Instrumento musikal di Aruba, Boneiru i Kòrsou}} [[:Category:Instrumento musikal]] [[:Category:Aruba]] [[:Category:Boneiru]] [[:Category:Kòrsou]] Een slaginstrument, ook heru genaamd, dat vroeger gebruikt werd om de * tambu en de * kachu te begeleiden tijdens de oogstfeesten. Ook werd de agan gebruikt om de maat aan te geven bij het verrichten van zware arbeid en bij het dragen van mensen naar het ziekenhuis. Gemaakt van een bijna tot een koker omgebogen afgebroken schaar van een ploeg, heeft dit instrument een lengte van ongeveer 40 cm en een doorsnede van ongeveer 10 cm. De agan werd met de gleuf naar boven gekeerd liggend op de arm bespeeld door er met een ijzeren staafje, ongeveer 30 cm lang, manga genaamd, op te slaan. Om de huid van de arm van de bespeler te beschermen en tevens om de speelmogelijkheden te vergroten, werd een ijzeren band - barbá - om de pols gedaan bij de hand waarmee de agan werd vastgehouden. De agan, ook bekend in West-Afrika, Nigeria en Benin, wordt daar bespeeld tijdens rituelen ter ere van “Ogun”, de God van het ijzer. (Vgl. Haïti: “hogan”, Cuba: “ogan”).<ref>[https://web.archive.org/web/20170930175339/http://www.curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=369&lang= Letter A t/m D - Agan], Encyclopedie van Curaçao</ref> ---------------- hoetink {{Databox}} '''Becu''', ta un instrumento musikal traha di un uitgehold stemgel di maishi di 40 pa 50 cm di largura. midden in e stemgel zijn vlak naast elkaar twee spleetjes gesneden, waardooor de muzikant blaast. De open uiteinden worden met de handel min of meer afgesloten om het geluid te temperen. ook de stengel van het suikerriet werd er wel eens voor gebruikt. {{Appendix}} [[Category:Instrumento musikal]] [[Category:Aruba]] [[Category:Boneiru]] [[Category:Kòrsou]] Bekú Een muziekinstrument gemaakt van een uitgeholde sorghostengel (de stengel van de zogenaamde "maishi chiki" plant) van 40 a 50 cm lengte en 2 cm dikte. Op ongeveer 3 cm van een der gaatjes, echter op de lijn die gevormd wordt door de twee gaatjes, wordt in de lengte van de stengel een tongetje ingesneden, waardoor beurtelings wordt geblazen en gezogen. De toonhoogte-verschillen worden verkregen door de gaten met de duimen beurtelings af te sluiten en te openen. De bekú werd gespeeld om de tijd te doden bij het bewaken van de sorghovelden tegen vernieling door vogels en andere dieren. Ook werd de bekú tijdens familiefeesten gespeeld, begeleid door de wiri en de bamba. Wordt vandaag nog gespeeld in Benin en Opper-Volta, respectievelijk papo en bumpa genoemd.<ref>[https://web.archive.org/web/20170930175339/http://www.curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=369&lang= Letter A t/m D - Beku], Encyclopedie van Curacao</ref> -------- {{Databox}} '''Barí''' ta un instrumento musikal Na Boneiru, barí ta referí tantu na e instrumènt mas importante den músika kultural, komo na e selebrashon di barí. Ántes tabata usa barí di ròm komo instrumènt. Despues ku e barínan ei no tabata bini mas, a kuminsá traha barí di palu. Ta kurti kueru di kabritu òf di karné pa pone riba e barí. Grandinan ta bisa ku e kueru di karné ta toka mas mihó ku esun di kabritu. E tokadó ta wanta e barí krusando su pianan rònt di e barí. Pa e barí saka zonido, e tokadó ta bati ku su dedenan riba e kueru33. == Wiri == Ta traha wiri di heru, koper òf stal. Si usa heru, e zonido di wiri ta mas kla. E largura di wiri ta entre 20 ku 30 centimeter. Den e hanchura di e wiri, nan ta skèrf algun strepi di punta pa punta. Pa toka wiri e tokadó ta tene e instrumènt den su man. Den su otro man e tin un otro heru ku e ta raspa riba e instrumènt pa saka ritmo. Na Boneiru wiri ta un instrumènt ku no por falta34.44 {{Appendix}} {{Template:Navegashon Instrumento musikal di Aruba, Boneiru i Kòrsou}} [[Category:Instrumento musikal]] ---------------------------------- == Sinfonia di man == Durante di e selebrashon di maskarada, e instrumènt mas prinsipal ta sinfonia di man. Esaki ta un sinfonia ku ta toka ku man. E tokadó di sinfonia di man ta dirigí e grupo di maskarada. Otro tipo di instrumènt Segun tempu ta desaroyá, gruponan a introdusí mas instrumènt musikal den e ritmo kultural di Boneiru. Esnan ku mi a menshoná tabata tei tur tempu i tei te dia di awe. Tin instrumènt di ántes ku awendia bandanan no ta usa mashá mas. Por ehèmpel karkó. Karkó ta e kokolishi di mas grandi na Boneiru. Tabata usa kaska di karkó ántes komo instrumènt di supla pa tur tipo di okashon. -------------------------- {{Databox}} '''Premio Sticusa''' tabata un premio literario pa tur idioma di Surnam i Antias Hulandes, pr ehempel Srnan Tongo, Hindi i Papiamentu ku eksepshon di hulandes. * 1976 ** premio literario - Guillermo Rosario ** premio di incentivo - Henry Habibe; Federico Oduber *1975 ** premio literario - [[Antoine Maduro]] *1976 *1977 ** premio di incentivo - [[Pacheco Domacassé]] (rechasa) [[Category:Kultura]] [[Category:Antias Hulandes]] ------------------- '''Adriaan Lacle''' ([[16 di yüni|16 di juni]] [[1866]] - [[21 di yüni|21 di juni]] [[1935]]), tabata un komersiante magnate Arubano. cu ta conecta cu varios eificio di herencia: * Casa La Quinta * [[Cas Veneranda]] * stadhuis di oranjestad * [[Fontein (Aruba)|Fontein]] == Biografia == Hij is geboren op 16 juni 1866, yiu di Casper Pieter Laclé en Nano Jacomina Nicolasa Henricus y tabata e mayor di seis yu. No tin hopi konosementu tokante su edukashon di mucha òf kualke di su promé eksperensianan di negoshi, pero durante su bida laboral e a yuda hende haña prestamo, tabata un komersiante ku a logra hopi, i tabata doño di varios tereno. De echo, el a encarga e konstrukshon di e famoso kastigu La Quinta Carmen, awor un restorant. Ounke nunka e mes no a biba den e kas bunita ei, su kas mes tambe tabata reflehá su éksito i bon gusto. Awe ainda su kas ta den bon kondishon i por haña e kas den e kaya di Oranjestad. Pa loke ta trata su bida personal, ta bisa ku el a kasa dos biaha durante su bida. E tabatin su promé yu muhé durante su promé matrimonio, pero el a pèrdè su esposa poko despues di su nasementu. Durante su di dos matrimonio el a haña 16 yu. Sinembargo, a bisa ku solamente 11 di e 17 hòmbernan ei a logra pasa 18 aña di edat. Na 1891 el a bolbe casa cu Leonsa Oduber (1871- 1951) El a fayece na e edad di 69 ana. (Oranjestad)—The name Adriaan Laclé may ring a bell to locals as one of the bigger roads on the island, but about a century ago, Adriaan Laclé was a rich businessman, well-known for his generosity, wealth, and taste. Adriaan was born in 1866 and was the eldest of six children. Not much is known about his childhood upbringing or any of his earlier business ordeals, but during his hay day he often helped people get loans, was a well-established trader, and owned several plots of land. In fact, he commissioned the construction of the famous La Quinta Carmen manor—now a restaurant. Though he himself never lived in the beautiful manor, his own house also reflected his success and good taste. Today his house still stands in good condition and can be found in the back streets of main street Oranjestad. Regarding his personal life, it has been said that he was married twice during his lifetime. He had his first daughter during his first marriage but lost his wife soon after her birth. During his second marriage, he fathered 16 children. However, it has been said that only 11 of those 17 made it past 18 years of age. Perhaps two of his most well-known daughters are Maria Monica Laclé and Maria Veneranda Laclé, who went on to marry successful brothers Eloy Arends and Maximilian Arends, respectively. Their houses are still standing; Eloy and Maria Monica’s mansion functions as a townhall, used to host civil marriages, while Maximilian and Maria Veneranda’s house stands on the opposite side of the road to them—though currently under renovation after years left in ruin.<ref>https://www.cspnv.com/pdf/aruba-today-20240521.pdf Adriaan Laclé One of Aruba’s richest men in the twentieth century], Aruba Today (21 di mei 2024) </ref> Source: De Kolibrie op de Rots (en meer over de geschiedenis van Aruba) by Evert Bongers {{Appendix}} ---------------------------- {{Databox}} [[File:Pan bati (beaten bread) - Aruba.jpg|thumb|Pan bati cu pisca y cabaron]] en.wiki: '''Pan bati''' ta un pan plat, cu ta un autentico specialidad di e cushina [[Aruba]]no. Na Aruba ta come esaki como pan y na banda di otro platonan manera sopa carni, stoba y paska hasa. Tambe por come cu sucu riba dje o otro reyeno. Pan bati ta parce un pancake, pero cu un sabor diferente y hopi menos dushi.<ref>https://www.visitaruba.com/aruba-recipes/pan-bati/|titel=Pan bati|werk=Visitaruba.com|</ref> E ta traha di hariña di maishi (sorghum), hariña di trigo y lechi. Originalmente e tabata wordo traha riba un casuela, awendia ta uza un panchi.<ref>http://www.nostisia.com/lifestyle/65-recepten/958-pan-bati.html</ref> E creacion di pan bati a ser influencia pa diferente cultura manera esun di e conkistadonan [[Spaña|Spaño]] i esun di e nativonan indjan. Pero e influencia di mas grandi a bini di e cultura crioyo Arubano. Pan bati ta un auténtiko plato di Aruba, ku ta parce pancake pero ku un sabor diferente. Pan bati ta un plat di pan ku ta wòrdu traha manera pancake, pero ku un sabor hopi ménos dushi. E ta un plato di banda hopi popular i ta kumpli ku kasi tur kos típiko arubano, manera sup, stew i piská fritu òf shellfish. E por wordo combina na banda di diferente plato manera sopa carni, stoba y paska hasa. Pan Bati is een vrij dikke pannenkoek die van oorsprong uit Aruba komt en gebakken wordt op een kasuela. Een kasuela is een gietijzerplaat waar ( met erg weinig boter ) de pannenkoeken op worden gebakken. Intussen heeft de kasuela plaats gemaakt voor de koekenpan.<ref>http://www.nostisia.com/lifestyle/65-recepten/958-pan-bati.html</ref> {{Multiple image | image1 = Maishi Rabo (Sorghum bicolor).jpeg | image2 = Casuela 16 36 24 540000.jpeg | caption2 = ''Casuela'' (flat cast iron griddle)or ''Buren''(flat clay griddle)are used to cook ''[[arepa]]'' cachapa and pan bati. An equivalent variety is the [[Comal (cookware)|comal]]. | caption1 = In Aruba ''maishi rabo'' ([[Sorghum bicolor; Spc.introduced]]) is used to make ''pan bati'' (typical Aruban flat native bread). While funchi is made from corn ([[ Zea mais]]) | total_width = 400 | image3 = Pan bati (beaten bread) - Aruba.jpg | caption3 = Fried ''piska cora'' ([[Lutjanus purpureus|red snapper]]), shrimp, and pan bati. }} == Pan bati == Pan bati is een authentiek Arubaans bijgerecht, dat pannenkoek lijkt maar anders van smaak is.<ref>https://www.visitaruba.com/aruba-recipes/pan-bati/|titel=Pan bati|werk=Visitaruba.com|</ref> Pan Bati is een broodachtig bijgerecht dat wordt gebakken als pannenkoeken, maar veel minder zoet smaakt. Het is een zeer populair bijgerecht en past bij bijna alle typisch Arubaanse gerechten, zoals soepen, stoofpotjes en gebakken vis of schelpdieren. E pancake pisá aki ta wòrdu traha di kuminda di sorgo i lechi. E pasta ta wòrdu traha riba un plaka di heru, e cazuela. I e pan bati ta kuminda komo kuminda di banda ku piska, karni, sopa òf stew. Na lugá di patata òf riso. Den algun reseña e proporshonnan di farinha di maishi i farinha di trigo ta varia, i algun kushinan ta añadí un wowo òf sukari di vanila na lugá di sukari normal. E ta un receta excelente pa experimenta cu ne. Y cu bo no tin cazuela, no ta importa. Un bon pan tambe lo ta bon. E panbati ta traha di un compuesto di harina di maishi i di trigo. E proporshon di esakinan ta krusial pa por haña un resultado bunita i friu. Originalmente, Pan Bati tabata wòrdu kaktá riba un plaka di heru, e casuela. Deze dikke pannenkoek wordt gemaakt van sorghummeel en melk. Het deeg wordt op een ijzeren plaat, de cazuela, gebakken. En de pan bati eet je als bijgerecht bij vis, vlees, soep of stoofgerechten. In plaats van aardappels of rijst. In sommige recepten variëren de verhoudingen van het maismeel en het tarwemeel, en sommige koks doen er een ei bij, of vanillesuiker in plaats van gewone suiker. Een uitstekend recept dus om mee te experimenteren.En dat je geen cazuela hebt, geeft niets. Een goede bakpan voldoet ook. De panbati is gemaakt van een mengstel van mais- en tarwemeel. De verhouding hiervan is cruciaal om een lekker luchtig resultaat te krijgen. Oorspronkelijk werd Pan Bati gebakken op een gietijzeren plaat, de casuela.<ref>https://www.antilliaans-eten.nl/en/recepten/arubaanse-pan-bati/</ref> Maar het gaat ook prima in een koekenpan. De naam pan bati betekent letterlijk "geslagen of geklopt brood". Het doelt natuurlijk op de bereiding van het beslag, dat flink schuimig wordt opgeklopt voordat het in de pan gaat. Panbati wordt meestal bij het avondeten gegeten en wordt geserveerd als alternatief voor [[rijst]], [[aardappel]]en of [[funchi]]. Soms wordt de panbati ook gewoon als pannekoek gegeten met een klontje boter en wat poedersuiker. Op feesten wordt geitensoep met pan bati gegeten. {{Appendix}} [[:Category:Aruba]] ------------------- '''Premio Nacional di Teatro''' (PNT) ta un premio institui pa departamento di Cultura di Aruba (DCA) na aña 2004. Otorgamento di e premio ta tuma luga anualmente na ocacion di e celebracion di Dia Mundial di Teatro, riba o rond di [[27 di mart|27 di maart]]. E premio ta wordo otorga na persona, grupo of fundacion cu a contribui na desaroyo di arte di tarima na Aruba.<ref>[https://24ora.com/dca-cu-premio-nacional-di-teatro-aruba-2005-2021/ DCA cu premio nacional di Teatro Aruba 2005-2021], 24ora.com (6 di juni 2021)</ref> Cada lustro ta entrega alaves e “reconocemento special di Bida Largo” na un persona, cu a dedica henter su bida na servicio di teatro, pa su trabou, sacrificio y aporte den e campo teatral.<ref>https://arubanative.com/2024/04/04/premio-nacional-di-teatro-2024/ https://arubanative.com/2024/04/04/premio-nacional-di-teatro-2024/], Aruba Native (4 di april 2024)</ref> E prome premio a wordo otorga na 2005 y e prome reconocimiento di Bida Largo na 2009, titulo cu a bay pa prome bes na e tecniconan di Cas di Cultura Aruba, señor Richard Hopmans y señor Rolande Bryson. == Laureado == * 2005 - [[Mascaruba]], grupo teatral * 2006 - [[Jubi Naar]] (1943-2024), autor, critico, actor, periodista y director di teatro * 2007 - Amy Lasten, maestro, directora y actriz * 2008 - Carmen Herrera, autor, director di teatro, actriz y compositor hunto cu grupo teatral Kibrahacha * 2009 - Oslin (Chin) Boekhoudt (19??-2015), autor, actor y director di teatro * 2010 - Leo Tromp (1943-2021), presidente Internacional di Teatro Amateur, IATA y FUNDARTE. * 2011 - [[Vale Croes]] (1951-2015), comediante * 2012 - Mirto Laclé, gestor cultural * 2013 - [[Diana Antonette]], actriz y directora di Teatro di Danza Arubano. * 2014 - no a otorga premio * 2015 - no a otorga premio * 2016 - no a otorga premio * 2017 - no a otorga premio * 2018 - no a otorga premio * 2019 - ? * 2020 - ? * 2021 - Lenie Jeandor, actriz, escritor y director di teatro * 2022 - Persey Jeandor, actor, cantante, comediante y director di teatro * 2023 - [[Norman de Palm]], productor di teatro * 2024 - [[Instituto Pedagogiko Arubano]] (CKV Teatro) == Recipiente “Reconocemento Special di Bida Largo” == * 2009 - Richard Hopmans y Rolande Bryson, tecniconan di Cas di Cultura Aruba; pa dedica henter nan bida na servicio di teatro, pa su trabou, sacrificio y aporte den e campo teatral) * 2019 - Farita Luidens, actriz, comediante, productor, escritor di teatro; pa 50 aña den farandula cu su mega produccion “Ken ta Basha Abou”) * 2020 - [[Cas di Cultura]]; pa mas di 60 aña na servicio teatral y cooperacion pa lanta arte di tarima. {{Appendix}} [[Category:Aruba]] Manera ta custumber, tur aña Departamento di Cultura Aruba ta organisa e actividad teatral di mas grandi na Aruba cu ta relaciona cu Celebracion di Dia Mundial di Teatro. Anexo na e programa di celebracion, cada aña ta otorga e Premio Nacional di Teatro na un persona, grupo of fundacion cu a traha y cu a contribui grandemente cu e desaroyo di teatro na Aruba.<ref>[https://24ora.com/dca-cu-premio-nacional-di-teatro-aruba-2005-2021/ DCA CU PREMIO NACIONAL DI TEATRO ARUBA 2005-2021], 6 di juni 2021</ref> Cada lustro ta ser entrega alaves e “Reconocemento Special di Bida Largo” na un persona, cu a dedica henter su bida na servicio di teatro, pa su trabou, sacrificio y aporte den e campo teatral.<ref>https://arubanative.com/2024/04/04/premio-nacional-di-teatro-2024/ https://arubanative.com/2024/04/04/premio-nacional-di-teatro-2024/], Aruba Native (4 di april 2024)</ref> ----------------------------------------- '''Museum of Industry''' (''Museo di Industria'') ta un [[museo]] na [[Aruba]], dedica na e historia industrial di e isla, ku a kuminsá den [[siglo 19]]. E ta situa na [[San Nicolas]], den e edificio monumental di e toren di awa. Despues di restauracion di e edificio e museo a habri na juli 2016. == Exhibicion permanente == Pa medio di exposicionnan elabora y instalacionnan multimedia e museo ta mustra sinku pilar economico importante den historia di Aruba. E ta trata di e industrianan di oro, [[Aloe vera|aloe]], fosfato, petroleo y [[turismo]]. Museo di Industria ta forma parti di Fundacion Museo Arubano, cu ta un fundacion cu ta traha pa mantene, preserva y protehá e sector cultural di Aruba, historia y naturalesa. == Edificio == E toren di awa a wòrdu konstruí na 1939; architecto tabata [[Pieter van Stuivenberg]]. Su construccion ta konsistí di tres sekshon: e substruccion, e shaft vertical halto, y e tanki na e parti ariba. Na 2003 Fundacion Fondo pa Monumento Aruba (SMFA) a kumpra e edificion pa asina e por ser restaurá i konservá como un di e monumentonan di Aruba. E museo ta mustra pa medio di exposicionnan elabora y instalacionnan multimedia e sinku industria mas importante den historia di Aruba: oro, [[Aloe vera|aloe]], fosfato, petroleo y [[turismo]]. E Museo di Industria ta situá den e Toren di Awa na San Nicolas i ta konta e historia industrial di Aruba, ku a kuminsá den siglo 19. E toren di awa a wòrdu konstruí na 1939 i ta konsistí di tres sekshon: e substruccion, e shaft vertical halto, y e tanki na e parti ariba. A kumpra e Toren di Awa pa e Monumentonan di Fundashon na 2003 asina e por ser restaurá i konservá como un di e monumentonan di Aruba. E Museo di Industria ta forma parti di Aruba Fundacion di Museo (Fundacion Museo Aruban), cu ta un fundacion cu ta traha pa mantene, preserva y protehá e sektor kultural di Aruba, historia i naturalesa. E museo di E industria ta habri tur dia for di 9'or di mainta te 6 di atardi. The Museum of Industry is located in San Nicolas—better known as the art capital of Aruba. This museum exhibits the industrial history of gold, aloe, phosphate, oil and tourism through elaborated displays and multimedia installations.<ref>https://www.cspnv.com/pdf/aruba-today-20240402.pdf Create museum memories], Aruba Today (2 di april 2024)</ref> The Museum of Industry is situated in the Water Tower in San Nicolas and narrates Aruba's industrial history, which began in the 19th century. The Water Tower was built in 1939 and consists of three sections: the substructure, the high-rising vertical shaft, and the tank at the top. The Water Tower was purchased by the Monuments Fund in 2003 so it can be restored and preserved as one of Aruba's monuments. The Museum of Industry is part of Aruba Museum Foundation (Fundacion Museo Aruban), which is a foundation set to maintain, preserve, and protect the Aruban cultural sector, history, and nature. The museum of Industry is open daily from 9 am till 6 pm. For more information, check out their Facebook page Museum of Industry Aruba. ----------------------------- ==Musica den Caribe Hulandes== * en.wiki:Music of the former Netherlands Antilles E músika di Antias Hulandes ta un kombinashon di elementonan nativo, afrikano i europeo, i ta estrechamente konektá ku tendensia di paisnan bisiña manera Venezuela i Colombia i islanan manera Puerto Rico, Cuba, Santo Domingo, Haiti, Martinique, Trinidad, Dominica i Guadeloupe. E islanan di Curaçao i Aruba, ku tabata forma parti di Antillanan Hulandes, ta konosí pa nan vals, baile, mazurka i un tipo di músika ku ta wòrdu yamá tumba, ku a haña su nòmber for di e tambornan di conga ku ta akompañá e músika. E otro islanan ta hopi mas chikitu ku Aruba, Bonaire i Curaçao. Nan ta Sint Eustatius, Sint Maarten i Saba. Sint Eustatius tin un bida nocturno chikitu, ku solamente un club nocturno (e zouk Largo Height Disco) [1] na 1996. E habitantenan, e "Statianonan", ta tene baile improvisá den kaya, yamá "road blocks", usando stereo di outo. Saba tin un kantidat di baile den diferente restorant, inkluyendo un gran variedat di hip hop, calypso, soca, kompa, zouk, bouyon, reggae i merengue. Sint Maarten tin un bon konosí tradishon di karnaval ku músika i baile, ku ta tuma lugá meimei di aprel i ku ta kulminá ku e tradishonal kimamentu di Rei Moui-Moui, i tambe un kantidat di klubnan di anochi i kasinonan ku músika; "spot"nan popular kaminda lokalnan ta bai baila ta inkluí Boo Boo Jam i Lago Height, tur dos situá na e parti nort (franse) di Sint Maarten; e banda di kasinonan mas popular ta King Bo-Bo, konosí komo e "King of Calypso". 2] == Aruba == Musica ta masha estrechamente conecta cu e cultura Aruba, y ta hunga un rol importante den fiesta, carnaval y celebracionnan informal. E músika di karnaval a nase na Trinidad na fin di siglo 18, i ta kombiná temanan romántiko, melodía inspirá den calypso, i tambor di tumba. Otro selebrashonnan Arubiano ku ta basá riba músika ta incluí Dera Gai, Dande, Gaita i Aguinaldo. Op Aruba speelt muziek niet alleen op feestdagen een belangrijke rol, maar ook tijdens de carnavalsperiode en informele vieringen. Omdat het eiland zo klein is, heeft de muziek van Aruba rijke invloeden van Afrika, Europa en Latijns-Amerika. De muzikanten hebben de muziek wel een onmiskenbaar Arubaans/Antilliaans geluid gegeven zodat het toch niet hetzelfde is. {{div col}} * [[Asambeho]] * [[Calypso]] * [[Roadmarch]] * [[Steelband]] * [[Dande]] * [[Tumba]] * [[Waltz antiano]] * [[Bolero]] * [[Soca]] * [[Caha di Orgel]] {{div col end}} ==Bonaire== E isla di Bonaire ta konosí pa un kantidat di baile, entre otro e baile di Bari i e baile di Simadan. Polka, carioca, rumba, merengue, danza, joropo, jazz waltz i mazurka importá tambe ta popular. [[Baile di Sinta]] ta un baile popular di fertilidat, ku ta wòrdu ehekutá rònt di un palo di mei. Cancionan di trabou tradicional Africano na Bonaire a evoluciona cu tempo den cancionan ritual cu baile compleho, instrumentacion y polifonia. 3] E Bari, ku ta wòrdu ehekutá durante e festival di e mesun nòmber, i tambe na otro okashonnan, ta wòrdu dirigí pa un kantante soltero ku ta improvisá tekstonan ku ta komentá eventonan lokal i figuranan (un kantante asina ta similar na un calypsonian). E baile di Bari, ku ta wòrdu ehekutá durante e festival di Bari, ta bai huntu ku un tambor ku ta parse un bongo, yamá un Bari. E promé parti di e baile ta presentá hòmbernan ku ta kompetí den un baile stilizá, ritual pa muhénan, siguí pa un parti kaminda e parnan ta baila, maske nan no ta mishi (e ta similar na tumba).[ 3] Despues di e kosecha di sorgo den luna di febrüari te ku aprel, e festival di Simadan ta tuma lugá pa selebrá, ku e wapa, un baile ritmiko, ku ta bai huntu ku e selebrashon. E kansionnan tradishonal di Simadan ta inkluí tres forma di yamada i kontesta, e Dan Simadan, Belua i Remailo. Nan ta uza instrumentonan manera bari, wiri, karko, quarta, guitar, triangle y clapping. 3] {{div col}} * [[Bari]] * [[Simadan]] * [[Tumba]] * [[]] {{div col end}} ''Bari'' is a festival, dance, drum and song type from the Dutch Antillean island of [[Bonaire]]. It is led by a single singer, who improvises. Lyrics often concern local figures and events of importance.<ref>{{cite web|url=http://www.geographia.com/bonaire/boncul01.htm|work=Geographica: Bonaire|title=Culture: A Rich and Diverse Heritage|access-date=December 3, 2005}}</ref> ==korsou == {{div col}} * [[Wals antiano]] * [[Danza]] * [[Mazurka]] * [[Tumba]] * [[Tambu]] * [[Muzik di zumbi]] * [[Ritmo Kombina]] * [[Latin rap]] * [[Caha di Orgel]] {{div col end}} ''[[Tumba (music)|Tumba]]'' is a style of Curaçao music, strongly African in origin, despite the name's origin in a 17th-century Spanish dance. Traditional ''tumba'' is characterized by scandalous, gossiping and accusatory lyrics, but modern ''tumba'' often eschews such topics. It is well known abroad, and dates to the early 19th century. It is now a part of the [[Carnival Road March]].<ref>{{cite book|author=De Ledesma, Charles |author2=Gene Scaramuzzo |chapter=Dance-Funk Creole-Style|year=2000 |editor=Broughton, Simon |editor2=Ellingham, Mark |editor3=McConnachie, James |editor4=Duane, Orla|title=World Music, Vol. 2: Latin & North America, Caribbean, India, Asia and Pacific|pages=289–303|publisher=Rough Guides|isbn=1-85828-636-0}}</ref> == Sint Maarten == {{div col}} * [[Ponum]] * [[Quimbe]] {{div col end}} ''[[Quimbe]]'' is a topical song form from the Dutch Antillean [[St Maarten]]. It traditionally accompanies the ''ponum'' dance and drumming, but is now often performed without accompaniment. Lyrics include gossip, news and social criticism, and use clever puns and rhymes. Performance is often competitive in nature.<ref>{{cite book|title=New Grove Dictionary of Music & Musicians|editor=Sadie, Stanley|chapter=Dutch Antilles|publisher=Macmillan Publishers|location=London|year=1995|isbn=1-56159-174-2|page=777}}</ref> Other genres include: {{div col}} * [[Latin hip hop|Latin Rap]] * Ritmo Kombiná * [[Tambu (music)|Tambú]] * Seú * Wals * [[Zumbi]] {{div col end}} ----------------------------------------------------- --------------------------- Het Natuurhistorisch Museum van Bonaire is een museum geopend in 1885 en gevestigd in Kralendijk op Bonaire . Geschiedenis Gebouwd in 1885 door een Venezolaanse plantage-eigenaar, werd de eigenaar er na de Tweede Wereldoorlog van beschuldigd samen te werken met de nazi's door de bewegingen van transportschepen met een zender-ontvanger door te geven aan Duitse onderzeeërs in de Caribische Zee. De eigenaar wordt in Venezuela gearresteerd en de eigendommen worden in beslag genomen. Vervolgens werd het in 1947 aangekocht door de familie Herrera , een van de meest invloedrijke families op Bonaire . Het huis heette destijds het “Van der Reehuis”. Het groeide uit tot een kleine winkel met vlees van de plantage in Washington, houtskool, groenten, ingeblikte goederen en vervolgens bier en limonade. Tegenwoordig is dit herenhuis een van de historische monumenten van Bonaire en herbergt het het Bonaire Natural History Museum. Het bewaart Indiase kunstvoorwerpen, schelpen en zeedieren , Bonaire-vogels, koralen, schelpenfossielen, plantagegereedschappen, antieke flessen en nog veel meer . --------- '''FuHiKuBo''' (Fundashon Históriko Kultural Boneriano) ta un organisashon boneriano dedika na registra e historia di Boneiru. El a wordu funda dia 6 di ougustus 1998. == link eksterno == * [http://archivoboneiru.com/ Wepsait di Archivo di Boneiru] FuHiKuBo (Fundashon Históriko Kultural Boneriano) es una organización de Bonaire dedicada a registrar la historia de Bonaire. La fundación se creó el 6 de agosto de 1998 y se dedica a la[1]: Dat doet zij onder meer door Bonairiaanse ouderen op video te laten vertellen over hun eigen geschiedenis. De collectie bestaat uit archiefmateriaal verzameld door Boi Antoin. Via de website archivoboneiru.com zijn meer dan 1000 interviews en documentaires te zien die een beeld geven van het eiland.<ref>[https://www.unesco.nl/nl/artikel/unesco-accrediteert-bonairiaanse-stichting-fuhikubo Unesco accrediteert Bonairiaanse stichting Fuhikubo], 11 di september 2020</ref> {{Appendix}} ------------------------- {{Variante|a}} {{Databox}} [[File:Dakkappellen Weststraat 15.jpg|thumb|275px|Dak di Casita Geel]] '''Casita Geel''' (of ex-cas di Aruba Bank) ta un cas di cunucu na [[Oranjestad (Aruba)|Oranjestad]], [[Aruba]], situa den centro di ciudad na Weststraat 15. E ta un [[monumento]] proteha y a wordo registra den Registro di Monumento dia 10 di mart 2011. Het kunukuhuis gelegen aan de Weststraat 15 is een beschermd monument en is op 10 maart 2011 in het Monumentenregister ingeschreven.[2] Het is eigendom van de Stichting Monumentenfonds Aruba en was tot eind 2019 in gebruik als kantoor van ARINA. == Historia == Casita Geel ta un cas di cunucu construi na aña 1908 na crusada di Caya G.F. Betico Croes (antes Nassaustraat) y Waterweg, pega cu e edificio di Aruba Bank. Ta probable cu e parti central di e cas a ser construi na 1860 pa un [[Fransia|Frances]]<ref>{{Citeer boek|titel=Bouwen op de wind|auteurlink=|auteur=Olga van der Klooster en Michel Bakker|medeauteurs=|taal=nl|url=|uitgever=Stichting Libri Antilliani|datum=2007|pagina's=|ISBN=978-90-75238-19-8}}</ref> y na 1908 a wordo cumpra pa Richard Johan Eman van der Biest kende tabata casa cu Catharina van der Biest-Oduber. Di e matrimonio aki a nace seis yiu cual tur seis a lanta den e cas aki. Un di e yiunan Frederica van der Biest-Eman a casa cu John Gerard Eman, fundador di e prome instituto financiero di Aruba, Aruba Bank. For di aña 1999 e cas a keda inhabita y no a ser uza mas.[[File:Aruba Bank.jpg|thumb|left|John Eman Bank den Caya Betico Croes]] El a resta como e ultimo casita di cunucu den e caya principal comercial di oranjestad, despues cu tur e otronan a keda tumba abou y remplasa pa edificionan nobo i mas moderno durante [[siglo 20]]. [[File:Voorgevel Weststraat15.jpg|thumb|Fachada dilanti na Weststraat 15]] ---- nl.wiki:Weststraat 15 is een stadskunukuhuis gelegen aan de Weststraat 15 in Oranjestad, de hoofdstad van Aruba. Het staat ook bekend als het Gele Huisje (of "Casita Geel" in Papiaments) of ex-Aruba Bank Huisje. Het is tot stand gekomen mogelijk in 1908. Er is ook sprake volgens Plantage Zorg en Hoop dat het in 1860 zou zijn gebouwd door een Fransman.<ref>{{Citeer boek|titel=Bouwen op de wind|auteurlink=|auteur=Olga van der Klooster en Michel Bakker|medeauteurs=|taal=nl|url=|uitgever=Stichting Libri Antilliani|datum=2007|pagina's=|ISBN=978-90-75238-19-8}}</ref> [1] Het jaartal 1908 en huisnummer 97 boven de hoofdingang zouden hierdoor verwijzen naar een verbouwing uitgevoerd door de toenmalige eigenaar Richard Johannes Eman die het had aangekocht. Eman was gehuwd met Johana van der Biest en samen kregen ze zes kinderen. Als volwassene trouwde een van de dochters met de bankier John Gerard Eman die de stichter was van de Aruba Bank. Originalmente, la casa estaba situada en la esquina noroeste de Caya G.F. Betico Croes, antigua Nassaustraat, y Waterweg. Estaba situada con su fachada alejada de la línea de edificación con una plaza con grandes árboles delante. En el contexto urbano y sobre todo para la principal calle comercial de Oranjestad, esta casita era muy especial porque seguía siendo la última casa stadskunuku presente en esta calle. Todas las demás casas stadskunuku habían sido demolidas durante el siglo XX y sustituidas por nuevos edificios más modernos. == Historia == == Galeria == <gallery widths="200" heights="200"> </gallery> {{Commonscat}} {{Appendix}} Casita Geel ta un cas di cunucu construi na aña 1908 na crusada di Caya Betico Croes y Waterweg, pega cu e actual edificio di Aruba Bank. Probablemente e parti central di e cas a ser construi na 1860 pa un Franses y na 1908 a wordo cumpra pa Sr. Richard Johan Eman van der Biest kende tabata casa cu Catharina van der Biest- Oduber. Di e matrimonio aki a nace seis yiu cual tur seis a lanta den e cas aki. Un di e yiunan Frederica van der Biest- Eman a casa cu John Gerard Eman, fundador di e prome instituto financiero di Aruba, Aruba Bank. For di aña 1999 e cas a keda inhabita y no a ser uza mas. Na aña 2000 cu e meta pa preserva e casita aki pa futuro generacionnan y evita e bay perdi a dicidi pa muda esaki pa un locacion nobo na Weststraat. Pa aloca e monumento a busca un tereno den Oranjestad mes paso akinan ta caminda cu e cas di cunucu mester a keda mirando cu ta den e area aki so por a haya e tipo di casnan aki. Un otro punto importante tabata cu mester a haya un tereno caminda por a aloca e cas mescos cu na su tereno original na un distancia di 14 meter for di e rooilijn esaki ta ser considera un locacion historico. Asina a logra yega na e tereno caminda e edificio ta actualmente despues cu e tereno a keda traspasa pa Stichting Monumentenfonds Aruba. Esaki ta e unico biaha cu na Aruba a muda un monumento completamente. Despues di a fungi como museo, oficina, restaurant awor eCasita Geel lo ta e cas nobo di Moonshine Diaquiri & Co.<ref>[https://awemainta.com/wp-content/uploads/2023/10/AM231010.pdf E portanan di Casita Geel lo habri un biaha mas pa publico], AweMainta (10 di oktober 2023)</ref> {{Appendix}} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =|titulo=}} {{References}} }} [[Category:Hende]] [[Category:Monumento|Aruba]] [[Category:Aruba]] ------------------------------- User:Curatoraruba10/sandbox '''Museo di Industria''' ta un [[museo]] na [[Aruba]]. E ta situa den [[Watertoren San Nicolas|Watertoren di San Nicolas]], un edificio monumental na skina di Bernardstraat y Caya Cooper.? E museo tin un exposicion permanente cu ta pinta e desaroyo industrial di Aruba, cuminsando cu e explotacion minanan di oro, e cosecha di aloe, e industrianan di fosfaat y petroleo y finalmente cabando cu [[turismo]]. Het Industriemuseum, gehuisvest in de voormalige watertoren te San Nicolas, geeft een beeld van de industrialisatie van Aruba. Dat verhaal begint met het goud delven, de aloëwinning, de fosfaatindustrie, om dan eerst uit te komen bij de olie­industrie en ten slotte het toerisme.  == Watertoren San Nicolas == E edificio iconico aki ta situa na un punto cardinal di e pueblo di San Nioclas, construi pa LWV (Lands Water Voorziening, awendia WEB Aruba NV) den e decada di 1930 pa genera un precion di awa stabiel den e boom town San Nicolas. Architecto tabata [Pieter van Stuivenberg]], kende tabata traha pa LWV na korsou. == locatie == Museo Industrial ta situa alabez den un edificio cu ta hopi apropia pa cu e tematica di e exposicion aki…e edificio monumental a ser contrui pa LWV (Lands Water Voorziening) den e decada di 1930 pa genera un precion di awa stabiel den e boom town San Nicolas. Di e forma aki por acomoda e cantidad di migrantenan cu a bin busca un bon futuro na Aruba y cu pa gran parti a establece nan mes den e pueblo aki. Pa loke ta diseño por remarca cu e ta mustra razgonan di estilonan di moderno na momento di su construccion manera art deco y nieuw bouwen cu ta refleha e enfoke riba forma, dynamismo y functionalidad di e periodo. E edificio iconico aki ta situa na un punto cardinal di e pueblo di San Nioclas y sin duda ta un recuerdo potente y symbolico di e desaroyo tecnologico industrial di e epoca atras. en.wiki: ==Industry museum== The industry museum provides an overview of the industrial activities on Aruba. It has displays of the gold, [[aloe]], phosphate ([[guano]]) and oil industries which were present on the island.<ref>{{cite web|url=https://www.aruba.com/nl/ontdek/het-industriemuseum |title=Het Industriemuseum |website=Aruba.com |language=nl |access-date=19 February 2022}}</ref> The [[public utility]] companies of Aruba have permanent exhibitions of their activities.<ref name="beautiful"/> -------------------------------- '''Museo Historico di Aruba''' ta e [[museo]] mas bieu na [[Aruba]]. E ta situa den [[Fort Zoutman]] na Oranjestad. Artwell Cain: Het oudste museum is het Historisch Museum Aruba, opgericht 1961 en nu bekend als Museo Historico Arubano (FMA). Aanvankelijk viel het museum onder het beheer van de Stichting Cultureel Centrum Aruba, in 1975 kreeg het een eigen stichtingsbestuur. De doelstelling was het oprichten en beheren van één of meer musea met objecten en kunstzinnige voorwerpen van cultuurhistorisch en natuurhistorisch belang en de bewustwording van de Arubaanse bevolking van het verleden.4 In 1984 kreeg het museum een permanente behuizing in het historische Fort Zoutman, in het centrum van Oranjestad. Dit gebouw dateert uit 1798, de ernaast gelegen Willem III-toren uit 1868. ------------------------------------------- {{Databox}} [[File:Museo di Tambu Shon Cola.jpg|thumb|Museo di Tambú Shon Cola]] '''Museo di Tambú Shon Cola''' ta un [[museo]] chikitu na [[Kòrsou]]. E ta situá ost di [[Willemstad]] entre [[Spaanse Water]] i Sint Jorisbaai, den region di Bandariba. Den un kas di famia, tipo [[kas di kaha]], na Kaya Sabana Baka 31.<ref name="Leiden">{{nl}}Dyonna Benett & Annemarie de Wildt, [https://scholarlypublications.universiteitleiden.nl/access/item%3A3244344/view ''Museale meerstemmigheid op Curaçao''] den: Antilliaans erfgoed 2: nu en verder, Oostindie, G., & Stipriaan, A. van (red.) [[Universidat di Leiden]] (2021), pag.61-65.</ref> == Mira tambe == * [[Lista di museo na Kòrsou]] {{Appendix}} [[Category:Kòrsou|Museo]] [[Category:Kultura]] [[Category:Kòrsou]] Het Museo di Tambú Shon Cola ligt ten oosten van Willemstad, tussen het Spaanse water en de Sint Jorisbaai. Het vrijstaande huis met zijn veranda, dieprode muren en witte vensters is een eenvoudige versie van de deftige landhuizen van de witte elite, in de volksmond kas di kaha. Een bord bij de ingang vermeldt, in het Papiaments: ‘Een volk heeft recht op zijn eigen geschiedenis.’<ref name="Leiden">{{nl}}Dyonna Benett & Annemarie de Wildt, [https://scholarlypublications.universiteitleiden.nl/access/item%3A3244344/view ''Museale meerstemmigheid op Curaçao''] den: Antilliaans erfgoed 2: nu en verder, Oostindie, G., & Stipriaan, A. van (red.) [[Universidat di Leiden]] (2021).</ref> Het museum is opgericht in april 2015 door Mr. dr. René Rosalia (1948), politicus en oud­minister van Onderwijs, Cultuur, Sport en Wetenschap. Deze tambú­speler en ­componist promoveerde aan de Universiteit van Amsterdam op een onderzoek naar de wettelijke en kerkelijke repressie van afro­culturele volksuitingen. Rosalia is ook een van de drijvende krachten achter het bijschrijven van tambú in de Inventaris Immaterieel Erfgoed Nederland, in november 2016.91 In het museum bracht hij een groot deel van zijn in 1972 gestarte privécollectie onder. Tekstborden geven uitleg in het Papiaments en Engels. In vertaling: ‘Tambú werd gespeeld vanuit diepe spirituele redenen. De aanwezigheid van tambú in het leven van “yesterday’s people” was om te voldoen aan de plichten die verbonden waren met hun intense spirituele orientatie.’ Tambú bood hun bescherming en veiligheid. Met tambú kon de mens contact maken met God. Zonder tambú was je onbeschermd en zwak. Op een monitor zijn beelden te zien van een feest op Bandabou in 1991, waar paren dansen op tambú­muziek. Tambú is verbonden met de jaarwisseling en eindigt op Dumingu di Tres Rei, de zondag na Drie Koningen. De tambú­spelers identificeren zich met de zwarte koning Balthazar.92 --------- ------------ {{Variante|a}} {{Databox}} '''Johannes (Johan) Hartog''' (☆ 1912 - † 1997 na [[Salzburg]]) tabata un historiador, escritor y bibliotecario antiano. E ta ser considera un di e pioneronan cu a pone e fundeshi pa investigacion cientifico socio-cultural tocante [[Karibe Hulandes|Caribe Hulandes]].<ref>{{citeer web|url=https://www.creativeeuropedesk.nl/sites/default/files/files/UNESCO%20Aruba%20Heritage%20report%20Luc%20Alofs%20okt08_0.pdf|auteur=Alofs, Luc|titel=The Aruba Heritage Report|werk=Aruba National Commission for [[UNESCO]]|datum=2008|bezochtdatum=2023-10-19}}</ref> == Bibliografia == Johan Hartog tabata un persona remarcabel; e tabata protestant cu e converti den catolico y a promove den [[teologia]] (''doctor theologiae'') na Universidad di London.<ref name="Hartog">{{nl}}{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010402196:mpeg21:a0006|titel=Dr. Hartog vertrokken|werk=[[Amigoe]]|datum=1946-11-12|bezochtdatum=2023-10-19}}</ref> E tabata biaha hopi, entre otro den tur skina di [[Oropa|Europa]] y [[Medio Oriente]], acumulando conocemento na diferente universidad, pais y sociedad. Na juni 1940 el a yega [[Kòrsou|Corsou]]. Den añanan 1940 pa 1946 Hartog tabata redactor en hefe di [[Amigoe|Amigoe di Curaçao]], corant cu e momento ey tabatin circulacion na tur e islanan di [[Kòrsou i Dependensianan]]. Bou di su guia Amigoe a converti di un corant semanal den un corant diario.<ref name="Hartog"/> Despues di 1946 el a continua cu Amigoe como coresponsal. Entre 1946 i 1948 el a muda bek pa Hulanda, unda el a keda nombra redactor en hefe di e corant regional "Gooi- en Eemlander" na Hilversum. Desde 1948 el a traha pa Sticusa (Stichting voor Culturele Samenwerking) y tabata enbolbi pa cu lantamento di un centro cultural na [[Kòrsou]] y [[Aruba]]. Na 1950 el a wordo nombra director di e [[Biblioteca Nacional Aruba|biblioteca di Aruba]], cu tabata situa na Lagoenweg na [[Oranjestad (Aruba)|Oranjestad]]. Mas despues e biblioteca ta muda pa [[scol 1888|Wilhelminastraat]], unda Hartog a keda director te su pensioen na 1972. Hartog tabatin un cantidad di publicacion riba su nomber. Mayoria di su buki a wordo publica na Aruba pa e imprenta VAD (Verenigde Antilliaanse Drukkerijen, antes D.J. de Wit). Di su obranan algun a wordo traduci na idioma [[Ingles]] of [[Spaño]]. Mas conoci ta su obra ''Geschiedenis van de Nederlandse Antillen'' (Historia di Antias Hulandes), un cronica antiano den cuater tomo cu a sali entre 1953 y 1981.<ref>{{nl}}{{citeer web|url=https://www.bibliotecanacional.aw/pages/johan-hartog/|titel=Johan Hartog|werk=[[Biblioteca Nacional Aruba|BNA]]|datum=2018-02-23|bezochtdatum=2023-10-19}}</ref> Den e ultimo aña a saca como e di cincu tomo un registro y bibliografia historico. Na aña 1948 Hartog a casa cu Elisabeth Wouters, yiu muhe di G.J.J. Wouters (1883-1973), [[Lista di gobernador di Antia Hulandes (1634-1954)|gobernador di Antias Hulandes]] entre 1936 y 1942. Huntu nan a biba na [[La Piccola Marina]] di 1950 te 1980, ora nan a bandona Aruba pa motibu di salud di Elisabeth.<ref>{{nl}}{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010640175:mpeg21:a0088|titel=Personalia|werk=[[Amigoe]]|datum=1980-09-29|bezochtdatum=2023-10-19}}</ref> Na 1997 Hartog ta fayece na edad di 85 aña, net un luna despues di su esposa, y a wordo dera na Salzburg dia 21 di mei 1997. == Obra (seleccion) == * 1944 - ''Journalistiek leven in Curaçao'' * 1947 - ''Nederland in de West'' * 1953-1981 - ''Geschiedenis van de Nederlandse Antillen'', tomo I te cu IV * 1957 - ''Bonaire: van indianen tot toeristen'' * 1961 - ''Curaçao: van kolonie tot autonomie: na 1816'' * 1962 - ''Het verhaal der Maduro's en foto-album van Curaçao, 1837-1962 : uitgegeven ter gelegenheid van het honderd vijfentwintigjarig bestaan van S.E.L. Maduro & Sons'' * 1964 - ''De Bovenwindse eilanden : Sint Maarten, Saba, Sint Eustatius : eens gouden rots nu zilveren dollars'' * 1967 - ''The Honen Daliem congregation of St. Eustatius'' * 1968 - ''Luis Brion: de admiraal-financier'' (hunto cu Philip Louis Pierre Brion) * 1970 - ''Mogen de eilanden zich verheugen : geschiedenis van het protestantisme op de Nederlandse Antillen'' * 1971 - ''Honderd jaar gezelligheid in De Gezelligheid, 1871-1971'' * 1973 - ''Tula: verlangen naar vrijheid'' * 1974 - ''The courthouse of Sint Maarten'' * 1976 - ''Geschiedenis van Sint Eustatius'' * 1987 - ''Juwana Morto: Kustbatterij Aruba'' * 1996 - ''Het oude fort op de berg : gedenkboek bij het tweehonderdjarig bestaan van Fort Nassau op Curaçao'' * 1997 - ''De forten, verdedigingswerken en geschutstellingen van Curaçao en Bonaire : van Van Walbeeck tot Wouters, 1634-1942'' {{Appendix}} Johannes Hartog werd op 16 mei 1912 in Baam geboren. Hij volgde het gymnasium en studeerde vervolgens geschiedenis. In 1937, op vijfentwintigjarige leeftijd dus, promoveerde hij in Londen op de 'The Sacrifice of the Church'. Omdat het zijn voornemen was om oripntalist te worden, meldde hij zich als post-graduate student bij het Oosters Instituut in Rome. Zijn gekozen specialisatie zou de Balkan zijn. Maar de Tweede Wereldoorlog verhinderde de voorgenomen studie. Johan Hartog moest Italië verlaten. Omdat een broer van hem met zijn gezin op Curacao woonde, waar deze een betrekking bij de Shell had, belandde Johan Hartog na enige maanden en veel omzwervingen uiteindelijk op Curapao. Dr. Johan Hartog (1912-1997) was in de jaren 1940-1946 hoofdredacteur van de krant Amigoe di Curaçao, 'weekblad voor de Curaçaosche eilanden'. Onder zijn leiding werd de Amigoe een dagblad. Eind 1946 vertrok Joh. Hartog terug naar Nederland. Daar trouwde hij in 1948 met Elisabeth Wouters. Zij was een dochter van G.J.J. Wouters (1883-1973), een voormalig gouverneur van de Nederlandse Antillen (1936-1942). Vanaf 1948 was Hartog als medewerker van Sticusa (Stichting voor Culturele Samenwerking) betrokken bij de oprichting van het Culturele Centrum Curaçao en het Cultureel Centrum Aruba. In 1950 werd hij benoemd tot directeur van de Arubaanse bibliotheek aan de Lagoenweg in Oranjestad. Later zou de bibliotheek naar de Wilhelminastraat verhuizen, hij bleef er directeur tot zijn pensionering in 1972. Hartog heeft een aantal publicaties op zijn naam staan. Bekendst is zijn tussen 1953 en 1981 verschenen 'Geschiedenis van de Nederlandse Antillen', vier kloeke delen en een register. In de jaren tachtig verhuisde het echtpaar Hartog van La Piccola Marina op Aruba naar Oostenrijk, waar ze overleden in 1997. Bronnen: * "Dr. Hartog vertrokken", in: Dagblad Amigoe di Curaçao d.d. 02-11-1946 *"Cultuur op korte termijn", in: Amigoe di Curaçao: Dagblad voor de Nederlandse Antillen d.d. 31-05-1950 * "Verdiensten Hartog gememoreerd. Arubaanse bibliotheek viert 20-jarig bestaan", in: Amigoe di Curaçao: Dagblad voor de Nederlandse Antillen d.d. 14-08-1974 * "Mevrouw Hartog werd 80 jaar", in: Amigoe d.d. 17-01-1987 Bekendst is zijn tussen 1953 en 1981 verschenen 'Geschiedenis van de Nederlandse Antillen', vier kloeke delen en een register. In de jaren tachtig verhuisde het echtpaar Hartog van La Piccola Marina op Aruba naar Oostenrijk, waar ze overleden in 1997. Entre 1953 y 1981 el a publica un cronica di e historia antiano den cuater tomo bou di e nomber 'Geschiedenis van de Nederlandse Antillen'. Mayoria di su buki a wordo publica pa e imprenta D.J. de Wit na Aruba. vijf delen waarvan de laatste 1981: Registerdeel en historische bibliografie bij de Geschiedenis van de Nederlandse Antillen Eerst die man. Doctor theologiae. Gepromoveerd in de Godgeleerdheid aan de Universiteit van Londen. UH rechtzinnig protas- j tantsche familie. Werd Roomsch- Katholiek. Reisde véél. De Balkan, Rusland. En het Beloofde Land („the much promised land" schreef — geestig en sarcastisch — onlangs „Linie"). Zoo vergaarde Hartog zijn wijsheid. Aan vele universiteiten (iater ook de Pauselijke van Rome), in vele landen en milieus. Met' die wetenschappelijke en wereldwijsheid spoelde hij, na Juni 1940, aan op Curagao. Een zéér vreemde eend in die subtropische bijt. Het was wijsheid van den Kerkvorst van dit kleinste deel des Rijks — Monseigneur Petrus Innocentius Verriet, den bisschop — dat hij Hartog de leiding gaf van het Missie-orgaan, het algemeene nieuwsblad Amigoe di Curagao, dat eenige malen per week verscheen. Hartog maakte er een dagblad van. Een heel merkwaardig, heel pittig, heel persoonlijk dagblad, soms veel te dwaas, maar altijd pittig en de moeite waard. Soms ging de wijsheid van hoofdartikelen en beschouwingen hoog uit boven dagbladpeil. Soms daalde Dr. Hartog naar het peil van de dorpsgemeenschap en spotte op dat peil j dat de spaanders er af vlogen.<ref>{{nl}}{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010480233:mpeg21:a0041|titel=Vreemde geschiedenis. Waarom mag Hartog niet terug?|werk=Algemeen Dagblad|datum=1946-11-15|bezochtdatum=2023-10-19}}</ref> ------------------------------------- [[File:La Piccola Marina (Aruba) 19 09 28 897000.jpeg|thumb|275px|Fachada di La Piccola Marina]] '''La Piccola Marina''' ta un edificio na [[Oranjestad (Aruba)|Oranjestad]], [[Aruba]]. El a wordo diseña como cas na 1950 pa arkitecto [[Jan Nagel]] (1913-1972) riba encargo di [[Johan Hartog]] (1912-1997), historiador, escritor y bibliotecario na Aruba. E cas ta unico den su sorto na Aruba. == Edificio == E cas di dos piso ta situa den centro di ciudad na L.G. Smith Blvd. 68, banda di [[Fort Zoutman]] cu bista riba bahia di Paardenbaai y Wilhelmina Park.<ref>{{nl}}{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010640114:mpeg21:a0015|titel=Te Koop|werk=[[Amigoe]]|datum=1980-07-19|bezochtdatum=2023-10-17}}</ref> E piso abou ta consisti di entre otro un terasa, kamber pa studia, comedor, cushina i kamber cu baño pa e sirviente. E piso ariba tin un sala grandi, dos kamber y un baño. Cada piso tin un superficie di masomenos 90 m². Den e cura tin un casita di aproximadamente 20 m². Ultimo decadanan el a fungi entre otro como oficina y ta actualmente e sede di [[Kolegio di supervishon finansiero Aruba|Colegio di supervision financiero di Aruba]]. == Literatura == * Olga van der Klooster & Michel Bakker, ''Bouwen op de Wind: Architectuur en Cultuur van Aruba'', Stichting Libri Antilliani (2007), pag. 187. {{Appendix}} [[Category:Aruba]] De benedenverdieping omvat een terras, studeerkarr eetkamer, keuken, bijkeuken en dienstbodenkamer met badkamer. De bovenverdieping bestaat uit c. . grote woonkamer met grandioos uitzicht, twee slaapkamers en een badkamer. De oppervlakte is circa 90 m 2 per verdieping. In de tuin bevindt zich bovendien een tuinhuisje van circa 20 m 2. Het huis is voorzien van veel kasten en verfijningen en verkeert dank zij zorgvuldige bewoning en regelmatig onderhoud, in uitstekende conditie. Uniek voor Aruba en zeer aantrekkelijk geprijsd op NAf. 285.000,- k.k. ----------------------------- '''Adolf Kock''' (1936) ontving een Zilveren Anjer in 2022 vanwege zijn geschiedkundige kennis over [[Aruba]]. Met zijn kennis en verzameling van 1 miljoen foto's vanaf 1800 tot nu heeft hij een belangrijke bijdrage geleverd aan het behoud van ons [[cultureel erfgoed]]. -------------- == Tula == ===Vrijheidsstrijder wordt nationale held=== Tula werd steeds meer gezien als symbool tegen de slavernij. In 2010 werden hij en andere leiders van de slavenopstand officieel [[Rehabilitatie (recht)|gerehabiliteerd]] als ‘mannen en vrouwen van eer en goede naam’ en op initiatief van het Fundashon Rehabilitashon Tula werd hij zelfs officieel uitgeroepen tot [[Held|nationale held]] van Curaçao.<ref name="historiek.net">[http://historiek.net/slavenleider-tula-uitgeroepen-tot-nationale-held/8736/#.VzQr1vmLTIV Historiek.net: ''Slavenleider Tula uitgroepen tot nationale held'']</ref> Dit werd nog eens benadrukt in [[2013]], toen het 150 jaar geleden was dat de slavernij door Nederland werd afgeschaft. Dat jaar werd door de ministerraad namelijk uitgeroepen tot het jaar ter ere van de vrijheidsstrijder Tula.<ref>[http://www.curacaovoorjou.nl/cultuur/tula.html Curaçao voor jou: ''Tula'']</ref> Volgens oud-premier [[Don Martina]] kan de nationale held Tula zich nu voegen bij illustere internationale vrijheidsstrijders zoals [[Nelson Mandela]], [[Martin Luther King]] en [[Mahatma Gandhi|Gandhi]].<ref name="historiek.net" /> Sinds 2020 is hij opgenomen in het lijstje van vijftig onderwerpen die inkijk geven in de Curaçaose geschiedenis, de zgn. [[Canon van Curaçao]].<ref name="Canon">{{Citeer web|url=https://canoncuracao.cw/7-tula/|titel=Tula|werk=Canon van Curaçao|datum= |bezochtdatum=14 november 2021}}</ref> In Nederland gaat deze erkenning moeizamer. In 2021 werd een motie in de [[Tweede Kamer]] om Tula op te nemen in het onderwijs nog afgewezen, maar op 29 oktober 2022 werd wel een motie aangenomen om meer aandacht geven aan de verhalen van vrijheidsstrijders als Tula en anderen in het onderwijs en tegelijkertijd ook onderzoek naar hen te doen.<ref>Tweede Kamer der Staten-Generaal [https://www.tweedekamer.nl/kamerstukken/moties/detail?id=2022Z23444&did=2022D50514 Gewijzigde motie van het lid Sylvana Simons c.s. over het verankeren van verhalen over antikoloniale vrijheidsstrijders en verzetshelden in het onderwijs (t.v.v. 36200-VIII-68)]</ref> In de [[Nederlandse_excuses_voor_het_koloniale_verleden#Excuses_regering_voor_slavernijverleden_(Suriname_en_voormalige_Nederlandse_Antillen)|excuses van de Nederlandse regering voor het slavernijverleden]] werd Tula door minister-president Mark Rutte met name genoemd.<ref>Rijksoverheid [https://www.rijksoverheid.nl/documenten/toespraken/2022/12/19/toespraak-minister-president-rutte-over-het-slavernijverleden Toespraak van minister-president Mark Rutte over het slavernijverleden]</ref> Op 4 oktober 2023 erkende staatssecretaris [[Alexandra van Huffelen]] Tula namens Nederland als 'held voor ons allemaal'. "Het was een man die streed voor vrijheid, gelijkheid en broederschap".<ref>{{Citeer web|url=https://www.rtlnieuws.nl/nieuws/video/video/5411418/na-228-jaar-eerherstel-voor-tula-held-voor-ons-allemaal|titel=Na 228 jaar eerherstel voor Tula: 'Held voor ons allemaal'|werk=rtlnieuws.nl|datum=5 oktober 2023|bezochtdatum=5 oktober 2023}}</ref> ------------------------ {{Variante|a}} '''Monumentenbureau''' di [[Aruba]] ta un departamento gubernamental encarga cu e ordenansa di Monumento y cu a wordo institui dia [[1 di januari]] [[1996]]. E ta e instituto di conocemiento di monumento di Aruba. Su tareanan tin inclui tur asuntonan general di monumento; entre otro ta prepara y desiña y traha e descripcion pa destaho pa restauracion di monumento, ta supervisa y maneha restauracionnan, ta controla y duna permiso di monumento, ta encarga cu tur asuntonan technico di monumento, duna informacion y educa. E ta e instituto di conocemiento di monumento di Aruba. E departamento gubernamental aki ta departamento cu e expertonan di monumento di Aruba.<ref>{{citeer web|url=https://www.noticiacla.com/news/7804|titel=‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha|werk=NoticiaCla|datum=24 november 2016|bezochtdatum= }}</ref> E instancia a cuminsa elabora den un espacio chiquito den Centro Educativo Cristian na [[Oranjestad]]. Despues di diferente mudanza e ta ubica desde aña 2001 na Schelpstraat 36-38. Monumentenbureau tin un solo director desde 1996 te actual cu ta sra. ing. Yvonne Webb-Kock.<ref>{{citeer web|url=https://24ora.com/monumentenbureau-a-celebra-nan-25-aniversario/|titel=Monumentenbureau a celebra nan 25 aniversario|datum=30 maart 2021|bezochtdatum= }}</ref> == Proyectonan == Algun proyecto cu a traha riba dje: * restauracion di e Stadhuis (1996-1998) * dificio cu tabata situa band’i banco den Caya Grandi y cu a transporta esaki pa Weststraat (2000) * compleho monumental mas grandi tabata esun di Ecury * Corte di Husticia * Cas ceremonial di Gobernador . E proyecto aki a cuminsa na 1996 y e edificio tabata propiedad di gobierno. Despues di a termina e restauracion na 1998, gobierno a traspasa e edificio pa fondo di monumento. Un otro proyecto interesante cu Monumentenbureau a guia tabata e edificio cu tabata situa band’i banco den Caya Grandi y cu a transporta esaki pa Weststraat. Esaki a sosode na 2000 y ta despues di shete aña di e restauracion a pasa e edificio pa fondo di monumento. Proyecto di e compleho monumental mas grandi tabata esun di Ecury. E tabata un proyecto cu a tuma hopi aña pa wordo realisa. Corte tambe ta un compleho na unda Monumentenbureau a haci alabes acerca e interior y siguridad. Cas Ceremonial di Gobernador tambe tabata un proyecto cu Monumentenbureau a ehecuta. == Luna di monumento == A reuni cu Monumentenbureau, Monumentenfonds y Monumentenraad riba e trabounan di conservacion.Ya pa varios aña e luna di september ta dedica na e monumentonan di nos Pais. Aruba ta conta cu varios edificio y obheto cu ta monumento cu ta wordo conserva como parti di nos herencia cultural. {{Appendix}} *NOTES Monumentenbureau ta e instancia gubernamental encarga cu e ordenansa di Monumento, ta encarga cu Su tareanan tin inclui tur asuntonan general di monumento; entre otro ta prepara y desiña y traha e descripcion pa destaho pa restauracion di monumento, ta supervisa y maneha restauracionnan, ta controla y duna permiso di monumento, ta encarga cu tur asuntonan technico di monumento, duna informacion y educa. E ta e instituto di conocemiento di monumento di Aruba. E departamento gubernamental aki ta departamento cu e expertonan di monumento di Aruba.<ref>{{citeer web|url=https://www.noticiacla.com/news/7804|titel=‘Seroe Colorado community church’ indica como monumento proteha|werk=NoticiaCla|datum=24 november 2016|bezochtdatum= }}</ref> Monumentenbureau tin diferente tarea, entre otro E cambio grandi na 2013 tabata cu e departamento mes a cuminsa pinta mapanan di restauracion y Monumentenbureau mes ta haci e direccion y supervision ora e proyecto ta wordo ehecuta. Monumentenbureau tin un solo director desde 1996 te actual cu ta sra. ing. Yvonne Webb-Kock. RECIENTEMENTE Monumentenbureau a celebra nan di 25 aniversario. E departamento a bay Misa na unda pastor di Misa di Oranjestad a bendiciona cada empleado. Alabes a bay un reunion cu nan Minister di Cultura sra. mr. Xiomara Maduro na unda a celebra e aniversario. Gobierno a institui dia 1 di januari 1996 por medio di un decreto gubernamental un Bureau cu e nomber Monumentenbureau. A cuminsa elabora den un espacio chiquito den Centro Educativo Cristian y despues di un luna a muda na Maria Convent den e hala na Dominicanessestraat. Monumentenbureau a cuminsa crece y na juni 1997 a muda pa Zoutmanstraat 1. Na aña 2001 a muda pa Schelpstraat 36-38 na unda e departamento ta hubica te ainda. Monumentenbureau durante aña a crece y asina tamb {{Appendix}} --------------------- nl.wiki Het '''Monumentenbureau''' is op 1 januari 1996 opgericht en is een overheidsdienst van het Land Aruba, nadat in december 1994 de [[Monumentenraad]] was ingesteld. Daarna op 17 juni 1996 werd de [[Stichting Monumentenfonds Aruba]] ingesteld. Deze drie organen worden samen de Monumentenzorg van Aruba genoemd. Ze ressorteren alle drie onder de Minister belast met cultuur aangelegenheden. De Monumentenraad is het adviesorgaan die gevraagd of ongevraagd advies aan de Minister geeft. De Stichting Monumentenfonds Aruba is een zelfstandig rechtspersoon, eigenaar van een aantal beschermde monumenten en het financieel orgaan. Het Monumentenbureau is een gespecialiseerde overheidsdienst belast met al de algemene aangelegenheden betreffende monumenten en is ook het technisch orgaan.<ref>[https://www.overheid.aw/ ], Gobierno.aw </ref> Monumentenbureau t’e instancia gubernamental encarga cu e ordenanza di Monumento, ta encarga cu tur asuntonan general di monumento, ta prepara y desiña y traha e descripcion pa destaho pa restauracion di monumento, ta supervisa y maneha restauracionnan, ta controla y duna permiso di monumento, ta encarga cu tur asuntonan tecnico di monumento, duna informacion y educa y t’e instituto di conocemiento di monumento di Aruba. E departamento gubernamental aki ta ekipa cu e expertonan di monumento di Aruba. Conforme e ordenanza di Monumento, AB 1991 no GT 46, articulo 4, Minister di Cultura, sra. mr. Xiomara Maduro, ta indica por medio di un decreto pa un edificio bira un monumento proteha. Monumentenbureau t’e instancia di Gobierno encarga pa ehecuta e proceso di proteccion. Directora di Monumentenbureau, sra. ing Yvonne Webb-Kock tin e mandato di e Minister di Cultura pa e.o. efectua den su nomber e proteccion. Den e proceso y conforme e ordenanza ta scucha Monumentenraad cu a duna aprobacion. E tareanan di Monumentenbureau ta encera; compila norma y criterio pa proteccion y e proceso di proteccion, haci estudio y investigacion, guia tecnico pa restauracion y lidera su ehecucion, pinta mapa, controla permiso, ehecuta maneho di gobierno, informacion y promocion di nos monumentonan, etc.<ref name="Monumento">[https://www.gobierno.aw/actualidad/noticia_47171/item/monumentenbureau-a-celebra-nan-di-25-aniversario_56269.html Monumentenbureau a celebra nan di 25 aniversario], Gobierno.aw (1 mei 2021). Recupera september 2021.</ref> E prome proyecto cu Monumentenbureau a guia tabata restauracion di nos Stadhuis. E Proyecto aki a cuminsa na 1996 y e edificio tabata propiedad di gobierno. Despues di a termina e restauracion na 1998, gobierno a traspasa e edificio na e fondo di monumento. Otro proyectonan interesante cu Monumentenbureau a realisa ta: A guia tabata e edificio cu tabata situa bandi banco den caya grandi y cu a translada pa Wesstraat. Esaki a socede na 2000 y ta despues di shete aña despues di e restauracion a pasa e edificio na e fondo di monumento. Proyecto di e compleho monumental mas grandi compleho ECURY cu a tuma hopi aña pa wordo realisa. Corte;. Cas Ceremonial di Gobernador; Monumentenbureau a duna hopi atencion pa educa nos alumnonan asina a duna les na tur scol basico y secundario y tambe na universidad. Directora tambe a educa varios maestro na Aruba, Corsou, Bonaire y Sint Maarten cu educacion riba nivel di masters den e materia di arkitectura di Aruba. Monumentenbureau sa organisa e Paseo Monumental cada aniversario, pero lamentablemente covid-19 a haci esaki imposibel pa organisa e biaha aki pa celebra nos di 25 aniversario. A haci inventarisacion di tur monumento y actualmente ta efectua y documentatur informacion automatisa di cada monumento. Director ing. y personal Yvonne Webb-Kock di Monumentenbureau.Restauracionnan y mantencion cu ta andando actualmente ta e proyecto di oficina di DRH, e interior di ex Laboratorio pa DVG y e mantencion hopi grandi pa e compleho di Corte. Monumentenbureau en conexion cu nan di 25 aniversario lo duna informacion via nos facebook page “monumentenbureau” tocante entre otro: * Kico ta un monumento; * kico ta e rekisitonan pa un permiso; * cuanto monumento ta protegi; * kico ta un monument A; * y kico ta un monument B; == Historia == Gobierno a institui riba 1 di januari 1996 por medio di un decreto gubernamental un Bureau cu e nomber Monumentenbureau. A cuminsa elabora den un espacio chikito den Centro Educativo Cristian y despues di un luna a muda na Maria Convent den e hala na Dominicanessestraat. Monumentenbureau a cuminsa crece y na juni 1997 a muda pa Zoutmanstraat 1. Na aña 2001 a muda pa Schelpstraat 36-38 na unda e departamento ta hubica te ainda.<ref name="Monumento"/> {{Appendix}} -------------- ---------------------------- de.wiki De Kalkoven Aruba is een historische kalkoven die nu in het grootstedelijk gebied van Oranjestad staat . Het dateert uit 1892 en is ontworpen door Santiago Tromp en tot 1949 geëxploiteerd door zijn zoon Felipe Santiago Tromp (1883-1960). Het is de enige authentieke kalkoven op Aruba die nog intact is. Tegenwoordig is het een van Aruba 's weinige industriële monumenten . Voorheen werden eenvoudige veldovens zonder wanden gebruikt. In 1970 is het gerestaureerd en opgenomen in de lijst van monumenten (Lijst van monumenten op Aruba) met het nummer 01-013. Geschiedenis Voordat cement werd geïmporteerd, werden alle gebouwen op Aruba gemaakt met kalkmortel . In die tijd werd de kalk gewonnen uit harde koralen en mosselschelpen en drie dagen boven een houtvuur gebrand. De zo geproduceerde ongebluste kalk werd geblust met water, vermalen en in combinatie met kleizand gebruikt om huizen te bouwen. De ongebluste kalk werd ook gemengd met de olie van aloë , gewreven en verwerkt tot lakproducten . ----------- * Kerki Protestant (Aruba) E '''Kerki Protestant''' ta un kerki di e De '''Protestantse kerk''' is een kerk van de [[Nederlandse Hervormde Kerk|Nederlandse Hervormde]] en [[Lutheranisme|Lutheraans]] gemeenschap in [[Aruba]]. Ze is niet aangesloten bij een internationale organisatie.<ref name="reform">{{nl}} Reformatorisch Dagblad, [https://www.digibron.nl/viewer/collectie/Digibron/id/tag:RD.nl,20110921:newsml_583ccb1e1294f192d493825627f25370 Veelkleurig kerk-zijn op Aruba], 21 september 2011</ref> E kerki bieu a wordo inaugura na 1846 y ta e kerki mas bieu cu ainda ta existe na Aruba. De oude kerk was in 1846 geopend, en is de oudste bestaande kerk op Aruba.<ref name="monument">{{en}} Monumenten Fonds Aruba, [https://www.monumentenfondsaruba.com/project/protestant-church/ Protestant Church]</ref> In 1950 werd er een nieuwe kerk naast gebouwd.<ref name="historia">{{nl}} Historia di Aruba, [http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&task=view&id=36&Itemid=71 Kleine Protestantse Kerk]</ref> == Historia == NOtes Construccion di e Kerki Protestant na Oranjestad a tuma luga entre 1845 pa 1846 pa e congregacion protestant na Aruba, funda na 1822. E ta construi den un estilo di construccion artesanal-tradicional, e kerki ta independiente y ta situa n’e skina zuidoost di un percela amplio delimita pa Wilhelminastraat, Schoolstraat, Rifstraat y Klipstraat. E fachada sur, cu su porche y su entrada principal, ta situa na Wilhelminastraat 1. E edificio antiguo den cual e kerki tabata situa, actualmente t’esun mas antiguo na Aruba, cumpra pa 250 florin for di famia Arends. E cas, cumpra for di famia Arends, despues a fungi como cas y leslokaal di e iglesia. A celebra e prome sirbishi dia 25 di augustus 1822. <ref>{{citeer web|url=https://24ora.com/kerki-protestant-ta-conmemora-200-ana-di-su-fundacion-na-aruba/|titel=CONMEMORACION 200 AÑA DI FUNDACION DI KERKI PROTESTANT NA ARUBA|werk=24ora.com|datum=2022-12-01|bezochtdatum=20222-12-10}}</ref> {{Appendix}} ---------------------- {{Variante|c}} '''Radio Trans Mundial Boneiru''' ta un radio-emisora ku 4 zènder na parti suit di [[Boneiru]], ku kual nan ta transmití programa [[Kristianismo|kristian]] ku ta yega te na [[Venezuela]], [[Cuba]], [[Colombia]], [[Brazil]], i otro islanan den [[Laman Karibe|Karibe]]. Sede del mayor transmisor de AM del hemisferio occidental, Shine 800 AM -el sitio de transmisión de TWR en Bonaire- llega a una audiencia potencial de 100 millones en toda América Latina y el Caribe con la esperanza de Cristo.<ref>[https://twr.org/bonaire Boneiru]</ref> == Historia == Na 1952 Paul Freed, misionario merikano, a kuminsa un organisashon mediatiko ''Trans World Radio'' (TWR), pa transmiti di [[Maroko]] pa [[Spaña]]. Despues TWR ta muda pa Monaco. Despues di expande pa otro luganan, manera Guam ta expande pa Boneiru na 1964. TWR a bira e organisashon mediatiko kristian mas grandi na mundu i ta usa, banda di e onda korto i mediano, satelite, internet i otro teknologianan pa transmiti. en.wiki: TWR started in 1952, when Paul Freed [nl] set up the organization to reach Spain by broadcasting from Morocco. Later, TWR moved to Monaco. Other major transmitting sites include Guam, Bonaire,[1] Sri Lanka, Cyprus, and eSwatini (Swaziland). multinational evangelical Christian media distributor. The largest Christian media organization in the world, it uses mediumwave or high-powered AM and shortwave transmitters, local FM radio stations, cable, satellite, Internet, and mobile device technologies. Currently, their programs can be heard in 190 countries in more than 275 languages and dialects. de.wiki:Het is een van de grootste christelijke missionaire media-aanbieders ter wereld. Opgericht door Amerikaanse missionarissen , zond het zijn eerste radioprogramma uit vanuit Marokko naar Europa op 24 februari 1954, onder de naam Voice of Tanger . Na de onafhankelijkheid van Marokko moest TWR zijn zenderlocatie in Tanger verlaten als een aanhangsel van de voormalige koloniale macht. Het zendingswerk bouwde een kortegolfzender in het Prinsdom Monaco , dat in 1960 in gebruik werd genomen. Samen met Radio Monte Carlo deelde het zendingswerk, nu omgedoopt tot Trans World Radio, midden- en kortegolftransmissiesystemen in Monaco. Een paar jaar later bouwde het zendingswerk zijn eigen zenders op locaties in het buitenland. TWR opende voor het eerst een middengolf- en kortegolftransmissiesysteem in de Nederlandse Antillen om Latijns-Amerika te bestrijken . Zenders in Cyprus , Guam , Sri Lanka , Swaziland , Zuid-Afrika en Armenië volgden in de jaren 70, 80 en 90. aire == Vakatura Trans World Radio Bonaire (Boneriano, 19 oktober 2020) Radio Trans Mundial tin 4 zènder na parti suit di Boneiru ku kual nan ta transmití programa kristian ku ta yega te na Venezuela, Cuba, Colombia, Brazil, i otro islanan den Caribe. Tur dia, for di mitar di seis di anochi te ku mitar di nuebe di mainta por tende e evangelio di Hesu-Kristo den seis diferente idioma na e frekuensia 800AM. Pa e komunidat lokal di Boneiru, Trans Mundial ta transmití di dia i anochi na 89.5FM, e Bos di Speransa. TWR begon zijn uitzendingen op 13 augustus 1964. Het is werelds eerste radiostation dat door particulieren beheerd wordt.<ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010461013:mpeg21:a0115|titel=Trans World is tien jaar op Bonaire|werk=[[Amigoe]]|datum=5 augustus 1974|bezochtdatum= 2021}}</ref> In 1964 werd het flamingo-eiland het tehuis van 's werelds eerste radiostation, dat door particulieren beheerd wordt. Na een jaar van hard werken, kwam het zendgebouw in het zuiden van Bonaire klaar. Hierin bevinden zich drie krachtige zenders. De grootste is een AM zender van 500 kw, die de frequentie 800 gebruikt op de standaard band. De twee korte golfzenders. van 50,000 watt en 250,000 watt werden toen ook geplaatst. Om deze reusachtige zenders van stroom te voorzienbouwde TWR, een centrale met twee 16 cylinders generatoren. In het begin werd «*r in 7.ps talen uitgezonden naar Zuid-, Midden- en NoordAmerika en de Caribische eilanden, heden ten dage in vijftien talen en zelfs naar India en Rusland. Het oorspronkelijke kantoor en studio-gebouwen werden ondergebracht in gewone huizen. Nu worden ze gebruikt als huisvesting voor TWR-personeel. In 1968 werd er een modern kantoor en studio gebouwd tegenover Hotel Bonaire. (1994:Studio aan de Kaya Gobernador Debrot) Het werd geopend in januari 1969. IN juli 1993 werden de kortegolf-uitzendingen gestaakt. Trans World Radio is een onderdeel van grote interkerkelijke organisatie, gesticht door Paul E. Freed. Zijn werk begon in 1954 toen Freed „the voice of Tangier" oprichtte. Er werden uitzendingen verzorgd vanuit Tanger, Marokko met een korte golf zender van 2500 watt. ---------- Vanuit Caribisch Nederland bereikt Trans World Radio (TWR) miljoenen luisteraars op het westelijk halfrond. Onze zender is met een vermogen van 440 kilowatt de krachtigste op het westelijk halfrond. Vanuit hier bereikt het Evangelie zowel Brazilië, de noordelijke landen van Zuid-Amerika, het Caraïbische Gebied, Midden-Amerika en zelfs de zuidelijke staten van de VS. Iedere toerist op Bonaire rijdt over de smalle EEG-Boulevard langs de iconische slavenhuisjes, de enorme zoutpannen en de zeldzame flamingokolonies. Onderweg zijn de 145 meter hoge antennes en het basisstation van Trans World Radio niet te missen. <ref>https://www.rd.nl/artikel/905859-trans-world-radio-zoutend-zout-vanaf-bonaire|titel=Trans World Radio „zoutend zout” vanaf Bonaire|22 december 2020}}</ref> {{Appendix}} ------- * Teater di sine na Korsou E negoshi di sine a nase na Kòrsou aproksimadamente 1916 i for di e tempu ei nos isla a konosé diferente teater di sine. Pa por prepará un dokumental spesial, nos mester di potrèt i dokumentashon di tur nos teaternan di ántes, ku nos isla a konosé.<ref>[https://extra.cw/wp-content/uploads/2017/09/Djaweps-21-September-20172.pdf Ta buskando potrèt, dokumentonan di teatro di sine di ántes di Kòrsou], Ekstra, datum=2017-09-21|bezochtdatum=2022-05-20</ref> ===Teater di sine aktual === * The Movies Curacao (Scharloo) - The Cinemas Curacao (Otrobanda) * Cinemark (Sambil) === Historia === The Roxy Theater at Pietermaai was destroyed by fire in 1982. Next to it stood the Naar Theater built in 1871 and remodeled into Teatro Americano, a cinema, in 1920. Roxy, built in Moorish style, replaced this building as a cinema venue. It was officially opened on 7 November 1931 as the “Stadsschouwburg” or Municipal Theater, but it too was later used as a cinema.<ref>https://www.curacaohistory.com/1931-roxy-theater</ref> In de jaren vijftig beschikte Curacao over een tiental bioscopen. Theaters als Westend (Otrobanda), Caraibe (Steenryk), Cinelandia (Punda), Cinerio (Suffisant) en het Rex-theater (Marchena) trokken toen talloze bezoekers. Door de invoering van de video kwam daar de klad in en het ene theater na het andere werd opgeheven. In 1982 brandde het Roxy-theater af. Daarna was er nog een tijdje een bioscoop in de Tempel. Verder beschikte Curacao in de jaren tachtig over een heuse drivein bioscoop. Maar ook die moest het afleggen tegen het opkomende videogeweld.<ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644056:mpeg21:a0094|titel=Plan voor bioscoop op ex-Roxy terrein|datum=1992-05-26|bezochtdatum=2022}}</ref> Naar wij vernemen I is de rijdende bioscoop, die, gelijk de | „Amigoe" onlangs meldde, aan de Volksontwikkeling van Curacao is aangeboden door de Rotary met de opzet daarmede films te gaan vertonen in voornamelijk *de buitendistricten van ons eiland, nog niet gereed gekomen. Deze wordt namelijk in Amerika vervaardigd. Zeer waarschijnlijk echter komt de mobiele bioscoop over enkele maanden op Curacao aan.<ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010404491:mpeg21:a0019|titel=Rijdende bioscoop van de Rotary|werk=[[Amigoe]]|datum=1955-01-19|bezochtdatum= }}</ref> Vanaf 1956 sine-trunk een geschenk aan bevolking voor 50 jarig jubileum van Rotary * in de jaren vijftig een bioscoop theater te nieuwpoort * Separá di e teater di sine, nos mundu di sine a konosé tambe Sine Trùk, Filmliga Curaçao, i nos ta’tin Komishon pa Kùr Sine, den kua diferente siudadano a partisipá. * ront 1965 a cuminsa instala airco den teater di sine * 1983; na sluiting van West-End en alleen Golden Drive in van Angel Job overbleef, werd het gebouw De Tempel in punda tot bioscoop ontwikkeld.<ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010640991:mpeg21:a0111|titel=Maak van De Tempel bioskoop|werk=[[Amigoe]]|datum=1983-09-20|bezochtdatum=2022}}</ref><ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010640082:mpeg21:a0066|titel=De Tempel krijgt ook bioscoop-functie|werk=[[Amigoe]]|datum=1979-12-11|bezochtdatum=2022}}</ref> * in de jaren .. vertoonde de Filmliga films in diverse teaters, zoals Asiento en Roxy * 1982: bioscoop-voorstellingen op woensdagavond in Van der Valk hotel<ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644157:mpeg21:a0065|titel=Bioscoop bij Van der Valk|werk=[[Amigoe]]|datum=1992-07-23|bezochtdatum=2022-08-30}}</ref> Donderdag (juli 1983) is de laatste film gedraaid in Cinelandia. Een bioscoop die volgens het encyclopedie van de Nederlandse Antillen in 1916 gebouwd is onder de naam Salon Habana. Dit is indertijd gebouwd door de Venezolaan Alfredo Pellicer Hernandez, die tevens rond 1900 als één van de eersten filmvertoningen op Curacao organiseerde. De encyclopedie vermeldt ook dat het theater gedurende zijn 67 bestaansjaren tot tweemaal toe geheel afbrandde. Met de sluiting van nog een bioscoop op Curacao (Cine Rio wordt al enkele jaren niet meer als zodanig gebruikt, Roxy brandde een tijd geleden af en de drive in van Groot Davelaar die tot het verleden behoort) is een leemte gevallen in de recreatie die de binnenstad aan zijn bezoekers biedt. Toeristen die nog willen profiteren van een avondje naar de film moeten zich tevreden stellen met een bezoek aan bioscoop West End, die ook al sluitingsplannen aankondigde. Die bioscoop is ook hard aan een opknapbeurt toe. Theater De Tempel dat een goede start maakte heeft het ook sinds geruime tijd als bioscoop laten afweten en brengt nu nog slechts bij tijd en wijle filmvoorstellingen, meestal van de Filmliga. Het bioscoopbezoek dat met de komst van de televisie achteruitgegaan was, leefde in 1965 weer op, na de opening van de eerste drive-in bioscoop van Curacao. Die is inmiddels apk gesloten. Gesteld kan worden dat éé4van de grote klappen Voor de bestaande theaters de opening twee jaar geleden van de nieuwe drive-in bioscoop van Angel Job was. De ware nekslag is echter - zoals Alfred Moron ook verklaarde - de acceptatie van video als recreatiemedium. === Teater di sine di antes === <div style="-moz-column-count:2; -webkit-column-count:2; column-count:2;"> * Teater Naar * Salon Habana (werd in 1936 Cinelandia) * El Ideal * Teater Brion * Teater Guillermina * Rialto * Teater Asiento (1955-1967?, Emmastad) * Cinelandia - 1936-1986 * Roxy ([[Punda]]) * West End ([[Otrobanda]]) * Royal * Caribe (???-1965, Marie Pompoen)<ref>https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462571:mpeg21:a0068|Caribe deze maand dicht|datum=1965-03-17</ref> * Rex (Marchena) * Cine Rio * The Tempel - filmvertoningen v.a. 1981? * Airport Cinemas (Hato) * Drive In (Groot Davelaar) - geopend in 1965 plaats voor 500 auto's * Golden Drive In (Brievengat) - werd later Curacao Festival Center (1990?) * Teater na Sta. Rosa (di Ferris Daou) * Paradise Movies </div> {{Appendix}} * bioscoop te Rio Canario rond 1975 * 2012 openluchtbioscoop Mambo Beach NOTES WILLEMSTAD.- E negoshi di sine a nase na Kòrsou aproksimadamente 1916 i for di e tempu ei nos isla a konosé diferente teater di sine. Pa por prepará un dokumental spesial, nos mester di potrèt i dokumentashon di tur nos teaternan di ántes, ku nos isla a konosé.<ref>https://extra.cw/wp-content/uploads/2017/09/Djaweps-21-September-20172.pdf|titel=Ta buskando potrèt/dokumentonan di teatro di sine di ántes di Kòrsou|werk=Ekstra|datum=2017-09-21|bezochtdatum=2022-05-20}}</ref> Ta hopi teater a habri, sera, kima i habri bou di otro nòmber. Tin ku a pasa den tempu bon i tin otro ku a pasa den tempu ménos bon. Di tur e teaternan aki por tin hende ainda ku tin potrèt/dokumentashon wardá di e tempu ei, ku lo por yuda masha bon pa traha un dokumental spesial. Ora papia di teaternan di sine na Kòrsou, nos ta referí na entre otro: Teater Naar – Salon Habana – El Ideal – Teater Brion – Teater Guillermina – Rialto – Teater Asiento - Cinelandia – Roxy – West End – Royal – Caribe – Rex - Cine Rio – The Tempel - Airport Cinemas – Drive In (Groot Davelaar) – Golden Drive In – Teater na Sta. Rosa (di Ferris Daou) – Paradise Movies – i klaro awor aki The Movies – The Cinemas i Cinemark. Separá di esaki, nos mundu di sine a konosé tambe Sine Trùk, Filmliga Curaçao, i nos ta’tin Komishon pa Kùr Sine, den kua diferente siudadano a partisipá. Ta’tin diferente hende ku a traha bendiendo karchi, tumando karchi, --- Naar wij vernemen I is de rijdende bioscoop, die, gelijk de | „Amigoe" onlangs meldde, aan de Volksontwikkeling van Curacao is aangeboden door de Rotary met de opzet daarmede films te gaan vertonen in voornamelijk *de buitendistricten van ons eiland, nog niet gereed gekomen. Deze wordt namelijk in Amerika vervaardigd. Zeer waarschijnlijk echter komt de mobiele bioscoop over enkele maanden op Curacao aan.<ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010404491:mpeg21:a0019|titel=Rijdende bioscoop van de Rotary|werk=[[Amigoe]]|datum=1955-01-19|bezochtdatum= }}</ref> {{Appendix}} ------------ {{Infobox Artista | birthname = Venancio Domacassé | image = | birthdate = [[1 di aprel]] [[1941]] | lugar_nanse = [[Kòrsou]] | nationality = Hulandes | training = | known_for = | field = Sinematografia | movement = | awards = | website = }} ---------------- == Jossy Mansur == El a bay Dominicus College na Playa. Na 1948 el a bay [[Estadonan Uni di Merka|Merca]] caminda el a caba skol secundario y universidad. Continuando su estudionan el a obtene su D.Litt.den literatural univeral di Susses College of Tehnology, titulo cu ta equivalente na un doctorado na Merca. Titulo di su tesis tabata Early Romanticism in Venezuelan Poetry". E tin tambe un titulo den sicologia y na 1977 ta logra s Ph.D den educacion na Northwestern University. * [[29 di oktober|30]] - [[Konseho Insular]] di [[Aruba]] ta aproba e proposicion di Comision di [[Ortografia]] pa un [[ortografia di Papiamento]] basa riba un kompromiso entre e sistema [[Etimologia|etimologiko]] i esun [[Fonologia|fonologiko]], e asina yama ortografia-[[Jossy Mansur|Mansur]].<ref>{{nl}}{{citeer eb|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010460860:mpeg21:a0010|titel=Eilandsraad Aruba neemt spelling Jossy Mansur aan|werk=[[Amigoe]]|datum=1976-10-30|bezochtdatum=2022-03-23}}</ref> Fin di 1976 el a cuminsa traha como redactor di e corant Extra pa Aruba y tabata alaves redactor principal di e corant arubano Prome, tantu pa algun luna desde 1976 y na 1978. tambe redactor principal di e corant arubiano Prome.<ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010460940:mpeg21:a0061|titel=Jossy Mansur reorganiseert jong Prome|werk=[[Amigoe]]|datum=1976-12-06|bezochtdatum=2022-03-23}}</ref> Na 1976 presidente di comision di ortografia y na 1978 di comision di gramatica Hij was voorzitter van de in 1976 ingestelde spellingscommissie. * in 1974 bracht hij het informatief cultureel maandblad Brindis uit --------------- == Joyce Pereira == - eerste preofschrift dat het papiaments van aruba als focus heeft. Despues di skol secundario, el a studia pa maestro di scol basico. Mientras cu e ta trhando como maestra di scol na Hulanda el a obtene su MO-A den idioma Hulandes. El a bin traha na Colegio Arubano como docente di Hulandes na 1969. E ta bolbe Hulanda na 1971 pa sigui e estudio di MO-B den hulandes na RUG sigui pa un master of arts den idioma y literatura hulandes cu minors den linguismo y Papiamento. Di 1976 te 2012 el a traha na Aruba como docente hulandes y papiamento na diferente institucion di ensenansa: APA lerarenopleiding (despues IPA, unda despues PApiamento a haya un luga importante como materia)<ref name=BonDia">Bon Dia, Mi mester por aporta na e ensenansa aki y na e cambio aki|3 september 2019</ref>, MAO, Colegio Arubano (desde 1993 te ora APA bira IPA, IPA y como docentre invita na Universidat di Korsou. Pereira a traha un par di ana tamb como investigado na Universidat di Aruba. Como specialista den hulandes y papiamento el a yuda cu difrente proyecto pa reforma ensenansa y maneno di idioma y a publica tambe riba temanan aki. Su carera profesional ta hopi liga cu e desaroyo di Papiamento den ensenansa. di e idioma strictamente prohibi pa un idioma di instruccion (Scol Multilingual na 2012) y pa materia di scol secundario na 2002 <ref name=BonDia"/> \Nederlands moet tweede taal worden. Napa, 18 september 1993 ---------------------------- [[File:Penstraat 64, Bolivar koepel - 20652013 - RCE.jpg|thumb|links|Museo Octagon]] '''Museo Octagon''' ta un museo chikito na [[Willemstad]], [[Kòrsou]], situa den bario di [[Pietermaai]]. Het '''Octagon Museum''' is een klein museum in [[Willemstad]], [[Curaçao]]. Het is gelegen aan de Penstraat in de wijk [[Pietermaai]] direct ten westen van het "Avila Beach Hotel". Het museum opende in 1968 en herbergt een tentoonstelling ter nagedachtenis van de band tussen het eiland en de Zuid-Amerikaanse bevrijdingsstrijder [[Simón Bolívar]] (1783-1830).<ref>{{citeer web|url=https://www.curacao.com/nl/activity/octagon-museum|titel=Octagon Museum|werk=Curacao.com|datum= |bezochtdatum=2022-01-16}}</ref> Na een mislukte opstand in 1812 woonde Bolivar, tezamen met zijn zussen Juana en María Antonia, korte tijd in balling op Curaçao. De Curaçaose advocaat en handelaar Mordechai Ricardo bracht hen onder in twee huizen. De zussen waren gehuisvest in een gebouw aan zee, ''De Octagon'' genaamd. Bolívar zelf kreeg een huis op een heuvel met uitzicht op de haven van Willemstad, een gebouw dat niet meer bestaat.<ref>{{citeer web|url=https://www.avilabeachhotel.nl/nl/over-avila/geschiedenis|titel=Geschiedenis|werk=Avilabeachhotel.nl|datum= |bezochtdatum=2022-01-16}}</ref> Het beheer wordt gevoerd door Venezuela en Curacao onder de stichting Amigos del Museo Bolivariano (Octagon). == Het bouwwerk == De Octagon is een karakteristiek achthoekig gebouw van twee verdiepingen met een betegelde koepel. Vanwege haar historische en architectonische betekenis werd het gebouw in 1962 door de firma S. E. L. Maduro & Sons aangekocht ter gelegenheid van haar 125-jarig bestaan en aan het toenmalige [[Eilandgebied van de Nederlandse Antillen|eilandgebied Curaçao]] overgedragen als een geschenk aan de Curaçaose burgerij. Sedert 1995 is het gebouw in handen van de stichting Octagon.<ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010645035:mpeg21:a0096|titel=Octagon in private handen|werk=[[Amigoe]]|datum=1995-05-06|bezochtdatum=2022-01-16}}</ref> Restauraties vonden plaats in 1962, 1965, 1969 en 1998.<ref>{{citeer web|url=https://curacao-art.com/octagon-museum/|taal=en|titel=Octagon Museum|werk=Curaçao Art|datum= |bezochtdatum=2022-01-16}}</ref> Nadat het gebouw vervolgens ten prooi viel aan vandalen werd aan de zeezijde de scheidingsmuur met Avila Beach Hotel verwijderd en nam het hotel op zich het gebouw te bewaken en schoon te houden.<ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462998:mpeg21:a0070|titel=Octagon wacht nog steeds op hernieuwde restauratie|werk=[[Amigoe]]|datum=1966-08-25|bezochtdatum=2022-01-16}}</ref><ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000211525:mpeg21:a0009|titel=Herstel Octagon nagenoeg gereed|werk=[[Amigoe]]|datum=1963-06-14|bezochtdatum=2022-01-16}}</ref> == Trivia == * In 1969 werden in en om De Octagon opnamen gemaakt van de films ''Simon Bolivar'' met [[Maximilian Schell]] in de hoofdrol als Simon Bolivar en ''The missing paint mistery'' van Captain Kangaroo. * De Nederlandse Antillen gaven in 1987 in de "Simon Bolivar" postzegelserie een postzegel van 60 cent uit met een afbeelding van De Octagon. * Een bezichtiging van de Octagon behoorde tot het programma van de Venezolaanse staatshoofden [[Luis Herrera Campins]] (1983) en [[Jaime Lusinchi]] (1987) tijdens hun officieel bezoek aan Curaçao.<ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010640543:mpeg21:a0099|titel=Twee ministers reizen met Herrera Campins mee|werk=[[Amigoe]]|datum=1983-02-24|bezochtdatum=2022-01-17}}</ref><ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010641981:mpeg21:a0066|titel=Bezoek Lusinchi verstevigt banden tussen Venezuela en Antillen|werk=[[Amigoe]]|datum=1987-11-02|bezochtdatum=2022-01-17}}</ref> {{Appendix}} *1812 Nadat de eerste fase van de opstand in Venezuela faalde, zocht Simon Bolívar zijn toevlucht op het eiland Curaçao. Hij en zijn twee zussen kwamen berooid aan en waren afhankelijk van de vrijgevigheid van vrienden op het eiland. Advocaat en handelaar Mordechai Ricardo heeft hen in twee huizen ondergebracht. De twee zussen verbleven in het achthoekige gebouw aan zee (Octagon), terwijl Bolívar werkte en studeerde in een klein huis op een heuvel met uitzicht op de drukke haven van Willemstad.<ref>{{citeer web|url=https://www.avilabeachhotel.nl/nl/over-avila/geschiedenis|titel=Geschiedenis|werk=Avilabeachhotel.nl|datum= |bezochtdatum=2022-01-15}}</ref> *1962 De Octagon werd door de regering van Curacao en S.E.L. Maduro & Sons tot het Octagon Museum benoemd. Het Octagon Museum herbergt de Bolívar tentoonstelling ter nagedachtenis van de verbinding van Curacao met Simón Bolívar (1783-1830). *1998 De Octagon Museum werd gerestaureerd door het Avila Beach Hotel. Het huis op de heuvel waar Simon Bolivar woonde bestaat niet meer, maar het 'Octagon' aan de kust is een onderdeel geworden van het Curacao Monument Foundation en de Octagon Foundation. * het historische en architectonische monument werd in 1962 ter gelegenheid van haar 125-jarig bestaan door S. E. L. Maduro & Sons aangekocht en aan het toenmalige eilandgebied Curacao als een geschenk aan de burgerij van Curacao overgedragen. Nadat het gebouw in de jaren zestig ten prooi viel aan vandalen werd de scheidingsmuur met Avila Beach Hotel aan de zeezijde verwijderd en nam dit op zich het gebouw te bewaken en schoon te houden.<ref>https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462998:mpeg21:a0070|titel=Octagon wacht nog steeds op hernieuwde restaurantie|werk=[[Amigoe]]|datum=1966-08-25|2022-01-31}}</ref></ref><ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000211525:mpeg21:a0009|titel=Herstel Octagon nagenoeg gereed|werk=[[Amigoe]]|datum=1963-06-14|2022-01-16}}</ref> * Dit bijzondere huis is van onverwachte historische betekenis. Het was hier dat de Venezolaanse “Libertador”, de beroemde vrijheidsstrijder Simón Bolívar, een tijdje doorbracht alvorens de strijdkrachten bij elkaar te gaan ronselen die een eind zouden maken aan de Spaanse koloniale overheersing in Zuid-Amerika. Tegenwoordig doet de “Octagon” dienst als een klein museum ter nagedachtenis van de band tussen Curaçao en Simón Bolívar. This quaint-looking house has an unexpected historic significance; it was in this building that the South American “Libertador,” the famous Simón Bolívar, spent time before he set out to assemble the forces that eventually put an end to Spanish colonial rule in South America. Bron: https://www.curacao.com/nl/activity/octagon-museum Gezien de historische betekenis van het huis waarin de zusters woonden werd dit in 1998 gerestaureerd en ging dienst doen als museum. In 1998 werd het huis waarin de zusters woonden gerestaureerd door het hotel Avila? in samenwerking met de Curaçao Monument Foundation en de Octagon Foundation. 45ndgjzxi28j93baacoel7clxo7zh41 2 8649 192404 192212 2026-05-31T22:19:19Z Caribiana 8320 192404 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ Pending: [[Marshe Nobo]] - [[Tragalus]] - [[Salario minimo]] - [[Florin karibense]] (aanvulling) - [[Yudansa pa desaroyo]] - [[Michelangelo Winklaar]] - [[PDVSA]] (aanvulling) - [[Antilliaanse Verffabriek]] - [[Francio Guadeloupe]] - [[Tula]] (aanvulling) - [[Medardo de Marchena]] (aanvulling) - [[Damen Shiprepair Curacao]] ---------------- '''Bernadette Heiligers''' (Curaçao, 7 di novèmber 1952) ta un periodista, produktor i presentadó di radio, i eskritor di Kòrsou. Bida Bernadette Heiligers tabata un periodista y lector di noticia na Radio Curom di 1974 pa 1979. Entre 1980 y 2008, ela produci varios programa di radio na Radio Hoyer cu tabata conta cu sketch, entrevista, columna, y storianan cortico ficticio. Fuera di e sketchnan pre-grabá, tur programa tabata bibu. For di 2017 pa 2019, el’a produci un programa semanal di opinion riba Z-86 (antes Curom), hunto cu Melitsa Hayer y Iyo Rosa, cu e tema principal: Con nos asuntonan actual ta wordo influencia pa maneranan di pensa y actua cu por wordo considera algo comun riba e isla. Ademas e ta traha como copywriter y PR consultant na nomber di Intermediate N.V., e compania di comunicacion cu e y su casa Frans Heiligers a funda hunto na 1988. Ademas di su textonan di radio, ela publica den corantnan, revistanan di personal, bukinan conmemorativo, foyetonan, etc. E ta e biografo di e pober di Lauet y e pober di Lauet. polítiko Miguel Pourier. Mas aleu e ta skirbi fikshon na Papiamentu i Hulandes. ----------------- {{Variante|c}} {{infobox edificio| variante = c | infobox_tipo = Marshe | nomber = Marshe Nobo | imagen = | descripcion = | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | direction = | perrow = 2 |border = infobox |image1 = |caption1 = |image2 = |caption2 = }} | localisa_na = [[Willemstad]] | luga = {{CUW}} | adres = Plasa Wilson Papa Godett 1 | fecha_funda = | estilo = | architect = | encarga = | status = | funcion_original = | funcion_actual = | propietario = Fundashon Marshe? | fecha_construccion = 1971? | inaugura = | cera = | renova = 2024-2026 | restaura = | website = https://www.fundashonmarshe.com/home }} '''Marshe Nobo''' (tambe konosí komo '''Plasa Rondó''' òf den bok'i pueblo komo '''Plasa Nobo''') ta un merkado habrí situá na Punda, den sentro históriko di Willemstad, Curaçao. E ta sirbi komo un sentro importante pa empresario chikito i komersio lokal. E merkado ta situá na banda nort di [[Waaigat]], i ta konektá ku bario [[Scharloo]] via un brug di peaton, e Prinses Amaliabrug, ku a remplasá e anterior Van den Brandenburgbrug na 2016.[1] == Deskripshon == Marshe Nobo ta un merkado popular unda por haña un gran variedat di produkto i servisionan. Den e piso abou, bendedónan ta ofresé kuminda lokal, inkluyendo platonan krioyo ku por wòrdu konsumí riba sitio. Den e piso ariba, tin stèntnan ku paña, kosmétika, artesania i souvenirs.[2] E merkado ta forma parti di un ret di merkadonan manehá pa Fundashon Marshe, ku tambe ta responsabel pa Plasa Bieu i e merkado flotante na Sha Caprileskade.[3] == Historia == Marshe Nobo a wòrdu establesé na 1975 komo parti di un inisiativa pa stimulá ekonomia lokal. E edifisio a wòrdu finansiá dor di Fondo Oropeo pa Desaroyo i entregá na gobièrnu di Kòrsou. E merkado a krea espasio pa aproksimadamente 300 empresario chikitu, ofresiendo oportunidatnan pa negoshi ku tarifanan di hür pagabel. Esaki a kontribuí na un gran variedat di produkto, manera remedi natural, matanan, kuminda kayente, paña i artesania.[4] Na 1997, Fundashon Marshe a wòrdu establesé bou di Ministerio di Desaroyo Ekonómiko pa manehá e merkadonan públiko di e isla, inkluyendo Marshe Nobo.[5] == Edifisio == E edifisio di Marshe Nobo ta un struktura ikóniko ku forma rondó, kubrí ku un dak grandi sostené pa 32 kolumna. E diseño habrí ta fasilitá ventilashon natural i interakshon entre bendedó i bishitantenan. Entre 2024 i 2026, e merkado a pasa pa un renobashon ekstenso pa mehora seguridat, higiena i infrastruktura, inkluyendo dak, sistema di riool i instalashonnan eléktriko. Durante e periodo aki, bendedónan a muda temporalmente pa otro lokashonnan den Willemstad. E merkado a bolbe habri na mei 2026, ku plan pa reaktivá e área komo un sentro vibrante den e siudat.[6] == Nifikashon == Marshe Nobo ta un lugá importante pa bida sosial i ekonómiko di Willemstad. E ta ofresé oportunidadnan pa empresario chikitu i ta sirbi komo un punto di enkuentro pa residente i turista. Ademas, e merkado ta kontribuí na preservashon di kultura lokal dor di benta di kuminda tradishonal i produkto artesanal. {{Appendix}} [[:Kategoria:Kòrsou]] ---------------- '''Marshe Nobo''' òf '''Plasa Rondó''', den bok'i pueblo '''Plasa Nobo''', ta un marshe habrí na [[Punda]], den sentro di [[Willemstad]], [[Kòrsou]]. E ta sirbi komo un lugá pa benta dor di empresario chikito. E sala di merkado di Marshe Nobo ta situá na e parti nort di Waaigat i riba ... kaminda. Un brug di peaton, Prinses Amaliaburg (ku na 2016 a remplasa e antiguo Van den Brandenburgbrug), ta konektá e parti ei di Punda ku Scharloo.<ref>{{citeer web|url=https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/curacao/14733-ophaalbrug-officieel-geopend|taal=nl|titel= Ophaalburg officieel geopend|werk= [[Antilliaans Dagblad]]|datum=2026-11-10|bezochtdatum=2026-04-24}}</ref> [[File:Curaçao - Willemstad - 49411091773.jpg|thumb|220px|Prinses Amaliabrug?]] Cuminda ta wordo bendi eynan, inkluso platonan crioyo cu bishante i turista por wordo consumi eynan mes na un mesa.<ref>[https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/curacao/19172-plasa-bieu-in-volle-glorie-hersteld Plasa Bieu in volle glorie hersteld]</ref> Tambe ta bende souvenirs. Na aña 1975 Fondo Europeo pa Desaroyo a regala e edificio di dos piso aki na gobierno di Curaçao pa yuda stimula economia. E edifisio aki ta akomodá alrededor di 300 espasio di merkado pa empresarionan por manehá nan negoshi na /ofresiendo tarifanan di hür pagabel. Esaki a kondusí na un variedat grandi di produktonan pagabel riba merkado, manera remedi natural, matanan orgániko, platonan kayente, paña, kosmetika, artesania, i vários kuriosidat. E ta wòrdu maneha pa Fundashon Marshe, huntu ku Plasa Bieu i merkado flotante na Sha Caprileskade.<ref>https://www.fundashonmarshe.com/our-gems</ref> Fundashon Marshe a wordu establesé na 1997 bou di e Ministerio di Desaroyo Ekonómiko, Fundashon Marshe ta manehá e merkadonan ikoniko di Kòrsou, inkluyendo Plasa Bieu, Marshe Rondo, Plasa di Arte, i e merkadonan na aire liber na Sha Caprileskade, Otrabanda, i Punda.<ref>[https://www.fundashonmarshe.com/home-new About Fundashon Marshe] </ref> == Edifisio == Marshe Nobo komo un obra di arte. E mercado rondo aki, cu su dak unico den forma di fan, normalmente ta aloha negoshinan local. E merkado ta den renobashonnan aktualmente, pues a move e bendedónan pafó i rònt di e merkado. Esaki ta krea un impreshon hopi desordená, i spesialmente pober. Bunita potrèt. Fotógrafo deskonosí. E ta un edifisio ikoniko ku tin un forma rondo ku un dak plegabel sostené pa 32 kolumna. Despues di un renobashon ekstenso den 2025, inkluyendo dak, columnanan, riool i instalashonnan eléktriko, e edifisio a bolbe habri na mei 2026. Doñonan di stènt por muda bèk for di fin di mei 2026.<ref name=:"1">{{citeer web|url=https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/curacao/32261-marshe-nobo-in-mei-gereed|titel= Marshe Nobo in mei gereed|werk=[[Antilliaans Dagblad]]|datum=2026-01-09|bezochtdatum=2025-04-24}}</ref> Marshe Nobo a wòrdu renobá completamente na 2025/2026, inkluyendo dak, columnanan, riool i instalashonnan eléktriko. Doñonan di stènt por muda bèk for di fin di mei 2026.<ref name=:"1"/> In 1975, the European Development Fund gifted this two-floor building to the government of Curaçao to help stimulate the economy. This building accommodates around 300 market spaces for entrepreneurs to run their businesses at /offering affordable rental fees. This has led to a wide variety of affordable products to the market, such as natural medicine, organic plants, warm dishes, clothing, cosmetics, handicrafts, and various curiosities.<ref>[https://www.fundashonmarshe.com/our-gems Marshe Nobo (Plasa Rondó)], fundashonmarshe.com</ref> Address: Plasa Wilson Papa Godett 1 Marshe Nobo, also known as Plasa Nobo, is a circular-shaped market located in Willemstad, Curacao. Established in 1975, it has long served as a vibrant hub for local entrepreneurs, offering a diverse array of products and services. The market features two floors filled with stalls selling natural medicines, organic plants, warm dishes, clothing, cosmetics, handicrafts, and various curiosities. In August 2024, the market began renovations aimed at modernizing the facility and enhancing safety and hygiene standards. During this period, vendors temporarily relocated to various locations, including Sha Capriles Kade, Plenchi Wilson Papa Godett, and others. The renovation is expected to take about a year, with plans to revitalize the city center and attract visitors throughout the day and evening.<ref>https://mindtrip.ai/attraction/willemstad-curacao/marshe-nobo/at-UE8mu3NA</ref> Marshé Nobo is a vibrant and bustling market that offers a wide range of products and souvenirs. As you explore the market, you’ll find colorful stalls filled with local crafts, artwork, jewelry, and clothing. It’s a great place to find unique souvenirs to take home as a reminder of your trip to Curaçao. The market is divided into two floors, with different sections dedicated to specific types of products. The ground floor is known for its local food stalls, where you can sample traditional cuisine and tropical fruits. Don’t miss the chance to try some delicious local snacks like pastechi (savory pastries) and batidos (fruit smoothies). Upstairs, you’ll find more stalls selling clothing, accessories, and handicrafts. Local artists and artisans showcase their work, including hand-painted ceramics, woven baskets, and hand-carved wooden items. You can also find traditional Caribbean spices, hot sauces, and herbal remedies. The market is conveniently located in Punda, the historical center of Willemstad. After exploring the market, take some time to wander through the colorful streets of Punda and admire the UNESCO World Heritage-listed architecture. You’ll find charming cafes, shops, and museums along the way. If you’re visiting Curaçao, a trip to Marshé Nobo is a must-do. Whether you’re looking for souvenirs, trying local delicacies, or simply immersing yourself in the vibrant atmosphere, this market offers a unique experience that shouldn’t be missed.<ref>[https://curacaovisitors.com/events-sights/markets/ Ma rshe Nobo]</ref> {{Appendix}} -------------------- {{Variante|c}} {{Databox}} '''Afrohulandes''' òf hendenan hulandes pretu, ta hendenan hulandes di desendensia Afrikano Sub-Sahariano kompleto òf parsial. E mayoria di hendenan Afro-Hulandes na Hulanda ta Afro-Karibense i ta originá for di e anterior i aktual teritorionan Ultramar di Sürnam i e eks Antia Hulandes; awor Curaçao, Aruba, Bonaire, Sint Maarten, Sint Eustatius, y Saba. Tambe tin un poblashon migrante signifikante for di Cabo Verde, Ghana, Nigeria, Somalia, Angola, Eritrea, i otro komunidatnan afrikano di imigrantenan mas resien. == Mira tambe == * [[Afrokaribense]] * [[Afrokurasoleño]] * [[Afroamerikano]] {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid = |titulo= }} {{References}} }} [[:Kategoria:Hulanda]] ----------------- '''Francio E. Guadeloupe''' (Aruba, 1971) is een Arubaans-Nederlandse sociaal en cultureel antropoloog en ontwikkelingssocioloog. Zijn onderzoek richt zich op nationale identiteit, culturele diversiteit, religie, koloniale machtsverhoudingen en klimaatvraagstukken in het Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden. Hij is verbonden aan het Koninklijk Instituut voor Taal-, Land- en Volkenkunde (KITLV) en de Universiteit van Amsterdam (UvA). == Leven en werk == Guadeloupe werd geboren en groeide op op Aruba. In 1986 nam hij als zanger (“Surprise Kid”) deel aan een jeugdcarnavals- en calypsowedstrijd, waar hij de tweede plaats behaalde. Een jaar later nam hij opnieuw deel aan het calypsofestival voor volwassenen. Op achttienjarige leeftijd verhuisde hij naar Nederland. Daar werkte hij als opbouwwerker en studeerde hij culturele antropologie en ontwikkelingsstudies aan de Radboud Universiteit Nijmegen. In 1999 behaalde hij een masterdiploma in ontwikkelingssociologie. Zijn scriptieonderzoek richtte zich op Afro-Braziliaanse religies, waaronder candomblé en umbanda, in Rio de Janeiro en Salvador da Bahia (Brazilië). Naar aanleiding van dit onderzoek publiceerde hij twee boeken over Afro-Braziliaanse cultuur en religie. In 2006 promoveerde Guadeloupe in de sociale en culturele antropologie aan de Universiteit van Amsterdam. In zijn academische loopbaan was hij verbonden aan verschillende Nederlandse universiteiten. ===Academische loopbaan=== Guadeloupe was onder meer werkzaam als senior onderzoeker bij het KITLV. Hij diende gedurende vier jaar als president van de University of St. Martin (USM) op het bi-nationale eiland Sint Maarten/Saint Martin. Na de verwoestingen van orkaan Irma in 2017 werd de universiteit tijdelijk gesloten. Zijn onderzoek richt zich op de manier waarop populaire opvattingen over nationale verbondenheid, culturele diversiteit, religieuze identiteit en mediavorming worden beïnvloed door koloniale erfenissen en mondiale economische processen. Hij publiceerde over sociale en culturele processen op onder meer Sint Maarten, Curaçao, Aruba, Saba, Sint Eustatius, Brazilië en Nederland. In 2009 verscheen zijn monografie Chanting Down the New Jerusalem: Calypso, Christianity, and Capitalism in the Caribbean bij University of California Press. ===Leerstoel Koninkrijksrelaties=== In 2024 werd Guadeloupe benoemd tot hoogleraar Publieke Antropologie van Koninkrijksrelaties, een leerstoel ingesteld door het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK). De leerstoel is ondergebracht bij het KITLV en de Universiteit van Amsterdam. Zijn benoeming maakt deel uit van de instelling van twee nieuwe leerstoelen gericht op het Koninkrijk der Nederlanden, waarvan de andere leerstoel betrekking heeft op politicologie en bestuurskunde aan de Universiteit Leiden. In 2026 aanvaardde hij het ambt met een inaugurele rede over Koninkrijksrelaties. Onderzoek en thematiek Guadeloupe onderzoekt onder meer: processen van nationale en culturele identiteitsvorming religieuze praktijken en popular culture in postkoloniale samenlevingen koloniale racialisering en sociale ongelijkheid klimaatverandering en maatschappelijke adaptatie in het Caribisch gebied Hij is tevens betrokken bij onderzoeksprojecten naar duurzame en inclusieve oplossingen voor sociale adaptatie aan klimaatuitdagingen in het (Nederlandse) Caribisch gebied. --------- {{Variante|a}} {{infobox persona | variante = a | tipo = cientifico | nomber = Francio Guadeloupe | ofishi = antropologo social y cultural, sociologo di desaroyo | imagen = | descripcion = | fecha nacemento = | luga nacemento = | fecha fayecimento = | luga fayecimento = | alma mater = [[Universidat Radboud|Universidad Radboud]] <br>[[Universidat di Amsterdam|Universidad di Amsterdam]] (UvA) | promotor = | disciplina = antropologia cultural | investiga = Caribe Hulandes, [[Latinoamérika|Latino America]] | conoci pa = | distincion = }} '''Francio E. Guadeloupe''' (☆ [[1971]] na [[Aruba]]), ta un antropologo, sociologo y Antianista Arubano-Hulandes. Su investigacion ta enfoca riba identidad, nacionalidad, religion, medio di comunicacion, racismo colonial y globalisacion, cu un interes special den [[Karibe Hulandes|Caribe Hulandes]] y [[Latinoamérika|Latino America]]. == Bida y carera == Francio Guadeloupe a nace y lanta na Aruba. Na 1986 el a participa bou di e nomber artistico "Surprise Kid" como cantante den e concurso hubenil di [[Calypso]] na [[Club Boneriano]], unda el a termina na di dos luga.<ref>{{citeer web|titel=Onder grote publieke belangstelling|werk=[[Amigoe]]|datum=1986-01-22|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2026-02-23|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010641607:mpeg21:p005}}</ref> Un aña despues el a bolbe participa den e concurso, version pa adulto: [[Aruba Caiso & Soca Monarch Festival|Aruba Calypso Contest]].<ref>{{citeer web|titel=Voor de calypso-wedstrijd|werk= [[Amigoe]]|datum=1987-01-26|bezochtdatum=2026-02-23|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010641917:mpeg21:p005}}</ref> Na edad di diesocho aña Guadeloupe a muda pa [[Hulanda]]. El a traha como opbouwwerker (trabou social di comunidad) y a sigui estudio di [[antropologia kultural|antropologia cultural]] y estudio di desaroyo na [[Universidat Radboud|Universidad Radboud]] na [[ Nijmegen]]. Na 1999, el a obtene e grado di [[maestria|master]] den sociologia di desaroyo, cu un tesis riba e cultonan Afrobrasilero ''Candomblé'' y ''Umbanda'' na [[Rio de Janeiro]] y [[Salvador|Salvador da Bahia]] ([[Brasil]]). Na 2006 Guadeloupe a completa su doctorado (PhD) den antropologia social y cultural na [[Universidat di Amsterdam|Universidad di Amsterdam]] (UvA). Su trabou doctoral tabata relaciona cu e proceso di globalisacion y e buskeda pa pertenencia (“belonging”) den comunidadnan Caribense.<ref>https://framerframed.nl/en/mensen/francio-guadeloupe/</ref> ===Carera academico=== Guadeloupe a traha na diferente universidad grandi na Hulanda y ta afilia como investigado senior na Koninklijk Instituut voor Taal-, Land- en Volkenkunde (KITLV). El a ser nombra tambe profesor y investigado na Universidad di Amsterdam. Entre 2013 i 2017 (aproximadamente) el a sirbi como presidente di University of St. Martin (USM) na [[Philipsburg]], [[Sint Maarten]]. Su periodo como presidente a keda termina despues di horcan Irma (2017), cu a forsa e cierre temporario di e institucion. Den e periodo aki su investigashon tabata concentra riba: * Nocionnan popular di pertenencia nacional. * Diversidad cultural y identidad religioso. * Influencia di capital global y racismo colonial. * Representacion di berdad den medionan di comunicacion. El a haci investigacion comparativo na [[Sint Maarten]]/[[Sint Maarten (Fransia)|Saint Martin]], [[Kòrsou|Corsou]], Aruba, [[Saba]], [[Sint Eustatius]], Brasil y Hulanda. Actualmente, su investigacion ta inclui estudio riba e reto climatico den Caribe Hulandes, cu un enfoke riba cultura popular y herensia cultural. === Catedra di Relacionnan di Reino === Na mei 2024, Ministerio di Asuntonan Interno y Relacionnan di Reino (BZK) di Hulanda a anuncia e establecemento di dos catedra nobo pa estudio di relacionnan di [[Reino Hulandes|Reino]]. [[Universidat di Leiden|Universidad Leiden]] y KITLV/Universidad di Amsterdam a wordo selecciona como institucionnan anfitrion y Francio Guadeloupe a wordo nombra como titular di e catedra ''Publieke Antropologie van Koninkrijksrelaties'' pa KNAW/KITLV/UvA.<ref>[https://www.rijksoverheid.nl/actueel/nieuws/2024/05/23/ministerie-van-bzk-vestigt-twee-nieuwe-leerstoelen-voor-het-koninkrijk Ministerie van BZK vestigt 2 nieuwe leerstoelen voor het Koninkrijk], Rijksoverheid (23 di mei 2024)</ref> Su discurso inaugural di aceptacion oficial di e catedra lo tuma luga dia 12 di mart 2026.<ref>[https://www.thepeoplestribunesxm.com/articles/francio-guadeloupe-officially-accepts-chair-of-kingdom-relations-with-inaugural-lecture-on-march-12 Francio Guadeloupe officially accepts chair of Kingdom Relations with inaugural lecture on March 12], The people's Tribune (18 di februari 2026).</ref> == Publicacionnan (seleccion) == *Francio Guadeloupe (1999). ''A Vida e uma Dança: the Candomblé through the lives of two Cariocas''. Nijmegen: CIDI. *F. E. Guadeloupe & M. Milder (1999). ''Dansen om te Leven: over Afro-Braziliaanse spiritualiteit en cultuur.'' Heeswijk: Dabar-Luyten. *F. E. Guadeloupe (2009). ''Chanting down the new Jerusalem: Calypso, Christianity, and Capitalism in the Caribbean'' (The anthropology of Christianity). Berkeley, CA: University of California Press. *F. E. Guadeloupe (2013). ''Curaçaoans on the question of home: the lure of autochthony and its alternatives''. Den: L. Lewis (Ed.), ''Caribbean sovereignty, development and democracy in an age of globalization'' (pag. 189-207). New York: Routledge. *F. E. Guadeloupe & V. A. de Rooij (2014). ''Pimping and the deconstruction of the natural: a perspective from Saint Martin and Sint Maarten (SXM)''. Den: ''Women's Studies International Forum, 43'', 5-12 *F. E. Guadeloupe (2015, september 10). ''The New Black Peter is the Refugee washing up on the shores of Fortress Europe''.<ref>{{Cite web|title = The New Black Peter is the Refugee washing up on the shores of Fortress Europe|url = http://sxmislandtime.com/index.php/front-page-headliners/34071-the-new-black-peter-is-the-refugee-washing-up-on-the-shores-of-fortress-europe.html|website = sxmislandtime.com|access-date = 2015-11-24|archive-date = 2015-11-25|archive-url = https://web.archive.org/web/20151125121956/http://sxmislandtime.com/index.php/front-page-headliners/34071-the-new-black-peter-is-the-refugee-washing-up-on-the-shores-of-fortress-europe.html|url-status = }}</ref> ''Sint Maarten Island Times'' {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Guadeloupe, Francio}} [[:Kategoria:Hende]] [[:Kategoria:Karibe Hulandes]] [[:Kategoria:Aruba]] ------------ Guadeloupe a traha na diferente universidatnan grandi na Hulanda i ta afiliá komo investigador senior na Koninklijk Instituut voor Taal-, Land- en Volkenkunde (KITLV). El a ser tambe profesor i investigador na Universiteit van Amsterdam. Entre 2013 i 2017 (aproksimadamente) el a sirbi komo presidente di University of St. Martin (USM) na Philipsburg, Sint Maarten. Su periodo komo presidente a termina despues di hurakan Irma (2017), ku a forsa e sera temporariamente e institushon. Su investigashon ta konsentrá riba: Nocionnan popular di pertenensia nashonal Diversidat kultural i identidat religioso Influensia di kapital global i rasismo kolonial Representashon di berdat den medio di komunikashon El a hasi investigashon den Sint Maarten/Saint Martin, Kòrsou, Aruba, Saba, Sint Eustatius, Brasil i Hulanda. Un di su obranan mas konosí ta: Chanting Down the New Jerusalem: Calypso, Christianity, and Capitalism in the Caribbean (University of California Press, 2009) Aktualmente, su investigashon ta inkluí estudio riba reto klimátiko den e Karibe Hulandes, ku un enfoke riba kultura popular i herensia kultural. Leerstoel di Reino-relashonnan Na mei 2024, Ministerio di Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) di Hulanda a anunsia e establishemento di dos nobo leerstoelnan pa estudio di Reino-relashonnan. Universiteit Leiden i KITLV/Universiteit van Amsterdam a wòrdu selekshoná komo institushonnan anfitrion. Dr. Francio Guadeloupe a wòrdu nombrá komo titular di e leerstoel Publieke Antropologie van Koninkrijksrelaties pa KNAW/KITLV/UvA.[4] E nombramentu aki a wòrdu aprobá pa e Consehonan di Bestur di e universidatnan involukrá. Na 12 di mart 2026 el a aseptá ofisialmente e leerstoel ku un diskurso inaugural. ------------ * Guadeloupe, former dean of the University of St. Martin (USM), * Francio Guadeloupe is a senior researcher and staff member of the KITLV. A Social & Cultural Anthropologist by training, Dr. Guadeloupe has worked at all the major universities in the Netherlands. He served for four years as the President of the University of St. Martin (USM), until hurricane Irma led to the temporary closure of the institution on the bi-national island of Sint Maarten and Saint Martin. He is currently the chair of the project ‘Island(er)s at the Helm: Co-creating research on sustainable and inclusive solutions for social adaptation to climate challenges in the (Dutch) Caribbean‘. Guadeloupe’s principle areas of research have been on the manner in which popular understandings of national belonging, cultural diversity, religious identity, and mass media constructions of truth, continue to be impacted by colonial racisms and global capital. He has pursued these interests in his research and publications on social processes on the bi-national island of Saint Martin & Sint Maarten (St. Martin), Curaçao, Aruba, Saba, Sint Eustatius, Brazil, and the Netherlands. He is the author of the monograph, Chanting Down the New Jerusalem: Calypso, Christianity, and Capitalism in the Caribbean (University of California Press, 2009). Dr. Guadeloupe is currently embarking on a study of climate challenges in the (Dutch)Caribbean from a popular culture and cultural heritage perspective. Francio Guadeloupe (Aruba, 1971) kwam op zijn achttiende van de Antillen naar Nederland. Hij werkte als opbouwwerker en studeerde culturele antropologie en ontwikkelingsstudies in Nijmegen en Amsterdam. Als antropoloog is hij momenteel verbonden aan de Universiteit van Amsterdam. Ministerie van BZK vestigt 2 nieuwe leerstoelen voor het Koninkrijk Nieuwsbericht | 23-05-2024 | 16:19 Het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) vestigt 2 nieuwe leerstoelen voor het Koninkrijk. Er komt een leerstoel politicologie/bestuurskunde en een leerstoel antropologie/sociologie. De Universiteit Leiden en de Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen (KNAW), Koninklijk Instituut voor Taal-, Land- en Volkenkunde (KITLV), in samenwerking met de Universiteit van Amsterdam (UvA), zijn geselecteerd als vestigingsplaatsen voor de leerstoelen. De Universiteit Leiden zal de leerstoel politicologie/bestuurskunde bekleden en KITLV/UvA de leerstoel antropologie/sociologie.<ref>https://www.rijksoverheid.nl/actueel/nieuws/2024/05/23/ministerie-van-bzk-vestigt-twee-nieuwe-leerstoelen-voor-het-koninkrijk</ref> Leerstoelhouders De Colleges van Bestuur van de UvA en de Universiteit Leiden hebben het voorstel tot de benoeming van hun kandidaat goedgekeurd. Sociaal en cultureel antropoloog, onderzoeker dr. Francio Guadeloupe wordt de leerstoelhouder Publieke Antropologie van Koninkrijksrelaties voor de KNAW/KITLV/UvA. Dr. Wouter Veenendaal, universitair hoofddocent Vergelijkende politicologie bij het Instituut Politieke Wetenschap van de Universiteit Leiden, wordt leerstoelhouder Democratische Vertegenwoordiging in het Koninkrijk voor de Universiteit Leiden. Hij zal bij het KITLV in Leiden worden gedetacheerd. * [https://www.thepeoplestribunesxm.com/articles/francio-guadeloupe-officially-accepts-chair-of-kingdom-relations-with-inaugural-lecture-on-march-12 Francio Guadeloupe officially accepts chair of Kingdom Relations with inaugural lecture on March 12], The people's Tribune (18 di februari 2026). {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Guadeloupe, Francio}} [[:kategoria:Hende]] [[:Kategoria:Karibe Hulandes]] ---------------- {{Variante|c}} {{Databox}} [[File:0100-Hoofdgebouw-Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid 1898.tif|thumb|Edifisio prinsipal di e Eksposishon]] [[File:De vrouw in Nederlandsch Westindië (1898) (IA BNADIGKOSTBARE179).pdf|thumb|De Vrouw in Nederlandsch Westindië. Uitgegeven vanwege de Westindische Rubriekcommissie van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid. Bijeenverzameld door jhr. L.C. van Panhuijs.]] [[File:0119-Poppen in klederdrachten-Nationale tentoonstelling van Vrouwenarbeid 1898.tif|thumb|Popchinan ekshibí di Surnam i Antias den ekshibishon]] [[File:Sassa, Mulatsche vrouw-Nationale Tentoonstelling Vrouwenarbeid 1898-4681-cropped.tif|thumb|Muhe mulato di Surnam na ekshibishon]] '''''De Vrouw in Nederlandsch West-Indie''''' ta un publikashon na [[hulandes]] di 1898, kompilá pa Louis Constant van Panhuys, i publiká na okashon di e ''Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid'' (Eksposishon Nashonal di Trabou di Hende Muhé) di 1898 na [[Den Haag]]. E publikashon tabatin komo meta pa informá e públiko hulandes, i hende muhé en partikular, tokante e bida, trabou, i posishon sosial di hende muhé den e [[kolonia]]nan karibense, partikularmente [[Sürnam]] i [[Kòrsou i Dependensianan|Kòrsou]]. == Konteksto == E tomo a wòrdu publiká pa e komishon di Sekshon Antias, parti di e organisacion di e Eksposishon Nashonal di Trabou di Hende Muhé. E eksposishon aki tabata tin komo meta pa hasi labor di hende muhé visibel i pone enfasis riba nan kontribushon sosial, tantu na [[Hulanda]] komo den su kolonianan ultramar. Editor di e buki tabata L.C. van Panhuys (1869-1949), un alkalde hulandes i funshonario na Departamento di Kolonianan, kende a kompilá e diferente kontribushon i sketchnan. E publikashon a sirbi tantu komo un rekurso informativo komo un rekordatorio duradero di e partisipashon di Antias den e eksposishon. E terminologia i deskripshonnan den ''De Vrouw in Nederlandsch West-Indie'' ta reflehá e perspektiva kolonial i etnográfiko di fin di [[siglo 19|siglo diesnuebe]]. Konsepto i karakterisashonnan di gruponan di poblashon i ròlnan di género ta wòrdu konsiderá antikuá òf problemátiko den historiografia kontemporáneo. E artíkulo aki ta usa e terminologia aki solamente pa ilustrá e fuente original. -- '''Muhénan na Antillas Hulandes''' a wòrdu publiká pa e Komité di Sekshon di Indianan Oksidental komo parti di e Eksposishon Nashonal di Trabou di Hende Muhé na Den Haag na 1898. E publikashon su propósito tabata pa informá hende muhé na Hulanda tokante e bida, trabou, i posishon sosial di hende muhé den e kolonianan di India Oksidental Hulandes, partikularmente Surinaçao. E kompilashon i edishon di e kolekshon tabata kompletamente responsabilidat di Louis Constant van Panhuys, kende a trese huntu vários kontribushon i sketch den un solo obra amplio. Aunke a institui subcomisionnan na Surinam y Curaçao pa sostene e exposicion localmente y colecta materialnan, e contenido y structura di e coleccion ta completamente responsabilidad di Van Panhuys. E subkomishonnan asina a hunga un ròl organisatorio i ta prinsipalmente di importansia kontekstual pa e kuadro institushonal di e publikashon. --- == Kontenido == E buki ta konsistí di vários kapítulo temátiko. E kapítulo di apertura ta duna konseho práktiko pa hende muhé [[Oropa|oropeo]] ku saliendo for di Hulanda kier establesé nan mes den e kolonianan di Karibe. E ta trata kondishonnan di bida, tareanan di kas i etiketa sosial. E siguiente kapítulonan ta ofresé un deskripshon general di e teritorio, [[poblashon]] i kultura di Sürnam i e islanan di Karibe denter di e imperio kolonial hulandes. Tambe e buki ta kontené datonan estadístiko riba enseñansa na Sürnam. Por ehèmpel, e ta menshoná ku na 1896 e kolonia tabatin 54 skol ku 7.139 studiante, inkluyendo 3.453 mucha muhé. Tambe ta pone atenshon na introdukshon di enseñansa obligatorio na 1877 i na inisiativanan manera e banko di spar pa skol, ku a keda introdusí na 1882. === Hende muhé den e kolonianan === Mayoria di e volúmen ta dediká na e posishon i aktividatnan di hende muhé. Lo siguiente ta wòrdu deskribí susesivamente: * hende muhé di poblashonnan urbano i rural na Sürnam; * hende muhé referí na nan den e publikashon komo Bush Negresses (awendia referí na nan komo hende muhé Maroon); * hende muhé di komunidatnan indígena. E outornan ta deskribí práktikanan di kuido, kriansa di yu, nutrishon i trabou, inkluyendo agrikultura, trabou di kas i komersio. Tambe nan a trata profesionnan di hende muhé manera edukadó, enfermero, labado di paña, komersiante, i portero. == Resepshon == E publikashon a risibí resensianan positivo den prensa hulandes na 1898. Artíkulonan den korant a elogiá e obra komo informativo i aksesibel i a enfatisá ku e tabata kontené detayenan ku tabata poko konosí bou di e públiko hulandes. E revisornan a konsiderá e kolekshon un kontribushon eksitoso na e ophetivonan di e eksposishon, esta oumentá konosementu tokante labor di hende muhé i kompromiso sosial, inkluso pafor di Hulanda. == Signifikado == E publikashon ta wòrdu konsiderá un dokumento kultural i sosial oportuno. E ta ofresé bista riba puntonan di bista kolonial riba hende muhé, trabou i kuido, i ta konstituí un fuente balioso pa investigashon riba relashonnan di género kolonial, práktikanan di kriansa i formanan di organisashon sosial di antaño na Sürnam i Kòrsou. [[:Kategoria:Karibe Hulandes]] [[:Kategoria:Historia]] ----- '''De Vrouw in Nederlandsch West-Indie''' was een boekuitgave bestemd voor [[Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid 1898|Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid]] in 1898, en welk inhoud bijeenverzameld werd door [[Louis Constant van Panhuys]]. == Achtergrond == De vrouw in Nederlandsch West-Indië, uitgegeven van wege de West-Indische Rubriek-commissie van de [[Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid 1898|Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid]], bijeenverzameld door jhr. L. C. van Panhuys. De West-Indische Rubriekcommissie van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid heeft een boekje uitgegeven, getiteld „De vrouw in Nederlandsch West-Indië”. Dit werkje, dat een heel aardig denkbeeld geeft van het leven en werken der vrouwen in de beide koloniën Suriname en Curacao, bestaat uit verscheidene schetsen, die bijeenverzameld zijn door jhr. L. C. van Panhuys. Het doel der uitgave is de belangstelling in onze schoone West-Indische koloniën aan te wakkeren en de vrouwen, speciaal die betrekking hebben met West-Indië, op te wekken tot betere kennismaking met alles wat land en volk der koloniën betreft, terwijl het tevens een blijvende herinnering is aan het doel der tentoonstelling. == Inhoud == In het eerste hoofdstuk wordt aan Europese dames die uit het moederland naar de West vertrekken, adviezen verstrekt, terwijl het tweede en derde hoofdstuk een beschrijving wordt gegeven van land en volk van Suriname en de verschillende Caribische eilanden. In het overig gedeelte van het werkje wordt speciaal gehandeld over de aard, de positie en de werkzaamheden van vrouwen. Achtereenvolgens krijgen we een schets van de vrouw uit het volk in Suriname, de bosnegerin en de Indiaanse vrouw. {{Appendix}} ''De Vrouw in Nederlandsch West‑Indië'' is een bundel uitgegeven ter gelegenheid van de [[Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid]], welke in 1898 in [[Den Haag]] plaatsvond. De bundel werd samengesteld door jhr. L. C. van Panhuys namens de West‑Indische Rubriekcommissie. De publicatie had een tweeledige doel: enerzijds de belangstelling van vrouwen in Nederland te wekken en te stimuleren voor de koloniën Suriname en Curaçao, en anderzijds als een blijvende herinnering aan de expositie zelf. ==Achtergrond== Samenkomst en doel De bundel is uitgegeven door de West-Indische Rubriekcommissie, onderdeel van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid. De redactie vond plaats onder auspiciën van jhr. L. C. van Panhuys. Doelstelling: *Vrouwen uit Nederland kennis laten maken met het leven en werk van vrouwen in de West-Indische koloniën. *Een blijvende aandenken bieden aan het thema-onderdeel van de tentoonstelling. 📝 Inhoud Hoofddeel I Adviezen voor Europese vrouwen die overwegen naar de koloniën te verhuizen. Hoofddeel II & III Algemeen beeld van land, cultuur en bevolking in Suriname en diverse Caribische eilanden. Specifieke portretten van vrouwen uit de koloniën De Surinaamse ‘bosnegerin’ met details als borstvoeding en traditionele voedingspraktijken. „…zij zoogt haar kind, maar geeft het ook bananenmeelpap (‘gongote’) zodat de baby zich niet meer kan bewegen …” Van Panhuys vergelijkt deze gewoonte met Nederlandse vrouwen die jenever gebruikten om hun baby te kalmeren (p. 32). De Indiaanse vrouw Algemene positie en taken van vrouwen uit de volks- en plattelandsgemeenschappen, waaronder onderwijs, zorg en landbouw. Beroepsleven van vrouwen Vrouwen als onderwijzeressen, verpleegsters en vooral landbouwers — op plantages én eigen gronden. Onderwijs in Suriname (1877 leerplicht, 1896: 54 scholen, 7.139 leerlingen, waaronder 3.453 meisjes). Schoolspaarbank (geïntroduceerd 1882 – populair bij leerlingen). Overige beroepen: wasvrouw, koopvrouw, lastdraagster. ==Belang van de publicatie== Cultureel en sociaal document: biedt unieke, tijdgebonden inkijk in de levens- en arbeidsomstandigheden van vrouwen in koloniaal Suriname en Curaçao. Voorlichting en propaganda: bedoeld om vrouwen uit de metropool te informeren én te werven voor verbinding met de koloniën. Historische bron: waardevol voor onderzoek naar koloniale genderrollen, dagelijkse zorgpraktijken en vroege sociale interventies zoals onderwijs en spaarbanken. ==Suggesties voor afronding== Overweeg nog een kort slot waarin je de publicatie plaatst in zijn tijdgeest (burgerlijke moraal rond 1900, koloniale verhoudingen, rol van georganiseerde vrouwenbewegingen). ----- ==Nabeschouwing== === Het perspectief van de vrouw in West-Indië === Hoewel De vrouw in Nederlandsch West-Indië werd samengesteld door jhr. Louis Constant van Panhuys en gericht was op bezoekers van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid in 1898, biedt het werk ook waardevolle informatie over de beleving van arbeid, zorg en onderwijs vanuit het perspectief van vrouwen in de West-Indische koloniën, met name Suriname en de Nederlandse Antillen. === Zelfstandigheid en arbeidsethos === Vrouwen in de koloniën waren actief in de landbouw, zowel op plantages als op eigen grond. Ze verrichtten zwaar fysiek werk en droegen aanzienlijk bij aan de lokale economie. Volgens het boek schroomden deze vrouwen niet voor het "zwaarste werk" en was hun arbeid van onmiskenbaar belang voor het gezinsinkomen.[1] === Zorg en culturele tradities === De publicatie beschrijft ook moeders en zorgverleners, met onder meer aandacht voor het zogen en voeden van kinderen. Een voorbeeld is de bosnegerin, die naast borstvoeding gebruik maakte van traditionele pap zoals "gongote" om baby's te voeden. Dit gebeurde soms zo intensief dat baby's nauwelijks konden bewegen. Hoewel het lokale gebruik door koloniale autoriteiten werd afgeraden, toont het een zelfstandige vorm van zorg en kennis.[1] === Onderwijs en emancipatie === In Suriname werd al in 1877 leerplicht ingevoerd. Het boek noemt 54 scholen met ruim 7000 leerlingen in 1896, waarvan 3453 meisjes.[1] Vrouwen werkten als onderwijzeres en stimuleerden scholing, waarmee ze een centrale rol speelden in de opvoeding en intellectuele ontwikkeling van de gemeenschap. === Economische diversiteit === West-Indische vrouwen waren niet enkel werkzaam als landbouwers of onderwijzers, maar ook als wasvrouw, koopvrouw, verpleegkundige of draagster. Deze economische veelzijdigheid weerspiegelt hun belangrijke maatschappelijke rol.[1] Ondanks de paternalistische toon biedt het boek een uniek inkijkje in het leven van vrouwen in de koloniën. Hun arbeid en maatschappelijke betrokkenheid verdienen erkenning als fundamenteel onderdeel van de koloniale geschiedenis. == Bronnen == [1] L.C. van Panhuys, De vrouw in Nederlandsch West-Indië (1898). Uitgegeven door de West-Indische Rubriekcommissie van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid. Digitale versie beschikbaar via Delpher.nl. ---------- ==[[Louis Constant van Panhuys]]<ref>https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB19:000903142:mpeg21:a00008|werk=Dagblad van Zuid-Holland en 's Gravenhage|titel=Wetenschap|datum=19 juli 1898</ref>== [[Bestand:De vrouw in Nederlandsch Westindië (1898) (IA BNADIGKOSTBARE179).pdf|thumb|De Vrouw in Nederlandsch Westindië. Uitgegeven vanwege de Westindische Rubriekcommissie van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid. Bijeenverzameld door jhr. L.C. van Panhuijs.]] De vrouw in Nederlandsch West-Indië, uitgegeven van wege de West-Indische Rubriek-commissie van de [[Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid 1898|Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid]], bijeenverzameld door jhr. L. C. vanPanhuys. De West-Indische Rubriekcommissie van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid heeft een boekje uitgegeven, getiteld „De vrouw in Nederlandsch West-Indië”. Dit werkje, dat een heel aardig denkbeeld geeft van het leven en werken der vrouwen in de beide koloniën Suriname en Curapao, bestaat uit verscheidene schetsen, die bijeenverzameld zijn door jhr. L. C. van Panhuys. Het doel der uitgaveis de belangstelling in onze schoone West-Indische koloniën aan te wakkeren en de vrouwen, speciaal die betrekking hebben met West-Indië, op te wekken tot betere kennismaking met alles wat land en volk der koloniën betreft, terwijl het tevens een blijvende herinnering is aan het doel der tentoonstelling. Het eerste hoofdstuk bevat eenige raadgevingen aan Europeesche dames die naar de West vertrekken, terwijl in het tweede en derde hoofdstuk een beschrijving wordt gegeven van land en volk van Suriname en de verschillende eilanden. In het overig gedeelte van het werkje wordt speciaal gehandeld over den aard, de positie en de werkzaamheden der vrouwen. Achtereenvolgens krijgen we een schets van de vrouw uit het volk in Suriname, de boschnegerin en de Indiaansche vrouw. Deze schetsen bevatten bijzonderheden, die stellig weinig of niet bekend zijn. Zoo lezen wij op pag. 32, „de boschnegerin zoogt haar kind altjjd zelf, doch houdt er bovendien nog een eigenaardige voedingsmethode op na, die ook onder de beschaafde negerinnen nog wel in zwang is, hoewel bv. de politie te Paramaribo het tegengaat, het zoogenaamde K e m ti-p i k i e n. Het kind wordt dan namelijk zoo volgegoten met bananenmeelpap (gongote) dat het zich niet meer kan verroeren en het buikje gespannen staat als een trom.” Wat de reden van deze meer dan overdadige spijziging is wordt niet vermeld, we veronderstellen dat het een middel is om de kleinen zoet te houden, zooals in ons vaderland sommige vrouwen uit ’t volk hun zuigelingen wel stil houden met een teugje jenever. De laatste hoofdstukken zijn gewijd aan de werkzaamheden der West-Indische vrouwen. De vrouwen aldaar zijn hoofdzakelijk onderwijzeressen, pleegzusters of landbouwsters. De laatstgenoemden zijn natuurlijk het talrijkst. Deze landbouwsters werken op plantages of op hun eigen grondjes en zien niet op tegen het zwaarste werk. Ook aangaande het onderwijs in de WestIndische koloniën bevat het boekje interessante mededeelingen. Reeds in het jaar 1877 is de leerplicht in Suriname ingevoerd. Deze kolonie bezat in December 1896 54 scholen met 7139 leerlingen, waarvan 3453 meisjes. In 1882 heeft men in Suriname een schoolspaarbank ingevoerd, waarvan een druk gebruik wordt gemaakt. Behalve door de reeds genoemde beroepen voorzien de vrouwen in haar onderhoud als waschvrouw, koopvrouw, lastdraagster enz. Wij hopen, dat het boekje in veler handen moge komen en dat het moge bijdragen om de kennis te vermeerderen van onze, bij het publiek nog zoo weinig bekende West-Indische koloniën en vooral dat de vrouwen ook hier haar zegenrijken invloed zullen doen gelden en meewerken tot den bloei van deze schoone gewesten. {{Appendix}} [[:Kategoria:Karibe Hulandes]] ------------ {{infobox empresa| variante = c | nomber = Spritzer & Fuhrmann | alias = Jewelers of the Caribbean | sede = [[Willemstad]], Korsou | funda = 1927 | fundado = Wolf Spritzer<br>Charles Fuhrmann | pais = [[Antias Hulandes]] | imagen = De winkel van Spritzer & Fuhrmann aan het Da Costa Gomezplein in Willemstad op C, Bestanddeelnr 252-3508.jpg | descripcion = Edifisio di Spritzer & Fuhrmann na Da Costa Gomezplein na Willemstad (òktober 1955). | sede = | empleado = ± 500 (1977) | zona = Karibe Hulandes | activo = 1927 - 1990 | producto = | sector = hoyeria | industria= }} {{Multiple image | total_width = 275 | direction = horizontal | align = right | header_align = Center | header = Spritzer & Fuhrmann | border = infobox | image1 = De winkel van Spritzer & Fuhrmann aan het Da Costa Gomezplein in Willemstad op C, Bestanddeelnr 252-3508.jpg | image2 = De versierde etalage van juwelier Spritzer en Fuhrmann aan het Da Costa Gomezple, Bestanddeelnr 252-3761.jpg | footer = Edifisio di Spritzer & Fuhrmann na Da Costa Gomezplein na Willemstad (òktober 1955) | footer_align = center }} '''Spritzer & Fuhrmann''' (abreviá: S&F) tabata un empresa [[Antias Hulandes|antiano]] di hoyeria i artíkulonan di luho di gran reputashon den Karibe i mas ayá durante [[siglo 20|siglo binti]], ku sede na [[Kòrsou]] i un kadena di sukursalnan signifikativo den [[Karibe Hulandes]].<ref name="archiefvriend">{{Citeer web |url=https://www.archiefvriend.com/index.php/component/content/article?id=4:spritzer |titel=Geschiedenis van de juwelierszaak Spritzer & Fuhrmann |auteur=Helma Maduro-Molhuijsen |website=De Archiefvriend |bezochtdatum=2026-01-04}}</ref> == Orígen i formashon == Na 1927, e artesano di oloshi húngaro Wolf Spritzer (1889–1953) a establesé su mes na Kòrsou, kaminda el a kuminsá traha den un lokal chikí na [[Willemstad]].[2] Poko despues, el a forma un asosiashon ku Charles Fuhrmann (1906–1989), un smet di oro di orígen [[Rumania|rumano]] ku a emigrá pa [[Kòrsou i Dependensianan|Kolonia Kòrsou]] na 1929.[1] Nan kolaborashon a kondusi na e fundashon di ''Relojeria Alemania'' na Handelskade, [[Punda]], loke a bira e base di e futuro imperio empresarial ''Spritzer & Fuhrmann''. E negoshi a krese rapidamente danki na e artesania di altu kalidat i e demanda kresiente for di turismo, en particular di bishitantenan for di Merka ku yega na Korsou via barkunan di krusero.[3] Na 1948, despues ku Spritzer a baha ku penshun, Fuhrmann a bira e úniko doño i presidente-direktor di Spritzer & Fuhrmann.<ref name="archiefvriend" /> == Desaroyo na Kòrsou == Na Kòrsou, Spritzer & Fuhrmann a bira un grupo empresarial diversifiká, ku un kadena di tiendanan spezialisa den: * hoyeria i oloshi * artíkulonan di luho (kristal, porselana i plata) * optika * tayernan propio pa smet di oro i reparashon di oloshi Durante e añanan di Segunda Guera Mundial i e periodo despues, militarnan i mariniernan merikano stacioná na Curaçao tabata un grupo di klientela importante. Despues di 1945, e turismo di kompra a aumenta notablemente ku e yegada regular di barkunan di pasahero, loke a kontribuí na e ekspanshon di e sortimentu i e apertura di departamentunan separá, manera optika.[3] Na añanan 1950, e kompania a konsolidá su presensia den Willemstad ku e konstrukshon di un edifisio prinsipal nobo na e skina di Helfrichplein i Breedestraat, diseñá pa e arkitekto J. Fresco i inaugura dia 23 di desèmber 1954.[5] E edifisio, konosí pa su kariyon, a bira un landmark urbano i un atrashon turistiko.[1][6] == Ekspanshon == Paralelamente ku su kresementu na Curaçao, Spritzer & Fuhrmann a ekspandé su aktividatnan pa otro isla di Antias Hulandes. E ekspanshon a kuminsá cu Aruba, kaminda: e promé tienda a habri na Oranjestad na 1930 un di dos punto di benta a sigui na San Nicolas na 1939[4] Despues di Segunda Guera Mundial, e kadena a sigui ekspandé pa Sint Maarten, kaminda un promé tienda a habri na Philipsburg na 1961, ku varios punto di benta adicional den añanan siguiente Bonaire, kaminda e promé punto di benta a habri na Hotel Bonaire na 1963[3] Na su punto mas haltu, Spritzer & Fuhrmann tabatin mas ku trinta tienda riba Curaçao, Aruba, Bonaire i Sint Maarten.[2] Banda di e presensia den Antias Hulandes, e kompania a habri un ofisina di servisio na Manhattan, New York, den añanan 1950. Na 1960, e filial aki a wòrdu amplia cu un tayer moderno pa oloshi i hoya, loke a kontribuí na e reputashon internacional di e kompania i na e imagen di Antias Hulandes komo destinashon di artesania i luho.[3] Na 1977, rònt di su sinkuenta aniversario, Spritzer & Fuhrmann tabata un di e dunadónan di trabou mas grandi den Antias Hulandes, ku mas ku 500 empleado.[1] == Ultimo añanan == Den añanan 1980, Spritzer & Fuhrmann a kuminsá enfrenta un kaida progresivo den entrada. Dia 5 di sèptèmber 1989, e gerensia a anunsiá oficialmente di sera i likida e kompania despues di 62 aña di operashon.[7] Den e komunikado di prensa, e kompania a sita varios faktornan, entre otro: e desaparishon di turismo di kompra, e kaida di turismo krusero i desaroyonan ekonomiko na Venezuela, kambio den patronchi di konsumo. Na 1990, Spritzer & Fuhrmann a sera definitivamente tur su tiendanan.[1][4] == Premio i legado == Durante su existencia, Spritzer & Fuhrmann i su lider Charles Fuhrmann a risibí varios rekonosementu, entre otro: * Diamonds International Award (1959, 1960 i 1961) * Nombramentu komo hofleverancier di Kas Real (1967)[1] * Emishon di un seyo di pòst konmemorativo na Antias Hulandes pa e 50 aniversario di e kompania (1977)[4] E legado di Spritzer & Fuhrmann ta reflehá tambe den su rol komo centro di entrenamentu i edukashon di personal lokal, en particular den diseño di hoya, optika i artesania.[4][1] E archivonan di e kompania ta wardá awor na Archivo Nashonal Kòrsou. {{Appendix}} [[:Kategoria:Empresa]] ------------------ '''Spritzer & Fuhrmann''' (abreviá: S&F) tabata un kadena antiano di hoyeria renombra den Karibe i rond mundu, ku a originá na [[Kòrsou]] i a ekspandé den [[siglo 20|siglo binti]] den un kadena di sukursalnan riba vários isla den Karibe Hulandes.<ref name="archiefvriend">{{Citeer web |url=https://www.archiefvriend.com/index.php/component/content/article?id=4:spritzer |titel=Geschiedenis van de juwelierszaak Spritzer & Fuhrmann |auteur=Helma Maduro-Molhuijsen |website=De Archiefvriend |bezochtdatum=2025-12-21}}</ref> == Historia == Na aña 1927, e trahadó di oloshi di [[Hungria]], Wolf Spritzer (1889-1953), a establesé su mes na Kòrsou. Poko despues, el a kuminsá traha huntu ku e hoyero di oro Charles Fuhrmann (1906-1989), kende a emigrá di [[Rumania]] pa [[Antias Hulandes]].<ref>{{citeer web|titel=S & F-grondlegger op 83-jarige leeftijd overleden Charles Fuhrmann: bouwer van een juweliers-imperium|werk=[[Amigoe]]|datum=1989-11-02|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2026-01-03|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642610:mpeg21:p002}}</ref><ref name="archiefvriend" /> Nan habilidatnan komo komersiante i spesialmente nan artesania pronto a kondusí na e apertura di un negoshi floresiente "Relojeria Alemania" riba Handelskade na [[Punda]] i e inicio di e imperio empresarial "Spritzer & Fuhrmann". Na Kòrsou, Spritzer & Fuhrmann a krese bira un imperio consistiendo di un kadena di tienda specialisa den hoyeria y regalo, articulo di luho manera kristal i porselana di marka oropeo, optica, ademas di un propio tienda di oro, y tayernan di reparacion di oloshi. Esaki tabata danki na e [[turismo krusero]] for di [[Estadonan Uni di Amérika|Merca]].<ref name=":1"/> Wanneer het schip binnenliep in de haven van Curacao maakte hij van de gelegenheid gebruik hier juwelen, horloges, camera's, parfums, likeuren en andere artikelen te kopen die goedkoper waren daarin zijn eigen land. Despues ku Spritzer a baha ku penshun for di negoshi aktivo na 1948, Fuhrmann a bira e úniko doño i presidente-direktor di Spritzer & Fuhrmann.<ref name="archiefvriend" /> === Ekspansion === Durante e crisis economico, nan tabata bende klòk y oloshi, entre otro articulonan, na Aruba. E promé tienda a habri na Oranjestad na 1930, i un di dos tienda na [[San Nicolas]] a sigui na 1939.<ref name="newsaruba2007">{{Citeer web |url=https://archive.org/download/ANA-DIG-THENEWSARUBA-D0263-03-20070630-DOC/ANA-DIG-THENEWSARUBA-D0263-03-20070630-DOC.pdf |titel=Seventeen years after closing its doors, Spritzer and Fuhrmann hold their first reunion |website=The News Aruba |datum=2007-06-30 |bezochtdatum=2025-12-21}}</ref>[[File:Slijpmachine bij de firma Spritzer & Fuhrmann in Willemstad, Bestanddeelnr 252-3290.jpg|thumb|left|180px|Tayer di optika S & F ku mashin pa sleip glas. (1955)]] Despues di [[Di Dos Guera Mundial]], Spritzer & Fuhrmann a ekspandé su tiendanan signifikantemente. Di akuerdo ku un retrospektiva di 2007, e kadena eventualmente tabatin mas ku trinta tienda na Curaçao, Aruba, Bonaire, i Sint Maarten, i tambe tabatin un filial di servisio na Manhattan, [[New York City|New York]].[2] Rònt di su di sinkuenta aniversario na 1977, e kompania a wòrdu sitá komo un di e dunadónan di trabou mas grandi na Antia Hulandes, ku mas ku 500 empleado.<ref name="archiefvriend" /> Spritzer i Fuhrmann a habri un ofisina na New York den añanan 1950, kaminda na 1960 nan a establesé un tayer di oloshi i hoya bon ekipá. Banda di duna servisio direkto, e ramo aki a kontribuí signifikantemente na e bon boluntat di nos islanan Antiano.<ref name=":1">Omgebouwde garage. "Amigoe". Curaçao, 27-09-1977, p. 9. Geraadpleegd op Delpher op 03-01-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010639615:mpeg21:p009</ref> Den añanan sinkuenta, a konstruí un sede nobo na Willemstad riba Helfrichplein (Da Costa Gomezplein)/Breedestraat. E edifisio den estilo architectonico moderno di Korsou, disena pa architect J. Fresco, tabata un atrakshon turistico y a habri dia 23 di december 1954.<ref>In moderne Curacaose stijl Nieuw Spritzer en Fuhrmann-pand fraaie touristische attractie In acht maanden tijd werd kolossase werk uitgevoerd. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 23-12-1954, p. 1. Geraadpleegd op Delpher op 03-01-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010404471:mpeg21:p001</ref> E kompania a bira konosí durante e periodo ei pa un kariyon riba e edifisio.[1] Un potrèt di e tienda na Da Costa Gomezplein na Willemstad ta data di òktober 1955.<ref name="nationaalarchieffoto">{{Citeer web |url=https://www.nationaalarchief.nl/onderzoeken/fotocollectie/aeb042f6-d0b4-102d-bcf8-003048976d84 |titel=De winkel van Spritzer & Fuhrmann aan het Da Costa Gomezplein in Willemstad op Curaçao |website=Nationaal Archief (fotocollectie) |bezochtdatum=2025-12-21}}</ref> Na fasada di e edifisio tin un kariòn ku tabata sona .... Na 1961, un tienda nobo a habri na Philipsburg. E kantidat di kamber di hotèl e tempu ei tabata solamente kuarenta! E sukursal di Spritzer i Fuhrmann aki a agregá sinku punto di benta denter di algun aña. Riba e isla aki tambe e grupo di joyeria tabata presente na cuna di turismo. Meskos ta konta pa Boneiru, kaminda Spritzer i Fuhrmann a habri su promé punto di benta na Hotèl Boneiru na aña 1963.<ref name=":1"/> -- Den e edificio di Amador Maduro na Handelskade, Wolf Spritzer a huur un parti chikito di e localidad unda el a cuminsa cu su trabao como relohero y orfebre. Despues di e yegada di Charles Fuhrmann, e negoshi a wòrdu ekspandé; un bentana a wòrdu kita i remplasá ku dos porta di panel ku dos vitrina plat ku ta kontené e oloshinan. Algun tempu despues, nan por a kumpra henter un kolekshon di joyas serka un bendedó biahero. A tuma e decision pa bende algun di dje riba Aruba, y na 1930, a habri un tienda chikito na Oranjestad. Mientrastanto a muda un edificio nobo na Handelskade, e biaha aki na e otro skina di Windstraat, cu a haya e nomber “Relojeria Alemania”. Esaki a sigui pa un di dos tienda riba Heerenstraat, e tempo ey e caya comercial principal na Willemstad. E tienda aki a wordo renoba varios biaha. Un di e versionnan mas bunita tabata esun cu e bentananan “Art Deco”. Despues, a agregá kolumnanan na e entrada. Durante e añanan di guera, e militarnan y mariniernan Mericano staciona na Curaçao y Aruba, cu tabata bishita e hafnan, tabata clientenan particularmente popular. Turismo di kompra realmente a lanta vuelo despues di Segundo Guera Mundial, ora ku barkunan di pasahero a kuminsá yega regularmente na Willemstad. E gama di produkto a sigui ekspandé, i un departamentu separá a wòrdu kreá pa produktonan optiko. E prome tienda y tayer di optica tabata situa riba Heerenstraat. Despues, a establece opticanan na e skina di Breedestraat y Helfrichplein, den Kerkstraat, y den añanan 1970, a habri e “Laboratorio” hopi moderno riba Fokkerweg, unda tambe tabata fabrica lens.<ref name=":1"/> E tiendanan di joyeria tambe a ekspandé. Na kuminsamentu di añanan 1940, un tienda a muda pa e edifisio di KNSM; el a keda e tienda prinsipal di S&F te na 1954. Den añanan 1950, un edifisio nobo a wòrdu konstruí na e skina di Helfrichplein i Breedestraat: e “Edifisio Prinsipal.” E piso abou tabata akapará e kolekshon di diamante, joyas di oro i oloshin. E promé piso tabata akapará un departamentu separá pa artíkulonan di plata i un sekshon ku joyas, tas i artíkulonan di regalo platá ku plata i oro. E ofisinanan di maneho tabata situá riba e di tres piso, i e tiendanan di orfebre i relojero tabata riba e di kuater piso. E tienda a bira partikularmente konosí pa su karillon i su sirkuito figural.<ref name=":1"/> === Ultimo añanan === Den añanan 1980, Spritzer & Fuhrmann a kuminsá lucha ku un kaida den entrada. Dia 5 di september 1989 e empresa ta emití un komunikado di prensa anunsiando seramentu i likidacion di e kompania despues di 62 aña.<ref>{{citeer web|titel=Juweliersconcern van wereldfaam Spritzer en Fuhrmann verdwijnt|werk=[[Amigoe]]|datum=1989-09-05|bezochtdatum=2026-01-04|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642749:mpeg21:p002}}</ref> “E gerensia ta anunsiá ku e kompania lo stòp di eksistí den futuro serkano. Pa vários aña el a sufri pèrdidanan signifikante, sinembargo, e reservanan a agotá sin ku e kompania a logra adapta na e sirkunstansianan kambiá. Faktornan kousante e ta sita: e desaparishon di turismo di kompra pa via di kaida den turismo krusero y e desaroyonan ekonómiko na Venezuela, mientras e patronchi di gasta di e klientela tambe a kambia drastikamente. Na 1990, e kompania a sera su portanan definitivamente.<ref name="archiefvriend" /><ref name="newsaruba2007" /> == Premio i rekonosementu == Durante añanan, Charles Fuhrmann i e kompania S&F a risibí numeroso premio. Na 1959, 1960 i 1961, e kompania a wòrdu presentá ku e Diamonds International Award. For di 20 di sèptèmber 1967, Spritzer & Fuhrmann ta un suministradó di e Kas Real (''hofleverancier'').<ref name="archiefvriend" /> Na 1977, un seyo di pòst konmemorativo a wòrdu emití na Antia Hulandes pa konmemorá e di sinkuenta aniversario di e kompania.<ref name="newsaruba2007" /> Het bestuur van de Stichting Monumentenzorg reikte in 1968 aan de heer Fuhrmann de plaquette "Tua Res Agitur". uit naar aanleiding v"an de restauratie van interieur en exterieur van de zaak „Europa". Na de restauratie kreeg dit filiaal de toepasselijke naam „Renaissance".<ref name=":1"/> == Legado == Spritzer & Fuhrmann ta konosí pa entrená i eduká personal lokal den áreanan manera diseño di hoya.<ref name="newsaruba2007" /><ref name="archiefvriend" /> Archivonan di e kompania ta aloha den [[Archivo Nashonal Kòrsou]]. {{Appendix}} [[:Kategoria:Empresa]] ---------------- {{Variante|c}} {{infobox persona| variante = c | nomber = Lucia Schnog | alias = Rumbera | fecha nacemento = | luga nacemento = {{CUW}} | alma mater = | ofishi = bailarina, diseñadó di paña | aña activo = 1971 - ? | estilo = | genero = [[jazz]], balèt klásiko | distincion = [[Premio Cola Debrot]] (1988) }} '''Lucia Schnog-De la Fuente''' ta un bailarina, koreografo i artista visual yu di Kòrsou. Na 1988, el a wòrdu premiá ku e [[Premio Cola Debrot]] pa su arte di baile. == Biografia == Tabata Sra. Van Walraven ku a siña Lucia di seis aña su promé pasonan di baile i e goso di balèt.<ref name="Amigoe ">{{citeer web|werk=[[Amigoe]]|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010470122:mpeg21:p009|titel= Lucia: “concurrentie alleen maar bevorderlijk” - Curaçaose opent ballet-school Russische stijl|datum=1971-03-27}}</ref> Añanan despues, el a muda pa e siudat hulandes di Delft pa studia.<ref name="Amigoe " /> El’a kompletá su estudio ku un diploma estatal komo dosente di balèt i bailarina di esenario.<ref name="AmigoeDiCuracao">{{citeer web|werk=[[Amigoe]]|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010470115:mpeg21:p008|titel= Balletstudio|via=Delpher.nl|datum=1971-03-19|bezochtdatum=2025-12-31}}</ref> Su spesialisashon ta jazz i balèt klásiko,<ref name="AmigoeDiCuracao" /><ref>Amigoe di Curacao, [https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010470229:mpeg21:p006 Advertentie], 6 augustus 1971</ref> i el a siña tambe balèt ruso.<ref name="Amigoe " /> Na Kòrsou bèk, el a funda su mes studio di ballet na mart 1971, yamá Ecole de Danse, ku un lokalidat na Kleermakersweg na Willemstad.<ref name="Amigoe " /> El a proveé ​​e koreografia pa e obra De Fisici, ku a estrená na novèmber di e aña ei.<ref>Amigoe di Curacao, [https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010470307:mpeg21:p005 De Fisici op het scherp van de snede], 5 november 1971</ref> Tambe el a krea presentashonnan di baile pa teater di mucha, manera Prikkebeen na Centro Pro Arte (CPA).<ref>Amigoe di Curacao, [https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010461117:mpeg21:p003 Prikkebeen. kleurrijk kinderfeest in C.P.A.], 6 maart 1972</ref> Diesocho luna despues di su apertura, su skol di baile ya tabatin 350 studiante.<ref>Amigoe di Curacao, [https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010461465:mpeg21:p003 Ecole De Danse brengt leerlingenuitvoering in Centro Pro Arte], 1 december 1972</ref> El a sigui traha riba presentashonnan hubenil na CPA, manera un seri di musikal na 1975 den kolaborashon ku e Komishon di Konsierto di Jeugd.<ref>Amigoe di Curacao, [https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010998511:mpeg21:p010 Comité Jeugdconcert brengt kindermusical in Antilliaanse sfeer], 11 januari 1975</ref> E tambe a presentá ku su grupo di balèt.<ref>{{citeer web|werk=[[Amigoe]]|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010998591:mpeg21:p023|titel= Willemstad – De Apollo Star Dancers|datum=1975-04-17|bezochtdatum=2025-12-31}}</ref> Un di su promé studiantenan tabata e futuro dramaturgo Roy Colastica.<ref>Norma Infantil y Juventil, [https://www.normainfantilyjuvenil.com/co/uploads/2019/01/9789587768527.pdf Roland Colastica]. [https://web.archive.org/web/20210225195528/https://www.normainfantilyjuvenil.com/co/uploads/2019/01/9789587768527.pdf Gearchiveerd] op 25 februari 2021.</ref> Na ougùstùs 1979, el a habri su studio di ballet nobo riba Saliña Abaostraat ku Ecole de Danse.<ref>Amigoe, [https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010639990:mpeg21:p002 Nieuwe Balletstudio], 25 augustus 1979</ref> Na aprel 1980, el a forma un grupo (semi-)profeshonal na su skol bou di e nòmber ''Antillean Dance Theatre'' (ADT), di kua e i Helma Bakhuis a tuma over e direkshon artístiko. E grupo tabata konsistí prinsipalmente di bailarinnan ku el a entrená for di 1971.<ref>Amigoe, [https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010639903:mpeg21:p004 Antillean Dance Theatre 9/10 mei in CPA], 28 april 1980</ref> Helma Bakhuis tambe tabata enbolbí for di inisio di Ecole.<ref>Amigoe, [https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642264:mpeg21:p007 Ecole de Danse], 16 mei 1987</ref> Un luna despues, nan a presentá e promé balètnan di ADT.<ref>Amigoe, [https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010639886:mpeg21:p006 Premiere Antillean Dance Theatre - "Kositu" hoogtepunt balletavond in CPA], 12 mei 1980</ref> Lucia Schnog tambe tabata wòrdu scuchá i mira regularmente den medionan di comunicacion. Na 1979, el a papia tokante e apertura di su studio di balèt nobo den e programa Entrevista na Radio Hoyer.<ref>[[Amigoe]], [https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010640001:mpeg21:p002 "Interview"] , 7 september 1979</ref> Ku finansiamentu di OKSNA, un dokumental tokante Ecole de Danse a wòrdu trahá i mustra den e ouditorio di biblioteka na òktober 1992.<ref>{{nl}}{{citeer web|werk=[[Amigoe]]|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644665:mpeg21:p003|titel= Documentaire over 20 jaar balletschool Ecole de Danse|datum=1992-10-03|bezochtdatum=2025-12-31}}</ref> Un luna despues, e dokumental a wòrdu transmití na televishon pa TeleCuraçao.<ref>Amigoe, [https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643709:mpeg21:p003 Tv-documentaire over Lucia Schnog], 30 november 1992</ref> E ta tambe un artista visual di obranan di textil, entre otro.<ref>Curaçao Knipselkrant, [https://knipselkrant-curacao.com/blog-verele-curacaose-kunstenaars-op-world-quilt-show-2/ Curacaose kunstenaars op World Quilt Show], 8 januari 2015. [https://web.archive.org/web/20240426155433/https://knipselkrant-curacao.com/blog-verele-curacaose-kunstenaars-op-world-quilt-show-2/ Gearchiveerd] op 26 april 2024.</ref> El a eksponé su arte na Kòrsou durante, entre otro, e ''Open Atelier Route''.<ref>{{citeer web|werk=Curaçao Art|url=https://curacao-art.com/2014/11/09/open-atelier-route-2015/|titel= Open Atelier Route 2015|datum=2014-11-09|archiefurl=https://web.archive.org/web/20240426155431/https://curacao-art.com/2014/11/09/open-atelier-route-2015/| archiefdatum=2024-04-26}}</ref><ref>Curaçao Art, [https://curacao-art.com/2018/09/28/kosecha-kultural-in-2018/ Kosecha Kultural in 2018], 28 september 2018. [https://web.archive.org/web/20240426155443/https://curacao-art.com/2018/09/28/kosecha-kultural-in-2018/ Gearchiveerd] op 26 april 2024.</ref> == Honor == Na 1988, Schnog, hunto cu [[Carmita Henriquez]], a risibí e prestigioso [[Premio Cola Debrot]]. E hurado a husga ku kada un di nan a distinguí nan mes den nan respektivo tereno: baile i folklore.<ref>{{citeer web|werk=[[Amigoe]]|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642141:mpeg21:p011|titel=Cola Debrot Prijs 1988|datum=1988-05-21}}</ref> {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =67491322 |titulo= Lucia Schnog}} {{References}} }} {{DEFAULTSORT:Schnog, Lucia}} [[:Kategoria:Hende]] [[:Kategoria:Arte] [[:Kategoria:Kòrsou]] [[:Kategoria:Ganador premio Cola Debrot]] habri su "Ecole de Danse", ku tabata siña [[jazz]] i balèt klásiko. For di aña 1979, 8bailarinanan semiprofeshonal a presentá bou di su guia na su Teatro di Baile Antiano (ADT). E ta krea arte visual tambe. ------------ {{Variante|c}} {{Databox}} '''Ocho dia''' ta un antiguo rito di luto na Aruba, Kòrsou i Boneiru, ku ta sostene famia i amigunan di defuntu den nan proseso di luto. Tabatin un tempu na Kòrsou i Boneiru ku e defuntunan tabata wòrdu rekordá no solamente ku un Misa, pero ku ocho dia di orashon, kanto, kuenta, i komunion. Pa ocho dia, e komunidat a reuní — no solamente pa yora, pero pa ofresé sosten. Famia i amigunan a wòrdu sostené den nan proseso di luto: ku orashon, kantika, rekuerdo i brasa, e alma di e defuntu tambe a wòrdu eskoltá pa e bida despues di morto. E ritual aki tabata wòrdu yamá Ocho Día. Despues cu dera e defunto ta cuminsa cu e “ocho dia”. Esaki ta un periodo di luto di ocho dia, durante cua esnan cu a keda den luto ta reuni diariamente. Bou di guia di un intersesor, ta hasi orashon pa e defuntu i su sernan kerí. Un sirbishi di konmemorashon ta wòrdu tené 40 dia despues di e morto, i tambe anualmente riba e aniversario di e morto. Den Iglesia Catolico Romano, ademas di e dia di recuerdo anual aki, e famia por pidi un misa mensual pa e defunto.<ref>[https://www.rememberme.nl/inspiratie/blogs-van-judith-sandriman/rituelen-bij-een-begrafenis-op-curacao Rituelen bij een begrafenis op Curaçao]</ref> De negendenacht (novena= Ninth Night) ceremonie op Jamaica toont overigens inderdaad overeenkomst met de curacaose "ocho dia".<ref><ref></ref>VOLKSKUNDE. "Amigoe". Curaçao, 05-09-1980, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 19-12-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010640155:mpeg21:p017</ref> --- Er was een tijd op Curaçao en Bonaire waarin de overledene niet alleen werd herdacht met een mis, maar met acht dagen van gebed, zang, verhalen en verbondenheid. Acht dagen lang kwam de gemeenschap bijeen—niet alleen om te rouwen, maar om te begeleiden. De familie en vrienden werden ondersteund in hun rouwproces: met gebed, zang, herinnering, en omarming werd ook de ziel van de overledene begeleid naar het hiernamaals. Dat ritueel heette Ocho Día. Dit ritueel, ontstaan uit de ontmoeting tussen Afrikaanse spirituele tradities en het katholieke geloof, was veel meer dan folklore. Het was een daad van geestelijke zeggenschap. Wat de kerk niet kon bieden, gaf de gemeenschap zichzelf: troost, structuur, en een plek voor de ziel om haar weg te vinden. De Ocho Día, met haar gezangen in een vermenging van Papiaments en Latijn, de overdracht van culturele identiteit via verhalen over West-Afrikaanse mythische figuren zoals de spin Nanzi, gezongen litanieën, een eigen vormgegeven liturgie van gebeden, en het kantelen van het altaar op de achtste dag (Ocho di Yukán)—dat was hun manier om trouw te blijven aan hun wortels én aan hun geloof. Vandaag de dag is dit ritueel vrijwel verdwenen. Al twintig jaar is er geen gedocumenteerde viering meer. Uitvaarten worden nu tot in de puntjes geregisseerd door begrafenisondernemers, naar Europees model. In tegenstelling tot vroeger, waar een uitvaart veel meer was dan een kort moment van condoleren of een drive-thru, of het volgen van de dienst via een YouTube-link, is afscheid nemen verarmd tot een haastig en afstandelijk ritueel. De zinsnede “geen rouwbeklag aan huis” klinkt inmiddels als een mantra in overlijdensberichten. ------- Bob Harms: De ocho dia, een rouwritueel van acht dagen op Aruba, Bonaire en Curaçao, was veel meer dan alleen een religieuze bijeenkomst. Het was een levendig sociaal evenement, doordrenkt van culturele tradities die hun oorsprong vinden in West-Afrika en de diaspora. Ondanks pogingen van de Rooms-Katholieke Kerk om deze ‘afwijkende’ gebruiken te onderdrukken, hield de gemeenschap stand en gaf het rouwproces zo een unieke, eigen invulling. Tijdens dit achtdaagse ritueel nam een voorzanger, de resadó, de leiding. Hij zong litanieën, een mix van Papiaments en Latijn. De aanwezigen zongen mee met de kantikanan di Ocho Dia, liederen speciaal voor dit ritueel, en de kantikanan di Dum Ve, verbasterde Gregoriaanse gebedsliederen. Ook op de laatste ochtend, wanneer het altaar werd afgebroken, werden er speciale liederen gezongen, de kantikanan di Jukán. ---- Na de uitvaart is er een rouwperiode die acht dagen duurt. In deze dagen worden er litanieën (gebeden) voorgelezen door een vrouw die ouder is dan 50. Ze vraagt God om de overledene onder zijn hoede te nemen en de nabestaanden te troosten. Tijdens deze ‘ocho dia’ geven naasten en familie alle ruimte aan hun emoties. Vooral op de achtste dag nemen ze de tijd om na te praten over de dingen die de overledene heeft gezegd en hoe hij of zij zich heeft voorbereid op de dood. De ramen worden opengezet zodat de geest kan vertrekken. ---- Het is een perfect voorbeeld van ''syncretisme'': het samenvoegen van verschillende culturele en religieuze elementen. Hoewel de periode van acht dagen ook in het christendom voorkomt (denk aan de besnijdenis van Jezus na 8 dagen), is de uitwerking (de ceremonies, muziek, dans) sterk beïnvloed door de Afrikaanse wortels en de 'survival' van voorouderlijke tradities na de slavernij, steltDBNL - Digitale Bibliotheek voor de Nederlandse Letteren. {{Appendix}} --------------- {{Databox}} [[File:General Official Minimum Wage by Territory as of February 2023 in US Dollars (2).png|thumb|300px|Mapa di salario minimo segun teritorio na februari 2023 den USD]] E '''salario mínimo''' ta e montante mas abou ku un dunadó di trabou ta legalmente obligá di paga un empleado. Un salario mínimo por wòrdu ekspresá komo un salario pa ora, pa luna òf pa siman. Semper e ta wòrdu ekspresá komo un salario brutu, ekskluyendo belasting i kontribushonnan di seguro sosial. Dentro di Union Europeo, 22 di e 27 estadonan miembro tin un salario minimo. E sinku paisnan di UE ku no tin un salario mínimo ta Austria, Dinamarka, Finlandia, Suesia i Italia. E paisnan aki, inkluyendo Noruega i Suisa, ta laga e fiho di salario mínimo na organisashonnan di dunadó di trabou i empleado. es.wiki: Salario mínimo, salario mínimo, òf salario mínimo ta e montante mínimo di remunerashon ku un dunadó di trabou ta obligá pa lei pa paga su empleadonan pa e trabou ku nan a hasi durante un periodo determiná. E suma aki no por wordo baha ni pa acuerdo colectivo ni individual. Un salario mínimo ta eksistí den mas ku 90% di e estadonan miembro di e Organisashon Internashonal di Trabou (ILO).[1] E regulashon aki a wòrdu establesé pa promé biaha na Australia i New Zealand den siglo 19.[2] Kada pais tipikamente ta establesé e normanan legal ku ta regulá e salario mínimo i e mekanismonan pa determiná su montante periodikamente, normalmente anualmente. Regulashonnan di salario mínimo, ku nan diferensianan, ta presente den kasi tur pais rònt mundu, i nan ophetivo, eksplísito òf nò, ta pa redusí desigualdat di salario. Den añanan resien, vários pais a reformá nan polítika di salario mínimo komo kontesta na e oumento di kosto di bida i preshon sosial pa garantisá un entrada desente. Algun gobièrnu a opta pa konektá e salario mínimo na e konsepto di un “salario di bida,” komprondé komo un salario ku ta kubri e nesesidatnan básiko di un individuo òf famia, inkluyendo kuminda, bibienda, edukashon i kuido di salú. Paisnan manera Alemania,[3] Sur Korea, Chile,[4] i New Zealand a implementá oumentonan signifikante, miéntras ku na Merka tabatin un tendensia pa oumentá e salario mínimo na nivel estatal i munisipal den ousensia di konsenso federal. Ademas, organisashonnan manera Organisashon Internashonal di Trabou (ILO) i Programa di Desaroyo di Nashonnan Uni (UNDP) a promové kuadro pa evaluá e impakto di e salario mínimo riba redukshon di pobresa i desigualdat, resaltando e importansia di ahusta e montantenan aki periodikamente i segun kriterionan ekonómiko i sosial. Salario mínimo, salario mínimo, òf salario mínimo ta e montante mínimo di remunerashon ku un dunadó di trabou ta obligá pa lei pa paga su empleadonan pa e trabou ku nan a hasi durante un periodo determiná. E suma aki no por wordo baha ni pa acuerdo colectivo ni individual. Un salario mínimo ta eksistí den mas ku 90% di e estadonan miembro di e Organisashon Internashonal di Trabou (ILO).[1] == Caribe Hulandes == * 1947 - invoering Loonregeling 1946 (P.B. 1947, no. 2), * 1972 - Landsverordening minimumlonen (P.B. 1972, no. 110) 1 oktober 1972 e Ordenansa Salario Minimo a drenta na vigor na Antias Hulandes.<ref>Advertentie. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 30-09-1972, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 03-09-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010461412:mpeg21:p006</ref> {{Appendix}} LANDSVERORDENING van 31 mei 1972 houdende nieuwe regelen inzake minimumlonen Citeertitel Landsverordening minimumlonen Vastgesteld door Gouverneur van de Nederlandse Antillen Onderwerp maatschappelijke zorg en welzijn Eigen onderwerp arbeidsregelgeving Opmerkingen met betrekking tot de regeling Deze verordening vervangt de Loonregeling 1946 (P.B. 1947, no. 2), -------- The minimum wage history in the Dutch Caribbean is tied to the islands' individual statuses, with a significant shift in the Caribbean Netherlands (Bonaire, Sint Eustatius, Saba) towards higher, federally regulated minimum wages starting in the 2010s, aiming for a dignified existence. Other islands, like Aruba, also adjusted their minimum wages in recent years, while the overall trend shows efforts to raise wages to improve socio-economic conditions, though this can create competitive pressure compared to other Caribbean nations. The minimum wage in the Dutch Caribbean is set separately for each island, with the highest recent rates being $1,750 per month in the Caribbean Netherlands (Bonaire, St. Eustatius, and Saba) as of July 1, 2024, and AWG 2,007.05 per month in Aruba as of January 1, 2025. The Caribbean Netherlands' minimum wage is adjusted annually based on the consumer price index. -------------- {{Variante|c}} {{infobox persona| variante =c | nomber = Mary Gertrude Johnson | ofishi = | tata = Peter Hassell | mama = Esther Lovell Johnson }} '''Mary Gertrude Johnson''' (☆ [[1854]] na Zions Hill – † [[1939]] na [[Saba]]), tambe konosí komo ''Mary Gertrude Hassell'', tabata un edukadó prominente i un pionero den promoshon di e arte tradishonal di [[kanchi sabano]] riba e isla di [[Saba]]. El a duna les i popularisá e téknika di obra ku hilo habri, ku despues a bira un di e produkto artístiko i ekonómiko mas importante di e isla. Segun folklorista Eric Eliason, “kisas e ta e persona mas honrá den historia di e isla.”<ref>Eliason, Eric A. (2024). "[https://www.google.nl/books/edition/Handbook_of_Gender_Studies_in_the_Dutch/aBcEEQAAQBAJ?hl=nl&gbpv=1&dq=Mary+Gertrude+Hassell+Johnson&pg=PA524&printsec=frontcover Saba Lace: History, Culture and Art]", in: ''Handbook of Gender Studies in the Dutch Caribbean'', p. 522-534, citaat op p. 524.</ref> == Biografia == Mary Gertrude Johnson a nase na Zions Hill (den e tempu ei konosí komo Hell’s Gate) komo yu muhé di Esther Lovell Johnson i Peter Hassell. Su famia tabatin un posishon respetá den komunidat i su mayornan tabatin medio finansiero sufisiente pa mand’é pa estudio na [[Caracas]], [[Venezuela]] na komienso di añanan 1870. Pa un periodo Johnson a biba den un internado katóliko, kaminda soeurnan di e konvento tabata duna enseñansa, inkluso na manera tradishonal.<ref>A unique form of needlework: “Saba Lace”— A time honored craft by Will Johnson. "Amigoe". Curaçao, 20-12-1985, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 31-07-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643321:mpeg21:p068</ref> Durante su estadia na Venezuela, el a siña for di e yu muhénan di e elite venezolano kon pa traha obra ku hilo habri den estilo ajour, ku despues a bira konosí na Saba komo kanchi spaño.<ref>https://thesabaislander.com/2021/02/06/the-chronological-history-of-saba/ The Chronological History of Saba], Saba Islander (2 di yuni 2021)</ref> <ref name=":0">Eliason, Eric A. (2024). "[https://www.google.nl/books/edition/Handbook_of_Gender_Studies_in_the_Dutch/aBcEEQAAQBAJ?hl=nl&gbpv=1&dq=Mary+Gertrude+Hassell+Johnson&pg=PA524&printsec=frontcover Saba Lace: History, Culture and Art]", in: Handbook of Gender Studies in the Dutch Caribbean, p. 522-534</ref> E téknika aki lo bira e base pa e desaroyo di e arte di kanchi sabano, un forma di arte tekstil úniko pa Saba.<ref name=":1">{{Citeer boek |titel=Caribbean Women and Their Art: An Encyclopedia |achternaam=Snodgrass |voornaam=Mary Ellen |url=https://www.google.nl/books/edition/Caribbean_Women_and_Their_Art/4tCwDwAAQBAJ?hl=nl&gbpv=1&dq=Mary+Gertrude+Hassell+Johnson&pg=PA89&printsec=frontcover |datum=2019 |pagina=89-90}}</ref><ref>{{Citeer web |url=https://caribvibetv.com/learning-about-saba-lace-spiced-rum/ |titel=The Art of Saba Lace & Flavor of Spiced Rum: Saba’s Heritage |bezochtdatum=2025-07-20 |werk=Caribbean Vibrations}}</ref> Despues di a kompletá su estudio, Johnson a regresá Saba. Einan el a kasa ku James Benjamin Johnson i a kuminsá duna les na e skol katóliko lokal. E pareha a establesé nan mes na Windwardside. Inisialmente, el a sigui ku trahamentu di kanchi komo un hòbi, dunando les na algun amigu i miembro di famia, pero pronto el a kuminsá plama riba henter e isla. Gradualmente ela kuminsá duna lès, i patronchinan spesífiko pa e isla a wòrdu kreá, yamá na nòmber di nan kreadornan, manera Imelda, Sylvia i Laurentina.<ref name=":0" /><ref name=":1" /> Ku e establesementu di un servisio postal konfiabel entre Saba i mundo eksterno na 1884, e posibilidat pa bende kanchi via pòst a habri un fuente nobo di ingreso pa hopi famianan. Pa tempu di Prome Guera Mundial, un di kada dies habitante tabata inbolbí den produkshon òf benta di kanchi sabano. Den e añanan 1920, ta kalkulá ku entre 30% i 40% di PIB di Saba tabata generá for di kanchi, un kontribushon sin igual pa un isla chikí.<ref name=":0" /><ref name=":1" /> Mary Gertrude Johnson a fayesé na 1939 na edat di 85 aña. Su legado sigui biba den arte, ekonomía i identidat kultural di Saba. == Homenahe == Na 1996, su aporte a wòrdu rekonosé ku un stampia postal di Antias Hulandes, ku ta mustra un imagen di dje ku un obra di kanchi na banda robes. E stampia tabata parti di un seri dediká na figuranan antiano prominente.<ref>{{Citeer web |url=https://touchstamps.com/Stamp/Details/160215/mary-gertrude-johnson-hassel-1853-1939 |titel=Stamp: Mary Gertrude Johnson Hassel (1853-1939) (Netherlands Antilles 1996) |bezochtdatum=2025-07-20 |werk=Touch Stamps}}</ref> == Mira tambe == * [[Kanchi sabano]] {{Appendix}} {{Defaultsort:Johnson, Mary Gertrude}} [[:Kategoria:Saba]] ------------ * na un Skol di Konbento. Einan ela siña kon pa traha e hilo dibuhá for di e yu muhénan di Venezolanonan elite, i a introdusí e arte na Saba kaminda e ta konosí generalmente komo obra spañó.<ref>https://thesabaislander.com/2021/02/06/the-chronological-history-of-saba/ The Chronological History of Saba], Saba Islander (2 di yuni 2021)</ref> * the past, drawn lace embroidery often produced larger pieces in the form of tablecloths, curtains, drapes, etc. Today, these larger ana more expensive items are no longer in demand and the intricate patterns of drawn lace are being used in a more decorative manner on various items of women’s and household ware such as shawls, skirts, blouses, handbags, hand¬ kerchiefs, napkins and other cloths. <ref>[https://archive.org/details/BNA-DIG-ANTILLENREVIEW-1981-08/page/n33/mode/1up?q=saban+lace&view=theater Handcraft: an industry of growing importance]Antillean Review, vol. 1 nr. 5, augustus/september 1981</ref> * Perhaps this is the reason the craft is popularly known as "Spanish work" on Saba. In 1884, the wives and daughters of Saba's seafaring men began working in earnest. In that year regular mail service connected the five-squaremile island to the outside world for the first time, thereby establising the possibility of a mailorder cottage industry. By 1898, Saba's lacemakers had become so adept that a Miss Florence Every entered an exhibition of women's handicrafts in The Hague, The Netherlands, where she received an honorable mention. Six years later, a Saban was awarded first prize in a competition in Copenhagen, Denmark, and was invited by the Danish government to spend four months in the Scandinavian country. Little by little, the industrious Saban women began exporting their delicate work, primarly to customers in the United States. The method by which they obtained the names of potential clients illustrates typical Saban ingenuity. Lacemakers would copy the addresses of American companies from the boxes of merchandise that were sent to the island. They would then dispatch a letter explaining their craft and their prices to the firm, hoping to have some sympathetic manager post the missive on the company bulletin board or mention it in the company newsletter. Their efforts were surprisingly successful. By 1928, nearly 25,000 guilders worth of needlework was being exported.<ref>A unique form of needlework: “Saba Lace”— A time honored craft by Will Johnson. "Amigoe". Curaçao, 20-12-1985, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 31-07-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643321:mpeg21:p068</ref> Naturally, clients' addresses were closely-guarded secrets. Who betide anyone who "stole" an address or who wrote "bad things" about a competing lacemaker. Many families were not on speaking terms for years, owing to some real or imagined breaking of this unwritten law. In turn, many company officials wrote to Saba's Vice-Lieutenant Governor inquiring into the financial status of the women soliciting business from the companies' employees. As tactfully as possible, the administrator would reply that the ladies could stand "some help", even though some of the lacemakers were among the most affluent residents of the tiny island. When the Great Depression spread economic havoc throughout the United States in the early 19305, demand for "Saba Lace" plunged alarmingly. Committees were formed on the island to promote the "industry". Unfortunately, nothing seemed to help. It was only with the increase of tourism to the island that "Saba Lace" flourished once again. An airfield was finally constructed on the mountainous terrain in 1963 and the island became a favorite with travelers searching for an unusual daytrip from nearby St. Maarten of for longer stays in a serence and unspoiled Caribbean atmosphere. In 1984, 15,000 tourists visited, departing with approximately $100,000 worth of delicate, handmade lacework. Thus, after more than a century, a handcraft learned by a young Saban girl in the quiet cloisters of a Caracas convent still provides a means of survival for many families on the tiny island of Saba. ------------- {{Infobox artista|variante|c | nomber = Sheila Payne }} '''Sheila Payne''' (☆ 1961 na [[Kòrsou]]) ta un aktris i kontadó di kuento di [[Kòrsou]] i un defensor di preservashon di Papiamentu.[1] Sheila Payne a nase i lanta na Kòrsou, den un famia originalmente di [[Sint Kitts (isla)|Saint Kitts]]. Su interes i amor pa kontamentu di kuenta a bini di su tata. Komo un studiante di skol básiko, el a hasi un impreshon sumamente eksitoso di e empresario di músika [[Ángel Job]] (ku e apodo El Gordito de Oro).[2] For di 1980 pa 2000, Payne a biba na [[Hulanda]]. El’a studia matemátika i ekonomia i a tuma un kurso posgrado den desaroyo di karera. Despues di a traha den e ramo ei pa algun tempu, el a bira un aktris ku Jeugdtheater Citadel Groningen. Na Kòrsou, el a traha komo aktris pa teater hubenil i despues a regresá na kontamentu di kuenta.[2] Na 2011, Payne a risibí un nominashon di UNESCO pa su esfuersonan den preservashon di Papiamentu.[2] -------------- {{Variante|c}} {{Databox}} Un '''tragalus''' ([[hulandes]]: ''dakvenster'') ta referi na un bentana chikí ku generalmente ta instalá riba un muraya haltu, tei, òf den un dak di kas. Literalmente, e palabra cu e ta e luga pa laga lus drenta. "tragaluz" via Spaño (traga = bebe, luz = lus) — literalmente, un lugá pa laga lus drenta. un ekstenshon di e superfisie di dak ku ta inkliná, hopi bia ta konsistí di un kuadro di bentana vertikal ku òf sin partinan movibel, dos muraya banda triangular i un tapa, trahá komo un dak plat, siya ?, heup òf pent. Un tragalus por wòrdu instalá mesora durante konstrukshon nobo, pero hopi bia ta wòrdu trahá despues pa haña espasio èkstra, tin bia na e lugá kaminda un skylight ta presente kaba. E kuadro di bentana ta sirbi pa permití lus i airu drenta den e zolder òf kamber di zolder. Un bentana di dormitorio hopi bia ta proveé ​​e espasio èkstra ku espasio pa kabes (espasio pa kabes), ku ta nesesario pa krea un kamber den zolder. Bentana di dormer por wòrdu montá na diferente manera. Tradishonalmente riba e lugá, kaminda e bentana di e dormer ta wòrdu bati riba e dak riba e sitio, loke ta tuma un promedio di 3 pa 4 dia. Tin tambe bentananan prefab. E bentananan prefabriká aki ta wòrdu pre-produsí den un fábrika òf tayer di karpinteria i ta wòrdu montá riba e dak denter di un dia. Bentana di dormer ta traha di vários material. Esaki ta dependé di e estilo arkitektóniko di e kas i e deseonan di e kliente. Bentana prefabriká por lo general ta trahá di palu òf plèstik. Un ekstenshon riba e dak tambe ta wòrdu yamá kuko òf akkenailtje (prinsipalmente na Groningen). {{Appendix}} chatgpt:Den papiamentu, tragalus ta un palabra ku referi na un ventanita chikí ku generalmente ta instalá riba un muraya haltu, tei, òf den un kas di dak. E palabra mes ta bin di Hulandés "tragaluz" via Spaño (traga = bebe, luz = lus) — literalmente, un lugá pa laga lus drenta. ✅ Den konteksto di construccion Hulandés (i Karibe Hulandes), un "tragalus" ta un ventanita, pero den hulandés moderno e palabra ku ta mas relashona ta "dakkapel" òf "dakvenster", ku ta referí mas espesífikamente na un ventan chi subi for di dak, ku ta kreá espasio i lus den un piso haltu. Diferensha: Tragalus = ventanita (simpel, generalmente no sobresalí for di tei). Dakkapel = estruktura di bentana ku sobresalí for di tei pa kreá mas espasio i lus. 🏚️ Tragalus den Karibe Hulandes Sí, tragalus (of ventanitanan den dak) tabata uza den arquitectura tradicional Karibe Hulandes, inklusí: Kas di plantashon (Boneiru, Kòrsou, Aruba) Kas di pueblo (kas di torto, kas di piedra) Fortifikashon (forte) E motibu principal pa usa un tragalus tabata: Laga lus natural drenta (den tempo ku no tabatin mucha bentanan grandi) Mehorá ventilashon (pa saka kalor fo'i kas) Duna un poko di brisa sin perde protekshon kontra tormenta. Ejemplo: Riba kas di plantashon na Kòrsou manera Landhuis Brievengat òf Landhuis Chobolobo, bo por topa ventanitanan haltu riba e dak ku ta sirbi komo tragalus. Na Aruba, na kas antique den Noord i Santa Cruz, bo por wak esemey. 📜 Origen historiko E uso di ventanitanan haltu (tragalus) a bini ku: Influensia di arquitectura kolonyal Hulandés (especialmente siglo 17-18). Adaptashon lokal pa klima tropikal — ventilashon tabata esencial. Manká di material di konstrukshon — un bentana chikí tabata mas fasil pa instala den muraya di torto òf piedra. ✏️ En Resúmen Aspekto Tragalus Dakkapel Definishon Ventanita haltu Bentana sobresaliente for di tei Funshon Lus i ventilashon Lus, ventilashon, espasio Material Hout, piedra, torto Hout, tei, glas Uzo den Karibe Sí, den kas antique Raro, mas den Hulanda [[:Kategoria:Konstrukshon]] -------------- {{Multiple image | total_width = 650 | align = center | caption_align = center | border = | image1 = Government building in Camacuri (Aruba) 17 33 16 604000.jpeg | caption1 = Edificio di Impuesto di [[Aruba]] | image2 = DRCUR-EXT-Resort-4110-TM.jpg | caption2 = Dream Curaçao Resort na [[Willemstad]] | image4 = Emmanuel Catholic Chapel.jpg | caption4 = Kapel Emanuel na [[San Nicolas]] | image3 = Maduro & Curiel's Bank, Willemstad, Curaçao.jpg | caption3 = Edificio di [[Maduro & Curiel's Bank N.V.|MCB]] na Willemstad }} --------------- * [[Florin karibense]] (aanvullen) Siman pasá a tuma lugá e desvelo ofisial di e diseño di e Guilder Karibense, e moneda nobo ku lo ta den sirkulashon na Kòrsou i Sint Maarten entrante 31 di mart 2025. Banko Sentral di Kòrsou i Sint Maarten (CBCS) a presentá e biyetenan i monedanan simultáneamente na ámbos pais.<ref name="deel 1">[https://curacao.nu/de-caribische-gulden-een-stap-richting-economische-stabiliteit-in-2025/ De Caribische Gulden: Een stap richting economische stabiliteit in 2025], curacao.nu (26 di desember 2024)</ref> -- 2025 lo ta e aña di plaka nobo ku introdukshon di e Golder Karibense. E seri nobo di biyete ta inspirá pa e ‘Mundu Bou di Laman’. E parti dilanti di e biyetenan ta mustra e fauna bou di awa colorido di Curaçao y Sint Maarten, como simbolo di e laso entre ambos pais. E diversidat úniko di animalnan marino, segun Banko Sentral, ta un rekordatorio di e poder di koperashon i metanan kompartí, apesar di kada pais su propio identidat. E parti patras di e biyetenan ta deskribí bista históriko i kultural importante di Kòrsou i Sint Maarten. Loke ta spesial di e seri nobo aki ta su diseño: e parti dilanti tin un diseño horizontal tradishonal, miéntras ku e parti patras ta orientá vertikalmente. Ta prome biaha cu biyetenan cu patras vertical ta wordo emiti na Curaçao y Sint Maarten. E seri di florin Karibense ta inkluí sinku biyete di bankero ku e siguiente denominashonnan: 10 Cg, 20 Cg, 50 Cg, 100 Cg i 200 Cg. Cada biyete tin su propio color. 2025 lo ta e aña di plaka nobo ku introdukshon di e Golder Karibense. E seri nobo di biyete ta inspirá pa e ‘Mundu Bou di Laman’. E parti dilanti di e biyetenan ta mustra e fauna bou di awa colorido di Curaçao y Sint Maarten, como simbolo di e laso entre ambos pais. E diversidat úniko di animalnan marino, segun Banko Sentral, ta un rekordatorio di e poder di koperashon i metanan kompartí, apesar di kada pais su propio identidat.<ref name="deel 3">[https://curacao.nu/nieuwe-caribische-gulden-een-ode-aan-de-onderwaterwereld-20g/ Nieuwe Caribische Gulden: een ode aan de onderwaterwereld (20g)], curacao.nu (27 di desember 2024)</ref> E parti patras di e biyetenan ta deskribí bista históriko i kultural importante di Kòrsou i Sint Maarten. Loke ta spesial di e seri nobo aki ta su diseño: e parti dilanti tin un diseño horizontal tradishonal, miéntras ku e parti patras ta orientá vertikalmente. Ta prome biaha cu biyetenan cu patras vertical ta wordo emiti na Curaçao y Sint Maarten. E seri di florin Karibense ta inkluí sinku biyete di bankero ku e siguiente denominashonnan: 10 Cg, 20 Cg, 50 Cg, 100 Cg i 200 Cg. Cada biyete tin su propio color. == denominashon di mas chikitu: 10 florin == E biyete di dies florin karibense ta predominantemente hel i tin un imágen di e '''angelfish gris''' na e parti dilanti i e '''faro di Klein Curaçao''' na e parti patras.<ref name="deel 2">[https://curacao.nu/nieuwe-caribischegulden-een-ode-aan-de-onderwaterwereld-10g/ Nieuwe Caribische Gulden: een ode aan de onderwaterwereld (10g)\, curacao.nu (26 di desember 2024)</ref> E angelfish gris por krese te sesenta sentimeter di largura. E espesie aki tin un kurpa den forma di disko ku un kabes relativamente grandi. Angelfish adulto gris ta gris kla ku manchanan pretu tur kaminda, miéntras ku nan kabes ta gris kla ku un boka mas kla ainda. E hóbennan, di otro banda, ta pretu ku sinku strepi hel briante ku ta kore vertikal riba nan kurpa. Hubenilnan ta wòrdu hañá generalmente riba e rif òf den kama di yerba di laman, kaminda nan ta traha na “stashonnan di limpiesa” meskos ku garnachi mas limpi ta hasi, pa deshací di parasito di piská mas grandi. Adultonan por lo general ta habitá rifnan i por wòrdu hañá na profundidatnan te ku trinta meter. E konki reina ta un snèk ku ta biba prinsipalmente den kama di yerba di laman i riba banki di santu i por krese basta grandi. Karakolnan adulto por krese te mas o ménos 35 sentimeter di largura. E karakolnan aki ta herbívoro i ta alimentá nan mes ku material di mata ku ta haña entre e yerba di laman. E conchi reina ta birando mas y mas raro den hopi parti di Caribe pasobra su carni ta wordo considera un delicia y hopi biaha ta wordo haya riba platonan. Ta p’esei tin vários inisiativa pa kria nan den koutiverio pa produkshon di kuminda òf laga nan bai bèk den naturalesa. Kasi no tin ehemplar adulto real ku a sobra den e awanan interior di Kòrsou. Patras == Di dos denominashon: binti florin Cg 20 == E biyete di binti florin Karibense ta predominantemente blou i tin e rayo di águila mancha dilanti i Simpson Bay patras. Cu un envergadura di casi tres meter, e Spotted Eagle Ray ta un di e especienan di rayo mas grandi den nos awanan. E ta wòrdu rekonosé fásilmente pa su fondo skur ku numeroso mancha blanku i un barika kompletamente blanku. E rayonan aki tin un rabo largu i punta ku vários spina venenoso. E rayonan aki ta kome bivalvo, entre otro, i ta buska nan riba fondo di santu. Nan ta koba den santu i tin bia ta zwaai esaki ku nan “alanan”. Tambe nan ta come cangreu, cangreu ermitaño y caracol manera e queen clam. Rayonan di águila mancha ta hopi sosial i hopi bia ta landa den grupo chikí.<ref name="deel 3"/> Yellow Cowries ta '''karakol di laman''' ku ta wòrdu hañá den mayoria di laman tropikal. Den pasado, diferente tipo di cowries tabata hunga un ròl importante den komersio i kultura. Kaska di cowrie tabata wòrdu usá histórikamente komo moneda, partikularmente na China, Afrika, New Guinea i Indonesia. E barkunan di e Kompania di India Oriental Hulandes (VOC) tabata komersia ku kaska di kowrie, spesialmente e “kaska di kaska di plaka” ku tabata representá un balor monetario, i tabata usa nan komo un medio di pago, inkluso pa kumpra hende sklabisá. Awendia nan ta wòrdu apresiá prinsipalmente komo kosnan di kolekshon i ta wòrdu usá den joyas. Karakol tin un dieta hopi spesífiko ku ta varia pa kada espesie. Algun ta karnivoro, algun herbívoro i algun omnívoro. Nan tin un struktura di alimentashon úniko yamá un “radula” den nan boka, ku ta funshoná komo djente, superfisie di yerba i kòrta kuminda.<ref name="deel 3"/> Patras == Di tres denominashon: biyete di 50 Cg == E biyete ta predominantemente bèrdè i tin e '''turtuga di laman bèrdè''' na e parti dilanti i e playa di '''Grote Knip''' na e parti patras.<ref>[https://curacao.nu/nieuwe-caribische-gulden-een-ode-aan-de-onderwaterwereld-50g/ Nieuwe Caribische Gulden: een ode aan de onderwaterwereld (50g)], curacao.nu (28 di desember 2024)</ref> E turtuga bèrdè di laman ta wòrdu hañá den tur laman tropikal i subtropikal na mundu, inkluyendo den Karibe. E turtuga bèrdè di laman ta un herbívoro i ta kome prinsipalmente yerba di laman. E turtuganan ta sòru pa e yerba di laman no krese muchu largu i sofoká su mes. Esaki ta permití e ekosistema di yerba di laman pa mantené su funshonnan mas importante, esta komo un krèsh pa hopi bestia marino. E turtuga di laman bèrdè ta pues un espesie klave ku ta hunga un ròl esensial den tene nos oséanonan saludabel. Turtuga machu nunka no ta regresá tera. E hembranan ta bin tera solamente pa pone webu. Turtuga muhé ta traha vários nèshi pa aña. Turtuga ta protehá i den peliger di ekstinshon rònt mundu. E '''tellin''' faborito. E espesie di karakol bivalvo aki ta wòrdu hañá den henter Karibe, prinsipalmente na profundidatnan di te ku trinta meter. E kaska, ku ta wòrdu trahá dor di e karakolnan mes, por ta basta grandi, algun ta alkansá un diameter di mas o ménos ocho centimeter. E kaska ta di koló krema pa blanku ku randnan un poko haltu i hopi espasiá. E parti paden di e kaska ta hel. E dos mitarnan di e kaska por lo general ta pas bon huntu i hopi bia ta kubri ku alga i otro organismonan, proveyendo un kamuflahe ekselente riba e ref. E espesie aki ta filtrá kuminda for di awa di laman dor di chupa awa aden, filtr’é i despues “spuit afó” awa limpi. Patras Grote Knip Beach. Curaçao ta konosí pa su playanan relativamente chikí skondí den bahianan kómodo. Asta Grote Knip Beach ta situá den un bahia asina. E santu riba e playanan ta konsistí di entre otro e fekalnan di piská ku ta kome alga i otro organismonan marino. Segun ku e piskánan aki ta raspa alga for di piedra di koral i piedra di kalki, nan ta kita pida pida kalki tambe. E material aki despues ta wòrdu ekskretá komo granula chikitu di kalki, ku eventualmente ta akumulá riba playa komo santu blanku debí na akshon di ola. Piská papagai ta entre e espesienan responsabel pa e proseso aki. ------------------- '''Petróleos de Venezuela, SA''' ('''PDVSA''') ta e kompania estatal di [[Venezuela]] riba tereno di petroleo i gas natural. E kompania tin aktividatnan den eksplorashon, produkshon, refinamentu, merkadeo, transporte i eksportashon di petroli, i tambe eksplorashon i produkshon di gas natural. El a kuminsá su operashon na 1976 despues di e nashonalisashon di e industria petrolero di e pais pa dekreto di gobièrnu riba 30 di ougùstùs 1975. Tur akshon di e kompania ta ainda propiedad di gobièrnu di Venezuela, kual pais ta e di sinku eksportadó mas grandi di petroli na mundu. == Reserva i produkshon == Venezuela tin e reservanan di petroleo mas grandi na mundu. Na fin di aña 2020, nan tabata balorá na 304 bion bari, òf 17.5% di e total mundial.<ref name=BPWES21>{{en}} [https://www.bp.com/en/global/corporate/energy-economics/statistical-review-of-world-energy.html BP Statistical Review of World Energy 2021], geraadpleegd op 24 juli 2021</ref> [[Arabia Saudita]] ta na di dos lugá ku un porshon di 17.2%. Un gran parti di e reservanan ta konsistí di zeta viskoso, ku ta wòrdu hañá prinsipalmente kantu di [[Riu Orinoco]]. E zeta aki ta ménos fásil pa saka ku zeta konvenshonal. Ku e reservanan di zeta konosí, e pais por mantené e nivelnan di produkshon aktual pa mas ku 500 aña.<ref name=BPWES21/> Na 2005, produkshon di zeta tabata 3.3 mion bari pa dia (bpd), pero pa 2015 esaki a baha te na 2.6 mion bpd.[2] Debí na mal maneho ekonómiko, no tin sufisiente sèn disponibel pa invertí, loke ta kousa ku produkshon ta baha. E bahada aki a sigui despues di 2015 i na 2020 e produkshon tabata 540.000 bpd.<ref name=BPWES21/> Un tendensia similar ta visibel pa refinamentu. Na 2010, kasi 1 mion bpd tabata wòrdu prosesá diariamente ainda, pero na 2019 esaki a baha te na 123.000 bpd.<ref name=BPWES21/> Reservanan di gas ta muchu mas chikitu na 3% di e total mundial, pero tòg signifikante.<ref name=BPWES21/> Produkshon di gas a keda basta stabil entre 2005 i 2017 i a fluktuá alrededor di 30-40 bion m³ pa aña. Tabatin un bahada fuerte na 2018, ku a sigui na 2019 i 2020. Na 2020, mas o ménos 19 bion m³ a wòrdu produsí.<ref name=BPWES21/> == Historia == E kompania a wòrdu fundá dia 1 di yanüari 1976 despues di e nashonalisashon di e industria petrolero di Venezuela. Na sèptèmber 1986, e kompania merikano Southland a bende mitar di e akshonnan di CITGO na Petróleos de Venezuela. Na 1990, PVDSA a kumpra e sobra akshonnan, birando e úniko doño. Ku e transakshon aki, CITGO a wòrdu sigurá di e suministro di krudo i Venezuela a haña un kanal di benta nobo na [[Estadonan Uni di Amérika|Merka]]. Parsialmente debí na e kaida fuerte den prijs di petroleo desde 2015, PVDSA a topa cu problemanan finansiero. E kompania a risibí un fiansa grandi di Rosneft di [[Rusia]] i a kambio a primintí 49.9% di e akshonnan den CITGO komo fiansa.<ref name=CNNROS>CNN [http://money.cnn.com/2017/04/10/news/economy/russia-us-oil-company-citgo/index.html Russia could soon control a U.S. oil company], 10 di aprel 2017, konsultá 4 di ougùstus 2024</ref> Varios polítiko merikano ta preferá di no mira akshonista ruso den refinerianan merikano.<ref name=CNNROS/> Na 1985, gobièrnu di [[Teritorio insular (Antias Hulandes)|teritorio insular di Kòrsou]], ku a tuma over e [[refineria Isla]] na Kòrsou for di [[Koninklijke Shell|Shell]], a transferí e operashonnan di e kompania pa Petróleos de Venezuela a base di un kontrato di hür di largu plaso.<ref name="CvC">Canon van Curacao [https://canoncuracao.cw/33-vertrek-shell-komst-en-vertrek-pdvsa/ Vertrek van Shell, komst en vertrek PdVSA], geraadpleegd op 21 december 2023</ref> Invershonnan den e refineria a keda atras, loke ta nifiká ku produkshon tabata wòrdu hasí prinsipalmente ku instalashonnan bieu. E problemanan ambiental ku esaki a enserá a kondusí na hopi demanda kontra e refineria òf kontra di gobièrnu.<ref name="CvC"/> E kontrato di hür di PDVSA a kaduká dia 31 di desèmber 2019. Despues di e salida di PDVSA, un bataya legal a tuma luga pa añanan largu entre Kòrsou i Venezuela. Nan dos finalmente a yega na un akuerdo na desèmber 2023. Venezuela lo suministrá zeta pa dies aña ku un balor ekivalente total di US$ 450 mion, ku lo wòrdu usá pa paga e debe di PVDSA.<ref>Antilliaans Dagblad [https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/28793-olie-voor-schuld-pdvsa Olie voor schuld PDVSA, 21 december 2023], konsultá 4 di ougùstus 2024</ref> ï Na yanüari 2019, Merka a imponé sanshonnan kontra PDVSA.<ref name=NOSUSS>NOS [https://nos.nl/artikel/2269551-vs-legt-sancties-op-aan-venezolaanse-staatsoliebedrijf.html VS legt sancties op aan Venezolaanse staatsoliebedrijf, 29 januari 2019], konsultá 4 di ougùstus 2024</ref> E kuentanan bankario di e kompania na Merka a wòrdu kongelá i merikanonan no ta permiti di hasi negoshi ku e kompania mas.<ref name=NOSUSS/> E sanshonnan ta un medida punitivo kontra e maneho di [[Nicolás Maduro|presidente Maduro]]. Zeta ta un fuente importante di entrada pa Venezuela i mas ku 40% di tur eksportashon di zeta ta bai pa Merka.<ref name=NOSUSS/> Na 2016, US$19 bion di e benta total di US$42 bion e aña ei a wòrdu generá na Merka. Na òktober 2023, e sanshonnan petrolero riba Venezuela a wòrdu aliviá.<ref name="NOSUSVEN">NOS [https://nos.nl/artikel/2494593-vs-schort-deel-sancties-venezuela-op-na-afspraken-over-vrije-verkiezingen VS schort deel sancties Venezuela op na afspraken over vrije verkiezingen, 19 oktober 2023], geraadpleegd op 21 december 2023</ref> A yega na un akuerdo entre e gobièrnu di Maduro i partidonan di oposishon bou di kua nan a bai di akuerdo pa tene elekshon den e di dos mitar di [[2024]], ku opservadónan internashonal pa garantisá ku nan ta hustu.<ref name="NOSUSVEN"/> E relahamentu ta nifiká ku Venezuela por determiná un biaha mas pa su mes kuantu zeta e ta eksportá i na kua partidonan.<ref name="NOSUSVEN"/> E akuerdo ta en prinsipio bálido pa seis luna. == Laso ku Karibe Hulandes == (es.wiki} === Aruba === Na 1991, PDVSA a atkerí di Chevron e terminalnan di awa hundu den Laman Karibe den serkania di Aruba.<ref name=terminal > {{cite web |url= http://www.petroleumworld.com/es-napa17061901.htm| title= La triste historia de PDVSA, BORCO y San Eustaquio|date=2017-06-13| author=Sergio Sáez | publisher= Petroleumworld.com}}</ref> Na september 2015, Aruba a firma un memorandum di entendimentu cu Citgo pa sondea e re-apertura di e refineria situá na [[San Nicolas]], Aruba, pará desde 2012 pa e operador Valero Energy ku un kapasidat instalá pa refiná 235.000 bpd. Na septèmber 2016, [[parlamento di Aruba]] a aprobá e outorisashon pa Citgo hür e refineria di San Nicolas pa 25 aña i un inversion aprobá pa PDVSA di 685 miyon dollar. Dia 23 di mei 2018, Korte di Aruba a kita e embargo riba dos kargamento di petroleo for di e tankeronan ''Atlantic Lily'' i ''Grimstad'' ku ConocoPhillips a pidi komo parti di su esfuersonan pa kobra un sentensia di arbitrahe kontra PDVSA.<ref> {{citeer web |url=http://eltiempolatino.com/news/2018/may/23/corte-de-aruba-levanto-embargos-pedidos-por-conoco/| titel=Corte de Aruba levantó embargos pedidos por Conoco contra cargamentos de Citgo |datum=2018-05-23| uitgever=El Tiempo Latino}}</ref> Na febrüari 2019, Citgo a para e remodelashon i modernisashon di e proyecto pa motibu di sanshonnan ekonómiko.<ref>{{citeer web |url= https://www.elperiodicodemonagas.com.ve/site/internacionales/renovacion-en-refineria-de-aruba-parada-por-sanciones/| titel=Renovación en refinería de Aruba parada por sanciones |datum=2019-02-20| uitgever=El periódico de Monagas}}</ref> Segun Promé Minister [[Evelyn Wever-Croes]] “E ta muy probable ku nos lo no sigui ku Citgo pero nos ta evaluando kon nos por sali for di e kontrato sin ningun problema".<ref> {{cite web |url=https://meridadigital.com.ve/alnavio-petroleos-de-venezuela-se-desmorona-y-las-repercusiones-son-globales/| title=Pdvsa se desmorona y las repercusiones son globales|date=2019-06-19| publisher= Alnavio }}</ref> Dia 22 di yüni 2021, e kompania Citgo a disidí di likidá 4 kompania supsidiario ku a keda kreá na 2016 ora ku gobièrnu a firma un kontrato di hür a kambio di rehabilitá e refineria di [[San Nicolas]] pa konvertí krudo èkstra-pisá for di e faha di zeta di [[Orinoco]] den krudo lihé. Mirando e problemanan ku a surgi a kousa di retrasonan di e proyecto na 2019 Citgo a termina su negoshi ku Aruba.<ref>«los lazos de la empresa venezolana con la isla empezaron a resquebrajarse al mismo tiempo que las sanciones financieras» {{citeer web |url= https://www.bancaynegocios.com/citgo-liquido-cuatro-filiales-en-aruba-y-cerro-casi-100-de-sus-negocios-en-la-isla/ | titel= Citgo liquidó cuatro filiales en Aruba y cerró casi 100% de sus negocios en la isla|datum=2021-06-22| uitgever=Bancaynegocios}}</ref> === Boneiru === PDVSA ta doño di e terminal marítimo Bonaire Petroleum Company (Bopec)<ref> {{cite web |url= https://prodavinci.com/que-esta-pasando-con-el-caso-conocophillips-versus-pdvsa/ | title= ¿Qué está pasando con el caso ConocoPhillips versus PDVSA?|date=2018-05-06| publisher= Prodavinci }}</ref> ku e kapasidat pa almasená te ku 12 mion bari di zeta krudo i derivadonan ku ta stratégiko pa eksportashon pa [[China]] i Merka. Na sèptèmber 2010, un kandela den dos di su 23 depósito a obligá gezaghebber di Boneiru pa sera e terminal.<ref>{{cita web | url= https://lta.reuters.com/articulo/latinoamerica-petroleo-venezuela-bonaire-idLTASIE68D11S20100914 | title= Terminal de PDVSA Bonaire, cerrado hasta nuevo aviso|date=2010-09-14| publisher= REUTERS | fechaacceso= 10 de julio de 2019 | fechaarchivo= 10 de julio de 2019 | urlarchivo= https://web.archive.org/web/20190710151005/https://lta.reuters.com/articulo/latinoamerica-petroleo-venezuela-bonaire-idLTASIE68D11S2010091}}</ref> Na desèmber 2017, gobièrnu hulandes a duna un ultimatum na PDVSA pa motibu di e falta di invershon den mantenshon di e terminal di Bonaire Petroleum Company (Bopec), lagando solamente sinku di e 21 depósitonan pa operá ku e isla tin, PDVSA a primintí un invershon di 25 mion dòler pa mantenshon i restourashon di e depósitonan.<ref> {{cita web |url= https://elcooperante.com/holanda-envia-ultimatum-a-pdvsa-por-falta-de-mantenimiento-en-terminal-de-bonaire/| title=Holanda envía ultimátum a Pdvsa por falta de mantenimiento en terminal de Bonaire|date=2017-12-20 | publisher= El cooperante}}</ref> Na mei 2018, e kompania ConocoPhillips ku sede na Houston a asumí kontrol di e aktivonan petrolero di Venezuela riba e isla kompania karibense di Boneiru<ref>{{cite web |url= https://www.radiotelevisionmarti.com/a/corte-de-bonaire-autoriza-embargo-millonario-a-pdvsa/175740.html | title= Corte de Bonaire autoriza embargo millonario a PDVSA|date=2018-05-12| publisher= Radio Televisión Martí}}</ref>, na ougùstùs 2018 a yega na un akuerdo ku PDVSA pa e pago di 2.040 mion ku un pago inisial di 500 mion dòler denter di un periodo di 90 dia for di momentu di firma e akuerdo, e sobra suma lo wòrdu pagá tur kuartal den un lapso di kuater aña i mei.<ref name="Sin-nombre-p2Jf-4">{{cite web |url=https://www.voanoticias.com/a/conocophillips-acuerdo-pdvsa-sobre-pago-de-2-000-millones-venezuela/4536051.html| title= ConocoPhillips llega a acuerdo con PDVSA sobre pago de 2.000 millones|date=2018-08-20| publisher= Voa Noticias.com }}</ref> Dia 26 di ougùstùs 2020, gobièrnu di Boneiru a duna òrdu pa hasi bashí e sinku tankinan di almasenahe di zeta ku ta kontené 10 mion bari pa motibu di riesgonan ambiental i falta di mantenshon.<ref> {{cite web |url=https://www.bancaynegocios.com/bonaire-ordena-a-pdvsa-vaciar-tanques-en-terminal-petrolera-por-riesgos-ambientales/| title=Bonaire ordena a Pdvsa vaciar tanques en terminal petrolera por riesgos ambientales|date=2020-08-28| publisher=Bancaynegocios}}</ref> Na mart 2021, e filial di Bopec a deklará bankarota pasobra e no por a paga su debenan.<ref>«El terminal petrolero de Pdvsa en Bonaire tenía capacidad para almacenar unos 10 millones de barriles de petróleo y cargar grandes embarcaciones desde sus muelles de aguas profundas» {{cite web |url=https://talcualdigital.com/filial-en-bonaire-de-pdvsa-se-declara-en-bancarrota-debido-a-sanciones-de-eeuu/| title=Filial en Bonaire de PDVSA se declara en bancarrota debido a sanciones de EEUU|date=2021-03-23| publisher=Tal Cual}}</ref> Na novèmber, un korte di Boneiru a dikta tokante e pago di 41.69 mion dòler pa e debenan atrasá di PDVSA.<ref>{{cite web |url=https://www.bancaynegocios.com/tribunal-de-bonaire-condeno-a-pdvsa-a-pagar-us4169-millones-por-deuda-en-litigio-con-bopec/|title=Tribunal de Bonaire condenó a Pdvsa a pagar US$41,69 millones por deuda en litigio con Bopec|date=2021-11-08|work=Banca y Negocios}}« » </ref> Na mart 2023, un hues di Boneiru a ordená e destaho forsá di kombustibel for di e depósito di 1933 ku tabata kontené 371.790 bari di kombustibel situá den e zona di Kaminda Turistiko, den nortost di e isla, propiedat di e kompania Commerchamp CA, un filial di PDVSA (na balor di mas o ménos 18 mion dòler) ku no tin un lisensia di OFAC pa negoshá esaki, e destaho a wòrdu realisá pa un debe di 41.7 mion dòler ku e supsidiario debe komo honorario i interes di pago atrasá na Bopec.<ref>{{cite web |url=https://cronicasdelcaribe.com/economia/ordenan-la-subasta-forzosa-de-fuel-oil-de-pdvsa-en-bonaire/|title= Ordenan la subasta forzosa de fuel oil de Pdvsa en Bonaire|date=2023-03-17|work=Crónicas del Caribe}}</ref> === Kòrsou === Desde 1985, PDVSA i gobièrnu di [[Kòrsou]] tabatin un kontrato di hür pa e [[Refineria Isla]] ku un kapasidat di 335.000 bari di krudo, konstruí pa Royal Dutch Shell na 1919. Pa 2016, Kòrsou a eksigi pa PDVSA aporta un invershon di 15 bion dòler pa modernis’e pa por a prolonga e contract, pero si esaki no sosode, PDVSA lo keda afo. Na mei 2018, Korte Komersial di Curacao a outorisá ConocoPhillips pa pone beslag riba $636 mion na aktivo di Venezolano PDVSA.<ref name="Sin-nombre-p2Jf-5">{{cite web |url= https://lta.reuters.com/articulo/topNews/idLTAKCN1ID0R1-OUSLT |title= Corte Curazao autoriza a ConocoPhillips embargar 636 mln dlr en activos de venezolana PDVSA |date=2018-05-12 |publisher= Reuters |fechaarchivo= 22 de abril de 2020 |urlarchivo= https://web.archive.org/web/20200422133703/https://lta.reuters.com/articulo/topNews/idLTAKCN1ID0R1-OUSLT}}</ref> PDVSA ta confrontá un krisis di exportashon pa motibu di e bahada den produkshon di krudo, posiblemente e kompania chines Guangdong Zhenrong lo maneha e refineria aki na fin di 2019<ref> {{cite web |url= https://elcooperante.com/menos-ingreos-pdvsa-pierde-refineria-de-curazao-por-desinversion-para-modernizarla/| title= ¡Menos ingresos! Pdvsa pierde refinería de Curazao por desinversión para modernizarla |fecha= 19 de sep 2016 | publisher= El Coperante }}</ref><ref> {{cita web |url= https://elnuevopais.net/2018/06/22/204038/ | title= Curazao se cansa de PDVSA y busca nuevo operador para refinería Isla|pages= ConocoPhillips en mayo obtuvo órdenes judiciales e incautó algunos inventarios, activos y cargas de PDVSA en el Caribe|fecha=22 de junio de 2018 | publisher= El Nuevo País Zeta }}</ref> tin mas di un aña ta sufriendo severamente di e krisis na Venezuela. Gobièrnu di Kòrsou ta buskando un operadó nobo pa remplasá PDVSA i e sesamentu di e lease ta surgiendo komo esun mas probable. Sinembargo, PDVSA a logra finalisá e kontrato di hür pa un aña mas pa uso di almasenamentu, te ku desèmber 2020.<ref>«Refinería di Korsou extendió por un año el contrato que permite a PDVSA operar ese complejo con capacidad de 335.000 barriles de crudo diario»{{cite web |url=https://www.elnacional.com/economia/refineria-de-curazao-extendio-acuerdo-de-operaciones-con-pdvsa/|title=Refinería de Curazao extendió acuerdo de operaciones con Pdvsa|fecha=2 de diciembre de 2019| publisher=El Nacional}}</ref> Riba 26 di ougùstùs 2020, PDVSA a wòrdu demandá pa $51 mion dor di e kompania petrolero di Kòrsou, doño di e Refineria Isla na Kòrsou pa inkumplimentu ku e kontrato di pago mensual akumulá for di fin di 2018.<ref> {{cite web |url=https://www.bancaynegocios.com/otra-demanda-para-pdvsa-refineria-de-curazao-exige-pago-de-us51-millones/| title= Otra demanda para Pdvsa: Refinería de Curazao exige pago de US$51 millones|fecha= 28 de agosto de 2020| publisher=Bancaynegocios}}</ref> E refineria di Isla ta inaktivo for di mei 2018 i PDVSA tin un kontrato di hür kaduká pa su kapasidat di almasenamentu di 15 mion bari den su 38 tanki i dos waf di karga, un 25 % di su depósitonan (9 tanki) lo wòrdu hür na e kompania petrolero SPS Drilling E&P, PDVSA a bin ta desokupá parti di su zeta wardá despues di e sanshonnan na 2020, miéntras ku su doño Korsou ta buskando un operadó nobo.<ref> {{cite web |url=https://www.bancaynegocios.com/refineria-de-curazao-reemplaza-a-pdvsa-y-adjudica-a-petrolera-sps-oferta-de-arrendamiento-de-tanques/| title=Refinería de Curazao reemplaza a Pdvsa y adjudica a petrolera SPS oferta de arrendamiento de tanques |date=2020-09-03| publisher=Bancaynegocios}}</ref> E kompania Kòrsou tin plania pa destaho e zeta wardá Petroleo di PDVSA pa regla algun debe laboral cu el a laga pendiente.{{cite web |url= https://www.bancaynegocios.com/curazao-tendra-que-subastar-petroleo-para-pagar-deudas-dejadas-por-pdvsa/| title=Curazao tendrá que subastar petróleo para pagar deudas dejadas por Pdvsa|date=2021-06-02| publisher=Banca y Negocios}}</ref> Riba 30 di augustus, a determina ku PDVSA ta obligá di paga Kòrsou un debe atrasá pa e hür di e Refineria di Isla, despues di a perde e apelashon den kual a priminti di paga 20 mion dòler pa aña na hür pa daño i perhuisio na momentu di terminashon di e kontrato i lunanan akumulá di hür, parti di e debe ei a wòrdu kobra direktamente dor di RdK, kontra e stòknan di zeta krudo i produktonan akabá, ku a wòrdu wardá na e terminal di Bullenbaai.<ref>« El 30 de diciembre de 2019, Curazao reclamó su derecho a la “rescisión especial” del contrato con Isla, y le exigió a la empresa la cancelación de 100 millones de dólares, el asunto es por la reclamación de indemnización por daños y perjuicios derivados del cese abrupto del arrendamiento» {{cita web |url=https://www.bancaynegocios.com/pdvsa-perdio-apelacion-y-esta-obligada-a-cancelar-deudas-pendientes-por-operacion-de-refineria-en-curazao/| title= Pdvsa perdió apelación y está obligada a cancelar deudas pendientes por operación de refinería en Curazao|fecha=31 de agosto de 2021| publisher=Banca y Negocios}}</ref> Un korte na Kòrsou a outorisá benta di akshonnan di e filial di Pdvsa: Propernyn ta un filial di PDVSA, ku ta manehá e akshonnan di Nynas pa kubri e debe no pagá na e kompania Korsou di 52 mion dòler, miéntras ku ConocoPhillips tambe ta drenta e espera di e likidashon di akshonnan ku a gana un demanda pa 10.000 mion dòler.<ref>« Al igual que Curazao y Aruba, Bonaire fue en su día una parte clave de la red logística de Pdvsa en el Caribe holandés. En los últimos años, las sanciones de EE.UU., los agresivos embargos de ConocoPhillips y otros demandantes, y la falta de inversiones por parte de la petrolera estatal venezolana, aparte de la caída del suministro de petróleo despojaron a la empresa de sus vínculos comerciales en el Caribe holandés. Se calcula que Venezuela tiene una deuda pendiente de 160.000 millones de dólares, entre bonos, laudos arbitrales y otros pasivos» {{cita web |url=https://www.bancaynegocios.com/tribunal-autoriza-a-petrolera-curazolena-a-liquidar-acciones-de-filial-holandesa-de-pdvsa-para-cobrar-deuda/ | title=Tribunal autoriza a petrolera curazoleña a liquidar acciones de filial holandesa de Pdvsa para cobrar deuda|fecha= 4 de octubre de 2021| publisher=Banca y Negocios}}</ref> E filial di PDVSA tin te ku 31 di desèmber 2022 pa benta privá di su akshonnan.<ref>{{cita web |url= https://talcualdigital.com/tribunal-de-la-haya-da-prorroga-al-embargo-de-acciones-propernyn-bv-filial-de-pdvsa/| título=Tribunal de La Haya da prórroga al embargo de acciones en Propernyn BV, filial de Pdvsa|fecha=4 de septiembre de 2022| sitioweb= Tal Cual|fechaacceso= 20 de abril de 2023|cita= }}</ref> Na aprel 2023, e refineria di Kòrsou na e isla di Kòrsou ta eksigí di PDVSA e pago di US$62.3 mion ku e debe pa e no-kanselashon di e servisio eléktriko dor di e kompania petrolero venezolano entre e añanan 2018 i 2019 i e demanda a keda gana den un korte di New York.<ref>{{cita web |url=https://www.bancaynegocios.com/refineria-de-curazao-exige-a-pdvsa-que-pague-us623-millones-que-adeuda-por-servicio-electrico/| título= Refinería de Curazao exige a PDVSA que pague US$62,3 millones que adeuda por servicio eléctrico|fecha= 20 de abril de 2023| sitioweb=Banca y Negocios|fechaacceso= |cita=Otro litigio: la empresa petrolera de Curazao inició un litigio contra PDVSA en Suiza, por la falta de mantenimiento de la Refinería Isla, así como también por los daños ocasionados en el ecosistema, por una indemnización de US$1.000 millones }}</ref> Na desèmber PDVSA a kontestá ku e lo regla su debe dor di suministrá kombustibel, Venezuela na òktober a proveé ​​un oportunidat pa un akuerdo, despues ku Kòrsou a apelá na un korte di New York na 2020 pa enforsá un pago di 51 mion dòler di e debe akumulá te na e punto ei.<ref>{{cite web |url= https://www.bancaynegocios.com/reuters-pdvsa-saldara-deuda-con-refineria-de-curazao-suministrando-combustible/| título=Reuters: PDVSA saldará deuda con refinería de Curazao suministrando combustible|fecha=18 de diciembre de 2023| sitioweb=Banca y Negocios|fechaacceso= |cita= El acuerdo podría permitir la reanudación de las relaciones entre Venezuela, Curazao y Bonaire para que PDVSA pueda reactivar las operaciones de almacenamiento de petróleo y combustible en la terminal Bullenbaai en Curazao }}</ref> Na febrüari 2024, Curaçao Refinery Utilities (CRU) a bende kasi 500.000 bari di zeta di kombustibel propiedat di PDVSA ku tabata warda den e tankinan di Bullenbaai, ku tabata na oferta for di novèmber 2023.<ref>{{cite web |url=https://www.bancaynegocios.com/tras-2-subastas-fallidas-refineria-de-curazao-vendio-de-forma-privada-fueloil-que-pertenecia-a-pdvsa/| título= Tras 2 subastas fallidas: Refinería de Curazao vendió de "forma privada" fueloil que pertenecía a PDVSA|fecha=20 de febrero de 2024| sitioweb= Banca y Negocios |fechaacceso= |cita= }}</ref> {{Appendix}} [[Category:Empresa]] [[Category:Venezuela]] -------------------------- '''Antilliaanse Verffabriek''' of '''AVF Paints''' ta un empresa na Korsou ku ta fabrika verf pa e merkado lokal i e otro islanan di [[Karibe Hulandes]]. == Historia == AVF a wordu funda 17 di november 1959 bou di nomber di ... Fundadonan tabata KoninkIijke Lak-; Fabrica di vernis y verf Molijn y Co. N.V. Fabriek van Compositieverven C.V., B.J. de Castro y Yiunan y S.E.L. Maduro y Sons N.V. Na 2014?, despues di un traspaso pa dononan nobo, el a kambia nomber ofisial pa Pintuco Curacao BV bij overname ?? Fundá na 1960, AVF Paints (Antilliaanse Verffabriek) i su kompania ruman Arvefa (Arubaanse Verffabriek) ta komprometé den entregá produktonan inovativo i di kalidat haltu na e industria di verf i revestimentu. Den un era di konsolidashon, ora mas grandi ta bira mas grandi i nòmbernan di marka ta parse di dominá, AVF Paints ta mantené su parti di merkado i base di kliente leal dor di fabriká e mihó kalidat di verf i revestimentu ku lo surpasá tur otro verf den nos klima tropikal duru i ku moda bieu “pueblo natal” servisio práktiko. AVF Paints ta bo eksperto di verf lokal.<ref>https://www.avfpaint.com/about-us</ref> Antilliaanse Verffabriek NV a wordu funda na Curaçao dia 30 di october 1959 door di KoninkIijke Lak-; Fabrica di vernis y verf Molijn y Co. N.V. Fabriek van Compositieverven C.V., B.J. de Castro y Yiunan y S.E.L. Maduro y Sons N.V. E fabrica cu tin 40 empleado actualmente ta sirbi 80% di e mercado domestico. Na 1972 a lanta un filial na Aruba, Arubaanse Verffabriek N.V.; actualmente 12 empleado y un cuota di mercado di mas o menos 50%.<ref>https://web.archive.org/web/20161120102825/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=369&lang= Antilliaanse Verffabriek NV], Encyclopedie van Curacao</ref> Is op Curaçao opgericht 30 Oktober 1959 door KoninkIijke Lak-; Vernis- en Verffabriek Molijn en Co. N.V. Fabriek van Compositieverven C.V., B.J. de Castro and Sons en S.E.L. Maduro and Sons N.V. De fabriek met 40 werknemers bedient thans 80% van de binnenlandse markt. In 1972 is op Aruba een dochteronderneming opgericht, de Arubaanse Verffabriek N. V.; thans 12 werknemers en een marktaandeel van ca. 50%.<ref>https://web.archive.org/web/20161120102825/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=369&lang= Antilliaanse Verffabriek NV], Encyclopedie van Curacao</ref> Founded in 1960, AVF Paints (Antilliaanse Verffabriek) and his sister company Arvefa (Arubaanse Verffabriek) are committed in delivering innovative and high-quality products to the paints and coatings industry. In an age of consolidations, when bigger gets bigger and brand names seem to dominate, AVF Paints maintains its market share and loyal customer base by manufacturing the finest quality paints and coatings that will outperform all other paints in our harsh tropical climate and with old fashion “hometown” hands on service. AVF Paints is your local paint expert. E febrika ta establese na Asteroienweg. E tin tiendan na Korsou i Aruba. (Arvefa) ---------------------------------- {{Databox}} '''Damen Shiprepair Curaçao''' (DSCu), antes '''Curaçaosche Dok Maatschappij''' (CDM), ta un empresa di eksplotashon di dòk i reparashon di barku ku ta establesé den [[Schottegat]] na [[Kòrsou]] desde 1958. E fasilidatnan i infrastruktura di e dòknan i waf ta propiedat di CDM Holding NV<ref>[https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/28535-meo-houdt-rekening-met-vertrek-damen MEO houdt rekening met vertrek Damen], [[Antilliaans Dagblad]] (26 di oktober 2023)</ref> , un kompania di gobièrnu di Kòrsou fundá na 1958. Desde 2017 DSCu ta hür i opera esakinan. == Historia == Curaçaosche Dok Maatschappij a wòrdu fundá na desèmber 1958 a base di un akuerdo entre [[Refineria Isla|Curaçaosche Petroleum Industrie Maatschappij]] (CPIM) ku su supsidiario [[Curaçaosche Scheepvaart Maatschappij]] (CSM) i e companianan N.V. Combinatie Pletterij Nederhorst, Dok- en Werf Maatschappij Wilton¬Feijenoord N.V. i Nederlandse Dok¬ en Scheepsbouw Maatschappij v.o.f.<ref>{{citeer web|titel=N.V. Curacaose Dok Maatschappij|werk=[[Amigoe]]|datum=1958-10-29|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010405174:mpeg21:p002|bezochtdatum=2024-04-18}}</ref> Riba 1 di yanüari 1959 CSM a pasa e operashon di e dòknan pa Curaçaosche Dok Maatschappij. For di inisio CDM tabata e empresa di reparashon di barku mas moderno den Karibe i for di 1972 tambe esun mas grandi. CDM a kontribui grandemente na ekonomia di [[Antias Hulandes]]. Het totaal aantal eigen werknemers bedraagt circa 1.200.?? Den un reorganisashon grandi na 1962 e empresa ta tuma over e Reina Wilhelmina dok di NV Combinatie Pletterij Nederhorst i Beatrix dok di refineria Shell.<ref>DRASTISCHE REORGANISATIE BIJ DE CURACAOSE DOKMY. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 19-12-1962, p. 1. Geraadpleegd op Delpher op 18-04-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010461724:mpeg21:p001</ref> E ekspansion di su fasilidatnan i personal a kontinua te aña 1982, ora un reseshon a dal e mundu maritimo. Te fin di e dekada tabatin atrobe un subida den e aktividatnan.<ref>Production manager: 'Sprake van opleving' Curaçaose Dok Maatschappij momenteel enorm veel klanten. "Amigoe". Curaçao, 09-02-1989, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 18-04-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642553:mpeg21:p003</ref> Na 2015 e empresa hulandes Damen Shipyard Group a traha un waf di reparashon na Kòrsou pa e toubotnan, fabriká pa Damen, ku ta navega den [[Laman Karibe]]. Riba proposishon di gobièrnu di Kòrsou, e grupo tambe a tuma over dia 1 di febrüari 2017 e aktividatnan di CDM, ku den un forma kontrolá a bai fayit na ougùstùs 2016.<ref>Antilliaans Dagblad 2 februari 2017</ref><ref>https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/24433-faillissement-cdm-opgeheven Faillissement CDM opgeheven], [[Antilliaans Dagblad]] (4 di oktober 2021)</ref> Bou di nòmber i maneho nobo e empresa a logra rekobrá un posishon den top na Karibe na 2018, ofresiendo un seri di servisio den mantenshon, reparashon, adaptashon i konvershon di barkunan i konstrukshonnan offshore di tur tamaño. == Dòknan == Den kurso di tempu a operá diferente dòk: * ''Reina Wilhelmina'': dòk flotante, 3000 dwt, 1926 -1980 (antes di NV Combinatie Pletterij Nederhorst) * ''Juliana'' - dòk flotante, 4000 dwt, 1929-1946 (bendi na Surabaya) * ''Beatrix''- dòk kobá di 28.000 dwt, 192 meter largu (1943 - presente) * ''Antilia'': dòk kobá di 120.000 dwt, 280 meter largu (april 1972 - presente) Banda di esei tin dos dòk flotante desde 2018.<ref>https://knipselkrant-curacao.com/pbc-videoreportage-aankomst-drijvende-droogdokken-damen/ Videoreportage aankomst drijvende droogdokken Damen], 30 aprel 2018</ref> Despues ku nan tabata defekto pa algun tempu a disidi pa saka nan por kompleto for di waf den kurso di 2024.<ref>[https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/29316-damen-verwijdert-2e-drijvende-dok Damen verwijdert 2e drijvende dok], [[Antilliaans Dagblad]] (17 di aprel 2024)</ref> {{Appendix}} [[Category:Empresa]] [[Category:Kòrsou]] ===Damen ==== * Desde 2017 Damen Shiprepair Curacao ta hür i ta eksplota e fasilidatnan i infrastruktura den waf di CDM di un kompania di gobièrnu funda na 1958, CDM Holding NV. <ref>[https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/28535-meo-houdt-rekening-met-vertrek-damen MEO houdt rekening met vertrek Damen], [[Antilliaans Dagblad]] (26 di oktober 2023)</ref> Desde 20?? propiedad di Antias Hulandes. * Na 2016 CDM a wordu deklara fayit ku a wordu lanta na 2021 wegens gebrek aan baten.<ref>https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/24433-faillissement-cdm-opgeheven Faillissement CDM opgeheven], [[Antilliaans Dagblad]] (4 di oktober 2021)</ref> Na 2015 Damen a traha un waf di reparashon na Kòrsou pa e trailernan ku Damen a traha i ku ta bula den awa karibense. Riba 1 di febrüari 2017, riba proposhon di e Gobièrnu di Kòrsou, e Grupo tambe a tuma over e aktividatnan di CDM, ku den un forma kontrola a bai fayit na ougùstùs 2016.<ref>Antilliaans Dagblad 2 februari 2017</ref> Personal i material a pasa pa e kompania nobo Damen Shiprepair Curaçao (DSCu). E pianan flosante di e CDM lo ser remplasá durante di aña 2018 ku pianan mas grandi: pianan C lo bira 230 pa 45 meter i pianan D 108 pa 23 meter. E kantidat aki ta úniko den Karibe i Latino-Amerika.<ref>[https://knipselkrant-curacao.com/ad-slotuitdeling-failliet-cdm/ Slotuitdeling failliet CDM], Antilliaans Dagblad 22 maart 2018</ref> Damen bouwde in 2015 een reparatiewerf op [[Curaçao]] voor de door Damen gebouwde sleepboten die in de Caribische wateren varen. Op voorstel van de Curaçaose regering nam de Groep op 1 februari 2017 ook de activiteiten over van de [[Curaçaose Dokmaatschappij]] (CDM), die in augustus 2016 gecontroleerd failliet was gegaan.<ref>Antilliaans Dagblad 2 februari 2017</ref> Personeel en materieel ging over naar het nieuwe bedrijf Damen Shiprepair Curaçao (DSCu). De oude drijvende dokken van de CDM worden in de loop van 2018 vervangen door grotere: dok C wordt 230 bij 45 meter en dok D 108 x 23 meter. Deze omvang is uniek voor het Caribisch gebied en Latijns-Amerika.<ref>Antilliaans Dagblad 22 maart 2018</ref> *NOTES Van ds zijde van de afdeling „Public Relations" van de CPIM kregen wij het volgende bericht: De N.V. combinatie Plet terij--Noderhorst tezamen mol de Nederlandsche dok- en scheepsbouw maatschappij V.O.F, on do N.V. dok-on werf maatschappij Wilton-Feyenoord hebben in principe overeenstemming bereikt mei do N.V. Curacaosche Petroleum Industrie maatschappij en de N.V. Curacaosche scheepvaart maatschappij-, op grond waarvan hol thans door laatstgenoemde maatschappij geëxploiteerde Beatrix dok met bijbehorend scheepsreparatiebedrtjf als mode do bedrijven dor N.V. combinatie Pletterij-Nederhorsl binnenkort als oen bedrijf zullen worden geëxploiteerd door oen 'o stichten „N.V. Curacaose dok maatschappij". De nieuwe N.V. zal hierdoor beschikken over do grootste en modernste schoepsreparatie-faciliteiten in hot Caraibisch gebied.<ref>N.V. Curacaose Dok Maatschappij. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 29-10-1958, p. 2. Geraadpleegd op Delpher op 14-04-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010405174:mpeg21:p002</ref> In 2017, DAMEN Shipyards took over the facilities and invested heavily in infrastructure, as well as the upgrading and training of its workforce. With two large graving docks and two floating docks, cranes with capacities of up to 75 tons and more than 2,000 meters of repair wharves and fully equipped repair shops, DAMEN Shipyards is one of the largest and best-equipped ship repair facilities in the Caribbean. Er zijn twee gegraven dokken, namelijk het 30.000 dwt Beatrixdok, gebouwd door de Shell in 1942/1943 en het Antiliadok, groot 130.000 ton, in april 1972 officieel in gebruik gesteld door Gouverneur Leito. Het bedrijf heeft in belangrijke mate bijgedragen aan de economie van de Nederlandse Antillen, heeft tot 1982 voortdurend uitgebreid zowel in faciliteiten als in mankracht, maar is in 1982 getroffen door de recessie in de scheepvaart. Het totaal aantal eigen werknemers bedraagt circa 1.200. Door de moderne faciliteiten kunnen alle scheepsreparaties worden verricht. Het heeft technisch gezien in de internationale scheepvaartwereld een zeer goede naam. De Curaçaosche Dok Maatschappij beschikt behalve over de twee gegraven dokken ook over diverse reparatiekaden, dok- en kadekranen en modern ingerichte werkplaatsen.<ref>[https://web.archive.org/web/20161120102825/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=369&lang= Curacoasche Dok Maatschappij NV], Encyclopedie van Curaçao</ref> Ter gelegenheid van de ingebruikneming van het grootste commerciële droogdok van het westelijk halfrond zal de post'administratie van de Nederlandse Antillen op 7 april 1972 een bijzondere frankeerzegel in de waarde van 30 cent uitgeven. Het ontwerp van deze zegel werd verzorgd door de heer Oscar Ravelo op Curacao. Op de eerste dag van uitgifte zullen de enveloppen uitsluitend gefrankeerd met deze zegel voorzien worden van een eerste-dag-stempelafdruk.<ref>Speciale zegel voor Curacaos droogdok. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 02-02-1972, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 14-04-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010461089:mpeg21:p003</ref> Overname per 1 februari 2017 door Damen Shipyard Group<ref>[https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/15195-damen-trots-op-curacaose-werf Damen trots op Curacaose werf], [[Antilliaans Dagblad]] (5 di februari 2017) </ref> {{Appendix}} Curaçaosche Dok Maatschappij N.V. is een dok- en scheepsreparatiebedrijf gevestigd in Curacao. Het kwam in december 1958 voort uit de combinatie [[Refineria Isla|Curacaos Petroleum Industrie Maatschappij]] (CPIM) en [[Curaçaosche Scheepvaart Maatschappij]] (CSM) en de N.V. Combinatie Pletterij Nederhorst, de Dok- en Werf-Maatschappij Wilton¬Feijenoord N.V. en de Nederlandse Dok¬ en Scheepsbouw Maatschappij v.o.f., waarbij op 1 januari 1959 het dokbedrijf van CSM overgedragen werd aan de N.V. Curaçaosche Dok Mij. Na 1972 e tabata e empresa di reparashon di barku mas grandi den Karibe. El a logra rekobrá un posishon den top na 2018, despues ku e grupo hulandes multinashonal a tuma over e maneho di CDM na 2017 pfresiendo servisio amplio den mantenshon, reparashon, adaptashon i konvershon di barkunan i konstrukshonnan offshore di tur tamaño. despues ku esaki a pasa pa e grupo hulandes Damen Shipyards na 2017. In 2017, global player Damen Shiprepair & Conversion took over the management of the Curaçao Drydock Company, established in 1959. Under the new name it will continue offering a full range of services in maintenance, repair, refit and conversion of vessels and offshore constructions of all sizes. Na 2017, e hungadó global Damen Shiprepair & Conversion a tuma over e maneho di Curaçao Drydock Company, establesé na 1959. Den e nòmber nobo e lo sigui ofresé un gama kompleto di servisio den mantenshon, reparashon, adaptashon i konvershon di barkunan i konstrukshonnan offshore di tur tamaño. -------------------- == Tula == * nl.wiki vertalen: Vrijheidsstrijder wordt nationale held Tula werd steeds meer gezien als symbool tegen de slavernij. In 2010 werden hij en andere leiders van de slavenopstand officieel gerehabiliteerd als ‘mannen en vrouwen van eer en goede naam’ en op initiatief van het Fundashon Rehabilitashon Tula werd hij zelfs officieel uitgeroepen tot nationale held van Curaçao.[23] Dit werd nog eens benadrukt in 2013, toen het 150 jaar geleden was dat de slavernij door Nederland werd afgeschaft. Dat jaar werd door de ministerraad namelijk uitgeroepen tot het jaar ter ere van de vrijheidsstrijder Tula.[24] Volgens oud-premier Don Martina kan de nationale held Tula zich nu voegen bij illustere internationale vrijheidsstrijders zoals Nelson Mandela, Martin Luther King en Gandhi.[23] Sinds 2020 is hij opgenomen in het lijstje van vijftig onderwerpen die inkijk geven in de Curaçaose geschiedenis, de zgn. Canon van Curaçao.[25] In Nederland gaat deze erkenning moeizamer. In 2021 werd een motie in de Tweede Kamer om Tula op te nemen in het onderwijs nog afgewezen, maar op 29 oktober 2022 wordt wel een motie aangenomen om meer aandacht geven aan de verhalen van vrijheidsstrijders als Tula en anderen in het onderwijs en tegelijkertijd ook onderzoek naar hen te doen.[26] In de excuses van de Nederlandse regering voor het slavernijverleden wordt Tula door minister-president Mark Rutte met name genoemd.[27] --------- '''Pedro Pablo Medardo de Marchena''' (☆ 29 di yüni 1899]] na [[Kòrsou]] - † Kòrsou 29 di yüni 1899 i a muri 15 di mei 1968 na Boneiru, kaminda el a biba for di aña 1940 te na su morto. Kasi 30 aña el a biba na Boneiru, despues ku gobièrnu kolonial a pone prezu den kampo di konsentrashon pa motibu di su pensamentu revolushonario.<ref>https://awemainta.com/wp-content/uploads/2024/03/BONERIANO-27-03-2024.pdf Bula Waya], Boneriano (27 di mart 2024)</ref> Medardo ta yu di un hudiu ku tabata biba na Kòrsou. Su mama tabata un dama koló skur di Kòrsou ku a kria Medardo. Su tata a sostené su edukashon kompletamente i tambe a rekonosé su yu, for di kua Medardo a haña e fam di su tata, Benjamin Abraham de Marchena. Medardo den e tempu ei tabata negoshante. ==Guera== Durante di Di Dos Guera Mundial, den mei 1940, Gobièrnu Kolonial a disidí di kue diferente hende sospechoso i ku fam straño prezu. Aparentemente nan tabata un peliger pa estado. Entre personanan akí tabatin Fred Fischer fotógrafo, dòkter J. Benesch, tur dos nasé na Alemania i tambe Pader Paul Brenneker ku nan a kere ku el a nase na Berlin i tambe Medardo de Marchena. Medardo no pa motibu kaminda el a nase, pero si pa su pensamentunan ku nan a kategorisá komo peligroso i antikolonial. E tabata un di e promé personanan peligroso ku nan a arestá na Kòrsou., sospecha di ta simpatisá ideanan komunista i pro nazi. Aparentemente tabatin 2 otro Antiano mas den e kampo di konsentrashon na Boneiru, pero mi no a haña konfirmashon di esaki. Den dékada 20 Medardo de Marchena ta haña problema ku iglesia katóliko i asta tabata na punto di kuminsá un kaso den korte kontra iglesia katóliko. Medardo a publiká diferente artíkulo kontra mishon katóliko, i tambe kontra dominio hulandes. E tabata kier a habri wowo di nos komunidat kontra di dominio hulandes i tambe kontra katolisismo. Medardo a batisá i kasa katóliko i su yunan tambe el a batisá katóliko. Durante e lucha akí e ta laga un domi batisá su di 4 yu. ==Publikashon== Na 1929 Medardo a publiká e buki “Ignorancia o educando un pueblo”, despues el a manda un karta pastoral i tambe artíkulonan ( entre pueblo i gobièrnu) den “De Onpartijdige” (1932– 1934). Ni e gobièrnu kolonial, ni iglesia katóliko por a imaginá ku Medardo lo a alkansá asina tantu hende. Den e publikashonnan akí e tabatin algun akusashon hopi serio. Por ehèmpel el a puntra ken tin falta, ku nos no tin nos mes hendenan den posishonnan haltu den komunidat, posishon ku ta nesesario pa duna nos hendenan mas rèspèt. Medardo a splika, ku ta: “hòmbernan blanku ku wowo blou ku ta parse hende muhé dor di nan manera di bisti, ku tin tantu Roma komo Hulanda komo nan patria. Ta nan ta kulpabel ku Kòrsou a keda tras, miéntras ku e poblashon di koló pa mas ku kuater generashon kaba ta gosa di abolishon di sklabitut”. Pedro Pablo Medardo de Marchena ta derá den e santana di Iglesia Protestant na Playa Boneiru. Revishon aktual di 15:57, 15 aprel 2026 Pending: Tragalus - Salario minimo - Barttholomeus Wouter Theodorus van Slobbe - Albert Kikkert - Florin karibense (aanvulling) - Yudansa pa desaroyo - Michelangelo Winklaar - PDVSA (aanvulling) - Antilliaanse Verffabriek - Francio Guadeloupe - Tula (aanvulling) - Medardo de Marchena (aanvulling) - Damen Shiprepair Curacao 5jhsdnkxlt4exaitu5cea3kchsspd52 192405 192404 2026-05-31T22:20:13Z Caribiana 8320 192405 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ Pending: [[Marshe Nobo]] - [[Tragalus]] - [[Salario minimo]] - [[Florin karibense]] (aanvulling) - [[Yudansa pa desaroyo]] - [[Michelangelo Winklaar]] - [[PDVSA]] (aanvulling) - [[Antilliaanse Verffabriek]] - [[Francio Guadeloupe]] - [[Tula]] (aanvulling) - [[Medardo de Marchena]] (aanvulling) - [[Damen Shiprepair Curacao]] ---------------- '''Bernadette Heiligers''' (Curaçao, 7 di novèmber 1952) ta un periodista, produktor i presentadó di radio, i eskritor di Kòrsou. Bida Bernadette Heiligers tabata un periodista y lector di noticia na Radio Curom di 1974 pa 1979. Entre 1980 y 2008, ela produci varios programa di radio na Radio Hoyer cu tabata conta cu sketch, entrevista, columna, y storianan cortico ficticio. Fuera di e sketchnan pre-grabá, tur programa tabata bibu. For di 2017 pa 2019, el’a produci un programa semanal di opinion riba Z-86 (antes Curom), hunto cu Melitsa Hayer y Iyo Rosa, cu e tema principal: Con nos asuntonan actual ta wordo influencia pa maneranan di pensa y actua cu por wordo considera algo comun riba e isla. Ademas e ta traha como copywriter y PR consultant na nomber di Intermediate N.V., e compania di comunicacion cu e y su casa Frans Heiligers a funda hunto na 1988. Ademas di su textonan di radio, ela publica den corantnan, revistanan di personal, bukinan conmemorativo, foyetonan, etc. E ta e biografo di e pober di Lauet y e pober di Lauet. polítiko Miguel Pourier. Mas aleu e ta skirbi fikshon na Papiamentu i Hulandes. Publicaties in boekvorm[2] Non-fictie Curaçao Close-up. New York: Macmillan Publishers Ltd, 1986. (Schets van het eiland en de bevolking van Curaçao). Alles voor Allen. 132 jaren zusters franciskanessen op Curaçao. Curaçao: Sint Elisabeth Hospitaal, 1987. (Uitgegeven ter gelegenheid van het vertrek van de laatste zusters uit het ziekenhuis). [Met Marianne Halabi], Guia pa Empresa Chikí. Stappenplan bij de opzet van een eigen klein bedrijf. Willemstad: Fundashon Empresa Chikí Kòrsou en Korpodeko, 1988. La Belle Alliance. Het verhaal van de ontwikkeling van het Avila Beach Hotel. Curaçao: Avila Beach Hotel, 1992. Almanak van het Onderwijs / Almanak di Enseñansa. Willemstad: Pierson Stichting en Korpodeko, 1992. (Overzicht van alle schoolvormen, toelatingseisen en vervolgmogelijkheden op Curaçao). Samen Leven. 13 verhalen over Curaçaoënaars van verschillende culturele achtergronden. Willemstad: Amigoe, 2001. (Eerder in het dagblad Amigoe di Curaçao verschenen verhalen in het kader van Curaçao 500 - 500 jaar geschreven geschiedenis van Curaçao). Cultuur maakt het leven mooier. 50 jaar Prins Bernhard Cultuurfonds Nederlandse Antillen en Aruba. Willemstad: Prins Bernhard Cultuurfonds Nederlandse Antillen en Aruba, 2003. [Met Jos de Roo], Vanuit de UNA gezien. Curaçao: Universiteit van de Nederlandse Antillen, 2005. (Uitgegeven in januari 2005 t.g.v. het 25-jarig bestaan van de Universiteit van de Nederlandse Antillen. Kijk op de samenleving door mensen die bij UNA betrokken zijn (geweest).) 25 jaar Koningin Beatrix. Curaçao: Stichting Nederlands Antilliaans Oranje Comité, 2006. Zilveren Regeringsjubileum op de eilanden van de Nederlandse Antillen. Pierre Lauffer. Het bewogen leven van een bevlogen dichter. Haarlem: In de Knipscheer, 2012. (Biografie) Miguel Pourier. Leven om te dienen. Volendam: LM Publishers, 2016. (Biografie van de politicus van Miguel Pourier). Fictie Rima pa Mucha. Curaçao: Eigen beheer, 1991. (Kinderrijmpjes in het Papiamentu, geïllustreerd door Ruth Zefri.) Agènda di Banderita. Curaçao: Eigen beheer, 2004. (Korte mededelingen/gezegden in de traditie van de ‘banderita’ van eind 19de eeuw, geïllustreerd door Elis Juliana.) Flecha. Curaçao: Eigen beheer, 2008. (Verhalenbundel in het Papiaments.) Schutkleur. Haarlem: In de Knipscheer, 2015. (Roman). Van zo ver gekomen. Haarlem: In de Knipscheer, 2021. (Roman). Verspreide publicaties 'Forsa di Palabra. Lezing bij publicatie van Luho di Speransa, dichtbundel van Nydia Ecury, 15 november 2003. In: Kristòf, jaargang XII-4 (2003). Theater 100 aña di poesia literario na Papiamentu. (Theaterpresentatie; Maker en verteller/ceremoniemeester in Theater Luna Blou, in samenwerking met Lucille Berry-Haseth. Een programma over de geschiedenis van de Papiamentstalige dichtkunst in vogelvlucht, o.a. afgeleid van Pa Saka Kara, antologia di literatura Papiamentu (Aart Broek, red.), 26 september 2005. Un poema bida ta. (Theaterpresentatie over het werk van Pierre Lauffer. Maker en verteller/ceremoniemeester in het WTC-auditorium, in samenwerking met Lucille Berry-Haseth. Overzicht en interpretatie van het werk van Pierre Lauffer, o.a. afgeleid van Pa Saka Kara, antologia di literatura Papiamentu (Aart Broek, red.) en Un herida bida ta (Henry Habibe), 2 september 2006. Over Bernadette Heiligers Bespreking van Schutkleur op Leestafel Margo Groenewoud, Interview met Bernadette Heiligers B. Jos de Roo, 'Nederland werd Pouriers noodlot'. In: Caraïbisch Uitzicht, 17 april 2021. [3] Jeroen Heuvel, 'Verrassende kijk op aangrijpend leven van ex-premier Pourier.' In: Caraïbisch Uitzicht, 23 april 2016.[4] ----------------- {{Variante|c}} {{infobox edificio| variante = c | infobox_tipo = Marshe | nomber = Marshe Nobo | imagen = | descripcion = | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | direction = | perrow = 2 |border = infobox |image1 = |caption1 = |image2 = |caption2 = }} | localisa_na = [[Willemstad]] | luga = {{CUW}} | adres = Plasa Wilson Papa Godett 1 | fecha_funda = | estilo = | architect = | encarga = | status = | funcion_original = | funcion_actual = | propietario = Fundashon Marshe? | fecha_construccion = 1971? | inaugura = | cera = | renova = 2024-2026 | restaura = | website = https://www.fundashonmarshe.com/home }} '''Marshe Nobo''' (tambe konosí komo '''Plasa Rondó''' òf den bok'i pueblo komo '''Plasa Nobo''') ta un merkado habrí situá na Punda, den sentro históriko di Willemstad, Curaçao. E ta sirbi komo un sentro importante pa empresario chikito i komersio lokal. E merkado ta situá na banda nort di [[Waaigat]], i ta konektá ku bario [[Scharloo]] via un brug di peaton, e Prinses Amaliabrug, ku a remplasá e anterior Van den Brandenburgbrug na 2016.[1] == Deskripshon == Marshe Nobo ta un merkado popular unda por haña un gran variedat di produkto i servisionan. Den e piso abou, bendedónan ta ofresé kuminda lokal, inkluyendo platonan krioyo ku por wòrdu konsumí riba sitio. Den e piso ariba, tin stèntnan ku paña, kosmétika, artesania i souvenirs.[2] E merkado ta forma parti di un ret di merkadonan manehá pa Fundashon Marshe, ku tambe ta responsabel pa Plasa Bieu i e merkado flotante na Sha Caprileskade.[3] == Historia == Marshe Nobo a wòrdu establesé na 1975 komo parti di un inisiativa pa stimulá ekonomia lokal. E edifisio a wòrdu finansiá dor di Fondo Oropeo pa Desaroyo i entregá na gobièrnu di Kòrsou. E merkado a krea espasio pa aproksimadamente 300 empresario chikitu, ofresiendo oportunidatnan pa negoshi ku tarifanan di hür pagabel. Esaki a kontribuí na un gran variedat di produkto, manera remedi natural, matanan, kuminda kayente, paña i artesania.[4] Na 1997, Fundashon Marshe a wòrdu establesé bou di Ministerio di Desaroyo Ekonómiko pa manehá e merkadonan públiko di e isla, inkluyendo Marshe Nobo.[5] == Edifisio == E edifisio di Marshe Nobo ta un struktura ikóniko ku forma rondó, kubrí ku un dak grandi sostené pa 32 kolumna. E diseño habrí ta fasilitá ventilashon natural i interakshon entre bendedó i bishitantenan. Entre 2024 i 2026, e merkado a pasa pa un renobashon ekstenso pa mehora seguridat, higiena i infrastruktura, inkluyendo dak, sistema di riool i instalashonnan eléktriko. Durante e periodo aki, bendedónan a muda temporalmente pa otro lokashonnan den Willemstad. E merkado a bolbe habri na mei 2026, ku plan pa reaktivá e área komo un sentro vibrante den e siudat.[6] == Nifikashon == Marshe Nobo ta un lugá importante pa bida sosial i ekonómiko di Willemstad. E ta ofresé oportunidadnan pa empresario chikitu i ta sirbi komo un punto di enkuentro pa residente i turista. Ademas, e merkado ta kontribuí na preservashon di kultura lokal dor di benta di kuminda tradishonal i produkto artesanal. {{Appendix}} [[:Kategoria:Kòrsou]] ---------------- '''Marshe Nobo''' òf '''Plasa Rondó''', den bok'i pueblo '''Plasa Nobo''', ta un marshe habrí na [[Punda]], den sentro di [[Willemstad]], [[Kòrsou]]. E ta sirbi komo un lugá pa benta dor di empresario chikito. E sala di merkado di Marshe Nobo ta situá na e parti nort di Waaigat i riba ... kaminda. Un brug di peaton, Prinses Amaliaburg (ku na 2016 a remplasa e antiguo Van den Brandenburgbrug), ta konektá e parti ei di Punda ku Scharloo.<ref>{{citeer web|url=https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/curacao/14733-ophaalbrug-officieel-geopend|taal=nl|titel= Ophaalburg officieel geopend|werk= [[Antilliaans Dagblad]]|datum=2026-11-10|bezochtdatum=2026-04-24}}</ref> [[File:Curaçao - Willemstad - 49411091773.jpg|thumb|220px|Prinses Amaliabrug?]] Cuminda ta wordo bendi eynan, inkluso platonan crioyo cu bishante i turista por wordo consumi eynan mes na un mesa.<ref>[https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/curacao/19172-plasa-bieu-in-volle-glorie-hersteld Plasa Bieu in volle glorie hersteld]</ref> Tambe ta bende souvenirs. Na aña 1975 Fondo Europeo pa Desaroyo a regala e edificio di dos piso aki na gobierno di Curaçao pa yuda stimula economia. E edifisio aki ta akomodá alrededor di 300 espasio di merkado pa empresarionan por manehá nan negoshi na /ofresiendo tarifanan di hür pagabel. Esaki a kondusí na un variedat grandi di produktonan pagabel riba merkado, manera remedi natural, matanan orgániko, platonan kayente, paña, kosmetika, artesania, i vários kuriosidat. E ta wòrdu maneha pa Fundashon Marshe, huntu ku Plasa Bieu i merkado flotante na Sha Caprileskade.<ref>https://www.fundashonmarshe.com/our-gems</ref> Fundashon Marshe a wordu establesé na 1997 bou di e Ministerio di Desaroyo Ekonómiko, Fundashon Marshe ta manehá e merkadonan ikoniko di Kòrsou, inkluyendo Plasa Bieu, Marshe Rondo, Plasa di Arte, i e merkadonan na aire liber na Sha Caprileskade, Otrabanda, i Punda.<ref>[https://www.fundashonmarshe.com/home-new About Fundashon Marshe] </ref> == Edifisio == Marshe Nobo komo un obra di arte. E mercado rondo aki, cu su dak unico den forma di fan, normalmente ta aloha negoshinan local. E merkado ta den renobashonnan aktualmente, pues a move e bendedónan pafó i rònt di e merkado. Esaki ta krea un impreshon hopi desordená, i spesialmente pober. Bunita potrèt. Fotógrafo deskonosí. E ta un edifisio ikoniko ku tin un forma rondo ku un dak plegabel sostené pa 32 kolumna. Despues di un renobashon ekstenso den 2025, inkluyendo dak, columnanan, riool i instalashonnan eléktriko, e edifisio a bolbe habri na mei 2026. Doñonan di stènt por muda bèk for di fin di mei 2026.<ref name=:"1">{{citeer web|url=https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/curacao/32261-marshe-nobo-in-mei-gereed|titel= Marshe Nobo in mei gereed|werk=[[Antilliaans Dagblad]]|datum=2026-01-09|bezochtdatum=2025-04-24}}</ref> Marshe Nobo a wòrdu renobá completamente na 2025/2026, inkluyendo dak, columnanan, riool i instalashonnan eléktriko. Doñonan di stènt por muda bèk for di fin di mei 2026.<ref name=:"1"/> In 1975, the European Development Fund gifted this two-floor building to the government of Curaçao to help stimulate the economy. This building accommodates around 300 market spaces for entrepreneurs to run their businesses at /offering affordable rental fees. This has led to a wide variety of affordable products to the market, such as natural medicine, organic plants, warm dishes, clothing, cosmetics, handicrafts, and various curiosities.<ref>[https://www.fundashonmarshe.com/our-gems Marshe Nobo (Plasa Rondó)], fundashonmarshe.com</ref> Address: Plasa Wilson Papa Godett 1 Marshe Nobo, also known as Plasa Nobo, is a circular-shaped market located in Willemstad, Curacao. Established in 1975, it has long served as a vibrant hub for local entrepreneurs, offering a diverse array of products and services. The market features two floors filled with stalls selling natural medicines, organic plants, warm dishes, clothing, cosmetics, handicrafts, and various curiosities. In August 2024, the market began renovations aimed at modernizing the facility and enhancing safety and hygiene standards. During this period, vendors temporarily relocated to various locations, including Sha Capriles Kade, Plenchi Wilson Papa Godett, and others. The renovation is expected to take about a year, with plans to revitalize the city center and attract visitors throughout the day and evening.<ref>https://mindtrip.ai/attraction/willemstad-curacao/marshe-nobo/at-UE8mu3NA</ref> Marshé Nobo is a vibrant and bustling market that offers a wide range of products and souvenirs. As you explore the market, you’ll find colorful stalls filled with local crafts, artwork, jewelry, and clothing. It’s a great place to find unique souvenirs to take home as a reminder of your trip to Curaçao. The market is divided into two floors, with different sections dedicated to specific types of products. The ground floor is known for its local food stalls, where you can sample traditional cuisine and tropical fruits. Don’t miss the chance to try some delicious local snacks like pastechi (savory pastries) and batidos (fruit smoothies). Upstairs, you’ll find more stalls selling clothing, accessories, and handicrafts. Local artists and artisans showcase their work, including hand-painted ceramics, woven baskets, and hand-carved wooden items. You can also find traditional Caribbean spices, hot sauces, and herbal remedies. The market is conveniently located in Punda, the historical center of Willemstad. After exploring the market, take some time to wander through the colorful streets of Punda and admire the UNESCO World Heritage-listed architecture. You’ll find charming cafes, shops, and museums along the way. If you’re visiting Curaçao, a trip to Marshé Nobo is a must-do. Whether you’re looking for souvenirs, trying local delicacies, or simply immersing yourself in the vibrant atmosphere, this market offers a unique experience that shouldn’t be missed.<ref>[https://curacaovisitors.com/events-sights/markets/ Ma rshe Nobo]</ref> {{Appendix}} -------------------- {{Variante|c}} {{Databox}} '''Afrohulandes''' òf hendenan hulandes pretu, ta hendenan hulandes di desendensia Afrikano Sub-Sahariano kompleto òf parsial. E mayoria di hendenan Afro-Hulandes na Hulanda ta Afro-Karibense i ta originá for di e anterior i aktual teritorionan Ultramar di Sürnam i e eks Antia Hulandes; awor Curaçao, Aruba, Bonaire, Sint Maarten, Sint Eustatius, y Saba. Tambe tin un poblashon migrante signifikante for di Cabo Verde, Ghana, Nigeria, Somalia, Angola, Eritrea, i otro komunidatnan afrikano di imigrantenan mas resien. == Mira tambe == * [[Afrokaribense]] * [[Afrokurasoleño]] * [[Afroamerikano]] {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid = |titulo= }} {{References}} }} [[:Kategoria:Hulanda]] ----------------- '''Francio E. Guadeloupe''' (Aruba, 1971) is een Arubaans-Nederlandse sociaal en cultureel antropoloog en ontwikkelingssocioloog. Zijn onderzoek richt zich op nationale identiteit, culturele diversiteit, religie, koloniale machtsverhoudingen en klimaatvraagstukken in het Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden. Hij is verbonden aan het Koninklijk Instituut voor Taal-, Land- en Volkenkunde (KITLV) en de Universiteit van Amsterdam (UvA). == Leven en werk == Guadeloupe werd geboren en groeide op op Aruba. In 1986 nam hij als zanger (“Surprise Kid”) deel aan een jeugdcarnavals- en calypsowedstrijd, waar hij de tweede plaats behaalde. Een jaar later nam hij opnieuw deel aan het calypsofestival voor volwassenen. Op achttienjarige leeftijd verhuisde hij naar Nederland. Daar werkte hij als opbouwwerker en studeerde hij culturele antropologie en ontwikkelingsstudies aan de Radboud Universiteit Nijmegen. In 1999 behaalde hij een masterdiploma in ontwikkelingssociologie. Zijn scriptieonderzoek richtte zich op Afro-Braziliaanse religies, waaronder candomblé en umbanda, in Rio de Janeiro en Salvador da Bahia (Brazilië). Naar aanleiding van dit onderzoek publiceerde hij twee boeken over Afro-Braziliaanse cultuur en religie. In 2006 promoveerde Guadeloupe in de sociale en culturele antropologie aan de Universiteit van Amsterdam. In zijn academische loopbaan was hij verbonden aan verschillende Nederlandse universiteiten. ===Academische loopbaan=== Guadeloupe was onder meer werkzaam als senior onderzoeker bij het KITLV. Hij diende gedurende vier jaar als president van de University of St. Martin (USM) op het bi-nationale eiland Sint Maarten/Saint Martin. Na de verwoestingen van orkaan Irma in 2017 werd de universiteit tijdelijk gesloten. Zijn onderzoek richt zich op de manier waarop populaire opvattingen over nationale verbondenheid, culturele diversiteit, religieuze identiteit en mediavorming worden beïnvloed door koloniale erfenissen en mondiale economische processen. Hij publiceerde over sociale en culturele processen op onder meer Sint Maarten, Curaçao, Aruba, Saba, Sint Eustatius, Brazilië en Nederland. In 2009 verscheen zijn monografie Chanting Down the New Jerusalem: Calypso, Christianity, and Capitalism in the Caribbean bij University of California Press. ===Leerstoel Koninkrijksrelaties=== In 2024 werd Guadeloupe benoemd tot hoogleraar Publieke Antropologie van Koninkrijksrelaties, een leerstoel ingesteld door het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK). De leerstoel is ondergebracht bij het KITLV en de Universiteit van Amsterdam. Zijn benoeming maakt deel uit van de instelling van twee nieuwe leerstoelen gericht op het Koninkrijk der Nederlanden, waarvan de andere leerstoel betrekking heeft op politicologie en bestuurskunde aan de Universiteit Leiden. In 2026 aanvaardde hij het ambt met een inaugurele rede over Koninkrijksrelaties. Onderzoek en thematiek Guadeloupe onderzoekt onder meer: processen van nationale en culturele identiteitsvorming religieuze praktijken en popular culture in postkoloniale samenlevingen koloniale racialisering en sociale ongelijkheid klimaatverandering en maatschappelijke adaptatie in het Caribisch gebied Hij is tevens betrokken bij onderzoeksprojecten naar duurzame en inclusieve oplossingen voor sociale adaptatie aan klimaatuitdagingen in het (Nederlandse) Caribisch gebied. --------- {{Variante|a}} {{infobox persona | variante = a | tipo = cientifico | nomber = Francio Guadeloupe | ofishi = antropologo social y cultural, sociologo di desaroyo | imagen = | descripcion = | fecha nacemento = | luga nacemento = | fecha fayecimento = | luga fayecimento = | alma mater = [[Universidat Radboud|Universidad Radboud]] <br>[[Universidat di Amsterdam|Universidad di Amsterdam]] (UvA) | promotor = | disciplina = antropologia cultural | investiga = Caribe Hulandes, [[Latinoamérika|Latino America]] | conoci pa = | distincion = }} '''Francio E. Guadeloupe''' (☆ [[1971]] na [[Aruba]]), ta un antropologo, sociologo y Antianista Arubano-Hulandes. Su investigacion ta enfoca riba identidad, nacionalidad, religion, medio di comunicacion, racismo colonial y globalisacion, cu un interes special den [[Karibe Hulandes|Caribe Hulandes]] y [[Latinoamérika|Latino America]]. == Bida y carera == Francio Guadeloupe a nace y lanta na Aruba. Na 1986 el a participa bou di e nomber artistico "Surprise Kid" como cantante den e concurso hubenil di [[Calypso]] na [[Club Boneriano]], unda el a termina na di dos luga.<ref>{{citeer web|titel=Onder grote publieke belangstelling|werk=[[Amigoe]]|datum=1986-01-22|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2026-02-23|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010641607:mpeg21:p005}}</ref> Un aña despues el a bolbe participa den e concurso, version pa adulto: [[Aruba Caiso & Soca Monarch Festival|Aruba Calypso Contest]].<ref>{{citeer web|titel=Voor de calypso-wedstrijd|werk= [[Amigoe]]|datum=1987-01-26|bezochtdatum=2026-02-23|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010641917:mpeg21:p005}}</ref> Na edad di diesocho aña Guadeloupe a muda pa [[Hulanda]]. El a traha como opbouwwerker (trabou social di comunidad) y a sigui estudio di [[antropologia kultural|antropologia cultural]] y estudio di desaroyo na [[Universidat Radboud|Universidad Radboud]] na [[ Nijmegen]]. Na 1999, el a obtene e grado di [[maestria|master]] den sociologia di desaroyo, cu un tesis riba e cultonan Afrobrasilero ''Candomblé'' y ''Umbanda'' na [[Rio de Janeiro]] y [[Salvador|Salvador da Bahia]] ([[Brasil]]). Na 2006 Guadeloupe a completa su doctorado (PhD) den antropologia social y cultural na [[Universidat di Amsterdam|Universidad di Amsterdam]] (UvA). Su trabou doctoral tabata relaciona cu e proceso di globalisacion y e buskeda pa pertenencia (“belonging”) den comunidadnan Caribense.<ref>https://framerframed.nl/en/mensen/francio-guadeloupe/</ref> ===Carera academico=== Guadeloupe a traha na diferente universidad grandi na Hulanda y ta afilia como investigado senior na Koninklijk Instituut voor Taal-, Land- en Volkenkunde (KITLV). El a ser nombra tambe profesor y investigado na Universidad di Amsterdam. Entre 2013 i 2017 (aproximadamente) el a sirbi como presidente di University of St. Martin (USM) na [[Philipsburg]], [[Sint Maarten]]. Su periodo como presidente a keda termina despues di horcan Irma (2017), cu a forsa e cierre temporario di e institucion. Den e periodo aki su investigashon tabata concentra riba: * Nocionnan popular di pertenencia nacional. * Diversidad cultural y identidad religioso. * Influencia di capital global y racismo colonial. * Representacion di berdad den medionan di comunicacion. El a haci investigacion comparativo na [[Sint Maarten]]/[[Sint Maarten (Fransia)|Saint Martin]], [[Kòrsou|Corsou]], Aruba, [[Saba]], [[Sint Eustatius]], Brasil y Hulanda. Actualmente, su investigacion ta inclui estudio riba e reto climatico den Caribe Hulandes, cu un enfoke riba cultura popular y herensia cultural. === Catedra di Relacionnan di Reino === Na mei 2024, Ministerio di Asuntonan Interno y Relacionnan di Reino (BZK) di Hulanda a anuncia e establecemento di dos catedra nobo pa estudio di relacionnan di [[Reino Hulandes|Reino]]. [[Universidat di Leiden|Universidad Leiden]] y KITLV/Universidad di Amsterdam a wordo selecciona como institucionnan anfitrion y Francio Guadeloupe a wordo nombra como titular di e catedra ''Publieke Antropologie van Koninkrijksrelaties'' pa KNAW/KITLV/UvA.<ref>[https://www.rijksoverheid.nl/actueel/nieuws/2024/05/23/ministerie-van-bzk-vestigt-twee-nieuwe-leerstoelen-voor-het-koninkrijk Ministerie van BZK vestigt 2 nieuwe leerstoelen voor het Koninkrijk], Rijksoverheid (23 di mei 2024)</ref> Su discurso inaugural di aceptacion oficial di e catedra lo tuma luga dia 12 di mart 2026.<ref>[https://www.thepeoplestribunesxm.com/articles/francio-guadeloupe-officially-accepts-chair-of-kingdom-relations-with-inaugural-lecture-on-march-12 Francio Guadeloupe officially accepts chair of Kingdom Relations with inaugural lecture on March 12], The people's Tribune (18 di februari 2026).</ref> == Publicacionnan (seleccion) == *Francio Guadeloupe (1999). ''A Vida e uma Dança: the Candomblé through the lives of two Cariocas''. Nijmegen: CIDI. *F. E. Guadeloupe & M. Milder (1999). ''Dansen om te Leven: over Afro-Braziliaanse spiritualiteit en cultuur.'' Heeswijk: Dabar-Luyten. *F. E. Guadeloupe (2009). ''Chanting down the new Jerusalem: Calypso, Christianity, and Capitalism in the Caribbean'' (The anthropology of Christianity). Berkeley, CA: University of California Press. *F. E. Guadeloupe (2013). ''Curaçaoans on the question of home: the lure of autochthony and its alternatives''. Den: L. Lewis (Ed.), ''Caribbean sovereignty, development and democracy in an age of globalization'' (pag. 189-207). New York: Routledge. *F. E. Guadeloupe & V. A. de Rooij (2014). ''Pimping and the deconstruction of the natural: a perspective from Saint Martin and Sint Maarten (SXM)''. Den: ''Women's Studies International Forum, 43'', 5-12 *F. E. Guadeloupe (2015, september 10). ''The New Black Peter is the Refugee washing up on the shores of Fortress Europe''.<ref>{{Cite web|title = The New Black Peter is the Refugee washing up on the shores of Fortress Europe|url = http://sxmislandtime.com/index.php/front-page-headliners/34071-the-new-black-peter-is-the-refugee-washing-up-on-the-shores-of-fortress-europe.html|website = sxmislandtime.com|access-date = 2015-11-24|archive-date = 2015-11-25|archive-url = https://web.archive.org/web/20151125121956/http://sxmislandtime.com/index.php/front-page-headliners/34071-the-new-black-peter-is-the-refugee-washing-up-on-the-shores-of-fortress-europe.html|url-status = }}</ref> ''Sint Maarten Island Times'' {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Guadeloupe, Francio}} [[:Kategoria:Hende]] [[:Kategoria:Karibe Hulandes]] [[:Kategoria:Aruba]] ------------ Guadeloupe a traha na diferente universidatnan grandi na Hulanda i ta afiliá komo investigador senior na Koninklijk Instituut voor Taal-, Land- en Volkenkunde (KITLV). El a ser tambe profesor i investigador na Universiteit van Amsterdam. Entre 2013 i 2017 (aproksimadamente) el a sirbi komo presidente di University of St. Martin (USM) na Philipsburg, Sint Maarten. Su periodo komo presidente a termina despues di hurakan Irma (2017), ku a forsa e sera temporariamente e institushon. Su investigashon ta konsentrá riba: Nocionnan popular di pertenensia nashonal Diversidat kultural i identidat religioso Influensia di kapital global i rasismo kolonial Representashon di berdat den medio di komunikashon El a hasi investigashon den Sint Maarten/Saint Martin, Kòrsou, Aruba, Saba, Sint Eustatius, Brasil i Hulanda. Un di su obranan mas konosí ta: Chanting Down the New Jerusalem: Calypso, Christianity, and Capitalism in the Caribbean (University of California Press, 2009) Aktualmente, su investigashon ta inkluí estudio riba reto klimátiko den e Karibe Hulandes, ku un enfoke riba kultura popular i herensia kultural. Leerstoel di Reino-relashonnan Na mei 2024, Ministerio di Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) di Hulanda a anunsia e establishemento di dos nobo leerstoelnan pa estudio di Reino-relashonnan. Universiteit Leiden i KITLV/Universiteit van Amsterdam a wòrdu selekshoná komo institushonnan anfitrion. Dr. Francio Guadeloupe a wòrdu nombrá komo titular di e leerstoel Publieke Antropologie van Koninkrijksrelaties pa KNAW/KITLV/UvA.[4] E nombramentu aki a wòrdu aprobá pa e Consehonan di Bestur di e universidatnan involukrá. Na 12 di mart 2026 el a aseptá ofisialmente e leerstoel ku un diskurso inaugural. ------------ * Guadeloupe, former dean of the University of St. Martin (USM), * Francio Guadeloupe is a senior researcher and staff member of the KITLV. A Social & Cultural Anthropologist by training, Dr. Guadeloupe has worked at all the major universities in the Netherlands. He served for four years as the President of the University of St. Martin (USM), until hurricane Irma led to the temporary closure of the institution on the bi-national island of Sint Maarten and Saint Martin. He is currently the chair of the project ‘Island(er)s at the Helm: Co-creating research on sustainable and inclusive solutions for social adaptation to climate challenges in the (Dutch) Caribbean‘. Guadeloupe’s principle areas of research have been on the manner in which popular understandings of national belonging, cultural diversity, religious identity, and mass media constructions of truth, continue to be impacted by colonial racisms and global capital. He has pursued these interests in his research and publications on social processes on the bi-national island of Saint Martin & Sint Maarten (St. Martin), Curaçao, Aruba, Saba, Sint Eustatius, Brazil, and the Netherlands. He is the author of the monograph, Chanting Down the New Jerusalem: Calypso, Christianity, and Capitalism in the Caribbean (University of California Press, 2009). Dr. Guadeloupe is currently embarking on a study of climate challenges in the (Dutch)Caribbean from a popular culture and cultural heritage perspective. Francio Guadeloupe (Aruba, 1971) kwam op zijn achttiende van de Antillen naar Nederland. Hij werkte als opbouwwerker en studeerde culturele antropologie en ontwikkelingsstudies in Nijmegen en Amsterdam. Als antropoloog is hij momenteel verbonden aan de Universiteit van Amsterdam. Ministerie van BZK vestigt 2 nieuwe leerstoelen voor het Koninkrijk Nieuwsbericht | 23-05-2024 | 16:19 Het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) vestigt 2 nieuwe leerstoelen voor het Koninkrijk. Er komt een leerstoel politicologie/bestuurskunde en een leerstoel antropologie/sociologie. De Universiteit Leiden en de Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen (KNAW), Koninklijk Instituut voor Taal-, Land- en Volkenkunde (KITLV), in samenwerking met de Universiteit van Amsterdam (UvA), zijn geselecteerd als vestigingsplaatsen voor de leerstoelen. De Universiteit Leiden zal de leerstoel politicologie/bestuurskunde bekleden en KITLV/UvA de leerstoel antropologie/sociologie.<ref>https://www.rijksoverheid.nl/actueel/nieuws/2024/05/23/ministerie-van-bzk-vestigt-twee-nieuwe-leerstoelen-voor-het-koninkrijk</ref> Leerstoelhouders De Colleges van Bestuur van de UvA en de Universiteit Leiden hebben het voorstel tot de benoeming van hun kandidaat goedgekeurd. Sociaal en cultureel antropoloog, onderzoeker dr. Francio Guadeloupe wordt de leerstoelhouder Publieke Antropologie van Koninkrijksrelaties voor de KNAW/KITLV/UvA. Dr. Wouter Veenendaal, universitair hoofddocent Vergelijkende politicologie bij het Instituut Politieke Wetenschap van de Universiteit Leiden, wordt leerstoelhouder Democratische Vertegenwoordiging in het Koninkrijk voor de Universiteit Leiden. Hij zal bij het KITLV in Leiden worden gedetacheerd. * [https://www.thepeoplestribunesxm.com/articles/francio-guadeloupe-officially-accepts-chair-of-kingdom-relations-with-inaugural-lecture-on-march-12 Francio Guadeloupe officially accepts chair of Kingdom Relations with inaugural lecture on March 12], The people's Tribune (18 di februari 2026). {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Guadeloupe, Francio}} [[:kategoria:Hende]] [[:Kategoria:Karibe Hulandes]] ---------------- {{Variante|c}} {{Databox}} [[File:0100-Hoofdgebouw-Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid 1898.tif|thumb|Edifisio prinsipal di e Eksposishon]] [[File:De vrouw in Nederlandsch Westindië (1898) (IA BNADIGKOSTBARE179).pdf|thumb|De Vrouw in Nederlandsch Westindië. Uitgegeven vanwege de Westindische Rubriekcommissie van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid. Bijeenverzameld door jhr. L.C. van Panhuijs.]] [[File:0119-Poppen in klederdrachten-Nationale tentoonstelling van Vrouwenarbeid 1898.tif|thumb|Popchinan ekshibí di Surnam i Antias den ekshibishon]] [[File:Sassa, Mulatsche vrouw-Nationale Tentoonstelling Vrouwenarbeid 1898-4681-cropped.tif|thumb|Muhe mulato di Surnam na ekshibishon]] '''''De Vrouw in Nederlandsch West-Indie''''' ta un publikashon na [[hulandes]] di 1898, kompilá pa Louis Constant van Panhuys, i publiká na okashon di e ''Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid'' (Eksposishon Nashonal di Trabou di Hende Muhé) di 1898 na [[Den Haag]]. E publikashon tabatin komo meta pa informá e públiko hulandes, i hende muhé en partikular, tokante e bida, trabou, i posishon sosial di hende muhé den e [[kolonia]]nan karibense, partikularmente [[Sürnam]] i [[Kòrsou i Dependensianan|Kòrsou]]. == Konteksto == E tomo a wòrdu publiká pa e komishon di Sekshon Antias, parti di e organisacion di e Eksposishon Nashonal di Trabou di Hende Muhé. E eksposishon aki tabata tin komo meta pa hasi labor di hende muhé visibel i pone enfasis riba nan kontribushon sosial, tantu na [[Hulanda]] komo den su kolonianan ultramar. Editor di e buki tabata L.C. van Panhuys (1869-1949), un alkalde hulandes i funshonario na Departamento di Kolonianan, kende a kompilá e diferente kontribushon i sketchnan. E publikashon a sirbi tantu komo un rekurso informativo komo un rekordatorio duradero di e partisipashon di Antias den e eksposishon. E terminologia i deskripshonnan den ''De Vrouw in Nederlandsch West-Indie'' ta reflehá e perspektiva kolonial i etnográfiko di fin di [[siglo 19|siglo diesnuebe]]. Konsepto i karakterisashonnan di gruponan di poblashon i ròlnan di género ta wòrdu konsiderá antikuá òf problemátiko den historiografia kontemporáneo. E artíkulo aki ta usa e terminologia aki solamente pa ilustrá e fuente original. -- '''Muhénan na Antillas Hulandes''' a wòrdu publiká pa e Komité di Sekshon di Indianan Oksidental komo parti di e Eksposishon Nashonal di Trabou di Hende Muhé na Den Haag na 1898. E publikashon su propósito tabata pa informá hende muhé na Hulanda tokante e bida, trabou, i posishon sosial di hende muhé den e kolonianan di India Oksidental Hulandes, partikularmente Surinaçao. E kompilashon i edishon di e kolekshon tabata kompletamente responsabilidat di Louis Constant van Panhuys, kende a trese huntu vários kontribushon i sketch den un solo obra amplio. Aunke a institui subcomisionnan na Surinam y Curaçao pa sostene e exposicion localmente y colecta materialnan, e contenido y structura di e coleccion ta completamente responsabilidad di Van Panhuys. E subkomishonnan asina a hunga un ròl organisatorio i ta prinsipalmente di importansia kontekstual pa e kuadro institushonal di e publikashon. --- == Kontenido == E buki ta konsistí di vários kapítulo temátiko. E kapítulo di apertura ta duna konseho práktiko pa hende muhé [[Oropa|oropeo]] ku saliendo for di Hulanda kier establesé nan mes den e kolonianan di Karibe. E ta trata kondishonnan di bida, tareanan di kas i etiketa sosial. E siguiente kapítulonan ta ofresé un deskripshon general di e teritorio, [[poblashon]] i kultura di Sürnam i e islanan di Karibe denter di e imperio kolonial hulandes. Tambe e buki ta kontené datonan estadístiko riba enseñansa na Sürnam. Por ehèmpel, e ta menshoná ku na 1896 e kolonia tabatin 54 skol ku 7.139 studiante, inkluyendo 3.453 mucha muhé. Tambe ta pone atenshon na introdukshon di enseñansa obligatorio na 1877 i na inisiativanan manera e banko di spar pa skol, ku a keda introdusí na 1882. === Hende muhé den e kolonianan === Mayoria di e volúmen ta dediká na e posishon i aktividatnan di hende muhé. Lo siguiente ta wòrdu deskribí susesivamente: * hende muhé di poblashonnan urbano i rural na Sürnam; * hende muhé referí na nan den e publikashon komo Bush Negresses (awendia referí na nan komo hende muhé Maroon); * hende muhé di komunidatnan indígena. E outornan ta deskribí práktikanan di kuido, kriansa di yu, nutrishon i trabou, inkluyendo agrikultura, trabou di kas i komersio. Tambe nan a trata profesionnan di hende muhé manera edukadó, enfermero, labado di paña, komersiante, i portero. == Resepshon == E publikashon a risibí resensianan positivo den prensa hulandes na 1898. Artíkulonan den korant a elogiá e obra komo informativo i aksesibel i a enfatisá ku e tabata kontené detayenan ku tabata poko konosí bou di e públiko hulandes. E revisornan a konsiderá e kolekshon un kontribushon eksitoso na e ophetivonan di e eksposishon, esta oumentá konosementu tokante labor di hende muhé i kompromiso sosial, inkluso pafor di Hulanda. == Signifikado == E publikashon ta wòrdu konsiderá un dokumento kultural i sosial oportuno. E ta ofresé bista riba puntonan di bista kolonial riba hende muhé, trabou i kuido, i ta konstituí un fuente balioso pa investigashon riba relashonnan di género kolonial, práktikanan di kriansa i formanan di organisashon sosial di antaño na Sürnam i Kòrsou. [[:Kategoria:Karibe Hulandes]] [[:Kategoria:Historia]] ----- '''De Vrouw in Nederlandsch West-Indie''' was een boekuitgave bestemd voor [[Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid 1898|Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid]] in 1898, en welk inhoud bijeenverzameld werd door [[Louis Constant van Panhuys]]. == Achtergrond == De vrouw in Nederlandsch West-Indië, uitgegeven van wege de West-Indische Rubriek-commissie van de [[Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid 1898|Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid]], bijeenverzameld door jhr. L. C. van Panhuys. De West-Indische Rubriekcommissie van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid heeft een boekje uitgegeven, getiteld „De vrouw in Nederlandsch West-Indië”. Dit werkje, dat een heel aardig denkbeeld geeft van het leven en werken der vrouwen in de beide koloniën Suriname en Curacao, bestaat uit verscheidene schetsen, die bijeenverzameld zijn door jhr. L. C. van Panhuys. Het doel der uitgave is de belangstelling in onze schoone West-Indische koloniën aan te wakkeren en de vrouwen, speciaal die betrekking hebben met West-Indië, op te wekken tot betere kennismaking met alles wat land en volk der koloniën betreft, terwijl het tevens een blijvende herinnering is aan het doel der tentoonstelling. == Inhoud == In het eerste hoofdstuk wordt aan Europese dames die uit het moederland naar de West vertrekken, adviezen verstrekt, terwijl het tweede en derde hoofdstuk een beschrijving wordt gegeven van land en volk van Suriname en de verschillende Caribische eilanden. In het overig gedeelte van het werkje wordt speciaal gehandeld over de aard, de positie en de werkzaamheden van vrouwen. Achtereenvolgens krijgen we een schets van de vrouw uit het volk in Suriname, de bosnegerin en de Indiaanse vrouw. {{Appendix}} ''De Vrouw in Nederlandsch West‑Indië'' is een bundel uitgegeven ter gelegenheid van de [[Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid]], welke in 1898 in [[Den Haag]] plaatsvond. De bundel werd samengesteld door jhr. L. C. van Panhuys namens de West‑Indische Rubriekcommissie. De publicatie had een tweeledige doel: enerzijds de belangstelling van vrouwen in Nederland te wekken en te stimuleren voor de koloniën Suriname en Curaçao, en anderzijds als een blijvende herinnering aan de expositie zelf. ==Achtergrond== Samenkomst en doel De bundel is uitgegeven door de West-Indische Rubriekcommissie, onderdeel van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid. De redactie vond plaats onder auspiciën van jhr. L. C. van Panhuys. Doelstelling: *Vrouwen uit Nederland kennis laten maken met het leven en werk van vrouwen in de West-Indische koloniën. *Een blijvende aandenken bieden aan het thema-onderdeel van de tentoonstelling. 📝 Inhoud Hoofddeel I Adviezen voor Europese vrouwen die overwegen naar de koloniën te verhuizen. Hoofddeel II & III Algemeen beeld van land, cultuur en bevolking in Suriname en diverse Caribische eilanden. Specifieke portretten van vrouwen uit de koloniën De Surinaamse ‘bosnegerin’ met details als borstvoeding en traditionele voedingspraktijken. „…zij zoogt haar kind, maar geeft het ook bananenmeelpap (‘gongote’) zodat de baby zich niet meer kan bewegen …” Van Panhuys vergelijkt deze gewoonte met Nederlandse vrouwen die jenever gebruikten om hun baby te kalmeren (p. 32). De Indiaanse vrouw Algemene positie en taken van vrouwen uit de volks- en plattelandsgemeenschappen, waaronder onderwijs, zorg en landbouw. Beroepsleven van vrouwen Vrouwen als onderwijzeressen, verpleegsters en vooral landbouwers — op plantages én eigen gronden. Onderwijs in Suriname (1877 leerplicht, 1896: 54 scholen, 7.139 leerlingen, waaronder 3.453 meisjes). Schoolspaarbank (geïntroduceerd 1882 – populair bij leerlingen). Overige beroepen: wasvrouw, koopvrouw, lastdraagster. ==Belang van de publicatie== Cultureel en sociaal document: biedt unieke, tijdgebonden inkijk in de levens- en arbeidsomstandigheden van vrouwen in koloniaal Suriname en Curaçao. Voorlichting en propaganda: bedoeld om vrouwen uit de metropool te informeren én te werven voor verbinding met de koloniën. Historische bron: waardevol voor onderzoek naar koloniale genderrollen, dagelijkse zorgpraktijken en vroege sociale interventies zoals onderwijs en spaarbanken. ==Suggesties voor afronding== Overweeg nog een kort slot waarin je de publicatie plaatst in zijn tijdgeest (burgerlijke moraal rond 1900, koloniale verhoudingen, rol van georganiseerde vrouwenbewegingen). ----- ==Nabeschouwing== === Het perspectief van de vrouw in West-Indië === Hoewel De vrouw in Nederlandsch West-Indië werd samengesteld door jhr. Louis Constant van Panhuys en gericht was op bezoekers van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid in 1898, biedt het werk ook waardevolle informatie over de beleving van arbeid, zorg en onderwijs vanuit het perspectief van vrouwen in de West-Indische koloniën, met name Suriname en de Nederlandse Antillen. === Zelfstandigheid en arbeidsethos === Vrouwen in de koloniën waren actief in de landbouw, zowel op plantages als op eigen grond. Ze verrichtten zwaar fysiek werk en droegen aanzienlijk bij aan de lokale economie. Volgens het boek schroomden deze vrouwen niet voor het "zwaarste werk" en was hun arbeid van onmiskenbaar belang voor het gezinsinkomen.[1] === Zorg en culturele tradities === De publicatie beschrijft ook moeders en zorgverleners, met onder meer aandacht voor het zogen en voeden van kinderen. Een voorbeeld is de bosnegerin, die naast borstvoeding gebruik maakte van traditionele pap zoals "gongote" om baby's te voeden. Dit gebeurde soms zo intensief dat baby's nauwelijks konden bewegen. Hoewel het lokale gebruik door koloniale autoriteiten werd afgeraden, toont het een zelfstandige vorm van zorg en kennis.[1] === Onderwijs en emancipatie === In Suriname werd al in 1877 leerplicht ingevoerd. Het boek noemt 54 scholen met ruim 7000 leerlingen in 1896, waarvan 3453 meisjes.[1] Vrouwen werkten als onderwijzeres en stimuleerden scholing, waarmee ze een centrale rol speelden in de opvoeding en intellectuele ontwikkeling van de gemeenschap. === Economische diversiteit === West-Indische vrouwen waren niet enkel werkzaam als landbouwers of onderwijzers, maar ook als wasvrouw, koopvrouw, verpleegkundige of draagster. Deze economische veelzijdigheid weerspiegelt hun belangrijke maatschappelijke rol.[1] Ondanks de paternalistische toon biedt het boek een uniek inkijkje in het leven van vrouwen in de koloniën. Hun arbeid en maatschappelijke betrokkenheid verdienen erkenning als fundamenteel onderdeel van de koloniale geschiedenis. == Bronnen == [1] L.C. van Panhuys, De vrouw in Nederlandsch West-Indië (1898). Uitgegeven door de West-Indische Rubriekcommissie van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid. Digitale versie beschikbaar via Delpher.nl. ---------- ==[[Louis Constant van Panhuys]]<ref>https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB19:000903142:mpeg21:a00008|werk=Dagblad van Zuid-Holland en 's Gravenhage|titel=Wetenschap|datum=19 juli 1898</ref>== [[Bestand:De vrouw in Nederlandsch Westindië (1898) (IA BNADIGKOSTBARE179).pdf|thumb|De Vrouw in Nederlandsch Westindië. Uitgegeven vanwege de Westindische Rubriekcommissie van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid. Bijeenverzameld door jhr. L.C. van Panhuijs.]] De vrouw in Nederlandsch West-Indië, uitgegeven van wege de West-Indische Rubriek-commissie van de [[Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid 1898|Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid]], bijeenverzameld door jhr. L. C. vanPanhuys. De West-Indische Rubriekcommissie van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid heeft een boekje uitgegeven, getiteld „De vrouw in Nederlandsch West-Indië”. Dit werkje, dat een heel aardig denkbeeld geeft van het leven en werken der vrouwen in de beide koloniën Suriname en Curapao, bestaat uit verscheidene schetsen, die bijeenverzameld zijn door jhr. L. C. van Panhuys. Het doel der uitgaveis de belangstelling in onze schoone West-Indische koloniën aan te wakkeren en de vrouwen, speciaal die betrekking hebben met West-Indië, op te wekken tot betere kennismaking met alles wat land en volk der koloniën betreft, terwijl het tevens een blijvende herinnering is aan het doel der tentoonstelling. Het eerste hoofdstuk bevat eenige raadgevingen aan Europeesche dames die naar de West vertrekken, terwijl in het tweede en derde hoofdstuk een beschrijving wordt gegeven van land en volk van Suriname en de verschillende eilanden. In het overig gedeelte van het werkje wordt speciaal gehandeld over den aard, de positie en de werkzaamheden der vrouwen. Achtereenvolgens krijgen we een schets van de vrouw uit het volk in Suriname, de boschnegerin en de Indiaansche vrouw. Deze schetsen bevatten bijzonderheden, die stellig weinig of niet bekend zijn. Zoo lezen wij op pag. 32, „de boschnegerin zoogt haar kind altjjd zelf, doch houdt er bovendien nog een eigenaardige voedingsmethode op na, die ook onder de beschaafde negerinnen nog wel in zwang is, hoewel bv. de politie te Paramaribo het tegengaat, het zoogenaamde K e m ti-p i k i e n. Het kind wordt dan namelijk zoo volgegoten met bananenmeelpap (gongote) dat het zich niet meer kan verroeren en het buikje gespannen staat als een trom.” Wat de reden van deze meer dan overdadige spijziging is wordt niet vermeld, we veronderstellen dat het een middel is om de kleinen zoet te houden, zooals in ons vaderland sommige vrouwen uit ’t volk hun zuigelingen wel stil houden met een teugje jenever. De laatste hoofdstukken zijn gewijd aan de werkzaamheden der West-Indische vrouwen. De vrouwen aldaar zijn hoofdzakelijk onderwijzeressen, pleegzusters of landbouwsters. De laatstgenoemden zijn natuurlijk het talrijkst. Deze landbouwsters werken op plantages of op hun eigen grondjes en zien niet op tegen het zwaarste werk. Ook aangaande het onderwijs in de WestIndische koloniën bevat het boekje interessante mededeelingen. Reeds in het jaar 1877 is de leerplicht in Suriname ingevoerd. Deze kolonie bezat in December 1896 54 scholen met 7139 leerlingen, waarvan 3453 meisjes. In 1882 heeft men in Suriname een schoolspaarbank ingevoerd, waarvan een druk gebruik wordt gemaakt. Behalve door de reeds genoemde beroepen voorzien de vrouwen in haar onderhoud als waschvrouw, koopvrouw, lastdraagster enz. Wij hopen, dat het boekje in veler handen moge komen en dat het moge bijdragen om de kennis te vermeerderen van onze, bij het publiek nog zoo weinig bekende West-Indische koloniën en vooral dat de vrouwen ook hier haar zegenrijken invloed zullen doen gelden en meewerken tot den bloei van deze schoone gewesten. {{Appendix}} [[:Kategoria:Karibe Hulandes]] ------------ {{infobox empresa| variante = c | nomber = Spritzer & Fuhrmann | alias = Jewelers of the Caribbean | sede = [[Willemstad]], Korsou | funda = 1927 | fundado = Wolf Spritzer<br>Charles Fuhrmann | pais = [[Antias Hulandes]] | imagen = De winkel van Spritzer & Fuhrmann aan het Da Costa Gomezplein in Willemstad op C, Bestanddeelnr 252-3508.jpg | descripcion = Edifisio di Spritzer & Fuhrmann na Da Costa Gomezplein na Willemstad (òktober 1955). | sede = | empleado = ± 500 (1977) | zona = Karibe Hulandes | activo = 1927 - 1990 | producto = | sector = hoyeria | industria= }} {{Multiple image | total_width = 275 | direction = horizontal | align = right | header_align = Center | header = Spritzer & Fuhrmann | border = infobox | image1 = De winkel van Spritzer & Fuhrmann aan het Da Costa Gomezplein in Willemstad op C, Bestanddeelnr 252-3508.jpg | image2 = De versierde etalage van juwelier Spritzer en Fuhrmann aan het Da Costa Gomezple, Bestanddeelnr 252-3761.jpg | footer = Edifisio di Spritzer & Fuhrmann na Da Costa Gomezplein na Willemstad (òktober 1955) | footer_align = center }} '''Spritzer & Fuhrmann''' (abreviá: S&F) tabata un empresa [[Antias Hulandes|antiano]] di hoyeria i artíkulonan di luho di gran reputashon den Karibe i mas ayá durante [[siglo 20|siglo binti]], ku sede na [[Kòrsou]] i un kadena di sukursalnan signifikativo den [[Karibe Hulandes]].<ref name="archiefvriend">{{Citeer web |url=https://www.archiefvriend.com/index.php/component/content/article?id=4:spritzer |titel=Geschiedenis van de juwelierszaak Spritzer & Fuhrmann |auteur=Helma Maduro-Molhuijsen |website=De Archiefvriend |bezochtdatum=2026-01-04}}</ref> == Orígen i formashon == Na 1927, e artesano di oloshi húngaro Wolf Spritzer (1889–1953) a establesé su mes na Kòrsou, kaminda el a kuminsá traha den un lokal chikí na [[Willemstad]].[2] Poko despues, el a forma un asosiashon ku Charles Fuhrmann (1906–1989), un smet di oro di orígen [[Rumania|rumano]] ku a emigrá pa [[Kòrsou i Dependensianan|Kolonia Kòrsou]] na 1929.[1] Nan kolaborashon a kondusi na e fundashon di ''Relojeria Alemania'' na Handelskade, [[Punda]], loke a bira e base di e futuro imperio empresarial ''Spritzer & Fuhrmann''. E negoshi a krese rapidamente danki na e artesania di altu kalidat i e demanda kresiente for di turismo, en particular di bishitantenan for di Merka ku yega na Korsou via barkunan di krusero.[3] Na 1948, despues ku Spritzer a baha ku penshun, Fuhrmann a bira e úniko doño i presidente-direktor di Spritzer & Fuhrmann.<ref name="archiefvriend" /> == Desaroyo na Kòrsou == Na Kòrsou, Spritzer & Fuhrmann a bira un grupo empresarial diversifiká, ku un kadena di tiendanan spezialisa den: * hoyeria i oloshi * artíkulonan di luho (kristal, porselana i plata) * optika * tayernan propio pa smet di oro i reparashon di oloshi Durante e añanan di Segunda Guera Mundial i e periodo despues, militarnan i mariniernan merikano stacioná na Curaçao tabata un grupo di klientela importante. Despues di 1945, e turismo di kompra a aumenta notablemente ku e yegada regular di barkunan di pasahero, loke a kontribuí na e ekspanshon di e sortimentu i e apertura di departamentunan separá, manera optika.[3] Na añanan 1950, e kompania a konsolidá su presensia den Willemstad ku e konstrukshon di un edifisio prinsipal nobo na e skina di Helfrichplein i Breedestraat, diseñá pa e arkitekto J. Fresco i inaugura dia 23 di desèmber 1954.[5] E edifisio, konosí pa su kariyon, a bira un landmark urbano i un atrashon turistiko.[1][6] == Ekspanshon == Paralelamente ku su kresementu na Curaçao, Spritzer & Fuhrmann a ekspandé su aktividatnan pa otro isla di Antias Hulandes. E ekspanshon a kuminsá cu Aruba, kaminda: e promé tienda a habri na Oranjestad na 1930 un di dos punto di benta a sigui na San Nicolas na 1939[4] Despues di Segunda Guera Mundial, e kadena a sigui ekspandé pa Sint Maarten, kaminda un promé tienda a habri na Philipsburg na 1961, ku varios punto di benta adicional den añanan siguiente Bonaire, kaminda e promé punto di benta a habri na Hotel Bonaire na 1963[3] Na su punto mas haltu, Spritzer & Fuhrmann tabatin mas ku trinta tienda riba Curaçao, Aruba, Bonaire i Sint Maarten.[2] Banda di e presensia den Antias Hulandes, e kompania a habri un ofisina di servisio na Manhattan, New York, den añanan 1950. Na 1960, e filial aki a wòrdu amplia cu un tayer moderno pa oloshi i hoya, loke a kontribuí na e reputashon internacional di e kompania i na e imagen di Antias Hulandes komo destinashon di artesania i luho.[3] Na 1977, rònt di su sinkuenta aniversario, Spritzer & Fuhrmann tabata un di e dunadónan di trabou mas grandi den Antias Hulandes, ku mas ku 500 empleado.[1] == Ultimo añanan == Den añanan 1980, Spritzer & Fuhrmann a kuminsá enfrenta un kaida progresivo den entrada. Dia 5 di sèptèmber 1989, e gerensia a anunsiá oficialmente di sera i likida e kompania despues di 62 aña di operashon.[7] Den e komunikado di prensa, e kompania a sita varios faktornan, entre otro: e desaparishon di turismo di kompra, e kaida di turismo krusero i desaroyonan ekonomiko na Venezuela, kambio den patronchi di konsumo. Na 1990, Spritzer & Fuhrmann a sera definitivamente tur su tiendanan.[1][4] == Premio i legado == Durante su existencia, Spritzer & Fuhrmann i su lider Charles Fuhrmann a risibí varios rekonosementu, entre otro: * Diamonds International Award (1959, 1960 i 1961) * Nombramentu komo hofleverancier di Kas Real (1967)[1] * Emishon di un seyo di pòst konmemorativo na Antias Hulandes pa e 50 aniversario di e kompania (1977)[4] E legado di Spritzer & Fuhrmann ta reflehá tambe den su rol komo centro di entrenamentu i edukashon di personal lokal, en particular den diseño di hoya, optika i artesania.[4][1] E archivonan di e kompania ta wardá awor na Archivo Nashonal Kòrsou. {{Appendix}} [[:Kategoria:Empresa]] ------------------ '''Spritzer & Fuhrmann''' (abreviá: S&F) tabata un kadena antiano di hoyeria renombra den Karibe i rond mundu, ku a originá na [[Kòrsou]] i a ekspandé den [[siglo 20|siglo binti]] den un kadena di sukursalnan riba vários isla den Karibe Hulandes.<ref name="archiefvriend">{{Citeer web |url=https://www.archiefvriend.com/index.php/component/content/article?id=4:spritzer |titel=Geschiedenis van de juwelierszaak Spritzer & Fuhrmann |auteur=Helma Maduro-Molhuijsen |website=De Archiefvriend |bezochtdatum=2025-12-21}}</ref> == Historia == Na aña 1927, e trahadó di oloshi di [[Hungria]], Wolf Spritzer (1889-1953), a establesé su mes na Kòrsou. Poko despues, el a kuminsá traha huntu ku e hoyero di oro Charles Fuhrmann (1906-1989), kende a emigrá di [[Rumania]] pa [[Antias Hulandes]].<ref>{{citeer web|titel=S & F-grondlegger op 83-jarige leeftijd overleden Charles Fuhrmann: bouwer van een juweliers-imperium|werk=[[Amigoe]]|datum=1989-11-02|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2026-01-03|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642610:mpeg21:p002}}</ref><ref name="archiefvriend" /> Nan habilidatnan komo komersiante i spesialmente nan artesania pronto a kondusí na e apertura di un negoshi floresiente "Relojeria Alemania" riba Handelskade na [[Punda]] i e inicio di e imperio empresarial "Spritzer & Fuhrmann". Na Kòrsou, Spritzer & Fuhrmann a krese bira un imperio consistiendo di un kadena di tienda specialisa den hoyeria y regalo, articulo di luho manera kristal i porselana di marka oropeo, optica, ademas di un propio tienda di oro, y tayernan di reparacion di oloshi. Esaki tabata danki na e [[turismo krusero]] for di [[Estadonan Uni di Amérika|Merca]].<ref name=":1"/> Wanneer het schip binnenliep in de haven van Curacao maakte hij van de gelegenheid gebruik hier juwelen, horloges, camera's, parfums, likeuren en andere artikelen te kopen die goedkoper waren daarin zijn eigen land. Despues ku Spritzer a baha ku penshun for di negoshi aktivo na 1948, Fuhrmann a bira e úniko doño i presidente-direktor di Spritzer & Fuhrmann.<ref name="archiefvriend" /> === Ekspansion === Durante e crisis economico, nan tabata bende klòk y oloshi, entre otro articulonan, na Aruba. E promé tienda a habri na Oranjestad na 1930, i un di dos tienda na [[San Nicolas]] a sigui na 1939.<ref name="newsaruba2007">{{Citeer web |url=https://archive.org/download/ANA-DIG-THENEWSARUBA-D0263-03-20070630-DOC/ANA-DIG-THENEWSARUBA-D0263-03-20070630-DOC.pdf |titel=Seventeen years after closing its doors, Spritzer and Fuhrmann hold their first reunion |website=The News Aruba |datum=2007-06-30 |bezochtdatum=2025-12-21}}</ref>[[File:Slijpmachine bij de firma Spritzer & Fuhrmann in Willemstad, Bestanddeelnr 252-3290.jpg|thumb|left|180px|Tayer di optika S & F ku mashin pa sleip glas. (1955)]] Despues di [[Di Dos Guera Mundial]], Spritzer & Fuhrmann a ekspandé su tiendanan signifikantemente. Di akuerdo ku un retrospektiva di 2007, e kadena eventualmente tabatin mas ku trinta tienda na Curaçao, Aruba, Bonaire, i Sint Maarten, i tambe tabatin un filial di servisio na Manhattan, [[New York City|New York]].[2] Rònt di su di sinkuenta aniversario na 1977, e kompania a wòrdu sitá komo un di e dunadónan di trabou mas grandi na Antia Hulandes, ku mas ku 500 empleado.<ref name="archiefvriend" /> Spritzer i Fuhrmann a habri un ofisina na New York den añanan 1950, kaminda na 1960 nan a establesé un tayer di oloshi i hoya bon ekipá. Banda di duna servisio direkto, e ramo aki a kontribuí signifikantemente na e bon boluntat di nos islanan Antiano.<ref name=":1">Omgebouwde garage. "Amigoe". Curaçao, 27-09-1977, p. 9. Geraadpleegd op Delpher op 03-01-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010639615:mpeg21:p009</ref> Den añanan sinkuenta, a konstruí un sede nobo na Willemstad riba Helfrichplein (Da Costa Gomezplein)/Breedestraat. E edifisio den estilo architectonico moderno di Korsou, disena pa architect J. Fresco, tabata un atrakshon turistico y a habri dia 23 di december 1954.<ref>In moderne Curacaose stijl Nieuw Spritzer en Fuhrmann-pand fraaie touristische attractie In acht maanden tijd werd kolossase werk uitgevoerd. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 23-12-1954, p. 1. Geraadpleegd op Delpher op 03-01-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010404471:mpeg21:p001</ref> E kompania a bira konosí durante e periodo ei pa un kariyon riba e edifisio.[1] Un potrèt di e tienda na Da Costa Gomezplein na Willemstad ta data di òktober 1955.<ref name="nationaalarchieffoto">{{Citeer web |url=https://www.nationaalarchief.nl/onderzoeken/fotocollectie/aeb042f6-d0b4-102d-bcf8-003048976d84 |titel=De winkel van Spritzer & Fuhrmann aan het Da Costa Gomezplein in Willemstad op Curaçao |website=Nationaal Archief (fotocollectie) |bezochtdatum=2025-12-21}}</ref> Na fasada di e edifisio tin un kariòn ku tabata sona .... Na 1961, un tienda nobo a habri na Philipsburg. E kantidat di kamber di hotèl e tempu ei tabata solamente kuarenta! E sukursal di Spritzer i Fuhrmann aki a agregá sinku punto di benta denter di algun aña. Riba e isla aki tambe e grupo di joyeria tabata presente na cuna di turismo. Meskos ta konta pa Boneiru, kaminda Spritzer i Fuhrmann a habri su promé punto di benta na Hotèl Boneiru na aña 1963.<ref name=":1"/> -- Den e edificio di Amador Maduro na Handelskade, Wolf Spritzer a huur un parti chikito di e localidad unda el a cuminsa cu su trabao como relohero y orfebre. Despues di e yegada di Charles Fuhrmann, e negoshi a wòrdu ekspandé; un bentana a wòrdu kita i remplasá ku dos porta di panel ku dos vitrina plat ku ta kontené e oloshinan. Algun tempu despues, nan por a kumpra henter un kolekshon di joyas serka un bendedó biahero. A tuma e decision pa bende algun di dje riba Aruba, y na 1930, a habri un tienda chikito na Oranjestad. Mientrastanto a muda un edificio nobo na Handelskade, e biaha aki na e otro skina di Windstraat, cu a haya e nomber “Relojeria Alemania”. Esaki a sigui pa un di dos tienda riba Heerenstraat, e tempo ey e caya comercial principal na Willemstad. E tienda aki a wordo renoba varios biaha. Un di e versionnan mas bunita tabata esun cu e bentananan “Art Deco”. Despues, a agregá kolumnanan na e entrada. Durante e añanan di guera, e militarnan y mariniernan Mericano staciona na Curaçao y Aruba, cu tabata bishita e hafnan, tabata clientenan particularmente popular. Turismo di kompra realmente a lanta vuelo despues di Segundo Guera Mundial, ora ku barkunan di pasahero a kuminsá yega regularmente na Willemstad. E gama di produkto a sigui ekspandé, i un departamentu separá a wòrdu kreá pa produktonan optiko. E prome tienda y tayer di optica tabata situa riba Heerenstraat. Despues, a establece opticanan na e skina di Breedestraat y Helfrichplein, den Kerkstraat, y den añanan 1970, a habri e “Laboratorio” hopi moderno riba Fokkerweg, unda tambe tabata fabrica lens.<ref name=":1"/> E tiendanan di joyeria tambe a ekspandé. Na kuminsamentu di añanan 1940, un tienda a muda pa e edifisio di KNSM; el a keda e tienda prinsipal di S&F te na 1954. Den añanan 1950, un edifisio nobo a wòrdu konstruí na e skina di Helfrichplein i Breedestraat: e “Edifisio Prinsipal.” E piso abou tabata akapará e kolekshon di diamante, joyas di oro i oloshin. E promé piso tabata akapará un departamentu separá pa artíkulonan di plata i un sekshon ku joyas, tas i artíkulonan di regalo platá ku plata i oro. E ofisinanan di maneho tabata situá riba e di tres piso, i e tiendanan di orfebre i relojero tabata riba e di kuater piso. E tienda a bira partikularmente konosí pa su karillon i su sirkuito figural.<ref name=":1"/> === Ultimo añanan === Den añanan 1980, Spritzer & Fuhrmann a kuminsá lucha ku un kaida den entrada. Dia 5 di september 1989 e empresa ta emití un komunikado di prensa anunsiando seramentu i likidacion di e kompania despues di 62 aña.<ref>{{citeer web|titel=Juweliersconcern van wereldfaam Spritzer en Fuhrmann verdwijnt|werk=[[Amigoe]]|datum=1989-09-05|bezochtdatum=2026-01-04|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642749:mpeg21:p002}}</ref> “E gerensia ta anunsiá ku e kompania lo stòp di eksistí den futuro serkano. Pa vários aña el a sufri pèrdidanan signifikante, sinembargo, e reservanan a agotá sin ku e kompania a logra adapta na e sirkunstansianan kambiá. Faktornan kousante e ta sita: e desaparishon di turismo di kompra pa via di kaida den turismo krusero y e desaroyonan ekonómiko na Venezuela, mientras e patronchi di gasta di e klientela tambe a kambia drastikamente. Na 1990, e kompania a sera su portanan definitivamente.<ref name="archiefvriend" /><ref name="newsaruba2007" /> == Premio i rekonosementu == Durante añanan, Charles Fuhrmann i e kompania S&F a risibí numeroso premio. Na 1959, 1960 i 1961, e kompania a wòrdu presentá ku e Diamonds International Award. For di 20 di sèptèmber 1967, Spritzer & Fuhrmann ta un suministradó di e Kas Real (''hofleverancier'').<ref name="archiefvriend" /> Na 1977, un seyo di pòst konmemorativo a wòrdu emití na Antia Hulandes pa konmemorá e di sinkuenta aniversario di e kompania.<ref name="newsaruba2007" /> Het bestuur van de Stichting Monumentenzorg reikte in 1968 aan de heer Fuhrmann de plaquette "Tua Res Agitur". uit naar aanleiding v"an de restauratie van interieur en exterieur van de zaak „Europa". Na de restauratie kreeg dit filiaal de toepasselijke naam „Renaissance".<ref name=":1"/> == Legado == Spritzer & Fuhrmann ta konosí pa entrená i eduká personal lokal den áreanan manera diseño di hoya.<ref name="newsaruba2007" /><ref name="archiefvriend" /> Archivonan di e kompania ta aloha den [[Archivo Nashonal Kòrsou]]. {{Appendix}} [[:Kategoria:Empresa]] ---------------- {{Variante|c}} {{infobox persona| variante = c | nomber = Lucia Schnog | alias = Rumbera | fecha nacemento = | luga nacemento = {{CUW}} | alma mater = | ofishi = bailarina, diseñadó di paña | aña activo = 1971 - ? | estilo = | genero = [[jazz]], balèt klásiko | distincion = [[Premio Cola Debrot]] (1988) }} '''Lucia Schnog-De la Fuente''' ta un bailarina, koreografo i artista visual yu di Kòrsou. Na 1988, el a wòrdu premiá ku e [[Premio Cola Debrot]] pa su arte di baile. == Biografia == Tabata Sra. Van Walraven ku a siña Lucia di seis aña su promé pasonan di baile i e goso di balèt.<ref name="Amigoe ">{{citeer web|werk=[[Amigoe]]|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010470122:mpeg21:p009|titel= Lucia: “concurrentie alleen maar bevorderlijk” - Curaçaose opent ballet-school Russische stijl|datum=1971-03-27}}</ref> Añanan despues, el a muda pa e siudat hulandes di Delft pa studia.<ref name="Amigoe " /> El’a kompletá su estudio ku un diploma estatal komo dosente di balèt i bailarina di esenario.<ref name="AmigoeDiCuracao">{{citeer web|werk=[[Amigoe]]|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010470115:mpeg21:p008|titel= Balletstudio|via=Delpher.nl|datum=1971-03-19|bezochtdatum=2025-12-31}}</ref> Su spesialisashon ta jazz i balèt klásiko,<ref name="AmigoeDiCuracao" /><ref>Amigoe di Curacao, [https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010470229:mpeg21:p006 Advertentie], 6 augustus 1971</ref> i el a siña tambe balèt ruso.<ref name="Amigoe " /> Na Kòrsou bèk, el a funda su mes studio di ballet na mart 1971, yamá Ecole de Danse, ku un lokalidat na Kleermakersweg na Willemstad.<ref name="Amigoe " /> El a proveé ​​e koreografia pa e obra De Fisici, ku a estrená na novèmber di e aña ei.<ref>Amigoe di Curacao, [https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010470307:mpeg21:p005 De Fisici op het scherp van de snede], 5 november 1971</ref> Tambe el a krea presentashonnan di baile pa teater di mucha, manera Prikkebeen na Centro Pro Arte (CPA).<ref>Amigoe di Curacao, [https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010461117:mpeg21:p003 Prikkebeen. kleurrijk kinderfeest in C.P.A.], 6 maart 1972</ref> Diesocho luna despues di su apertura, su skol di baile ya tabatin 350 studiante.<ref>Amigoe di Curacao, [https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010461465:mpeg21:p003 Ecole De Danse brengt leerlingenuitvoering in Centro Pro Arte], 1 december 1972</ref> El a sigui traha riba presentashonnan hubenil na CPA, manera un seri di musikal na 1975 den kolaborashon ku e Komishon di Konsierto di Jeugd.<ref>Amigoe di Curacao, [https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010998511:mpeg21:p010 Comité Jeugdconcert brengt kindermusical in Antilliaanse sfeer], 11 januari 1975</ref> E tambe a presentá ku su grupo di balèt.<ref>{{citeer web|werk=[[Amigoe]]|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010998591:mpeg21:p023|titel= Willemstad – De Apollo Star Dancers|datum=1975-04-17|bezochtdatum=2025-12-31}}</ref> Un di su promé studiantenan tabata e futuro dramaturgo Roy Colastica.<ref>Norma Infantil y Juventil, [https://www.normainfantilyjuvenil.com/co/uploads/2019/01/9789587768527.pdf Roland Colastica]. [https://web.archive.org/web/20210225195528/https://www.normainfantilyjuvenil.com/co/uploads/2019/01/9789587768527.pdf Gearchiveerd] op 25 februari 2021.</ref> Na ougùstùs 1979, el a habri su studio di ballet nobo riba Saliña Abaostraat ku Ecole de Danse.<ref>Amigoe, [https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010639990:mpeg21:p002 Nieuwe Balletstudio], 25 augustus 1979</ref> Na aprel 1980, el a forma un grupo (semi-)profeshonal na su skol bou di e nòmber ''Antillean Dance Theatre'' (ADT), di kua e i Helma Bakhuis a tuma over e direkshon artístiko. E grupo tabata konsistí prinsipalmente di bailarinnan ku el a entrená for di 1971.<ref>Amigoe, [https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010639903:mpeg21:p004 Antillean Dance Theatre 9/10 mei in CPA], 28 april 1980</ref> Helma Bakhuis tambe tabata enbolbí for di inisio di Ecole.<ref>Amigoe, [https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642264:mpeg21:p007 Ecole de Danse], 16 mei 1987</ref> Un luna despues, nan a presentá e promé balètnan di ADT.<ref>Amigoe, [https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010639886:mpeg21:p006 Premiere Antillean Dance Theatre - "Kositu" hoogtepunt balletavond in CPA], 12 mei 1980</ref> Lucia Schnog tambe tabata wòrdu scuchá i mira regularmente den medionan di comunicacion. Na 1979, el a papia tokante e apertura di su studio di balèt nobo den e programa Entrevista na Radio Hoyer.<ref>[[Amigoe]], [https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010640001:mpeg21:p002 "Interview"] , 7 september 1979</ref> Ku finansiamentu di OKSNA, un dokumental tokante Ecole de Danse a wòrdu trahá i mustra den e ouditorio di biblioteka na òktober 1992.<ref>{{nl}}{{citeer web|werk=[[Amigoe]]|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644665:mpeg21:p003|titel= Documentaire over 20 jaar balletschool Ecole de Danse|datum=1992-10-03|bezochtdatum=2025-12-31}}</ref> Un luna despues, e dokumental a wòrdu transmití na televishon pa TeleCuraçao.<ref>Amigoe, [https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643709:mpeg21:p003 Tv-documentaire over Lucia Schnog], 30 november 1992</ref> E ta tambe un artista visual di obranan di textil, entre otro.<ref>Curaçao Knipselkrant, [https://knipselkrant-curacao.com/blog-verele-curacaose-kunstenaars-op-world-quilt-show-2/ Curacaose kunstenaars op World Quilt Show], 8 januari 2015. [https://web.archive.org/web/20240426155433/https://knipselkrant-curacao.com/blog-verele-curacaose-kunstenaars-op-world-quilt-show-2/ Gearchiveerd] op 26 april 2024.</ref> El a eksponé su arte na Kòrsou durante, entre otro, e ''Open Atelier Route''.<ref>{{citeer web|werk=Curaçao Art|url=https://curacao-art.com/2014/11/09/open-atelier-route-2015/|titel= Open Atelier Route 2015|datum=2014-11-09|archiefurl=https://web.archive.org/web/20240426155431/https://curacao-art.com/2014/11/09/open-atelier-route-2015/| archiefdatum=2024-04-26}}</ref><ref>Curaçao Art, [https://curacao-art.com/2018/09/28/kosecha-kultural-in-2018/ Kosecha Kultural in 2018], 28 september 2018. [https://web.archive.org/web/20240426155443/https://curacao-art.com/2018/09/28/kosecha-kultural-in-2018/ Gearchiveerd] op 26 april 2024.</ref> == Honor == Na 1988, Schnog, hunto cu [[Carmita Henriquez]], a risibí e prestigioso [[Premio Cola Debrot]]. E hurado a husga ku kada un di nan a distinguí nan mes den nan respektivo tereno: baile i folklore.<ref>{{citeer web|werk=[[Amigoe]]|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642141:mpeg21:p011|titel=Cola Debrot Prijs 1988|datum=1988-05-21}}</ref> {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =67491322 |titulo= Lucia Schnog}} {{References}} }} {{DEFAULTSORT:Schnog, Lucia}} [[:Kategoria:Hende]] [[:Kategoria:Arte] [[:Kategoria:Kòrsou]] [[:Kategoria:Ganador premio Cola Debrot]] habri su "Ecole de Danse", ku tabata siña [[jazz]] i balèt klásiko. For di aña 1979, 8bailarinanan semiprofeshonal a presentá bou di su guia na su Teatro di Baile Antiano (ADT). E ta krea arte visual tambe. ------------ {{Variante|c}} {{Databox}} '''Ocho dia''' ta un antiguo rito di luto na Aruba, Kòrsou i Boneiru, ku ta sostene famia i amigunan di defuntu den nan proseso di luto. Tabatin un tempu na Kòrsou i Boneiru ku e defuntunan tabata wòrdu rekordá no solamente ku un Misa, pero ku ocho dia di orashon, kanto, kuenta, i komunion. Pa ocho dia, e komunidat a reuní — no solamente pa yora, pero pa ofresé sosten. Famia i amigunan a wòrdu sostené den nan proseso di luto: ku orashon, kantika, rekuerdo i brasa, e alma di e defuntu tambe a wòrdu eskoltá pa e bida despues di morto. E ritual aki tabata wòrdu yamá Ocho Día. Despues cu dera e defunto ta cuminsa cu e “ocho dia”. Esaki ta un periodo di luto di ocho dia, durante cua esnan cu a keda den luto ta reuni diariamente. Bou di guia di un intersesor, ta hasi orashon pa e defuntu i su sernan kerí. Un sirbishi di konmemorashon ta wòrdu tené 40 dia despues di e morto, i tambe anualmente riba e aniversario di e morto. Den Iglesia Catolico Romano, ademas di e dia di recuerdo anual aki, e famia por pidi un misa mensual pa e defunto.<ref>[https://www.rememberme.nl/inspiratie/blogs-van-judith-sandriman/rituelen-bij-een-begrafenis-op-curacao Rituelen bij een begrafenis op Curaçao]</ref> De negendenacht (novena= Ninth Night) ceremonie op Jamaica toont overigens inderdaad overeenkomst met de curacaose "ocho dia".<ref><ref></ref>VOLKSKUNDE. "Amigoe". Curaçao, 05-09-1980, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 19-12-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010640155:mpeg21:p017</ref> --- Er was een tijd op Curaçao en Bonaire waarin de overledene niet alleen werd herdacht met een mis, maar met acht dagen van gebed, zang, verhalen en verbondenheid. Acht dagen lang kwam de gemeenschap bijeen—niet alleen om te rouwen, maar om te begeleiden. De familie en vrienden werden ondersteund in hun rouwproces: met gebed, zang, herinnering, en omarming werd ook de ziel van de overledene begeleid naar het hiernamaals. Dat ritueel heette Ocho Día. Dit ritueel, ontstaan uit de ontmoeting tussen Afrikaanse spirituele tradities en het katholieke geloof, was veel meer dan folklore. Het was een daad van geestelijke zeggenschap. Wat de kerk niet kon bieden, gaf de gemeenschap zichzelf: troost, structuur, en een plek voor de ziel om haar weg te vinden. De Ocho Día, met haar gezangen in een vermenging van Papiaments en Latijn, de overdracht van culturele identiteit via verhalen over West-Afrikaanse mythische figuren zoals de spin Nanzi, gezongen litanieën, een eigen vormgegeven liturgie van gebeden, en het kantelen van het altaar op de achtste dag (Ocho di Yukán)—dat was hun manier om trouw te blijven aan hun wortels én aan hun geloof. Vandaag de dag is dit ritueel vrijwel verdwenen. Al twintig jaar is er geen gedocumenteerde viering meer. Uitvaarten worden nu tot in de puntjes geregisseerd door begrafenisondernemers, naar Europees model. In tegenstelling tot vroeger, waar een uitvaart veel meer was dan een kort moment van condoleren of een drive-thru, of het volgen van de dienst via een YouTube-link, is afscheid nemen verarmd tot een haastig en afstandelijk ritueel. De zinsnede “geen rouwbeklag aan huis” klinkt inmiddels als een mantra in overlijdensberichten. ------- Bob Harms: De ocho dia, een rouwritueel van acht dagen op Aruba, Bonaire en Curaçao, was veel meer dan alleen een religieuze bijeenkomst. Het was een levendig sociaal evenement, doordrenkt van culturele tradities die hun oorsprong vinden in West-Afrika en de diaspora. Ondanks pogingen van de Rooms-Katholieke Kerk om deze ‘afwijkende’ gebruiken te onderdrukken, hield de gemeenschap stand en gaf het rouwproces zo een unieke, eigen invulling. Tijdens dit achtdaagse ritueel nam een voorzanger, de resadó, de leiding. Hij zong litanieën, een mix van Papiaments en Latijn. De aanwezigen zongen mee met de kantikanan di Ocho Dia, liederen speciaal voor dit ritueel, en de kantikanan di Dum Ve, verbasterde Gregoriaanse gebedsliederen. Ook op de laatste ochtend, wanneer het altaar werd afgebroken, werden er speciale liederen gezongen, de kantikanan di Jukán. ---- Na de uitvaart is er een rouwperiode die acht dagen duurt. In deze dagen worden er litanieën (gebeden) voorgelezen door een vrouw die ouder is dan 50. Ze vraagt God om de overledene onder zijn hoede te nemen en de nabestaanden te troosten. Tijdens deze ‘ocho dia’ geven naasten en familie alle ruimte aan hun emoties. Vooral op de achtste dag nemen ze de tijd om na te praten over de dingen die de overledene heeft gezegd en hoe hij of zij zich heeft voorbereid op de dood. De ramen worden opengezet zodat de geest kan vertrekken. ---- Het is een perfect voorbeeld van ''syncretisme'': het samenvoegen van verschillende culturele en religieuze elementen. Hoewel de periode van acht dagen ook in het christendom voorkomt (denk aan de besnijdenis van Jezus na 8 dagen), is de uitwerking (de ceremonies, muziek, dans) sterk beïnvloed door de Afrikaanse wortels en de 'survival' van voorouderlijke tradities na de slavernij, steltDBNL - Digitale Bibliotheek voor de Nederlandse Letteren. {{Appendix}} --------------- {{Databox}} [[File:General Official Minimum Wage by Territory as of February 2023 in US Dollars (2).png|thumb|300px|Mapa di salario minimo segun teritorio na februari 2023 den USD]] E '''salario mínimo''' ta e montante mas abou ku un dunadó di trabou ta legalmente obligá di paga un empleado. Un salario mínimo por wòrdu ekspresá komo un salario pa ora, pa luna òf pa siman. Semper e ta wòrdu ekspresá komo un salario brutu, ekskluyendo belasting i kontribushonnan di seguro sosial. Dentro di Union Europeo, 22 di e 27 estadonan miembro tin un salario minimo. E sinku paisnan di UE ku no tin un salario mínimo ta Austria, Dinamarka, Finlandia, Suesia i Italia. E paisnan aki, inkluyendo Noruega i Suisa, ta laga e fiho di salario mínimo na organisashonnan di dunadó di trabou i empleado. es.wiki: Salario mínimo, salario mínimo, òf salario mínimo ta e montante mínimo di remunerashon ku un dunadó di trabou ta obligá pa lei pa paga su empleadonan pa e trabou ku nan a hasi durante un periodo determiná. E suma aki no por wordo baha ni pa acuerdo colectivo ni individual. Un salario mínimo ta eksistí den mas ku 90% di e estadonan miembro di e Organisashon Internashonal di Trabou (ILO).[1] E regulashon aki a wòrdu establesé pa promé biaha na Australia i New Zealand den siglo 19.[2] Kada pais tipikamente ta establesé e normanan legal ku ta regulá e salario mínimo i e mekanismonan pa determiná su montante periodikamente, normalmente anualmente. Regulashonnan di salario mínimo, ku nan diferensianan, ta presente den kasi tur pais rònt mundu, i nan ophetivo, eksplísito òf nò, ta pa redusí desigualdat di salario. Den añanan resien, vários pais a reformá nan polítika di salario mínimo komo kontesta na e oumento di kosto di bida i preshon sosial pa garantisá un entrada desente. Algun gobièrnu a opta pa konektá e salario mínimo na e konsepto di un “salario di bida,” komprondé komo un salario ku ta kubri e nesesidatnan básiko di un individuo òf famia, inkluyendo kuminda, bibienda, edukashon i kuido di salú. Paisnan manera Alemania,[3] Sur Korea, Chile,[4] i New Zealand a implementá oumentonan signifikante, miéntras ku na Merka tabatin un tendensia pa oumentá e salario mínimo na nivel estatal i munisipal den ousensia di konsenso federal. Ademas, organisashonnan manera Organisashon Internashonal di Trabou (ILO) i Programa di Desaroyo di Nashonnan Uni (UNDP) a promové kuadro pa evaluá e impakto di e salario mínimo riba redukshon di pobresa i desigualdat, resaltando e importansia di ahusta e montantenan aki periodikamente i segun kriterionan ekonómiko i sosial. Salario mínimo, salario mínimo, òf salario mínimo ta e montante mínimo di remunerashon ku un dunadó di trabou ta obligá pa lei pa paga su empleadonan pa e trabou ku nan a hasi durante un periodo determiná. E suma aki no por wordo baha ni pa acuerdo colectivo ni individual. Un salario mínimo ta eksistí den mas ku 90% di e estadonan miembro di e Organisashon Internashonal di Trabou (ILO).[1] == Caribe Hulandes == * 1947 - invoering Loonregeling 1946 (P.B. 1947, no. 2), * 1972 - Landsverordening minimumlonen (P.B. 1972, no. 110) 1 oktober 1972 e Ordenansa Salario Minimo a drenta na vigor na Antias Hulandes.<ref>Advertentie. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 30-09-1972, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 03-09-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010461412:mpeg21:p006</ref> {{Appendix}} LANDSVERORDENING van 31 mei 1972 houdende nieuwe regelen inzake minimumlonen Citeertitel Landsverordening minimumlonen Vastgesteld door Gouverneur van de Nederlandse Antillen Onderwerp maatschappelijke zorg en welzijn Eigen onderwerp arbeidsregelgeving Opmerkingen met betrekking tot de regeling Deze verordening vervangt de Loonregeling 1946 (P.B. 1947, no. 2), -------- The minimum wage history in the Dutch Caribbean is tied to the islands' individual statuses, with a significant shift in the Caribbean Netherlands (Bonaire, Sint Eustatius, Saba) towards higher, federally regulated minimum wages starting in the 2010s, aiming for a dignified existence. Other islands, like Aruba, also adjusted their minimum wages in recent years, while the overall trend shows efforts to raise wages to improve socio-economic conditions, though this can create competitive pressure compared to other Caribbean nations. The minimum wage in the Dutch Caribbean is set separately for each island, with the highest recent rates being $1,750 per month in the Caribbean Netherlands (Bonaire, St. Eustatius, and Saba) as of July 1, 2024, and AWG 2,007.05 per month in Aruba as of January 1, 2025. The Caribbean Netherlands' minimum wage is adjusted annually based on the consumer price index. -------------- {{Variante|c}} {{infobox persona| variante =c | nomber = Mary Gertrude Johnson | ofishi = | tata = Peter Hassell | mama = Esther Lovell Johnson }} '''Mary Gertrude Johnson''' (☆ [[1854]] na Zions Hill – † [[1939]] na [[Saba]]), tambe konosí komo ''Mary Gertrude Hassell'', tabata un edukadó prominente i un pionero den promoshon di e arte tradishonal di [[kanchi sabano]] riba e isla di [[Saba]]. El a duna les i popularisá e téknika di obra ku hilo habri, ku despues a bira un di e produkto artístiko i ekonómiko mas importante di e isla. Segun folklorista Eric Eliason, “kisas e ta e persona mas honrá den historia di e isla.”<ref>Eliason, Eric A. (2024). "[https://www.google.nl/books/edition/Handbook_of_Gender_Studies_in_the_Dutch/aBcEEQAAQBAJ?hl=nl&gbpv=1&dq=Mary+Gertrude+Hassell+Johnson&pg=PA524&printsec=frontcover Saba Lace: History, Culture and Art]", in: ''Handbook of Gender Studies in the Dutch Caribbean'', p. 522-534, citaat op p. 524.</ref> == Biografia == Mary Gertrude Johnson a nase na Zions Hill (den e tempu ei konosí komo Hell’s Gate) komo yu muhé di Esther Lovell Johnson i Peter Hassell. Su famia tabatin un posishon respetá den komunidat i su mayornan tabatin medio finansiero sufisiente pa mand’é pa estudio na [[Caracas]], [[Venezuela]] na komienso di añanan 1870. Pa un periodo Johnson a biba den un internado katóliko, kaminda soeurnan di e konvento tabata duna enseñansa, inkluso na manera tradishonal.<ref>A unique form of needlework: “Saba Lace”— A time honored craft by Will Johnson. "Amigoe". Curaçao, 20-12-1985, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 31-07-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643321:mpeg21:p068</ref> Durante su estadia na Venezuela, el a siña for di e yu muhénan di e elite venezolano kon pa traha obra ku hilo habri den estilo ajour, ku despues a bira konosí na Saba komo kanchi spaño.<ref>https://thesabaislander.com/2021/02/06/the-chronological-history-of-saba/ The Chronological History of Saba], Saba Islander (2 di yuni 2021)</ref> <ref name=":0">Eliason, Eric A. (2024). "[https://www.google.nl/books/edition/Handbook_of_Gender_Studies_in_the_Dutch/aBcEEQAAQBAJ?hl=nl&gbpv=1&dq=Mary+Gertrude+Hassell+Johnson&pg=PA524&printsec=frontcover Saba Lace: History, Culture and Art]", in: Handbook of Gender Studies in the Dutch Caribbean, p. 522-534</ref> E téknika aki lo bira e base pa e desaroyo di e arte di kanchi sabano, un forma di arte tekstil úniko pa Saba.<ref name=":1">{{Citeer boek |titel=Caribbean Women and Their Art: An Encyclopedia |achternaam=Snodgrass |voornaam=Mary Ellen |url=https://www.google.nl/books/edition/Caribbean_Women_and_Their_Art/4tCwDwAAQBAJ?hl=nl&gbpv=1&dq=Mary+Gertrude+Hassell+Johnson&pg=PA89&printsec=frontcover |datum=2019 |pagina=89-90}}</ref><ref>{{Citeer web |url=https://caribvibetv.com/learning-about-saba-lace-spiced-rum/ |titel=The Art of Saba Lace & Flavor of Spiced Rum: Saba’s Heritage |bezochtdatum=2025-07-20 |werk=Caribbean Vibrations}}</ref> Despues di a kompletá su estudio, Johnson a regresá Saba. Einan el a kasa ku James Benjamin Johnson i a kuminsá duna les na e skol katóliko lokal. E pareha a establesé nan mes na Windwardside. Inisialmente, el a sigui ku trahamentu di kanchi komo un hòbi, dunando les na algun amigu i miembro di famia, pero pronto el a kuminsá plama riba henter e isla. Gradualmente ela kuminsá duna lès, i patronchinan spesífiko pa e isla a wòrdu kreá, yamá na nòmber di nan kreadornan, manera Imelda, Sylvia i Laurentina.<ref name=":0" /><ref name=":1" /> Ku e establesementu di un servisio postal konfiabel entre Saba i mundo eksterno na 1884, e posibilidat pa bende kanchi via pòst a habri un fuente nobo di ingreso pa hopi famianan. Pa tempu di Prome Guera Mundial, un di kada dies habitante tabata inbolbí den produkshon òf benta di kanchi sabano. Den e añanan 1920, ta kalkulá ku entre 30% i 40% di PIB di Saba tabata generá for di kanchi, un kontribushon sin igual pa un isla chikí.<ref name=":0" /><ref name=":1" /> Mary Gertrude Johnson a fayesé na 1939 na edat di 85 aña. Su legado sigui biba den arte, ekonomía i identidat kultural di Saba. == Homenahe == Na 1996, su aporte a wòrdu rekonosé ku un stampia postal di Antias Hulandes, ku ta mustra un imagen di dje ku un obra di kanchi na banda robes. E stampia tabata parti di un seri dediká na figuranan antiano prominente.<ref>{{Citeer web |url=https://touchstamps.com/Stamp/Details/160215/mary-gertrude-johnson-hassel-1853-1939 |titel=Stamp: Mary Gertrude Johnson Hassel (1853-1939) (Netherlands Antilles 1996) |bezochtdatum=2025-07-20 |werk=Touch Stamps}}</ref> == Mira tambe == * [[Kanchi sabano]] {{Appendix}} {{Defaultsort:Johnson, Mary Gertrude}} [[:Kategoria:Saba]] ------------ * na un Skol di Konbento. Einan ela siña kon pa traha e hilo dibuhá for di e yu muhénan di Venezolanonan elite, i a introdusí e arte na Saba kaminda e ta konosí generalmente komo obra spañó.<ref>https://thesabaislander.com/2021/02/06/the-chronological-history-of-saba/ The Chronological History of Saba], Saba Islander (2 di yuni 2021)</ref> * the past, drawn lace embroidery often produced larger pieces in the form of tablecloths, curtains, drapes, etc. Today, these larger ana more expensive items are no longer in demand and the intricate patterns of drawn lace are being used in a more decorative manner on various items of women’s and household ware such as shawls, skirts, blouses, handbags, hand¬ kerchiefs, napkins and other cloths. <ref>[https://archive.org/details/BNA-DIG-ANTILLENREVIEW-1981-08/page/n33/mode/1up?q=saban+lace&view=theater Handcraft: an industry of growing importance]Antillean Review, vol. 1 nr. 5, augustus/september 1981</ref> * Perhaps this is the reason the craft is popularly known as "Spanish work" on Saba. In 1884, the wives and daughters of Saba's seafaring men began working in earnest. In that year regular mail service connected the five-squaremile island to the outside world for the first time, thereby establising the possibility of a mailorder cottage industry. By 1898, Saba's lacemakers had become so adept that a Miss Florence Every entered an exhibition of women's handicrafts in The Hague, The Netherlands, where she received an honorable mention. Six years later, a Saban was awarded first prize in a competition in Copenhagen, Denmark, and was invited by the Danish government to spend four months in the Scandinavian country. Little by little, the industrious Saban women began exporting their delicate work, primarly to customers in the United States. The method by which they obtained the names of potential clients illustrates typical Saban ingenuity. Lacemakers would copy the addresses of American companies from the boxes of merchandise that were sent to the island. They would then dispatch a letter explaining their craft and their prices to the firm, hoping to have some sympathetic manager post the missive on the company bulletin board or mention it in the company newsletter. Their efforts were surprisingly successful. By 1928, nearly 25,000 guilders worth of needlework was being exported.<ref>A unique form of needlework: “Saba Lace”— A time honored craft by Will Johnson. "Amigoe". Curaçao, 20-12-1985, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 31-07-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643321:mpeg21:p068</ref> Naturally, clients' addresses were closely-guarded secrets. Who betide anyone who "stole" an address or who wrote "bad things" about a competing lacemaker. Many families were not on speaking terms for years, owing to some real or imagined breaking of this unwritten law. In turn, many company officials wrote to Saba's Vice-Lieutenant Governor inquiring into the financial status of the women soliciting business from the companies' employees. As tactfully as possible, the administrator would reply that the ladies could stand "some help", even though some of the lacemakers were among the most affluent residents of the tiny island. When the Great Depression spread economic havoc throughout the United States in the early 19305, demand for "Saba Lace" plunged alarmingly. Committees were formed on the island to promote the "industry". Unfortunately, nothing seemed to help. It was only with the increase of tourism to the island that "Saba Lace" flourished once again. An airfield was finally constructed on the mountainous terrain in 1963 and the island became a favorite with travelers searching for an unusual daytrip from nearby St. Maarten of for longer stays in a serence and unspoiled Caribbean atmosphere. In 1984, 15,000 tourists visited, departing with approximately $100,000 worth of delicate, handmade lacework. Thus, after more than a century, a handcraft learned by a young Saban girl in the quiet cloisters of a Caracas convent still provides a means of survival for many families on the tiny island of Saba. ------------- {{Infobox artista|variante|c | nomber = Sheila Payne }} '''Sheila Payne''' (☆ 1961 na [[Kòrsou]]) ta un aktris i kontadó di kuento di [[Kòrsou]] i un defensor di preservashon di Papiamentu.[1] Sheila Payne a nase i lanta na Kòrsou, den un famia originalmente di [[Sint Kitts (isla)|Saint Kitts]]. Su interes i amor pa kontamentu di kuenta a bini di su tata. Komo un studiante di skol básiko, el a hasi un impreshon sumamente eksitoso di e empresario di músika [[Ángel Job]] (ku e apodo El Gordito de Oro).[2] For di 1980 pa 2000, Payne a biba na [[Hulanda]]. El’a studia matemátika i ekonomia i a tuma un kurso posgrado den desaroyo di karera. Despues di a traha den e ramo ei pa algun tempu, el a bira un aktris ku Jeugdtheater Citadel Groningen. Na Kòrsou, el a traha komo aktris pa teater hubenil i despues a regresá na kontamentu di kuenta.[2] Na 2011, Payne a risibí un nominashon di UNESCO pa su esfuersonan den preservashon di Papiamentu.[2] -------------- {{Variante|c}} {{Databox}} Un '''tragalus''' ([[hulandes]]: ''dakvenster'') ta referi na un bentana chikí ku generalmente ta instalá riba un muraya haltu, tei, òf den un dak di kas. Literalmente, e palabra cu e ta e luga pa laga lus drenta. "tragaluz" via Spaño (traga = bebe, luz = lus) — literalmente, un lugá pa laga lus drenta. un ekstenshon di e superfisie di dak ku ta inkliná, hopi bia ta konsistí di un kuadro di bentana vertikal ku òf sin partinan movibel, dos muraya banda triangular i un tapa, trahá komo un dak plat, siya ?, heup òf pent. Un tragalus por wòrdu instalá mesora durante konstrukshon nobo, pero hopi bia ta wòrdu trahá despues pa haña espasio èkstra, tin bia na e lugá kaminda un skylight ta presente kaba. E kuadro di bentana ta sirbi pa permití lus i airu drenta den e zolder òf kamber di zolder. Un bentana di dormitorio hopi bia ta proveé ​​e espasio èkstra ku espasio pa kabes (espasio pa kabes), ku ta nesesario pa krea un kamber den zolder. Bentana di dormer por wòrdu montá na diferente manera. Tradishonalmente riba e lugá, kaminda e bentana di e dormer ta wòrdu bati riba e dak riba e sitio, loke ta tuma un promedio di 3 pa 4 dia. Tin tambe bentananan prefab. E bentananan prefabriká aki ta wòrdu pre-produsí den un fábrika òf tayer di karpinteria i ta wòrdu montá riba e dak denter di un dia. Bentana di dormer ta traha di vários material. Esaki ta dependé di e estilo arkitektóniko di e kas i e deseonan di e kliente. Bentana prefabriká por lo general ta trahá di palu òf plèstik. Un ekstenshon riba e dak tambe ta wòrdu yamá kuko òf akkenailtje (prinsipalmente na Groningen). {{Appendix}} chatgpt:Den papiamentu, tragalus ta un palabra ku referi na un ventanita chikí ku generalmente ta instalá riba un muraya haltu, tei, òf den un kas di dak. E palabra mes ta bin di Hulandés "tragaluz" via Spaño (traga = bebe, luz = lus) — literalmente, un lugá pa laga lus drenta. ✅ Den konteksto di construccion Hulandés (i Karibe Hulandes), un "tragalus" ta un ventanita, pero den hulandés moderno e palabra ku ta mas relashona ta "dakkapel" òf "dakvenster", ku ta referí mas espesífikamente na un ventan chi subi for di dak, ku ta kreá espasio i lus den un piso haltu. Diferensha: Tragalus = ventanita (simpel, generalmente no sobresalí for di tei). Dakkapel = estruktura di bentana ku sobresalí for di tei pa kreá mas espasio i lus. 🏚️ Tragalus den Karibe Hulandes Sí, tragalus (of ventanitanan den dak) tabata uza den arquitectura tradicional Karibe Hulandes, inklusí: Kas di plantashon (Boneiru, Kòrsou, Aruba) Kas di pueblo (kas di torto, kas di piedra) Fortifikashon (forte) E motibu principal pa usa un tragalus tabata: Laga lus natural drenta (den tempo ku no tabatin mucha bentanan grandi) Mehorá ventilashon (pa saka kalor fo'i kas) Duna un poko di brisa sin perde protekshon kontra tormenta. Ejemplo: Riba kas di plantashon na Kòrsou manera Landhuis Brievengat òf Landhuis Chobolobo, bo por topa ventanitanan haltu riba e dak ku ta sirbi komo tragalus. Na Aruba, na kas antique den Noord i Santa Cruz, bo por wak esemey. 📜 Origen historiko E uso di ventanitanan haltu (tragalus) a bini ku: Influensia di arquitectura kolonyal Hulandés (especialmente siglo 17-18). Adaptashon lokal pa klima tropikal — ventilashon tabata esencial. Manká di material di konstrukshon — un bentana chikí tabata mas fasil pa instala den muraya di torto òf piedra. ✏️ En Resúmen Aspekto Tragalus Dakkapel Definishon Ventanita haltu Bentana sobresaliente for di tei Funshon Lus i ventilashon Lus, ventilashon, espasio Material Hout, piedra, torto Hout, tei, glas Uzo den Karibe Sí, den kas antique Raro, mas den Hulanda [[:Kategoria:Konstrukshon]] -------------- {{Multiple image | total_width = 650 | align = center | caption_align = center | border = | image1 = Government building in Camacuri (Aruba) 17 33 16 604000.jpeg | caption1 = Edificio di Impuesto di [[Aruba]] | image2 = DRCUR-EXT-Resort-4110-TM.jpg | caption2 = Dream Curaçao Resort na [[Willemstad]] | image4 = Emmanuel Catholic Chapel.jpg | caption4 = Kapel Emanuel na [[San Nicolas]] | image3 = Maduro & Curiel's Bank, Willemstad, Curaçao.jpg | caption3 = Edificio di [[Maduro & Curiel's Bank N.V.|MCB]] na Willemstad }} --------------- * [[Florin karibense]] (aanvullen) Siman pasá a tuma lugá e desvelo ofisial di e diseño di e Guilder Karibense, e moneda nobo ku lo ta den sirkulashon na Kòrsou i Sint Maarten entrante 31 di mart 2025. Banko Sentral di Kòrsou i Sint Maarten (CBCS) a presentá e biyetenan i monedanan simultáneamente na ámbos pais.<ref name="deel 1">[https://curacao.nu/de-caribische-gulden-een-stap-richting-economische-stabiliteit-in-2025/ De Caribische Gulden: Een stap richting economische stabiliteit in 2025], curacao.nu (26 di desember 2024)</ref> -- 2025 lo ta e aña di plaka nobo ku introdukshon di e Golder Karibense. E seri nobo di biyete ta inspirá pa e ‘Mundu Bou di Laman’. E parti dilanti di e biyetenan ta mustra e fauna bou di awa colorido di Curaçao y Sint Maarten, como simbolo di e laso entre ambos pais. E diversidat úniko di animalnan marino, segun Banko Sentral, ta un rekordatorio di e poder di koperashon i metanan kompartí, apesar di kada pais su propio identidat. E parti patras di e biyetenan ta deskribí bista históriko i kultural importante di Kòrsou i Sint Maarten. Loke ta spesial di e seri nobo aki ta su diseño: e parti dilanti tin un diseño horizontal tradishonal, miéntras ku e parti patras ta orientá vertikalmente. Ta prome biaha cu biyetenan cu patras vertical ta wordo emiti na Curaçao y Sint Maarten. E seri di florin Karibense ta inkluí sinku biyete di bankero ku e siguiente denominashonnan: 10 Cg, 20 Cg, 50 Cg, 100 Cg i 200 Cg. Cada biyete tin su propio color. 2025 lo ta e aña di plaka nobo ku introdukshon di e Golder Karibense. E seri nobo di biyete ta inspirá pa e ‘Mundu Bou di Laman’. E parti dilanti di e biyetenan ta mustra e fauna bou di awa colorido di Curaçao y Sint Maarten, como simbolo di e laso entre ambos pais. E diversidat úniko di animalnan marino, segun Banko Sentral, ta un rekordatorio di e poder di koperashon i metanan kompartí, apesar di kada pais su propio identidat.<ref name="deel 3">[https://curacao.nu/nieuwe-caribische-gulden-een-ode-aan-de-onderwaterwereld-20g/ Nieuwe Caribische Gulden: een ode aan de onderwaterwereld (20g)], curacao.nu (27 di desember 2024)</ref> E parti patras di e biyetenan ta deskribí bista históriko i kultural importante di Kòrsou i Sint Maarten. Loke ta spesial di e seri nobo aki ta su diseño: e parti dilanti tin un diseño horizontal tradishonal, miéntras ku e parti patras ta orientá vertikalmente. Ta prome biaha cu biyetenan cu patras vertical ta wordo emiti na Curaçao y Sint Maarten. E seri di florin Karibense ta inkluí sinku biyete di bankero ku e siguiente denominashonnan: 10 Cg, 20 Cg, 50 Cg, 100 Cg i 200 Cg. Cada biyete tin su propio color. == denominashon di mas chikitu: 10 florin == E biyete di dies florin karibense ta predominantemente hel i tin un imágen di e '''angelfish gris''' na e parti dilanti i e '''faro di Klein Curaçao''' na e parti patras.<ref name="deel 2">[https://curacao.nu/nieuwe-caribischegulden-een-ode-aan-de-onderwaterwereld-10g/ Nieuwe Caribische Gulden: een ode aan de onderwaterwereld (10g)\, curacao.nu (26 di desember 2024)</ref> E angelfish gris por krese te sesenta sentimeter di largura. E espesie aki tin un kurpa den forma di disko ku un kabes relativamente grandi. Angelfish adulto gris ta gris kla ku manchanan pretu tur kaminda, miéntras ku nan kabes ta gris kla ku un boka mas kla ainda. E hóbennan, di otro banda, ta pretu ku sinku strepi hel briante ku ta kore vertikal riba nan kurpa. Hubenilnan ta wòrdu hañá generalmente riba e rif òf den kama di yerba di laman, kaminda nan ta traha na “stashonnan di limpiesa” meskos ku garnachi mas limpi ta hasi, pa deshací di parasito di piská mas grandi. Adultonan por lo general ta habitá rifnan i por wòrdu hañá na profundidatnan te ku trinta meter. E konki reina ta un snèk ku ta biba prinsipalmente den kama di yerba di laman i riba banki di santu i por krese basta grandi. Karakolnan adulto por krese te mas o ménos 35 sentimeter di largura. E karakolnan aki ta herbívoro i ta alimentá nan mes ku material di mata ku ta haña entre e yerba di laman. E conchi reina ta birando mas y mas raro den hopi parti di Caribe pasobra su carni ta wordo considera un delicia y hopi biaha ta wordo haya riba platonan. Ta p’esei tin vários inisiativa pa kria nan den koutiverio pa produkshon di kuminda òf laga nan bai bèk den naturalesa. Kasi no tin ehemplar adulto real ku a sobra den e awanan interior di Kòrsou. Patras == Di dos denominashon: binti florin Cg 20 == E biyete di binti florin Karibense ta predominantemente blou i tin e rayo di águila mancha dilanti i Simpson Bay patras. Cu un envergadura di casi tres meter, e Spotted Eagle Ray ta un di e especienan di rayo mas grandi den nos awanan. E ta wòrdu rekonosé fásilmente pa su fondo skur ku numeroso mancha blanku i un barika kompletamente blanku. E rayonan aki tin un rabo largu i punta ku vários spina venenoso. E rayonan aki ta kome bivalvo, entre otro, i ta buska nan riba fondo di santu. Nan ta koba den santu i tin bia ta zwaai esaki ku nan “alanan”. Tambe nan ta come cangreu, cangreu ermitaño y caracol manera e queen clam. Rayonan di águila mancha ta hopi sosial i hopi bia ta landa den grupo chikí.<ref name="deel 3"/> Yellow Cowries ta '''karakol di laman''' ku ta wòrdu hañá den mayoria di laman tropikal. Den pasado, diferente tipo di cowries tabata hunga un ròl importante den komersio i kultura. Kaska di cowrie tabata wòrdu usá histórikamente komo moneda, partikularmente na China, Afrika, New Guinea i Indonesia. E barkunan di e Kompania di India Oriental Hulandes (VOC) tabata komersia ku kaska di kowrie, spesialmente e “kaska di kaska di plaka” ku tabata representá un balor monetario, i tabata usa nan komo un medio di pago, inkluso pa kumpra hende sklabisá. Awendia nan ta wòrdu apresiá prinsipalmente komo kosnan di kolekshon i ta wòrdu usá den joyas. Karakol tin un dieta hopi spesífiko ku ta varia pa kada espesie. Algun ta karnivoro, algun herbívoro i algun omnívoro. Nan tin un struktura di alimentashon úniko yamá un “radula” den nan boka, ku ta funshoná komo djente, superfisie di yerba i kòrta kuminda.<ref name="deel 3"/> Patras == Di tres denominashon: biyete di 50 Cg == E biyete ta predominantemente bèrdè i tin e '''turtuga di laman bèrdè''' na e parti dilanti i e playa di '''Grote Knip''' na e parti patras.<ref>[https://curacao.nu/nieuwe-caribische-gulden-een-ode-aan-de-onderwaterwereld-50g/ Nieuwe Caribische Gulden: een ode aan de onderwaterwereld (50g)], curacao.nu (28 di desember 2024)</ref> E turtuga bèrdè di laman ta wòrdu hañá den tur laman tropikal i subtropikal na mundu, inkluyendo den Karibe. E turtuga bèrdè di laman ta un herbívoro i ta kome prinsipalmente yerba di laman. E turtuganan ta sòru pa e yerba di laman no krese muchu largu i sofoká su mes. Esaki ta permití e ekosistema di yerba di laman pa mantené su funshonnan mas importante, esta komo un krèsh pa hopi bestia marino. E turtuga di laman bèrdè ta pues un espesie klave ku ta hunga un ròl esensial den tene nos oséanonan saludabel. Turtuga machu nunka no ta regresá tera. E hembranan ta bin tera solamente pa pone webu. Turtuga muhé ta traha vários nèshi pa aña. Turtuga ta protehá i den peliger di ekstinshon rònt mundu. E '''tellin''' faborito. E espesie di karakol bivalvo aki ta wòrdu hañá den henter Karibe, prinsipalmente na profundidatnan di te ku trinta meter. E kaska, ku ta wòrdu trahá dor di e karakolnan mes, por ta basta grandi, algun ta alkansá un diameter di mas o ménos ocho centimeter. E kaska ta di koló krema pa blanku ku randnan un poko haltu i hopi espasiá. E parti paden di e kaska ta hel. E dos mitarnan di e kaska por lo general ta pas bon huntu i hopi bia ta kubri ku alga i otro organismonan, proveyendo un kamuflahe ekselente riba e ref. E espesie aki ta filtrá kuminda for di awa di laman dor di chupa awa aden, filtr’é i despues “spuit afó” awa limpi. Patras Grote Knip Beach. Curaçao ta konosí pa su playanan relativamente chikí skondí den bahianan kómodo. Asta Grote Knip Beach ta situá den un bahia asina. E santu riba e playanan ta konsistí di entre otro e fekalnan di piská ku ta kome alga i otro organismonan marino. Segun ku e piskánan aki ta raspa alga for di piedra di koral i piedra di kalki, nan ta kita pida pida kalki tambe. E material aki despues ta wòrdu ekskretá komo granula chikitu di kalki, ku eventualmente ta akumulá riba playa komo santu blanku debí na akshon di ola. Piská papagai ta entre e espesienan responsabel pa e proseso aki. ------------------- '''Petróleos de Venezuela, SA''' ('''PDVSA''') ta e kompania estatal di [[Venezuela]] riba tereno di petroleo i gas natural. E kompania tin aktividatnan den eksplorashon, produkshon, refinamentu, merkadeo, transporte i eksportashon di petroli, i tambe eksplorashon i produkshon di gas natural. El a kuminsá su operashon na 1976 despues di e nashonalisashon di e industria petrolero di e pais pa dekreto di gobièrnu riba 30 di ougùstùs 1975. Tur akshon di e kompania ta ainda propiedad di gobièrnu di Venezuela, kual pais ta e di sinku eksportadó mas grandi di petroli na mundu. == Reserva i produkshon == Venezuela tin e reservanan di petroleo mas grandi na mundu. Na fin di aña 2020, nan tabata balorá na 304 bion bari, òf 17.5% di e total mundial.<ref name=BPWES21>{{en}} [https://www.bp.com/en/global/corporate/energy-economics/statistical-review-of-world-energy.html BP Statistical Review of World Energy 2021], geraadpleegd op 24 juli 2021</ref> [[Arabia Saudita]] ta na di dos lugá ku un porshon di 17.2%. Un gran parti di e reservanan ta konsistí di zeta viskoso, ku ta wòrdu hañá prinsipalmente kantu di [[Riu Orinoco]]. E zeta aki ta ménos fásil pa saka ku zeta konvenshonal. Ku e reservanan di zeta konosí, e pais por mantené e nivelnan di produkshon aktual pa mas ku 500 aña.<ref name=BPWES21/> Na 2005, produkshon di zeta tabata 3.3 mion bari pa dia (bpd), pero pa 2015 esaki a baha te na 2.6 mion bpd.[2] Debí na mal maneho ekonómiko, no tin sufisiente sèn disponibel pa invertí, loke ta kousa ku produkshon ta baha. E bahada aki a sigui despues di 2015 i na 2020 e produkshon tabata 540.000 bpd.<ref name=BPWES21/> Un tendensia similar ta visibel pa refinamentu. Na 2010, kasi 1 mion bpd tabata wòrdu prosesá diariamente ainda, pero na 2019 esaki a baha te na 123.000 bpd.<ref name=BPWES21/> Reservanan di gas ta muchu mas chikitu na 3% di e total mundial, pero tòg signifikante.<ref name=BPWES21/> Produkshon di gas a keda basta stabil entre 2005 i 2017 i a fluktuá alrededor di 30-40 bion m³ pa aña. Tabatin un bahada fuerte na 2018, ku a sigui na 2019 i 2020. Na 2020, mas o ménos 19 bion m³ a wòrdu produsí.<ref name=BPWES21/> == Historia == E kompania a wòrdu fundá dia 1 di yanüari 1976 despues di e nashonalisashon di e industria petrolero di Venezuela. Na sèptèmber 1986, e kompania merikano Southland a bende mitar di e akshonnan di CITGO na Petróleos de Venezuela. Na 1990, PVDSA a kumpra e sobra akshonnan, birando e úniko doño. Ku e transakshon aki, CITGO a wòrdu sigurá di e suministro di krudo i Venezuela a haña un kanal di benta nobo na [[Estadonan Uni di Amérika|Merka]]. Parsialmente debí na e kaida fuerte den prijs di petroleo desde 2015, PVDSA a topa cu problemanan finansiero. E kompania a risibí un fiansa grandi di Rosneft di [[Rusia]] i a kambio a primintí 49.9% di e akshonnan den CITGO komo fiansa.<ref name=CNNROS>CNN [http://money.cnn.com/2017/04/10/news/economy/russia-us-oil-company-citgo/index.html Russia could soon control a U.S. oil company], 10 di aprel 2017, konsultá 4 di ougùstus 2024</ref> Varios polítiko merikano ta preferá di no mira akshonista ruso den refinerianan merikano.<ref name=CNNROS/> Na 1985, gobièrnu di [[Teritorio insular (Antias Hulandes)|teritorio insular di Kòrsou]], ku a tuma over e [[refineria Isla]] na Kòrsou for di [[Koninklijke Shell|Shell]], a transferí e operashonnan di e kompania pa Petróleos de Venezuela a base di un kontrato di hür di largu plaso.<ref name="CvC">Canon van Curacao [https://canoncuracao.cw/33-vertrek-shell-komst-en-vertrek-pdvsa/ Vertrek van Shell, komst en vertrek PdVSA], geraadpleegd op 21 december 2023</ref> Invershonnan den e refineria a keda atras, loke ta nifiká ku produkshon tabata wòrdu hasí prinsipalmente ku instalashonnan bieu. E problemanan ambiental ku esaki a enserá a kondusí na hopi demanda kontra e refineria òf kontra di gobièrnu.<ref name="CvC"/> E kontrato di hür di PDVSA a kaduká dia 31 di desèmber 2019. Despues di e salida di PDVSA, un bataya legal a tuma luga pa añanan largu entre Kòrsou i Venezuela. Nan dos finalmente a yega na un akuerdo na desèmber 2023. Venezuela lo suministrá zeta pa dies aña ku un balor ekivalente total di US$ 450 mion, ku lo wòrdu usá pa paga e debe di PVDSA.<ref>Antilliaans Dagblad [https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/28793-olie-voor-schuld-pdvsa Olie voor schuld PDVSA, 21 december 2023], konsultá 4 di ougùstus 2024</ref> ï Na yanüari 2019, Merka a imponé sanshonnan kontra PDVSA.<ref name=NOSUSS>NOS [https://nos.nl/artikel/2269551-vs-legt-sancties-op-aan-venezolaanse-staatsoliebedrijf.html VS legt sancties op aan Venezolaanse staatsoliebedrijf, 29 januari 2019], konsultá 4 di ougùstus 2024</ref> E kuentanan bankario di e kompania na Merka a wòrdu kongelá i merikanonan no ta permiti di hasi negoshi ku e kompania mas.<ref name=NOSUSS/> E sanshonnan ta un medida punitivo kontra e maneho di [[Nicolás Maduro|presidente Maduro]]. Zeta ta un fuente importante di entrada pa Venezuela i mas ku 40% di tur eksportashon di zeta ta bai pa Merka.<ref name=NOSUSS/> Na 2016, US$19 bion di e benta total di US$42 bion e aña ei a wòrdu generá na Merka. Na òktober 2023, e sanshonnan petrolero riba Venezuela a wòrdu aliviá.<ref name="NOSUSVEN">NOS [https://nos.nl/artikel/2494593-vs-schort-deel-sancties-venezuela-op-na-afspraken-over-vrije-verkiezingen VS schort deel sancties Venezuela op na afspraken over vrije verkiezingen, 19 oktober 2023], geraadpleegd op 21 december 2023</ref> A yega na un akuerdo entre e gobièrnu di Maduro i partidonan di oposishon bou di kua nan a bai di akuerdo pa tene elekshon den e di dos mitar di [[2024]], ku opservadónan internashonal pa garantisá ku nan ta hustu.<ref name="NOSUSVEN"/> E relahamentu ta nifiká ku Venezuela por determiná un biaha mas pa su mes kuantu zeta e ta eksportá i na kua partidonan.<ref name="NOSUSVEN"/> E akuerdo ta en prinsipio bálido pa seis luna. == Laso ku Karibe Hulandes == (es.wiki} === Aruba === Na 1991, PDVSA a atkerí di Chevron e terminalnan di awa hundu den Laman Karibe den serkania di Aruba.<ref name=terminal > {{cite web |url= http://www.petroleumworld.com/es-napa17061901.htm| title= La triste historia de PDVSA, BORCO y San Eustaquio|date=2017-06-13| author=Sergio Sáez | publisher= Petroleumworld.com}}</ref> Na september 2015, Aruba a firma un memorandum di entendimentu cu Citgo pa sondea e re-apertura di e refineria situá na [[San Nicolas]], Aruba, pará desde 2012 pa e operador Valero Energy ku un kapasidat instalá pa refiná 235.000 bpd. Na septèmber 2016, [[parlamento di Aruba]] a aprobá e outorisashon pa Citgo hür e refineria di San Nicolas pa 25 aña i un inversion aprobá pa PDVSA di 685 miyon dollar. Dia 23 di mei 2018, Korte di Aruba a kita e embargo riba dos kargamento di petroleo for di e tankeronan ''Atlantic Lily'' i ''Grimstad'' ku ConocoPhillips a pidi komo parti di su esfuersonan pa kobra un sentensia di arbitrahe kontra PDVSA.<ref> {{citeer web |url=http://eltiempolatino.com/news/2018/may/23/corte-de-aruba-levanto-embargos-pedidos-por-conoco/| titel=Corte de Aruba levantó embargos pedidos por Conoco contra cargamentos de Citgo |datum=2018-05-23| uitgever=El Tiempo Latino}}</ref> Na febrüari 2019, Citgo a para e remodelashon i modernisashon di e proyecto pa motibu di sanshonnan ekonómiko.<ref>{{citeer web |url= https://www.elperiodicodemonagas.com.ve/site/internacionales/renovacion-en-refineria-de-aruba-parada-por-sanciones/| titel=Renovación en refinería de Aruba parada por sanciones |datum=2019-02-20| uitgever=El periódico de Monagas}}</ref> Segun Promé Minister [[Evelyn Wever-Croes]] “E ta muy probable ku nos lo no sigui ku Citgo pero nos ta evaluando kon nos por sali for di e kontrato sin ningun problema".<ref> {{cite web |url=https://meridadigital.com.ve/alnavio-petroleos-de-venezuela-se-desmorona-y-las-repercusiones-son-globales/| title=Pdvsa se desmorona y las repercusiones son globales|date=2019-06-19| publisher= Alnavio }}</ref> Dia 22 di yüni 2021, e kompania Citgo a disidí di likidá 4 kompania supsidiario ku a keda kreá na 2016 ora ku gobièrnu a firma un kontrato di hür a kambio di rehabilitá e refineria di [[San Nicolas]] pa konvertí krudo èkstra-pisá for di e faha di zeta di [[Orinoco]] den krudo lihé. Mirando e problemanan ku a surgi a kousa di retrasonan di e proyecto na 2019 Citgo a termina su negoshi ku Aruba.<ref>«los lazos de la empresa venezolana con la isla empezaron a resquebrajarse al mismo tiempo que las sanciones financieras» {{citeer web |url= https://www.bancaynegocios.com/citgo-liquido-cuatro-filiales-en-aruba-y-cerro-casi-100-de-sus-negocios-en-la-isla/ | titel= Citgo liquidó cuatro filiales en Aruba y cerró casi 100% de sus negocios en la isla|datum=2021-06-22| uitgever=Bancaynegocios}}</ref> === Boneiru === PDVSA ta doño di e terminal marítimo Bonaire Petroleum Company (Bopec)<ref> {{cite web |url= https://prodavinci.com/que-esta-pasando-con-el-caso-conocophillips-versus-pdvsa/ | title= ¿Qué está pasando con el caso ConocoPhillips versus PDVSA?|date=2018-05-06| publisher= Prodavinci }}</ref> ku e kapasidat pa almasená te ku 12 mion bari di zeta krudo i derivadonan ku ta stratégiko pa eksportashon pa [[China]] i Merka. Na sèptèmber 2010, un kandela den dos di su 23 depósito a obligá gezaghebber di Boneiru pa sera e terminal.<ref>{{cita web | url= https://lta.reuters.com/articulo/latinoamerica-petroleo-venezuela-bonaire-idLTASIE68D11S20100914 | title= Terminal de PDVSA Bonaire, cerrado hasta nuevo aviso|date=2010-09-14| publisher= REUTERS | fechaacceso= 10 de julio de 2019 | fechaarchivo= 10 de julio de 2019 | urlarchivo= https://web.archive.org/web/20190710151005/https://lta.reuters.com/articulo/latinoamerica-petroleo-venezuela-bonaire-idLTASIE68D11S2010091}}</ref> Na desèmber 2017, gobièrnu hulandes a duna un ultimatum na PDVSA pa motibu di e falta di invershon den mantenshon di e terminal di Bonaire Petroleum Company (Bopec), lagando solamente sinku di e 21 depósitonan pa operá ku e isla tin, PDVSA a primintí un invershon di 25 mion dòler pa mantenshon i restourashon di e depósitonan.<ref> {{cita web |url= https://elcooperante.com/holanda-envia-ultimatum-a-pdvsa-por-falta-de-mantenimiento-en-terminal-de-bonaire/| title=Holanda envía ultimátum a Pdvsa por falta de mantenimiento en terminal de Bonaire|date=2017-12-20 | publisher= El cooperante}}</ref> Na mei 2018, e kompania ConocoPhillips ku sede na Houston a asumí kontrol di e aktivonan petrolero di Venezuela riba e isla kompania karibense di Boneiru<ref>{{cite web |url= https://www.radiotelevisionmarti.com/a/corte-de-bonaire-autoriza-embargo-millonario-a-pdvsa/175740.html | title= Corte de Bonaire autoriza embargo millonario a PDVSA|date=2018-05-12| publisher= Radio Televisión Martí}}</ref>, na ougùstùs 2018 a yega na un akuerdo ku PDVSA pa e pago di 2.040 mion ku un pago inisial di 500 mion dòler denter di un periodo di 90 dia for di momentu di firma e akuerdo, e sobra suma lo wòrdu pagá tur kuartal den un lapso di kuater aña i mei.<ref name="Sin-nombre-p2Jf-4">{{cite web |url=https://www.voanoticias.com/a/conocophillips-acuerdo-pdvsa-sobre-pago-de-2-000-millones-venezuela/4536051.html| title= ConocoPhillips llega a acuerdo con PDVSA sobre pago de 2.000 millones|date=2018-08-20| publisher= Voa Noticias.com }}</ref> Dia 26 di ougùstùs 2020, gobièrnu di Boneiru a duna òrdu pa hasi bashí e sinku tankinan di almasenahe di zeta ku ta kontené 10 mion bari pa motibu di riesgonan ambiental i falta di mantenshon.<ref> {{cite web |url=https://www.bancaynegocios.com/bonaire-ordena-a-pdvsa-vaciar-tanques-en-terminal-petrolera-por-riesgos-ambientales/| title=Bonaire ordena a Pdvsa vaciar tanques en terminal petrolera por riesgos ambientales|date=2020-08-28| publisher=Bancaynegocios}}</ref> Na mart 2021, e filial di Bopec a deklará bankarota pasobra e no por a paga su debenan.<ref>«El terminal petrolero de Pdvsa en Bonaire tenía capacidad para almacenar unos 10 millones de barriles de petróleo y cargar grandes embarcaciones desde sus muelles de aguas profundas» {{cite web |url=https://talcualdigital.com/filial-en-bonaire-de-pdvsa-se-declara-en-bancarrota-debido-a-sanciones-de-eeuu/| title=Filial en Bonaire de PDVSA se declara en bancarrota debido a sanciones de EEUU|date=2021-03-23| publisher=Tal Cual}}</ref> Na novèmber, un korte di Boneiru a dikta tokante e pago di 41.69 mion dòler pa e debenan atrasá di PDVSA.<ref>{{cite web |url=https://www.bancaynegocios.com/tribunal-de-bonaire-condeno-a-pdvsa-a-pagar-us4169-millones-por-deuda-en-litigio-con-bopec/|title=Tribunal de Bonaire condenó a Pdvsa a pagar US$41,69 millones por deuda en litigio con Bopec|date=2021-11-08|work=Banca y Negocios}}« » </ref> Na mart 2023, un hues di Boneiru a ordená e destaho forsá di kombustibel for di e depósito di 1933 ku tabata kontené 371.790 bari di kombustibel situá den e zona di Kaminda Turistiko, den nortost di e isla, propiedat di e kompania Commerchamp CA, un filial di PDVSA (na balor di mas o ménos 18 mion dòler) ku no tin un lisensia di OFAC pa negoshá esaki, e destaho a wòrdu realisá pa un debe di 41.7 mion dòler ku e supsidiario debe komo honorario i interes di pago atrasá na Bopec.<ref>{{cite web |url=https://cronicasdelcaribe.com/economia/ordenan-la-subasta-forzosa-de-fuel-oil-de-pdvsa-en-bonaire/|title= Ordenan la subasta forzosa de fuel oil de Pdvsa en Bonaire|date=2023-03-17|work=Crónicas del Caribe}}</ref> === Kòrsou === Desde 1985, PDVSA i gobièrnu di [[Kòrsou]] tabatin un kontrato di hür pa e [[Refineria Isla]] ku un kapasidat di 335.000 bari di krudo, konstruí pa Royal Dutch Shell na 1919. Pa 2016, Kòrsou a eksigi pa PDVSA aporta un invershon di 15 bion dòler pa modernis’e pa por a prolonga e contract, pero si esaki no sosode, PDVSA lo keda afo. Na mei 2018, Korte Komersial di Curacao a outorisá ConocoPhillips pa pone beslag riba $636 mion na aktivo di Venezolano PDVSA.<ref name="Sin-nombre-p2Jf-5">{{cite web |url= https://lta.reuters.com/articulo/topNews/idLTAKCN1ID0R1-OUSLT |title= Corte Curazao autoriza a ConocoPhillips embargar 636 mln dlr en activos de venezolana PDVSA |date=2018-05-12 |publisher= Reuters |fechaarchivo= 22 de abril de 2020 |urlarchivo= https://web.archive.org/web/20200422133703/https://lta.reuters.com/articulo/topNews/idLTAKCN1ID0R1-OUSLT}}</ref> PDVSA ta confrontá un krisis di exportashon pa motibu di e bahada den produkshon di krudo, posiblemente e kompania chines Guangdong Zhenrong lo maneha e refineria aki na fin di 2019<ref> {{cite web |url= https://elcooperante.com/menos-ingreos-pdvsa-pierde-refineria-de-curazao-por-desinversion-para-modernizarla/| title= ¡Menos ingresos! Pdvsa pierde refinería de Curazao por desinversión para modernizarla |fecha= 19 de sep 2016 | publisher= El Coperante }}</ref><ref> {{cita web |url= https://elnuevopais.net/2018/06/22/204038/ | title= Curazao se cansa de PDVSA y busca nuevo operador para refinería Isla|pages= ConocoPhillips en mayo obtuvo órdenes judiciales e incautó algunos inventarios, activos y cargas de PDVSA en el Caribe|fecha=22 de junio de 2018 | publisher= El Nuevo País Zeta }}</ref> tin mas di un aña ta sufriendo severamente di e krisis na Venezuela. Gobièrnu di Kòrsou ta buskando un operadó nobo pa remplasá PDVSA i e sesamentu di e lease ta surgiendo komo esun mas probable. Sinembargo, PDVSA a logra finalisá e kontrato di hür pa un aña mas pa uso di almasenamentu, te ku desèmber 2020.<ref>«Refinería di Korsou extendió por un año el contrato que permite a PDVSA operar ese complejo con capacidad de 335.000 barriles de crudo diario»{{cite web |url=https://www.elnacional.com/economia/refineria-de-curazao-extendio-acuerdo-de-operaciones-con-pdvsa/|title=Refinería de Curazao extendió acuerdo de operaciones con Pdvsa|fecha=2 de diciembre de 2019| publisher=El Nacional}}</ref> Riba 26 di ougùstùs 2020, PDVSA a wòrdu demandá pa $51 mion dor di e kompania petrolero di Kòrsou, doño di e Refineria Isla na Kòrsou pa inkumplimentu ku e kontrato di pago mensual akumulá for di fin di 2018.<ref> {{cite web |url=https://www.bancaynegocios.com/otra-demanda-para-pdvsa-refineria-de-curazao-exige-pago-de-us51-millones/| title= Otra demanda para Pdvsa: Refinería de Curazao exige pago de US$51 millones|fecha= 28 de agosto de 2020| publisher=Bancaynegocios}}</ref> E refineria di Isla ta inaktivo for di mei 2018 i PDVSA tin un kontrato di hür kaduká pa su kapasidat di almasenamentu di 15 mion bari den su 38 tanki i dos waf di karga, un 25 % di su depósitonan (9 tanki) lo wòrdu hür na e kompania petrolero SPS Drilling E&P, PDVSA a bin ta desokupá parti di su zeta wardá despues di e sanshonnan na 2020, miéntras ku su doño Korsou ta buskando un operadó nobo.<ref> {{cite web |url=https://www.bancaynegocios.com/refineria-de-curazao-reemplaza-a-pdvsa-y-adjudica-a-petrolera-sps-oferta-de-arrendamiento-de-tanques/| title=Refinería de Curazao reemplaza a Pdvsa y adjudica a petrolera SPS oferta de arrendamiento de tanques |date=2020-09-03| publisher=Bancaynegocios}}</ref> E kompania Kòrsou tin plania pa destaho e zeta wardá Petroleo di PDVSA pa regla algun debe laboral cu el a laga pendiente.{{cite web |url= https://www.bancaynegocios.com/curazao-tendra-que-subastar-petroleo-para-pagar-deudas-dejadas-por-pdvsa/| title=Curazao tendrá que subastar petróleo para pagar deudas dejadas por Pdvsa|date=2021-06-02| publisher=Banca y Negocios}}</ref> Riba 30 di augustus, a determina ku PDVSA ta obligá di paga Kòrsou un debe atrasá pa e hür di e Refineria di Isla, despues di a perde e apelashon den kual a priminti di paga 20 mion dòler pa aña na hür pa daño i perhuisio na momentu di terminashon di e kontrato i lunanan akumulá di hür, parti di e debe ei a wòrdu kobra direktamente dor di RdK, kontra e stòknan di zeta krudo i produktonan akabá, ku a wòrdu wardá na e terminal di Bullenbaai.<ref>« El 30 de diciembre de 2019, Curazao reclamó su derecho a la “rescisión especial” del contrato con Isla, y le exigió a la empresa la cancelación de 100 millones de dólares, el asunto es por la reclamación de indemnización por daños y perjuicios derivados del cese abrupto del arrendamiento» {{cita web |url=https://www.bancaynegocios.com/pdvsa-perdio-apelacion-y-esta-obligada-a-cancelar-deudas-pendientes-por-operacion-de-refineria-en-curazao/| title= Pdvsa perdió apelación y está obligada a cancelar deudas pendientes por operación de refinería en Curazao|fecha=31 de agosto de 2021| publisher=Banca y Negocios}}</ref> Un korte na Kòrsou a outorisá benta di akshonnan di e filial di Pdvsa: Propernyn ta un filial di PDVSA, ku ta manehá e akshonnan di Nynas pa kubri e debe no pagá na e kompania Korsou di 52 mion dòler, miéntras ku ConocoPhillips tambe ta drenta e espera di e likidashon di akshonnan ku a gana un demanda pa 10.000 mion dòler.<ref>« Al igual que Curazao y Aruba, Bonaire fue en su día una parte clave de la red logística de Pdvsa en el Caribe holandés. En los últimos años, las sanciones de EE.UU., los agresivos embargos de ConocoPhillips y otros demandantes, y la falta de inversiones por parte de la petrolera estatal venezolana, aparte de la caída del suministro de petróleo despojaron a la empresa de sus vínculos comerciales en el Caribe holandés. Se calcula que Venezuela tiene una deuda pendiente de 160.000 millones de dólares, entre bonos, laudos arbitrales y otros pasivos» {{cita web |url=https://www.bancaynegocios.com/tribunal-autoriza-a-petrolera-curazolena-a-liquidar-acciones-de-filial-holandesa-de-pdvsa-para-cobrar-deuda/ | title=Tribunal autoriza a petrolera curazoleña a liquidar acciones de filial holandesa de Pdvsa para cobrar deuda|fecha= 4 de octubre de 2021| publisher=Banca y Negocios}}</ref> E filial di PDVSA tin te ku 31 di desèmber 2022 pa benta privá di su akshonnan.<ref>{{cita web |url= https://talcualdigital.com/tribunal-de-la-haya-da-prorroga-al-embargo-de-acciones-propernyn-bv-filial-de-pdvsa/| título=Tribunal de La Haya da prórroga al embargo de acciones en Propernyn BV, filial de Pdvsa|fecha=4 de septiembre de 2022| sitioweb= Tal Cual|fechaacceso= 20 de abril de 2023|cita= }}</ref> Na aprel 2023, e refineria di Kòrsou na e isla di Kòrsou ta eksigí di PDVSA e pago di US$62.3 mion ku e debe pa e no-kanselashon di e servisio eléktriko dor di e kompania petrolero venezolano entre e añanan 2018 i 2019 i e demanda a keda gana den un korte di New York.<ref>{{cita web |url=https://www.bancaynegocios.com/refineria-de-curazao-exige-a-pdvsa-que-pague-us623-millones-que-adeuda-por-servicio-electrico/| título= Refinería de Curazao exige a PDVSA que pague US$62,3 millones que adeuda por servicio eléctrico|fecha= 20 de abril de 2023| sitioweb=Banca y Negocios|fechaacceso= |cita=Otro litigio: la empresa petrolera de Curazao inició un litigio contra PDVSA en Suiza, por la falta de mantenimiento de la Refinería Isla, así como también por los daños ocasionados en el ecosistema, por una indemnización de US$1.000 millones }}</ref> Na desèmber PDVSA a kontestá ku e lo regla su debe dor di suministrá kombustibel, Venezuela na òktober a proveé ​​un oportunidat pa un akuerdo, despues ku Kòrsou a apelá na un korte di New York na 2020 pa enforsá un pago di 51 mion dòler di e debe akumulá te na e punto ei.<ref>{{cite web |url= https://www.bancaynegocios.com/reuters-pdvsa-saldara-deuda-con-refineria-de-curazao-suministrando-combustible/| título=Reuters: PDVSA saldará deuda con refinería de Curazao suministrando combustible|fecha=18 de diciembre de 2023| sitioweb=Banca y Negocios|fechaacceso= |cita= El acuerdo podría permitir la reanudación de las relaciones entre Venezuela, Curazao y Bonaire para que PDVSA pueda reactivar las operaciones de almacenamiento de petróleo y combustible en la terminal Bullenbaai en Curazao }}</ref> Na febrüari 2024, Curaçao Refinery Utilities (CRU) a bende kasi 500.000 bari di zeta di kombustibel propiedat di PDVSA ku tabata warda den e tankinan di Bullenbaai, ku tabata na oferta for di novèmber 2023.<ref>{{cite web |url=https://www.bancaynegocios.com/tras-2-subastas-fallidas-refineria-de-curazao-vendio-de-forma-privada-fueloil-que-pertenecia-a-pdvsa/| título= Tras 2 subastas fallidas: Refinería de Curazao vendió de "forma privada" fueloil que pertenecía a PDVSA|fecha=20 de febrero de 2024| sitioweb= Banca y Negocios |fechaacceso= |cita= }}</ref> {{Appendix}} [[Category:Empresa]] [[Category:Venezuela]] -------------------------- '''Antilliaanse Verffabriek''' of '''AVF Paints''' ta un empresa na Korsou ku ta fabrika verf pa e merkado lokal i e otro islanan di [[Karibe Hulandes]]. == Historia == AVF a wordu funda 17 di november 1959 bou di nomber di ... Fundadonan tabata KoninkIijke Lak-; Fabrica di vernis y verf Molijn y Co. N.V. Fabriek van Compositieverven C.V., B.J. de Castro y Yiunan y S.E.L. Maduro y Sons N.V. Na 2014?, despues di un traspaso pa dononan nobo, el a kambia nomber ofisial pa Pintuco Curacao BV bij overname ?? Fundá na 1960, AVF Paints (Antilliaanse Verffabriek) i su kompania ruman Arvefa (Arubaanse Verffabriek) ta komprometé den entregá produktonan inovativo i di kalidat haltu na e industria di verf i revestimentu. Den un era di konsolidashon, ora mas grandi ta bira mas grandi i nòmbernan di marka ta parse di dominá, AVF Paints ta mantené su parti di merkado i base di kliente leal dor di fabriká e mihó kalidat di verf i revestimentu ku lo surpasá tur otro verf den nos klima tropikal duru i ku moda bieu “pueblo natal” servisio práktiko. AVF Paints ta bo eksperto di verf lokal.<ref>https://www.avfpaint.com/about-us</ref> Antilliaanse Verffabriek NV a wordu funda na Curaçao dia 30 di october 1959 door di KoninkIijke Lak-; Fabrica di vernis y verf Molijn y Co. N.V. Fabriek van Compositieverven C.V., B.J. de Castro y Yiunan y S.E.L. Maduro y Sons N.V. E fabrica cu tin 40 empleado actualmente ta sirbi 80% di e mercado domestico. Na 1972 a lanta un filial na Aruba, Arubaanse Verffabriek N.V.; actualmente 12 empleado y un cuota di mercado di mas o menos 50%.<ref>https://web.archive.org/web/20161120102825/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=369&lang= Antilliaanse Verffabriek NV], Encyclopedie van Curacao</ref> Is op Curaçao opgericht 30 Oktober 1959 door KoninkIijke Lak-; Vernis- en Verffabriek Molijn en Co. N.V. Fabriek van Compositieverven C.V., B.J. de Castro and Sons en S.E.L. Maduro and Sons N.V. De fabriek met 40 werknemers bedient thans 80% van de binnenlandse markt. In 1972 is op Aruba een dochteronderneming opgericht, de Arubaanse Verffabriek N. V.; thans 12 werknemers en een marktaandeel van ca. 50%.<ref>https://web.archive.org/web/20161120102825/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=369&lang= Antilliaanse Verffabriek NV], Encyclopedie van Curacao</ref> Founded in 1960, AVF Paints (Antilliaanse Verffabriek) and his sister company Arvefa (Arubaanse Verffabriek) are committed in delivering innovative and high-quality products to the paints and coatings industry. In an age of consolidations, when bigger gets bigger and brand names seem to dominate, AVF Paints maintains its market share and loyal customer base by manufacturing the finest quality paints and coatings that will outperform all other paints in our harsh tropical climate and with old fashion “hometown” hands on service. AVF Paints is your local paint expert. E febrika ta establese na Asteroienweg. E tin tiendan na Korsou i Aruba. (Arvefa) ---------------------------------- {{Databox}} '''Damen Shiprepair Curaçao''' (DSCu), antes '''Curaçaosche Dok Maatschappij''' (CDM), ta un empresa di eksplotashon di dòk i reparashon di barku ku ta establesé den [[Schottegat]] na [[Kòrsou]] desde 1958. E fasilidatnan i infrastruktura di e dòknan i waf ta propiedat di CDM Holding NV<ref>[https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/28535-meo-houdt-rekening-met-vertrek-damen MEO houdt rekening met vertrek Damen], [[Antilliaans Dagblad]] (26 di oktober 2023)</ref> , un kompania di gobièrnu di Kòrsou fundá na 1958. Desde 2017 DSCu ta hür i opera esakinan. == Historia == Curaçaosche Dok Maatschappij a wòrdu fundá na desèmber 1958 a base di un akuerdo entre [[Refineria Isla|Curaçaosche Petroleum Industrie Maatschappij]] (CPIM) ku su supsidiario [[Curaçaosche Scheepvaart Maatschappij]] (CSM) i e companianan N.V. Combinatie Pletterij Nederhorst, Dok- en Werf Maatschappij Wilton¬Feijenoord N.V. i Nederlandse Dok¬ en Scheepsbouw Maatschappij v.o.f.<ref>{{citeer web|titel=N.V. Curacaose Dok Maatschappij|werk=[[Amigoe]]|datum=1958-10-29|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010405174:mpeg21:p002|bezochtdatum=2024-04-18}}</ref> Riba 1 di yanüari 1959 CSM a pasa e operashon di e dòknan pa Curaçaosche Dok Maatschappij. For di inisio CDM tabata e empresa di reparashon di barku mas moderno den Karibe i for di 1972 tambe esun mas grandi. CDM a kontribui grandemente na ekonomia di [[Antias Hulandes]]. Het totaal aantal eigen werknemers bedraagt circa 1.200.?? Den un reorganisashon grandi na 1962 e empresa ta tuma over e Reina Wilhelmina dok di NV Combinatie Pletterij Nederhorst i Beatrix dok di refineria Shell.<ref>DRASTISCHE REORGANISATIE BIJ DE CURACAOSE DOKMY. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 19-12-1962, p. 1. Geraadpleegd op Delpher op 18-04-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010461724:mpeg21:p001</ref> E ekspansion di su fasilidatnan i personal a kontinua te aña 1982, ora un reseshon a dal e mundu maritimo. Te fin di e dekada tabatin atrobe un subida den e aktividatnan.<ref>Production manager: 'Sprake van opleving' Curaçaose Dok Maatschappij momenteel enorm veel klanten. "Amigoe". Curaçao, 09-02-1989, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 18-04-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642553:mpeg21:p003</ref> Na 2015 e empresa hulandes Damen Shipyard Group a traha un waf di reparashon na Kòrsou pa e toubotnan, fabriká pa Damen, ku ta navega den [[Laman Karibe]]. Riba proposishon di gobièrnu di Kòrsou, e grupo tambe a tuma over dia 1 di febrüari 2017 e aktividatnan di CDM, ku den un forma kontrolá a bai fayit na ougùstùs 2016.<ref>Antilliaans Dagblad 2 februari 2017</ref><ref>https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/24433-faillissement-cdm-opgeheven Faillissement CDM opgeheven], [[Antilliaans Dagblad]] (4 di oktober 2021)</ref> Bou di nòmber i maneho nobo e empresa a logra rekobrá un posishon den top na Karibe na 2018, ofresiendo un seri di servisio den mantenshon, reparashon, adaptashon i konvershon di barkunan i konstrukshonnan offshore di tur tamaño. == Dòknan == Den kurso di tempu a operá diferente dòk: * ''Reina Wilhelmina'': dòk flotante, 3000 dwt, 1926 -1980 (antes di NV Combinatie Pletterij Nederhorst) * ''Juliana'' - dòk flotante, 4000 dwt, 1929-1946 (bendi na Surabaya) * ''Beatrix''- dòk kobá di 28.000 dwt, 192 meter largu (1943 - presente) * ''Antilia'': dòk kobá di 120.000 dwt, 280 meter largu (april 1972 - presente) Banda di esei tin dos dòk flotante desde 2018.<ref>https://knipselkrant-curacao.com/pbc-videoreportage-aankomst-drijvende-droogdokken-damen/ Videoreportage aankomst drijvende droogdokken Damen], 30 aprel 2018</ref> Despues ku nan tabata defekto pa algun tempu a disidi pa saka nan por kompleto for di waf den kurso di 2024.<ref>[https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/29316-damen-verwijdert-2e-drijvende-dok Damen verwijdert 2e drijvende dok], [[Antilliaans Dagblad]] (17 di aprel 2024)</ref> {{Appendix}} [[Category:Empresa]] [[Category:Kòrsou]] ===Damen ==== * Desde 2017 Damen Shiprepair Curacao ta hür i ta eksplota e fasilidatnan i infrastruktura den waf di CDM di un kompania di gobièrnu funda na 1958, CDM Holding NV. <ref>[https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/28535-meo-houdt-rekening-met-vertrek-damen MEO houdt rekening met vertrek Damen], [[Antilliaans Dagblad]] (26 di oktober 2023)</ref> Desde 20?? propiedad di Antias Hulandes. * Na 2016 CDM a wordu deklara fayit ku a wordu lanta na 2021 wegens gebrek aan baten.<ref>https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/24433-faillissement-cdm-opgeheven Faillissement CDM opgeheven], [[Antilliaans Dagblad]] (4 di oktober 2021)</ref> Na 2015 Damen a traha un waf di reparashon na Kòrsou pa e trailernan ku Damen a traha i ku ta bula den awa karibense. Riba 1 di febrüari 2017, riba proposhon di e Gobièrnu di Kòrsou, e Grupo tambe a tuma over e aktividatnan di CDM, ku den un forma kontrola a bai fayit na ougùstùs 2016.<ref>Antilliaans Dagblad 2 februari 2017</ref> Personal i material a pasa pa e kompania nobo Damen Shiprepair Curaçao (DSCu). E pianan flosante di e CDM lo ser remplasá durante di aña 2018 ku pianan mas grandi: pianan C lo bira 230 pa 45 meter i pianan D 108 pa 23 meter. E kantidat aki ta úniko den Karibe i Latino-Amerika.<ref>[https://knipselkrant-curacao.com/ad-slotuitdeling-failliet-cdm/ Slotuitdeling failliet CDM], Antilliaans Dagblad 22 maart 2018</ref> Damen bouwde in 2015 een reparatiewerf op [[Curaçao]] voor de door Damen gebouwde sleepboten die in de Caribische wateren varen. Op voorstel van de Curaçaose regering nam de Groep op 1 februari 2017 ook de activiteiten over van de [[Curaçaose Dokmaatschappij]] (CDM), die in augustus 2016 gecontroleerd failliet was gegaan.<ref>Antilliaans Dagblad 2 februari 2017</ref> Personeel en materieel ging over naar het nieuwe bedrijf Damen Shiprepair Curaçao (DSCu). De oude drijvende dokken van de CDM worden in de loop van 2018 vervangen door grotere: dok C wordt 230 bij 45 meter en dok D 108 x 23 meter. Deze omvang is uniek voor het Caribisch gebied en Latijns-Amerika.<ref>Antilliaans Dagblad 22 maart 2018</ref> *NOTES Van ds zijde van de afdeling „Public Relations" van de CPIM kregen wij het volgende bericht: De N.V. combinatie Plet terij--Noderhorst tezamen mol de Nederlandsche dok- en scheepsbouw maatschappij V.O.F, on do N.V. dok-on werf maatschappij Wilton-Feyenoord hebben in principe overeenstemming bereikt mei do N.V. Curacaosche Petroleum Industrie maatschappij en de N.V. Curacaosche scheepvaart maatschappij-, op grond waarvan hol thans door laatstgenoemde maatschappij geëxploiteerde Beatrix dok met bijbehorend scheepsreparatiebedrtjf als mode do bedrijven dor N.V. combinatie Pletterij-Nederhorsl binnenkort als oen bedrijf zullen worden geëxploiteerd door oen 'o stichten „N.V. Curacaose dok maatschappij". De nieuwe N.V. zal hierdoor beschikken over do grootste en modernste schoepsreparatie-faciliteiten in hot Caraibisch gebied.<ref>N.V. Curacaose Dok Maatschappij. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 29-10-1958, p. 2. Geraadpleegd op Delpher op 14-04-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010405174:mpeg21:p002</ref> In 2017, DAMEN Shipyards took over the facilities and invested heavily in infrastructure, as well as the upgrading and training of its workforce. With two large graving docks and two floating docks, cranes with capacities of up to 75 tons and more than 2,000 meters of repair wharves and fully equipped repair shops, DAMEN Shipyards is one of the largest and best-equipped ship repair facilities in the Caribbean. Er zijn twee gegraven dokken, namelijk het 30.000 dwt Beatrixdok, gebouwd door de Shell in 1942/1943 en het Antiliadok, groot 130.000 ton, in april 1972 officieel in gebruik gesteld door Gouverneur Leito. Het bedrijf heeft in belangrijke mate bijgedragen aan de economie van de Nederlandse Antillen, heeft tot 1982 voortdurend uitgebreid zowel in faciliteiten als in mankracht, maar is in 1982 getroffen door de recessie in de scheepvaart. Het totaal aantal eigen werknemers bedraagt circa 1.200. Door de moderne faciliteiten kunnen alle scheepsreparaties worden verricht. Het heeft technisch gezien in de internationale scheepvaartwereld een zeer goede naam. De Curaçaosche Dok Maatschappij beschikt behalve over de twee gegraven dokken ook over diverse reparatiekaden, dok- en kadekranen en modern ingerichte werkplaatsen.<ref>[https://web.archive.org/web/20161120102825/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=369&lang= Curacoasche Dok Maatschappij NV], Encyclopedie van Curaçao</ref> Ter gelegenheid van de ingebruikneming van het grootste commerciële droogdok van het westelijk halfrond zal de post'administratie van de Nederlandse Antillen op 7 april 1972 een bijzondere frankeerzegel in de waarde van 30 cent uitgeven. Het ontwerp van deze zegel werd verzorgd door de heer Oscar Ravelo op Curacao. Op de eerste dag van uitgifte zullen de enveloppen uitsluitend gefrankeerd met deze zegel voorzien worden van een eerste-dag-stempelafdruk.<ref>Speciale zegel voor Curacaos droogdok. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 02-02-1972, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 14-04-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010461089:mpeg21:p003</ref> Overname per 1 februari 2017 door Damen Shipyard Group<ref>[https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/15195-damen-trots-op-curacaose-werf Damen trots op Curacaose werf], [[Antilliaans Dagblad]] (5 di februari 2017) </ref> {{Appendix}} Curaçaosche Dok Maatschappij N.V. is een dok- en scheepsreparatiebedrijf gevestigd in Curacao. Het kwam in december 1958 voort uit de combinatie [[Refineria Isla|Curacaos Petroleum Industrie Maatschappij]] (CPIM) en [[Curaçaosche Scheepvaart Maatschappij]] (CSM) en de N.V. Combinatie Pletterij Nederhorst, de Dok- en Werf-Maatschappij Wilton¬Feijenoord N.V. en de Nederlandse Dok¬ en Scheepsbouw Maatschappij v.o.f., waarbij op 1 januari 1959 het dokbedrijf van CSM overgedragen werd aan de N.V. Curaçaosche Dok Mij. Na 1972 e tabata e empresa di reparashon di barku mas grandi den Karibe. El a logra rekobrá un posishon den top na 2018, despues ku e grupo hulandes multinashonal a tuma over e maneho di CDM na 2017 pfresiendo servisio amplio den mantenshon, reparashon, adaptashon i konvershon di barkunan i konstrukshonnan offshore di tur tamaño. despues ku esaki a pasa pa e grupo hulandes Damen Shipyards na 2017. In 2017, global player Damen Shiprepair & Conversion took over the management of the Curaçao Drydock Company, established in 1959. Under the new name it will continue offering a full range of services in maintenance, repair, refit and conversion of vessels and offshore constructions of all sizes. Na 2017, e hungadó global Damen Shiprepair & Conversion a tuma over e maneho di Curaçao Drydock Company, establesé na 1959. Den e nòmber nobo e lo sigui ofresé un gama kompleto di servisio den mantenshon, reparashon, adaptashon i konvershon di barkunan i konstrukshonnan offshore di tur tamaño. -------------------- == Tula == * nl.wiki vertalen: Vrijheidsstrijder wordt nationale held Tula werd steeds meer gezien als symbool tegen de slavernij. In 2010 werden hij en andere leiders van de slavenopstand officieel gerehabiliteerd als ‘mannen en vrouwen van eer en goede naam’ en op initiatief van het Fundashon Rehabilitashon Tula werd hij zelfs officieel uitgeroepen tot nationale held van Curaçao.[23] Dit werd nog eens benadrukt in 2013, toen het 150 jaar geleden was dat de slavernij door Nederland werd afgeschaft. Dat jaar werd door de ministerraad namelijk uitgeroepen tot het jaar ter ere van de vrijheidsstrijder Tula.[24] Volgens oud-premier Don Martina kan de nationale held Tula zich nu voegen bij illustere internationale vrijheidsstrijders zoals Nelson Mandela, Martin Luther King en Gandhi.[23] Sinds 2020 is hij opgenomen in het lijstje van vijftig onderwerpen die inkijk geven in de Curaçaose geschiedenis, de zgn. Canon van Curaçao.[25] In Nederland gaat deze erkenning moeizamer. In 2021 werd een motie in de Tweede Kamer om Tula op te nemen in het onderwijs nog afgewezen, maar op 29 oktober 2022 wordt wel een motie aangenomen om meer aandacht geven aan de verhalen van vrijheidsstrijders als Tula en anderen in het onderwijs en tegelijkertijd ook onderzoek naar hen te doen.[26] In de excuses van de Nederlandse regering voor het slavernijverleden wordt Tula door minister-president Mark Rutte met name genoemd.[27] --------- '''Pedro Pablo Medardo de Marchena''' (☆ 29 di yüni 1899]] na [[Kòrsou]] - † Kòrsou 29 di yüni 1899 i a muri 15 di mei 1968 na Boneiru, kaminda el a biba for di aña 1940 te na su morto. Kasi 30 aña el a biba na Boneiru, despues ku gobièrnu kolonial a pone prezu den kampo di konsentrashon pa motibu di su pensamentu revolushonario.<ref>https://awemainta.com/wp-content/uploads/2024/03/BONERIANO-27-03-2024.pdf Bula Waya], Boneriano (27 di mart 2024)</ref> Medardo ta yu di un hudiu ku tabata biba na Kòrsou. Su mama tabata un dama koló skur di Kòrsou ku a kria Medardo. Su tata a sostené su edukashon kompletamente i tambe a rekonosé su yu, for di kua Medardo a haña e fam di su tata, Benjamin Abraham de Marchena. Medardo den e tempu ei tabata negoshante. ==Guera== Durante di Di Dos Guera Mundial, den mei 1940, Gobièrnu Kolonial a disidí di kue diferente hende sospechoso i ku fam straño prezu. Aparentemente nan tabata un peliger pa estado. Entre personanan akí tabatin Fred Fischer fotógrafo, dòkter J. Benesch, tur dos nasé na Alemania i tambe Pader Paul Brenneker ku nan a kere ku el a nase na Berlin i tambe Medardo de Marchena. Medardo no pa motibu kaminda el a nase, pero si pa su pensamentunan ku nan a kategorisá komo peligroso i antikolonial. E tabata un di e promé personanan peligroso ku nan a arestá na Kòrsou., sospecha di ta simpatisá ideanan komunista i pro nazi. Aparentemente tabatin 2 otro Antiano mas den e kampo di konsentrashon na Boneiru, pero mi no a haña konfirmashon di esaki. Den dékada 20 Medardo de Marchena ta haña problema ku iglesia katóliko i asta tabata na punto di kuminsá un kaso den korte kontra iglesia katóliko. Medardo a publiká diferente artíkulo kontra mishon katóliko, i tambe kontra dominio hulandes. E tabata kier a habri wowo di nos komunidat kontra di dominio hulandes i tambe kontra katolisismo. Medardo a batisá i kasa katóliko i su yunan tambe el a batisá katóliko. Durante e lucha akí e ta laga un domi batisá su di 4 yu. ==Publikashon== Na 1929 Medardo a publiká e buki “Ignorancia o educando un pueblo”, despues el a manda un karta pastoral i tambe artíkulonan ( entre pueblo i gobièrnu) den “De Onpartijdige” (1932– 1934). Ni e gobièrnu kolonial, ni iglesia katóliko por a imaginá ku Medardo lo a alkansá asina tantu hende. Den e publikashonnan akí e tabatin algun akusashon hopi serio. Por ehèmpel el a puntra ken tin falta, ku nos no tin nos mes hendenan den posishonnan haltu den komunidat, posishon ku ta nesesario pa duna nos hendenan mas rèspèt. Medardo a splika, ku ta: “hòmbernan blanku ku wowo blou ku ta parse hende muhé dor di nan manera di bisti, ku tin tantu Roma komo Hulanda komo nan patria. Ta nan ta kulpabel ku Kòrsou a keda tras, miéntras ku e poblashon di koló pa mas ku kuater generashon kaba ta gosa di abolishon di sklabitut”. Pedro Pablo Medardo de Marchena ta derá den e santana di Iglesia Protestant na Playa Boneiru. Revishon aktual di 15:57, 15 aprel 2026 Pending: Tragalus - Salario minimo - Barttholomeus Wouter Theodorus van Slobbe - Albert Kikkert - Florin karibense (aanvulling) - Yudansa pa desaroyo - Michelangelo Winklaar - PDVSA (aanvulling) - Antilliaanse Verffabriek - Francio Guadeloupe - Tula (aanvulling) - Medardo de Marchena (aanvulling) - Damen Shiprepair Curacao 358zfpb6fqf5b6ogcvugh9srga7n4n1 192406 192405 2026-05-31T22:22:02Z Caribiana 8320 192406 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ Pending: [[Marshe Nobo]] - [[Tragalus]] - [[Salario minimo]] - [[Florin karibense]] (aanvulling) - [[Yudansa pa desaroyo]] - [[Michelangelo Winklaar]] - [[PDVSA]] (aanvulling) - [[Antilliaanse Verffabriek]] - [[Francio Guadeloupe]] - [[Tula]] (aanvulling) - [[Medardo de Marchena]] (aanvulling) - [[Damen Shiprepair Curacao]] ---------------- '''Bernadette Heiligers''' (Curaçao, 7 di novèmber 1952) ta un periodista, produktor i presentadó di radio, i eskritor di Kòrsou. == Bida i karera == Bernadette Heiligers tabata un periodista y lector di noticia na Radio Curom di 1974 pa 1979. Entre 1980 y 2008, ela produci varios programa di radio na Radio Hoyer cu tabata conta cu sketch, entrevista, columna, y storianan cortico ficticio. Fuera di e sketchnan pre-grabá, tur programa tabata bibu. For di 2017 pa 2019, el’a produci un programa semanal di opinion riba Z-86 (antes Curom), hunto cu Melitsa Hayer y Iyo Rosa, cu e tema principal: Con nos asuntonan actual ta wordo influencia pa maneranan di pensa y actua cu por wordo considera algo comun riba e isla. Ademas e ta traha como copywriter y PR consultant na nomber di Intermediate N.V., e compania di comunicacion cu e y su casa Frans Heiligers a funda hunto na 1988. Ademas di su textonan di radio, ela publica den corantnan, revistanan di personal, bukinan conmemorativo, foyetonan, etc. E ta e biografo di e pober di Lauet y e pober di Lauet. polítiko Miguel Pourier. Mas aleu e ta skirbi fikshon na Papiamentu i Hulandes. == Publicaties in boekvorm<ref>{{Citeer web |url=https://maduro.kohalibrary.com/app/search/linked_rcn:%22(maduro)344%22 |titel=Boeken aanwezig bij de Bibliotheek Mongui Maduro |bezochtdatum=19 april 2021 |archiefdatum=19 april 2021 |archiefurl=https://web.archive.org/web/20210419085219/https://maduro.kohalibrary.com/app/search/linked_rcn:%22(maduro)344%22 |dodeurl=ja }}</ref> == ===Non-fictie=== * ''Curaçao Close-up.'' New York: Macmillan Publishers Ltd, 1986. (Schets van het eiland en de bevolking van Curaçao). * ''Alles voor Allen. 132 jaren zusters franciskanessen op Curaçao''. Curaçao: Sint Elisabeth Hospitaal, 1987. (Uitgegeven ter gelegenheid van het vertrek van de laatste zusters uit het ziekenhuis). * [Met Marianne Halabi], ''Guia pa Empresa Chikí. Stappenplan bij de opzet van een eigen klein bedrijf''. [[Willemstad (Curaçao)|Willemstad]]: Fundashon Empresa Chikí Kòrsou en Korpodeko, 1988. * ''La Belle Alliance. Het verhaal van de ontwikkeling van het Avila Beach Hotel''. Curaçao: Avila Beach Hotel, 1992. * ''Almanak van het Onderwijs / Almanak di Enseñansa''. Willemstad: Pierson Stichting en Korpodeko, 1992. (Overzicht van alle schoolvormen, toelatingseisen en vervolgmogelijkheden op Curaçao). * ''Samen Leven. 13 verhalen over Curaçaoënaars van verschillende culturele achtergronden''. Willemstad: Amigoe, 2001. (Eerder in het dagblad ''[[Amigoe|Amigoe di Curaçao]]'' verschenen verhalen in het kader van Curaçao 500 - 500 jaar geschreven geschiedenis van Curaçao). * ''Cultuur maakt het leven mooier. 50 jaar Prins Bernhard Cultuurfonds Nederlandse Antillen en Aruba.'' Willemstad: Prins Bernhard Cultuurfonds Nederlandse Antillen en Aruba, 2003. * [Met [[Jos de Roo]]<nowiki/>], ''Vanuit de UNA gezien''. Curaçao: Universiteit van de Nederlandse Antillen, 2005. (Uitgegeven in januari 2005 t.g.v. het 25-jarig bestaan van de [[Universiteit van Curaçao|Universiteit van de Nederlandse Antillen]]. Kijk op de samenleving door mensen die bij UNA betrokken zijn (geweest).) * ''25 jaar Koningin Beatrix''. Curaçao: Stichting Nederlands Antilliaans Oranje Comité, 2006. Zilveren Regeringsjubileum op de eilanden van de Nederlandse Antillen. * ''Pierre Lauffer. Het bewogen leven van een bevlogen dichter''. Haarlem: In de Knipscheer, 2012. (Biografie) * ''Miguel Pourier. Leven om te dienen''. Volendam: LM Publishers, 2016. ([[Biografie]] van de politicus van Miguel Pourier). ===Fictie=== * ''Rima pa Mucha''. Curaçao: Eigen beheer, 1991. (Kinderrijmpjes in het Papiamentu, geïllustreerd door Ruth Zefri.) * ''Agènda di Banderita''. Curaçao: Eigen beheer, 2004. (Korte mededelingen/gezegden in de traditie van de ‘banderita’ van eind 19de eeuw, geïllustreerd door [[Elis Juliana]].) * ''Flecha''. Curaçao: Eigen beheer, 2008. (Verhalenbundel in het Papiaments.) * ''Schutkleur''. Haarlem: In de Knipscheer, 2015. (Roman). * ''Van zo ver gekomen''. Haarlem: In de Knipscheer, 2021. (Roman). == Verspreide publicaties == * 'Forsa di Palabra. Lezing bij publicatie van ''Luho di Speransa'', dichtbundel van [[Nydia Ecury]], 15 november 2003. In: ''Kristòf'', jaargang XII-4 (2003). == Theater == * ''100 aña di poesia literario na Papiamentu.'' (Theaterpresentatie; Maker en verteller/ceremoniemeester in Theater Luna Blou, in samenwerking met [[Lucille Berry-Haseth]]. Een programma over de geschiedenis van de Papiamentstalige dichtkunst in vogelvlucht, o.a. afgeleid van ''Pa Saka Kara, antologia di literatura Papiamentu'' ([[Aart Broek]], red.), 26 september 2005. * ''Un poema bida ta.'' (Theaterpresentatie over het werk van Pierre Lauffer. Maker en verteller/ceremoniemeester in het WTC-auditorium, in samenwerking met Lucille Berry-Haseth. Overzicht en interpretatie van het werk van Pierre Lauffer, o.a. afgeleid van ''Pa Saka Kara, antologia di literatura Papiamentu'' (Aart Broek, red.) en ''Un herida bida ta'' ([[Henry Habibe]]), 2 september 2006. ==Over Bernadette Heiligers== * [https://www.leestafel.info/bernadette-heiligers Bespreking van ''Schutkleur'' op Leestafel] * [[Margo Groenewoud]], [https://www.academia.edu/9561855/Schrijven_was_het_makkelijke_deel_interview_met_Bernadette_Heiligers_over_haar_biografie_van_Pierre_Lauffer Interview met Bernadette Heiligers] * B. Jos de Roo, 'Nederland werd Pouriers noodlot'. In: ''Caraïbisch Uitzicht'', 17 april 2021. <ref>[https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/nederland-werd-pouriers-noodlot/]</ref> * Jeroen Heuvel, 'Verrassende kijk op aangrijpend leven van ex-premier Pourier.' In: ''Caraïbisch Uitzicht'', 23 april 2016.<ref>[https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/verrassende-kijk-op-aangrijpend-leven-van-ex-premier-pourier/]</ref> == Externe link == * [https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/tag/heiligers-bernadette/ Bijdragen van en over Bernadette Heiligers op ''Caraïbisch Uitzicht''] {{Appendix}} {{Bibliografische informatie}} {{DEFAULTSORT:Heiligers, Bernadette}} ----------------- {{Variante|c}} {{infobox edificio| variante = c | infobox_tipo = Marshe | nomber = Marshe Nobo | imagen = | descripcion = | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | direction = | perrow = 2 |border = infobox |image1 = |caption1 = |image2 = |caption2 = }} | localisa_na = [[Willemstad]] | luga = {{CUW}} | adres = Plasa Wilson Papa Godett 1 | fecha_funda = | estilo = | architect = | encarga = | status = | funcion_original = | funcion_actual = | propietario = Fundashon Marshe? | fecha_construccion = 1971? | inaugura = | cera = | renova = 2024-2026 | restaura = | website = https://www.fundashonmarshe.com/home }} '''Marshe Nobo''' (tambe konosí komo '''Plasa Rondó''' òf den bok'i pueblo komo '''Plasa Nobo''') ta un merkado habrí situá na Punda, den sentro históriko di Willemstad, Curaçao. E ta sirbi komo un sentro importante pa empresario chikito i komersio lokal. E merkado ta situá na banda nort di [[Waaigat]], i ta konektá ku bario [[Scharloo]] via un brug di peaton, e Prinses Amaliabrug, ku a remplasá e anterior Van den Brandenburgbrug na 2016.[1] == Deskripshon == Marshe Nobo ta un merkado popular unda por haña un gran variedat di produkto i servisionan. Den e piso abou, bendedónan ta ofresé kuminda lokal, inkluyendo platonan krioyo ku por wòrdu konsumí riba sitio. Den e piso ariba, tin stèntnan ku paña, kosmétika, artesania i souvenirs.[2] E merkado ta forma parti di un ret di merkadonan manehá pa Fundashon Marshe, ku tambe ta responsabel pa Plasa Bieu i e merkado flotante na Sha Caprileskade.[3] == Historia == Marshe Nobo a wòrdu establesé na 1975 komo parti di un inisiativa pa stimulá ekonomia lokal. E edifisio a wòrdu finansiá dor di Fondo Oropeo pa Desaroyo i entregá na gobièrnu di Kòrsou. E merkado a krea espasio pa aproksimadamente 300 empresario chikitu, ofresiendo oportunidatnan pa negoshi ku tarifanan di hür pagabel. Esaki a kontribuí na un gran variedat di produkto, manera remedi natural, matanan, kuminda kayente, paña i artesania.[4] Na 1997, Fundashon Marshe a wòrdu establesé bou di Ministerio di Desaroyo Ekonómiko pa manehá e merkadonan públiko di e isla, inkluyendo Marshe Nobo.[5] == Edifisio == E edifisio di Marshe Nobo ta un struktura ikóniko ku forma rondó, kubrí ku un dak grandi sostené pa 32 kolumna. E diseño habrí ta fasilitá ventilashon natural i interakshon entre bendedó i bishitantenan. Entre 2024 i 2026, e merkado a pasa pa un renobashon ekstenso pa mehora seguridat, higiena i infrastruktura, inkluyendo dak, sistema di riool i instalashonnan eléktriko. Durante e periodo aki, bendedónan a muda temporalmente pa otro lokashonnan den Willemstad. E merkado a bolbe habri na mei 2026, ku plan pa reaktivá e área komo un sentro vibrante den e siudat.[6] == Nifikashon == Marshe Nobo ta un lugá importante pa bida sosial i ekonómiko di Willemstad. E ta ofresé oportunidadnan pa empresario chikitu i ta sirbi komo un punto di enkuentro pa residente i turista. Ademas, e merkado ta kontribuí na preservashon di kultura lokal dor di benta di kuminda tradishonal i produkto artesanal. {{Appendix}} [[:Kategoria:Kòrsou]] ---------------- '''Marshe Nobo''' òf '''Plasa Rondó''', den bok'i pueblo '''Plasa Nobo''', ta un marshe habrí na [[Punda]], den sentro di [[Willemstad]], [[Kòrsou]]. E ta sirbi komo un lugá pa benta dor di empresario chikito. E sala di merkado di Marshe Nobo ta situá na e parti nort di Waaigat i riba ... kaminda. Un brug di peaton, Prinses Amaliaburg (ku na 2016 a remplasa e antiguo Van den Brandenburgbrug), ta konektá e parti ei di Punda ku Scharloo.<ref>{{citeer web|url=https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/curacao/14733-ophaalbrug-officieel-geopend|taal=nl|titel= Ophaalburg officieel geopend|werk= [[Antilliaans Dagblad]]|datum=2026-11-10|bezochtdatum=2026-04-24}}</ref> [[File:Curaçao - Willemstad - 49411091773.jpg|thumb|220px|Prinses Amaliabrug?]] Cuminda ta wordo bendi eynan, inkluso platonan crioyo cu bishante i turista por wordo consumi eynan mes na un mesa.<ref>[https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/curacao/19172-plasa-bieu-in-volle-glorie-hersteld Plasa Bieu in volle glorie hersteld]</ref> Tambe ta bende souvenirs. Na aña 1975 Fondo Europeo pa Desaroyo a regala e edificio di dos piso aki na gobierno di Curaçao pa yuda stimula economia. E edifisio aki ta akomodá alrededor di 300 espasio di merkado pa empresarionan por manehá nan negoshi na /ofresiendo tarifanan di hür pagabel. Esaki a kondusí na un variedat grandi di produktonan pagabel riba merkado, manera remedi natural, matanan orgániko, platonan kayente, paña, kosmetika, artesania, i vários kuriosidat. E ta wòrdu maneha pa Fundashon Marshe, huntu ku Plasa Bieu i merkado flotante na Sha Caprileskade.<ref>https://www.fundashonmarshe.com/our-gems</ref> Fundashon Marshe a wordu establesé na 1997 bou di e Ministerio di Desaroyo Ekonómiko, Fundashon Marshe ta manehá e merkadonan ikoniko di Kòrsou, inkluyendo Plasa Bieu, Marshe Rondo, Plasa di Arte, i e merkadonan na aire liber na Sha Caprileskade, Otrabanda, i Punda.<ref>[https://www.fundashonmarshe.com/home-new About Fundashon Marshe] </ref> == Edifisio == Marshe Nobo komo un obra di arte. E mercado rondo aki, cu su dak unico den forma di fan, normalmente ta aloha negoshinan local. E merkado ta den renobashonnan aktualmente, pues a move e bendedónan pafó i rònt di e merkado. Esaki ta krea un impreshon hopi desordená, i spesialmente pober. Bunita potrèt. Fotógrafo deskonosí. E ta un edifisio ikoniko ku tin un forma rondo ku un dak plegabel sostené pa 32 kolumna. Despues di un renobashon ekstenso den 2025, inkluyendo dak, columnanan, riool i instalashonnan eléktriko, e edifisio a bolbe habri na mei 2026. Doñonan di stènt por muda bèk for di fin di mei 2026.<ref name=:"1">{{citeer web|url=https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/curacao/32261-marshe-nobo-in-mei-gereed|titel= Marshe Nobo in mei gereed|werk=[[Antilliaans Dagblad]]|datum=2026-01-09|bezochtdatum=2025-04-24}}</ref> Marshe Nobo a wòrdu renobá completamente na 2025/2026, inkluyendo dak, columnanan, riool i instalashonnan eléktriko. Doñonan di stènt por muda bèk for di fin di mei 2026.<ref name=:"1"/> In 1975, the European Development Fund gifted this two-floor building to the government of Curaçao to help stimulate the economy. This building accommodates around 300 market spaces for entrepreneurs to run their businesses at /offering affordable rental fees. This has led to a wide variety of affordable products to the market, such as natural medicine, organic plants, warm dishes, clothing, cosmetics, handicrafts, and various curiosities.<ref>[https://www.fundashonmarshe.com/our-gems Marshe Nobo (Plasa Rondó)], fundashonmarshe.com</ref> Address: Plasa Wilson Papa Godett 1 Marshe Nobo, also known as Plasa Nobo, is a circular-shaped market located in Willemstad, Curacao. Established in 1975, it has long served as a vibrant hub for local entrepreneurs, offering a diverse array of products and services. The market features two floors filled with stalls selling natural medicines, organic plants, warm dishes, clothing, cosmetics, handicrafts, and various curiosities. In August 2024, the market began renovations aimed at modernizing the facility and enhancing safety and hygiene standards. During this period, vendors temporarily relocated to various locations, including Sha Capriles Kade, Plenchi Wilson Papa Godett, and others. The renovation is expected to take about a year, with plans to revitalize the city center and attract visitors throughout the day and evening.<ref>https://mindtrip.ai/attraction/willemstad-curacao/marshe-nobo/at-UE8mu3NA</ref> Marshé Nobo is a vibrant and bustling market that offers a wide range of products and souvenirs. As you explore the market, you’ll find colorful stalls filled with local crafts, artwork, jewelry, and clothing. It’s a great place to find unique souvenirs to take home as a reminder of your trip to Curaçao. The market is divided into two floors, with different sections dedicated to specific types of products. The ground floor is known for its local food stalls, where you can sample traditional cuisine and tropical fruits. Don’t miss the chance to try some delicious local snacks like pastechi (savory pastries) and batidos (fruit smoothies). Upstairs, you’ll find more stalls selling clothing, accessories, and handicrafts. Local artists and artisans showcase their work, including hand-painted ceramics, woven baskets, and hand-carved wooden items. You can also find traditional Caribbean spices, hot sauces, and herbal remedies. The market is conveniently located in Punda, the historical center of Willemstad. After exploring the market, take some time to wander through the colorful streets of Punda and admire the UNESCO World Heritage-listed architecture. You’ll find charming cafes, shops, and museums along the way. If you’re visiting Curaçao, a trip to Marshé Nobo is a must-do. Whether you’re looking for souvenirs, trying local delicacies, or simply immersing yourself in the vibrant atmosphere, this market offers a unique experience that shouldn’t be missed.<ref>[https://curacaovisitors.com/events-sights/markets/ Ma rshe Nobo]</ref> {{Appendix}} -------------------- {{Variante|c}} {{Databox}} '''Afrohulandes''' òf hendenan hulandes pretu, ta hendenan hulandes di desendensia Afrikano Sub-Sahariano kompleto òf parsial. E mayoria di hendenan Afro-Hulandes na Hulanda ta Afro-Karibense i ta originá for di e anterior i aktual teritorionan Ultramar di Sürnam i e eks Antia Hulandes; awor Curaçao, Aruba, Bonaire, Sint Maarten, Sint Eustatius, y Saba. Tambe tin un poblashon migrante signifikante for di Cabo Verde, Ghana, Nigeria, Somalia, Angola, Eritrea, i otro komunidatnan afrikano di imigrantenan mas resien. == Mira tambe == * [[Afrokaribense]] * [[Afrokurasoleño]] * [[Afroamerikano]] {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid = |titulo= }} {{References}} }} [[:Kategoria:Hulanda]] ----------------- '''Francio E. Guadeloupe''' (Aruba, 1971) is een Arubaans-Nederlandse sociaal en cultureel antropoloog en ontwikkelingssocioloog. Zijn onderzoek richt zich op nationale identiteit, culturele diversiteit, religie, koloniale machtsverhoudingen en klimaatvraagstukken in het Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden. Hij is verbonden aan het Koninklijk Instituut voor Taal-, Land- en Volkenkunde (KITLV) en de Universiteit van Amsterdam (UvA). == Leven en werk == Guadeloupe werd geboren en groeide op op Aruba. In 1986 nam hij als zanger (“Surprise Kid”) deel aan een jeugdcarnavals- en calypsowedstrijd, waar hij de tweede plaats behaalde. Een jaar later nam hij opnieuw deel aan het calypsofestival voor volwassenen. Op achttienjarige leeftijd verhuisde hij naar Nederland. Daar werkte hij als opbouwwerker en studeerde hij culturele antropologie en ontwikkelingsstudies aan de Radboud Universiteit Nijmegen. In 1999 behaalde hij een masterdiploma in ontwikkelingssociologie. Zijn scriptieonderzoek richtte zich op Afro-Braziliaanse religies, waaronder candomblé en umbanda, in Rio de Janeiro en Salvador da Bahia (Brazilië). Naar aanleiding van dit onderzoek publiceerde hij twee boeken over Afro-Braziliaanse cultuur en religie. In 2006 promoveerde Guadeloupe in de sociale en culturele antropologie aan de Universiteit van Amsterdam. In zijn academische loopbaan was hij verbonden aan verschillende Nederlandse universiteiten. ===Academische loopbaan=== Guadeloupe was onder meer werkzaam als senior onderzoeker bij het KITLV. Hij diende gedurende vier jaar als president van de University of St. Martin (USM) op het bi-nationale eiland Sint Maarten/Saint Martin. Na de verwoestingen van orkaan Irma in 2017 werd de universiteit tijdelijk gesloten. Zijn onderzoek richt zich op de manier waarop populaire opvattingen over nationale verbondenheid, culturele diversiteit, religieuze identiteit en mediavorming worden beïnvloed door koloniale erfenissen en mondiale economische processen. Hij publiceerde over sociale en culturele processen op onder meer Sint Maarten, Curaçao, Aruba, Saba, Sint Eustatius, Brazilië en Nederland. In 2009 verscheen zijn monografie Chanting Down the New Jerusalem: Calypso, Christianity, and Capitalism in the Caribbean bij University of California Press. ===Leerstoel Koninkrijksrelaties=== In 2024 werd Guadeloupe benoemd tot hoogleraar Publieke Antropologie van Koninkrijksrelaties, een leerstoel ingesteld door het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK). De leerstoel is ondergebracht bij het KITLV en de Universiteit van Amsterdam. Zijn benoeming maakt deel uit van de instelling van twee nieuwe leerstoelen gericht op het Koninkrijk der Nederlanden, waarvan de andere leerstoel betrekking heeft op politicologie en bestuurskunde aan de Universiteit Leiden. In 2026 aanvaardde hij het ambt met een inaugurele rede over Koninkrijksrelaties. Onderzoek en thematiek Guadeloupe onderzoekt onder meer: processen van nationale en culturele identiteitsvorming religieuze praktijken en popular culture in postkoloniale samenlevingen koloniale racialisering en sociale ongelijkheid klimaatverandering en maatschappelijke adaptatie in het Caribisch gebied Hij is tevens betrokken bij onderzoeksprojecten naar duurzame en inclusieve oplossingen voor sociale adaptatie aan klimaatuitdagingen in het (Nederlandse) Caribisch gebied. --------- {{Variante|a}} {{infobox persona | variante = a | tipo = cientifico | nomber = Francio Guadeloupe | ofishi = antropologo social y cultural, sociologo di desaroyo | imagen = | descripcion = | fecha nacemento = | luga nacemento = | fecha fayecimento = | luga fayecimento = | alma mater = [[Universidat Radboud|Universidad Radboud]] <br>[[Universidat di Amsterdam|Universidad di Amsterdam]] (UvA) | promotor = | disciplina = antropologia cultural | investiga = Caribe Hulandes, [[Latinoamérika|Latino America]] | conoci pa = | distincion = }} '''Francio E. Guadeloupe''' (☆ [[1971]] na [[Aruba]]), ta un antropologo, sociologo y Antianista Arubano-Hulandes. Su investigacion ta enfoca riba identidad, nacionalidad, religion, medio di comunicacion, racismo colonial y globalisacion, cu un interes special den [[Karibe Hulandes|Caribe Hulandes]] y [[Latinoamérika|Latino America]]. == Bida y carera == Francio Guadeloupe a nace y lanta na Aruba. Na 1986 el a participa bou di e nomber artistico "Surprise Kid" como cantante den e concurso hubenil di [[Calypso]] na [[Club Boneriano]], unda el a termina na di dos luga.<ref>{{citeer web|titel=Onder grote publieke belangstelling|werk=[[Amigoe]]|datum=1986-01-22|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2026-02-23|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010641607:mpeg21:p005}}</ref> Un aña despues el a bolbe participa den e concurso, version pa adulto: [[Aruba Caiso & Soca Monarch Festival|Aruba Calypso Contest]].<ref>{{citeer web|titel=Voor de calypso-wedstrijd|werk= [[Amigoe]]|datum=1987-01-26|bezochtdatum=2026-02-23|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010641917:mpeg21:p005}}</ref> Na edad di diesocho aña Guadeloupe a muda pa [[Hulanda]]. El a traha como opbouwwerker (trabou social di comunidad) y a sigui estudio di [[antropologia kultural|antropologia cultural]] y estudio di desaroyo na [[Universidat Radboud|Universidad Radboud]] na [[ Nijmegen]]. Na 1999, el a obtene e grado di [[maestria|master]] den sociologia di desaroyo, cu un tesis riba e cultonan Afrobrasilero ''Candomblé'' y ''Umbanda'' na [[Rio de Janeiro]] y [[Salvador|Salvador da Bahia]] ([[Brasil]]). Na 2006 Guadeloupe a completa su doctorado (PhD) den antropologia social y cultural na [[Universidat di Amsterdam|Universidad di Amsterdam]] (UvA). Su trabou doctoral tabata relaciona cu e proceso di globalisacion y e buskeda pa pertenencia (“belonging”) den comunidadnan Caribense.<ref>https://framerframed.nl/en/mensen/francio-guadeloupe/</ref> ===Carera academico=== Guadeloupe a traha na diferente universidad grandi na Hulanda y ta afilia como investigado senior na Koninklijk Instituut voor Taal-, Land- en Volkenkunde (KITLV). El a ser nombra tambe profesor y investigado na Universidad di Amsterdam. Entre 2013 i 2017 (aproximadamente) el a sirbi como presidente di University of St. Martin (USM) na [[Philipsburg]], [[Sint Maarten]]. Su periodo como presidente a keda termina despues di horcan Irma (2017), cu a forsa e cierre temporario di e institucion. Den e periodo aki su investigashon tabata concentra riba: * Nocionnan popular di pertenencia nacional. * Diversidad cultural y identidad religioso. * Influencia di capital global y racismo colonial. * Representacion di berdad den medionan di comunicacion. El a haci investigacion comparativo na [[Sint Maarten]]/[[Sint Maarten (Fransia)|Saint Martin]], [[Kòrsou|Corsou]], Aruba, [[Saba]], [[Sint Eustatius]], Brasil y Hulanda. Actualmente, su investigacion ta inclui estudio riba e reto climatico den Caribe Hulandes, cu un enfoke riba cultura popular y herensia cultural. === Catedra di Relacionnan di Reino === Na mei 2024, Ministerio di Asuntonan Interno y Relacionnan di Reino (BZK) di Hulanda a anuncia e establecemento di dos catedra nobo pa estudio di relacionnan di [[Reino Hulandes|Reino]]. [[Universidat di Leiden|Universidad Leiden]] y KITLV/Universidad di Amsterdam a wordo selecciona como institucionnan anfitrion y Francio Guadeloupe a wordo nombra como titular di e catedra ''Publieke Antropologie van Koninkrijksrelaties'' pa KNAW/KITLV/UvA.<ref>[https://www.rijksoverheid.nl/actueel/nieuws/2024/05/23/ministerie-van-bzk-vestigt-twee-nieuwe-leerstoelen-voor-het-koninkrijk Ministerie van BZK vestigt 2 nieuwe leerstoelen voor het Koninkrijk], Rijksoverheid (23 di mei 2024)</ref> Su discurso inaugural di aceptacion oficial di e catedra lo tuma luga dia 12 di mart 2026.<ref>[https://www.thepeoplestribunesxm.com/articles/francio-guadeloupe-officially-accepts-chair-of-kingdom-relations-with-inaugural-lecture-on-march-12 Francio Guadeloupe officially accepts chair of Kingdom Relations with inaugural lecture on March 12], The people's Tribune (18 di februari 2026).</ref> == Publicacionnan (seleccion) == *Francio Guadeloupe (1999). ''A Vida e uma Dança: the Candomblé through the lives of two Cariocas''. Nijmegen: CIDI. *F. E. Guadeloupe & M. Milder (1999). ''Dansen om te Leven: over Afro-Braziliaanse spiritualiteit en cultuur.'' Heeswijk: Dabar-Luyten. *F. E. Guadeloupe (2009). ''Chanting down the new Jerusalem: Calypso, Christianity, and Capitalism in the Caribbean'' (The anthropology of Christianity). Berkeley, CA: University of California Press. *F. E. Guadeloupe (2013). ''Curaçaoans on the question of home: the lure of autochthony and its alternatives''. Den: L. Lewis (Ed.), ''Caribbean sovereignty, development and democracy in an age of globalization'' (pag. 189-207). New York: Routledge. *F. E. Guadeloupe & V. A. de Rooij (2014). ''Pimping and the deconstruction of the natural: a perspective from Saint Martin and Sint Maarten (SXM)''. Den: ''Women's Studies International Forum, 43'', 5-12 *F. E. Guadeloupe (2015, september 10). ''The New Black Peter is the Refugee washing up on the shores of Fortress Europe''.<ref>{{Cite web|title = The New Black Peter is the Refugee washing up on the shores of Fortress Europe|url = http://sxmislandtime.com/index.php/front-page-headliners/34071-the-new-black-peter-is-the-refugee-washing-up-on-the-shores-of-fortress-europe.html|website = sxmislandtime.com|access-date = 2015-11-24|archive-date = 2015-11-25|archive-url = https://web.archive.org/web/20151125121956/http://sxmislandtime.com/index.php/front-page-headliners/34071-the-new-black-peter-is-the-refugee-washing-up-on-the-shores-of-fortress-europe.html|url-status = }}</ref> ''Sint Maarten Island Times'' {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Guadeloupe, Francio}} [[:Kategoria:Hende]] [[:Kategoria:Karibe Hulandes]] [[:Kategoria:Aruba]] ------------ Guadeloupe a traha na diferente universidatnan grandi na Hulanda i ta afiliá komo investigador senior na Koninklijk Instituut voor Taal-, Land- en Volkenkunde (KITLV). El a ser tambe profesor i investigador na Universiteit van Amsterdam. Entre 2013 i 2017 (aproksimadamente) el a sirbi komo presidente di University of St. Martin (USM) na Philipsburg, Sint Maarten. Su periodo komo presidente a termina despues di hurakan Irma (2017), ku a forsa e sera temporariamente e institushon. Su investigashon ta konsentrá riba: Nocionnan popular di pertenensia nashonal Diversidat kultural i identidat religioso Influensia di kapital global i rasismo kolonial Representashon di berdat den medio di komunikashon El a hasi investigashon den Sint Maarten/Saint Martin, Kòrsou, Aruba, Saba, Sint Eustatius, Brasil i Hulanda. Un di su obranan mas konosí ta: Chanting Down the New Jerusalem: Calypso, Christianity, and Capitalism in the Caribbean (University of California Press, 2009) Aktualmente, su investigashon ta inkluí estudio riba reto klimátiko den e Karibe Hulandes, ku un enfoke riba kultura popular i herensia kultural. Leerstoel di Reino-relashonnan Na mei 2024, Ministerio di Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) di Hulanda a anunsia e establishemento di dos nobo leerstoelnan pa estudio di Reino-relashonnan. Universiteit Leiden i KITLV/Universiteit van Amsterdam a wòrdu selekshoná komo institushonnan anfitrion. Dr. Francio Guadeloupe a wòrdu nombrá komo titular di e leerstoel Publieke Antropologie van Koninkrijksrelaties pa KNAW/KITLV/UvA.[4] E nombramentu aki a wòrdu aprobá pa e Consehonan di Bestur di e universidatnan involukrá. Na 12 di mart 2026 el a aseptá ofisialmente e leerstoel ku un diskurso inaugural. ------------ * Guadeloupe, former dean of the University of St. Martin (USM), * Francio Guadeloupe is a senior researcher and staff member of the KITLV. A Social & Cultural Anthropologist by training, Dr. Guadeloupe has worked at all the major universities in the Netherlands. He served for four years as the President of the University of St. Martin (USM), until hurricane Irma led to the temporary closure of the institution on the bi-national island of Sint Maarten and Saint Martin. He is currently the chair of the project ‘Island(er)s at the Helm: Co-creating research on sustainable and inclusive solutions for social adaptation to climate challenges in the (Dutch) Caribbean‘. Guadeloupe’s principle areas of research have been on the manner in which popular understandings of national belonging, cultural diversity, religious identity, and mass media constructions of truth, continue to be impacted by colonial racisms and global capital. He has pursued these interests in his research and publications on social processes on the bi-national island of Saint Martin & Sint Maarten (St. Martin), Curaçao, Aruba, Saba, Sint Eustatius, Brazil, and the Netherlands. He is the author of the monograph, Chanting Down the New Jerusalem: Calypso, Christianity, and Capitalism in the Caribbean (University of California Press, 2009). Dr. Guadeloupe is currently embarking on a study of climate challenges in the (Dutch)Caribbean from a popular culture and cultural heritage perspective. Francio Guadeloupe (Aruba, 1971) kwam op zijn achttiende van de Antillen naar Nederland. Hij werkte als opbouwwerker en studeerde culturele antropologie en ontwikkelingsstudies in Nijmegen en Amsterdam. Als antropoloog is hij momenteel verbonden aan de Universiteit van Amsterdam. Ministerie van BZK vestigt 2 nieuwe leerstoelen voor het Koninkrijk Nieuwsbericht | 23-05-2024 | 16:19 Het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) vestigt 2 nieuwe leerstoelen voor het Koninkrijk. Er komt een leerstoel politicologie/bestuurskunde en een leerstoel antropologie/sociologie. De Universiteit Leiden en de Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen (KNAW), Koninklijk Instituut voor Taal-, Land- en Volkenkunde (KITLV), in samenwerking met de Universiteit van Amsterdam (UvA), zijn geselecteerd als vestigingsplaatsen voor de leerstoelen. De Universiteit Leiden zal de leerstoel politicologie/bestuurskunde bekleden en KITLV/UvA de leerstoel antropologie/sociologie.<ref>https://www.rijksoverheid.nl/actueel/nieuws/2024/05/23/ministerie-van-bzk-vestigt-twee-nieuwe-leerstoelen-voor-het-koninkrijk</ref> Leerstoelhouders De Colleges van Bestuur van de UvA en de Universiteit Leiden hebben het voorstel tot de benoeming van hun kandidaat goedgekeurd. Sociaal en cultureel antropoloog, onderzoeker dr. Francio Guadeloupe wordt de leerstoelhouder Publieke Antropologie van Koninkrijksrelaties voor de KNAW/KITLV/UvA. Dr. Wouter Veenendaal, universitair hoofddocent Vergelijkende politicologie bij het Instituut Politieke Wetenschap van de Universiteit Leiden, wordt leerstoelhouder Democratische Vertegenwoordiging in het Koninkrijk voor de Universiteit Leiden. Hij zal bij het KITLV in Leiden worden gedetacheerd. * [https://www.thepeoplestribunesxm.com/articles/francio-guadeloupe-officially-accepts-chair-of-kingdom-relations-with-inaugural-lecture-on-march-12 Francio Guadeloupe officially accepts chair of Kingdom Relations with inaugural lecture on March 12], The people's Tribune (18 di februari 2026). {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Guadeloupe, Francio}} [[:kategoria:Hende]] [[:Kategoria:Karibe Hulandes]] ---------------- {{Variante|c}} {{Databox}} [[File:0100-Hoofdgebouw-Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid 1898.tif|thumb|Edifisio prinsipal di e Eksposishon]] [[File:De vrouw in Nederlandsch Westindië (1898) (IA BNADIGKOSTBARE179).pdf|thumb|De Vrouw in Nederlandsch Westindië. Uitgegeven vanwege de Westindische Rubriekcommissie van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid. Bijeenverzameld door jhr. L.C. van Panhuijs.]] [[File:0119-Poppen in klederdrachten-Nationale tentoonstelling van Vrouwenarbeid 1898.tif|thumb|Popchinan ekshibí di Surnam i Antias den ekshibishon]] [[File:Sassa, Mulatsche vrouw-Nationale Tentoonstelling Vrouwenarbeid 1898-4681-cropped.tif|thumb|Muhe mulato di Surnam na ekshibishon]] '''''De Vrouw in Nederlandsch West-Indie''''' ta un publikashon na [[hulandes]] di 1898, kompilá pa Louis Constant van Panhuys, i publiká na okashon di e ''Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid'' (Eksposishon Nashonal di Trabou di Hende Muhé) di 1898 na [[Den Haag]]. E publikashon tabatin komo meta pa informá e públiko hulandes, i hende muhé en partikular, tokante e bida, trabou, i posishon sosial di hende muhé den e [[kolonia]]nan karibense, partikularmente [[Sürnam]] i [[Kòrsou i Dependensianan|Kòrsou]]. == Konteksto == E tomo a wòrdu publiká pa e komishon di Sekshon Antias, parti di e organisacion di e Eksposishon Nashonal di Trabou di Hende Muhé. E eksposishon aki tabata tin komo meta pa hasi labor di hende muhé visibel i pone enfasis riba nan kontribushon sosial, tantu na [[Hulanda]] komo den su kolonianan ultramar. Editor di e buki tabata L.C. van Panhuys (1869-1949), un alkalde hulandes i funshonario na Departamento di Kolonianan, kende a kompilá e diferente kontribushon i sketchnan. E publikashon a sirbi tantu komo un rekurso informativo komo un rekordatorio duradero di e partisipashon di Antias den e eksposishon. E terminologia i deskripshonnan den ''De Vrouw in Nederlandsch West-Indie'' ta reflehá e perspektiva kolonial i etnográfiko di fin di [[siglo 19|siglo diesnuebe]]. Konsepto i karakterisashonnan di gruponan di poblashon i ròlnan di género ta wòrdu konsiderá antikuá òf problemátiko den historiografia kontemporáneo. E artíkulo aki ta usa e terminologia aki solamente pa ilustrá e fuente original. -- '''Muhénan na Antillas Hulandes''' a wòrdu publiká pa e Komité di Sekshon di Indianan Oksidental komo parti di e Eksposishon Nashonal di Trabou di Hende Muhé na Den Haag na 1898. E publikashon su propósito tabata pa informá hende muhé na Hulanda tokante e bida, trabou, i posishon sosial di hende muhé den e kolonianan di India Oksidental Hulandes, partikularmente Surinaçao. E kompilashon i edishon di e kolekshon tabata kompletamente responsabilidat di Louis Constant van Panhuys, kende a trese huntu vários kontribushon i sketch den un solo obra amplio. Aunke a institui subcomisionnan na Surinam y Curaçao pa sostene e exposicion localmente y colecta materialnan, e contenido y structura di e coleccion ta completamente responsabilidad di Van Panhuys. E subkomishonnan asina a hunga un ròl organisatorio i ta prinsipalmente di importansia kontekstual pa e kuadro institushonal di e publikashon. --- == Kontenido == E buki ta konsistí di vários kapítulo temátiko. E kapítulo di apertura ta duna konseho práktiko pa hende muhé [[Oropa|oropeo]] ku saliendo for di Hulanda kier establesé nan mes den e kolonianan di Karibe. E ta trata kondishonnan di bida, tareanan di kas i etiketa sosial. E siguiente kapítulonan ta ofresé un deskripshon general di e teritorio, [[poblashon]] i kultura di Sürnam i e islanan di Karibe denter di e imperio kolonial hulandes. Tambe e buki ta kontené datonan estadístiko riba enseñansa na Sürnam. Por ehèmpel, e ta menshoná ku na 1896 e kolonia tabatin 54 skol ku 7.139 studiante, inkluyendo 3.453 mucha muhé. Tambe ta pone atenshon na introdukshon di enseñansa obligatorio na 1877 i na inisiativanan manera e banko di spar pa skol, ku a keda introdusí na 1882. === Hende muhé den e kolonianan === Mayoria di e volúmen ta dediká na e posishon i aktividatnan di hende muhé. Lo siguiente ta wòrdu deskribí susesivamente: * hende muhé di poblashonnan urbano i rural na Sürnam; * hende muhé referí na nan den e publikashon komo Bush Negresses (awendia referí na nan komo hende muhé Maroon); * hende muhé di komunidatnan indígena. E outornan ta deskribí práktikanan di kuido, kriansa di yu, nutrishon i trabou, inkluyendo agrikultura, trabou di kas i komersio. Tambe nan a trata profesionnan di hende muhé manera edukadó, enfermero, labado di paña, komersiante, i portero. == Resepshon == E publikashon a risibí resensianan positivo den prensa hulandes na 1898. Artíkulonan den korant a elogiá e obra komo informativo i aksesibel i a enfatisá ku e tabata kontené detayenan ku tabata poko konosí bou di e públiko hulandes. E revisornan a konsiderá e kolekshon un kontribushon eksitoso na e ophetivonan di e eksposishon, esta oumentá konosementu tokante labor di hende muhé i kompromiso sosial, inkluso pafor di Hulanda. == Signifikado == E publikashon ta wòrdu konsiderá un dokumento kultural i sosial oportuno. E ta ofresé bista riba puntonan di bista kolonial riba hende muhé, trabou i kuido, i ta konstituí un fuente balioso pa investigashon riba relashonnan di género kolonial, práktikanan di kriansa i formanan di organisashon sosial di antaño na Sürnam i Kòrsou. [[:Kategoria:Karibe Hulandes]] [[:Kategoria:Historia]] ----- '''De Vrouw in Nederlandsch West-Indie''' was een boekuitgave bestemd voor [[Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid 1898|Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid]] in 1898, en welk inhoud bijeenverzameld werd door [[Louis Constant van Panhuys]]. == Achtergrond == De vrouw in Nederlandsch West-Indië, uitgegeven van wege de West-Indische Rubriek-commissie van de [[Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid 1898|Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid]], bijeenverzameld door jhr. L. C. van Panhuys. De West-Indische Rubriekcommissie van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid heeft een boekje uitgegeven, getiteld „De vrouw in Nederlandsch West-Indië”. Dit werkje, dat een heel aardig denkbeeld geeft van het leven en werken der vrouwen in de beide koloniën Suriname en Curacao, bestaat uit verscheidene schetsen, die bijeenverzameld zijn door jhr. L. C. van Panhuys. Het doel der uitgave is de belangstelling in onze schoone West-Indische koloniën aan te wakkeren en de vrouwen, speciaal die betrekking hebben met West-Indië, op te wekken tot betere kennismaking met alles wat land en volk der koloniën betreft, terwijl het tevens een blijvende herinnering is aan het doel der tentoonstelling. == Inhoud == In het eerste hoofdstuk wordt aan Europese dames die uit het moederland naar de West vertrekken, adviezen verstrekt, terwijl het tweede en derde hoofdstuk een beschrijving wordt gegeven van land en volk van Suriname en de verschillende Caribische eilanden. In het overig gedeelte van het werkje wordt speciaal gehandeld over de aard, de positie en de werkzaamheden van vrouwen. Achtereenvolgens krijgen we een schets van de vrouw uit het volk in Suriname, de bosnegerin en de Indiaanse vrouw. {{Appendix}} ''De Vrouw in Nederlandsch West‑Indië'' is een bundel uitgegeven ter gelegenheid van de [[Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid]], welke in 1898 in [[Den Haag]] plaatsvond. De bundel werd samengesteld door jhr. L. C. van Panhuys namens de West‑Indische Rubriekcommissie. De publicatie had een tweeledige doel: enerzijds de belangstelling van vrouwen in Nederland te wekken en te stimuleren voor de koloniën Suriname en Curaçao, en anderzijds als een blijvende herinnering aan de expositie zelf. ==Achtergrond== Samenkomst en doel De bundel is uitgegeven door de West-Indische Rubriekcommissie, onderdeel van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid. De redactie vond plaats onder auspiciën van jhr. L. C. van Panhuys. Doelstelling: *Vrouwen uit Nederland kennis laten maken met het leven en werk van vrouwen in de West-Indische koloniën. *Een blijvende aandenken bieden aan het thema-onderdeel van de tentoonstelling. 📝 Inhoud Hoofddeel I Adviezen voor Europese vrouwen die overwegen naar de koloniën te verhuizen. Hoofddeel II & III Algemeen beeld van land, cultuur en bevolking in Suriname en diverse Caribische eilanden. Specifieke portretten van vrouwen uit de koloniën De Surinaamse ‘bosnegerin’ met details als borstvoeding en traditionele voedingspraktijken. „…zij zoogt haar kind, maar geeft het ook bananenmeelpap (‘gongote’) zodat de baby zich niet meer kan bewegen …” Van Panhuys vergelijkt deze gewoonte met Nederlandse vrouwen die jenever gebruikten om hun baby te kalmeren (p. 32). De Indiaanse vrouw Algemene positie en taken van vrouwen uit de volks- en plattelandsgemeenschappen, waaronder onderwijs, zorg en landbouw. Beroepsleven van vrouwen Vrouwen als onderwijzeressen, verpleegsters en vooral landbouwers — op plantages én eigen gronden. Onderwijs in Suriname (1877 leerplicht, 1896: 54 scholen, 7.139 leerlingen, waaronder 3.453 meisjes). Schoolspaarbank (geïntroduceerd 1882 – populair bij leerlingen). Overige beroepen: wasvrouw, koopvrouw, lastdraagster. ==Belang van de publicatie== Cultureel en sociaal document: biedt unieke, tijdgebonden inkijk in de levens- en arbeidsomstandigheden van vrouwen in koloniaal Suriname en Curaçao. Voorlichting en propaganda: bedoeld om vrouwen uit de metropool te informeren én te werven voor verbinding met de koloniën. Historische bron: waardevol voor onderzoek naar koloniale genderrollen, dagelijkse zorgpraktijken en vroege sociale interventies zoals onderwijs en spaarbanken. ==Suggesties voor afronding== Overweeg nog een kort slot waarin je de publicatie plaatst in zijn tijdgeest (burgerlijke moraal rond 1900, koloniale verhoudingen, rol van georganiseerde vrouwenbewegingen). ----- ==Nabeschouwing== === Het perspectief van de vrouw in West-Indië === Hoewel De vrouw in Nederlandsch West-Indië werd samengesteld door jhr. Louis Constant van Panhuys en gericht was op bezoekers van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid in 1898, biedt het werk ook waardevolle informatie over de beleving van arbeid, zorg en onderwijs vanuit het perspectief van vrouwen in de West-Indische koloniën, met name Suriname en de Nederlandse Antillen. === Zelfstandigheid en arbeidsethos === Vrouwen in de koloniën waren actief in de landbouw, zowel op plantages als op eigen grond. Ze verrichtten zwaar fysiek werk en droegen aanzienlijk bij aan de lokale economie. Volgens het boek schroomden deze vrouwen niet voor het "zwaarste werk" en was hun arbeid van onmiskenbaar belang voor het gezinsinkomen.[1] === Zorg en culturele tradities === De publicatie beschrijft ook moeders en zorgverleners, met onder meer aandacht voor het zogen en voeden van kinderen. Een voorbeeld is de bosnegerin, die naast borstvoeding gebruik maakte van traditionele pap zoals "gongote" om baby's te voeden. Dit gebeurde soms zo intensief dat baby's nauwelijks konden bewegen. Hoewel het lokale gebruik door koloniale autoriteiten werd afgeraden, toont het een zelfstandige vorm van zorg en kennis.[1] === Onderwijs en emancipatie === In Suriname werd al in 1877 leerplicht ingevoerd. Het boek noemt 54 scholen met ruim 7000 leerlingen in 1896, waarvan 3453 meisjes.[1] Vrouwen werkten als onderwijzeres en stimuleerden scholing, waarmee ze een centrale rol speelden in de opvoeding en intellectuele ontwikkeling van de gemeenschap. === Economische diversiteit === West-Indische vrouwen waren niet enkel werkzaam als landbouwers of onderwijzers, maar ook als wasvrouw, koopvrouw, verpleegkundige of draagster. Deze economische veelzijdigheid weerspiegelt hun belangrijke maatschappelijke rol.[1] Ondanks de paternalistische toon biedt het boek een uniek inkijkje in het leven van vrouwen in de koloniën. Hun arbeid en maatschappelijke betrokkenheid verdienen erkenning als fundamenteel onderdeel van de koloniale geschiedenis. == Bronnen == [1] L.C. van Panhuys, De vrouw in Nederlandsch West-Indië (1898). Uitgegeven door de West-Indische Rubriekcommissie van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid. Digitale versie beschikbaar via Delpher.nl. ---------- ==[[Louis Constant van Panhuys]]<ref>https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB19:000903142:mpeg21:a00008|werk=Dagblad van Zuid-Holland en 's Gravenhage|titel=Wetenschap|datum=19 juli 1898</ref>== [[Bestand:De vrouw in Nederlandsch Westindië (1898) (IA BNADIGKOSTBARE179).pdf|thumb|De Vrouw in Nederlandsch Westindië. Uitgegeven vanwege de Westindische Rubriekcommissie van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid. Bijeenverzameld door jhr. L.C. van Panhuijs.]] De vrouw in Nederlandsch West-Indië, uitgegeven van wege de West-Indische Rubriek-commissie van de [[Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid 1898|Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid]], bijeenverzameld door jhr. L. C. vanPanhuys. De West-Indische Rubriekcommissie van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid heeft een boekje uitgegeven, getiteld „De vrouw in Nederlandsch West-Indië”. Dit werkje, dat een heel aardig denkbeeld geeft van het leven en werken der vrouwen in de beide koloniën Suriname en Curapao, bestaat uit verscheidene schetsen, die bijeenverzameld zijn door jhr. L. C. van Panhuys. Het doel der uitgaveis de belangstelling in onze schoone West-Indische koloniën aan te wakkeren en de vrouwen, speciaal die betrekking hebben met West-Indië, op te wekken tot betere kennismaking met alles wat land en volk der koloniën betreft, terwijl het tevens een blijvende herinnering is aan het doel der tentoonstelling. Het eerste hoofdstuk bevat eenige raadgevingen aan Europeesche dames die naar de West vertrekken, terwijl in het tweede en derde hoofdstuk een beschrijving wordt gegeven van land en volk van Suriname en de verschillende eilanden. In het overig gedeelte van het werkje wordt speciaal gehandeld over den aard, de positie en de werkzaamheden der vrouwen. Achtereenvolgens krijgen we een schets van de vrouw uit het volk in Suriname, de boschnegerin en de Indiaansche vrouw. Deze schetsen bevatten bijzonderheden, die stellig weinig of niet bekend zijn. Zoo lezen wij op pag. 32, „de boschnegerin zoogt haar kind altjjd zelf, doch houdt er bovendien nog een eigenaardige voedingsmethode op na, die ook onder de beschaafde negerinnen nog wel in zwang is, hoewel bv. de politie te Paramaribo het tegengaat, het zoogenaamde K e m ti-p i k i e n. Het kind wordt dan namelijk zoo volgegoten met bananenmeelpap (gongote) dat het zich niet meer kan verroeren en het buikje gespannen staat als een trom.” Wat de reden van deze meer dan overdadige spijziging is wordt niet vermeld, we veronderstellen dat het een middel is om de kleinen zoet te houden, zooals in ons vaderland sommige vrouwen uit ’t volk hun zuigelingen wel stil houden met een teugje jenever. De laatste hoofdstukken zijn gewijd aan de werkzaamheden der West-Indische vrouwen. De vrouwen aldaar zijn hoofdzakelijk onderwijzeressen, pleegzusters of landbouwsters. De laatstgenoemden zijn natuurlijk het talrijkst. Deze landbouwsters werken op plantages of op hun eigen grondjes en zien niet op tegen het zwaarste werk. Ook aangaande het onderwijs in de WestIndische koloniën bevat het boekje interessante mededeelingen. Reeds in het jaar 1877 is de leerplicht in Suriname ingevoerd. Deze kolonie bezat in December 1896 54 scholen met 7139 leerlingen, waarvan 3453 meisjes. In 1882 heeft men in Suriname een schoolspaarbank ingevoerd, waarvan een druk gebruik wordt gemaakt. Behalve door de reeds genoemde beroepen voorzien de vrouwen in haar onderhoud als waschvrouw, koopvrouw, lastdraagster enz. Wij hopen, dat het boekje in veler handen moge komen en dat het moge bijdragen om de kennis te vermeerderen van onze, bij het publiek nog zoo weinig bekende West-Indische koloniën en vooral dat de vrouwen ook hier haar zegenrijken invloed zullen doen gelden en meewerken tot den bloei van deze schoone gewesten. {{Appendix}} [[:Kategoria:Karibe Hulandes]] ------------ {{infobox empresa| variante = c | nomber = Spritzer & Fuhrmann | alias = Jewelers of the Caribbean | sede = [[Willemstad]], Korsou | funda = 1927 | fundado = Wolf Spritzer<br>Charles Fuhrmann | pais = [[Antias Hulandes]] | imagen = De winkel van Spritzer & Fuhrmann aan het Da Costa Gomezplein in Willemstad op C, Bestanddeelnr 252-3508.jpg | descripcion = Edifisio di Spritzer & Fuhrmann na Da Costa Gomezplein na Willemstad (òktober 1955). | sede = | empleado = ± 500 (1977) | zona = Karibe Hulandes | activo = 1927 - 1990 | producto = | sector = hoyeria | industria= }} {{Multiple image | total_width = 275 | direction = horizontal | align = right | header_align = Center | header = Spritzer & Fuhrmann | border = infobox | image1 = De winkel van Spritzer & Fuhrmann aan het Da Costa Gomezplein in Willemstad op C, Bestanddeelnr 252-3508.jpg | image2 = De versierde etalage van juwelier Spritzer en Fuhrmann aan het Da Costa Gomezple, Bestanddeelnr 252-3761.jpg | footer = Edifisio di Spritzer & Fuhrmann na Da Costa Gomezplein na Willemstad (òktober 1955) | footer_align = center }} '''Spritzer & Fuhrmann''' (abreviá: S&F) tabata un empresa [[Antias Hulandes|antiano]] di hoyeria i artíkulonan di luho di gran reputashon den Karibe i mas ayá durante [[siglo 20|siglo binti]], ku sede na [[Kòrsou]] i un kadena di sukursalnan signifikativo den [[Karibe Hulandes]].<ref name="archiefvriend">{{Citeer web |url=https://www.archiefvriend.com/index.php/component/content/article?id=4:spritzer |titel=Geschiedenis van de juwelierszaak Spritzer & Fuhrmann |auteur=Helma Maduro-Molhuijsen |website=De Archiefvriend |bezochtdatum=2026-01-04}}</ref> == Orígen i formashon == Na 1927, e artesano di oloshi húngaro Wolf Spritzer (1889–1953) a establesé su mes na Kòrsou, kaminda el a kuminsá traha den un lokal chikí na [[Willemstad]].[2] Poko despues, el a forma un asosiashon ku Charles Fuhrmann (1906–1989), un smet di oro di orígen [[Rumania|rumano]] ku a emigrá pa [[Kòrsou i Dependensianan|Kolonia Kòrsou]] na 1929.[1] Nan kolaborashon a kondusi na e fundashon di ''Relojeria Alemania'' na Handelskade, [[Punda]], loke a bira e base di e futuro imperio empresarial ''Spritzer & Fuhrmann''. E negoshi a krese rapidamente danki na e artesania di altu kalidat i e demanda kresiente for di turismo, en particular di bishitantenan for di Merka ku yega na Korsou via barkunan di krusero.[3] Na 1948, despues ku Spritzer a baha ku penshun, Fuhrmann a bira e úniko doño i presidente-direktor di Spritzer & Fuhrmann.<ref name="archiefvriend" /> == Desaroyo na Kòrsou == Na Kòrsou, Spritzer & Fuhrmann a bira un grupo empresarial diversifiká, ku un kadena di tiendanan spezialisa den: * hoyeria i oloshi * artíkulonan di luho (kristal, porselana i plata) * optika * tayernan propio pa smet di oro i reparashon di oloshi Durante e añanan di Segunda Guera Mundial i e periodo despues, militarnan i mariniernan merikano stacioná na Curaçao tabata un grupo di klientela importante. Despues di 1945, e turismo di kompra a aumenta notablemente ku e yegada regular di barkunan di pasahero, loke a kontribuí na e ekspanshon di e sortimentu i e apertura di departamentunan separá, manera optika.[3] Na añanan 1950, e kompania a konsolidá su presensia den Willemstad ku e konstrukshon di un edifisio prinsipal nobo na e skina di Helfrichplein i Breedestraat, diseñá pa e arkitekto J. Fresco i inaugura dia 23 di desèmber 1954.[5] E edifisio, konosí pa su kariyon, a bira un landmark urbano i un atrashon turistiko.[1][6] == Ekspanshon == Paralelamente ku su kresementu na Curaçao, Spritzer & Fuhrmann a ekspandé su aktividatnan pa otro isla di Antias Hulandes. E ekspanshon a kuminsá cu Aruba, kaminda: e promé tienda a habri na Oranjestad na 1930 un di dos punto di benta a sigui na San Nicolas na 1939[4] Despues di Segunda Guera Mundial, e kadena a sigui ekspandé pa Sint Maarten, kaminda un promé tienda a habri na Philipsburg na 1961, ku varios punto di benta adicional den añanan siguiente Bonaire, kaminda e promé punto di benta a habri na Hotel Bonaire na 1963[3] Na su punto mas haltu, Spritzer & Fuhrmann tabatin mas ku trinta tienda riba Curaçao, Aruba, Bonaire i Sint Maarten.[2] Banda di e presensia den Antias Hulandes, e kompania a habri un ofisina di servisio na Manhattan, New York, den añanan 1950. Na 1960, e filial aki a wòrdu amplia cu un tayer moderno pa oloshi i hoya, loke a kontribuí na e reputashon internacional di e kompania i na e imagen di Antias Hulandes komo destinashon di artesania i luho.[3] Na 1977, rònt di su sinkuenta aniversario, Spritzer & Fuhrmann tabata un di e dunadónan di trabou mas grandi den Antias Hulandes, ku mas ku 500 empleado.[1] == Ultimo añanan == Den añanan 1980, Spritzer & Fuhrmann a kuminsá enfrenta un kaida progresivo den entrada. Dia 5 di sèptèmber 1989, e gerensia a anunsiá oficialmente di sera i likida e kompania despues di 62 aña di operashon.[7] Den e komunikado di prensa, e kompania a sita varios faktornan, entre otro: e desaparishon di turismo di kompra, e kaida di turismo krusero i desaroyonan ekonomiko na Venezuela, kambio den patronchi di konsumo. Na 1990, Spritzer & Fuhrmann a sera definitivamente tur su tiendanan.[1][4] == Premio i legado == Durante su existencia, Spritzer & Fuhrmann i su lider Charles Fuhrmann a risibí varios rekonosementu, entre otro: * Diamonds International Award (1959, 1960 i 1961) * Nombramentu komo hofleverancier di Kas Real (1967)[1] * Emishon di un seyo di pòst konmemorativo na Antias Hulandes pa e 50 aniversario di e kompania (1977)[4] E legado di Spritzer & Fuhrmann ta reflehá tambe den su rol komo centro di entrenamentu i edukashon di personal lokal, en particular den diseño di hoya, optika i artesania.[4][1] E archivonan di e kompania ta wardá awor na Archivo Nashonal Kòrsou. {{Appendix}} [[:Kategoria:Empresa]] ------------------ '''Spritzer & Fuhrmann''' (abreviá: S&F) tabata un kadena antiano di hoyeria renombra den Karibe i rond mundu, ku a originá na [[Kòrsou]] i a ekspandé den [[siglo 20|siglo binti]] den un kadena di sukursalnan riba vários isla den Karibe Hulandes.<ref name="archiefvriend">{{Citeer web |url=https://www.archiefvriend.com/index.php/component/content/article?id=4:spritzer |titel=Geschiedenis van de juwelierszaak Spritzer & Fuhrmann |auteur=Helma Maduro-Molhuijsen |website=De Archiefvriend |bezochtdatum=2025-12-21}}</ref> == Historia == Na aña 1927, e trahadó di oloshi di [[Hungria]], Wolf Spritzer (1889-1953), a establesé su mes na Kòrsou. Poko despues, el a kuminsá traha huntu ku e hoyero di oro Charles Fuhrmann (1906-1989), kende a emigrá di [[Rumania]] pa [[Antias Hulandes]].<ref>{{citeer web|titel=S & F-grondlegger op 83-jarige leeftijd overleden Charles Fuhrmann: bouwer van een juweliers-imperium|werk=[[Amigoe]]|datum=1989-11-02|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2026-01-03|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642610:mpeg21:p002}}</ref><ref name="archiefvriend" /> Nan habilidatnan komo komersiante i spesialmente nan artesania pronto a kondusí na e apertura di un negoshi floresiente "Relojeria Alemania" riba Handelskade na [[Punda]] i e inicio di e imperio empresarial "Spritzer & Fuhrmann". Na Kòrsou, Spritzer & Fuhrmann a krese bira un imperio consistiendo di un kadena di tienda specialisa den hoyeria y regalo, articulo di luho manera kristal i porselana di marka oropeo, optica, ademas di un propio tienda di oro, y tayernan di reparacion di oloshi. Esaki tabata danki na e [[turismo krusero]] for di [[Estadonan Uni di Amérika|Merca]].<ref name=":1"/> Wanneer het schip binnenliep in de haven van Curacao maakte hij van de gelegenheid gebruik hier juwelen, horloges, camera's, parfums, likeuren en andere artikelen te kopen die goedkoper waren daarin zijn eigen land. Despues ku Spritzer a baha ku penshun for di negoshi aktivo na 1948, Fuhrmann a bira e úniko doño i presidente-direktor di Spritzer & Fuhrmann.<ref name="archiefvriend" /> === Ekspansion === Durante e crisis economico, nan tabata bende klòk y oloshi, entre otro articulonan, na Aruba. E promé tienda a habri na Oranjestad na 1930, i un di dos tienda na [[San Nicolas]] a sigui na 1939.<ref name="newsaruba2007">{{Citeer web |url=https://archive.org/download/ANA-DIG-THENEWSARUBA-D0263-03-20070630-DOC/ANA-DIG-THENEWSARUBA-D0263-03-20070630-DOC.pdf |titel=Seventeen years after closing its doors, Spritzer and Fuhrmann hold their first reunion |website=The News Aruba |datum=2007-06-30 |bezochtdatum=2025-12-21}}</ref>[[File:Slijpmachine bij de firma Spritzer & Fuhrmann in Willemstad, Bestanddeelnr 252-3290.jpg|thumb|left|180px|Tayer di optika S & F ku mashin pa sleip glas. (1955)]] Despues di [[Di Dos Guera Mundial]], Spritzer & Fuhrmann a ekspandé su tiendanan signifikantemente. Di akuerdo ku un retrospektiva di 2007, e kadena eventualmente tabatin mas ku trinta tienda na Curaçao, Aruba, Bonaire, i Sint Maarten, i tambe tabatin un filial di servisio na Manhattan, [[New York City|New York]].[2] Rònt di su di sinkuenta aniversario na 1977, e kompania a wòrdu sitá komo un di e dunadónan di trabou mas grandi na Antia Hulandes, ku mas ku 500 empleado.<ref name="archiefvriend" /> Spritzer i Fuhrmann a habri un ofisina na New York den añanan 1950, kaminda na 1960 nan a establesé un tayer di oloshi i hoya bon ekipá. Banda di duna servisio direkto, e ramo aki a kontribuí signifikantemente na e bon boluntat di nos islanan Antiano.<ref name=":1">Omgebouwde garage. "Amigoe". Curaçao, 27-09-1977, p. 9. Geraadpleegd op Delpher op 03-01-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010639615:mpeg21:p009</ref> Den añanan sinkuenta, a konstruí un sede nobo na Willemstad riba Helfrichplein (Da Costa Gomezplein)/Breedestraat. E edifisio den estilo architectonico moderno di Korsou, disena pa architect J. Fresco, tabata un atrakshon turistico y a habri dia 23 di december 1954.<ref>In moderne Curacaose stijl Nieuw Spritzer en Fuhrmann-pand fraaie touristische attractie In acht maanden tijd werd kolossase werk uitgevoerd. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 23-12-1954, p. 1. Geraadpleegd op Delpher op 03-01-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010404471:mpeg21:p001</ref> E kompania a bira konosí durante e periodo ei pa un kariyon riba e edifisio.[1] Un potrèt di e tienda na Da Costa Gomezplein na Willemstad ta data di òktober 1955.<ref name="nationaalarchieffoto">{{Citeer web |url=https://www.nationaalarchief.nl/onderzoeken/fotocollectie/aeb042f6-d0b4-102d-bcf8-003048976d84 |titel=De winkel van Spritzer & Fuhrmann aan het Da Costa Gomezplein in Willemstad op Curaçao |website=Nationaal Archief (fotocollectie) |bezochtdatum=2025-12-21}}</ref> Na fasada di e edifisio tin un kariòn ku tabata sona .... Na 1961, un tienda nobo a habri na Philipsburg. E kantidat di kamber di hotèl e tempu ei tabata solamente kuarenta! E sukursal di Spritzer i Fuhrmann aki a agregá sinku punto di benta denter di algun aña. Riba e isla aki tambe e grupo di joyeria tabata presente na cuna di turismo. Meskos ta konta pa Boneiru, kaminda Spritzer i Fuhrmann a habri su promé punto di benta na Hotèl Boneiru na aña 1963.<ref name=":1"/> -- Den e edificio di Amador Maduro na Handelskade, Wolf Spritzer a huur un parti chikito di e localidad unda el a cuminsa cu su trabao como relohero y orfebre. Despues di e yegada di Charles Fuhrmann, e negoshi a wòrdu ekspandé; un bentana a wòrdu kita i remplasá ku dos porta di panel ku dos vitrina plat ku ta kontené e oloshinan. Algun tempu despues, nan por a kumpra henter un kolekshon di joyas serka un bendedó biahero. A tuma e decision pa bende algun di dje riba Aruba, y na 1930, a habri un tienda chikito na Oranjestad. Mientrastanto a muda un edificio nobo na Handelskade, e biaha aki na e otro skina di Windstraat, cu a haya e nomber “Relojeria Alemania”. Esaki a sigui pa un di dos tienda riba Heerenstraat, e tempo ey e caya comercial principal na Willemstad. E tienda aki a wordo renoba varios biaha. Un di e versionnan mas bunita tabata esun cu e bentananan “Art Deco”. Despues, a agregá kolumnanan na e entrada. Durante e añanan di guera, e militarnan y mariniernan Mericano staciona na Curaçao y Aruba, cu tabata bishita e hafnan, tabata clientenan particularmente popular. Turismo di kompra realmente a lanta vuelo despues di Segundo Guera Mundial, ora ku barkunan di pasahero a kuminsá yega regularmente na Willemstad. E gama di produkto a sigui ekspandé, i un departamentu separá a wòrdu kreá pa produktonan optiko. E prome tienda y tayer di optica tabata situa riba Heerenstraat. Despues, a establece opticanan na e skina di Breedestraat y Helfrichplein, den Kerkstraat, y den añanan 1970, a habri e “Laboratorio” hopi moderno riba Fokkerweg, unda tambe tabata fabrica lens.<ref name=":1"/> E tiendanan di joyeria tambe a ekspandé. Na kuminsamentu di añanan 1940, un tienda a muda pa e edifisio di KNSM; el a keda e tienda prinsipal di S&F te na 1954. Den añanan 1950, un edifisio nobo a wòrdu konstruí na e skina di Helfrichplein i Breedestraat: e “Edifisio Prinsipal.” E piso abou tabata akapará e kolekshon di diamante, joyas di oro i oloshin. E promé piso tabata akapará un departamentu separá pa artíkulonan di plata i un sekshon ku joyas, tas i artíkulonan di regalo platá ku plata i oro. E ofisinanan di maneho tabata situá riba e di tres piso, i e tiendanan di orfebre i relojero tabata riba e di kuater piso. E tienda a bira partikularmente konosí pa su karillon i su sirkuito figural.<ref name=":1"/> === Ultimo añanan === Den añanan 1980, Spritzer & Fuhrmann a kuminsá lucha ku un kaida den entrada. Dia 5 di september 1989 e empresa ta emití un komunikado di prensa anunsiando seramentu i likidacion di e kompania despues di 62 aña.<ref>{{citeer web|titel=Juweliersconcern van wereldfaam Spritzer en Fuhrmann verdwijnt|werk=[[Amigoe]]|datum=1989-09-05|bezochtdatum=2026-01-04|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642749:mpeg21:p002}}</ref> “E gerensia ta anunsiá ku e kompania lo stòp di eksistí den futuro serkano. Pa vários aña el a sufri pèrdidanan signifikante, sinembargo, e reservanan a agotá sin ku e kompania a logra adapta na e sirkunstansianan kambiá. Faktornan kousante e ta sita: e desaparishon di turismo di kompra pa via di kaida den turismo krusero y e desaroyonan ekonómiko na Venezuela, mientras e patronchi di gasta di e klientela tambe a kambia drastikamente. Na 1990, e kompania a sera su portanan definitivamente.<ref name="archiefvriend" /><ref name="newsaruba2007" /> == Premio i rekonosementu == Durante añanan, Charles Fuhrmann i e kompania S&F a risibí numeroso premio. Na 1959, 1960 i 1961, e kompania a wòrdu presentá ku e Diamonds International Award. For di 20 di sèptèmber 1967, Spritzer & Fuhrmann ta un suministradó di e Kas Real (''hofleverancier'').<ref name="archiefvriend" /> Na 1977, un seyo di pòst konmemorativo a wòrdu emití na Antia Hulandes pa konmemorá e di sinkuenta aniversario di e kompania.<ref name="newsaruba2007" /> Het bestuur van de Stichting Monumentenzorg reikte in 1968 aan de heer Fuhrmann de plaquette "Tua Res Agitur". uit naar aanleiding v"an de restauratie van interieur en exterieur van de zaak „Europa". Na de restauratie kreeg dit filiaal de toepasselijke naam „Renaissance".<ref name=":1"/> == Legado == Spritzer & Fuhrmann ta konosí pa entrená i eduká personal lokal den áreanan manera diseño di hoya.<ref name="newsaruba2007" /><ref name="archiefvriend" /> Archivonan di e kompania ta aloha den [[Archivo Nashonal Kòrsou]]. {{Appendix}} [[:Kategoria:Empresa]] ---------------- {{Variante|c}} {{infobox persona| variante = c | nomber = Lucia Schnog | alias = Rumbera | fecha nacemento = | luga nacemento = {{CUW}} | alma mater = | ofishi = bailarina, diseñadó di paña | aña activo = 1971 - ? | estilo = | genero = [[jazz]], balèt klásiko | distincion = [[Premio Cola Debrot]] (1988) }} '''Lucia Schnog-De la Fuente''' ta un bailarina, koreografo i artista visual yu di Kòrsou. Na 1988, el a wòrdu premiá ku e [[Premio Cola Debrot]] pa su arte di baile. == Biografia == Tabata Sra. Van Walraven ku a siña Lucia di seis aña su promé pasonan di baile i e goso di balèt.<ref name="Amigoe ">{{citeer web|werk=[[Amigoe]]|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010470122:mpeg21:p009|titel= Lucia: “concurrentie alleen maar bevorderlijk” - Curaçaose opent ballet-school Russische stijl|datum=1971-03-27}}</ref> Añanan despues, el a muda pa e siudat hulandes di Delft pa studia.<ref name="Amigoe " /> El’a kompletá su estudio ku un diploma estatal komo dosente di balèt i bailarina di esenario.<ref name="AmigoeDiCuracao">{{citeer web|werk=[[Amigoe]]|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010470115:mpeg21:p008|titel= Balletstudio|via=Delpher.nl|datum=1971-03-19|bezochtdatum=2025-12-31}}</ref> Su spesialisashon ta jazz i balèt klásiko,<ref name="AmigoeDiCuracao" /><ref>Amigoe di Curacao, [https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010470229:mpeg21:p006 Advertentie], 6 augustus 1971</ref> i el a siña tambe balèt ruso.<ref name="Amigoe " /> Na Kòrsou bèk, el a funda su mes studio di ballet na mart 1971, yamá Ecole de Danse, ku un lokalidat na Kleermakersweg na Willemstad.<ref name="Amigoe " /> El a proveé ​​e koreografia pa e obra De Fisici, ku a estrená na novèmber di e aña ei.<ref>Amigoe di Curacao, [https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010470307:mpeg21:p005 De Fisici op het scherp van de snede], 5 november 1971</ref> Tambe el a krea presentashonnan di baile pa teater di mucha, manera Prikkebeen na Centro Pro Arte (CPA).<ref>Amigoe di Curacao, [https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010461117:mpeg21:p003 Prikkebeen. kleurrijk kinderfeest in C.P.A.], 6 maart 1972</ref> Diesocho luna despues di su apertura, su skol di baile ya tabatin 350 studiante.<ref>Amigoe di Curacao, [https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010461465:mpeg21:p003 Ecole De Danse brengt leerlingenuitvoering in Centro Pro Arte], 1 december 1972</ref> El a sigui traha riba presentashonnan hubenil na CPA, manera un seri di musikal na 1975 den kolaborashon ku e Komishon di Konsierto di Jeugd.<ref>Amigoe di Curacao, [https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010998511:mpeg21:p010 Comité Jeugdconcert brengt kindermusical in Antilliaanse sfeer], 11 januari 1975</ref> E tambe a presentá ku su grupo di balèt.<ref>{{citeer web|werk=[[Amigoe]]|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010998591:mpeg21:p023|titel= Willemstad – De Apollo Star Dancers|datum=1975-04-17|bezochtdatum=2025-12-31}}</ref> Un di su promé studiantenan tabata e futuro dramaturgo Roy Colastica.<ref>Norma Infantil y Juventil, [https://www.normainfantilyjuvenil.com/co/uploads/2019/01/9789587768527.pdf Roland Colastica]. [https://web.archive.org/web/20210225195528/https://www.normainfantilyjuvenil.com/co/uploads/2019/01/9789587768527.pdf Gearchiveerd] op 25 februari 2021.</ref> Na ougùstùs 1979, el a habri su studio di ballet nobo riba Saliña Abaostraat ku Ecole de Danse.<ref>Amigoe, [https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010639990:mpeg21:p002 Nieuwe Balletstudio], 25 augustus 1979</ref> Na aprel 1980, el a forma un grupo (semi-)profeshonal na su skol bou di e nòmber ''Antillean Dance Theatre'' (ADT), di kua e i Helma Bakhuis a tuma over e direkshon artístiko. E grupo tabata konsistí prinsipalmente di bailarinnan ku el a entrená for di 1971.<ref>Amigoe, [https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010639903:mpeg21:p004 Antillean Dance Theatre 9/10 mei in CPA], 28 april 1980</ref> Helma Bakhuis tambe tabata enbolbí for di inisio di Ecole.<ref>Amigoe, [https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642264:mpeg21:p007 Ecole de Danse], 16 mei 1987</ref> Un luna despues, nan a presentá e promé balètnan di ADT.<ref>Amigoe, [https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010639886:mpeg21:p006 Premiere Antillean Dance Theatre - "Kositu" hoogtepunt balletavond in CPA], 12 mei 1980</ref> Lucia Schnog tambe tabata wòrdu scuchá i mira regularmente den medionan di comunicacion. Na 1979, el a papia tokante e apertura di su studio di balèt nobo den e programa Entrevista na Radio Hoyer.<ref>[[Amigoe]], [https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010640001:mpeg21:p002 "Interview"] , 7 september 1979</ref> Ku finansiamentu di OKSNA, un dokumental tokante Ecole de Danse a wòrdu trahá i mustra den e ouditorio di biblioteka na òktober 1992.<ref>{{nl}}{{citeer web|werk=[[Amigoe]]|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644665:mpeg21:p003|titel= Documentaire over 20 jaar balletschool Ecole de Danse|datum=1992-10-03|bezochtdatum=2025-12-31}}</ref> Un luna despues, e dokumental a wòrdu transmití na televishon pa TeleCuraçao.<ref>Amigoe, [https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643709:mpeg21:p003 Tv-documentaire over Lucia Schnog], 30 november 1992</ref> E ta tambe un artista visual di obranan di textil, entre otro.<ref>Curaçao Knipselkrant, [https://knipselkrant-curacao.com/blog-verele-curacaose-kunstenaars-op-world-quilt-show-2/ Curacaose kunstenaars op World Quilt Show], 8 januari 2015. [https://web.archive.org/web/20240426155433/https://knipselkrant-curacao.com/blog-verele-curacaose-kunstenaars-op-world-quilt-show-2/ Gearchiveerd] op 26 april 2024.</ref> El a eksponé su arte na Kòrsou durante, entre otro, e ''Open Atelier Route''.<ref>{{citeer web|werk=Curaçao Art|url=https://curacao-art.com/2014/11/09/open-atelier-route-2015/|titel= Open Atelier Route 2015|datum=2014-11-09|archiefurl=https://web.archive.org/web/20240426155431/https://curacao-art.com/2014/11/09/open-atelier-route-2015/| archiefdatum=2024-04-26}}</ref><ref>Curaçao Art, [https://curacao-art.com/2018/09/28/kosecha-kultural-in-2018/ Kosecha Kultural in 2018], 28 september 2018. [https://web.archive.org/web/20240426155443/https://curacao-art.com/2018/09/28/kosecha-kultural-in-2018/ Gearchiveerd] op 26 april 2024.</ref> == Honor == Na 1988, Schnog, hunto cu [[Carmita Henriquez]], a risibí e prestigioso [[Premio Cola Debrot]]. E hurado a husga ku kada un di nan a distinguí nan mes den nan respektivo tereno: baile i folklore.<ref>{{citeer web|werk=[[Amigoe]]|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642141:mpeg21:p011|titel=Cola Debrot Prijs 1988|datum=1988-05-21}}</ref> {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =67491322 |titulo= Lucia Schnog}} {{References}} }} {{DEFAULTSORT:Schnog, Lucia}} [[:Kategoria:Hende]] [[:Kategoria:Arte] [[:Kategoria:Kòrsou]] [[:Kategoria:Ganador premio Cola Debrot]] habri su "Ecole de Danse", ku tabata siña [[jazz]] i balèt klásiko. For di aña 1979, 8bailarinanan semiprofeshonal a presentá bou di su guia na su Teatro di Baile Antiano (ADT). E ta krea arte visual tambe. ------------ {{Variante|c}} {{Databox}} '''Ocho dia''' ta un antiguo rito di luto na Aruba, Kòrsou i Boneiru, ku ta sostene famia i amigunan di defuntu den nan proseso di luto. Tabatin un tempu na Kòrsou i Boneiru ku e defuntunan tabata wòrdu rekordá no solamente ku un Misa, pero ku ocho dia di orashon, kanto, kuenta, i komunion. Pa ocho dia, e komunidat a reuní — no solamente pa yora, pero pa ofresé sosten. Famia i amigunan a wòrdu sostené den nan proseso di luto: ku orashon, kantika, rekuerdo i brasa, e alma di e defuntu tambe a wòrdu eskoltá pa e bida despues di morto. E ritual aki tabata wòrdu yamá Ocho Día. Despues cu dera e defunto ta cuminsa cu e “ocho dia”. Esaki ta un periodo di luto di ocho dia, durante cua esnan cu a keda den luto ta reuni diariamente. Bou di guia di un intersesor, ta hasi orashon pa e defuntu i su sernan kerí. Un sirbishi di konmemorashon ta wòrdu tené 40 dia despues di e morto, i tambe anualmente riba e aniversario di e morto. Den Iglesia Catolico Romano, ademas di e dia di recuerdo anual aki, e famia por pidi un misa mensual pa e defunto.<ref>[https://www.rememberme.nl/inspiratie/blogs-van-judith-sandriman/rituelen-bij-een-begrafenis-op-curacao Rituelen bij een begrafenis op Curaçao]</ref> De negendenacht (novena= Ninth Night) ceremonie op Jamaica toont overigens inderdaad overeenkomst met de curacaose "ocho dia".<ref><ref></ref>VOLKSKUNDE. "Amigoe". Curaçao, 05-09-1980, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 19-12-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010640155:mpeg21:p017</ref> --- Er was een tijd op Curaçao en Bonaire waarin de overledene niet alleen werd herdacht met een mis, maar met acht dagen van gebed, zang, verhalen en verbondenheid. Acht dagen lang kwam de gemeenschap bijeen—niet alleen om te rouwen, maar om te begeleiden. De familie en vrienden werden ondersteund in hun rouwproces: met gebed, zang, herinnering, en omarming werd ook de ziel van de overledene begeleid naar het hiernamaals. Dat ritueel heette Ocho Día. Dit ritueel, ontstaan uit de ontmoeting tussen Afrikaanse spirituele tradities en het katholieke geloof, was veel meer dan folklore. Het was een daad van geestelijke zeggenschap. Wat de kerk niet kon bieden, gaf de gemeenschap zichzelf: troost, structuur, en een plek voor de ziel om haar weg te vinden. De Ocho Día, met haar gezangen in een vermenging van Papiaments en Latijn, de overdracht van culturele identiteit via verhalen over West-Afrikaanse mythische figuren zoals de spin Nanzi, gezongen litanieën, een eigen vormgegeven liturgie van gebeden, en het kantelen van het altaar op de achtste dag (Ocho di Yukán)—dat was hun manier om trouw te blijven aan hun wortels én aan hun geloof. Vandaag de dag is dit ritueel vrijwel verdwenen. Al twintig jaar is er geen gedocumenteerde viering meer. Uitvaarten worden nu tot in de puntjes geregisseerd door begrafenisondernemers, naar Europees model. In tegenstelling tot vroeger, waar een uitvaart veel meer was dan een kort moment van condoleren of een drive-thru, of het volgen van de dienst via een YouTube-link, is afscheid nemen verarmd tot een haastig en afstandelijk ritueel. De zinsnede “geen rouwbeklag aan huis” klinkt inmiddels als een mantra in overlijdensberichten. ------- Bob Harms: De ocho dia, een rouwritueel van acht dagen op Aruba, Bonaire en Curaçao, was veel meer dan alleen een religieuze bijeenkomst. Het was een levendig sociaal evenement, doordrenkt van culturele tradities die hun oorsprong vinden in West-Afrika en de diaspora. Ondanks pogingen van de Rooms-Katholieke Kerk om deze ‘afwijkende’ gebruiken te onderdrukken, hield de gemeenschap stand en gaf het rouwproces zo een unieke, eigen invulling. Tijdens dit achtdaagse ritueel nam een voorzanger, de resadó, de leiding. Hij zong litanieën, een mix van Papiaments en Latijn. De aanwezigen zongen mee met de kantikanan di Ocho Dia, liederen speciaal voor dit ritueel, en de kantikanan di Dum Ve, verbasterde Gregoriaanse gebedsliederen. Ook op de laatste ochtend, wanneer het altaar werd afgebroken, werden er speciale liederen gezongen, de kantikanan di Jukán. ---- Na de uitvaart is er een rouwperiode die acht dagen duurt. In deze dagen worden er litanieën (gebeden) voorgelezen door een vrouw die ouder is dan 50. Ze vraagt God om de overledene onder zijn hoede te nemen en de nabestaanden te troosten. Tijdens deze ‘ocho dia’ geven naasten en familie alle ruimte aan hun emoties. Vooral op de achtste dag nemen ze de tijd om na te praten over de dingen die de overledene heeft gezegd en hoe hij of zij zich heeft voorbereid op de dood. De ramen worden opengezet zodat de geest kan vertrekken. ---- Het is een perfect voorbeeld van ''syncretisme'': het samenvoegen van verschillende culturele en religieuze elementen. Hoewel de periode van acht dagen ook in het christendom voorkomt (denk aan de besnijdenis van Jezus na 8 dagen), is de uitwerking (de ceremonies, muziek, dans) sterk beïnvloed door de Afrikaanse wortels en de 'survival' van voorouderlijke tradities na de slavernij, steltDBNL - Digitale Bibliotheek voor de Nederlandse Letteren. {{Appendix}} --------------- {{Databox}} [[File:General Official Minimum Wage by Territory as of February 2023 in US Dollars (2).png|thumb|300px|Mapa di salario minimo segun teritorio na februari 2023 den USD]] E '''salario mínimo''' ta e montante mas abou ku un dunadó di trabou ta legalmente obligá di paga un empleado. Un salario mínimo por wòrdu ekspresá komo un salario pa ora, pa luna òf pa siman. Semper e ta wòrdu ekspresá komo un salario brutu, ekskluyendo belasting i kontribushonnan di seguro sosial. Dentro di Union Europeo, 22 di e 27 estadonan miembro tin un salario minimo. E sinku paisnan di UE ku no tin un salario mínimo ta Austria, Dinamarka, Finlandia, Suesia i Italia. E paisnan aki, inkluyendo Noruega i Suisa, ta laga e fiho di salario mínimo na organisashonnan di dunadó di trabou i empleado. es.wiki: Salario mínimo, salario mínimo, òf salario mínimo ta e montante mínimo di remunerashon ku un dunadó di trabou ta obligá pa lei pa paga su empleadonan pa e trabou ku nan a hasi durante un periodo determiná. E suma aki no por wordo baha ni pa acuerdo colectivo ni individual. Un salario mínimo ta eksistí den mas ku 90% di e estadonan miembro di e Organisashon Internashonal di Trabou (ILO).[1] E regulashon aki a wòrdu establesé pa promé biaha na Australia i New Zealand den siglo 19.[2] Kada pais tipikamente ta establesé e normanan legal ku ta regulá e salario mínimo i e mekanismonan pa determiná su montante periodikamente, normalmente anualmente. Regulashonnan di salario mínimo, ku nan diferensianan, ta presente den kasi tur pais rònt mundu, i nan ophetivo, eksplísito òf nò, ta pa redusí desigualdat di salario. Den añanan resien, vários pais a reformá nan polítika di salario mínimo komo kontesta na e oumento di kosto di bida i preshon sosial pa garantisá un entrada desente. Algun gobièrnu a opta pa konektá e salario mínimo na e konsepto di un “salario di bida,” komprondé komo un salario ku ta kubri e nesesidatnan básiko di un individuo òf famia, inkluyendo kuminda, bibienda, edukashon i kuido di salú. Paisnan manera Alemania,[3] Sur Korea, Chile,[4] i New Zealand a implementá oumentonan signifikante, miéntras ku na Merka tabatin un tendensia pa oumentá e salario mínimo na nivel estatal i munisipal den ousensia di konsenso federal. Ademas, organisashonnan manera Organisashon Internashonal di Trabou (ILO) i Programa di Desaroyo di Nashonnan Uni (UNDP) a promové kuadro pa evaluá e impakto di e salario mínimo riba redukshon di pobresa i desigualdat, resaltando e importansia di ahusta e montantenan aki periodikamente i segun kriterionan ekonómiko i sosial. Salario mínimo, salario mínimo, òf salario mínimo ta e montante mínimo di remunerashon ku un dunadó di trabou ta obligá pa lei pa paga su empleadonan pa e trabou ku nan a hasi durante un periodo determiná. E suma aki no por wordo baha ni pa acuerdo colectivo ni individual. Un salario mínimo ta eksistí den mas ku 90% di e estadonan miembro di e Organisashon Internashonal di Trabou (ILO).[1] == Caribe Hulandes == * 1947 - invoering Loonregeling 1946 (P.B. 1947, no. 2), * 1972 - Landsverordening minimumlonen (P.B. 1972, no. 110) 1 oktober 1972 e Ordenansa Salario Minimo a drenta na vigor na Antias Hulandes.<ref>Advertentie. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 30-09-1972, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 03-09-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010461412:mpeg21:p006</ref> {{Appendix}} LANDSVERORDENING van 31 mei 1972 houdende nieuwe regelen inzake minimumlonen Citeertitel Landsverordening minimumlonen Vastgesteld door Gouverneur van de Nederlandse Antillen Onderwerp maatschappelijke zorg en welzijn Eigen onderwerp arbeidsregelgeving Opmerkingen met betrekking tot de regeling Deze verordening vervangt de Loonregeling 1946 (P.B. 1947, no. 2), -------- The minimum wage history in the Dutch Caribbean is tied to the islands' individual statuses, with a significant shift in the Caribbean Netherlands (Bonaire, Sint Eustatius, Saba) towards higher, federally regulated minimum wages starting in the 2010s, aiming for a dignified existence. Other islands, like Aruba, also adjusted their minimum wages in recent years, while the overall trend shows efforts to raise wages to improve socio-economic conditions, though this can create competitive pressure compared to other Caribbean nations. The minimum wage in the Dutch Caribbean is set separately for each island, with the highest recent rates being $1,750 per month in the Caribbean Netherlands (Bonaire, St. Eustatius, and Saba) as of July 1, 2024, and AWG 2,007.05 per month in Aruba as of January 1, 2025. The Caribbean Netherlands' minimum wage is adjusted annually based on the consumer price index. -------------- {{Variante|c}} {{infobox persona| variante =c | nomber = Mary Gertrude Johnson | ofishi = | tata = Peter Hassell | mama = Esther Lovell Johnson }} '''Mary Gertrude Johnson''' (☆ [[1854]] na Zions Hill – † [[1939]] na [[Saba]]), tambe konosí komo ''Mary Gertrude Hassell'', tabata un edukadó prominente i un pionero den promoshon di e arte tradishonal di [[kanchi sabano]] riba e isla di [[Saba]]. El a duna les i popularisá e téknika di obra ku hilo habri, ku despues a bira un di e produkto artístiko i ekonómiko mas importante di e isla. Segun folklorista Eric Eliason, “kisas e ta e persona mas honrá den historia di e isla.”<ref>Eliason, Eric A. (2024). "[https://www.google.nl/books/edition/Handbook_of_Gender_Studies_in_the_Dutch/aBcEEQAAQBAJ?hl=nl&gbpv=1&dq=Mary+Gertrude+Hassell+Johnson&pg=PA524&printsec=frontcover Saba Lace: History, Culture and Art]", in: ''Handbook of Gender Studies in the Dutch Caribbean'', p. 522-534, citaat op p. 524.</ref> == Biografia == Mary Gertrude Johnson a nase na Zions Hill (den e tempu ei konosí komo Hell’s Gate) komo yu muhé di Esther Lovell Johnson i Peter Hassell. Su famia tabatin un posishon respetá den komunidat i su mayornan tabatin medio finansiero sufisiente pa mand’é pa estudio na [[Caracas]], [[Venezuela]] na komienso di añanan 1870. Pa un periodo Johnson a biba den un internado katóliko, kaminda soeurnan di e konvento tabata duna enseñansa, inkluso na manera tradishonal.<ref>A unique form of needlework: “Saba Lace”— A time honored craft by Will Johnson. "Amigoe". Curaçao, 20-12-1985, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 31-07-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643321:mpeg21:p068</ref> Durante su estadia na Venezuela, el a siña for di e yu muhénan di e elite venezolano kon pa traha obra ku hilo habri den estilo ajour, ku despues a bira konosí na Saba komo kanchi spaño.<ref>https://thesabaislander.com/2021/02/06/the-chronological-history-of-saba/ The Chronological History of Saba], Saba Islander (2 di yuni 2021)</ref> <ref name=":0">Eliason, Eric A. (2024). "[https://www.google.nl/books/edition/Handbook_of_Gender_Studies_in_the_Dutch/aBcEEQAAQBAJ?hl=nl&gbpv=1&dq=Mary+Gertrude+Hassell+Johnson&pg=PA524&printsec=frontcover Saba Lace: History, Culture and Art]", in: Handbook of Gender Studies in the Dutch Caribbean, p. 522-534</ref> E téknika aki lo bira e base pa e desaroyo di e arte di kanchi sabano, un forma di arte tekstil úniko pa Saba.<ref name=":1">{{Citeer boek |titel=Caribbean Women and Their Art: An Encyclopedia |achternaam=Snodgrass |voornaam=Mary Ellen |url=https://www.google.nl/books/edition/Caribbean_Women_and_Their_Art/4tCwDwAAQBAJ?hl=nl&gbpv=1&dq=Mary+Gertrude+Hassell+Johnson&pg=PA89&printsec=frontcover |datum=2019 |pagina=89-90}}</ref><ref>{{Citeer web |url=https://caribvibetv.com/learning-about-saba-lace-spiced-rum/ |titel=The Art of Saba Lace & Flavor of Spiced Rum: Saba’s Heritage |bezochtdatum=2025-07-20 |werk=Caribbean Vibrations}}</ref> Despues di a kompletá su estudio, Johnson a regresá Saba. Einan el a kasa ku James Benjamin Johnson i a kuminsá duna les na e skol katóliko lokal. E pareha a establesé nan mes na Windwardside. Inisialmente, el a sigui ku trahamentu di kanchi komo un hòbi, dunando les na algun amigu i miembro di famia, pero pronto el a kuminsá plama riba henter e isla. Gradualmente ela kuminsá duna lès, i patronchinan spesífiko pa e isla a wòrdu kreá, yamá na nòmber di nan kreadornan, manera Imelda, Sylvia i Laurentina.<ref name=":0" /><ref name=":1" /> Ku e establesementu di un servisio postal konfiabel entre Saba i mundo eksterno na 1884, e posibilidat pa bende kanchi via pòst a habri un fuente nobo di ingreso pa hopi famianan. Pa tempu di Prome Guera Mundial, un di kada dies habitante tabata inbolbí den produkshon òf benta di kanchi sabano. Den e añanan 1920, ta kalkulá ku entre 30% i 40% di PIB di Saba tabata generá for di kanchi, un kontribushon sin igual pa un isla chikí.<ref name=":0" /><ref name=":1" /> Mary Gertrude Johnson a fayesé na 1939 na edat di 85 aña. Su legado sigui biba den arte, ekonomía i identidat kultural di Saba. == Homenahe == Na 1996, su aporte a wòrdu rekonosé ku un stampia postal di Antias Hulandes, ku ta mustra un imagen di dje ku un obra di kanchi na banda robes. E stampia tabata parti di un seri dediká na figuranan antiano prominente.<ref>{{Citeer web |url=https://touchstamps.com/Stamp/Details/160215/mary-gertrude-johnson-hassel-1853-1939 |titel=Stamp: Mary Gertrude Johnson Hassel (1853-1939) (Netherlands Antilles 1996) |bezochtdatum=2025-07-20 |werk=Touch Stamps}}</ref> == Mira tambe == * [[Kanchi sabano]] {{Appendix}} {{Defaultsort:Johnson, Mary Gertrude}} [[:Kategoria:Saba]] ------------ * na un Skol di Konbento. Einan ela siña kon pa traha e hilo dibuhá for di e yu muhénan di Venezolanonan elite, i a introdusí e arte na Saba kaminda e ta konosí generalmente komo obra spañó.<ref>https://thesabaislander.com/2021/02/06/the-chronological-history-of-saba/ The Chronological History of Saba], Saba Islander (2 di yuni 2021)</ref> * the past, drawn lace embroidery often produced larger pieces in the form of tablecloths, curtains, drapes, etc. Today, these larger ana more expensive items are no longer in demand and the intricate patterns of drawn lace are being used in a more decorative manner on various items of women’s and household ware such as shawls, skirts, blouses, handbags, hand¬ kerchiefs, napkins and other cloths. <ref>[https://archive.org/details/BNA-DIG-ANTILLENREVIEW-1981-08/page/n33/mode/1up?q=saban+lace&view=theater Handcraft: an industry of growing importance]Antillean Review, vol. 1 nr. 5, augustus/september 1981</ref> * Perhaps this is the reason the craft is popularly known as "Spanish work" on Saba. In 1884, the wives and daughters of Saba's seafaring men began working in earnest. In that year regular mail service connected the five-squaremile island to the outside world for the first time, thereby establising the possibility of a mailorder cottage industry. By 1898, Saba's lacemakers had become so adept that a Miss Florence Every entered an exhibition of women's handicrafts in The Hague, The Netherlands, where she received an honorable mention. Six years later, a Saban was awarded first prize in a competition in Copenhagen, Denmark, and was invited by the Danish government to spend four months in the Scandinavian country. Little by little, the industrious Saban women began exporting their delicate work, primarly to customers in the United States. The method by which they obtained the names of potential clients illustrates typical Saban ingenuity. Lacemakers would copy the addresses of American companies from the boxes of merchandise that were sent to the island. They would then dispatch a letter explaining their craft and their prices to the firm, hoping to have some sympathetic manager post the missive on the company bulletin board or mention it in the company newsletter. Their efforts were surprisingly successful. By 1928, nearly 25,000 guilders worth of needlework was being exported.<ref>A unique form of needlework: “Saba Lace”— A time honored craft by Will Johnson. "Amigoe". Curaçao, 20-12-1985, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 31-07-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643321:mpeg21:p068</ref> Naturally, clients' addresses were closely-guarded secrets. Who betide anyone who "stole" an address or who wrote "bad things" about a competing lacemaker. Many families were not on speaking terms for years, owing to some real or imagined breaking of this unwritten law. In turn, many company officials wrote to Saba's Vice-Lieutenant Governor inquiring into the financial status of the women soliciting business from the companies' employees. As tactfully as possible, the administrator would reply that the ladies could stand "some help", even though some of the lacemakers were among the most affluent residents of the tiny island. When the Great Depression spread economic havoc throughout the United States in the early 19305, demand for "Saba Lace" plunged alarmingly. Committees were formed on the island to promote the "industry". Unfortunately, nothing seemed to help. It was only with the increase of tourism to the island that "Saba Lace" flourished once again. An airfield was finally constructed on the mountainous terrain in 1963 and the island became a favorite with travelers searching for an unusual daytrip from nearby St. Maarten of for longer stays in a serence and unspoiled Caribbean atmosphere. In 1984, 15,000 tourists visited, departing with approximately $100,000 worth of delicate, handmade lacework. Thus, after more than a century, a handcraft learned by a young Saban girl in the quiet cloisters of a Caracas convent still provides a means of survival for many families on the tiny island of Saba. ------------- {{Infobox artista|variante|c | nomber = Sheila Payne }} '''Sheila Payne''' (☆ 1961 na [[Kòrsou]]) ta un aktris i kontadó di kuento di [[Kòrsou]] i un defensor di preservashon di Papiamentu.[1] Sheila Payne a nase i lanta na Kòrsou, den un famia originalmente di [[Sint Kitts (isla)|Saint Kitts]]. Su interes i amor pa kontamentu di kuenta a bini di su tata. Komo un studiante di skol básiko, el a hasi un impreshon sumamente eksitoso di e empresario di músika [[Ángel Job]] (ku e apodo El Gordito de Oro).[2] For di 1980 pa 2000, Payne a biba na [[Hulanda]]. El’a studia matemátika i ekonomia i a tuma un kurso posgrado den desaroyo di karera. Despues di a traha den e ramo ei pa algun tempu, el a bira un aktris ku Jeugdtheater Citadel Groningen. Na Kòrsou, el a traha komo aktris pa teater hubenil i despues a regresá na kontamentu di kuenta.[2] Na 2011, Payne a risibí un nominashon di UNESCO pa su esfuersonan den preservashon di Papiamentu.[2] -------------- {{Variante|c}} {{Databox}} Un '''tragalus''' ([[hulandes]]: ''dakvenster'') ta referi na un bentana chikí ku generalmente ta instalá riba un muraya haltu, tei, òf den un dak di kas. Literalmente, e palabra cu e ta e luga pa laga lus drenta. "tragaluz" via Spaño (traga = bebe, luz = lus) — literalmente, un lugá pa laga lus drenta. un ekstenshon di e superfisie di dak ku ta inkliná, hopi bia ta konsistí di un kuadro di bentana vertikal ku òf sin partinan movibel, dos muraya banda triangular i un tapa, trahá komo un dak plat, siya ?, heup òf pent. Un tragalus por wòrdu instalá mesora durante konstrukshon nobo, pero hopi bia ta wòrdu trahá despues pa haña espasio èkstra, tin bia na e lugá kaminda un skylight ta presente kaba. E kuadro di bentana ta sirbi pa permití lus i airu drenta den e zolder òf kamber di zolder. Un bentana di dormitorio hopi bia ta proveé ​​e espasio èkstra ku espasio pa kabes (espasio pa kabes), ku ta nesesario pa krea un kamber den zolder. Bentana di dormer por wòrdu montá na diferente manera. Tradishonalmente riba e lugá, kaminda e bentana di e dormer ta wòrdu bati riba e dak riba e sitio, loke ta tuma un promedio di 3 pa 4 dia. Tin tambe bentananan prefab. E bentananan prefabriká aki ta wòrdu pre-produsí den un fábrika òf tayer di karpinteria i ta wòrdu montá riba e dak denter di un dia. Bentana di dormer ta traha di vários material. Esaki ta dependé di e estilo arkitektóniko di e kas i e deseonan di e kliente. Bentana prefabriká por lo general ta trahá di palu òf plèstik. Un ekstenshon riba e dak tambe ta wòrdu yamá kuko òf akkenailtje (prinsipalmente na Groningen). {{Appendix}} chatgpt:Den papiamentu, tragalus ta un palabra ku referi na un ventanita chikí ku generalmente ta instalá riba un muraya haltu, tei, òf den un kas di dak. E palabra mes ta bin di Hulandés "tragaluz" via Spaño (traga = bebe, luz = lus) — literalmente, un lugá pa laga lus drenta. ✅ Den konteksto di construccion Hulandés (i Karibe Hulandes), un "tragalus" ta un ventanita, pero den hulandés moderno e palabra ku ta mas relashona ta "dakkapel" òf "dakvenster", ku ta referí mas espesífikamente na un ventan chi subi for di dak, ku ta kreá espasio i lus den un piso haltu. Diferensha: Tragalus = ventanita (simpel, generalmente no sobresalí for di tei). Dakkapel = estruktura di bentana ku sobresalí for di tei pa kreá mas espasio i lus. 🏚️ Tragalus den Karibe Hulandes Sí, tragalus (of ventanitanan den dak) tabata uza den arquitectura tradicional Karibe Hulandes, inklusí: Kas di plantashon (Boneiru, Kòrsou, Aruba) Kas di pueblo (kas di torto, kas di piedra) Fortifikashon (forte) E motibu principal pa usa un tragalus tabata: Laga lus natural drenta (den tempo ku no tabatin mucha bentanan grandi) Mehorá ventilashon (pa saka kalor fo'i kas) Duna un poko di brisa sin perde protekshon kontra tormenta. Ejemplo: Riba kas di plantashon na Kòrsou manera Landhuis Brievengat òf Landhuis Chobolobo, bo por topa ventanitanan haltu riba e dak ku ta sirbi komo tragalus. Na Aruba, na kas antique den Noord i Santa Cruz, bo por wak esemey. 📜 Origen historiko E uso di ventanitanan haltu (tragalus) a bini ku: Influensia di arquitectura kolonyal Hulandés (especialmente siglo 17-18). Adaptashon lokal pa klima tropikal — ventilashon tabata esencial. Manká di material di konstrukshon — un bentana chikí tabata mas fasil pa instala den muraya di torto òf piedra. ✏️ En Resúmen Aspekto Tragalus Dakkapel Definishon Ventanita haltu Bentana sobresaliente for di tei Funshon Lus i ventilashon Lus, ventilashon, espasio Material Hout, piedra, torto Hout, tei, glas Uzo den Karibe Sí, den kas antique Raro, mas den Hulanda [[:Kategoria:Konstrukshon]] -------------- {{Multiple image | total_width = 650 | align = center | caption_align = center | border = | image1 = Government building in Camacuri (Aruba) 17 33 16 604000.jpeg | caption1 = Edificio di Impuesto di [[Aruba]] | image2 = DRCUR-EXT-Resort-4110-TM.jpg | caption2 = Dream Curaçao Resort na [[Willemstad]] | image4 = Emmanuel Catholic Chapel.jpg | caption4 = Kapel Emanuel na [[San Nicolas]] | image3 = Maduro & Curiel's Bank, Willemstad, Curaçao.jpg | caption3 = Edificio di [[Maduro & Curiel's Bank N.V.|MCB]] na Willemstad }} --------------- * [[Florin karibense]] (aanvullen) Siman pasá a tuma lugá e desvelo ofisial di e diseño di e Guilder Karibense, e moneda nobo ku lo ta den sirkulashon na Kòrsou i Sint Maarten entrante 31 di mart 2025. Banko Sentral di Kòrsou i Sint Maarten (CBCS) a presentá e biyetenan i monedanan simultáneamente na ámbos pais.<ref name="deel 1">[https://curacao.nu/de-caribische-gulden-een-stap-richting-economische-stabiliteit-in-2025/ De Caribische Gulden: Een stap richting economische stabiliteit in 2025], curacao.nu (26 di desember 2024)</ref> -- 2025 lo ta e aña di plaka nobo ku introdukshon di e Golder Karibense. E seri nobo di biyete ta inspirá pa e ‘Mundu Bou di Laman’. E parti dilanti di e biyetenan ta mustra e fauna bou di awa colorido di Curaçao y Sint Maarten, como simbolo di e laso entre ambos pais. E diversidat úniko di animalnan marino, segun Banko Sentral, ta un rekordatorio di e poder di koperashon i metanan kompartí, apesar di kada pais su propio identidat. E parti patras di e biyetenan ta deskribí bista históriko i kultural importante di Kòrsou i Sint Maarten. Loke ta spesial di e seri nobo aki ta su diseño: e parti dilanti tin un diseño horizontal tradishonal, miéntras ku e parti patras ta orientá vertikalmente. Ta prome biaha cu biyetenan cu patras vertical ta wordo emiti na Curaçao y Sint Maarten. E seri di florin Karibense ta inkluí sinku biyete di bankero ku e siguiente denominashonnan: 10 Cg, 20 Cg, 50 Cg, 100 Cg i 200 Cg. Cada biyete tin su propio color. 2025 lo ta e aña di plaka nobo ku introdukshon di e Golder Karibense. E seri nobo di biyete ta inspirá pa e ‘Mundu Bou di Laman’. E parti dilanti di e biyetenan ta mustra e fauna bou di awa colorido di Curaçao y Sint Maarten, como simbolo di e laso entre ambos pais. E diversidat úniko di animalnan marino, segun Banko Sentral, ta un rekordatorio di e poder di koperashon i metanan kompartí, apesar di kada pais su propio identidat.<ref name="deel 3">[https://curacao.nu/nieuwe-caribische-gulden-een-ode-aan-de-onderwaterwereld-20g/ Nieuwe Caribische Gulden: een ode aan de onderwaterwereld (20g)], curacao.nu (27 di desember 2024)</ref> E parti patras di e biyetenan ta deskribí bista históriko i kultural importante di Kòrsou i Sint Maarten. Loke ta spesial di e seri nobo aki ta su diseño: e parti dilanti tin un diseño horizontal tradishonal, miéntras ku e parti patras ta orientá vertikalmente. Ta prome biaha cu biyetenan cu patras vertical ta wordo emiti na Curaçao y Sint Maarten. E seri di florin Karibense ta inkluí sinku biyete di bankero ku e siguiente denominashonnan: 10 Cg, 20 Cg, 50 Cg, 100 Cg i 200 Cg. Cada biyete tin su propio color. == denominashon di mas chikitu: 10 florin == E biyete di dies florin karibense ta predominantemente hel i tin un imágen di e '''angelfish gris''' na e parti dilanti i e '''faro di Klein Curaçao''' na e parti patras.<ref name="deel 2">[https://curacao.nu/nieuwe-caribischegulden-een-ode-aan-de-onderwaterwereld-10g/ Nieuwe Caribische Gulden: een ode aan de onderwaterwereld (10g)\, curacao.nu (26 di desember 2024)</ref> E angelfish gris por krese te sesenta sentimeter di largura. E espesie aki tin un kurpa den forma di disko ku un kabes relativamente grandi. Angelfish adulto gris ta gris kla ku manchanan pretu tur kaminda, miéntras ku nan kabes ta gris kla ku un boka mas kla ainda. E hóbennan, di otro banda, ta pretu ku sinku strepi hel briante ku ta kore vertikal riba nan kurpa. Hubenilnan ta wòrdu hañá generalmente riba e rif òf den kama di yerba di laman, kaminda nan ta traha na “stashonnan di limpiesa” meskos ku garnachi mas limpi ta hasi, pa deshací di parasito di piská mas grandi. Adultonan por lo general ta habitá rifnan i por wòrdu hañá na profundidatnan te ku trinta meter. E konki reina ta un snèk ku ta biba prinsipalmente den kama di yerba di laman i riba banki di santu i por krese basta grandi. Karakolnan adulto por krese te mas o ménos 35 sentimeter di largura. E karakolnan aki ta herbívoro i ta alimentá nan mes ku material di mata ku ta haña entre e yerba di laman. E conchi reina ta birando mas y mas raro den hopi parti di Caribe pasobra su carni ta wordo considera un delicia y hopi biaha ta wordo haya riba platonan. Ta p’esei tin vários inisiativa pa kria nan den koutiverio pa produkshon di kuminda òf laga nan bai bèk den naturalesa. Kasi no tin ehemplar adulto real ku a sobra den e awanan interior di Kòrsou. Patras == Di dos denominashon: binti florin Cg 20 == E biyete di binti florin Karibense ta predominantemente blou i tin e rayo di águila mancha dilanti i Simpson Bay patras. Cu un envergadura di casi tres meter, e Spotted Eagle Ray ta un di e especienan di rayo mas grandi den nos awanan. E ta wòrdu rekonosé fásilmente pa su fondo skur ku numeroso mancha blanku i un barika kompletamente blanku. E rayonan aki tin un rabo largu i punta ku vários spina venenoso. E rayonan aki ta kome bivalvo, entre otro, i ta buska nan riba fondo di santu. Nan ta koba den santu i tin bia ta zwaai esaki ku nan “alanan”. Tambe nan ta come cangreu, cangreu ermitaño y caracol manera e queen clam. Rayonan di águila mancha ta hopi sosial i hopi bia ta landa den grupo chikí.<ref name="deel 3"/> Yellow Cowries ta '''karakol di laman''' ku ta wòrdu hañá den mayoria di laman tropikal. Den pasado, diferente tipo di cowries tabata hunga un ròl importante den komersio i kultura. Kaska di cowrie tabata wòrdu usá histórikamente komo moneda, partikularmente na China, Afrika, New Guinea i Indonesia. E barkunan di e Kompania di India Oriental Hulandes (VOC) tabata komersia ku kaska di kowrie, spesialmente e “kaska di kaska di plaka” ku tabata representá un balor monetario, i tabata usa nan komo un medio di pago, inkluso pa kumpra hende sklabisá. Awendia nan ta wòrdu apresiá prinsipalmente komo kosnan di kolekshon i ta wòrdu usá den joyas. Karakol tin un dieta hopi spesífiko ku ta varia pa kada espesie. Algun ta karnivoro, algun herbívoro i algun omnívoro. Nan tin un struktura di alimentashon úniko yamá un “radula” den nan boka, ku ta funshoná komo djente, superfisie di yerba i kòrta kuminda.<ref name="deel 3"/> Patras == Di tres denominashon: biyete di 50 Cg == E biyete ta predominantemente bèrdè i tin e '''turtuga di laman bèrdè''' na e parti dilanti i e playa di '''Grote Knip''' na e parti patras.<ref>[https://curacao.nu/nieuwe-caribische-gulden-een-ode-aan-de-onderwaterwereld-50g/ Nieuwe Caribische Gulden: een ode aan de onderwaterwereld (50g)], curacao.nu (28 di desember 2024)</ref> E turtuga bèrdè di laman ta wòrdu hañá den tur laman tropikal i subtropikal na mundu, inkluyendo den Karibe. E turtuga bèrdè di laman ta un herbívoro i ta kome prinsipalmente yerba di laman. E turtuganan ta sòru pa e yerba di laman no krese muchu largu i sofoká su mes. Esaki ta permití e ekosistema di yerba di laman pa mantené su funshonnan mas importante, esta komo un krèsh pa hopi bestia marino. E turtuga di laman bèrdè ta pues un espesie klave ku ta hunga un ròl esensial den tene nos oséanonan saludabel. Turtuga machu nunka no ta regresá tera. E hembranan ta bin tera solamente pa pone webu. Turtuga muhé ta traha vários nèshi pa aña. Turtuga ta protehá i den peliger di ekstinshon rònt mundu. E '''tellin''' faborito. E espesie di karakol bivalvo aki ta wòrdu hañá den henter Karibe, prinsipalmente na profundidatnan di te ku trinta meter. E kaska, ku ta wòrdu trahá dor di e karakolnan mes, por ta basta grandi, algun ta alkansá un diameter di mas o ménos ocho centimeter. E kaska ta di koló krema pa blanku ku randnan un poko haltu i hopi espasiá. E parti paden di e kaska ta hel. E dos mitarnan di e kaska por lo general ta pas bon huntu i hopi bia ta kubri ku alga i otro organismonan, proveyendo un kamuflahe ekselente riba e ref. E espesie aki ta filtrá kuminda for di awa di laman dor di chupa awa aden, filtr’é i despues “spuit afó” awa limpi. Patras Grote Knip Beach. Curaçao ta konosí pa su playanan relativamente chikí skondí den bahianan kómodo. Asta Grote Knip Beach ta situá den un bahia asina. E santu riba e playanan ta konsistí di entre otro e fekalnan di piská ku ta kome alga i otro organismonan marino. Segun ku e piskánan aki ta raspa alga for di piedra di koral i piedra di kalki, nan ta kita pida pida kalki tambe. E material aki despues ta wòrdu ekskretá komo granula chikitu di kalki, ku eventualmente ta akumulá riba playa komo santu blanku debí na akshon di ola. Piská papagai ta entre e espesienan responsabel pa e proseso aki. ------------------- '''Petróleos de Venezuela, SA''' ('''PDVSA''') ta e kompania estatal di [[Venezuela]] riba tereno di petroleo i gas natural. E kompania tin aktividatnan den eksplorashon, produkshon, refinamentu, merkadeo, transporte i eksportashon di petroli, i tambe eksplorashon i produkshon di gas natural. El a kuminsá su operashon na 1976 despues di e nashonalisashon di e industria petrolero di e pais pa dekreto di gobièrnu riba 30 di ougùstùs 1975. Tur akshon di e kompania ta ainda propiedad di gobièrnu di Venezuela, kual pais ta e di sinku eksportadó mas grandi di petroli na mundu. == Reserva i produkshon == Venezuela tin e reservanan di petroleo mas grandi na mundu. Na fin di aña 2020, nan tabata balorá na 304 bion bari, òf 17.5% di e total mundial.<ref name=BPWES21>{{en}} [https://www.bp.com/en/global/corporate/energy-economics/statistical-review-of-world-energy.html BP Statistical Review of World Energy 2021], geraadpleegd op 24 juli 2021</ref> [[Arabia Saudita]] ta na di dos lugá ku un porshon di 17.2%. Un gran parti di e reservanan ta konsistí di zeta viskoso, ku ta wòrdu hañá prinsipalmente kantu di [[Riu Orinoco]]. E zeta aki ta ménos fásil pa saka ku zeta konvenshonal. Ku e reservanan di zeta konosí, e pais por mantené e nivelnan di produkshon aktual pa mas ku 500 aña.<ref name=BPWES21/> Na 2005, produkshon di zeta tabata 3.3 mion bari pa dia (bpd), pero pa 2015 esaki a baha te na 2.6 mion bpd.[2] Debí na mal maneho ekonómiko, no tin sufisiente sèn disponibel pa invertí, loke ta kousa ku produkshon ta baha. E bahada aki a sigui despues di 2015 i na 2020 e produkshon tabata 540.000 bpd.<ref name=BPWES21/> Un tendensia similar ta visibel pa refinamentu. Na 2010, kasi 1 mion bpd tabata wòrdu prosesá diariamente ainda, pero na 2019 esaki a baha te na 123.000 bpd.<ref name=BPWES21/> Reservanan di gas ta muchu mas chikitu na 3% di e total mundial, pero tòg signifikante.<ref name=BPWES21/> Produkshon di gas a keda basta stabil entre 2005 i 2017 i a fluktuá alrededor di 30-40 bion m³ pa aña. Tabatin un bahada fuerte na 2018, ku a sigui na 2019 i 2020. Na 2020, mas o ménos 19 bion m³ a wòrdu produsí.<ref name=BPWES21/> == Historia == E kompania a wòrdu fundá dia 1 di yanüari 1976 despues di e nashonalisashon di e industria petrolero di Venezuela. Na sèptèmber 1986, e kompania merikano Southland a bende mitar di e akshonnan di CITGO na Petróleos de Venezuela. Na 1990, PVDSA a kumpra e sobra akshonnan, birando e úniko doño. Ku e transakshon aki, CITGO a wòrdu sigurá di e suministro di krudo i Venezuela a haña un kanal di benta nobo na [[Estadonan Uni di Amérika|Merka]]. Parsialmente debí na e kaida fuerte den prijs di petroleo desde 2015, PVDSA a topa cu problemanan finansiero. E kompania a risibí un fiansa grandi di Rosneft di [[Rusia]] i a kambio a primintí 49.9% di e akshonnan den CITGO komo fiansa.<ref name=CNNROS>CNN [http://money.cnn.com/2017/04/10/news/economy/russia-us-oil-company-citgo/index.html Russia could soon control a U.S. oil company], 10 di aprel 2017, konsultá 4 di ougùstus 2024</ref> Varios polítiko merikano ta preferá di no mira akshonista ruso den refinerianan merikano.<ref name=CNNROS/> Na 1985, gobièrnu di [[Teritorio insular (Antias Hulandes)|teritorio insular di Kòrsou]], ku a tuma over e [[refineria Isla]] na Kòrsou for di [[Koninklijke Shell|Shell]], a transferí e operashonnan di e kompania pa Petróleos de Venezuela a base di un kontrato di hür di largu plaso.<ref name="CvC">Canon van Curacao [https://canoncuracao.cw/33-vertrek-shell-komst-en-vertrek-pdvsa/ Vertrek van Shell, komst en vertrek PdVSA], geraadpleegd op 21 december 2023</ref> Invershonnan den e refineria a keda atras, loke ta nifiká ku produkshon tabata wòrdu hasí prinsipalmente ku instalashonnan bieu. E problemanan ambiental ku esaki a enserá a kondusí na hopi demanda kontra e refineria òf kontra di gobièrnu.<ref name="CvC"/> E kontrato di hür di PDVSA a kaduká dia 31 di desèmber 2019. Despues di e salida di PDVSA, un bataya legal a tuma luga pa añanan largu entre Kòrsou i Venezuela. Nan dos finalmente a yega na un akuerdo na desèmber 2023. Venezuela lo suministrá zeta pa dies aña ku un balor ekivalente total di US$ 450 mion, ku lo wòrdu usá pa paga e debe di PVDSA.<ref>Antilliaans Dagblad [https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/28793-olie-voor-schuld-pdvsa Olie voor schuld PDVSA, 21 december 2023], konsultá 4 di ougùstus 2024</ref> ï Na yanüari 2019, Merka a imponé sanshonnan kontra PDVSA.<ref name=NOSUSS>NOS [https://nos.nl/artikel/2269551-vs-legt-sancties-op-aan-venezolaanse-staatsoliebedrijf.html VS legt sancties op aan Venezolaanse staatsoliebedrijf, 29 januari 2019], konsultá 4 di ougùstus 2024</ref> E kuentanan bankario di e kompania na Merka a wòrdu kongelá i merikanonan no ta permiti di hasi negoshi ku e kompania mas.<ref name=NOSUSS/> E sanshonnan ta un medida punitivo kontra e maneho di [[Nicolás Maduro|presidente Maduro]]. Zeta ta un fuente importante di entrada pa Venezuela i mas ku 40% di tur eksportashon di zeta ta bai pa Merka.<ref name=NOSUSS/> Na 2016, US$19 bion di e benta total di US$42 bion e aña ei a wòrdu generá na Merka. Na òktober 2023, e sanshonnan petrolero riba Venezuela a wòrdu aliviá.<ref name="NOSUSVEN">NOS [https://nos.nl/artikel/2494593-vs-schort-deel-sancties-venezuela-op-na-afspraken-over-vrije-verkiezingen VS schort deel sancties Venezuela op na afspraken over vrije verkiezingen, 19 oktober 2023], geraadpleegd op 21 december 2023</ref> A yega na un akuerdo entre e gobièrnu di Maduro i partidonan di oposishon bou di kua nan a bai di akuerdo pa tene elekshon den e di dos mitar di [[2024]], ku opservadónan internashonal pa garantisá ku nan ta hustu.<ref name="NOSUSVEN"/> E relahamentu ta nifiká ku Venezuela por determiná un biaha mas pa su mes kuantu zeta e ta eksportá i na kua partidonan.<ref name="NOSUSVEN"/> E akuerdo ta en prinsipio bálido pa seis luna. == Laso ku Karibe Hulandes == (es.wiki} === Aruba === Na 1991, PDVSA a atkerí di Chevron e terminalnan di awa hundu den Laman Karibe den serkania di Aruba.<ref name=terminal > {{cite web |url= http://www.petroleumworld.com/es-napa17061901.htm| title= La triste historia de PDVSA, BORCO y San Eustaquio|date=2017-06-13| author=Sergio Sáez | publisher= Petroleumworld.com}}</ref> Na september 2015, Aruba a firma un memorandum di entendimentu cu Citgo pa sondea e re-apertura di e refineria situá na [[San Nicolas]], Aruba, pará desde 2012 pa e operador Valero Energy ku un kapasidat instalá pa refiná 235.000 bpd. Na septèmber 2016, [[parlamento di Aruba]] a aprobá e outorisashon pa Citgo hür e refineria di San Nicolas pa 25 aña i un inversion aprobá pa PDVSA di 685 miyon dollar. Dia 23 di mei 2018, Korte di Aruba a kita e embargo riba dos kargamento di petroleo for di e tankeronan ''Atlantic Lily'' i ''Grimstad'' ku ConocoPhillips a pidi komo parti di su esfuersonan pa kobra un sentensia di arbitrahe kontra PDVSA.<ref> {{citeer web |url=http://eltiempolatino.com/news/2018/may/23/corte-de-aruba-levanto-embargos-pedidos-por-conoco/| titel=Corte de Aruba levantó embargos pedidos por Conoco contra cargamentos de Citgo |datum=2018-05-23| uitgever=El Tiempo Latino}}</ref> Na febrüari 2019, Citgo a para e remodelashon i modernisashon di e proyecto pa motibu di sanshonnan ekonómiko.<ref>{{citeer web |url= https://www.elperiodicodemonagas.com.ve/site/internacionales/renovacion-en-refineria-de-aruba-parada-por-sanciones/| titel=Renovación en refinería de Aruba parada por sanciones |datum=2019-02-20| uitgever=El periódico de Monagas}}</ref> Segun Promé Minister [[Evelyn Wever-Croes]] “E ta muy probable ku nos lo no sigui ku Citgo pero nos ta evaluando kon nos por sali for di e kontrato sin ningun problema".<ref> {{cite web |url=https://meridadigital.com.ve/alnavio-petroleos-de-venezuela-se-desmorona-y-las-repercusiones-son-globales/| title=Pdvsa se desmorona y las repercusiones son globales|date=2019-06-19| publisher= Alnavio }}</ref> Dia 22 di yüni 2021, e kompania Citgo a disidí di likidá 4 kompania supsidiario ku a keda kreá na 2016 ora ku gobièrnu a firma un kontrato di hür a kambio di rehabilitá e refineria di [[San Nicolas]] pa konvertí krudo èkstra-pisá for di e faha di zeta di [[Orinoco]] den krudo lihé. Mirando e problemanan ku a surgi a kousa di retrasonan di e proyecto na 2019 Citgo a termina su negoshi ku Aruba.<ref>«los lazos de la empresa venezolana con la isla empezaron a resquebrajarse al mismo tiempo que las sanciones financieras» {{citeer web |url= https://www.bancaynegocios.com/citgo-liquido-cuatro-filiales-en-aruba-y-cerro-casi-100-de-sus-negocios-en-la-isla/ | titel= Citgo liquidó cuatro filiales en Aruba y cerró casi 100% de sus negocios en la isla|datum=2021-06-22| uitgever=Bancaynegocios}}</ref> === Boneiru === PDVSA ta doño di e terminal marítimo Bonaire Petroleum Company (Bopec)<ref> {{cite web |url= https://prodavinci.com/que-esta-pasando-con-el-caso-conocophillips-versus-pdvsa/ | title= ¿Qué está pasando con el caso ConocoPhillips versus PDVSA?|date=2018-05-06| publisher= Prodavinci }}</ref> ku e kapasidat pa almasená te ku 12 mion bari di zeta krudo i derivadonan ku ta stratégiko pa eksportashon pa [[China]] i Merka. Na sèptèmber 2010, un kandela den dos di su 23 depósito a obligá gezaghebber di Boneiru pa sera e terminal.<ref>{{cita web | url= https://lta.reuters.com/articulo/latinoamerica-petroleo-venezuela-bonaire-idLTASIE68D11S20100914 | title= Terminal de PDVSA Bonaire, cerrado hasta nuevo aviso|date=2010-09-14| publisher= REUTERS | fechaacceso= 10 de julio de 2019 | fechaarchivo= 10 de julio de 2019 | urlarchivo= https://web.archive.org/web/20190710151005/https://lta.reuters.com/articulo/latinoamerica-petroleo-venezuela-bonaire-idLTASIE68D11S2010091}}</ref> Na desèmber 2017, gobièrnu hulandes a duna un ultimatum na PDVSA pa motibu di e falta di invershon den mantenshon di e terminal di Bonaire Petroleum Company (Bopec), lagando solamente sinku di e 21 depósitonan pa operá ku e isla tin, PDVSA a primintí un invershon di 25 mion dòler pa mantenshon i restourashon di e depósitonan.<ref> {{cita web |url= https://elcooperante.com/holanda-envia-ultimatum-a-pdvsa-por-falta-de-mantenimiento-en-terminal-de-bonaire/| title=Holanda envía ultimátum a Pdvsa por falta de mantenimiento en terminal de Bonaire|date=2017-12-20 | publisher= El cooperante}}</ref> Na mei 2018, e kompania ConocoPhillips ku sede na Houston a asumí kontrol di e aktivonan petrolero di Venezuela riba e isla kompania karibense di Boneiru<ref>{{cite web |url= https://www.radiotelevisionmarti.com/a/corte-de-bonaire-autoriza-embargo-millonario-a-pdvsa/175740.html | title= Corte de Bonaire autoriza embargo millonario a PDVSA|date=2018-05-12| publisher= Radio Televisión Martí}}</ref>, na ougùstùs 2018 a yega na un akuerdo ku PDVSA pa e pago di 2.040 mion ku un pago inisial di 500 mion dòler denter di un periodo di 90 dia for di momentu di firma e akuerdo, e sobra suma lo wòrdu pagá tur kuartal den un lapso di kuater aña i mei.<ref name="Sin-nombre-p2Jf-4">{{cite web |url=https://www.voanoticias.com/a/conocophillips-acuerdo-pdvsa-sobre-pago-de-2-000-millones-venezuela/4536051.html| title= ConocoPhillips llega a acuerdo con PDVSA sobre pago de 2.000 millones|date=2018-08-20| publisher= Voa Noticias.com }}</ref> Dia 26 di ougùstùs 2020, gobièrnu di Boneiru a duna òrdu pa hasi bashí e sinku tankinan di almasenahe di zeta ku ta kontené 10 mion bari pa motibu di riesgonan ambiental i falta di mantenshon.<ref> {{cite web |url=https://www.bancaynegocios.com/bonaire-ordena-a-pdvsa-vaciar-tanques-en-terminal-petrolera-por-riesgos-ambientales/| title=Bonaire ordena a Pdvsa vaciar tanques en terminal petrolera por riesgos ambientales|date=2020-08-28| publisher=Bancaynegocios}}</ref> Na mart 2021, e filial di Bopec a deklará bankarota pasobra e no por a paga su debenan.<ref>«El terminal petrolero de Pdvsa en Bonaire tenía capacidad para almacenar unos 10 millones de barriles de petróleo y cargar grandes embarcaciones desde sus muelles de aguas profundas» {{cite web |url=https://talcualdigital.com/filial-en-bonaire-de-pdvsa-se-declara-en-bancarrota-debido-a-sanciones-de-eeuu/| title=Filial en Bonaire de PDVSA se declara en bancarrota debido a sanciones de EEUU|date=2021-03-23| publisher=Tal Cual}}</ref> Na novèmber, un korte di Boneiru a dikta tokante e pago di 41.69 mion dòler pa e debenan atrasá di PDVSA.<ref>{{cite web |url=https://www.bancaynegocios.com/tribunal-de-bonaire-condeno-a-pdvsa-a-pagar-us4169-millones-por-deuda-en-litigio-con-bopec/|title=Tribunal de Bonaire condenó a Pdvsa a pagar US$41,69 millones por deuda en litigio con Bopec|date=2021-11-08|work=Banca y Negocios}}« » </ref> Na mart 2023, un hues di Boneiru a ordená e destaho forsá di kombustibel for di e depósito di 1933 ku tabata kontené 371.790 bari di kombustibel situá den e zona di Kaminda Turistiko, den nortost di e isla, propiedat di e kompania Commerchamp CA, un filial di PDVSA (na balor di mas o ménos 18 mion dòler) ku no tin un lisensia di OFAC pa negoshá esaki, e destaho a wòrdu realisá pa un debe di 41.7 mion dòler ku e supsidiario debe komo honorario i interes di pago atrasá na Bopec.<ref>{{cite web |url=https://cronicasdelcaribe.com/economia/ordenan-la-subasta-forzosa-de-fuel-oil-de-pdvsa-en-bonaire/|title= Ordenan la subasta forzosa de fuel oil de Pdvsa en Bonaire|date=2023-03-17|work=Crónicas del Caribe}}</ref> === Kòrsou === Desde 1985, PDVSA i gobièrnu di [[Kòrsou]] tabatin un kontrato di hür pa e [[Refineria Isla]] ku un kapasidat di 335.000 bari di krudo, konstruí pa Royal Dutch Shell na 1919. Pa 2016, Kòrsou a eksigi pa PDVSA aporta un invershon di 15 bion dòler pa modernis’e pa por a prolonga e contract, pero si esaki no sosode, PDVSA lo keda afo. Na mei 2018, Korte Komersial di Curacao a outorisá ConocoPhillips pa pone beslag riba $636 mion na aktivo di Venezolano PDVSA.<ref name="Sin-nombre-p2Jf-5">{{cite web |url= https://lta.reuters.com/articulo/topNews/idLTAKCN1ID0R1-OUSLT |title= Corte Curazao autoriza a ConocoPhillips embargar 636 mln dlr en activos de venezolana PDVSA |date=2018-05-12 |publisher= Reuters |fechaarchivo= 22 de abril de 2020 |urlarchivo= https://web.archive.org/web/20200422133703/https://lta.reuters.com/articulo/topNews/idLTAKCN1ID0R1-OUSLT}}</ref> PDVSA ta confrontá un krisis di exportashon pa motibu di e bahada den produkshon di krudo, posiblemente e kompania chines Guangdong Zhenrong lo maneha e refineria aki na fin di 2019<ref> {{cite web |url= https://elcooperante.com/menos-ingreos-pdvsa-pierde-refineria-de-curazao-por-desinversion-para-modernizarla/| title= ¡Menos ingresos! Pdvsa pierde refinería de Curazao por desinversión para modernizarla |fecha= 19 de sep 2016 | publisher= El Coperante }}</ref><ref> {{cita web |url= https://elnuevopais.net/2018/06/22/204038/ | title= Curazao se cansa de PDVSA y busca nuevo operador para refinería Isla|pages= ConocoPhillips en mayo obtuvo órdenes judiciales e incautó algunos inventarios, activos y cargas de PDVSA en el Caribe|fecha=22 de junio de 2018 | publisher= El Nuevo País Zeta }}</ref> tin mas di un aña ta sufriendo severamente di e krisis na Venezuela. Gobièrnu di Kòrsou ta buskando un operadó nobo pa remplasá PDVSA i e sesamentu di e lease ta surgiendo komo esun mas probable. Sinembargo, PDVSA a logra finalisá e kontrato di hür pa un aña mas pa uso di almasenamentu, te ku desèmber 2020.<ref>«Refinería di Korsou extendió por un año el contrato que permite a PDVSA operar ese complejo con capacidad de 335.000 barriles de crudo diario»{{cite web |url=https://www.elnacional.com/economia/refineria-de-curazao-extendio-acuerdo-de-operaciones-con-pdvsa/|title=Refinería de Curazao extendió acuerdo de operaciones con Pdvsa|fecha=2 de diciembre de 2019| publisher=El Nacional}}</ref> Riba 26 di ougùstùs 2020, PDVSA a wòrdu demandá pa $51 mion dor di e kompania petrolero di Kòrsou, doño di e Refineria Isla na Kòrsou pa inkumplimentu ku e kontrato di pago mensual akumulá for di fin di 2018.<ref> {{cite web |url=https://www.bancaynegocios.com/otra-demanda-para-pdvsa-refineria-de-curazao-exige-pago-de-us51-millones/| title= Otra demanda para Pdvsa: Refinería de Curazao exige pago de US$51 millones|fecha= 28 de agosto de 2020| publisher=Bancaynegocios}}</ref> E refineria di Isla ta inaktivo for di mei 2018 i PDVSA tin un kontrato di hür kaduká pa su kapasidat di almasenamentu di 15 mion bari den su 38 tanki i dos waf di karga, un 25 % di su depósitonan (9 tanki) lo wòrdu hür na e kompania petrolero SPS Drilling E&P, PDVSA a bin ta desokupá parti di su zeta wardá despues di e sanshonnan na 2020, miéntras ku su doño Korsou ta buskando un operadó nobo.<ref> {{cite web |url=https://www.bancaynegocios.com/refineria-de-curazao-reemplaza-a-pdvsa-y-adjudica-a-petrolera-sps-oferta-de-arrendamiento-de-tanques/| title=Refinería de Curazao reemplaza a Pdvsa y adjudica a petrolera SPS oferta de arrendamiento de tanques |date=2020-09-03| publisher=Bancaynegocios}}</ref> E kompania Kòrsou tin plania pa destaho e zeta wardá Petroleo di PDVSA pa regla algun debe laboral cu el a laga pendiente.{{cite web |url= https://www.bancaynegocios.com/curazao-tendra-que-subastar-petroleo-para-pagar-deudas-dejadas-por-pdvsa/| title=Curazao tendrá que subastar petróleo para pagar deudas dejadas por Pdvsa|date=2021-06-02| publisher=Banca y Negocios}}</ref> Riba 30 di augustus, a determina ku PDVSA ta obligá di paga Kòrsou un debe atrasá pa e hür di e Refineria di Isla, despues di a perde e apelashon den kual a priminti di paga 20 mion dòler pa aña na hür pa daño i perhuisio na momentu di terminashon di e kontrato i lunanan akumulá di hür, parti di e debe ei a wòrdu kobra direktamente dor di RdK, kontra e stòknan di zeta krudo i produktonan akabá, ku a wòrdu wardá na e terminal di Bullenbaai.<ref>« El 30 de diciembre de 2019, Curazao reclamó su derecho a la “rescisión especial” del contrato con Isla, y le exigió a la empresa la cancelación de 100 millones de dólares, el asunto es por la reclamación de indemnización por daños y perjuicios derivados del cese abrupto del arrendamiento» {{cita web |url=https://www.bancaynegocios.com/pdvsa-perdio-apelacion-y-esta-obligada-a-cancelar-deudas-pendientes-por-operacion-de-refineria-en-curazao/| title= Pdvsa perdió apelación y está obligada a cancelar deudas pendientes por operación de refinería en Curazao|fecha=31 de agosto de 2021| publisher=Banca y Negocios}}</ref> Un korte na Kòrsou a outorisá benta di akshonnan di e filial di Pdvsa: Propernyn ta un filial di PDVSA, ku ta manehá e akshonnan di Nynas pa kubri e debe no pagá na e kompania Korsou di 52 mion dòler, miéntras ku ConocoPhillips tambe ta drenta e espera di e likidashon di akshonnan ku a gana un demanda pa 10.000 mion dòler.<ref>« Al igual que Curazao y Aruba, Bonaire fue en su día una parte clave de la red logística de Pdvsa en el Caribe holandés. En los últimos años, las sanciones de EE.UU., los agresivos embargos de ConocoPhillips y otros demandantes, y la falta de inversiones por parte de la petrolera estatal venezolana, aparte de la caída del suministro de petróleo despojaron a la empresa de sus vínculos comerciales en el Caribe holandés. Se calcula que Venezuela tiene una deuda pendiente de 160.000 millones de dólares, entre bonos, laudos arbitrales y otros pasivos» {{cita web |url=https://www.bancaynegocios.com/tribunal-autoriza-a-petrolera-curazolena-a-liquidar-acciones-de-filial-holandesa-de-pdvsa-para-cobrar-deuda/ | title=Tribunal autoriza a petrolera curazoleña a liquidar acciones de filial holandesa de Pdvsa para cobrar deuda|fecha= 4 de octubre de 2021| publisher=Banca y Negocios}}</ref> E filial di PDVSA tin te ku 31 di desèmber 2022 pa benta privá di su akshonnan.<ref>{{cita web |url= https://talcualdigital.com/tribunal-de-la-haya-da-prorroga-al-embargo-de-acciones-propernyn-bv-filial-de-pdvsa/| título=Tribunal de La Haya da prórroga al embargo de acciones en Propernyn BV, filial de Pdvsa|fecha=4 de septiembre de 2022| sitioweb= Tal Cual|fechaacceso= 20 de abril de 2023|cita= }}</ref> Na aprel 2023, e refineria di Kòrsou na e isla di Kòrsou ta eksigí di PDVSA e pago di US$62.3 mion ku e debe pa e no-kanselashon di e servisio eléktriko dor di e kompania petrolero venezolano entre e añanan 2018 i 2019 i e demanda a keda gana den un korte di New York.<ref>{{cita web |url=https://www.bancaynegocios.com/refineria-de-curazao-exige-a-pdvsa-que-pague-us623-millones-que-adeuda-por-servicio-electrico/| título= Refinería de Curazao exige a PDVSA que pague US$62,3 millones que adeuda por servicio eléctrico|fecha= 20 de abril de 2023| sitioweb=Banca y Negocios|fechaacceso= |cita=Otro litigio: la empresa petrolera de Curazao inició un litigio contra PDVSA en Suiza, por la falta de mantenimiento de la Refinería Isla, así como también por los daños ocasionados en el ecosistema, por una indemnización de US$1.000 millones }}</ref> Na desèmber PDVSA a kontestá ku e lo regla su debe dor di suministrá kombustibel, Venezuela na òktober a proveé ​​un oportunidat pa un akuerdo, despues ku Kòrsou a apelá na un korte di New York na 2020 pa enforsá un pago di 51 mion dòler di e debe akumulá te na e punto ei.<ref>{{cite web |url= https://www.bancaynegocios.com/reuters-pdvsa-saldara-deuda-con-refineria-de-curazao-suministrando-combustible/| título=Reuters: PDVSA saldará deuda con refinería de Curazao suministrando combustible|fecha=18 de diciembre de 2023| sitioweb=Banca y Negocios|fechaacceso= |cita= El acuerdo podría permitir la reanudación de las relaciones entre Venezuela, Curazao y Bonaire para que PDVSA pueda reactivar las operaciones de almacenamiento de petróleo y combustible en la terminal Bullenbaai en Curazao }}</ref> Na febrüari 2024, Curaçao Refinery Utilities (CRU) a bende kasi 500.000 bari di zeta di kombustibel propiedat di PDVSA ku tabata warda den e tankinan di Bullenbaai, ku tabata na oferta for di novèmber 2023.<ref>{{cite web |url=https://www.bancaynegocios.com/tras-2-subastas-fallidas-refineria-de-curazao-vendio-de-forma-privada-fueloil-que-pertenecia-a-pdvsa/| título= Tras 2 subastas fallidas: Refinería de Curazao vendió de "forma privada" fueloil que pertenecía a PDVSA|fecha=20 de febrero de 2024| sitioweb= Banca y Negocios |fechaacceso= |cita= }}</ref> {{Appendix}} [[Category:Empresa]] [[Category:Venezuela]] -------------------------- '''Antilliaanse Verffabriek''' of '''AVF Paints''' ta un empresa na Korsou ku ta fabrika verf pa e merkado lokal i e otro islanan di [[Karibe Hulandes]]. == Historia == AVF a wordu funda 17 di november 1959 bou di nomber di ... Fundadonan tabata KoninkIijke Lak-; Fabrica di vernis y verf Molijn y Co. N.V. Fabriek van Compositieverven C.V., B.J. de Castro y Yiunan y S.E.L. Maduro y Sons N.V. Na 2014?, despues di un traspaso pa dononan nobo, el a kambia nomber ofisial pa Pintuco Curacao BV bij overname ?? Fundá na 1960, AVF Paints (Antilliaanse Verffabriek) i su kompania ruman Arvefa (Arubaanse Verffabriek) ta komprometé den entregá produktonan inovativo i di kalidat haltu na e industria di verf i revestimentu. Den un era di konsolidashon, ora mas grandi ta bira mas grandi i nòmbernan di marka ta parse di dominá, AVF Paints ta mantené su parti di merkado i base di kliente leal dor di fabriká e mihó kalidat di verf i revestimentu ku lo surpasá tur otro verf den nos klima tropikal duru i ku moda bieu “pueblo natal” servisio práktiko. AVF Paints ta bo eksperto di verf lokal.<ref>https://www.avfpaint.com/about-us</ref> Antilliaanse Verffabriek NV a wordu funda na Curaçao dia 30 di october 1959 door di KoninkIijke Lak-; Fabrica di vernis y verf Molijn y Co. N.V. Fabriek van Compositieverven C.V., B.J. de Castro y Yiunan y S.E.L. Maduro y Sons N.V. E fabrica cu tin 40 empleado actualmente ta sirbi 80% di e mercado domestico. Na 1972 a lanta un filial na Aruba, Arubaanse Verffabriek N.V.; actualmente 12 empleado y un cuota di mercado di mas o menos 50%.<ref>https://web.archive.org/web/20161120102825/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=369&lang= Antilliaanse Verffabriek NV], Encyclopedie van Curacao</ref> Is op Curaçao opgericht 30 Oktober 1959 door KoninkIijke Lak-; Vernis- en Verffabriek Molijn en Co. N.V. Fabriek van Compositieverven C.V., B.J. de Castro and Sons en S.E.L. Maduro and Sons N.V. De fabriek met 40 werknemers bedient thans 80% van de binnenlandse markt. In 1972 is op Aruba een dochteronderneming opgericht, de Arubaanse Verffabriek N. V.; thans 12 werknemers en een marktaandeel van ca. 50%.<ref>https://web.archive.org/web/20161120102825/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=369&lang= Antilliaanse Verffabriek NV], Encyclopedie van Curacao</ref> Founded in 1960, AVF Paints (Antilliaanse Verffabriek) and his sister company Arvefa (Arubaanse Verffabriek) are committed in delivering innovative and high-quality products to the paints and coatings industry. In an age of consolidations, when bigger gets bigger and brand names seem to dominate, AVF Paints maintains its market share and loyal customer base by manufacturing the finest quality paints and coatings that will outperform all other paints in our harsh tropical climate and with old fashion “hometown” hands on service. AVF Paints is your local paint expert. E febrika ta establese na Asteroienweg. E tin tiendan na Korsou i Aruba. (Arvefa) ---------------------------------- {{Databox}} '''Damen Shiprepair Curaçao''' (DSCu), antes '''Curaçaosche Dok Maatschappij''' (CDM), ta un empresa di eksplotashon di dòk i reparashon di barku ku ta establesé den [[Schottegat]] na [[Kòrsou]] desde 1958. E fasilidatnan i infrastruktura di e dòknan i waf ta propiedat di CDM Holding NV<ref>[https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/28535-meo-houdt-rekening-met-vertrek-damen MEO houdt rekening met vertrek Damen], [[Antilliaans Dagblad]] (26 di oktober 2023)</ref> , un kompania di gobièrnu di Kòrsou fundá na 1958. Desde 2017 DSCu ta hür i opera esakinan. == Historia == Curaçaosche Dok Maatschappij a wòrdu fundá na desèmber 1958 a base di un akuerdo entre [[Refineria Isla|Curaçaosche Petroleum Industrie Maatschappij]] (CPIM) ku su supsidiario [[Curaçaosche Scheepvaart Maatschappij]] (CSM) i e companianan N.V. Combinatie Pletterij Nederhorst, Dok- en Werf Maatschappij Wilton¬Feijenoord N.V. i Nederlandse Dok¬ en Scheepsbouw Maatschappij v.o.f.<ref>{{citeer web|titel=N.V. Curacaose Dok Maatschappij|werk=[[Amigoe]]|datum=1958-10-29|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010405174:mpeg21:p002|bezochtdatum=2024-04-18}}</ref> Riba 1 di yanüari 1959 CSM a pasa e operashon di e dòknan pa Curaçaosche Dok Maatschappij. For di inisio CDM tabata e empresa di reparashon di barku mas moderno den Karibe i for di 1972 tambe esun mas grandi. CDM a kontribui grandemente na ekonomia di [[Antias Hulandes]]. Het totaal aantal eigen werknemers bedraagt circa 1.200.?? Den un reorganisashon grandi na 1962 e empresa ta tuma over e Reina Wilhelmina dok di NV Combinatie Pletterij Nederhorst i Beatrix dok di refineria Shell.<ref>DRASTISCHE REORGANISATIE BIJ DE CURACAOSE DOKMY. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 19-12-1962, p. 1. Geraadpleegd op Delpher op 18-04-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010461724:mpeg21:p001</ref> E ekspansion di su fasilidatnan i personal a kontinua te aña 1982, ora un reseshon a dal e mundu maritimo. Te fin di e dekada tabatin atrobe un subida den e aktividatnan.<ref>Production manager: 'Sprake van opleving' Curaçaose Dok Maatschappij momenteel enorm veel klanten. "Amigoe". Curaçao, 09-02-1989, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 18-04-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642553:mpeg21:p003</ref> Na 2015 e empresa hulandes Damen Shipyard Group a traha un waf di reparashon na Kòrsou pa e toubotnan, fabriká pa Damen, ku ta navega den [[Laman Karibe]]. Riba proposishon di gobièrnu di Kòrsou, e grupo tambe a tuma over dia 1 di febrüari 2017 e aktividatnan di CDM, ku den un forma kontrolá a bai fayit na ougùstùs 2016.<ref>Antilliaans Dagblad 2 februari 2017</ref><ref>https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/24433-faillissement-cdm-opgeheven Faillissement CDM opgeheven], [[Antilliaans Dagblad]] (4 di oktober 2021)</ref> Bou di nòmber i maneho nobo e empresa a logra rekobrá un posishon den top na Karibe na 2018, ofresiendo un seri di servisio den mantenshon, reparashon, adaptashon i konvershon di barkunan i konstrukshonnan offshore di tur tamaño. == Dòknan == Den kurso di tempu a operá diferente dòk: * ''Reina Wilhelmina'': dòk flotante, 3000 dwt, 1926 -1980 (antes di NV Combinatie Pletterij Nederhorst) * ''Juliana'' - dòk flotante, 4000 dwt, 1929-1946 (bendi na Surabaya) * ''Beatrix''- dòk kobá di 28.000 dwt, 192 meter largu (1943 - presente) * ''Antilia'': dòk kobá di 120.000 dwt, 280 meter largu (april 1972 - presente) Banda di esei tin dos dòk flotante desde 2018.<ref>https://knipselkrant-curacao.com/pbc-videoreportage-aankomst-drijvende-droogdokken-damen/ Videoreportage aankomst drijvende droogdokken Damen], 30 aprel 2018</ref> Despues ku nan tabata defekto pa algun tempu a disidi pa saka nan por kompleto for di waf den kurso di 2024.<ref>[https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/29316-damen-verwijdert-2e-drijvende-dok Damen verwijdert 2e drijvende dok], [[Antilliaans Dagblad]] (17 di aprel 2024)</ref> {{Appendix}} [[Category:Empresa]] [[Category:Kòrsou]] ===Damen ==== * Desde 2017 Damen Shiprepair Curacao ta hür i ta eksplota e fasilidatnan i infrastruktura den waf di CDM di un kompania di gobièrnu funda na 1958, CDM Holding NV. <ref>[https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/28535-meo-houdt-rekening-met-vertrek-damen MEO houdt rekening met vertrek Damen], [[Antilliaans Dagblad]] (26 di oktober 2023)</ref> Desde 20?? propiedad di Antias Hulandes. * Na 2016 CDM a wordu deklara fayit ku a wordu lanta na 2021 wegens gebrek aan baten.<ref>https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/24433-faillissement-cdm-opgeheven Faillissement CDM opgeheven], [[Antilliaans Dagblad]] (4 di oktober 2021)</ref> Na 2015 Damen a traha un waf di reparashon na Kòrsou pa e trailernan ku Damen a traha i ku ta bula den awa karibense. Riba 1 di febrüari 2017, riba proposhon di e Gobièrnu di Kòrsou, e Grupo tambe a tuma over e aktividatnan di CDM, ku den un forma kontrola a bai fayit na ougùstùs 2016.<ref>Antilliaans Dagblad 2 februari 2017</ref> Personal i material a pasa pa e kompania nobo Damen Shiprepair Curaçao (DSCu). E pianan flosante di e CDM lo ser remplasá durante di aña 2018 ku pianan mas grandi: pianan C lo bira 230 pa 45 meter i pianan D 108 pa 23 meter. E kantidat aki ta úniko den Karibe i Latino-Amerika.<ref>[https://knipselkrant-curacao.com/ad-slotuitdeling-failliet-cdm/ Slotuitdeling failliet CDM], Antilliaans Dagblad 22 maart 2018</ref> Damen bouwde in 2015 een reparatiewerf op [[Curaçao]] voor de door Damen gebouwde sleepboten die in de Caribische wateren varen. Op voorstel van de Curaçaose regering nam de Groep op 1 februari 2017 ook de activiteiten over van de [[Curaçaose Dokmaatschappij]] (CDM), die in augustus 2016 gecontroleerd failliet was gegaan.<ref>Antilliaans Dagblad 2 februari 2017</ref> Personeel en materieel ging over naar het nieuwe bedrijf Damen Shiprepair Curaçao (DSCu). De oude drijvende dokken van de CDM worden in de loop van 2018 vervangen door grotere: dok C wordt 230 bij 45 meter en dok D 108 x 23 meter. Deze omvang is uniek voor het Caribisch gebied en Latijns-Amerika.<ref>Antilliaans Dagblad 22 maart 2018</ref> *NOTES Van ds zijde van de afdeling „Public Relations" van de CPIM kregen wij het volgende bericht: De N.V. combinatie Plet terij--Noderhorst tezamen mol de Nederlandsche dok- en scheepsbouw maatschappij V.O.F, on do N.V. dok-on werf maatschappij Wilton-Feyenoord hebben in principe overeenstemming bereikt mei do N.V. Curacaosche Petroleum Industrie maatschappij en de N.V. Curacaosche scheepvaart maatschappij-, op grond waarvan hol thans door laatstgenoemde maatschappij geëxploiteerde Beatrix dok met bijbehorend scheepsreparatiebedrtjf als mode do bedrijven dor N.V. combinatie Pletterij-Nederhorsl binnenkort als oen bedrijf zullen worden geëxploiteerd door oen 'o stichten „N.V. Curacaose dok maatschappij". De nieuwe N.V. zal hierdoor beschikken over do grootste en modernste schoepsreparatie-faciliteiten in hot Caraibisch gebied.<ref>N.V. Curacaose Dok Maatschappij. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 29-10-1958, p. 2. Geraadpleegd op Delpher op 14-04-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010405174:mpeg21:p002</ref> In 2017, DAMEN Shipyards took over the facilities and invested heavily in infrastructure, as well as the upgrading and training of its workforce. With two large graving docks and two floating docks, cranes with capacities of up to 75 tons and more than 2,000 meters of repair wharves and fully equipped repair shops, DAMEN Shipyards is one of the largest and best-equipped ship repair facilities in the Caribbean. Er zijn twee gegraven dokken, namelijk het 30.000 dwt Beatrixdok, gebouwd door de Shell in 1942/1943 en het Antiliadok, groot 130.000 ton, in april 1972 officieel in gebruik gesteld door Gouverneur Leito. Het bedrijf heeft in belangrijke mate bijgedragen aan de economie van de Nederlandse Antillen, heeft tot 1982 voortdurend uitgebreid zowel in faciliteiten als in mankracht, maar is in 1982 getroffen door de recessie in de scheepvaart. Het totaal aantal eigen werknemers bedraagt circa 1.200. Door de moderne faciliteiten kunnen alle scheepsreparaties worden verricht. Het heeft technisch gezien in de internationale scheepvaartwereld een zeer goede naam. De Curaçaosche Dok Maatschappij beschikt behalve over de twee gegraven dokken ook over diverse reparatiekaden, dok- en kadekranen en modern ingerichte werkplaatsen.<ref>[https://web.archive.org/web/20161120102825/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=369&lang= Curacoasche Dok Maatschappij NV], Encyclopedie van Curaçao</ref> Ter gelegenheid van de ingebruikneming van het grootste commerciële droogdok van het westelijk halfrond zal de post'administratie van de Nederlandse Antillen op 7 april 1972 een bijzondere frankeerzegel in de waarde van 30 cent uitgeven. Het ontwerp van deze zegel werd verzorgd door de heer Oscar Ravelo op Curacao. Op de eerste dag van uitgifte zullen de enveloppen uitsluitend gefrankeerd met deze zegel voorzien worden van een eerste-dag-stempelafdruk.<ref>Speciale zegel voor Curacaos droogdok. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 02-02-1972, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 14-04-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010461089:mpeg21:p003</ref> Overname per 1 februari 2017 door Damen Shipyard Group<ref>[https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/15195-damen-trots-op-curacaose-werf Damen trots op Curacaose werf], [[Antilliaans Dagblad]] (5 di februari 2017) </ref> {{Appendix}} Curaçaosche Dok Maatschappij N.V. is een dok- en scheepsreparatiebedrijf gevestigd in Curacao. Het kwam in december 1958 voort uit de combinatie [[Refineria Isla|Curacaos Petroleum Industrie Maatschappij]] (CPIM) en [[Curaçaosche Scheepvaart Maatschappij]] (CSM) en de N.V. Combinatie Pletterij Nederhorst, de Dok- en Werf-Maatschappij Wilton¬Feijenoord N.V. en de Nederlandse Dok¬ en Scheepsbouw Maatschappij v.o.f., waarbij op 1 januari 1959 het dokbedrijf van CSM overgedragen werd aan de N.V. Curaçaosche Dok Mij. Na 1972 e tabata e empresa di reparashon di barku mas grandi den Karibe. El a logra rekobrá un posishon den top na 2018, despues ku e grupo hulandes multinashonal a tuma over e maneho di CDM na 2017 pfresiendo servisio amplio den mantenshon, reparashon, adaptashon i konvershon di barkunan i konstrukshonnan offshore di tur tamaño. despues ku esaki a pasa pa e grupo hulandes Damen Shipyards na 2017. In 2017, global player Damen Shiprepair & Conversion took over the management of the Curaçao Drydock Company, established in 1959. Under the new name it will continue offering a full range of services in maintenance, repair, refit and conversion of vessels and offshore constructions of all sizes. Na 2017, e hungadó global Damen Shiprepair & Conversion a tuma over e maneho di Curaçao Drydock Company, establesé na 1959. Den e nòmber nobo e lo sigui ofresé un gama kompleto di servisio den mantenshon, reparashon, adaptashon i konvershon di barkunan i konstrukshonnan offshore di tur tamaño. -------------------- == Tula == * nl.wiki vertalen: Vrijheidsstrijder wordt nationale held Tula werd steeds meer gezien als symbool tegen de slavernij. In 2010 werden hij en andere leiders van de slavenopstand officieel gerehabiliteerd als ‘mannen en vrouwen van eer en goede naam’ en op initiatief van het Fundashon Rehabilitashon Tula werd hij zelfs officieel uitgeroepen tot nationale held van Curaçao.[23] Dit werd nog eens benadrukt in 2013, toen het 150 jaar geleden was dat de slavernij door Nederland werd afgeschaft. Dat jaar werd door de ministerraad namelijk uitgeroepen tot het jaar ter ere van de vrijheidsstrijder Tula.[24] Volgens oud-premier Don Martina kan de nationale held Tula zich nu voegen bij illustere internationale vrijheidsstrijders zoals Nelson Mandela, Martin Luther King en Gandhi.[23] Sinds 2020 is hij opgenomen in het lijstje van vijftig onderwerpen die inkijk geven in de Curaçaose geschiedenis, de zgn. Canon van Curaçao.[25] In Nederland gaat deze erkenning moeizamer. In 2021 werd een motie in de Tweede Kamer om Tula op te nemen in het onderwijs nog afgewezen, maar op 29 oktober 2022 wordt wel een motie aangenomen om meer aandacht geven aan de verhalen van vrijheidsstrijders als Tula en anderen in het onderwijs en tegelijkertijd ook onderzoek naar hen te doen.[26] In de excuses van de Nederlandse regering voor het slavernijverleden wordt Tula door minister-president Mark Rutte met name genoemd.[27] --------- '''Pedro Pablo Medardo de Marchena''' (☆ 29 di yüni 1899]] na [[Kòrsou]] - † Kòrsou 29 di yüni 1899 i a muri 15 di mei 1968 na Boneiru, kaminda el a biba for di aña 1940 te na su morto. Kasi 30 aña el a biba na Boneiru, despues ku gobièrnu kolonial a pone prezu den kampo di konsentrashon pa motibu di su pensamentu revolushonario.<ref>https://awemainta.com/wp-content/uploads/2024/03/BONERIANO-27-03-2024.pdf Bula Waya], Boneriano (27 di mart 2024)</ref> Medardo ta yu di un hudiu ku tabata biba na Kòrsou. Su mama tabata un dama koló skur di Kòrsou ku a kria Medardo. Su tata a sostené su edukashon kompletamente i tambe a rekonosé su yu, for di kua Medardo a haña e fam di su tata, Benjamin Abraham de Marchena. Medardo den e tempu ei tabata negoshante. ==Guera== Durante di Di Dos Guera Mundial, den mei 1940, Gobièrnu Kolonial a disidí di kue diferente hende sospechoso i ku fam straño prezu. Aparentemente nan tabata un peliger pa estado. Entre personanan akí tabatin Fred Fischer fotógrafo, dòkter J. Benesch, tur dos nasé na Alemania i tambe Pader Paul Brenneker ku nan a kere ku el a nase na Berlin i tambe Medardo de Marchena. Medardo no pa motibu kaminda el a nase, pero si pa su pensamentunan ku nan a kategorisá komo peligroso i antikolonial. E tabata un di e promé personanan peligroso ku nan a arestá na Kòrsou., sospecha di ta simpatisá ideanan komunista i pro nazi. Aparentemente tabatin 2 otro Antiano mas den e kampo di konsentrashon na Boneiru, pero mi no a haña konfirmashon di esaki. Den dékada 20 Medardo de Marchena ta haña problema ku iglesia katóliko i asta tabata na punto di kuminsá un kaso den korte kontra iglesia katóliko. Medardo a publiká diferente artíkulo kontra mishon katóliko, i tambe kontra dominio hulandes. E tabata kier a habri wowo di nos komunidat kontra di dominio hulandes i tambe kontra katolisismo. Medardo a batisá i kasa katóliko i su yunan tambe el a batisá katóliko. Durante e lucha akí e ta laga un domi batisá su di 4 yu. ==Publikashon== Na 1929 Medardo a publiká e buki “Ignorancia o educando un pueblo”, despues el a manda un karta pastoral i tambe artíkulonan ( entre pueblo i gobièrnu) den “De Onpartijdige” (1932– 1934). Ni e gobièrnu kolonial, ni iglesia katóliko por a imaginá ku Medardo lo a alkansá asina tantu hende. Den e publikashonnan akí e tabatin algun akusashon hopi serio. Por ehèmpel el a puntra ken tin falta, ku nos no tin nos mes hendenan den posishonnan haltu den komunidat, posishon ku ta nesesario pa duna nos hendenan mas rèspèt. Medardo a splika, ku ta: “hòmbernan blanku ku wowo blou ku ta parse hende muhé dor di nan manera di bisti, ku tin tantu Roma komo Hulanda komo nan patria. Ta nan ta kulpabel ku Kòrsou a keda tras, miéntras ku e poblashon di koló pa mas ku kuater generashon kaba ta gosa di abolishon di sklabitut”. Pedro Pablo Medardo de Marchena ta derá den e santana di Iglesia Protestant na Playa Boneiru. Revishon aktual di 15:57, 15 aprel 2026 Pending: Tragalus - Salario minimo - Barttholomeus Wouter Theodorus van Slobbe - Albert Kikkert - Florin karibense (aanvulling) - Yudansa pa desaroyo - Michelangelo Winklaar - PDVSA (aanvulling) - Antilliaanse Verffabriek - Francio Guadeloupe - Tula (aanvulling) - Medardo de Marchena (aanvulling) - Damen Shiprepair Curacao 0pxp9qg47zrnogyv7gs6b5zugpxwqop 2 8964 192339 189547 2026-05-31T16:48:58Z Caribiana 8320 192339 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ *Aanvullen: Ady Thijsen stub - Roland Laclé stub - Evelyn Wever-Croes - John Booi stub - Domi Tromp falta politiek *Nieuw: [[Union Nacional Arubano]] - [[Richard Arends]] - [[Pedro Bislip]] - [[Lily Beke]] - [[Coby Alders]] - [[Eddy Briesen]] - [[Nilo Swaen]] - [[Lindoro Kwartsz]] - [[Adriaan Dussenbroek]] - [[Daniel Leo]] - [[Alvin Molina]] - [[Lista di partido politico na Aruba]] ---------------- JOSE GEERMAN (Aruba, 19 maart 1917 – San Nicolas, 1977?) Jose Geerman (Aruba, 14 december 1916 – Aruba, ??) was een Arubaanse politicus. Hij was van 19.. tot 197? Lid van de Staten van de Nederlandse Antillen. Ook was hij gedeputeerd en eilandsraadlid. NOTES https://arubanative.com/2021/02/26/historia-di-aruba-un-gran-politico-na-aruba-a-wordo-asesina-cruelmente-pa-un-persona-cu-e-la-duna-di-come-bebe-y-a-dune-luga-di-drumi/ |26 februari 2021 Nos a dedica e historia aki na un gran Arubiano, un politico, defensor di e obreronan y di e naturalesa di Aruba. Un persona cu tabata tin hopi amor pa su isla, hopi ambicion, a skirbi buki, skirbi letra pa cancion y varios articulonan cu a keda publica den corantnan di antes, pero lamentabelmente na aña 1977 destino tabata tin un otro plan pa e gran persona aki. Den un forma hopi cruel y tristo e la wordo asesina, su asesino tabata un persona cu e la saca man yuda, pa despues e wordo paga cu morto. Jose Geerman a nace riba 19 di maart 1917, como hoben e la bay traha na L.A.G.O., pero hopi lihe Jose a ripara cu e tin un ambicion grandi den su bida, cual ta drenta den politica. Na aña 1949, e la tuma e reto grandi aki, durante su carera como politico e la ocupa varios funcionnan halto, entre otro deputado di Aruba, Miembro di Staten di Antiyas, Miembro di Eilandsraad di Aruba. Su prome elecion tabata dia 17 di maart 1949, un elecion cu tabata hopi importante y unico pa Aruba. Pa prome biaha cu Jose Geerman a bay riba un lista politico tabata e elecion di 17 di maart 1949. Un elecion completamente diferente na Aruba. Esaki tabata pa dos motibo, e elecion aki pa prome biaha e ser femenina biba na Aruba, por a eherce su derecho di vota y alabes nan por a postula nan mes tambe como candidato riba e partidonan politico. Señora Laura Wernet Paskel dfm tabata e dama cu a bringa pa muhenan na Aruba haya e derecho di voto y alabes tabata e prome dama cu a subi un lista politico. E otro motibo hopi importante tabata cu e elecion aki, di tres representante den Staten di Antiyas, Aruba a logra haya 8 asiento, mes tanto cu Corsou, den e Staten nobo di Antiyas. Jose Geerman a bira miembro di Staten di Antiyas E dia di elecion mas cu 10 mil persona biba na Aruba a bay eherce nan derecho di voto, E resultado tabata A.V.P. a logra haya mayoria di asiento cu tabata 5 asiento y U.N.A. a haya tres asiento. E candidatonan cu a wordo escohi pa A.V.P. pa representa Aruba den e Staten di Antiyas, tabata Sr. J.Henny Eman (Henny bieu), Juan Irausquin, Porfirio Croes, Moses De Cuba y Jose Geerman. E otro tres representantenan tabata di U.N.A. tabata Felepito Tromp(ex gobernador), Dr. Dussenbroek y Mario Arends. Na augustus 1951, Jose Geerman a bira deputado di Eilandsraad y no por a keda ocupa e puesto di miembro di Staten di Antiyas y a wordo remplaza pa Dr. De la Fuente. Despues di e kiebro den A.V.P., un grupo cu tabata riba lista di A.V.P. a bandona A.V.P. y a lanta P.P.A., hopi hende tabata specula e posicion di Sr. Jose Geerman, pero Shon A Eman na 1955 a bisa bon cla cu Jose Geerman ta un candidato fiel di A.V.P. y cu sigur no lo bandona e partido, Avp. E resultado di e elecion e aña ey, A.V.P. a haya dos asiento so den Staten di Antiyas, e dos asientonan aki a wordo ocupa pa Shon A Eman y Jose Geerman. Jose Geerman mester a retira prome como deputado pa por a ocupa e puesto di miembro di Staten di Antiyas. Na October 1957, Jose Geerman a bira malo y mester a bay Caracas pa un siman pa tratamento medico. Jose Geerman a bandona A.V.P. y a join P.P.A. E aña 1958 no tabata un aña facil pa Jose Geerman, despues di casi 10 aña di tabata un politico hopi activo den e fila di A.V.P., e la dicidi di distancia di e partido aki y join P.P.A. Sr. Geerman a bisa bon cla cu e por steun gobierno, pero e mester por cumpli cu e deseonan di e obreronan. SI no e no por steun e gobierno aki. Na augustus 1962, Sr. Geerman despues di elecion a dicidi di no acepta e puesto di miembro di Staten di Antiyas mas y a bay Hulanda, cu verlof. Sr. Jacobo “Coco” Erasmus a tuma e puesto di Miembro di Staten di Antiyas. Preocupacion pa e desempleo creciente Sr. Geerman durante un reunion di eilandsraad na 1963, a pidi Gobierno pa no hunga politica di avestrus, pero e tabata sa bon cu Gobierno no lo stroba LAGO di introduci 40 ora di trabou pa siman, pa su trahadonan. Sr. Geerman tabata mas preocupa cu e desempleo creciente e tempo ey, pa motibo cu LAGO tabata lay off hende, durante reunion e la haci un pregunta si acaso e trahadonan cu a perde trabou na LAGO, no lo por bay traha na Hulanda. E opcion aki tabata simplemento un sugerencia, pa motibo cu e tempo ey, no tabata tin suficiente trahado na Hulanda y madre patria tabata importa trahado for di Spaña, Italia etc. Entrega di un peticion pa 40 ora di trabou pa siman Jose Geerman hunto cu mas miembro di fraccion di PPA, na 1964 a entrega un peticion na e voorzitter di Eilandsraad pa introduci 40 ora di trabou pa siman, pa tur obrero y tambe tur e trahadonan di gobierno. Pa haci esaki mescos cu recientemente a wordo introduci pa LAGO y SHELL. Na fin di 1964 Sr. Geerman a bira malo y prome siman di januari 1965, e la wordo interna na Hospital, dia 20 di Januari 1965, e la sali for di hospital, pero e tabata tin mester di hopi sosiego. Reunion di presupuesto 1965 Durante tratamento di e presupuesto diamars 9 di februari 1965, Sr. Geerman ferozmente a expresa su mes, pa locual Hulanda tabata haci cu Antiyas, e tempo Hulanda tabata haci hopi dificil pa financia proyectonan na Antiyas, nan no tabata aproba tur proyecto di biaha, pero nan tabata studia cada proyecto apart y tabata dura masha hopi pa cada proyecto wordo financia. Pero ora di financia otro pais, nan no tabata haci asina dificil. Sr. Geerman a pidi pa Antiyas pone un representante ” estilo watchdog na Hulanda y na Brussels pa percura cu e financiamento bay mas lihe. E la propone na gobierno pa tur hende traha 8 ora pa dia y maximo 45 ora pa siman, ” tempo di catibu a pasa”. E la pidi Gobierno di Antiyas institui mas pronto cu ta posibel un comision pa stipula e Grammatica, Ortografia y Vocabulario di papiamento, pa motibo cu su persona ta skirbiendo un buki y ainda no tin reglanan pa skirbi papiamento. Tambe e la pidi gobierno pa haci algo cu e tarifanan hopi halto di electricidad y hopi mas punto valioso cu e la trece dilanti pa trata na logra e felicidad y tranquilidad na Aruba. Jose Geerman como escritor Señor Geerman tabata tin varios hobby y un di nan tabata skirbi. Na April 1965, Jose a skirbi un buki, e titulo tabata “Juancho di Rooi Spokie” e la splica bon cla cu e buki no tin nada di haber cu politica, pero su amor pa e folklor, e cultura di Aruba. Na 1961 e la yega di skirbi un articulo cu a keda publica den Simadan, e titulo di e articulo tabata “Awa cero y maishi rabo”. Durante hopi aña e tabata colecta informacion pa skirbi un buki, su intencion tabata pa publicanan despues cu e bay cu pensioen, pero e no por a warda asina hopi mas. Gezaghebber di e tempo ey Sr. O. Henriquez a haya e prome exemplar pa lesa. Invitacion di Gobernador Debrot Diadomingo 24 di oktober 1965 Gobernador di antiyas di e tempo ey Señor Debrot, a invita algun escritor local pa un encuentro cu su persona kende tambe ta un escritor. Cada invitado a presenta na Gobernador nan bukinan. Jose Geerman tambe tabata un di e invitadonan, e no tabata solamente un politico, pero un escritor Arubano tambe. “Oh Lovely Moonlight” un poesia cu a wordo uza como letra pa un cancion Jose Geerman, banda di tabata un politico, un escritor di buki y articulo den corant, tabata tin mas talento, entre otro di skirbi letra pa cantica. Jose Geerman, te hasta a yega di haya un oferta for di un compania discografico Mericano, pa un cancion cu ela composita ” Oh lovely Moonlight” tambe nan a pidi Geerman pa manda mas composicion di cantica. “Oh Lovely Moonlight”, a wordo skirbi 30 aña prome pa Jose Geerman como un poesia tocante Moonlight, e poesia aki a wordo traduci na ingles y a wordo uza como letra di un cancion. Ela manda esaki pa e compania discografico. E prome persona cu a canta e cancion aki tabata Ernie Susser y esaki a wordo graba riba disco como prueba y a wordo manda pa e compania mericano. E compania tabata dispuesto pa graba e disco aki, pero a conseha Geerman pa busca un cantante mas conoci pa canta e cancion aki. Un proyecto di Jose Geerman “Masiduri”, su amor pa e naturalesa di Aruba Na Januari 1967, un grupo di miembro di Eilandsraad a haci un bishita na e herbebossing proyect na Miramar. E herbebossing proyect tabata inclui cu annualmente lo planta entre 2 mil pa 3 mil mata. E proyecto tabata mustrando hopi exitoso, mirando cu 80 porciento di e matanan a logra crece. Pa evita cu cabrito ta come e matanan, nan tabata wordo protegi pa barinan di zeta. E ultimo parti di e bishita di e miembronan di Eilandsraad, tabata Masiduri. Masiduri tabata un lugar hopi stima pa Jose Geerman. Jose Geerman a inicia e proyecto aki y su intencion tabata pa haci e area aki un natuurreservaat, caminda e flora y fauna hunto lo por wordo protegi. Na 1964 Señor Geerman como hefe di werkverschaffing a cuminsa cu e proyecto di Masiduri, conhuntamente cu e trahadonan di Werkverschaffing. Sr. Geerman su amor, aprecio y e empeño pa perserva e naturalesa di Aruba tabata hopi grandi. Jose Geerman kier a perserva e Aruba di antes pa futuro generacionnan. E amor grandi cu e tabata tin pa Aruba su naturalesa, a haci’e cuminsa cu e proyecto aki y hopi lihe a bira exitoso. Jose Geerman hunto cu e trahadonan di Werkverschaffing a haya un tereno di 60 hectare, prome stap tabata pa cera e tereno aki bon. Despues cu nan a haci e tereno aki limpi, nan a cuminsa planta matanan di Aruba. Tambe nan a traha un cas di torta y a pone varios articulonan di antes den e cas. Na 1967 tabata tin 1397 mata riba e tereno di Masiduri, di cual tabata tin almendra, guyaba, barba di joncuman, sorsaca, rucu, Karawara Spaño y varios otro mata tambe. Durante e bishita orguyosamente Sr. Jose Geerman a mustra su coleganan e mata di Eucalyptus cu e la manda busca for di Australia y cu tabata creciendo bon na Aruba. Sin lubida cu riba e tereno na Masiduri tin como 22 sorto di parha. Wawoe, totolica, barica geel, moffie, Gonzalito, chonchorogai etc. Segun Geerman, Masiduri a haya hopi atencion di LAGO y e idea tras di e proyecto aki tabata pa cuminsa trece e muchanan di scol na Masiduri pa asina siñanan mas di Aruba su naturalesa y e Aruba di antes. Jose Geerman a keda deteni, despues di accidentalmente a tira riba un hoben Diasabra 28 di october 1967, tabata un dia scur den bida di Sr. Geerman. Den oranan di merdia Jose Geerman a dicidi di bay dal algun drinks na un lugar na San Nicolas, e bario caminda e tabata biba. Jose Geerman despues di algun drinks a lanta pa bay paga su cuenta, aki ta caminda cu a sosode un accidente basta fastioso pa Sr. Geerman. Na momento cu e la hinca man den su saco, pa bay saca placa pa paga su cuenta, pa su mala suerte e revolver cu e tabata tin hinca den su saca di carson, sin cu e por a yuda a los un tiro y a herida un hoben cu ni conoce Sr. Geerman. E hoben A. Angela di 25 aña a keda herida na e parti abou di su barica. Na momento cu Sr. Geerman a mira sanger, e la spanta y a sali na careda bay. E hoben a wordo hiba hospital pa tratamento medico, pero despues a resulta cu e herida no tabata serio. Polis a wordo pidi pa haci e investigacion. Jose Geerman kende tabata e tempo ey tabata un miembro independiente di Staten di Antiyas, un rato prome di e susedido e tabata tin un discussion cu yiu homber di un minister di Antiyas. Despues di un rato polis a bin topa cu Geerman sinta banda di lama na Grapefield. Geerman tabata poco bebi, e la keda deteni pa mas investigacion y diadomingo den careda di 1’or di merdia e la wordo laga den libertad. Jose Geerman su deseo pa Aruba sali for di e constelacion Antiyano Na e mesun aña aki, 1967, Jose Geerman kende pa hopi aña tabata pertenece na P.P.A., a dicidi di bira independiente y tabata di opinion cu Aruba mester sali for di Antiyas. Su deseo tabata pa Aruba sali for di e constelacion Antiyano, pero keda den Reino. Geerman a tuma su retiro for di partido P.P.A. E tabata mira e futuro di Aruba den Antiyas Hulandes basta scur, Sr. Geerman tabata boga pa un Aruba banda di Corsou y no bou Corsou. Algun miembro di PPA a firma un acuerdo, sin consulta cu su persona, esaki tabata e motibo principal pa e la retira for di P.P.A. Segun su persona cu locual nan a firma, Corsou lo por tuma un posicion mas dominante contra Aruba. Esaki pa su persona sigur ta algo inaceptabel. Durante un reunion e la bisa, ” Pa loke ta trata Aruba, mi por asegura cu e repartimento di asientonan di gobierno di antiyas, lo ta e motibo principal pa den futuro desolve Antiyas Hulandes for di otro. Futuro lo demostra locual mi ta bisando.” Y despues di basta aña señor Geerman a haya rason. Na Aruba, e retiro di Sr. Geerman for di P.P.A. sigur no a bin como sorpresa, paso Sr. Geerman ta conoci pa expresa su mes y tabata wordo mira como e zorgenkindje di P.P.A. caba, e tabata duna un impression di ta un politico cu no tabata baila riba tur tono. “Hot Latin Blood”, otro buki mas skirbi pa Jose Geerman Na 1968, Jose Geerman cu e uitgeverij Carlton Press Inc. na New York a pubica un buki yama “Hot Latin Blood” , e buki aki ta bay over di dos famia na Aruba. E buki aki su meta tabata pa e lesadonan haya sa mas di e bida diario di famianan na Aruba. E buki ta describi tambe e isla y su habitantenan. Esaki no tabata e unico buki, paso e tempo ey Geerman tabata trahando riba un buki di Antiyas hulandes, cu ta cuminsa cu e Ronde Tafel Conferentie. Carlton Press Inc,a describi Jose Geerman como un persona cu a biaha hopi, cu a conoce mundo y ta papia 4 idioma. Jose Geerman a sigui un curso di Journalistiek na Newspaper Instituut na Merca y tambe a bay curso na Bennet College. Jose Geerman a retira pa semper for di politica Sr Jose Geerman na Juni 1969, a dicidi di retira for di politica, despues di 20 aña di tabata un politico basta activo riba A.V.P. y despues P.P.A. Jose Geerman a subi riba lista di A.V.P. na Maart 1949 y semper a sali na defensa di e homber chikito, e obrero, e naturalesa di Aruba etc. Na Juni 1969, Jose a dicidi di retira pa motibo di salud, e no por a sigui sirbi e pueblo mas y a gradici Aruba, muy en particularmente Antillas Hulandes y tur otro persona pa a dun’e un chens di por a sirbi Aruba y Antiyas. Aruba como eilandsraad lid y deputado. Pa Antiyas Hulandes pa a forma parti di Staten di Antiyas. Jose Geerman, Un amante di Naturaleza Jose Geerman como un persona cu ta stima naturalesa a keda activo skirbiendo articulonan pa publicacion den corantnan. Entre otro un articulo cu e la skirbi, na Juli 1971, den cual e la expresa su rabia y dolor, mirando con LAGO tabata haciendo cu e poco naturalesa cu Aruba tin. Segun su persona LAGO y Shell tabata manda riba Antiyas Hulandes, na varios ocasion e la critica esaki caba y ta hayando dia pa dia mas rason. LAGO a daña e costa di Aruba, Segun e la skirbi den su articulo ” Prome a deposita resto di azeta y haci tur nos costa blanco preto preto. LAGO a carga santo blanco for di nos costa manera nan ta haya ta bon, no a tene cuenta cu e matanan di druif y ni cu nos naturalesa. E la sigui reclama cu Gobierno a duna LAGO un tereno pa traha un refineria, pero no pa haci y deshaci. Segun su persona LAGO a dempel e lagoen na Baby Beach, caminda e piscadonan di San Nicolas tabata bay coy haas, tur e piscanan aki a muri.” Den su articulo e tabata roga autoridad pa bay mira kiko ta pasando cu e lagoen. Segun su persona LAGO a destrui e naturalesa por completo, como un persona cu ta aprecia e poco naturalesa cu Aruba tin, e la pidi pa stop di laga LAGO di sigui haci y deshaci cu e beachnan di San Nicolas, pa nan stop cu e practica destructivo aki. Na final di su articulo e la bisa “Laga nos tur juda spaar un poco di e naturaleza cu nos tin! Autoriad y pueblo di Aruba.. Man na Obra!” Jose Geerman Un amante di Naturaleza. Jose Geerman, un consehero, un persona critico Na 1974, e la acerca Betico Croes y Sr. Watty Vos kende e tempo ey tabata Minister, ambos a haya un telegram for di Jose Geerman den cual e ta pidinan pa interveni contra tur cu ta trapando of kier trapa riba derecho di e obreronan. Jose Geerman formando parti di e comision di 18 di maart 1976, institui pa Gobierno di Aruba Na cuminsamento di Maart 1976, e deputado di e tempo ey Sr. Nelson Oduber a instala un comission pa prepara y hinca un programa den otro, pa e celebracion di 18 di maart, na Stadion caminda a presenta e bandera y e himno oficial di Aruba. E comission tabata consisti di 13 persona entre otro, Godfried “Fifi” Eman como Presidente, Julio Maduro como vice presidente, Rufo Odor, Albert Eman, Holmo Henriquez, Maybelline Arends Croes, John Merryweather, Atan Lee, Rafael Estrada, Milo Croes, Augusto Croes y Jose Geerman. Pastoor Hendrikstraat, San Nicolas: Diasabra 5 di januari 1977, den oranan di mainta e curpa sin bida di Sr. Jose Geerman a wordo haya den su cas drumi riba un sofa. Sr. Geerman tabata tin 59 aña, E la wordo severamente maltrata cu un bloki y a fayece. E noticia aki a core hopi lihe rond di Aruba. Dilanti su cas tabata tin un multitud grandi di persona cu a bay mira pa nan mes kiko tabata pasando. Hopi lihe a detene un sospechoso Na prome instante autoridad no kier a duna mucho informacion encuanto e causa di su morto, pa motibo cu nan tabata bezig cu investigacion. E noticia di e morto di Señor Geerman a crea un consternacion grandi den e pueblo di Aruba. Hopi lihe a logra detene un sospechoso. Diadomingo 6 di Februari den careda di 6’or di atardi, Polis a detene R. Nicolaas como sospechoso den e caso di asesinato di Jose Geerman. R. Nicolaas pa algun aña atras tambe tabata riba lista como candidato pa e grupo di hobennan y regularmente por a mira R. Nicolaas den compania di e victima. E la keda deteni pa interogacion. Dos persona mas deteni como sospechoso Diadomingo pa dialuna e recherchenan cu tabata encarga cu e caso aki, a logra detene dos persona mas, cual ta M.H. y H.K. Mientrastanto e sospechoso R. Nicolaas a keda para ariba cu e no tin nada di haber cu e asesinato di Jose Geerman. E investigacion a sigui cana su caminda.E sospechosonan rM.H. y H.K. pa falta di purba nan a wordo laga hopi lihe bek den libertad. Entiero di Jose Geerman Diahuebs 10 di Februari 1977, a tuma luga e entiero di Jose Geerman, esaki tabata den careda di 4’or y mey di atardi, cu e la wordo hiba na su ultimo luga di sosiego. E entiero di Geerman tabata un entiero cu a haya hopi hende, hopi amigo y conocirnan di Jose a hibe na su ultimo luga di sosiego, cu ta e santana catolico na San Nicolas. Na e entiero por a mira, entre otro Betico Croes, Marco Bislip, Hilario “Lala” Angela y ex miembronan di Staten Ernst Finck y Fabian Kelly. Confesion di e prome sospechoso R. Nicolaas Diabierna 18 di februari, porfin e recherchenan a haya un confesion di e sospecho R. Nicolaas, cu hopi lihe despues di e asesinato di Jose Geerman a keda deteni. E la confesa cu na un forma hopi violento y cruel e la asesina Jose Geerman. Maske cu Recherchenan ya a haya un cantidad grandi di pruebanan tecnico contra Nicolaas, entre otro vingerprint riba un camisa di e sospechoso cu rastro di sanger humano. Esaki a wordo manda pa Gerechtelijk Laboratorium di Prof. Froenjes na Den Haag. Potret di Prof. Froenjes Dr. De Witte, kende ta e specialista di Sanger a informa autoridad local, cu e manchannan riba e camisa ta di sanger humano. Maske na prome instante e sospechoso a keda nenga, Dialuna 21 di februari 1977, e la confesa di a asesina Jose Geerman. Prome biaha cu e caso aki ta wordo atende den corte E la keda casi un aña cera prome cu su caso a bin dilanti. Diabierna 3 di februari 1978, e mester a presenta den corte. Fiscal a exigi 20 aña di castigo di prison, cuminsando for di e dia cu Nicolaas a wordo deteni cu ta 6 di februari 1977, esaki tabata e exigencia di Fiscal contra R. Nicolaas. E acusado R.Nicolaas cu na comienso di su detencion a admiti su culpabilidad, pero despues a cambia su declaracion, den corte a keda persisti cu e ta inocente. Hues su siguiente siman a keda di duna sentencia. E caso aki a haya hopi atencion di pueblo y tambe di e alumnonan di scol di polis. E caso a wordo trata extensamente, tur e sucedidonan a wordo describi for di e anochi prome cu e asesinato. Tur e declaracion di e acusado, di e testigonan y tambe di e 4 recherchenan cu tabata encarga cu e investigacion di e caso aki a wordo scucha. E acusado R. Nicolaas a wordo condena pa morto, subsidair doodslag, subsidair maltrato severo, cometi premedita cu morto como consecuencia. Subsidiair maltrato cometi cu un arma. Descripcion di e susedido, durante tratamento den corte. E caso aki pa e tempo ey, tabata un di e casonan mas complica y dificil den historia di Aruba y alavez misterioso. Especialmente si considera e asesino un persona cu e victima a duna di come, bebe y un luga di biba. Segun e acusado Nicolaas, e la admiti di a asesina Jose Geerman pa motibo cu e la wordo poni bou pression, castiga y golpinan cu e lo ricibi a pone cu e la firma, pero en realidad e ta inocente. Fiscal Arps di e tempo ey tabata convenci cu R. Nicolaas ta e asesino Fiscal Arps a acusa R. Nicolaas di a asesina intencionalmente y segun un plan prepara di antemano pa mata Jose Geerman den su cas, mientras e tabata drumi den su sofa. Segun fiscal, Nicolaas por a drenta e cas ya cu te cu un siman prome cu e asesinato e tabata biba den e cas aki y e cachonan conoce su persona caba y no lo blaf e. E tabata mescos cu un yiu pa Jose Geerman. E la kita dos shutter banda pariba di e cas y a drenta paden, e la haya Jose drumi riba un sofa den su sala, Nicolaas a comete e crimen cu un bloki of algo por estilo, e slanan cu Jose Geerman a ricibi tabata na e parti robes di su cabes y esaki tabata fatal y mas sigur Jose lo a muri al instante. Durante investigacion a bin topa cu restonan di cement na su heridanan, e cement aki lo mester ta di e bloki cu a wordo uza pa agredi señor Geerman na su cabes. E bloki mes, cu a wordo usa pa asesina Geerman, cual lo mester tin sanger y cabey na dje ainda, no a wordo haya. Autoridad a haya un spoor di un vingerprint di un duim di R. Nicolaas na momento cu lo a saca e shuttersnan di e bentana, pa drenta paden. Nicolaas a contesta cu esaki a pasa na momento cu e la bay mira paden. Tur investigacion ta mustra cu Nicolaas mes ta e asesino E raport di specialistanan tecnico a confirma cu e vingerprintnan haya, ta cuadra cu esun di e Nicolaas. E fiscal a mustra tambe cu a haya algun mancha chikito di sanger riba e paña cu Nicolaas a bisti e anochi aki. E abogado di R. Nicolaas a puntra si e pruebanan ta convence hues. E abogado a puntra cu si e declaracionnan di e polisnan ta prueba suficiente, segun e abogado, lastimamente cu na Aruba nan no por ni bisa exactamente ki ora un persona lo a fayece. Dia 10 di februari 1978, R. Nicolaas a sali liber di tur acusacion Riba 10 di februari 1978, Hues a dicta sentencia y R. Nicolaas di 28 aña a gana su caso, e la haya vrijspraak. E siman anterior durante e tratamento di e caso den corte, Fiscal a exigi 20 aña di castigo di prison y un siman despues den oranan di mainta Hues a haya cu e ponenciana contra R. Nicolaas, no ta legal y e pruebanan no ta convence su persona. Mientras cu R. Nicolas a wordo laga den libertad, fiscal a bira apela. Fiscal mesora a apela, despues di a scucha e sentencia di Hues Fiscal a apela, mesora despues di a scucha e sentencia di Hues den cual a duna R. Nicolaas vrijspraak. Fiscal su motibo tabata cu e sospechoso aki no tin un lugar fiho di biba y ultimo lo tabata biba den grotnan na San Nicolaas, pa ta sigur cu e acusado ta bon na altura di e apelacion aki y tambe e la wordo mesora poni riba papel y firma pa e acusado. R. Nicolaas a keda algun luna den libertad y lo mester a presenta den corte na November 1978, pero Hof a bolbe restrasa e tratamento di e caso di asesinato di Sr. Geerman, e rekmento di e caso tabata tin di haber cu e abogado nobo di R. Nicolaas. Abogado Sjiem fat tabata tin mester mas tempo pa studia e caso. Durante e prome caso den corte Nicolaas a wordo representa pa abogado Tjong Ajong, den cual hues a dun’e vrijspraak. Procureur General a duna ordo pa mesora detene R. Nicolaas Na momento cu e caso a keda posponi, Procureur General a duna ordo pa detene y cera R. Nicolaas te ora su caso bin dilanti riba e fecha nobo di 23 di januari 1979. Dia 23 di januari 1979, durante e tratamento di e caso Procureur General tambe a keda para riba 20 aña di castigo di prison cu anteriormente fiscal tambe a pidi pa R. Nicolaas, kende e tempo ey a cumpli 29 aña. E Procureur General ta haya cu ta prueba cu Nicolaas a asesina e ex politico, ex miembro di Staten Jose Geerman riba 5 di februari 1977 den su cas na Pastoor Hendrikstraat. E victima a wordo haya riba e dia aki den careda di 11’or di mainta, morto den un sofa. Segun raportnan di expertonan e lo a wordo asesina den careda di 4’or di marduga. Procureur General a baha pisa riba Nicolaas P.G. den corte a resumi tur locual a sosode for di dia 5 di februari 1977. Procureur General a ilustra tur e pruebanan cu nan a acumula contra Nicolaas demostrando su culpabilidad, entre otro e hecho cu riba e shuttersnan di glas a haya su fingerprints. E la saca e shuttersnan pa drenta den e cas di e victima, esaki segun expertonan. Tambe riba e jacket cu Nicolaas tabata tin bisti e anochi aki, nan a haya mancha di sanger cu ta cuadra cu e mesun sanger cu a wordo haya na e muraya den e cas di Jose. Nicolaas a bisa cu dia 24 di januari 1977 despues cu e la haya un pleito cu Jose, na e cas di Jose, su persona no a bolbe mas na e cas aki. P.G. tabata tin duda den esaki. E vingerprintnan riba e shuttersnan, segun e expertonan no ta mas bieu cu 1 of dos dia. P.G. a sigui bisa cu e ta haya cu un persona a wordo mata den un forma hopi inhumano, mientras cu e victima tabata simplemente drumi trankil den su cas. E victima nunca lo por a biba pensa cu un hende, cu e la duna di come, bebe y un luga di biba por a hasi algo asina cu ne. Pa e motibo aki P.G. a exigi 20 aña di castigo di prison. Abogado Sjiemfat pa dos ora largo defendiendo su cliente Abogado Sjiem Fat, e abogado defensor a hiba un defensa cu a dura dos ora y tabata hopi interesante. Segun e abogado e fingerprintsnan nan por ta di paden tambe y no necesariamente ta di pafo. muy bien por ta ora e lo por a habrinan, mirando cu e acusado a biba den e cas aki y regularmente tabata haci e shutternan limpi, segun e abogado Nicolaas mester a press riba nan paso tin di e shuttersnan aki cu no ta habri facil. Abogado defensor a lubida un aspecto hopi importante cu den e raport di e patholoog anatoom, no ta poni ki ora e victima a wordo asesina. E abogado a bin cu un declaracion di un testigo H. kende a bisa cu e anochi di 4 di februari 1977, H. a prepara cuminda pa Geerman, esaki den presencia di e homber di fam Q. kende a keda un rato mas mira baseball na Television y despues a bay su cas. Segun e abogado, e victima a keda su so cu e testigo H. y cu Jose Geerman mientrastanto lo por a pega soño tambe. E abogado ta haya cu den e proces verbaal no tin nada concreto cu no ta descarta cu e asesinato lo por a tuma lugar riba 4 y no 5 di februari 1977. E la sigui bisa cu niun hende no por sospecha cu e homber H. tambe lo por a comet’e e asesinato aki y despues bay su cas. Aki tin posibilidadnan real cu e dos personanan aki tambe lo por a asesina Jose Geerman. Despues e abogado a sigui riba explicacionnan di e diferente raportnan traha den cual entre otro vingerprint por keda basta largo marca. Abogado Sjiem fat pidiendo pa laga su cliente den libertad Por ultimo e abogado a haya cu tin hopi duda di e culpabilidad di su cliente y a pidi Hof pa laga su cliente den libertad. Despues cu Huesnan a retira pa delibera un rato riba e peticion di e abogado Sjiem Fat, e presidente di Hof a bin bek bisando cu hof a rechasa e peticion di abogado Sjiem Fat, Nicolaas ta keda cera. Segun e abogado su cliente a firma su culpabilidad despues di a wordo maltrata pa dos ora largo door di polis y durante e reconstruccion e la wordo bisa kiko e mester haci. E acusado a conta kiko tur e la haci riba e dia di 4 pa 5 di februari 1977 Den corte na momento cu hues a puntra R. Nicolaas si e ta culpabel di a asesina Señor Geerman, e la contesta cu e no a mata Jose Geerman. E la conta cu dia 4 di februari 1977 e tabata na su cas na Zeewijk, hunto cu e doño di e cas, cu ta famia Maduro y cu algun amigo di e famia, nan a sinta henter dia na cas dal betro e.o nan a bebe brandy, despues nan a sigui cu rum. E acusado a pasa varios caminda y a topa varios amigo E acusado a sigui conta cu mas den oranan di atardi, e la sali bay dal un keiro den e caya principal di San Nicolas. E tabata bashi y tabata tin solamente 5 pa 10 florin cu ne. Entre 8 ‘or y 8’or y mey ela bay bishita un bon amigo un tal Iri kende ta un meneer di scol y supuestamente e tabata yudando Nicolaas skirbi un buki. Su amigo Kock a yude cu 3 florin. Aki hues a remarca segun e raport di reclassering Iri a declara cu ela mira Nicolas despues di 11’or. E acusado a keda insisti cu e meste tabata prome cu 9’or paso Weg Fontein Rumshop ta cera 9’or. Segun Nicolaas ta na weg Fontein Rumshop e la bay cumpra un botter di rum. Prome cu ela bay di Iri su cas, e la bay cumpra dos cerbes pa nan bebe. E acusado a bisa cu banda di 9’or e la bay bishita un amigo di dje Jossy na weg Fontein, pero e no tabata na su cas. E lo a bay busca placa fia cerca Jossy. Despues cu e la sali for di Jossy su cas e la sigui, e la bay cumpra un botter di rum y dos coca cola. Na caminda e la topa bin topa cu Daal, Marcelo, Rombley y Arends y Oiky. Nan a manda dos of 3 rond, e la bebe dos of tres Cerbes. Na e momentonan ey ainda e tabata tin e botter di rum y e dos coca colanan. E acusado a conta cu despues di mey anochi e la bay dal un keiro den centro di San Nicolaas E la sigui conta cu unda cu e la bay e tabata den compania di sr. Kappel. Den careda di 11’or Kappel a bira burachi y e la hibe su cas. Na e cas di kappel e la dal 3 sigaria. Den careda di mey anochi e la bay bek den centro di San Nicolas, pero prome cu esey e la pasa su cas cambia paña. E la bisti su jacket di jeans pa motibo cu den e temporada ey anochi ta bira mas frieu. Bebiendo, topando amigo, tambe bendiendo y dealmento di marihuana Den e centro nocturno di San Nicolas durante su bueltanan den e cayanan, tur caminda e tabata topa cu amigonan, na China Clipper e la topa cu Joy, despues e la bay na Tropicana, e tabata tin poco marihuana cu ne y a haci deal di marihuana, asina e la haya 5 dollar plus 10 florin. Hues a remarca cu Joy a declara cu ta cu un papel di 25 fls e la paga, Nicolaas a nenga te cu e la bisa hues, cu e la fia Joy 5 florin. Asina segun su persona su anochi a sigui bebiendo alcohol, topa cu su amigonan, bendiendo su marihuana y haci deal pa bende mas marihuana, paso e no tabata tin tur e marihuana riba dje, pero na su cas e tabata tin mas. Segun su persona e la pasa cu un amigo den Pastoor Hendrikstraat Segun su persona despues cu e la caba di keiro den Centro di San Nicolaas, e la pasa den Pastoor Hendrikstraat, e tabata acompaña pa un amigo y segun un testigo enberdad nan a mir’e cu un amigo pasa den Pastoor Hendrikstraat, pero kiko a sosode exactamente e marduga di 5 di Februari 1977 a/ta keda un misterio. Riba 13 di februari 1979, hof a sentencia R. Nicolaas cu 15 aña di castigo di prison Un cos ta sigur, for di investigacionnan haci a sali na cla cu e paña cu e la bisti e anochi aki, tabata na sanger humano, e mesun sanger cu tabata gespart na muraya den cas di Jose Geerman. E parti di Pastoor Hendrikstraat pasa banda di cas di Jose Geerman pa bay su cas na Zeewijk, con y kiko a pasa keda misterio. Riba 13 di februari 1979, Hof na Corsou a dicta sentencia, e acusado R. Nicolaas a keda condena na un castigo di prison di 15 aña. Maske cu Procureur General y Fiscal Arps a pidi 20 aña di castigo di prison pa e asesinato aki, pero Hof no a haya cu tin prueba di asesinato, pero si a conclui cu ta trata di homicidio den cual riba 5 di februari 1977 Jose Geerman a bira e victima. Pa e motibo aki R. Nicolaas a haya 15 aña di castigo di prison. E aña aki a haci 44 aña cu Jose Geerman a bay sosega, nos di arubanative.com, nunca a conoce Sr. Jose Geerman y ni su famia, si e tabata casa, divorcia of si e tabata tin un famia. Tampoco nos no conoce e asesino, di fam Nicolaas si e ta bibo ainda, ni si e ta na Aruba . E ta un susedido cu lo bay den historia como un caso misterioso y dificil pa compronde. Den nos investigacion nos no a encontra e motibo real pakiko Nicolaas lo por a asesina Jose Geerman. UPDATE 28 februari 2021: Na 1971, Jose Geerman, su ruman homber Simon Geerman tabata riba e prome lista di MEP, Betico e tempo ey semper tabata bishita Jose Geerman pa conseho y guia, como cu e tabata un politico grandi den su tempo. Alabes e tambe tabata un persona cu tabata kier a mira su isla liber, como partner igual den Reino Hulandes y no manera tempo di Antiyas bou di Corsou. R. Nicolaas a sinta su castigo te na aña 1988, despues a bay biba na Hulanda y na mei di aña 2005, e la wordo cruelmente asesina. Update: 5 maart 2021 Sr. Jose Geerman tabata casa cu Sra. Marina de Veer y hunto nan a haya tres yiu, dos homber y un muhe. Gobierno di Aruba na 1995 a inicia un proyecto cu tabata un plan di e gobierno anterior, pero cu a keda para. E proyecto tabata nombra cayanan na baluartenan di Aruba. Riba 7 di september 1995, gobierno di Aruba a cambia e nomber di Congoweg pa caya Jose Geerman. Investigando y lesando informacionnan nos por a conclui cu Jose Geerman, tabata mustra di tabata un persona cu un caracter fuerte y tabata para na banda di e homber chikito, tambe e tabata un defensor di nos naturalesa, e tabata stima Aruba, su tradicionnan, su cultura etc. E tabata un persona cu kier a mira su isla keda perserva. Jose Geerman no tabata solamente un politico, pero un escritor, defensor di Aruba, un persona patriotico y tabata para pa locual e ta kere aden. Jose Geerman no tabata tin miedo di expresa su mes, pero di otro banda e tabata un persona humano cu a duna un otro di come, bebe y drumi y a wordo paga cu morto, un traicion hopi cruel. ----------------- {{Databox}} Lista di '''Minister di Salubridad Publico di Aruba''' (''tin biaha den combinacion cu otro ministerio òf cartera'') desde 1986. {| class="wikitable vatop" !N.º!! Minister !! Gabinete !! Periodo !! Partido !! Combinaicon di cartera |- ! style="text-align:center"| 1 | [[Watty Vos]] || Henny Eman I ||1986-1989 || AVP || Husticia y Salubridad Publico |- | 2|| [[Charro Kelly]] || Oduber I || 1989-1992 || ADN || Obra Publico y Salubridad Publico |- | 3|| [[Martinus Flanegien]] || Oduber II || 1992-1994|| ADN || Obra Publico y Salubridad Publico |- | 4 || [[Lily Beke-Martinez]] || Henny Eman II || 1994-1998|| OLA ||Salubridad Publico, Asuntonan Social, Cultura y Deporte |- |5 || [[Ike Posner]] || Henny Eman III || 1998-2001|| AVP || Salubridad Publico, Asuntonan Social y Cultura |- | rowspan="2" | 6 || rowspan="2" |[[Booshi Wever]] || Oduber III || 2001-2005|| rowspan="2" |MEP || Salubridad Publico y Medio Ambiente |- |Oduber III || 2005-2009|| Salubridad Publico, Medio Ambiente y Asuntonan Administrativo |- | 7 || [[Richard Visser]] || Mike Eman I || 2009-2013|| AVP || Salubridad Publico y Deporte |- | 8||[[Alex Schwengle]]|| Mike Eman II || 2013-2017 || AVP || Salubridad Publico, Adulto Mayo y Deporte |- | rowspan="2" |9 || rowspan="2" |[[Dangui Oduber]] || [[Gabinete Wever-Croes I| Wever-Croes I]] || 2017-2021|| MEP || Turismo y Salubridad Publico |- | [[Gabinete Wever-Croes II| Wever-Croes II]] || 2021-2025|| MEP || Turismo y Salubridad Publico |- | 10||[[Mervin Wyatt-Ras]]|| [[Gabinete AVP-FUTURO|AVP-Futuro]] || 2025-presente || AVP || Salubridad Publico, Adulto Mayo y Deporte |- |} [[:Kategoria:Polítika na Aruba]] -------- == Raad van Advies Aruba == Cuminsamento di Status Aparte: Raad van Advies: Conseho Legislativo Parti 1 ===Nombramento di e miembronan y e Secretario di e Conseho=== Na 1985 Sr. Nelson Oduber tabata Prome Minister. Den un reunion el a acerca mi pa bisa mi cu mi a ser eligi pa bay core stage na Raad van State como preparacion pa bira Secretaris di Raad van Advies (Secretario di e Conseho Legislativo). Mi a spanta pasobra e ta zona algo atractivo pero ya mi 2 yiunan tabata adolescente cu tabata na Colegio y pa mi esey tabata dificil pa keda 3 of mas luna pafo di mi cas. Asina mi a yega cas mi a bisa mi casa di e posibilidad di pasa por lo menos 3 luna di stage na Raad van State na Hulanda. Mi casa a encurasha mi pa tuma e oportunidad ey pasobra Lago a cera y e lo tin e tempo pa cuida nos hogar. Nos 4 a bay Hulanda pa vakantie y despues di e vakantie ami a keda Hulanda pa mi stage na Raad van State. Mi stage a cuminsa cu un rondleiding. Ami mes mester a palabra cu cada director di cada sector (afdelingshoofden) tocante e stage.<ref>https://www.cspnv.com/pdf/bon-dia-aruba-20260317.pdf Raad van Advies: Conseho Legislativo Parti 1], BDA (17 di maart 2026)</ref>], No tabata facil pero mi a haya posibilidad di asisti un reunion di e Conseho (Raad) mes unda e Rey of Reina tambe ta presente. Tambe di bay cu 2 of 3 miembro di Raad pa bishita luganan menciona pa hobennan cu mester drenta ‘dienst’ (servicio) militar y no por a cumpli pasobra nan mester a traha y/of cuida un of tur dos mayornan. Si esey tabata berdad, nan no mester a drenta servicio militar. Durante mi stage na Raad van State, a presenta un caso yama Benthem zaak cu a bira famoso Un negociante a pidi un vergunning pa expansion di su negoshi y esaki a ser nenga. E zgn. Kroonberoep. E negociante a hiba su caso na e EHRM (Europees Hof voor de rechten van de Mens) unda el a gana su caso basa riba e hecho cu un ciudadano tin derecho riba un proceso husto pa un hues independiente y Hulanda mester a cambia henter e proceso. A base di esaki Aruba tambe mester a cambia su proceso pa trata beroepschriften y na 1996 a drenta na vigor, e Landsverordening Administratieve Rechtspraak (LAR). Na december 1985 mi a bolbe Aruba bek cu un stageverslag extenso den mi maleta. Mi a pidi un cita cu Sr. Henny Eman, cu na e momento ey tabata Minister President. El a ricibi mi y tabata impresiona di lesa tur loke mi a logra di haci na Raad van State. El a bisa mi cu e Raad van Advies di Aruba ya caba a ser forma pero el a conseha mi pa acepta e nombracion di Secretaris suplente (waarnemed Secretaris), loke mi a haci tambe. Mr. Neppie Henriquez ya caba tabata nombra como Secretario di Raad van Advies. Mi a acepta e nombramento di Secretario suplente. Despues di 4 aña mi a ser nombra como Secretario di e Conseho Legislativo. Despues Sra. mr. Amelin Flanegin, awendia Procurador General, a ser nombra como secretario suplente. ===Busca un luga di trabou adecua pa e sede (oficina) di Raad van Advies === Raad van Advies tabatin mester di un propio y luga y ademas un luga adecua pa e trabou. Como Gobierno no a logra percura pa esey, a pidi pa e Conseho mes busca un luga adecua pa reuni. A manda Raad pa diferente luga cu e Conseho no a haya adecua. Pero ora a cuminsa drecha e edificio historico den Wilhelminastraat pa Algemene Rekenkamer (Controlaria General) e presidente di Raad a haci e peticion na Gobierno pa drecha e otro banda di e edificio pa e Conseho Legislativo. E combinacion di e dos consehonan menciona banda di otro a resulta di tabata ideal. E presidente tabata Shon Lopez y e secretaria di e Algemene Rekenkamer (Departamento di Controlaria General) tabata drs. (awendia tambe mr) Emmy de Cuba. Otro miembronan conoci tabata mr. Harms y mr. Yubi Toppenberg). === Cuminsamento di e trabou di e Conseho === E Conseho a haya un sorpresa grandi y no agradabel na cuminsamento. A resulta cu asina Aruba a haya su Status Aparte, Corsou a manda un cantidad di beroepschriften pa Aruba cu personanan biba na Aruba, a manda Gobierno di Corsou cu un peticion pa haya estadia pa nan yiunan. Esaki tabata personanan di paisnan di exterior cu a yega Aruba y establece nan mes aki. E peticionnan tabata pa pidi permiso specialmente pa nan yiunan bin biba na Aruba. Esaki ta un topico cu te ainda ta existi y ta forma hopi biaha problema. E personanan di otro pais, specialmente e paisnan y e islanan rond di nos, te ainda ta forma un problema, y hopi biaha nan ta casa cu ken cu ta, pero cu tin paspoort Hulandes, pa nan haya entrada por ehempel na Aruba. E situacion aki ta causa e problema di matrimonio ficticio. Corsou a manda nos hopi di e peticionnan aki. Loke tabata haci e problema mas grandi tabata cu casi tur peticion tabata venci (verjaard). Tabatin peticion di negoshi di exterior cu kier a establece na Aruba. Mester a investiga (loke NO tabata trabou di Raad) y a pidi ayudo na Polis specialmente. Tambe ora Raad a cuminsa haya fax cu mensahe skirbi den code, manda ===E trabou principal: studia e conceptonan di ley y duna conseho === E mayoria di e leynan ta Sali for di seno di Gobierno pasobra ta trata di algo importante, p.e: Gobierno ta manda e concepto di ley pa Raad van Advies (Conseho Consultativo) pa haya su opinion. E Conseho ta studia e concepto di ley y por duna e siguiente consehonan: * Despues di a lesa e concepto di ley entrega, e Conseho Legislativo ta yega na un conclusion positivo y e concepto di ley por ser acepta manera el a ser entrega. * Despues di a lesa e concepto di ley entrega, e Conseho legislativo ta yega na e conclusion cu e concepto di ley por ser acepta si haci e cambionan cu e Conseho Legislativo ta recomenda. Despues di a lesa e concepto di ley entrega, e Conseho Legislativo ta yega na e conclusion cu e concepto di ley NO por ser acepta. Despues di a lesa e concepto di ley entrega, e Conseho Legislativo ta yega na e conclusion cu maske e concepto en principio a ser nenga, e por ser acepta si cambia e concepto di ley manera prescribi. Un Ley ta trata un asunto importante completo y e por tin varios Landsbesluiten cu ta trata partinan di e ley apart. Tambe tin initiatieve wetsontwerpen, manera e ley cu ta prohibi huma sigaria of pipa den un luga cera pasobra e no ta saludabel pa e ser humano. E concepto di ley aki a ser concebi pa por lo menos 3 parlamentario y despues trata den Staten. Otro ley iniciativa ta e Uitbreiding zedendelicten y e oficialisacion di idioma Papiamento. Conceptonan di Rijkswetten tambe ta ser manda pa Raad van Advies pa duna su advies, un ehempel recien ta e HOFA Rijkswet ultimamente. Mi deseo tabata pa keda 4 aña mas na Raad van Advies como Secretaris pa presencia e independisacion di Raad van Advies, unda lo a duna Raad van Advies e poder pa scoge ken pa nombra como miembro den Raad van Advies y no e Gobierno cu ta na mando. Pero circunstancianan inespera a cambia e situacion y mi mester a dicidi di bay cu pensioen. Pa medio di e relato aki, mi kier a yama tur esnan cu a traha hunto cu mi di un of otro manera, pa nos isla di Aruba, specialmente pa realisacion di e Status Aparte tan anhela. Ademas di e departamentonan y personanan ya menciona, mi ta manda un danki Grandi na Gabinete di Gobernador pa tur e añanan di trabou y conseho comparti; Oficina di Ministerraad cuminsando cu Sra. Alice van Romondt y tur otronan, Controlaria General (Algemene Rekenkamer): Tur esnan menciona y mr. Yubi Toppenberg; Departamento di Legislacion y tur otro departamentonan cu a yuda otro pa haci cu Aruba a demostra di por para riba nos mes un pia.<ref>https://www.cspnv.com/pdf/bon-dia-aruba-20260319.pdf Cuminsamento di Status Aparte: Raad van Advies: Conseho Legislativo Parti 2] BDA (19 di maart 2026)</ref> Skirbi pa: mr.dr.Alida Rasmijn-Marval Ex-Secretaris Raad van Advies 1986 - 2004 ---------------- {{Variante|a}} {{Infobox partido politico| variante = a | nomber = Union Nacional Arubano | abr = UNA | activo = {{ABW}} | funda = [[17 di òktober|17 di october]] [[1948]] | nomber funcion1 = Fundadó | funcion1 = [[Felipe Tromp]]<br>Gerrit Kok<br> Gerrit Amelink<br> Coco Arends<br> Neptalie Henriquez<br> Chris Schwengle<br>Machi Luidens | lider partido = Felipe Tromp | presidente partido = | lider fraccion = | nomber asiento1 = [[Konseho Insular|Konseho Insular di Aruba]] | asiento1 = | asiento total1 = | eleccion1 = | asiento2 = | asiento total2 = | eleccion2 = | ideologia = social-democratico | posicion = }} '''Union Nacional Arubano''', abrevia UNA, tabata un partido politico Arubano cu tabata activo entre 1948 y 2001. UNA tabata un di e prome partidonan politico na Aruba, forma for di un coalicion di gruponan anti-Eman (Shon Eman).<ref>{{Citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987769:mpeg21:a0041|titel=Verbrokkeling|werk=[[Amigoe]]|datum=1950-12-01|bezochtdatum=2026-03-14}}</ref> Entre e cofundadornan di e partido tabata [[Felipe Tromp]], Gerrit Kok, Gerrit Amelink, Coco Arends, Neptalie Henriquez, Chris Schwengle, y Machi Luidens. Felipe Tromp a bira lider di partido y [[lijsttrekker]].<ref>{{Citeer boek|auteur=Alofs, Luc|datum=2011|paginas=206|titel=Onderhorigheid en separatisme, Koloniaal bestuur en locale politiek op Aruba 1816-1955|url=https://archive.org/details/BNADIGARUBIANA3236/page/n205}}</ref> E partido, wordo funda dia [[17 di òktober|17 di october]] [[1948]],<ref>UNA BESTOND EEN JAAR Feestvierende Unaleden in Cinelandia theater DE UNA BESTOND 17 OCTOBER EEN JAAR. DE FEESTVIERENDE UNALEDEN IN HET CINELANDIA THEATER BIJEEN.. "Amigoe di Curacao". Willemstad, 27-10-1949. Geraadpleegd op Delpher op 14-03-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000212734:mpeg21:p003</ref> y a organisa su mes den diferente region di e isla, cuminsando cu Santa Cruz y Noord.<ref>ARUBA DE UNA IS ACTIEF.. "Amigoe di Curacao". Willemstad, 05-10-1949. Geraadpleegd op Delpher op 14-03-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000212715:mpeg21:p001</ref> El a debuta den eleccion di [[17 di mart|17 di maart]] [[1949]], e prome eleccion pa [[Parlamento di Antias Hulandes|parlamento di Antia]] a base di voto universal (hende homber y muhe) y a logra optene tres asiento. UNA tabata e unico partido Arubano cu a postula un hende muhe riba lista: [[Laura Wernet-Paskel]]. == Presidente == * Dussenbroek (1949) {{Appendix}} [[:Kategoria:Polítika na Aruba]] Machi Luidens - co-fundador di Union Nacional Arubano (UNA) Sr. Chris Schwengle tabata, hunto cu señores Felipe Tromp, Gerrit Kok, Gerrit Amelink, Coco Arends, Neptalie Henriquez, y otronan, e fundador di Union Nacional Arubano. '''Union Nacional Arubano''' (Nederlands: ''Arubaanse Nationale Unie''), afgekort UNA, is een voormalig [[Aruba]]anse [[politieke partij]]. UNA was een van de eerste politieke partijen op Aruba, ontstaan in 1948 uit een samenbundeling van [[Arubaanse Volkspartij|anti-Emangroepen]].<ref>{{Citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987769:mpeg21:a0041|titel=Verbrokkeling|werk=[[Amigoe]]|datum=1 december 1950|bezochtdatum=2021}}</ref> Onder de mede-oprichters van de partij bevonden zich [[Felipe Tromp]], Gerrit Kok, Gerrit Amelink, Coco Arends, Neptalie Henriquez, Chris Schwengle en Machi Luidens. Felipe Tromp werd partijleider en lijsttrekker.<ref>{{Citeer boek|auteur=Alofs, Luc|datum=2011|paginas=206|titel=Onderhorigheid en separatisme, Koloniaal bestuur en locale politiek op Aruba 1816-1955|url=https://archive.org/details/BNADIGARUBIANA3236/page/n205}}</ref> Machi Luidens - mede-oprichter van Union Nacional Arubano (UNA) De heer Chris Schwengle was ondermeer met de heren Felipito Tromp, Gerrit Kok, Gerrit Amelink, dokte>- Coco Arends, mr Neptalie Henriquez en anderen de oprichter van de Union Nacional Arubano. {{Appendix}} -------- 1975 Partido Radical Arubano of Partido Revolucionario Arubano (PRA) van Tecla Gibbs, fanatieke MEP-aanhanger over de inertia van de MEP.<ref>{{Citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010460506:mpeg21:a0006|titel=PRA: nieuwe partij op Aruba opgericht|werk=[[Amigoe]]|datum=18 december 1975|bezochtdatum=}}</ref> 1976 Partido Liber di Aruba (PLA) - partijleider is Tecla Gibbs {{Appendix}} --------------------- De '''[[Aliansa Democratico]]''' is een Arubaans voorbeeld van een programmapartij rond het thema van bestuurlijke vernieuwing. Deze partij is er ondanks een inhoudelijk sterk programma niet in geslaagd een zetel in de Staten te veroveren bij de verkiezingen van 2001.<ref>{{Citeer web|url=tatic1.squarespace.com/static/596b6c4137c5813ffa01c47b/t/596b93012e69cffeddb4f0ff/1500222211412/FESCA+-+De+Staten+van+Aruba+op+weg+naar+volwassenheid.pdf|auteurs=Alberts, A. & Milliard, C.|titel=De Staten van Aruba op weg naar volwassenheid|werk=FESCA|datum=september 2003|bezochtdatum=}}</ref> De recent opgerichte [[RED Democratico]] kan ook als programmapartij worden aangemerkt. Ook hier lijken bestuurlijke vernieuwing en ‘good governance’ centrale thema’s te zijn. Deze groepering kent daarnaast echter ook veel kenmerken van een ‘one issue’ partij, waarbij ‘bestuurlijke vernieuwing’ wordt gelijkgesteld met het gehoor geven aan de conclusies van de Comision di Berdad uit 2002. {{Appendix}} -------------------------- {{Infobox politieke partij | naam = Partido Independiente Arubano | afbeelding = | afbeeldingbreedte= | partijleider = | partijvoorzitter = Max Croes | functienaam1 = oprichter(s) | functie1 = [[Max Croesl]] <br /> Ronny Marugg <br />Fabian Kelly? | functienaam2 = fractievoorzitter | functie2 = | functienaam3 = | functie3 = | zetelnaam1 = Eilandsraadzetels | zetels1 = 1 | zetelstotaal1 = 21 | verkiezingen1 = [[Eilandsraadverkiezingen Aruba 1967|1967]] | fusie = | splitsing = | oprichting = 1966<ref>{{Citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462611:mpeg21:a0018|titel=Max Croes vormt nieuwe partij PIA|werk=[[Amigoe]]|datum=3 februari 1966|bezochtdatum=septmber 2021}}</ref> | exnaam = | opgegaan = [[Partido Patriotico di Aruba|PPA]] | opheffing = 1971<ref name="opheffing">{{Citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010470099:mpeg21:a0083|titel=Max Croes op PPA-lijst|werk=[[Amigoe]]|datum=1 maart 1971|bezochtdatum=1 juli 2021}}}</ref> | actief in = {{AW}} | ideologie = | richting = | motto = | kleuren = {{Kleurvierkant}} | kleurcode = | afkorting = PIA | jongeren = | website = | portaal2 = Cariben }} De '''Partido Independiente Arubano (PIA)''' (Arubaanse Onafhankelijkheidspartij) is een voormalig politieke partij in Aruba. De partij werd opgericht door Max Croes, die tevens partijvoorzitter was. De partij had ten doel de belangstelling voor de politiek onder jongeren aan te wakkeren.<ref name="opheffing" /> Bij haar deelname aan de Statenverkiezingen NA in 1966 vormde de PIA in combinatie met UNA en samen werd 1 zetel behaald.<ref>{{Citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462933:mpeg21:a0039|titel=PPA schiet zetel in aan UNA/PIA|werk=[[Amigoe]]|datum=9 juni 1966|bezochtdatum=september 2021}}</ref> Ook nam zij deel aan de [[eilandsraadverkiezingen Aruba 1967]].<ref name="opheffing" /> {{Appendix}} <nowiki> [[Categorie:Arubaanse politieke partij]] </nowiki> ----------------------- {{Infobox politieke partij | naam = Arubaanse Eenheidspartij | afbeelding = | afbeeldingbreedte= | partijleider = | partijvoorzitter = | functienaam1 = oprichter(s) | functie1 = [[Th. Hassel]] <br /> | functienaam2 = fractievoorzitter | functie2 = | functienaam3 = | functie3 = | zetelnaam1 = Statenzetels | zetels1 = 1 | zetelstotaal1 = 21 | verkiezingen1 = [[Statenverkiezingen Aruba 2001|22 september 2001]] | fusie = | splitsing = | oprichting = | exnaam = | actief in = {{AW}} | ideologie = [[Sociaaldemocratie]] | richting = | motto = | kleuren = {{Kleurvierkant}} | kleurcode = | afkorting = AEP | jongeren = | website = | portaal2 = Cariben }} De '''Arubaanse Eenheidspartij (AEP)''' was min of meer een filiaal van de Curacaose Nationale Volkspartij.<ref>{{Citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987769:mpeg21:a0041|titel=Verbrokkeling|werk=[[Amigoe]]|datum=1 december 1950|bezochtdatum=2021}}</ref> {{Appendix}} <nowiki> [[Categorie:Arubaanse politieke partij]] </nowiki> -------------------- {{Infobox politico| variante = a | nomber = Richard Arends | nomber completo = Richard Arthur Arends | fecha nacemento = [[13 di mei]] [[1963]] | luga nacemento = {{CUW}} | fecha fayecimento = | luga fayecimento = | pais = {{ABW}} | partido = [[Partido di Pueblo Arubano]] (AVP) | titulo = mr.drs. | temporada1 = | funcion1 = | temporada2 = | funcion2 = | website = }} '''Richard Arthur Arends''' (Curaçao, 13 di mei 19??) ta un politico y consehero di beleid Arubiano. For di 2016 pa 2017, el a fungi como Minister di Asuntonan Economico y Comunicacion di Aruba den e di dos gabinete Eman. For di 2017 pa 2021, e tabata miembro di Parlamento di Aruba den nomber di Partido di Pueblo Arubano (AVP). Arends tabata conoci como consehero di beleid y tecnocrata den seno di AVP prome cu el a drenta politica activamente su mes. == Bida y carera == Richard Arends a nace riba Curaçao como yiu di Marie-France Paris y Simon Arends, un ex director di banco cu despues a bira un consehero clave di e politico Otmar Oduber. Arends a lanta na Aruba y a studia ley. Den su karera profeshonal, el a traha tantu den sektor públiko komo den sektor privá. E tabata afilia na e compania estatal Refineria di Aruba (RdA), entre otro, y tabata ocupa funcionnan dentro di e sector di energia, incluyendo e presidencia di Compania Arubano di Petroleo (CAP). Banda di esaki Arends tabata envolvi den diferente iniciativa di politica riba tereno economico. E tabata wordo considera un di e originadornan di documentonan di beleid di AVP, entre otro e programa Plan Aruba Ariba y un rapport riba e desaroyo economico di Aruba cu a wordo traha den colaboracion cu CDA Hulandes. Arends ta casa y tin tres yiu. === Polítika === For di mas o menos 2009, Arends tabata un beleidsadsehero consehero clave den seno di gobierno di Aruba. Entre otro ròlnan, e tabata: consehero di Prome Minister Mike Eman y hefe di staf na Minister Mike de Meza. Durante e periodo aki, e tabata enbolbí den vários proyekto ekonómiko i energétiko di gobièrnu. Entre otro el a hunga un rol den negociacion cu CITGO pa loke ta posibel reapertura di e refineria di petroleo na Aruba. Ademas e tabata anteriormente Presidente/Director di FESCA (Fundacion Estudionan Social-Cristian Aruba), e buro cientifico di AVP, cu despues a haya e nomber di Fundacion Mito Croes. Dia 29 di november 2016 Arends a huramenta pa gobernador Fredis Refunjol como Minister di Asuntonan Economico y Comunicacion den e di dos gabinete Eman. El a sucede Otmar Oduber, despues di cual Minister Mike de Meza a cambia di cartera. Arends a ocupa e funcion pa e resto di lunanan di gabinete Eman II. Na momento cu el a asumi su funcion, el a indica cu e kier a cumpli cu e rol como minister specialista, en bes di como politico activo di partido. Miembro di Parlamento Despues di eleccion di 2017, Arends a wordo eligi como miembro di Parlamento di Aruba den nomber di AVP. El a keda miembro di Parlamento te 2021. Na mei 2021, Arends a anunsiá ku e lo no presentá pa reelekshon den e elekshonnan di e aña ei i lo baha temporalmente for di polítika aktivo.<ref>{{Cite web |url=https://www.noticiacla.com/news/22294 |title=Richard Arends ta anunsiá salida for di polítika aktivo |website=NoticiaCla}}</ref> Segun Arends, despues di diesdos aña den politica, e kier a enfoca un biaha mas riba su carera profesional fuera di politica. --------- '''Richard Arthur Arends''' (Curaçao, [[13 di mei]] [[1963]]) (check 1978??) ta un politico Arubiano. El a fungi como Minister di Asuntonan Economico den e di dos gabinete Mike Eman. Entre 2017 y 2021, e tabata miembro di Parlamento di Aruba den nomber di AVP. == Bida y carera == Arends a nace riba Curaçao y ta yiu di Marie-France Paris y Simon Arends, un ex director di banco y un di e conseheronan clave di Otmar Oduber. Na salida di Otmar Oduber na final di 2016, Mike de Meza a cambia di cartera, y Arends a bira Minister di Asuntonan Economico y Comunicacion pa e 9 lunanan cu a resta di gabinete Eman II. Arends a acepta e puesto ministerial aki bou di e condicion cu e ta cumpli cu esaki como minister specialista y no como politico activo. Richard Arends ta casa y tin tres yiu. Fuentenan, nota i/òf referensianan [[Kategoria:Polítiko Arubano]] [[Kategoria:Minister Arubano]] Nota importante komo Richard Arends (polítiko) Arends a studia lei?? i ?? 2008: Presidente/Director di FESCA = Fundacion Estudionan Social-Cristian Aruba, e bureau di investigacion di AVP, awor Fundacion Mito Croes Mastermind tras di diferente plan y proyecto di AVP, manera Plan Aruba Ariba y, hunto cu CDA, e rapport “desaroyo economico di Aruba” Arends, Hefe di Oficina Mike de Meza El a lidera e negociacionnan cu CITGO pa loke ta trata e reapertura di e refineria di petroleo e compania estatal RdA unda Richard Arends ta traha of a traha. Presidente di Compania Arubano di Petroleo Dia 30 di novèmber 2016, Arends a huramentá komo minister.[1] Parlamentario den nomber di AVP 2017-2021 A huramentá komo Minister di Asuntunan Ekonómiko i Komunikashon dia 29 di novèmber 2016? 2009-2016: Consehero di Prome Minister y Hefe di Staf di Mike de Meza (Energia??) Na 2021, el a anunsiá su retiro temporal for di polítika aktivo Na salida di Otmar Oduber na final di 2016, Mike de Meza a cambia di cartera y Arends a bira Minister di Asunto Economico y Comunicacion pa e 9 lunanan cu a resta di gabinete Eman II. Arends a acepta e puesto ministerial aki bou di e condicion cu e ta cumpli cu esaki como minister specialista y no como politico activo. Richard Arends ta casa y tin tres yiu. https://www.noticiacla.com/news/10397: ORANJESTAD – Minister Richard Arends a confirma na NoticiaCla dialuna mainta cu e lo ta riba e lista di candidato di partido AVP pa e eleccionnan dia 22 di september proximo Minister di Asunto Economico y Telecomunicacion anteriormente a indica su interes den un futuro puesto di ministro Economico. Lider di partido y actual Prome Minister Eman tambe a confirma esaki. E lista di candidatonan di AVP lo wordo entrega dia 4 di Augustus pa 10:30 AM. Comienso di luna pasa, e sitio di noticia aki ya caba por a confirma cu Arends tabata dispuesto pa sirbi den un futuro gabinete Eman tambe. E tempo ey, no a tuma un decision final ainda, y Arends mes a bisa cu e ta mantene tur opcion habri. El a nenga enfaticamente e ora ey cu lo tin un posicion p’e na Refineria di Aruba of Citgo. FUTURO POLITICO di ARENDS Prome Minister Eman, kende ta lider di Partido Berde, no tin intencion di laga Arends bay. El a laga esaki bon cla luna pasa: “Richard lo keda un figura publico pa hopi tempo pa bin sirbi Aruba.Y sigur mi kier mir’e bolbe como minister den un futuro gabinete,” asina Eman a bisa. Arends mes no tabata pensa asina leu dilanti e momento ey. “Mi ta enfoká awor riba e ehekushon korekto di mi tareanan komo minister,” Arend a deklará luna pasá. PROBLEMA KU E FAMIA? Si Arends lo keda minister of no tambe tabata un pregunta den seno familiar. Su tata, Simon Arends, actualmente ta un di e conseheronan clave di su contrincante politico awor, Otmar Oduber. E historia a sirkulá ku e famia a bai di akuerdo ku Richard Arends su nombramentu komo minister spesialista pa AVP te mas tardá na sèptèmber, i ku e lo tuma un trabou na Citgo despues. Mas envolvimentu ku e partido bèrdè lo a trese un problema pa e famia. Pero e storia ey, tambe, a wordo nenga enfaticamente door di Richard Arends luna pasa: “Semper mi ta evalua cada peticion cu e partido ta haci na mi: na 2007 pa bira presidente di FESCA, despues pa bira consehero y hefe di personal den ambos gabinete, na 2013 pa bira Minister Plenipotenciario na Den Haag, y na 2016 pa bira Minister di Asunto Economico di Sociedad e momento cu tin. yega, lo mi konsider’é.” Awor a keda confirma cu Arends ta un candidato ministerial potencial pa un gabinete berde nobo. Wak Balkenende como ehempel https://www.noticiacla.com/news/7854 Richard Arends a huramenta diamars atardi pa Su Excelencia Gobernador Fredis Refunjol como Minister nobo di Economia y Comunicacion. Arends ta konsiderá e reto nobo komo un “honor i un privilegio.” “Tin un diferensia grandi ora bo krusa e liña sagrado entre konsehero i atministradó,” Arends a bisa, referiendo na su (awor) posishon anterior komo konsehero. Durante e shete añanan cu a pasa, Arends tabata e consehero principal di Minister Mike de Meza y tambe consehero di ----------------- == Guillermo Trinidad == DAKOTA — Binnenkort wordt de Rondweg, die door de woonwijk Dakota loopt, genoemd naar de overleden minister [[Guillermo Trinidad]]: Caya Guillermo Trinidad. Zoals bekend, groeide de overleden minister in deze wijk op, voetbalde bij voor Dakota, was onderwijzer en politicus in Dakota. De Straatnamencommissie kwam met het voorstel, dat door de minister van algemene zaken Nelson Oduber werd goedgekeurd. De Straatnamencommissie is doende met enige nieuwe wijken van straatnamen te voorzien, onder meer zouden in de Paradijswijk enige straten worden genoemd naar overleden frères De la Salie die zich ingezet hebben op en voor Aruba.<ref>Straat vernoemd naar Trinidad. "Amigoe". Curaçao, 17-07-1991, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 10-02-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644098:mpeg21:p005</ref> ----------- {{Infobox politico| variante = a | nomber = Desiree Croes | nomber completo = Desirée Geneviève Croes | fecha nacemento = [[22 di yanüari|22 di januari]] [[1968]] | luga nacemento = {{ABW}} | fecha fayecimento = | luga fayecimento = | pais = {{ABW}} | partido = [[Partido di Pueblo Arubano]] (AVP) | titulo = mr. | temporada1 = | funcion1 = | temporada2 = | funcion2 = | website = }} '''Desirée Geneviève Croes''' ta un hurista i ex-politico Arubano. El a fungi como ..... den e di dos gabinete Mike Eman. Entre 2011 y 20??, e tabata miembro di Parlamento di Aruba den nomber di [[Partido di Pueblo Arubano|AVP]]. == Bida y carera == * a studia na IPa y a traha den ensenansa di 1994 te 2009. * despues a studia ley na [[Universidad di Aruba]] graduando na 2002. * tin su propio bufete di abogado * Director Arubahuis/Kabinet van de Gevolmachtigde Minister van Aruba in Den Haag Nov 2009 - Oct 2011 Miembro di Parlamento desde 2011. Hurista. A sirbi como director di Gabinete di Aruba na Den Haag pa Representacion Arubano, den e comision di derechonan humano di Parlatino (Parlamento Latino Americano).<ref>[[https://queerbio.com/wiki/index.php?title=Desiree_Croes Desiree Croes], queerbio.com</ref> * http://arubaherald.com/local/614-desiree-croes-avp-becomes-member-of-parliament.html * http://www.gomag.com/article/100_women_we_love_desiree * Sharina Henriquez, [https://caribischnetwerk.ntr.nl/2021/03/03/geregistreerd-partnerschap-geeft-arubaanse-homostellen-nu-meer-rechten-dan-het-huwelijk/ Geregistreerd partnerschap geeft Arubaanse homostellen nu meer rechten dan met huwelijk], ntr caribbean (3 di maart 2021) Segun ‘Desi’ ta riba practicamente tur tereno di nos bida mester actua cu inteligencia. Pero mester actua lihe. Un di e areanan aki ta enseñansa.[2] ‘Desi’ ta di profesion maestro di scol y aunke ela studia pa abogado tambe, e ta keda yuda hobennan den nan estudio. Pe e cambionan den enseñansa ta urgente. Studiantenan por siña hopi miho. Ta guia y sosten nan tin mester. Y ta net den esaki e minister actual a corta masha hopi. E tema aki y hopi mas tin cu cambia pa enseñansa sirbi nos studiantenan y nos pais miho! PROTECCION LEGAL ‘Desi’ ta traha como abogado tambe. No lo ta straño cu majoria di su clientenan ta hende cu no tin otro recurso cu busca un abogado cu ta dispuesto pa tuma un caso dificil of hasta ‘imposibel’ y lucha cu tur instrumento di ley y di constitucion pa cuida derecho y interes di su clientenan. Miho proteccion legal di ciudadanonan ta djis un area cu Desi ta haya cu mester mehora. Por spera hopi mas di ‘Desi’ riba e tereno aki y otro terenonan den e añanan nos dilanti. Sea como politico, maestro of abogado! Delegado Special di Antiyas Hulandes, den nomber di Aruba, 14 April 2010 (consideracion di proposicionnan legislativo pa e reforma constitucional di Antiyas Hulandes) Delegado Special di Aruba, 8 di juni 2016 (consideracion di e proposicion legislativo cu ta cambia Ley di Reino riba Nacionalidad Hulandes pa prolonga e terminonan pa otorgamento di nacionalidad Hulandes y algun otro amienda)<ref>https://parlement.com/biografie/mr-dg-desiree-de-sousa-croes Mr. D.G. (Desirée) de Sousa-Croes], parlement.com</ref> Pelicula Arubano ''E Bruha, bruha'' di Desiree Croes cu 5 nominacion na Corsou. ------------- {{Variante|a}} {{Infobox politico| variante = a | nomber = Pedro Bislip | nomber completo = | fecha nacemento = [[1 november]] [[1937]] | luga nacemento = [[Aruba]] | fecha fayecimento = [[18 di yüni]] [[2007]] | luga fayecimento = | pais = {{ABW}} | partido = [[Movimiento Electoral di Pueblo|MEP]] ( -1985)<br>[[Accion Democratico Nacional|ADN]] | titulo = | temporada1 = | funcion1 = | temporada2 = | funcion2 = | website = }} '''Pedro Bislip''' (☆[[Aruba]], [[1 di novèmber|1 november]] [[1937]] na [[Aruba]] - † [[18 di yüni]] [[2007]] na [[Aruba]]?) tabata un politico Arubano. Hij gaat de geschiedenis in als de laatste gezaghebber van Aruba. E lo pasa pa historia como e ultimo [[Lista di Gezaghebber di Aruba|gezaghebber di Aruba]]. * [[Lista di presidente di Parlamento di Antias Hulandes|presidente di parlamento di Antias Hulandes]] (1980-19820 * [[Lista di presidente di Parlamento di Aruba|presidente di parlamento di Aruba]] (1986-1987) * Diputado * Miembro di [[Parlamento di Antias Hulandes]] pa MEP * miembro di [[Parlamento di Aruba]] pa ADN --- Pedro Bislip was a foundational figure in Aruban politics, best known as the last gezaghebber (lieutenant governor) of Aruba before the island achieved its autonomous Status Aparte on January 1, 1986. He served in this capacity from February 1, 1983 until Aruba transitioned to its new political status. In the midst of this historic change, Bislip helped shape Aruba's new parliamentary democracy. He co-founded the political party Accion Democratico Nacional (ADN) on April 21, 1985, aiming to foster democratic reform and modernization during the island’s political reformation. Following the establishment of Aruba’s autonomous government, Bislip was elected as President of the Parliament of Aruba, serving from February 28, 1986 to July 11, 1987. His leadership during this early post-autonomy period was marked by efforts to stabilize legislative functions and set a democratic precedent. In addition to these key roles, Bislip also held seats in both the Parliament of Aruba and the Parliament of the Netherlands Antilles. He was awarded the royal decoration Ridder in de Orde van Oranje Nassau for his public service contributions. {{Appendix}} [[:Kategoria:Politico di Aruba] '''Pedro Bislip''' (☆ [[1937]] na [[Aruba]] - † [[2007]]) tabata un politico [[Aruba]]no di partido [[Accion Democratico Nacional|ADN]]. == Biografia == Pedro Bislip is a notable Aruban politician recognized for his significant contributions to the island's political landscape. He served as the Gezaghebber (Lieutenant Governor) of Aruba from 1982 until his resignation in 1983 to pursue a political career with the newly formed party, Accion Democratico Nacional (ADN). ​ historiadiaruba.aw +5 Wikipedia +5 Wikipedia +5 In April 1985, Bislip co-founded ADN alongside John Booi and Charro Kelly. The party was established as a "cunucu party" by former members of the Movimiento Electoral di Pueblo (MEP) who criticized the MEP's internal democratic practices and favoritism toward the party elite. ​ Wikipedia +5 Wikipedia +5 Wikipedia +5 Following Aruba's attainment of Status Aparte in 1986, which granted the island separate status within the Kingdom of the Netherlands, Bislip became the second President of the Parliament of Aruba. He held this position from February 28, 1986, until July 11, 1987. ​ diario.aw Wikipedia Bislip continued his political career with ADN, securing a seat in the Aruban Parliament during the 1989 elections. He served as the party's sole representative until the 1993 elections, after which Charro Kelly succeeded him. ​ Wikipedia +2 Wikipedia +2 Wikipedia +2 Throughout his career, Pedro Bislip played a pivotal role in shaping Aruba's political framework during a transformative period in the island's history.​ Pedro Bislip was an influential Aruban politician who played a significant role in the island's political development during the 1980s and early 1990s. Born in 1937, Bislip's early life, including details about his education and family background, is not extensively documented in publicly available sources.​ Professionally, Bislip's career was marked by his tenure as Gezaghebber (Lieutenant Governor) of Aruba from February 1, 1983, to October 3, 1985. He resigned from this position to co-found the political party Accion Democratico Nacional (ADN) in April 1985, alongside John Booi and Charro Kelly. The party was established by former members of the Movimiento Electoral di Pueblo (MEP) who sought to address concerns about internal democratic practices within the MEP.​ Following Aruba's attainment of Status Aparte in 1986, granting the island separate status within the Kingdom of the Netherlands, Bislip became the second President of the Parliament of Aruba, serving from February 28, 1986, to July 11, 1987. He continued his political career with ADN, securing a seat in the Aruban Parliament during the 1989 elections and serving as the party's sole representative until the 1993 elections.​ While specific information about Bislip's education and family life is limited, his contributions to Aruba's political landscape are well recognized. He passed away in 2007, leaving behind a legacy of political service during a transformative period in Aruba's history.​ {{Appendix}} -- Ivm benoeming tot gezaghebber ontslag genomen van de actieve politiek ingaande 1 februari 1983 en als lid van de MEP. NOTES https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010460709:mpeg21:pdf PEDRO BISLIP Werd op Aruba geboren één november 1937. Nadat hij in 1956 zijn studie aan het Dominicuscollege met succes beëindigde ging hij financiën studeren. In 1957 trad hij dienst van het Eilandgebied en is werkzaam op het kantoor van de Eilandsontvanger. https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643387:mpeg21:pdf Amigoe, “Pedro Bislip gaat dinsdag met vakantie”, 5 september 1985 ORANJESTAD—Voor gezaghebber Pedro Bislip is het maandag zijn laatste werkdag als gezaghebber van Aruba. Dinsdag gaat hij met vakantie en in aansluiting daarop keert hij 31 december 1985 niet meer terug als gezaghebber van Aruba, aangezien Aruba per 1 januari een eigen gouverneur krijgt, waarvoor zoals bekend de heer Felipe B. Tromp werd voorgedragen. Verwacht wordt dat tezijner tijd in een bijzondere zitting van deEilandsraad afscheid van gezaghebber Bislip wordt genomen. Gezaghebber Bislip zal de geschiedenis ingaan als de laatste gezaghebber van Aruba. Hierdoor wordt een periode van 137 jaar gezaghebberschap op Aruba afgesloten. Voor 1848 droegen de bestuurders van Aruba de titel van commandeur. Doch toen bij KoninklijkBesluit van 27 januari 1848 nummer 51 het nieuwe regeringsreglement voor Curagao en onderhorigheden werd afgekondigd,vervielde titel commandeur en kregen de bestuurders van Aruba de titel van gezaghebber.De toenmalige commandeur Jacobus Jarman Junior werd toen de eerste gezaghebber van Aruba. Verwacht wordt dat in de eerste tijd de heer Cay Marquez als waarnemend gezaghebber zal gaan optreden. Aangezien de heer Marquez infeite een politieke figuur is, moet niet uitgesloten worden geacht dat de regering een tijdelijke gezaghebber voor Aruba zal benoemen mede met het oog op de te houden verkiezingen. Voor deze waarneming worden de namen gehoord van Frans Wernet en Urbano Maduro, beide personen die in het verleden reeds geruime tijd als waarnemend gezaghebber van Aruba fungeerden. https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643406:mpeg21:pdf Amigoe, “Bislip dient ontslag in als gezaghebber” 3 oktober 1985 ORANJESTAD— Gezaghebber Pedro Bislip — die sinds begon vorige maand met vakantie is — heeft vanmorgen telegrafisch bij de Koninkrijksregering zijn ontslag ingediend— ingaande vandaag — als gezaghebber vanAruba.De heerBislip, die desgevraagd de Amigoe een en ander bevestigde, zou ook de gouverneur en de minister-president op dehoogte stellen. De heerBislip heeft ditbesluit genomen aan de vooravond van het indienen van de politieke lijsten voor de verkiezingen, om een eindete maken aan alle"roddelpraatjes", die de laatste dagen de ronde doen en waarin de heer Bislip verweten wordt dat hij als gezaghebber— met vakantie of niet— zich actief met de politiek gaat bemoeien. Zoals bekend heeft de heer Bislip kortgeleden bekend gemaakt dat hij actief de politiek ingaat en zich actief achter de nieuwe politieke partij ADN heeft geschaard. "Ze zijn nog al bang dat ik kandidaat ben bij de verkiezingen",aldus Pedro Bislip in een kort commentaar. "Daarom worden al die roddelpraatjes de wereld ingeholpen". Uit goede bron verneemt de Amigoe dat de heer Bislip— die algemeen gezien werd als een sterke lijsttrekker voor de ADN — geen lijsttrekker wordt doch op nummer drie zal komen van de ADN- lijst. Een van de punten van kritiek van de laatste dagen betrof het afscheid van waarnemend commissaris Walter Kramers waarbij de heer Bislip niet als gezaghebber, maarals particulier persoon aanwezig was omdat hij al die jaren metKramers heeft gewerkt. Op verzoek van waarnemend gezaghebber Frans Wernet sprak de heer Bislip toen ook enige woorden van afscheid. ------------------ {{Variante|a}} {{Infobox politico| variante = a | nomber = Lili Beke-Martinez | nomber completo = | fecha nacemento = 1969 | luga nacemento = | fecha fayecimento = | luga fayecimento = | pais = {{ABW}} | partido = [[Organisacion Liberal Arubano|OLA]] | titulo = | temporada1 = | funcion1 = | temporada2 = | funcion2 = | website = }} '''Lilia Genara Beke-Martinez''', nasci na 1969, ta un médico distingui di Aruba y ex-polítika, conosi pa su kontribushon den salú públiko y servicio públiko na Aruba.​ Curaçao Chronicle Carera Médiko Dr. Beke a kuminsá su karrera médiko na 1979 como un médico general. Después di dos aña di trabou den un hospital, e a stablesé su propio práctica privá, Huisartsenpraktijk Beke-Martinez N.V., na 2002, localisá na L.G. Smith Blvd. 160, Suite 104-110, Oranjestad West, Aruba. Su manera di traha ku kompasión y su dedicashon a yuda hende a gana su un reputashon como un dókter humano y enfoká riba pasiente, apreseá tanto pa lokalnan komo turista.​ Karrera Polítiko Beke a sirbi como Ministro di Salú Públiko di Aruba for di 1994 te 1998. Después, e a tuma e posishon di Ministro di Asunto Ekónomiko for di 1998 te 2001. Na 1997, e a bira un Miembro di Parlamento y más dilanti a sirbi como Presidente di Parlamento di Aruba kuminsando na 2013.​ Bida Personal Dr. Beke ta mama di un yiu y a sigui su práctica médiko den anjanan resiente, mantené su kompromiso pa duna kuido di salú aksesibel y ku kompasión.​ {{Appendix}} --------------- {{Variante|a}} {{Infobox politico | variante = a | nomber = Marlon Sneek | nomber completo = Alfred Marlon Sneek | fecha nacemento = [[31 di òktober|31 di october]] [[1972]] | luga nacemento = [[Aruba]] | fecha fayecimento= | luga fayecimento= | pais = {{ABW}} | funcion actual = [[Lista di presidente di Parlamento di Aruba|Presidente di Parlamento di Aruba]] | desde = 27 di maart 2025 | antecesor = [[Gerlien Croes]] | sucesor = | partido = [[Partido di Pueblo Arubano|AVP]] | titulo = | temporada1 = 2025 - presente | funcion1 = miembro di [[Parlamento di Aruba]] | temporada2 = 2013 - 2021 | funcion2 = miembro di [[Parlamento di Aruba]] | website = }} '''Alfred Marlon Sneek''' (☆ [[31 di òktober|31 di october]] [[1972]] na [[Aruba]]) ta un politico [[Aruba]]no di partido [[Partido di Pueblo Arubano|AVP]]. E ta presidente y miembro di [[Parlamento di Aruba]] desde 27 di maart 2025. Entre 2013 y 2021 el a sirbi como miembro di parlamento y lider di fraccion. == Bida == Marlon Sneek ta procedente di y ta biba den e bario di [[Dakota (Aruba)|Dakota]] . El a studia na Instituto Pedagogico Arubano (IPA)<ref>https://issuu.com/boletinextra/docs/diasabra_12_november_2011 Porco sushi ta busca muraya limpi pa frega na dje], Solo di Pueblo (12 di november 2011)</ref> y a sigui un carera den ensenansa como docente. El a drenta arena politico na aña 2005 ora el a subi lista di partido AVP. Den su prome salida el a saca no menos cu 256 voto personal. Den eleccion na 2009 el a bay dilanti y a haya 304 voto. Hasta den eleccion 2013 el a sigui crece y yega 441 voto, mientras den eleccion 2017 el a baha den voto y a keda cu 351 voto riba su nomber. * eleccion 2021 - 336 voto * eleccion 2024 - nr. 10 - 234 voto E ta docente cu a dedica hopi ana na ensenansa. Entre 2016 y 2021 e tabata lider di fraccion di AVP den parlamento, como sucesor di [[René Herdé]]. entre januari y maart 2025.'''Bold text'''di Dakota y riba lista di partido AVP ta bek den parlamento. Esaki ta sosode despues di un ausencia di cuater aña. Den e eleccion di aña 2021, AVP no a haya suficiente asiento cu e por a drenta parlamento y el a bay practica su profesion bek maestro, te cu diamars ora cu a informe cu e mester retira pa bay ocupa un puesto den parlamento. Sneek pa hopi aña, desde eleccion di 2009, a bin ta aparece riba lista politico y varios biaha a ocupa un puesto den parlamento. Awo tur cos ta indica cu despues di su huramentacion, e ta candidato pa bira Presidente di Parlamento. 2024: nr. 10 op AVP lijst, behaalde 234 stemmen.<ref>[https://er.aw/wp-content/uploads/2025/01/Besluit-van-het-Hoofdstembureau-tot-vaststelling-van-de-uitslag-der-verkiezing-van-de-leden-van-de-Staten.pdf Vaststelling van de uitslag van de verkiezing van de leden van de Staten], [[Conseho Electoral di Aruba]], 2024</ref> 2021: nr. 10 cu 336 voto Marlon Sneek ta un polítiko prominente di Aruba, afiliá ku Partido di Pueblo Arubano (AVP). E a sirbi como líder di frakshon parlamentario di AVP, representando e partido den Parlamento di Aruba.​ Bon Dia Aruba Den su rol parlamentario, Sneek a expresa preocupacion tokante gastunan gubernamental durante periodonan di reto económico. Por ehempel, e a kritika aprobacion di fondonan pa renobacion di Arubahuis y gasto pa dekoracion di Pasco, enfatizando e necesidad pa maneha plaka públiko di un manera responsable den tiempo di crisis. ​ Bon Dia Aruba +1 Bon Dia Aruba +1 Ademas, Sneek a enfatisa e importancia di gobernacion sensato y a yama atencion na e necesidad pa priorisa gastunan cu ta benefisia henter pueblo Arubano. ​ ArenaPoliti Sinembargo, mi disculpa, pero e informacion tokante e fecha di nacimiento, formacion akademico y experiencia laboral anterior di Marlon Sneek no ta disponible den e fuentenan cu mi tin acceso na nan.​ * Sneek was sinds 2013 plaatsvervangend fractievoorzitter en Herde was sinds 2009 fractievoorzitter. Hij werd in 2016 gekozen tot fractievoorzitter, als opvolger van Herde.<ref>[https://www.noticiacla.com/news/7597 Marlon Sneek nieuwe fractievoorzitter AVP], NoticiaCla (3 november 2016)</ref> Member of parliament at Land Aruba Parlementslid at Parliament of Aruba Went to Ir. Cesar Terzano M.T.S. Aruba Studied Electrical engineering at UNA Curacao Studied Maestro di scol at Instituto Pedagogico Arubano I.P.A From Oranjestad, Aruba {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Sneek, Marlon}} [[:Category:Politico di Aruba]] [[:Category:Hende]] 24ora.com: Sneek a drenta arena politico na ana 2005 ora el a subi lista di partido AVP. Den su prome salida, el a saca no menos cu 256 voto. Den eleccion na 2009 el a bay dilanti y a haya 304 voto. Hasta den eleccion di 2013 el a sigui crece y yega 441 voto, mientras cu den eleccion di 2017 el a baha den voto y a keda cu 351 voto riba su nomber. * eleccion 2021 - 336 voto * eleccion 2024 - 234 voto Sneek ta procedente y ta biba den Dakota y ta un docente, cu a dedica hopi ana den ensenansa. Desde 2017 e ta ocupa e funcion di lider di fraccion den AVP den parlamento. ----- Mr.Mike Eman: Minister President, Asuntonan General, Naturalesa y Cultura Mr.Gerlien Croes, Vice Minister Presidente, Ensenanza, Hubentud, Innovacion, Relacionnan di Reino y Deporte Mr. Wendrick Cicilia. Minister di Turismo , Transporte(AAA & APA) y Labor Minister di Energia, Infrastructura, Telecomunicacion. Por lo pronto Arthur Dowers. Mr. Geoffrey Wever. Minister di Finanzias, Economia y Sector Primario Drs Mervin Wyatt-Ras. Minister di Asuntonan Social y Salud Publico, Cuido di Adulto Mayor y Cuido di Adicto. Mr.Drs. Arthur Dowers. Minister di Husticia, Integracion, y Transporte Publico(DTP) Drs. Rene "Baba" Herde. Minister Plenipotencario. Huramentacion di e Gabinete nobo lo tuma luga Diabierne di 28 di Maart. ---------------- {{Variante|a}} {{Infobox politico| variante = a | nomber = Adriaan Dussenbroek | nomber completo = Adriaan Franciscus Dussenbroek | fecha nacemento = [[19 di yüni]] [[1893]] | luga nacemento = | fecha fayecimento = [[22 di yüni|22 di juni]] [[1965]] | luga fayecimento = [[Utrecht]] | pais = {{ABW}} | partido = [[Union Nacional Arubano]] | titulo = | ofishi = docter di cas | temporada1 = | funcion1= | website = }} '''Adriaan Franciscus Dussenbroek''' tabata un Adriaan Franciscus (Nederland 19 juni 1893 - Utrecht 22 juni 1965). Werkte na medische studie te Amsterdam 37 jaar als huisarts op Aruba, waar hij zich op sociaal en politiek terrein bewoog. Mede-oprichter van de [[Union Nacional Arubano]] waarvoor hij enige tijd zitting had in de Staten.<ref>[https://web.archive.org/web/20170819231827/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=369&lang= Adriaan Dussenbroek], Encyclopedie van Curacao</ref> Franciscus Dussenbroek (Nederland, 24 juni 1893-nederland, 1965? • Hij vestigde zich in april 1928 op Aruba (in 1953 nog ongehuwd) • Was werkzaam als arts van het Savanetakamp • Bij eerste statenverkiezingen op 17 maart 1949 werd hij gekozen tot statenlid (samen met Felipe Tromp en Mario Arends van de UNA). Ook fractieleider van de UNA? • Zijn partij UNA behaalde 3 zetels • Na val van het CAB da Costa Gomez werd hij in juni 1949 benoemd tot kabinetsformateur. Hij slaagt niet in zijn opdracht en heeft gouverneur Peters de opdracht teruggegeven. • In jnuari 1950 legt hij functie van voorzitter UNA neer NOTES https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000211854:mpeg21:pdf Amigoe|18 maart 1949 |titel= Rechts blok in de Staten krijgt sleutelpositie Dr. Dussenbroek, nr. 2, lijst Una, voorzitter van de UNA. Geboren 24 Juni 1893 in Nederland. Studeerde aan de universiteiten te Utrecht en Amsterdam. Studeerde in 1923 af als medisch arts. Kwam in 1928 op Aruba aan, al waar hij altijd gebleven is. Dr. Dussenbroek heeft een respectabele staat van dienst op Aruba achter zich. Hier volgt een kleine greep: Lid van de Raad van Politie 1930—1945, gewezen voorzitter Aruba Voetbalbond; voorzitter R.K. Zeemanshuis; oprichter R.K. Militair Tehuis; kapitein v.d. Schutterij 1940—1946; corresponderend lid Gezondheidscommissie 1928—1936; initiatiefnemer comité 40 Regeringsjubileum; ridder in de Orde van Oranje Nassau enz. Enz --------------------- == resultadonan oficial di eleccion parlamentario 2024 == Ayera mainta durante un sesion publico en bibo Conseho Electoral di Aruba a presenta e resultadonan oficial di eleccion parlamentario cu a tuma luga dia 6 di december ultimo. Presidente di Conseho Electoral, Sr. Rossi Marchena, a oficialmente confirma e resultadonan preliminario alabes a indica ken ta e candidatonan scogi, pa cada partido, pa drenta Parla- mento di Aruba. Durante e sesion publico Conseho Electoral a confirma pa cada lista di partido politico e total di voto pa cada candidato riba e lista di partido politico, e total di tur e votonan pa cu e candidatonan riba e lista, cu ta ser yama stemcijfer, lo con- firma tambe e kiesdeler cual ta e total di voto valido dividi door di 21, total di asientonan den parlamento, cuanto asiento cada partido a saca, e reparticion di e restzetels na e partidonan cu a saca un of mas asiento, tambe kico e lijstkiesdeler pa cada partido politico, esaki ta e stemcijfer, cual ta e total di voto ricibi, dividi door di e total asiento ricibi pa cada partido.. Marchena a indica cu e cantidad di voto total pa cada candidato cu Hoofdstembureau a publica caba ta ser confirma door di Conseho Electoral como e can- tidad total cu cada candidato a ricibi. Manera ta conoci caba, me- diante e resultado prelimi- nar, Marchena a confirma e total di voto cu cada partido a ricibi; partido MAS a haya total 1,727 voto; partido PPA a haya total 3,538 voto; partido RAIZ a haya total 2,324 voto; partido HTC a haya total 505 voto; partido CURPA a haya total 423 voto; partido Futuro a haya total 7,351 voto; partido LPR a haya total 1,349 voto; partido RED a haya total 635 voto; partido Accion21 a haya total 2,203 voto; partido MEP a haya total 17,560 voto; y partido AVP a haya total 17,872 voto. Esaki ta nifica cu e total di vo- tonan valido tabata 55,496 y e total aki dividi door di 21, e can- tidad di asiento den parlamento e kiesdeler ta bira 2,642 voto. Marchena a sigui splica cu ora reparti esaki ta nifica cu partido PPA a saca un asiento, partido Futuro a saca dos asiento, par- tido MEP a saca seis asiento y partido AVP a saca seis asiento . El a indica cu mirando cu tin 21 asiento, mester reparti e seis asientonan cu a keda, cual ta restzetels. Esaki a ser reparti como lo siguiente; partido AVP a haya e prome restzetel, partido MEP a haya e di dos restze- tel, partido Futuro a haya e di tres restezetel, AVP a haya e di cuater,MEP a haya e di cinco restzetel y partido AVP a haya e ultimo asiento. Esey ta nifica cu Futuro a haya un restzetel, MEP a haya dos restzetels y AVP a haya tres restzetels. E resultado oficial di eleccion parlamentario 2024 pa loke ta trata asientonan ta partido PPA cu un asiento, partido Futuro cu tres asiento, partido MEP cu ocho asiento y partido AVP cu nuebe asiento. Marchena a informa tambe kico ta e bira e lijstkiesdeler, e total di voto di cada partido dividi door di e total asiento cu e partido a saca. E lijstkiesdeler ta yuda de- termina ken ta e candidatonan cu ta drenta parlamento. Ley ta stipula cu e candidatonan cu ta drenta parlamento ta ser scogi segun e number cu nan tin riba lista. E candidatonan cu tin e numbernan mas halto riba lista ta esunnan cu ta drenta Parlamento di Aruba. Pero si e partido ta desea, a traves di un acuerdo, e partido mes por scoge, si nan ta desea di haci esaki, ken ta representa e par- tido den parlamento. Den caso cu tin un candidato cu un number mas abou riba e lista, si e candidato aki su total di voto surpasa e lijstkiesdeler e tin e derecho riba un asiento den parlamento. Marchena a informa ken ta e candidatonan pa cada partido cu lo drenta parlamento. Pa partido PPA, cu a saca un to- tal di 3,538 voto y un asiento, Otmar Oduber ta e candidato scogi pa parlamento. Pa partido Futuro, cu a saca total 7,351 voto y tres asien- to, e lijstkiesdeler ta 2450.33. Candidatonan riba e lista aki cu ta ser scogi ta Gerlien Croes, Geoffrey Wever y Gino Goeloe. PapartidoMEP,cuasacatotal 17,560 voto y a haya ocho asien- to, e lijstkiesdeler ta bira 2195. E candidatonan cu ta ser scogi ta Evelyn Wever-Croes, Dan- gui Oduber, Xiomara Maduro, Endy Croes, Rocco Tjon, Hen- drickTevreden,EdgardVrolijk y Shailiny Tromp-Lee Partido AVP, cu a saca total 17,872 y haya nuebe asiento e lijstkiesdeler ta bira 1985.77. E candidatonan scogi ta Wendrick Cicilia, Mike de Meza, Arthur Dowers, Stephanie Sievinger, Mervin Wyatt-Ras, Jennifer Arends-Reyes, Clifford Hey- liger, Sonaly Fernandez-Acos- ta y Mike Eman. Den e caso specifico aki, candidato Mike Eman ta number 29, pero su total di voto a surpasa e lijst- kiesdeler y pues tin derecho riba un asiento den parlamento. Den caso cu e algun di e can- didatonan menciona, cu a haya asiento den parlamento, asumi responsabilidad como minister despues cu concretisa forma- cion di gobierno, e asientonan di parlamento cu tabata destina pa e candidatonan aki ta bay e ora pa e siguiente candidatonan riba e lista, segun e volgorde di e number di e candidato riba e lista manera cu ley ta stipula.<ref>https://www.cspnv.com/pdf/bon-dia-aruba-20241212.pdf Conseho Electoral di Aruba a presenta e resultadonan oficial di eleccion parlamentario 2024], BDA 12 di december 2024</ref> ---------------------------------- {{Variante|a}} {{Infobox partido politico | variante = a | nomber = FUTURO | abr = Futuro | logo = | imagen = | descripcion = | lider partido = [[Gerlien Croes]]<br>[[Geoffrey Wever]] | funda = 2024 | fundado = [[Gerlien Croes]] | activo = {{ABW}} | nomber asiento1 = Asiento den <br/>[[Parlamento di Aruba|parlamento]] | asiento1 = 3 | asiento total1 = 21 | eleccion1 = 6 di december 2024 | sede = | color = {{legend|#FF00FF|biña cla}} | posicion = | ideologia = }} '''FUTURO''' ta un partido politico Arubano, funda na 2024 pa [[Gerlien Croes]] cu sosten di algun disidente di [[Partido di Pueblo Arubano|partido AVP]].<ref>[https://www.noticiacla.com/news/32273 Gerlien Croes a lansa su propio partido 'FUTURO'], NoticiaCla (15 di september 2024)</ref> Na december 2024, den su prome salida electoral, e partido a obtene riba di 7300 voto, birando e di tres partido mas grandi na Aruba. == Historia == Futuro a wordo lansa oficialmente dia 15 di september 2024 na Casibari door di [[Gerlien Croes]], politico y parlamentario, kende na mei 2023 a bandona AVP despues di algun incidente interno.<ref>{{citeer web|url=https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/aruba/30038-gerlien-croes-lanceert-futuro |titel=Gerlien Croes lanceert Futuro|werk=[[Antilliaans Dagblad]]|datum=2024-09-16|bezochtdatum=2024-12-07}}</ref> E enfoke di e partido ta pa promove transparencia, desaroyo sostenible<ref>Dalshasy Jimenez, [https://www.noticiaimpacto.com/futuro-nuevo-partido-politico-presenta-su-lista-de-candidatos-con-enfoque-en-profesionalismo-y-compromiso/ FUTURO, nuevo partido político, presenta su lista de candidatos con enfoque en profesionalismo y compromiso], noticiaimpacto.com (18 di october 2024)</ref> y pa stimula comunidad Arubano pa ta mas activo y participativo den creacion di maneho.<ref>[https://24ora.com/na-colegio-epi-partido-futuro-a-gana-eleccion-cu-nuebe-asiento/ Na Colegio EPI: Partido FUTURO a gana eleccion cu nuebe asiento], 24ora.com (2 di december 2024)</ref> Croes hunto cu [[Geoffrey Wever]] ta comparti e liderazgo di e partido. Cu un lista di 10 candidato, encabesa pa Gerlien Croes, e partido a debuta den [[Eleccion Parlamento Aruba 2024|eleccion parlamentario]] dia 6 di december 2024. E ta obtene tres asiento den parlamento di Aruba, birando e di tres partido mas grandi despues di AVP y [[Movimiento Electoral di Pueblo|MEP]]. Cu e posicion aki e partido lo tin un rol determinante den formacion di un gabinete nobo.<ref>{{citeer web|url=https://nos.nl/artikel/2547387-avp-wint-nek-aan-nekrace-op-aruba-nieuwe-partij-futuro-bepaalt-formatie|titel=AVP wint nek-aan-nek race op Aruba, nieuwe partij Futuro bepaalt formatie|werk=NOS Nieuws|datum=2024-12-07|bezochtdatum=2024-12-07}}</ref> {{Appendix}} [[:Category:Polítika na Aruba]] Cu e proposito pa sirbi comunidad. Nan a uni pa stimula desaroyo positivo, traha hunto pa un futuro di oportunidad y pa realisa bienestar pa tur. Desapunta pa e maneho anticua y intransparente, Gerlien Croes, acompaña y sosteni door di otronan cu e mesun pensamento, a tuma un paso grandi pa lanta FUTURO.<ref>[https://24ora.com/na-colegio-epi-partido-futuro-a-gana-eleccion-cu-nuebe-asiento/ NA COLEGIO EPI: PARTIDO FUTURO A GANA ELECCION CU NUEBE ASIENTO], 24ora.com (2 di december 2024)</ref> Su temanan principal ta: miho maneho y transparente y siguridad di existencia. FUTURO ta enfoca riba stimula nos comunidad pa tin mas participacion activo den creacion di maneho. Den e pensamento aki tin un balansa di cooperacion entre e individuo, organisacionnan den comunidad, gobierno y sector priva. FUTURO ta enfoca ariba stimula nos comunidad pa tin mas participacion activo den creacion di maneho. Den e pensamento aki tin un balansa di cooperacion entre e individuo, organisacionnan den comunidad, gobierno y sector priva. Cu e fundeshi di un pensamento racional combina cu e realidadnan cu nos pais ta enfrenta, nos tin un responsabilidad personal y colectivo como bon ser humano pa construi un comunidad decente, feliz y prospero. Mision Fortica e individuo pa medio di liderazgo solido cu ta proteha e bienestar general di e pueblo. Formenta un cultura di cooperacion. Stimula desaroyo cu solucionnan innovativo y promove inclusividad. Vision Un Aruba unda oportunidad igual y solidaridad ta forma e base di e comunidad, cu un futuro prospero y feliz pa tur cuidadano. E lista pa eleccion 2024 E ekipo di FUTURO ta consisti, ademas di; Gerlien Croes, hurista y politico activo Geoffrey Wever, fiscalista y minister activo Gino Goeloe, enfermero y personahe conoci den sector di salubridad y social Ruthlyn Lindor, criminologo y docente di prome drado Muzaninn Wever, hurista legislativo Gregory Ras, ingeniero y empresario Jeremy Erasmus, specialista den negoshi y mercadeo y entrepreneur Rondell Heyliger, entrepreneur Della Lopez, docente y sindicalista Omar Quandus, inspector di welder industrial {{Appendix}} Loke a hala hopi atencion for di algun dia caba, pero cu a keda confirma diadomingo anochi, ta e caranan cu a asocia publicamente cu e partido y Gerlien, Gerlien Croes a lansa su propio partido 'FUTURO' ex miembro di partido AVP Muzanine Wever, yiu di palanca y miembro di partido berde Chris Dammers esta Khamila Dammers, y ex minister pa AVP Angel Bermudez cu a aparece riba e video di introduction. Ademas por a nota varios persona cu tabata cu e partido berde y tambe geel, cu tambe a ‘bula cura’ y a uni cu Gerlien den su hornada nobo. E mencion di e caranan aki ta importante pasobra nan ta(bata) palanca fuerte di e partido berde, sigur un Alice van Romondt cu tabata secretario di conseho di minister pa gabinete Henny Eman den pasado. Y Wever tabata riba e ultimo lista di e partido berde. Esaki ta nifica cu un grupo basta interesante a ‘separa’ di e partido berde. <ref>[https://www.noticiacla.com/news/32273 Gerlien Croes a lansa su propio partido 'FUTURO'], NoticiaCla (15 di september 2024)</ref> {{Appendix}} ------------------ '''Porfirio (Fichi) Croes''' a nace dia 21 di oktober 1919 y a fayece dia 23 di Augustus 2001 y tabata inicialmente candidato ariba lista di AVP. Na aña 1949, despues di un descordia den AVP, hunto cu Juancho Irausquin a funda partido PPA. Na aña 1955 den eleccion di Eilandsraad Fichi a wordo escohi pa bira Diputado pa PPA y tabata encarga cu e cartera di Asuntonan Social y Labor, Vivienda y Asuntonan Personal. Dia 25 di Mei 1959 Fichi cu su mes un partido PDC (Partido Democratico Cristian) a logra 1 asiento den eleccion di Eilandsraad y a bira miembro di Eilandsraad. Den Fichi su ultimo añanan di su carera politico tabata hopi liga cu partido MEP. ----------------- {{Infobox partido politico | variante = a | nomber = Futuro | logo = | imagen = | descripcion = | lider partido = [[Gerlien Croes]] | presidente partido = | vice-preseidente partido = | lider fraccion = | nomber funcion1 = <!-- nomber funcion 1 te cu 8--> | funcion1 = <!-- funcion 1 te cu 8 --> <!-- Seccion di asiento --> | asiento = <!-- number --> | nomber asiento = | asiento total = <!-- number --> | eleccion = | asiento1 = <!-- asiento 1 te cu 10 --> | nomber asiento1 = <!-- nomber asiento 1 te cu 10 --> | asiento total1 = <!-- asiento total 1 te cu 10 --> | eleccion1 = <!-- eleccion 1 te cu 10--> <!-- Seccion di historia --> | funda = 2024 | exnomber = <!-- Seccion di informacion basico --> | activo = | sede = | publicacion = | miembro = | posicion = | ideologia = | meta = | lema = | color = | abr = | hubenil = | coalicion = | website = }} Partidonan nobo na Aruba: * 2024- hellen Croes - Movemento Indigena Arubano (MIA) (zie SolodiPueblo) * 2024 - Gerlien Croes - Transparencia Union Respet (FUTURO) - Gerlien Croes E lista di FUTURO ta como lo siguiente: 1. Gerlien Croes 2. Geoffrey Wever 3. Gino Goeloe 4. Rudlyn Lindor 5. Munzanin Wever 6. Gregory Ras 7. Jeremy Erasmus 8. Rondel Heyliger 9. Della Lopez 10. Omar Quandus * 2023 - Rycond do Nacimiento - Lucha pa Reforma * 2023 - Otmar Oduber - PAIS * 2023 - Figaroa - Eleccion 2024: lista di RAIZ ta consisti di: 1. Ursell Arends. 2. Raymicheline “Misha” Raymond. 3. Randall Leong. 4. Raymond Kamperveen. 5. Carlos Guiamo. 6. Twyma van der Biezen. 7. Aron Verschuur. 8. Luigi Rasmijn. 9. Marisabelle Croes-Arends. 10. Anouk Balentina. 11. Kinsasha van der Bliek. ?? Lista di PPA 1. Otmar Oduber 2. Eduard Pieterzs 3. Lissette Winklaar-Franken 4. Rudy Richardson 5. Rigoberto Sint Jago 6. Marc Lindero Fowler 7. Ainsley Leonard Kelly 8. Gabriela Gonzales O. Calderon 9. Ilidio Dumfries 10. Arthur Paneflek 11. Charles Bennett 12. Edgard Suñe Leon 13. Kevin Ka Ghie Yee 14. Shanwar Briezen 15. Wilson Tavarez Portez 16. Jacqueline Woodley E lista ta consisti pa: 1. Marisol Tromp; 2. Aquannette Gunn; 3. Gilmar Werleman; 4. Armand Kelly; 5. dokter Michel Mungra; 6. Jamal Khan 6. Arthur La Moria. E lista di MEP ta como lo siguiente: 1. Evelyn Wever-Croes 2. Dangui Oduber 3. Xiomara Maduro 4. Endy Croes 5. Rocco Tjon 6. Hendrik Tevreden 7. Edgard Vrolijk 8. Shailiny Tromp-Lee 9. Setty Christiaans-Yarzagaray 10. Alvin Molina 11. Sharissa Arends-Tromp -->nieuw 12. Rodymar Geerman 13. Marco Berlis 14. Aldrin Lampe 15. Natalie Geerman 16. Ricky Hoek 17. Shannon Henriquez 18. Erwin (Wino) Lopez 19. Erich Genser 20. Michella Steenvoorde-Lacle 21. Nathaly Arends 22. Shirley Rafini 23. Stephany Croes 24. Jaime Winterdaal 25. Nolan Thomas 26. Chito Geerman 27. Jeffrey Schuilenburg 28. Rene Kock 29. Marceylaine Paskel E lista ta como lo siguiente: 1. Wendrick Cicilia 2. Mike de Meza 3. Arthur Dowers 4. Stephanie Sevinger --> nieuw, dochter Benny Sevinger 5. Mervin Wyatt-Ras 6. Jennifer Arends–Reyes 7. Clifford Heyliger 8. Sonaly Acosta --> nieuw 9. Carlos Bermudez 10. Marlon Sneek 11. Otani Thomasia 12. John Hart 13. Dennerick Kelly 14. Jamila de Mey 15. Junior Croes 16. Chris James 17. Conny Connor 18. Maria vd biezen 19. Gillian Lopez 20. Diana Bikker 21. Clyde Burke 22. Jennifer Franken 23. Madeleine Kelly 24. Adeline Oliviera 25. Astrid Vries 26. Ferdinand Franca 27. Norman Roos 28. Zuleika Wever 29. Mike Eman -------------- == MIA == {{Infobox partido politico | variante = a | nomber = Movemento Indigena Arubano | logo = | imagen = | descripcion = | lider partido = Hellen Croes | presidente partido = | vice-preseidente partido = | lider fraccion = | nomber funcion1 = <!-- nomber funcion 1 te cu 8--> | funcion1 = <!-- funcion 1 te cu 8 --> <!-- Seccion di asiento --> | asiento = <!-- number --> | nomber asiento = | asiento total = <!-- number --> | eleccion = | asiento1 = <!-- asiento 1 te cu 10 --> | nomber asiento1 = <!-- nomber asiento 1 te cu 10 --> | asiento total1 = <!-- asiento total 1 te cu 10 --> | eleccion1 = <!-- eleccion 1 te cu 10--> <!-- Seccion di historia --> | funda = 2024 | exnomber = <!-- Seccion di informacion basico --> | activo = | sede = | publicacion = | miembro = | posicion = | ideologia = | meta = | lema = | color = | abr = | hubenil = | coalicion = | website = | bandera = | leyenda = }} Lider di MIA ta mr. drs. Helena Croes (Hellen). Nos meta ta pa proteha e derecho di tur Indigena Arubano. Nos definicion di ken ta cay bou indigena Arubano ta lo siguiente: tur persona cu por demostra cu e tin un ancestro f/m naci na Aruba den siglo 18 y/of siglo 19. MIA ta para pa proteccion di nos tera, nos identidad y nos derecho di autodeterminacion. Na December 2022 conseho di Partido a formula y firma un declaracion den nomber di pueblo Indigena di Aruba y a wordo entrega na VNO. Na 31 di januari 2023 lider di MIA cu algun miembro di conseho a bolbe entrega e declaracion cu exigencia pero e biaha aki personalmente na secretario di Estado van Huffelen den presencia di rey Willem Alexander. Nos a haya contesta di gabinete di rey riba nos declaracion titula “Declaracion di Pueblo Indigena Arubano”. Rey a laba man, el a basa su mes riba responsabilidad ministerial. Pe motibo aki nos a lanta MIA. Den nos declaracion nos ta basa nos mes riba tratadonan internacional relaciona cu derechonan di pueblonan indigena. Un di e tratadonan aki ta: United Nations Declaration on the Rights of Indigenous Peoples. Pueblo autoctono Arubano ta di rasa indjan Caquetio. E colonistanan mayoria di origen Hulandes cu a yega akinan den siglo 18 den transcurso di añanan a mescla cu e miembronan di e pueblo Caquetio existente akinan. Resultado di e prome censo realisa na 1715 a indica cu tabata biba 393 indjan Caquetio na Aruba. Na 1754 gobernante y colonistanan a haya permiso di WIC pa habita Aruba. Nos ta descendiente di e Caquetionan y e prome Europeonan cu a yega e tempo ey. Den 1827 e asina yama indjannan salbahe(Guajira) a wordo registra; nan tambe a mescla cu e indigenanan di Aruba.<ref>[https://solodipueblo.com/partido-movemento-indigena-arubano-mia-tambe-ta-cla-pa-eleccion/ Partido Movemento Indigena Arubano (MIA) tambe ta cla pa eleccion], SolodiPueblo (13 di september 2024)</ref> Nos historia sociocultural t’e punto di salida p’e declaracion di Movemento Indigena Arubano. Hulandesnan di WIC a colonisa Aruba sin consentimento di e habitantenan Indjan cu tabata biba trankil den tur libertad. Nan a wordo obliga pa traha sin pago; coba pos, traha trankera, limpia rooinan y core trei cabrito. Den 1795 Indjannan a lanta contra tanto abuso y a nenga di sigui traha p’e Hulandesnan. Rebelion indigena a sigui tuma luga te na 1827 ainda. Y Iglesia catolico a hunga un rol importante den e represion di pueblo indigena Arubano. A tene e pueblo abou a base di religion y a spanta pueblo cu dios y fierno. Na aña 1824 a descubri oro y atrobe pueblo no a haya ningun beneficio. Pueblo indigena mes no tabata mag di coba oro. Hulandesnan tabata impone castigo di zweep si nan gara un indigena ta coba oro. Hopi di nos a yega di tende storianan di nos grandinan tocante benanan scondi den mondi. P’esey un di nos exigencianan den nos declaracion ta pa debolbe nos e balor actual di e oro cu a wordo saca te na 1916 fei Aruba. Paso tur cos a tuma luga sin consentimento di e pueblo original. Pueblo indigena mes no tabatin mucho di bisa. Hulanda a uza e mesun base canonico cu a wordo uza den tur colonia; Doctrina di Descubrimento. Esaki tin su origen den leynan canonico Papal di 1493 cu ta bisa cu tur pais cu wordo descubri unda hende no ta profesa e fe catolico, no tin alma y por wordo subyuga y colonisa. Nos di movemento Indigena Arubano a pone 15 exigencia dirigi na Estado Hulandes y na Rey. Exigencianan ta entre otro: stop di duna paspoort via Aruba; stop permiso di estadia y trabou; derecho riba tur tereno publico cu no ta duna ainda den erfpacht; pago na nos tribu di 1,180 ton di oro na e balor actual; bin cu un BIVA pa tur hotel/Airbnb, Belasting Inheems Volk van Aruba, y un stop permanente pa duna permiso pa traha hotel, condominio, Airbnb paso Aruba ta di NOS. {{Appendix}} ------------- {{Infobox partido politico | variante = a | nomber = Lucha pa Reforma | logo = | imagen = | descripcion = | lider partido = [[Ryçond Santos do Nascimento]] | presidente partido = | lider fraccion = | nomber funcion1 = <!-- nomber funcion 1 te cu 8--> | funcion1 = <!-- funcion 1 te cu 8 --> <!-- Seccion di asiento --> | asiento = <!-- number --> | nomber asiento = | asiento total = <!-- number --> | eleccion = | asiento1 = <!-- asiento 1 te cu 10 --> | nomber asiento1 = <!-- nomber asiento 1 te cu 10 --> | asiento total1 = <!-- asiento total 1 te cu 10 --> | eleccion1 = <!-- eleccion 1 te cu 10--> <!-- Seccion di historia --> | funda = 2023 | exnomber = <!-- Seccion di informacion basico --> | activo = desde 2023 | sede = | publicacion = | miembro = | posicion = centro-derecha | ideologia = cristian-democrata | meta = | lema = | color = | abr = LPR | hubenil = | coalicion = | website = | bandera = | leyenda = }} '''Lucha pa Reforma''' (LPR) ta un partido politico na Aruba Segun Do Nascimento, su partido ta uno Centro derecha Cristian Democrata. Riba un documento adhunto por mira cu e tin por lo menos 8 punto di enfoke, y unda cu e ta splica mas di e partido. Entre otro e ta splica cu un centro derechista ta balansa un economia fuerte cu responsabilidad social, combinando un postura conservative riba asuntonan social cu un compromiso cu e bienestar social-democratico. E ideologia aki ta crea un Sociedad mas husto caminda prosperidad economico y husticia social ta bay man den man. Segun Do Nascimento, Lucha pa Reforma ta un movimento pa cambia Aruba profundamente basa riba e principio Cristian Democrata pa haci Aruba prospero di berdad. <ref>https://www.noticiacla.com/news/32394 Do Nascimento: Partido LPR ta cla pa bay eleccion na December!], NoticiaCla (30 di september 2024)</ref> Puntonan di enfoke di e partido ta e marco moral y etico, balornan di famia y comunidad, economia di mercado cu aspecto social fuerte, husticia social y solidaridad, identidad cultural y nacional, cuido di medioambiente, subsidiaridad y democracia y estado di derecho. {{Appendix}} -------------- {{Variante|a}} {{Infobox politico | variante = a | nomber = Richard Arends | imagen = | descripcion = | nomber completo = | fecha nacemento = | luga nacemento = | fecha fayecimento = | luga fayecimento = | districto electoral = | region = | pais = {{ABW}} | funcion actual = consehero di minister di Finansa | desde = 2017 | antecesor = | sucesor = | partido = [[Movimiento Electoral di Pueblo]] | religion = | titulo = | temporada1 = 1993-1994 | funcion1 = miembro di [[Parlamento di Aruba]] | temporada2 = 1994-1997 | funcion2 = minister di Transporte y Comunicacion | temporada3 = 2000-2001 | funcion3 = minister di Transporte y Comunicacion y Deport| website = }} '''Richard Arthur Arends''' (Curaçao, May 13, 1963)check 1978?? ta un politico Arubiano. E tabata Minister di Asuntonan Economico den e di dos gabinete Mike Eman. Entre 2017 y 2021 e tabata miembro di Staten di Aruba den nomber di AVP. == Bida y carera == Arends a nace riba Cur? y ta yiu di Marie-France Paris y Simon Arends, ex director di banco y un di e conseheronan mas importante di Otmar Oduber. El a bay Colegio Arubano y a studia ley na Universidad di Leiden y economis na universidad di Amsterdam.?? Na momento cu Otmar Oduber a bay na final di 2016, Mike de Meza a cambia di cartera y Arends a bira Minister di Asuntonan Economico y Comunicacion per 1 januari 2017 pa e 9 lunanan cu a resta di gabinete Eman II. Arends a acepta e puesto ministerial aki bou di e condicion cu e ta cumpli cu esaki como minister specialista y no como politico activo. Richard Arends ta casa cu Arleen Oduber y hunto nan tin tres yiu. NOTES Fuentenan, anotashonnan i/òf referensianan [[Category:Polítiko Arubano]] [ [[Category:Minister Arubano]] Importante save komo Richard Arends (polítiko) Balkenende a lanta den e pueblo di Biezelinge den e provinsia di Zeeland. El a termina su estudio secundario na Liceo Cristian pa Zeeland na Goes y a obtene su master den Historia y Derecho Hulandes na Vrije Universiteit Amsterdam. Na 1984, Balkenende a trasladá pa e Instituto Sientífiko di CDA kaminda el a bira miembro di personal. Arends a studia lei?? i ?? 2008: Presidente/director FESCA = Fundacion Estudionan Social-Cristian Aruba, e bureau cientifico di AVP, awor Fundacion Mito Croes Spirito tata di varios plan y proyecto di AVP, manera Plan Aruba Ariba y hunto cu CDA raporta “desaroyo economico di Aruba” Arends, hefe di bureau Mike de Meza El a lidera e negociacionnan cu CITGO riba reapertura di e refineria di petroleo e compania estatal RdA unda Richard Arends ta of tabata traha. Presidente Compania Arubano di Petroleo Dia 30 di novèmber 2016, Arends a huramentá komo minister.[1] Parlamentario den nomber di AVP 2017-2021 A huramentá komo Minister di Asuntunan Ekonómiko i Komunikashon dia 29 di novèmber 2016? 2009-2016: consehero di MinPres y hefe di staf di Mike de Meza (Energia??) Na 2021, el a anunsiá ku e lo retirá temporalmente for di polítika aktivo KRALENDIJK – Richard Arends a keda nombrá komo e mediadó nobo pa disputanan laboral na Boneiru, Saba, i Sint Eustatius, segun Ministerio di Asuntunan Sosial i Empleo (SZW). E lo kuminsá dia 1 di yüli 2024, despues di Anselmo Pontilius, kende a okupá e posishon for di 2014.<ref>[https://bes-reporter.com/richard-arends-appointed-labor-disputes-mediator/ Richard Arends appointed labor disputes mediator], BES Reporter (29 di mei 2024)</ref> {{Appendix}} -------------------------- {{Variante|a}} {{Infobox politico | variante = a | nomber = Nilo Swaen | imagen = | descripcion = | nomber completo = | fecha nacemento = | luga nacemento = | fecha fayecimento = | luga fayecimento = | districto electoral = | region = | pais = {{ABW}} | funcion actual = consehero di minister di Finansa | desde = 2017 | antecesor = | sucesor = | partido = [[Movimiento Electoral di Pueblo]] | religion = | titulo = | temporada1 = 1993-1994 | funcion1 = miembro di [[Parlamento di Aruba]] | temporada2 = 1994-1997 | funcion2 = minister di Transporte y Comunicacion | temporada3 = 2000-2001 | funcion3 = minister di Transporte y Comunicacion y Deporte | temporada4 = 2013-2017 | funcion4 = miembro di [[Parlamento di Aruba]] | temporada5 = 2017-2021 | funcion5 = minister di Asuntonan Social y Labor | temporada6 = | funcion6 = | firma = | website = }} '''Nilo Swaen''' (☆ [[22 di mart|22 di maart]] [[1962]]<ref name="SVb">[https://www.svbaruba.org/wp-content/uploads/jr/2018/SVb%20jaarverslag%202018.pdf Jaarverslag 2018], SVb Aruba, pag. 28</ref> na [[Aruba]]) ta un eks-politico [[Aruba]]no. E tabata Minister di Finansa y Asunto Economico di 20.. pa 20.. Oranjestad – Diaranson dia 21 di augustus sr. Nilo Swaen a cumpli 35 aniversario den servicio di Gobierno di Aruba. Nilo a sirbi Aruba como empleado publico na Departamento di Economia, como Parlamentario, como Minister di Finansa y Asunto Economico, y actualmente sr. Swaen ta fungi como consehero principal di Minister di Finansa y di Gabinete Wever-Croes. Minister Maduro ta gradici sr. Nilo Swaen pa su amor y su dedicacion na e desaroyo di Aruba durante su 35 añanan di servicio. Pa e ocasion festivo y como muestra di aprecio, Minster Maduro a regala Nilo un cuadra di e artista local sra. Yahaira Maduro cu ta hiba e nomber ‘tesoro,’ ya cu esnan cu ta traha di cerca cu Nilo, ta considera sr. Nilo Swaen un tesoro nacional di nos Pais pa e manera profesional, sereno y cu amor pa Aruba cu Nilo ta haci su trabounan na bienestar di Aruba. Masha pabien Nilo y danki pa stima y kere den Aruba.<ref>https://arubanative.com/2024/08/25/minister-maduro-ta-finansa-ta-felicita-sr-nilo-swaen-cu-su-35-aniversario-trahando-na-bienestar-di-aruba/ Minister Maduro di Finansa ta felecita sr. Nilo Swaen cu su 35 aniversario trahando na bienestar di Aruba], Arubanative.com (25 di augustus 2024)</ref> Desde augustus 2018 e tabata miembro di Raad van Toekzicht en Advies di SVb Aruba.<ref name="SVb"/> {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Swaen, Nilo}} [[Category:Politico di Aruba]] [[Category:Minister di Aruba]] [[Category:Hende]] -------------------------------------------- {{Variante|a}} {{Variante|a}} {{Infobox politico | variante = a | nomber = Dominico Tromp | imagen = | descripcion = | nomber completo = | fecha nacemento = [[9 di desèmber|9 di december]] [[1935]] | luga nacemento = | fecha fayecimento = [[19 di desèmber|19 di december]] [[2023]] | luga fayecimento = [[Malmok]] | districto electoral = | region = | pais = {{ABW}} | funcion actual = | desde = | antecesor = | sucesor = | partido = [[Partido Patriotico Arubano]] (PPA) | religion = | titulo = | ofichi = docente, politico | temporada1 = | funcion1 = miembro | temporada2 = | funcion2 = | temporada3 = | funcion3 = }} '''Dominico (Domi) Tromp''' (☆ [[9 di desèmber|9 di december]] [[1935]] na [[Aruba]] - † [[19 di desèmber|19 di december]] [[2023]] na [[Malmok]]) tabata un educador, actor y politico Arubano. E tabata 30 aña activo den politica y un miembro prominente di partido PPA. == Biografia == Dominico Tromp, a nace na Aruba riba dia 9 di December 1935 den bario di Montaña y ta yiu di † Ignacio Tromp y † Maria Tromp-Semeleer. Domi ta casa cu Yvonne Tromp-Frans y ta tata di dos yiu muhe, Drs. Marisol Tromp y Drs. Lelicia Tromp, welo di dos nieta, Dominique Lopez y Marie Louise Lopez.<ref name="Memoriam">https://24ora.com/in-memoriam-di-dominico-domi-tromp/ N MEMORIAM DI DOMINICO ‘DOMI’ TROMP], 24ora.com (27 di december 2023)</ref> Domi Tromp a nace dia 9 di december 1935 den bario di ....? El a bay studia na [[Hulanda]] ora e tabatin 15 aña na Kweekschool na Baarle-Nassau.<ref name="24ora"/> Cu 19 aña e tabata maestro di scol y el a cuminsa duna les na entre otro scol na Santa Cruz, Paradera, Savaneta, Oranjestad y Noord. El a traha na Departamento di Enseñansa, seccion di inspeccion di ensenansa. El a sigui enseñansa te cu e di tres klas di H.B.S. na Aruba y despues a bay sigui Kweekschool na Baarle-Nassau na Hulanda, na unda el a gradua como maestro di school na 1955. Na 1959 el a obtene su Diploma di Hoofdakte na Aruba. Durante 10 aña largo el a duna les na Enseñansa Basico y despues desde 1967 el a traha na Departamento di Enseñansa.<ref name="Memoriam"/> Cu 19 aña e tabata maestro di scol y a duna les na entre otro scol di Santa Cruz, Sint Jan School, Paradera, Pastoor Kranwinkel, Savaneta, Heilighart School, San Nicolaas, Graf von Zinzendorf School, Oranjestad, Dominicus College y Noord na Sint Aloysius School. === Teatro === Tromp tabata fundado, [[presidente]] y actor di grupo teatral [[Mascaruba]], funda na 1961 di un fusion entre gruponan teatral di parokia, en particular Centro Apostolico Arubano, di cua e tabata miembro y Grupo Artistico di Santa Cruz.<ref>Hoetink, H., & Anink, G. B., ''Encyclopedie van de Nederlandse Antillen'', 1969, Amsterdam, pag. 377.</ref> Den decada 60 y 70 di [[siglo 20]] bida teatral tabata florece na Aruba.<ref>Rutgers, Wim, [https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/een-toneelgeschiedenis-van-aruba-15/ Honderd jaar Arubaans toneel (15)], Caraibisch uitzicht (23 di januari 2021)</ref> El a actua den varios obra, entre otro ''Maria di Ser’i Noka'' (1963), ''Suert'i Pushi Pretu'' (1964), ''Vengansa di un Chines'' (1965), ''Tiro riba Tiro'' (1984) y ''Ken ta keda cu Mama?'' (1993). Huntu cu e otro miembronan di Mascaruba e tabata traduci obranan teatral di fama mundial, contribuyendo asina na desaroyo di e idioma Papiamento como idioma literario teatral.<ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644480:mpeg21:p018|titel=Opgericht met doel propageren Papiamento: Mascaruba bestaat 30 jaar|werk=[[Amigoe]]|datum=1991-04-13|bezochtdatum=2023-12-20}}</ref> Pa e tumba di [[Padu Lampe]] den ''Suert'i Pushi Pretu'' el a compone e letra.<ref>{{nl}}{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010469974:mpeg21:p006|titel=„Suert'i Pushi Pretu" in première op 12 juni|werk=[[Amigoe]]|datum=1964-06-04-|bezochtdatum=2023-12-20}}</ref> === Politica === Como hoben e ta drenta politica na comienso di decada 1960. Comiensa di decada 1960 Tromp ta drenta politica como hoben politico den AVP. Desde 1964? e tabata miembro di [[Konseho Insular|conseho insular di Aruba]]. Ta bon pa menciona cu Domi Tromp a milita durante 10 aña activo como hoben den AVP tempo di Shon A Eman. Na 1965 e ta separa di AVP y ta wordo elegi como di cinco diputado (sin partido) den Colegio Ehecutivo di Aruba.<ref>D. Tromp is gedeputeerde. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 23-08-1965, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 20-12-2023, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462397:mpeg21:p006</ref> Domi Tromp socialmente a yuda 10 aña como Sinterklaas di Sint Jan School y mas scolnan.<ref name="24ora">[https://24ora.com/ex-diputado-domi-tromp-a-fayece/ Ex-diputado Domi Tromp a fayece], 24ora.com (20 di december 2023)</ref> Despues el a bira Diputado di Domeinbeheer, Landbouw Veeteelt en Visserij. Den politica el a sirbi su pueblo como miembro di Conseho Insular (Eilandsraad) y tabata lider di Partido PPA den PPA su añanan di gloria. E tabata lider di partido PPA di 1975 te 1977. Como lider di PPA el a encabesa su lista pa e eleccion di conseho insular di Aruba na 1975 y e eleccion na [[parlamento di Antias Hulandes]] na 1977. Pa casi 9 aña E tabata Miembro di Parlamento di Aruba. For di 1955 – 1975 PPA tabata e partido politico mas grandi di Aruba. For di 1951 te cu 1986 PPA tabata den Eilandsraad di Aruba. Di 1965 pa 1967 El a ocupa e puesto di Diputado di Enseñansa y Diputado di Domeinbeheer, Landbouw, Veeteelt en Visserrij. Di 1975 pa 1977 Dominico Tromp tabata Lider di PPA. Dia 5 di maart 1971, Domi a presta huramento como Miembro di Staten.<ref name="Memoriam"/> Den Politica tambe El’a sirbi su pueblo como miembro di Conseho Insular (Eilandsraad). E tabata lider di Partico PPA den PPA su añanan di gloria. Ademas Domi a representa Aruba, su isla natal diferente biaha den exterior den comisionnan di Gobierno y Parlamento. El a keda como 30 aña activo den politica.<ref name="Memoriam"/> * 1963 - lid van AVP - bij verkiezingen 29 april 1963 gekozen in ER * hij werd in september 1965 gedeputeerde. Daarvoor werkte hij op de Antoniusschool te Savaneta.<ref>OP VALREEP ZITTINGSPERIODE Gedeputeerden op Aruba bevorderd Blijft I.S. de Cuba wnd gezaghebber?. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 30-06-1967, p. 1. Geraadpleegd op Delpher op 23-12-2023, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463554:mpeg21:p001</ref> * 1964/65? - gedeputeerde * na 196? ela bandona AVP birando miembro ER independiente?? * 1967 - lid PPA - bij verkiezingen 26 mei 1967 nr. 22 op lijst en gekozen met 553 voorkeursstemmen in ER<ref>Met voorkeurstemmen Domi Tromp toch in raad op Aruba Ged. Falconi nu er buiten. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 29-05-1967, p. 1. Geraadpleegd op Delpher op 22-12-2023, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463526:mpeg21:p001</ref> * lijsttrekker PPA - eilandraadverkiezingen 1975 y statenverkiezingen 1977 * lid staten v.d. NA ( 1973 tot 1977?) - gekozen met 1023 stemmen op 3 augustus 1973<ref>De acht nieuwe staten leden van Aruba. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 06-08-1973, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 23-12-2023, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010461314:mpeg21:p009</ref> * opnieuw ER lid vanad 1975 === Otro === Tromp tabata socialmente activo riba diferente tereno. E tabata presidente di Fundacion Teatro Arubano. Alabes tabata presidente di Stichting Ser’i Noka y presidente di Stichting Capilla Cristo Sufriente na Madiki. El a yuda 10 aña como Sinterklaas di Sint Jan School y mas scolnan.<ref>[https://24ora.com/ex-diputado-domi-tromp-a-fayece/ Ex-diputado Domi Tromp a fayece], 24ora.com (20 di december 2023)</ref> Na 1986 el a wordo condecora Cabayero (Officier} den [[Orden di Oranje-Nassau]].<ref name="24ora"/> E tabata E tabata presidente di Fundacion Teatro Arubano. Alabes tabata presidente di Stichting Ser’i Noka. Cu tanto aporte asina na comunidad, La Reina a nombr’e como Officier in de Orde van Oranje Nassau na 1986.<ref name="24ora"/> E tabata tambe presidente di Stichting Capilla Cristo Sufriente na Madiki. Domi Tromp socialmente a yuda 10 aña como Sinterklaas di Sint Jan School y mas scolnan.<ref>[https://24ora.com/ex-diputado-domi-tromp-a-fayece/ Ex-diputado Domi Tromp a fayece], 24ora.com (20 di december 2023)</ref> Na 1964 Tromp ta casa cu Yvonne Frans, actriz y miembro di Mascaruba. Hunto nan a haya dos yiu muhe y dos nieta. Su yiu [[Marisol Lopez Tromp|Marisol Tromp]] ta politico y actualmente parlamentario y lider di partido MAS. Domi Tromp a fayece dia 19 di december 2023 na su cas na Malmok na edad di 88 aña. Riba tereno social-cultural E tabata activo como presidente di e organisacion ‘Centro Apostolico Arubano’ y pa 10 aña largo a ocupa e puesto di presidente di e grupo teatral ‘Mascaruba’, di cual E ta co-fundador y actor di grupo teatral Mascaruba tambe. Alabes E tabata pa algun aña, presidente di ‘Stichting Teatro Arubano’. Domi tabata presidente di Stichting Ser’i Noka. E tabata miembro di e Comision di Becas y Comisario di ‘Volkscredietbank’. Domi tabata presidente di Stichting Capilla Cristo Sufriente na Madiki. Domi Tromp a yuda socialmente pa 10 aña como Sinterklaas di Sint Jan School, Colegio Laura Wernet y pa mas otro scolnan. Pa su aporte dedica na nos comunidad, La Reina Beatrix a nombr’e como Officier in de Orde van Oranje Nassau na 1986.<ref name="Memoriam"/> {{Appendix}} Mascaruba: Domi Tromp hunto cu 7 otro persona a funda e grupo di teatro MASCARUBA riba 10 di april 1961. Esaki tabata un deseo di Cultureel Centrum Aruba (CCA) su presidente Jean Beaujon. Aki Mascaruba a ser lanta fo’i e actornan di teatro parokial y teatro amateur. Den e prome añanan di su fundacion, Domi tabata hopi activo. Durante 5 aña Domi a fungi como presidente di Mascaruba, como tal el a duna direccion na e grupo teatral y a conseha tocante obranan pa presenta.<ref name="Memoriam"/> Domi Tromp hunto cu Oslin Boekhoudt d.f.m. a traha hunto pa alcansa cu Mascaruba por a haya uzo di Ser’i Noka na Santa Cruz, unda cu na 1962 a presenta den aire liber e bunita obra yama ‘Maria di Ser’i Noka’. E obra aki tabata un exito rotundo. Tambe Domi a logra pa funda un otro fundacion na 1963 cu e meta pa desaroya Ser’i Noka (Stichting Ser’i Noka) mas, e.o. riba tereno cultural. Domi a bira hopi conoci como actor. El a actua den shete obra grandi, e.o.: ‘Veneno Sabroso’ na 1961; ‘E anochi di 16 di januari’ na 1962; ‘PPGGG’ (Puito, Polechi, Gaito, Galiña, Gai) na 1963; ‘Maria di Ser’i Noka’ na 1963; ‘Suerte di Pushi Preto na 1964; ‘Vengansa di un Chines na 1965; Na 1966 Domi a dirigi e obra ‘Caminda di Santa Cruz’. Y asina tin mas otro obranan den cual el a actua tambe manera e.o. ‘E burachenan’, ‘Keintura di Amor’, ‘Otro gai ta canta’ y ‘No core rond sunu’. Den añanan cu Domi no a actua, e tabata forma parti di Team di Produccion. Na su encargo tabata tur propaganda pa e obra, traha tickets y benta di esakinan. Pa varios obra Domi a laga traha ‘Jingle’ y/of un cantica pa duna propaganda pa e obra cu un touch extra. Tambe Domi tabata percura pa laga traha un poster pa e obra. Domi su trabou como e persona di propaganda tabata grandi. {{DEFAULTSORT:Tromp, Domi}} [[:Category:Hende]] [[:Category:Politico di Aruba]] Na 1964 Tromp ta casa cu Yvonne Frans, miembro di Mascaruba y tin biaha su Tromp tabata fundado, presidente y actor di grupo teatral [[Mascaruba]], funda na 1961 di un fusion entre gruponan teatral di parokia, en particular Centro Apostolico Arubano, di cua e tabata miembro y Grupo Artistico di Santa Cruz.<ref>Hoetink, H., & Anink, G. B., ''Encyclopedie van de Nederlandse Antillen'', 1969, Amsterdam, pag. 377.</ref> Den decada 60 y 70 di [[siglo 20]] bida teatral tabata florece na Aruba. El a actua entre otro den e obranan ''Maria di Ser’i Noka'' (1963), ''Suert'i Pushi Pretu'' (1964), ''Tiro riba Tiro'' (1984) y ''Ken ta keda cu Mama?'' (1993). Huntu cu e otro miembronan di Mascaruba e tabata traduci obranan teatral di fama mundial, contribuyendo asina na desaroyo di e idioma Papiamento como idioma literario teatral.<ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644480:mpeg21:p018|titel=Opgericht met doel propageren Papiamento: Mascaruba bestaat 30 jaar|werk=[[Amigoe]]|datum=1991-04-13|bezochtdatum=2023-12-20}}</ref> Pa e tumba di [[Padu Lampe]] den ''Suert'i Pushi Pretu'' el a compone e letra.<ref>{{nl}}{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010469974:mpeg21:p006|titel=„Suert'i Pushi Pretu" in première op 12 juni|werk=[[Amigoe]]|datum=1964-06-04-|bezochtdatum=2023-12-20}}</ref> E tabata presidente di Fundacion Teatro Arubano. Alabes tabata presidente di Stichting Ser’i Noka. Cu tanto aporte asina na comunidad, La Reina a nombr’e como Officier in de Orde van Oranje Nassau na 1986.<ref name="24ora"/> E tabata tambe presidente di Stichting Capilla Cristo Sufriente na Madiki. Ta bon pa menciona cu Domi Tromp a milita durante 10 aña activo como hoben den AVP tempo di Shon A Eman. Domi Tromp socialmente a yuda 10 aña como Sinterklaas di Sint Jan School y mas scolnan.<ref>[https://24ora.com/ex-diputado-domi-tromp-a-fayece/ Ex-diputado Domi Tromp a fayece], 24ora.com (20 di december 2023)</ref>. Na 1964 Tromp ta casa cu Yvonne Frans, actriz y miembro di Mascaruba. Hunto nan a haya dos yiu muhe y dos nieta. Su yiu [[Marisol Lopez Tromp|Marisol Tromp]] ta politico y actualmente parlamentario y lider di partido MAS. Domi Tromp a fayece dia 19 di december 2023 na su cas na Malmok na edad di 88 aña. Gisteravond heeft een voltallige Partijraad van de Partido Patriot ico Arubano statenlid Bomi Tromp aangewezen als de lijstaanvoerder voor de komende statenverkiezingen. De verkiezing geschiedde bij Reclamatie. ' Nadat partijvoorzitter Leo Chance de partij verslag had uitgebracht van Jtiii besprekingen met de Partijraadleden over het lijsttrekkerschap, noemde hij als 'Mogelijke kandidaten voor het lijsttrekkerschap Max Croes, Guillermo Trinidad, Virgilio Koek, Faustina Frank en Domi «romp. Bij de verkiezingen van 1975 wist Domi Tromp als nummer een op de lijst 1318 stemmen te behalen, terwijl Guillermo Trinidad als nummer vier 1492 stemmen behaalde. Domi Tromp die vroeger AVP is geweest, is later PPA ge- Worden, voor welke partij hij net gedeputeerdeschap heeft bekleed. Daarna is hij lange tijd eilandsraadslid geweest en laatstelijk ook statenlid voorde PPA.<ref>Domi Tromp no.één van PPA. "Amigoe". Curaçao, 22-03-1977, p. 1. Geraadpleegd op Delpher op 20-12-2023, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010639106:mpeg21:p001</ref> ---------------------------- {{Variante|a}} {{Infobox politico | variante = a | nomber = Apolonio Werleman | imagen = | descripcion = | nomber completo = | fecha nacemento = | luga nacemento = | fecha fayecimento = | luga fayecimento = | districto electoral = | region = | pais = {{ABW}} | funcion actual = | desde = | antecesor = | sucesor = | partido = [[Movimiento Electoral di Pueblo]] | religion = | titulo = | temporada1 = | funcion1 = miembro di [[Conseho Insular di Aruba]]? | temporada2 = | funcion2 = | temporada3 = | funcion3 = | website = }} '''Apolonio (Poy) Werleman''' (☆ ? na [[Aruba]] - † ? na ?) tabata un politico Arubiano. Apolonio Werleman, miho conoci como Poy dfm, sigur ta un persona cu a nifica hopi no solamente pa partido MEP sino tambe pa e bario di Santa Cruz y Aruba en general. Pa loke ta partido MEP, Poy dfm a wordo pidi dor di Nos Libertador Betico Croes pa bira miembro di Staten Insular. Tambe Poy dfm a sirbi como consehero di ex lider di partido señor Nelson Orlando Oduber, na unda e tabata controla e presupuestonan y traha synopsis di e contractnan grandi cu hotel y inversionistanan.<ref>https://solodipueblo.com/den-un-sala-completamente-yen-lider-di-partido-evelyn-wever-croes-a-entrega-reconocemento-na-famia-di-apolonio-werleman-poy/ ], SolodiPueblo (26 di september 2024)</ref> Pa e bario di Santa Cruz, Poy tambe a dedica hopi di su tempo y sabiduria. E tabata cofundador di e prome kleuterschool, basisischool y middelbare school na St Cruz, y tambe cofundador di Avond Havo Aruba. ------------------ '''Andreas Joannes (John) Booi''' (☆ [[4 di novèmber|4 di november]] [[1932]] na [[Aruba]] - † [[25 di yanüari|25 di januari]] [[2016]] na [[Aruba]]) tabata un ambtenaar halto di Aruba y a fungi como secretario di [[Teritorio insular (Antias Hulandes)|Teritorio Insular di Aruba]] di 1965 te 1985. Como susesor di L.C.M. Kerstens e tabata e prome Arubano nombra den e funcion aki. Booi tabata co-fundado di partido [[Accion Democratico Nacional|ADN]] y na 1986 e [[Lista di presidente di Parlamento di Aruba|prome presidente]] di [[Parlamento di Aruba]]. == Biografia == Booi tabata un di e ocho yiu di Carmen Fortunata Hieroms y Andreas Joannes Booi Sr., procedente di [[Boneiru|Boneiro]]<ref>[https://ufdc.ufl.edu/AA00011435/00105/6j John Booi secretario interino di Aruba], Observador, 16 april 1964. [https://web.archive.org/web/20230819165829/https://ufdc.ufl.edu/AA00011435/00105/6j Gearchiveerd] dia 19 di augustus 2023.</ref> El a gradua pa MULO-B na Dominicus College, [[Oranjestad (Aruba)|Oranjestad]] y HBS na [[Radulphus college]] na [[Curaçao]]. Na 1953 el a drenta den servicio di gobierno y cincu ana despues a bai Hulanda pa studia y traha na munisipio di Elst (provincia Gelderland). Na 1963 el a regresa Aruba despues di completa su estudio di "gemeente-administratie I en II". Booi tabatin un limitacion visual<ref>{{citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643028:mpeg21:a0075|titel=FAVI stelt vooroordelen over werken gehandicapten aan de kaak|werk=[[Amigoe]]|datum=10 oktober 1984|bezochtdatum=25 maart 2020}}</ref> y tabata vice presidente di Fundacion Arubano di esnan Visualmente Incapacita (FAVI). Na 1980 el a wordo condecora como Oficial (officier) den [[Orden di Oranje-Nassau]].<ref>{{citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010639904:mpeg21:a0020|titel=Lintjesregen op Antillen|werk=Amigoe|datum=1980-04-29|bezochtdatum=2023-06-16}}</ref> Booi tabata casa cu Bernadina (Diet) Staring. Hunto nan tabatin un yiu muher. {{Stub}} {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Booi, John}} [[:Category:Hende]] [[:Category:Politico di Aruba]] -------- ''Leonardo Figaroa''' ta un hoben politico Arubiano. Leonardo Figaroa ta naci na Aruba dia 16 di maart 2001. Su nomber di cariño ta “Lion”. E ta soltero y ta den su di tres aña di estudio academico di ley na Universidad di Aruba. Si tur cos ta bon, e lo termina su estudio na juli 2025. El a caba HAVO na Colegio Arubano na aña 2020 y desde e mesun aña ey a drenta Universidad di Aruba.<ref>https://24ora.com/leonardo-figaroa-y-partido-direccion-politiea-no-lo-participa-den-proximo-eleccion/ LEONARDO FIGAROA Y PARTIDO DIRECCION POLITIEA NO LO PARTICIPA DEN PROXIMO ELECCION], 24ora.com (26 di september 2024)</ref> Di hoben el a interesa den politica E tabata presidente di Hubentud Activo y Consciente (HAC) di AVP na aña 2018. Entre aña 2019 pa 2020 el a fungi tambe como vice-presidente di Parlamento Hubenil di Aruba. Den eleccion na juni 2021 el a subi lista di Partido Accion 21 como candidato # 14, e ultimo riba e lista y a logra 190 voto individual. E di tres candidato cu mas voto riba e lista. Pero un diferencia di opinion a pone tuma retiro di e partido despues di eleccion. A funda PDP Sinembargo, e no a keda man crusa y na aña 2023 el a funda Partido Direccion Politiea (PDP). E principio di PDP ta pa crea un sociedad cu ta inclui tur ciudadano na un manera husto y net pa nan por funciona como co-ciudadano den nos pais riba un manera cu ta celebra nan identidad propio pero cu bista riba locual ta responsabilidad y deber di nos tur. E compromiso aki ta extende den tur faceta di bida na Aruba, for di e leynan di enseñansa y laboral te na proteccion di medio ambiente y finansas publico. E vision y ideologia di PDP ta social-liberal progresivo. Nan punto di salida ta cu e ser humano mester haya e espacio pa progresa. E tarea di gobierno ta pa percura cu e prosperidad cu ta genera, ta invertie bek den e ciudadano. Nan mision ta pa crea un sociedad unda cada ciudadano ta haya miho oportunidad laboral, prosperidad economico y stabilidad financiero y mobilidad social, den balansa cu e consecuencianan ecologico. Ta importante cu cada ciudadano ta haya e oportunidad pa alcansa su meta. ----------- {{Variante|a}} {{Databox}} '''Partido di Pueblo Arubano''' of '''Arubaanse Volkspartij''' (AVP) ta un [[partido polítiko|partido politico]] na Aruba. E partido a sali for di e 'grupo-Eman' cu tabata activo na 1942 bou di [[Jan Hendrik (Shon Henny) Eman]] (1887-1957).<ref>{{nl}}{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010470074:mpeg21:a0100|titel=Kortgeding D.G c.s. tegen Pedro Giel|werk=[[Amigoe]]|datum=1971-01-30|bezochtdatum=2023-08-06}}</ref> Ta uza e nomber ''Arubaanse Volkspartij'' desde 1946. E partido tin un signatura cristiandemocrata i ta un entidad legal desde 2004. For di aña 2001 e partido ta wordo lidera pa [[Mike Eman]] como susesor di Tico Croes, kende a retira despues di resultadonan electoral negativo. Croes tabata antes minister di Finansa i previamente tambe minister di Turismo y Asuntonan Economico. Ex-lider di partido [[Henny Eman]] tabata di [[1986]] te [[1989]] y di [[1994]] te [[2001]] prome minister di [[Aruba]]. == Resultado electoral == === Parlamento di Antias Hulandes === {| class="wikitable" |+ !Aña !Voto !% !Asiento <br/> pa Aruba !+/- !Posición !Gobierno |- |1949 ||6.257 || ||5/8 || || 1º || |- |1950 ||4.554 || || 4/8 ||{{decrease}}1 ||1º || |- |1954 || 3.822 || |||2/8 ||{{decrease}} ||2º ||style="background-color:#FFA9A9"| Oposicion |- |1958 ||4.505 || ||2/8 ||{{steady}} ||2º ||style="background-color:#FFA9A9"| Oposicion |- |1962 ||6.289 || ||3/8 ||{{increase}}1 ||2º ||style="background-color:#FFA9A9"| Oposición |- |1966 ||6.984 || ||3/8 ||{{steady}} ||2º ||style="background-color:#FFA9A9"| Oposición |- |1969 ||9.114 || ||4/8<ref>Lista di combinacion cu UNA-PIA-PRO</ref> ||{{increase}}1 ||2º ||style="background-color:#FFA9A9"| Oposición |- |1973 ||1.778 || ||0/8 ||{{decrease}}3 ||3º || |- |1977 || 1000 || ||0/8 ||{{steady}} ||4º || |- |1979 ||7.796 || ||2/8 ||{{increase}}2 ||2º ||style="background-color:#FFA9A9"| Oposición |- |1982 ||10.319 || ||2/8 |||{{steady}} ||2º ||style="background-color:#CCFFCC"| Coalición |- |} === Conseho Insular di Aruba === {| class="wikitable" |+ !Aña !Voto !% !Asiento !+/- !Posicion !Gobierno |- |1951 |4.510 |35,32 | 8/21 | |1º |style="background-color:#CCFFCC"| Coalición |- |1955 |2.533 |17,57 |3/21 |{{decrease}}5 |2º |style="background-color:#FFA9A9"| Oposición |- |1959 |4.899 |28,31 |6/21 |{{increase}}3 |2º |style="background-color:#FFA9A9"| Oposición |- |1963 |5.668 |29,32 |6/21 |{{steady}} |2º |style="background-color:#FFA9A9"| Oposición |- |1967 ||8.413 ||36,81 ||8/21 ||{{increase}}2 ||2º ||style="background-color:#FFA9A9"| Oposicion |- |1971 ||3.413 ||14,49 ||3/21 ||{{decrease}}5 ||3º ||style="background-color:#FFA9A9"| Oposicion |- |1975 ||1.777 ||5,65 ||1/21 ||{{decrease}}2 ||3º ||style="background-color:#FFA9A9"| Oposicion |- |1979 ||6.063 ||18,50 || 4/21 ||{{increase}}3 ||2º ||style="background-color:#FFA9A9"| Oposicion |- |1983 ||8.103 ||22,57 ||5/21 ||{{increase}}1 ||2º ||style="background-color:#FFA9A9"| Oposición |- |1983 ||8.103 ||22,57 ||5/21 ||{{increase}}1 ||2º ||style="background-color:#FFA9A9"| Oposición |- |1985 ||11.480 ||31,33 ||7/21 ||{{increase}}2 ||2º ||style="background-color:#CCFFCC"| Coalicion |- |} === Parlamento di Aruba === {| class="wikitable" |+ !Aña !Voto !% !Asiento !+/- !Posicion !Gobierno |- |1985 ||11.480 |31,33 |7/21 |{{increase}}2 |2º |style="background-color:#CCFFCC"| Coalición |- |1989 ||12.668 |35,16 |8/21 |{{increase}}1 |2º |style="background-color:#FFA9A9"| Oposición |- |1993 ||15.621 |39,18 |9/21 |{{increase}}1 |1º |style="background-color:#FFA9A9"| Oposición |- |1994 ||17.963 |45,40 |10/21 |{{increase}}1 |1º |style="background-color:#CCFFCC"| Coalicion |- |1997 ||19.476 |43,53 |10/21 |{{steady}} |1º |style="background-color:#CCFFCC"| Coalición |- |2001 |12.749 |26,58 |6/21 |{{decrease}}4 |2º |style="background-color:#FFA9A9"| Oposición |- |2005 ||16.725 ||32,59 |8/21 |{{increase}}2 |2º |style="background-color:#FFA9A9"| Oposición |- |2009 ||26.476 |48,03 |12/21 |{{increase}}4 |1º |style="background-color:#CCFFCC"| Mayoría absoluta |- |2013 ||33.103 |57,28 |13/21 |{{increase}}1 |1º |style="background-color:#CCFFCC"| Mayoría absoluta |- |2017 ||23.376 |39,86 |9/21 |{{decrease}}4 |1º |style="background-color:#FFA9A9"| Oposición |- |2021 ||18.335 |31,26 |7/21 |{{decrease}}2 |2º |style="background-color:#FFA9A9"| Oposición |} {{Appendix}} ---------------------------- == Caso Avestruz == E caso Avestruz ta relaciona cu supuesto bendemento of corupcion cu otorgamento di tereno di gobierno, falsificacion di documento y labamentu di placa den e periodo 2009-2017. Den e caso aki Benny Sevinger lo a regla tereno den tempo record pa empresarionan amigo.<ref>{{nl}}{{Citeer web|url=https://caribischnetwerk.ntr.nl/2019/10/02/opnieuw-een-voormalige-minister-uit-kabinet-eman-in-onderzoek-voor-corruptie/|titel=Opnieuw een voormalige minister uit kabinet-Eman in onderzoek voor corruptie|werk=NTR Caribbean|datum=2019-10-02|bezochtdatum=2022-11-11}}</ref> Dia 26 di mei 2021 e ta wordo aresta, pero kedando sospechoso principal a ser laga liber despues di wordo re-elegi cu voto preferencial como miembro di parlamento.<ref>{{nl}}{{citeer web|url=https://knipselkrant-curacao.com/media/radio-dolfijn-fm/dolfijnfm-oud-minister-aruba-gearresteerd-op-verdenking-van-corruptie/|werk=Dolfijn FM|titel=Oud-minister Aruba gearresteerd op verdenking van corruptie|datum=2021-05-26|bezochtdatum=2022-11-11}}</ref> Na november 2022 Ministerio Publico a pidi un castigo di prizon di 5 aña, un boet, expropiacion di ganashi y p'e wordo saca for di e passief kiesrecht pa un periodo di 10 aña.<ref>{{nl}}[https://www.telegraaf.nl/nieuws/600315706/om-aruba-eist-5-jaar-tegen-oud-minister-benny-sevinger OM Aruba eist 5 jaar tegen oud-minister Benny Sevinger], Telegraaf (11 di november 2022)</ref> Na april 2023 Sevinger ta wordo sentencia di un ana di prizon y 5 ana prohibicion pa ocupa un funcion publico pa motivo di soborno y fraude.<ref>{{citeer web|url=https://www.rd.nl/artikel/1016729-oud-minister-aruba-benny-sevinger-veroordeeld-tot-1-jaar-cel|titel=Oud-minister Aruba Benny Sevinger veroordeeld tot 1 jaar cel|werk=[[Reformatorisch Dagblad]]|datum=2023-04-15|bezochtdatum=2023-04-17}}</ref> Den mesun caso seis empresario ta haya sentencia y cinco ta exoneracion. In dezelfde zaak werden ook zes ondernemers veroordeeld en vijf vrijgesproken.<ref>{{citeer web|url=https://www.nd.nl/varia/varia/1171305/oud-minister-aruba-benny-sevinger-veroordeeld-tot-1-jaar-cel|titel=Oud-minister Aruba Benny Sevinger veroordeeld tot 1 jaar cel|werk=Nederlands Dagblad|datum=2023-04-15|bezochtdatum=2023-04-17}}</ref> Voor de andere aanklachten werd Sevinger vrijgesproken. Eerder had het OM tegen hem een gevangenisstraf van vijf jaar, een geldboete, ontneming van zijn verkregen voordeel en ontzetting uit het passief kiesrecht voor 10 jaar geëist.<ref>{{citeer web|url=https://www.telegraaf.nl/nieuws/600315706/om-aruba-eist-5-jaar-tegen-oud-minister-benny-sevinger|titel=OM Aruba eist 5 jaar tegen oud-minister Benny Sevinger|werk=[[De Telegraaf]]|datum=2022-11-11|bezochtdatum=2023-04-17}}</ref> ---------- '''Jacobo Antonino Constantino (Coby) Alders''' (☆ [[2 di sèptèmber|2 di september]] [[1939]] na [[Aruba]] - † [[14 di mart|14 di mart]] [[2023]] na [[Aruba]]) tabata un politico [[Aruba]]no di partido PPA. E tabata diputado di Aruba, director di Kabinet GevMin NA .............. Alders tabata casa y ta tata di un yiu muhe. * onderwijzer van beroep en woonde in San Nicolas en had 7 broers/zusters = 4 broers / 3 zussen * zoon van Inovia Alders-Croes * 1967 - gekozen in eilandsraad met 194 stemmen * 1970/71-1972: Gedeputeerde van Onderwijs<ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010461464:mpeg21:a0005|titel=Gedeputeerde Alders heeft er genoeg van|werk=[[Amigoe]]|datum=1972-11-30|bezochtdatum=2023}}</ref> * 1973: Oud-gedeputeerde Coby Alders heeft zijn werkzaamheden bij de RVD op Aruba hervat als hoofd RVD op Aruba. * 1974: eilandsraadlid voor PPA en campagneleider voor PPA * 1976: benoemd to plv. GevMIn (naas Eldred Maduro) * 1994: stationmanager di e emisora 1270am (antes Radio Antillana) {{Appendix}} Conocido ciudadano Jacobo ‘Coby’ Antonino Constantino Alders a bay sosega diamars anochi na edad di 83 aña, despues di a sufri un stroke. Sr Alders tabatin hopi funcion den su bida, manera diputado, docente, director di Gabinete di Minister Plenipotenciario na Den Haag, Chief of staf di ministerio di Watty Vos (dfm), y tambe stationmanager di e emisora 1270am. E ta laga atras su yiu Diandra Alders, nieta Angolina Alders, y su ex casa Ellen Henriquez. <ref>[https://www.noticiacla.com/news/27716 Conocido ciudadano Jacobo ‘Coby’ Alders a bay sosega], NoticiaCla (15 di maart 2023)</ref> --------------- {{Variante|a}} {{Databox}} '''Roland Hyacintho Laclé''' (☆ [[17 di òktober|17 di oktober]] [[1939]] na [[Aruba]] - † [[12 di òktober|12 di oktober]] [[1997]] na Aruba) tabata un politico [[Aruba]]no di partido MEP. E tabata minister di .............. == Biografia == Roland Laclé a nace dia 17 di oktober 1939 como yu mayor di Mario Hyacinto Laclé y Winny Josefa Laclé-Romero. Ela atende St. Dominicus College y na ana 1956 ta obtene su Mulo-diploma. Despues di sigui UTS na Aruba, ela continua cu su estudio na HTS na Breda, Hulanda. Na ana 1963 e ta gradua den werktuigbouwkunde. E ta regresa Aruba y ta cuminsa su carera como maestro di scol na John F. Kennedy School. E ta traslada pa WEB unda ela traha di 1967 te 1973.<ref name="BDA">''Biografia cortico di ing. Roland H. Lacle'', Bon Dia Aruba, 12 februari 2003</ref> Na ana 1967 Lacle ta drenta arena pollitco debutando riba e lista di UNA/PIA?Pro y despues na 1969 riba e lista di AVP/Combinacion. Na momento cu Betico Croes a dicidi di forma su propio partido Lacle ta uni su mes y ta bira co-fundador di MEP. Ela ocupa diferente puesto den partido, entre otro di presidente. Lacle a aparece 10 biaha riba lista di MEP, un cantidat cu a wordo surpasa dor di un solo ppersona, esta Nelson Oduber. Huntu cu Betico e tabata un gran luchador pa [[status aparte]].<ref name="Amigoe">''Roland Laclé geridderd'', Amigoe, 24 mei 1994</ref> * fundado di partido PIA huntu cu Max Croes y despues a join Betico Croes pa funda MEP * miembro di Conseho Insular * miembro di [[Parlamento di Antias Hulandes]] * miembro di [[Parlamento di Aruba]] * prome cu ela bira malo (atake di curason)e tabata lider di fraccion pa MEP den oposicion * diputado di Aruba * minister plenipotenciario interino di Antias y representante di Antas den Mercado Comun Europeo * [[Lista di minister plenipotenciario di Aruba|minister plenipotenciario di Aruba]] * minister di Trafico y Comunicacion di Antias * minister di Finansa, despues di fayecimiento di [[Guillermo Trinidad]] * na oktober 1993 Lacle ta sufri un derame cerebral, cu ta pone retira for di politica desdues di 27 ana representante interes di pueblo activo den politica.<ref>{{nl}}{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010645095:mpeg21:a0120|titel=Roland Lacle verdwijnt van politieke scherm|werk=[[Amigoe]]|datum=1994-01-19|bezochtdatum=2023-02-25</ref> * na januari 1994 ta anuncia su retiro di politica pa motivo di su salud. Lacle lo muda pa Hulanda. * na 1994 minister Ernst Hisrsh Ballin na nomber di La Reina a bin Aruba pa condecora Roland Lacle como ridder inde Orde van de Nederlandse Leeuw. Despues di cuater ana di malesa Lacle ta fayece dia 12 di oktober 1997. E tabata casa cu Jeannette Lacle y huntu nan tabatin dos yiu homber y dos yiu muhe.<ref name="BDA"/> Na su memoria gobierno di Aruba ta duna na anan .... e caya for di Hospitaalstraat bayendo nord (via de sero blanco?) te na e crusada di Jaburibari e nomber di Caya Ing. Roland H. Lacle. '''Roland Hyacinth Laclé''' ([[Aruba]], [[17 oktober]] [[1939]] – aldaar, [[12 oktober]] [[1997]]) was een Arubaans politicus. == Loopbaan == Na zijn studie tot ingenieur in Breda was Laclé werkzaam op Aruba in het onderwijs en later bij de Water- en Energiebedrijf (WEB). Laclé begon zijn politieke loopbaan in 1967, toen hij zich aansloot bij UNA-P.P., de combinatie van drie kleine politieke partijen op Aruba – [[Union Nacional Arubana]] (UNA), [[Partido Independiente Arubano]] (PIA) en PRO, die in 1969 samen met de [[Arubaanse Volkspartij]] (AVP) deelnam aan de [[Staten van Aruba|Staten]]verkiezing. In 1971 was hij een van de medeoprichters van de [[Movimiento Electoral di Pueblo]] (MEP). Als lid van de MEP bekleedde Laclé tot aan zijn overlijden in 1997 verschillende politieke functies, zoals wethouder (diputado), parlementariër van zowel de [[Nederlandse Antillen]] als Aruba, minister van Verkeer en Communicatie van de Nederlandse Antillen, minister van Financiën van Aruba en gevolmachtigde minister van Aruba. Laclé ontving in 1994 de onderscheiding van ridder in de [[Orde van de Nederlandse Leeuw]], die hem vanwege zijn gezondheidstoestand aan huis werd uitgereikt door [[Ernst Hirsch Ballin|minister Hirsch Ballin]].<ref name="Amigoe"/> {{Appendix}} -------------- == Ady Thijsen== {{Infobox person | name = Ady Thijsen | image = | caption = | term = 2022-2025 | monarch = [[Rei Willem-Alexander]] | predecessor = Eddy Paris | birth_date = {{Birth date and age|1958|11|08}} | birth_place = Aruba | occupation = [[Minister plenipotenciario]] interino di Aruba na [[Hulanda]] y representante fiho di Aruba pa asuntonan Europeo na [[Brusela]] | party = [[Movimiento Electoral di Pueblo]] (MEP) | website = https://www.arubahuis.nl/ }} '''Juan Edberto (Ady) Thijsen''' ((☆ [[8 november]] [[1958]] na [[Aruba]]) ta un politico [[Aruba|Arubiano]] di [[Movimiento Electoral di Pueblo|MEP]]. Desde 1 di januari 2022 e ta [[minister plenipotenciario]] interino di Aruba na [[Hulanda]] y representante fiho di Aruba pa asuntonan Europeo na [[Brusela]]. Prome cu esey e tabata miembro di [[Parlamento di Aruba]] di 2005 pa 2021 y a fungi como [[Lista di presidente di Parlamento di Aruba|presidente di Parlamento di Aruba]] di 27 di oktober 2017 te 8 di juli 2021. is hij plaatsvervangend [[Gevolmachtigd minister van Aruba|Gevolmachtigde minister van Aruba]] in Den Haag en tevens permanente vertegenwoordiger van Aruba in Brussel voor [[Europese Unie|EU-aangelegenheden]]. E tabata presidente di [[Parlamento di Aruba]] di 27 oktober 2017 tot 8 juli 2021 y miembro di [[Parlamento di Aruba]] di 2005 pa 2021. '''Juan Edberto (Ady) Thijsen''' (Aruba, [[8 november]] [[1958]]) is een [[Aruba]]ans politicus namens de MEP. Sedert 1 januari 2022 is hij plaatsvervangend [[Gevolmachtigd minister van Aruba|Gevolmachtigde minister van Aruba]] in Den Haag en tevens permanente vertegenwoordiger van Aruba in Brussel voor [[Europese Unie|EU-aangelegenheden]]. Hij was van 27 oktober 2017 tot 8 juli 2021 [[Lijst van voorzitters van de Staten van Aruba|voorzitter]] van de [[Staten van Aruba]] en van 2005 tot 2021 statenlid. == Bida == Thijsen begon op 18-jarige leeftijd te werken in de hotel en casinosector op Aruba, waar hij onder meer night auditor en croupier was. Hij vertrok voor naar Nederland na het behalen van zijn VWO-diploma. In 1997 behaalde hij zijn meester-diploma aan de [[Universiteit Tilburg]]. Tijdens zijn studietijd was hij voorzitter van "Asociacion Nos Baranca" (ANB), een Arubaanse welzijnsorganisatie in de regio Tilburg en "Aruba Cupula Nacional Arubano" (CUNA), de koepelorganisatie in Nederland.<ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644087:mpeg21:a0103|titel=San Juanfeest ook in Nederland gevierd|datum=03-07-1991|bezochtdatum=01-12-2021}}</ref><ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644341:mpeg21:a0096|titel=FORSA/A en CUNA niet van zins samen te werken|datum=25-02-1992|bezochtdatum=01-12-2021}}</ref> === MEP === El a drenta arena politico na ana 2005 ora a subi lista di MEP. Den su prome salida el a logra 818 vota personal, esun mas hopi te dia di awe. Den eleccion na ana 2009 el a cay den voto y a yega na 414 voto. Den eleccion di 2013 el a crece y jega 475 voto mientras cu den e ultimo eleccion na 2017 el a bolbe crece y a yega 511 voto riba su number. Desde 2017 a ta ocupando e puesto di presidente di parlamento di Aruba. In 2005 stapte Thijsen in de politiek bij de partij MEP. * 2005 - nr.10 - 818 stemmen * 2009 - nr. 7 - 414 stemmen * 2013 - nr. 5 - 475 stemmen * 2017 - nr.13 - 511 stemmen * 2021 - nr.13 - 183 stemmen (Na de affaire quorum bereikte hij een politiek dieptepunt) Na zijn benoeming tot permanente vertegenwoordiger van Aruba in Brussel voor Eu-aangelegenheden per 1 januari 2022 neemt hij op 30 november 2021 ontslag als statenlid.<ref>{{citeer web|url=https://aruba.nu/2021/11/ady-thijsen-naar-europa/|titel=Ady Thijsen naar Europa|werk=Aruba.nu|datum=02-11-2021|bezochtdatum=01-12-2021}}</ref> Hiermee neemt hij een stap terug uit politiek. Thijsen ta casa cu Yshel Rasmijn y tin cuater yiu. Na zijn benoeming tot permanente vertegenwoordiger van Aruba in Brussel voor Eu-aangelegenheden per 1 januari 2022 neemt hij op 30 november 2021 ontslag als statenlid.<ref>{{citeer web|url=https://aruba.nu/2021/11/ady-thijsen-naar-europa/|titel=Ady Thijsen naar Europa|werk=Aruba.nu|datum=02-11-2021|bezochtdatum=01-12-2021}}</ref> Hiermee neemt hij een stap terug uit politiek. * Hij trad per 1 december 2021 af als statenlid en werd opgevolgd door Ricky Hoek.<ref>[https://www.awemainta.com/newspapers/AM211201/offline/download.pdf Ady Thijsen caminda pa Brussel y pa su despedida di politica], Awemainta: 1 december 2021.</ref> * Juan Ady Thijsen tabata presente varios biaha den Tweede Kamer na Hulanda entre otro luchando pa introduci un Geschillenregeling den Reino Hulandes. E lucha aki a cuminsa cu e amendement Thijsen/Wever y e ta andando ainda. * Delegatieleider bij IPKO Tambe Juan Ady Thijsen hunto cu Rocco Tjon a traha e nota: ‘Aruba Terug op de Rails van Deugdelijk Bestuur en Deugdelijkheid van Financieel Beheer’ unda a ser poni bon cla con Hulanda a faya den controla e mal gobernacion di AVP den cuadra di e supervision financiero. {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Thijsen, Juan}} <nowiki> [[:Categorie:Arubaans politicus]] </nowiki> ---- == Paul Croes == uitspraak cassatiezaak - 7 februari 2023<ref>[https://www.bijzonderstrafrecht.nl/home/advies-ag-aan-hoge-raad-veroordeling-van-voormalig-arubaanse-minister-wegens-onder-meer-ambtelijke-corruptie-kan-in-stand-blijven Advies AG aan Hoge Raad: veroordeling van voormalig Arubaans minister], 13 december 2022</ref> {{Appendix}} ---------------------- Ady Thijsen tin 61 ana, ta casa y tin 4 yiu y 2 nieto. El a studia ley y ta un abogado di profesion, specialist den leynan laboral y derecho constitutional. El a drenta arena politico na ana 2005 ora a subi lista di MEP. Den su prome salida el a logra 818 vota personal, esun mas hopi te dia di awe. Den eleccion na ana 2009 el a cay den voto y a yega na 414 voto. Den eleccion di 2013 el a crece y jega 475 voto mientras cu den e ultimo eleccion na 2017 el a bolbe crece y a yega 511 voto riba su number. Desde 2017 a ta ocupando e puesto di presidente di parlamento di Aruba. fractievoorzitter van de MEP en van lid van de [[Staten van Aruba]] bij de partij MEP en was goed voor 818 stemmen bij de [[Statenverkiezingen Aruba 2005]]. Hij werd gekozen tot statenlid en aangewezen als MEP-fractievoorzitter. Thijsen tabata entre otro presidente di Comision Fiho pa Asuntonan Laboral y tambe Juan Ady Thijsen ta miembro di diferente comision permanente di Parlamento cual esun mas importante ta e comision di asuntonan di reino IPKO. Actualmente Juan Ady Thijsen ta Presidente di Parlamento di Aruba y ta encabesa entre otro e Comision di Independisacion di Parlamento y e ta miembro di e Comision Versterking Democratisch Bestel. ------- Ady Thijsen lo no ta miembro di Parlamento mas, mientras cu awe tardi Ricky Hoek lo huramenta como su reemplasante. Un proceso cu den ultimo oranan di dialuna a bay den‘high gear” ya cu Parlamento no tin mucho tempo mas pa haci mucho cos adicional, mientras cu Thijsen tin cu bula bay Brussel e siman aki mes, si no ta awe mes.<ref>[https://www.awemainta.com/newspapers/AM211201/offline/download.pdf Ady Thijsen caminda pa Brussel y pa su despedida di politica], Awemainta: 1 december 2021.</ref> E salida di Ady for di Parlamento en realidad ta su despedida for di politica algo cu tabata pa bira un realidad despues di eleccion di juni di e aña aki, caminda cu resultado di eleccion caminda partido MEP a logra 9 asiento, a bin duna Thijsen un tiki espacio pa negocia un salida “honroso.” --------------- mr. Juan Edberto Thijsen (Ady)<ref>https://www.mep.aw/ady-thijsen|titel=Ady Thijsen candidato #13|werk=mep.aw|datum=2021|bezochtdatum=28 juli 2021}}</ref> Personalia: Fecha di nacimento: 8 november 1958 Estado Civil: casa cu Yshel Rasmijn y tin cuatro yiu y 2 nieto Area di interes: Economia, Agricultura Cria y Pesca, Labor, Husticia, Transporte y Asuntonan di Reino Estudio y experiencia mr. Juan Edberto Thijsen (Ady) a cuminsa traha cu edad hoben di 18 aña y a traha den laundry, como hardinero, como night auditor y tambe den Casino como Crapdealer. Juan Ady Thijsen a termina Mavo, Havo y VWO. mr. Juan Ady Thijsen a obtene su titulo den ley como meester in de rechten na aña 1997, na Universiteit di Tilburg na Tilburg, Hulanda. Di profesion Juan Ady Thijsen ta abogado specialisa den leynan laboral y derechonan constitucional. Juan Ady Thijsen a traha inicialmente cerca diferente abogado manera John van der Kuip, Max Croes, Harold Falconi y despues Juan Ady Thijsen tabata tin su propio bufete. Tambe Juan Ady Thijsen tabata pa hopi aña abogado pa FTA. Juan Ady Thijsen a drenta politica na 2005 y a drenta Parlamento tambe unda partido MEP a apunta Juan Ady Thijsen como lider di Fraccion. En total Juan Ady Thijsen a funciona 16 aña mas como Parlamentario pa MEP y Juan Ady Thijsen tabata entre otro presidente di Comision Fiho pa Asuntonan Laboral y tambe Juan Ady Thijsen ta miembro di diferente comision permanente di Parlamento cual esun mas importante ta e comision di asuntonan di reino IPKO. Actualmente Juan Ady Thijsen ta Presidente di Parlamento di Aruba y ta encabesa entre otro e Comision di Independisacion di Parlamento y e ta miembro di e Comision Versterking Democratisch Bestel. Den su tempo liber Juan Ady Thijsen tabata presidente di Fundacion Dera Gai y tambe a funciona pa 10 aña como presidente di e ekipo di futbol RCA. Na Hulanda Juan Ady Thijsen tabata presidente di e organisacion di Arubianonan na Tilburg, Nos Baranca y Juan Ady Thijsen tabata cofundador y presidente di Cuna, e organisacion pa Arubianonan di ful Hulanda. Motivacion mr. Juan Ady Thijsen semper tabata tin e sentimiento pa principionan social democrata manera solidarismo, union y salvaguardia interes di esnan mas vulnerable den nos comunidad. P’esey mes ta logico cu Juan Ady Thijsen a drenta politica den MEP ya cu MEP ta un partido social democrata cu ta lucha pa bienestar di henter nos comunidad, specialmente pa esnan mas vulnerable. Juan Ady Thijsen a drenta politica pa como politico contribui na bienestar di nos pueblo y un mihor futuro pa nos yiunan. Logronan Logronan den politica ta hopi, pero esun cu mas ta resalta ta Juan Ady Thijsen su contribucion den cuida y salvaguardia nos autonomia. Asina Juan Ady Thijsen tabata presente varios biaha den Tweede Kamer na Hulanda entre otro luchando pa introduci un Geschillenregeling den Reino Hulandes. E lucha aki a cuminsa cu e amendement Thijsen/Wever y e ta andando ainda. Tambe Juan Ady Thijsen hunto cu Rocco Tjon a traha e nota: ‘Aruba Terug op de Rails van Deugdelijk Bestuur en Deugdelijkheid van Financieel Beheer’ unda a ser poni bon cla con Hulanda a faya den controla e mal gobernacion di AVP den cuadra di e supervision financiero. Tambe Juan Ady Thijsen a para duro na fabor di e Sociaal Crisisplan na momento cu Hulanda no tabata kier pa Aruba introduci e Sociaal Crisisplan. Por ser bisa cu durante e proceso di ayudo Hulandes pa Aruba, bou un metemento despropocional di parti di Hulanda, Juan Ady Thijsen a sa di logra pone presion pa e proceso no afecta e autonomia di Aruba. Actualmente e conceptonan di Rijkswet ta den proceso ainda. --- RANJESTAD – Voormalig Statenvoorzitter Juan ‘Ady’ Thijsen (MEP) wordt per 1 januari de vertegenwoordiger voor Aruba bij de Europese Unie. Hij volgt Eddy Paris op, die deze functie de afgelopen jaren bekleedde.<ref>{{citeer web|url=https://aruba.nu/2021/11/ady-thijsen-naar-europa/|titel=Ady Thijsen naar Europa|werk=Aruba.nu|datum=2 november 2021|bezochtdatum= november 2021}}</ref> De regering bevestigde de benoeming, nadat de naam vorige week uitlekte. Volgens minister-president Evelyn Wever-Croes is de benoemingsprocedure nog niet afgerond en was daarom een officiële bekendmaking nog niet op zijn plaats. Ze verklaarde dat Thijsen met twintig jaar ervaring in de politiek voldoende bagage heeft om de functie op een goede manier vorm te geven. Hoewel de benoeming van Paris van rechtswege eindigde bij het aantreden van Kabinet Wever-Croes II, is hem gevraagd aan te blijven tot het einde van het jaar. Thijsen heeft momenteel zitting in het Parlement. Ricky Hoek is de persoon die als eerste in aanmerking komt om hem te vervangen. ------------------------- == Eddy Briesen== {{Infobox politico | variante = a | nomber = Eddy Briesen | imagen = | caption = | term = | monarch = [[Rei Willem-Alexander]] | predecessor = | birth_date = {{Birth date and age|1951|06|01}} | birth_place = Aruba | ofishi = politico | partido politico = [[Movimiento Electoral di Pueblo]] (MEP) | website = }} '''Edison (Eddy) Briesen''' ((☆ [[1 juni]] [[1951]] na [[Aruba]]) ta un ex-politico [[Aruba|Arubiano]] di [[Movimiento Electoral di Pueblo|MEP]].<ref>https://24ora.com/gabinete-wever-croes-ii-a-fix-eddie-bpoliriesen/</ref> E tabata minister di Turismo di .. == Honor == * Oficina di Gobierno Edison Briesen, Pastoor Hendrikstraat 51, SN <ref>[https://24ora.com/cambio-di-cartera-a-kita-ministerio-di-energia-for-di-baba-herde-y-pase-pa-arthur-dowers/ Cambio di cartera: A kita Ministerio di Energia for di Baba Herdé y pas’e pa Arthur Dowers], 24ora.com (3 di october 2025)</ref> {{Appendix}} ------------- * [[Evelyn Wever-Croes]] * [[Marisol Lopez Tromp]] ==NOTES== E resultado di votonan individual a demostra e caranan di e berdadero ganadonan y perdedonan di eleccion 2021.<ref>[https://24ora.com/ricardo-croes-red-a-gana-camindi-cas/ Ricardo Croes (RED) a gana camind'i cas], 24ora.com (29 juni 2021) </ref> Mientras cu Evelyn Wever y Marisol Lopez a resulta e ganadonan absoluto di eleccion, di otro banda '''Ricardo Croes''' y '''Benny Sevinger''' a resulta e perdedonan di mas grandi. Ricardo Croes ta bay den historia pa drenta Parlamento cu MAS voto cu tur otro parlamentario y sali bek den un periodo sin voto, ni sikiera pa asiento. Un berdadero prueba cu di berdad, politica por ta cruel. E politico perdedo di eleccion, ta esun cu a bay mas atras den voto. E premio aki, aunke ta di consuelo, a bay pa Ricardo Croes. Un sub’i baha den voto durante un solo periodo, ta prueba cu si no cumpli cu votadonan, cu ta castiga bo mesora. Ricardo Sindulfo Croes a inicia su carera politico den Partido RED na aña 2013 y a logra 420 voto. El a sorprende tur hende den eleccion 2017, pasobra no solamente a haci’e lider di partido, pero su campaña a yude yega te na 3359 voto cu a haci’e di 3 votegetter na Aruba, despues di Mike Eman y Evelyn Wever-Croes. Su votonan tabata mas tur minister y parlamentario. Ricardo Croes ta conoci pa su anhelo pa legalisa uzo di marihuana medicinal y recreacional riba nos isla. Den eleccion 2021, e politico rastaman a baha di 3359 voto pa 1184 voto, cu ta representa un caida di 2175 voto! E no a haya voto ni pa saca su mes den parlamento, pa ilustra con atras el a bay. Probablemte su forma “unico” di comporta den parlamento, su posicion di a para band’i corupcion den Serlimar bou presion di POR y su actitud anti-prensa awe a percura pa su retiro di politica. El a drenta den un draaideur, mes lihe cu a drenta a sali bek tambe, hunto cu Rudy Lampe cu tambe a bay drasticamente atras! E di dos cu a bay hopi atras ta Benny Sevinger, parlamentario di AVP, actualmente un sospechoso di husticia. El a baha di 2785 voto individual pa 1614 voto, cu ta representa un caida di 1171 voto. Aunke e politico ta insisti riba su inocencia, ta parce awo cu votadonan no a aprecia cu el a sigui riba lista. Kisas tabata miho pa el a caba di regla su asunto penal pafo di politica. Di otro banda, el a resulta e unico politico cu no ta den top 5 pero cu toch a saca su mes cu votonan preferencial! Oslin Benito Sevinger, miho conoci como Benny, di 56 aña di edad, un karateka, a subi lista di partido AVP den eleccion di aña 2001. Prome cu esey e tabata traha como consehero di Minister Watty Vos (q.e.p.d.) y ora cu e ultimo aki a fayece na 2001, a dicidi di pone Sevinger riba lista, den representacion di “e hendenan di Watty”. Su carera tabata semper impresionante. Eleccion 2001 – 1493 voto Eleccion 2005 – 1403 voto Eleccion 2009 – 2072 voto Eleccion 2013 – 3932 voto Eleccion 2017 – 2785 voto Eleccion 2021 – 1614 voto Benny Sevinger ta casa di Claudia y tin dos yiu, Stephany y Bryan. Bou su maneho a desaroya diferente proyecto historico pa nos pais, manera ta renobacion di aeropuerto, hospital, Green Corridor, ringweg 3 esta Watty Vos Boulevard y tambe e proyecto di renobacion y embeyecimento di centro di Oranjestad, cu a inclui adkisicion di un tram. E di tres cu a cay hopi ta lider di AVP, mr. Mike Eman, cu a mira su votonan baha su dilanti. Pa 5 eleccion consecutivo Michiel Godfried Eman a lidera Partido di Pueblo Arubano (AVP) y a bira vote getter di e eleccionnan 2005- 2009- 2013 y 2017. Mike Eman a haya 6.188 voto na 2005, 8.068 na 2009. Remarcabel tabata e resultado siendo un Prome Minister den gobierno el a crece den voto na 2013 cu no menos cu 8.222 voto cu a representa 14% di e electorado (valido). Na aña 2017, Eman ta bira vote getter atrobe cu 7.822 voto riba su nomber. Na 2021 Eman a ricibi un total 6.668 voto, pues un caida di 1.154 voto riba su nomber. Algun factor aki ta hunga un rol, pero e hecho cu Mike Eman a tuma un decision emocional y mucho abrupto pa tuma retiro y no drenta parlamento na 2017 a hinc’e den e posicion aki awo. Ora pueblo tabatin mas mester di dje, e tabata ausente. Como vote-getter no tin un excuus pa no a drenta parlamento y representa bo votadonan. Di otro banda, henter e campaña aki no a sintie su mes y no tabata alcansa ningun climax politico manera a custuma di dje. Di otro banda Eman a hay’e ta guia un team demotiva y sin e energia y dinamismo di semper pa supera y crece. A pesar di su caida, el a keda na di dos vote-getter di Aruba, cu un realidad cu AVP, cu tabata depende 33.5% di dje den eleccion 2017, awor ta mas dependiente di Eman, pasobra su votonan ta representa 36.4% den eleccion 2021. E di cuater cu mas a cay den voto ta minister demisionario mr. Xiomara Jeanira Maduro, naci dia 24 di december 1974. El a participa den eleccion Parlamentario pa prome bes na aña 2009 y a haya 260 voto individual. E tempo ey el a asumi e puesto di parlamentario pa fraccion di MEP. Su popularidad a crece casi 10 biaha mas hopi den eleccion 2013, logrando no menos di 2445 voto riba su nomber y a sigui den funcion di parlamentario. Den eleccion na september 2017, e candidata # 2 riba lista di MEP a haya 2696 voto. Dia 17 di november el a huramenta como Minister di Finansa, Asuntonan Economico y Cultura den Gabinete Wever-Croes, forma pa e coalicion di MEP(9), POR (2) y RED (1). Pero siman pasa den eleccion, el a para mira su votonan bin abou den gran forma, for di 2696 pa 1883, cu ta traduci den un caida di 813 voto! Tradicionalmente ministernan di finansa no sa bay dilanti den eleccion, pero tanto atras tampoco! E mandatario, cu a core un campaña grandi cu hopi propaganda, cu borchi tur rond di nos isla, no a logra convence ni su votadonan existente pa e por a mantene su votonan, t’e pa e por a crece mas. Kisas su forma di lidera, sin dialogo y sin participacion, a haci cu sindicatonan mes no tabata reuni cu me mas, sino directamente cu minister presidente. Tur hende sa cu ta Nilo Swaen ta maneha e ministerio y cu e ultimo palabra tabata di Evelyn Wever. Su falta di dominio di e materia a resalta y su votadonan a castig’e den eleccion. De facto, e ta #2 riba lista pero cu e resultado aki e ta #4 den voto, despues di Evelyn Wever, Dangui Oduber y Glenbert Croes. Probablemente den siguiente eleccion lo bah’e di puesto riba lista tambe. Pueblo votado a sali rabia e eleccion aki y a castiga ambos partido grandi y tradicional. Den esaki AVP, siendo den oposicion y cu tradicionalmente lo mester a crece, a haya e sla di mas duro. Pero votadonan no a limita e castigo na AVP y MEP so pasobra POR y RED tambe a pasa pa buki di historia den e eleccion aki. E mensahe: Pueblo no ta acept e mesun cos mas. Pa e partidonan grandi: Sea ta reforma of ta disparce! -------- E votadonan di MEP a manda un mensahe cla pa e partido, e lista ta zwak, e candidatonan no a traha suficiente of no a convence e votadonan, pero si ta kere den e lider!<ref>[https://24ora.com/evelyn-wever-croes-y-endy-croes-so-a-bay-dilanti-den-mep/ Evelyn Wever-Croes y Endy Croes so a bay dilanti den MEP], 24ora.com (29 juni 2021)</ref> Evelyn Wever a bay hopi dilanti, mas di 110% den un eleccion, cu ta un logro grandi pa un partido na mando y den pandemia! Ta obvio cu comunidad a aprecia su trabou den e pandemia y e forma con el a dirigi e pais. No solamente e lider, sino e unico otro candidato cu a crece ta Endy Croes, aunke ta cu 156 voto. Pero por lo menos el a crece, pasobra e demas a competi cu otro den caida! Den e lucha ey, Xiomara Maduro ta na cabes, como esun cu mas a cay den voto. Probablemente comunidad a ripara cu, de facto, ta Evelyn Wever tabata maneha finansa di nos pais. Na caminda e sindicatonan no tabata sinta mas cu Maduro sino tabata bay direct na Wever. Ta acus’e di ta chat na celular henter reunion y no ta domina e materia di finansa publico den ningun sentido. Pueblo no a vota pa Nilo Swaen, cu ta esun cu tabata “get the job done”, pues a castiga Maduro pa esaki. E di dos cu a perde mas voto ta Glenbert Croes, cu tampoco no tabata mucho visibel den e ultimo cuater añanan. E hecho cu e no tabatin un bon relacionista publico, a pone cu e tiki cu el a traha, tabata keda scondi pa publico. E di tres gran perdedo a resulta dr. Arthur Vallejo. El a hiba un bon campaña na 2017 y a priminti di adapta e maneho di gobierno pa cu dokternan cu a studia den e region. Gobierno a bin te bay y nada di e areglo pa e hobennan cu a studia medicina na Colombia, Costa Rica, Cuba, etc. Tambe a tene cuenta cu el a bay traha den su praktijk tur e tempo y tabata ausente di politica. Awo den eleccion el a aparece atrobe pero no a convence su votadonan mas. E di cuater candidato cu a bay mas atras den MEP tabata Dangui Oduber, a pesar di a core un campaña miyonario cu hopi propaganda, borchi, pechi, bril y hasta un revista moderno cu a parti di cas pa cas. E ta un di e ministernan cu a emplea mas hende ultimo, specialmente na DVG, pero toch no a yud’e den voto. E mes a pensa cu e lo saca mas voto cu e lider mes, pero na su luga el a bay atras. E siguientenan cu a cay den MEP ta Ady Thijsen y Rocco Tjon. Net e dosnan cu a purba changa Hulanda den un ley cu awe a hinca Aruba den un RFT en bes di CFT. Riba dje Thijsen a opta pa bay Hulanda algun dia prome cu eleccion lagando campaña atras. Tjon, separa di a perde tur e polisnan cu e no por a yuda debi cu e no a haya e cartera di husticia, ta bin acerca cu e declaracion di Paola Goede net den siman di eleccion a caba di kibra e politico. Pa loke ta trata Endy Croes, e hecho di tabata den prensa regularmente obviamente a yud’e. Su pasado, kita for di trabao na Lotto pa Deporte pa mal maneho y di a enrikece su mes y su famia, no tabatin efecto mas riba dje. Kisas door cu a haci Lotto “Endy-proof”, a pone cu e no por a yega na e cah’i placa di Lotto. Con cu bo bir’e, t’e so a crece den voto despues di Evelyn Wever-Croes, pues algo el a haci bon. Evelyna Christina “Evelyn” Wever-Croes, como lider den eleccion na aña 2013 a logra 3396 voto individual, mientras den e ultimo eleccion na September 2017, aunke e partido a bay dilanti cu 2 asiento, toch e votonan individual no a aumenta tanto, pero tabata bon pa 3503 voto riba nomber di Evelyn Wever, cu ta representa un aumento di 3.15%. Den eleccion di siman pasa, Evelyn Wever-Croes a alcansa 7518 voto individual, un aumento di mas cu 110%! TOCANTE PARTIDO MEP Gilberto F. “Betico” Croes a funda Movimiento Electoral di Pueblo (M.E.P) dia 9 di Februari 1971. Nan ideologia ta social democrata. Lidernan desde su fundacion tabata Gilberto F. “Betico” Croes, Nelson Oduber y Evelyne Wever-Croes. A participa 17 biaha den eleccion. Record maximo di voto: 25,172 (2001) y record minimo di voto: 8095 (1973). Den e eleccion na September 2017, Partido MEP a logra 22,061, bon pa 9 asiento den Parlamento. Den eleccion di siman pasa, partido MEP a logra 20.700 voto cu ta bon pa 7 asiento mas 2 restzetel pa yega 9 asiento. ---------- Mescos cu den MEP, den partido AVP tambe ta dos candidato so a bay dilanti.<ref>[https://24ora.com/gerlien-croes-y-robert-candelaria-so-a-saca-cara-den-avp/ Gerlien Croes y Robert Candelario so a saca cara den AVP], 24ora.com (29 juni 2021)</ref> Tur lo demas, cu tabata riba lista caba, a haya un “onvoldoende” for di pueblo votado. E dosnan cu a “bay over” ta Gerlien Croes cu a crece cu 937 voto y Robert Candelaria cu a bay dilanti cu 340 voto. Tur otro, incluyendo e lider, a bay atras den voto, como un forma di protesta pa e forma di hiba oposicion. Esun cu a bay mas atras, pa motibonan obvio, ta Benny Sevinger. El a bay atras cu 1171 voto, mientras cu su tras ta sigui Mike Eman cu a cay cu 1154 voto, despues Mike de Meza, Arthur Dowers, Eduard Vos y Melvin Tromp, den e lista di esunnan cu mas a cay. Den partido AVP, esun cu a haya menos voto tabata Abigael Arends, candidata # 27 cu no a logra mas cu 37 voto individual. Un persona conoci riba red social pero cu no a logra convence publico pa vota p’e. Esaki kisas un les pa lidernan, cu famoso no necesariamente ta traduci den voto. Cu e realidad aki awo riba mesa, directiva di partido tin un trabou pisa pa haci, den cuadro di rehubenece y cambia e partido. Cu den oposicion, memey di pandemia y gobierno no popular, ainda no por crece…e ora e problema ta den partido mes! Pueblo ta spera un oposicion mas pisa contra gobierno, si ta cu lo bay den oposicion awo. E lista tabatin basta cara nobo, pero e caranan no ta halado di voto. A haci algun eror atrobe, tipo Michael Lampe na 2017. A duna algun hende number halto, siendo cu kisas nan por ta hopi sabi, pero no ta hala voto aden pa partido. Di otro banda, un hoben manera Wendrick Cicilia, a pone te number 18 y a haya 482 voto! Pa hoben cu e ta, el a haya hopi mas voto cu Rycond Santos do Nascimento, Selene Kock, Clifford Heyliger, Marlon Sneek, Sharon Erasmus, Melvin Tromp, Carlos Bermudez, Desiree Croes y mas! TOCANTE PARTIDO AVP J.H.A. “Henny” Eman a funda “Arubaanse Volks Partij” (AVP) na aña 1942. Ideologia di AVP ta regional, democrata Cristian & conservatismo. Lidernan desde fundacion tabata J.H.A. “Henny” Eman (welo), Cornelis A. “Shon A” Eman, Dominico Guzman Croes, Rudy Frank, Chibi Croes, J.H.A. “Henny” Eman, Robertico “Tico” Croes y M.G. “Mike” Eman. Na tur a participa den 28 eleccion. Record maximo di voto: 33,103 (2013) y Record minimo di voto: 1209 (1977). Den eleccion na September 2017 e partido a logra 23,376, manteniendo su mes como e partido mas grandi di Aruba, pero bayendo atras di 13 pa 9 asiento. Pero e tendencia di caida a sigui y den eleccion siman pasa a logra 18.335 voto, un caida di 5.041 voto, bon pa solamente 6 asiento y 1 restzetel. {{Appendix}} Diabierna pueblo di Aruba a bay urna electoral pa asina eligi nan candidatonan cu lo representa nan den proximo parlamento Un total di 12 partido a participa na eleccion 2021. Nan ta como lo siguiente: Accion 21, PPA, MAS, UPP, MEP, HTC, POR, PP, CURPA, RAIZ, RED, AVP, Di e 12 partidonan aki, solamente AVP, MEP, POR y RED tabata tin asiento den parlamento di Aruba. CANTIDAD DI VOTO 2017 Cantidad di voto cu a sobresali na 2017 : RAIZ – Ursell Arends 1493 MEP Evelyn 3503 MEP Xiomara 2696 MEP Dangui 2399 POR Marisol 497 RED Ricardo Croes 3359 ------ 2021: 33.4% di e votadonan no a vota pa un di e partidonan grandi, por deduci cu tin un movemento di reformacion ta lantando cabes. ------- {{Variante|c}} {{Infobox person | name = Daniel Leo | image = | caption = | term = februari 1989-juli 1989: minister di Asuntonan Economico y Turismo di Aruba | monarch = | predecessor = | birth_date = | occupation = polítiko | party = [[Movimiento Electoral di Pueblo]] }} '''Daniel Ignacio Leo''' ((☆ [[11 di yüli|11 di juli]] [[1938]] na [[Aruba]] - f. [[18 di yüli|18 di juli]] [[1989]] na [[Venezuela]]) tabata un politico [[Aruba]]no. E tabata na momento di su fayecemiento minister Asuntonan Economico y Turismo di Aruba den e prome Gabinete Oduber. == Bida == Despues di a completa su estudio na Dominicuscollege na Oranjestad Leo a traha durante dies ana den administracion di [[Horacio Oduber Hospital|San Pedro Hospital]]. Na 1969 e ta drenta den servicio di gobierno di Aruba, prome brevemente na Dienst Openbare Werken i despues na Arbeidszaken y Leo ta cuminsa na 1967? su carera politico riba lista di AVP. E ta miembro di Conseho Insular. Na 1971 e ta co-fundador di [[Movimiento Electoral di Pueblo|MEP]]. * co-fundador di MEP * miembro di Conseho Insular di Aruba 1971-1973, 1975 * diputado di Teritorio Insular di Aruba, elegi 1975-1979, 1979-1983, 1983-1985 * miembro di Parlamento di Antiyas 19?? * Ministro di Asuntonan Economico y Turismo den e prome Gabinete Oduber febr 1989-juli 1989 * su susesor tabata Eddy Briesen. {{Appendix}} ‘Un gobernante ehemplar, un politico integro y leal, un luchador incansabel’, ta caracteristicanan di un gran yiu di tera, esta Daniel Ignacio Leo, awe den feliz memoria. Tabata un dia manera awe 18 di juli, 33 aña pasa cu Aruba a wordo sacudi ora cu e noticia a yega for di Venezuela cu co-fundador di MEP y gran baluarte y politico Arubano, Daniel Leo a bay laga nos. E fayecimento repentino aki a sosode un siman despues cu el a sufri un derame celebral, net riba e fecha di su cumpleaños. Daniel Leo a nace dia 11 di juli 1938. Na bida e tabata diputado di Teritorio Insular di Aruba, miembro di Parlamento di Antiyas y miembro di Conseho Insular di Aruba. Na momento cu Daniel a fayece e tabata ocupa e funcion di Ministro di Asuntonan Economico y Turismo den e prome Gabinete Oduber. Como gobernante Daniel a traha incansablemente riba tereno di turismo, agricultura, cria y pesca. Danki na su vision y determinacion e mercado di turismo for di Latino America a habri exitosamente. Diferente compania di aviacion a cuminsa bula pa Aruba y el a ricibi diferente premio internacional riba tereno di turismo. Bao di su maneho varios oficina di turismo a wordo habri, e.o. na Miami y Bogota. Tambe mester recorda su gran esfuerso pa laga coba damnan rond Aruba y stimula asina e sector di agricultura. Como muestra di aprecio y reconocimento pa tur loke el a haci pa nos pais, Gabinete Oduber a duna e plaza den centro di Oranjestad e nomber di Plaza Daniel Leo, caminda un y tur por admira tambe su busto. ----------------- {{Variante|a}} {{Databox}} {{Infobox person | name = Alvin Molina | image = | caption = | term = miembro di Parlamento di Aruba | monarch = | predecessor = | birth_date = | occupation = político | party = [[Movimiento Electoral di Pueblo]] }} '''Alvin Molina''' (* [[1976]] na [[San Nicolas]] ta un politico [[Aruba]]no di partido [[Movimiento Electoral di Pueblo|MEP]]. E ta miembro di [[Parlamento di Aruba]] desde [[17 di sèptèmber|17 di september]] 2021?. == Bida == Alvin Molina a nace i lanta na San Nicolas. Despues di gradua di VWO na [[Colegio Arubano]] ela bay studia na [[Hulanda]] na "Nederlandse Politie Academie" na Apeldoorn. Na su regreso e ta ingresa den [[Cuerpo Policial Arubano]], unda durante 19 ana ela a eherce diferente funcion entre otro projectleider na Recherche Samenwerkingsteam (RST), teamchef di e prome team di aresto di Aruba, hefe di districto San Nicolas y hefe na districto Oranjestad.<ref>{{citeer web|url=https://24ora.com/alvin-molina-a-subi-listi-mep/|titel=Alvin Molina |werk= |datum=16 april 2021|bezochtdatum=1 juli 2021}}</ref> NOTES Alvin Molina ta naci na Aruba y tin 47 aña di edad. El a studia na Colegio Arubano VWO, a sigui pa su estudio na Nederlandse Politie Academie na Appeldoorn y a regresa Aruba pa bira inspector di polis. Entretanto el a cumpli 20 aña como polis, semper den un posicion di maneho y strategia. Awor el a drenta arena politico y ta cla pa sirbi su pueblo atrobe, pero e biaha aki como parlamentario.<ref>https://24ora.com/polis-na-alvin-molina-dicidi-si-ta-para-cu-nos-of-contra-nos/ Polis na Alvin Molina: dicidi si ta para cu nos of contra nos!], 24ora.com, 22 di januari 2023.</ref> Den su prome salida, Alvin Molina a haya # 10 riba e lista di partido MEP. A participa den eleccion na juni 2021 y a logra no menos di 257 voto riba su nomber. Durante su campaña electoral, a dedica hopi atencion for di unda e mes ta bin, esta San Nicolas. Cu salida di Chris Romero for di lista, a bin espacio pa un politico nobo cu e conviccion pa trece cambio y di ta un bos pa e barionan pariba di brug. E semper a gusta e idea di sirbi su comunidad. El a hacie como polis y ora cu a resta tempo, el a hasta funda Kiwanis Club of San Nicolas, cu el a presidi te cu algun tempo pasa y cu awendia ainda ta un miembro activo. E echo cu Gabinete Wever-Croes a combina husticia y asuntonan social, ta haci e trabou poco mas facil p’e. Pasobra e ta domina ambos materia manera den su plant’i man y lo sa di tin un bista skerpi riba ambos maneho. Molina ta sinti cu mas tanto logra den arena social, menos trabou lo tin pa husticia. {{Appendix}} ---------- {{Infobox person | name = Jennifer Arends-Reyes | image = | caption = | term = 2013-presente | monarch = [[Rei Willem-Alexander]] | predecessor = | successor = | birth_date = {{date and age|1983|04|21}} | occupation = Miembro di Parlamento di [[Aruba]] | party = Partido Arubano di Pueblo (AVP) }} '''Jennifer Justine Arends-Reyes''' ([[Aruba]], [[21 di aprel|21 di april]] [[1983]]) ta un politico [[Aruba]]no. Desde oktober 2013 e ta miembro di [[Parlamento di Aruba]] na nomber di [[Arubaanse Volkspartij|AVP]]. Jennifer Arends is dochter van de Arubaanse onderwijzeres Ustica Quant en José Reyes, ondernemer afkomstig uit [[Colombia]].<ref>{{citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010640864:mpeg21:a0042|titel=Geboortebericht|werk=[[Amigoe]]|datum=22 april 1983|bezochtdatum=22 mei 2021}}</ref><ref name="Jennifer">{{citeer web|url=https://www.awemainta.com/newspapers/AM210419/offline/download.pdf|taal=pap|titel=“Abo lo ‘determina’ e rumbo di pais Aruba marcando bo voto cu ‘firmesa’”|werk=AweMainta|datum=19 april 2021|bezochtdatum=22 mei 2021}}</ref> Na haar middelbare schoolopleiding aan het [[Colegio Arubano]] vertrok zij in 2001 naar Nederland. Zij voltooide een HBO-opleiding aan de Fontys Lerarenopleiding in [[Tilburg]] en was na terugkeer op Aruba werkzaam als docent Engels aan het Colegio Arubano. Arends-Reyes zette haar eerste stappen in de politiek in 2013. In de [[statenverkiezingen Aruba 2013|verkiezingen van dat jaar]] stond zij twintigste op de AVP-lijst en behaalde 604 voorkeursstemmen. Zij werd statenlid. Bij de [[Statenverkiezingen Aruba 2017|statenverkiezingen in 2017]] wist zij haar statenzetel te behouden. In de AVP-fractie heeft zij de portefeuilles toerisme en onderwijs.<ref>{{citeer web|url=https://www.awemainta.com/newspapers/AM210512/offline/download.pdf|titel=Jennifer Arends-Reyes e candidata perfecto pa Enseñansa y Turismo|taal=pap|werk=Awemainta|datum=12 mei 2021|bezochtdatum=22 mei 2021}}</ref> Arends-Reyes is gehuwd en moeder van een dochter.<ref name="Jennifer"/> {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Arends-Reyes, Jennifer}} <nowiki> [[:Categorie:Arubaans politicus]] </nowiki> -------- Jennifer Arends is dochter van Ustica Quant en Fernando Reyes en groeide op in [[Oranjestad (Aruba)|Oranjestad]].<ref>{{citeer nieuwes|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010640864:mpeg21:a0042|titel=Geboortebericht|werk=[[Amigoe]]|datum=22 april 1983|bezochtdatum=15 mei 2021}}</ref> In 2001 voltooide zij haar middelbare schoolopleiding aan het [[Colegio Arubano]]. Hierna ging zij studeren vervolgde een HBO-opleiding aan de Fontys Lerarenopleiding Tilburg en ging werken als docent engels aan het [[Colegio Arubano]].......??. Eind oktober 2013 werd zij geïnstalleerd als lid van de [[Staten van Aruba]]. Zij heeft daar de portefeuille toerisme en onderwijs. Bij de [[statenverkiezingen Aruba 2013|verkiezingen voor de Staten in 2013]] stond Arends-Reyes twintigste op de lijst van de AVP. Ze haalde 604 voorkeursstemmen. Bij de [[Statenverkiezingen Aruba 2017|verkiezingen in 2017]] behield ze haar statenzetel. stond Arends-Reyes tiende op de lijst van de AVP. Ze haalde 588 voorkeursstemmen. Als statenlid richt zij haar aandacht op de dossiers onderwijs en toerisme. Jennifer ta cla pa un biaha mas asumi su responsabilidad cu un determinacion firme pa sigui traha pa pais Aruba. Jennifer Arends - Reyes ta yiu muher di e maestra Ustica Quant y e comerciante Jose Reyes. Mama di Charlotte Arends y casa di Ricky Arends. Jennifer mes a sigui e pasonan di su mama y ta docente di profesion den e materia di Ingles na Colegio Arubano, pesey Enseñansa y hubentud ta hopi serca di su curason y por bisa cu e ta carga e amor pa Enseñansa den su material genetico. For di 2013 Jennifer ta miembro di Parlamento y candidata riba e lista di e Partido di Pueblo Arubano, AVP. Als statenlid actief op de dossiers onderwijs en toerisme. Turismo ta un otro area cu Jennifer tin hopi pasion y afinidad pe, despues cu ela ser eligi como Presidente di comision di Turismo di Parlamento, durante Gabinete Mike Eman 2.<ref>{{citeer web|url=https://www.awemainta.com/newspapers/AM210419/offline/download.pdf|taal=pap|titel=“Abo lo ‘determina’ e rumbo di pais Aruba marcando bo voto cu ‘firmesa’”|werk=AweMainta|datum=19 april 2021|bezochtdatum=1 mei 2021}}</ref> Jennifer Arends-Reyes ta un nomber cu a bin ta hala hopi atencion ysimpatisante for di su entrada na 2013 riba elista di AVP. Sigur den su prome salida a haci un diferencia grandi den politica enfocando riba area di Educacion y Turismo.<ref>https://www.awemainta.com/newspapers/AM210512/offline/download.pdf|titel=Jennifer Arends-Reyes e candidata perfecto pa Enseñansa y Turismo|taal=pap|werk=Awemainta|datum=12 mei 2021|bezochtdatum=1 juni 2021</ref> For di su entrada na 2013 riba e puesto #20 ricibiendo mas di 600 voto riba su nomber, tabata un señal cla pa Jennifer y Aruba cu su carera politico tin un proposito y esey el a bin ta haci cu determinaciony firmesa. E motibo principal cu Jennifer a drenta politica ta pa haci un diferencia trahando p’e bienestar di Aruba. Pa Jennifer number riba lista nunca tabata un obstaculo den su caminda pa logra gana curason y sosten di su pueblo. E ta un persona luchador y fuerte. Na 2013 el a ocupa e puesto #20 y na 2017 el a subi na puesto #10 manteniendo asina su votadornan cu a kere semper den dje y den su trabao cu el a bin ta desplega desde 2013. Semper enfocando sumes riba e meta cu a drenta cun’e den politica, semper constructivo, cu energia positivo y activo den organisacion di su partido tambe. Pa cu eleccion venidero Jennifer kier a recorda tur hende cu #11 T’esun! Jennifer ta duna respet y oido na tur su votadornan cu ta crece cada dia y ta kere den su potencial. Jennifer tin e experiencia y tur e calidadnan pa continua cu sutrabaonan necesario pa enfoca riba Enseñansa, formacion di nos hobennan y tin un pasion grandi pa Turismo, cual ta nos pilar economico di mas importante. ---------------- E '''lista di partidonan politiko na Aruba''' ta duna un bista total di partidonan politiko na pais Aruba i su predesesor te ku 1986, esta teritorio insular di Aruba. Aruba konose un sistema di multiple partido, kual normalmente ta rekeri dos of mas partido politiko pa forma un gobierno. == Partidonan == === Ku representashon den Parlamento === Na ultimo eleccion dia 22 di september 2017 un kantidad di nuebe partido politiko a partisipa. E resultado di elekshon a saca cuater partido ku un of mas asiento den parlamento di Aruba. E sinko otro partido no tin representashon den parlamento arubano. ===Representa=== {| class="sortable wikitable" !rowspan=2 align="center"|Logo !rowspan=2 align="left"|[[Partido politiko]] !rowspan=2 align="left"|Abreviashon !rowspan=2 align="center"|Funda !rowspan=2 align="right"|Voortgekomen<br/>uit !rowspan=2|[[Lider di partido]] !rowspan=2|[[Asientonan]] |- |[[File:AVP Aruba logo 2017.jpg|50x50px]] |[[Partido di Pueblo Arubano]] |AVP |align="right"|1942 |Groep Eman |[[Mike Eman]] |align="right"|9 |- | |[[Movimiento Electoral di Pueblo]] |MEP |align="right"|1971 |[[Arubaanse Volkspartij|AVP]] (afsplitsing) en [[Union Nacional Arubano|UNA]] (voortzetting) |[[Evelyn Wever-Croes|Evelyna Wever-Croes]] |align="right"|9 |- |[[File:POR Aruba logo 2017.jpg|50x50px]] |[[Pueblo Orguyoso y Respeta]]<br/> |POR |align="right"|2016 |[[Arubaanse Volkspartij|AVP]] (afsplitsing) en fusie [[Partido Democracia Real]] |[[Otmar Oduber]] |align="right"|2 |- |[[File:RED Aruba logo 2017.jpg|50x50px]] |[[RED Democratico]] |RED |align="right"|2003 | |[[Ricardo Croes]] |align="right"|1 |} === Sin representashon den Parlamento === ------------- '''Evelyna Christina “Evelyn” Wever-Croes''', un hurista y fiscalista, naci dia 5 di december 1966, riba dia 17 di november 2017 a asumi e puesto di Minister Presidente di nos pais. El a bira e prome hende muhe pa encabesa gobernacion di pais Aruba, despues di Henny Eman, Nel Oduber y Mike Eman. El a participa den eleccion pa prome bes pa Partido Movimiento Electoral di Pueblo (MEP) na aña 2009 riba number 3 di e lista y a logra 1621 voto. Na aña 2011 el a asumi liderazgo di e partido cu su mesun omo a funda na 1971 y a bira e prome lider femenino di e partido, despues di defunto Betico Croes y Nel Oduber. Como lider den eleccion na aña 2013 el a logra 3396 voto individual, mientras den e ultimo eleccion na September 2017, aunke e partido a bay dilanti cu 2 asiento, toch e votonan individual no a aumenta tanto, pero tabata bon pa 3503 voto riba nomber di Evelyn Wever, cu ta representa un aumento di 3.15%. Den e ultimo eleccion, Evelyn Wever-Croes a kibra su mesun record di voto, ora el a redobla su votonan personal y a yega 7518 voto riba su nomber! mr. Evelyn Wever-Croes a studia ley na Universidad di Antias na aña 1985. Despues el a sigui pa Leiden, Hulanda, unda el a studia ley fiscal (Belastingrecht) te cu aña 1989. El a traha como Inspector di Impuesto di Aruba entre 1989 y 2003, trahando bou Gobierno di AVP y MEP. Ora di nombra director nobo, a scoge un otro persona riba dje, cu consecuencia cu Wever-Croes a opta pa sigui su carera profesional como Abogado y alabes Fiscalista na e oficina di abogadonan Croes, Wever & Tchong desde aña 2003 pa 2010, ora cu el a dedica completamente na politica. Evelyn Wever-Croes ta casa cu Kenneth Wever desde aña 1991 y ta mama di Claudine Wever, Christine Wever y Kevin Wever y ta wela di Trystan Wever. --- Evelyn ta yiu di Mechy y Dick. Mechy a traha den enseñansa. Ultimo añanan Mechy ta dedica na musica y e Coro Crystal, cu por cierto ta cuminsa bek despues di a tuma un pausa. Dick ta abogado pa casi 55 aña, na e momento aki e abogado cu mas aña di experiencia na Aruba.<ref>[https://24ora.com/cera-conoci-un-poco-mas-di-cerca-cu-evelyn-wever-croes/ CERA CONOCI UN POCO MAS DI CERCA CU EVELYN WEVER-CROES], 24ora.com (20 september 2021)</ref> Evelyn a cuminsa studia medicina na Costa Rica despues cu el a caba su VWO na Colegio Arubano cu 17 aña. Pero lihe el a realisa cu su pasion no ta den medicina sino riba e area legal y asina a cambia di estudio, siguiendo pasonan di su tata y a specialisa den ley fiscal (belasting). Evelyn a obtene su titulo di “Meester in het Fiscaal Recht” na edad di apenas 22 aña na Rijksuniversiteit Leiden y a bolbe Aruba mesora pa cuminsa cu su carera profesional na aña 1989. El a traha 13 aña na Departamento di Impuesto, 9 aña como hefe di e departamento. Na aña 2003 Evelyn a haci e cambio pa sector priva y a traha 7 aña como consehero di belasting y como abogado. Su experticio riba tereno di belasting semper el a traspasa pa otro y a duna varios curso riba e tereno aki, siguiendo pasonan di su mama. Na aña 2009, riba invitacion di lider di MEP di e tempo ey, Nel Oduber y riba insistencia di su omo Rudy Croes, Evelyn a subi lista di MEP y a wordo scogi cu voto preferencial den Parlamento di Aruba. Na aña 2011, durante un Congreso di Partido, a eligi Evelyn como Lider di MEP c’un gran mayoria di voto. Asina Evelyn a bira e di tres lider di partido MEP despues di fundador Betico Croes, den feliz memoria, y Nel Oduber. E prome lider femenino di partido MEP. Despues di eleccion 2013, Evelyn a keda eligi un biaha mas cu voto preferencial den Parlamento. Asina a completa un trayectorio di 8 aña den Parlamento. Den eleccion 2017 partido MEP a crece na 9 asiento pero no a sali e partido mas grandi. Sinembargo e partido mas grandi no kier a forma un coalicion. E ora, a bay over na nombra Evelyn fomo formador. Dia 17 november 2017 Evelyn a huramenta como e prome Minister presidente femenino di Aruba y a ocupa e funcion ey te cu awe. El a enfrenta hopi reto y sin duda esun mas grandi tabata e crisis di Covid-19. Evelyn a demostra liderazgo firme combina cu empatia, husto e liderazgo cu Aruba tin mester. Dia 30 di maart 2021, el a baha gobierno despues cu e partner den coalicion, POR, a hay’e involucra den un investigacion penal. Eleccion dia 25 di juni 2021 a duna e resultado desea pa Evelyn: victoria pa su partido MEP. No solamente el a haci di MEP e partido mas grandi bek, sino el a bira e votegetter di pais Aruba cu 7.518 voto. Un biaha mas ta nombra Evelyn como formador y despues di un proceso di formacion extenso, den cual a reuni cu 115 stakeholder, a forma un coalicion cu partido RAIZ. Awe nos ta bay mira su huramentacion como Minister President den Gabinete Wever-Croes II. {{Appendix}} ---------------------------------- == MAS == '''Movimiento Arubano Soberano''' (''Nederlands'': Arubaanse Souvereine Beweging), kortweg MAS, is een [[Aruba]]anse politieke partij. De partij werd opgericht op 17 september 2015 door Holmo Henriquez, ondernemer, die tevens partijleider werd. De partij is voorstander dat de burger meer macht toekomt, ongeacht wie het land bestuurt.<ref>{{citeer web|url=https://www.bondia.com/movimiento-arubano-soberanomas/|taal=pap|titel=Movimiento Arubano Soberano MAS|datum=29 april 2017|bezochtdatum=23 april 2021}}</ref> Zij debuteerde in de [[Statenverkiezingen Aruba 2017|verkiezingen van 2017]]. Bij de voorverkiezing haalde de partij de vereiste drempel van 551 steunverklaringen; dit aantal werd echter bij de stemming bijna gehalveerd tot 287 stemmen. Met deze uitslag bleef de partij buiten het parlement en gaf Henriquez te kennen af te willen zien van de politiek. Op 21 april 2021 werd hij als politiek leider opgevolgd door [[Marisol Lopez-Tromp]], voormalig minister namens de [[Pueblo Orguyoso y Respeta|POR]].<ref>{{cite web|url=https://nederlands.24ora.com/2021/04/22/marisol-lopez-tromp-lijsttrekker-mas/|titel=Marisol Lopez-Tromp lijsttrekker MAS|werk=24ora.com|datum=22 april 2021|bezochtdatum=22 april 2021}}</ref> De partij is sedert april 2021 in handen van Marisol Lopez-Tromp. <ref>{{citeer web|url=https://www.bondia.com/movimiento-arubano-soberanomas/|taal=pap|titel=Movimiento Arubano Soberano MAS|datum=29 april 2017|bezochtdatum=23 april 2021}}</ref> MAS – E vision pa un Arubano soberano E partido aki a wordo riba 17 di september 2015 y formalisa december aña pasa. Lider di partido MAS, Holmo Henriquez: “Nos vision ta pa un Arubano soberano. Den e sentido cu cada ciudadano mester ta independiente di e gobierno cu ta sinta, no ta importa cua e ta.” E ta sigui bisa cu ta e gobernacionnan di pasado a contribui pa haci nos pueblo dependiente di e gobierno cu ta sinta. “Y ta p’esey awe no tin un oportunidad igual pa nos co ciudadanonan. Nos a lanta e partido aki pa pone e poder soberano bek den man di e pueblo.” Sr. Henriquez ta haya cu ta e pueblo cu tin e poder den e pais cu ta determina ta ken of cua partido lo bay goberna. Pues pa e motibo aki e ta bisa cu mester cumpli cu e deseo di pueblo. “Aña aden y aña afo, eleccion ta bin y eleccion ta bay, anto bo ta haya e mesun dos sistema di partido cu a goberna. Nan a campaña un cos y goberna totalmente diferente. Semper pueblo a wordo gaña cu e tipo di gobernacion cu nan a campaña cu ne. Nos partido no ta bay haci promesanan falso pero mas cumpli cu nos palabra pa sirbi e miho interes di e pueblo Arubano.” Creando lidernan pa Aruba Partido MAS ta trahando riba yega na 29 candidato. Sr. Henriquez ta conta nos cu den nan structura nan tin espacio pa te hasta esnan cu ta studiantenan na universidad cu por subi un lista politico. Cu nan por forma parti di un lista politico pa gara e experiencia den politica. “Nos partido ta structura di tal forma cu ta crea lidernan pa nos pais den futuro. No ta cuestion cu solamente un persona ta bira lider pa 30 aña of e mesun famia ta keda den poder. Nos a conoce e efecto di esaki pa 31 aña di status aparte.” E ta sigui elabora: “Akinan nos tin cu crea lidernan pa nos pais y mester di bin cambionan den gobernacion pa cu nan maneho y no keda dependiente di un gobierno. Esaki ta pa siña nos pueblo pa e tin un opinion mas obhetivo en bes di uno manipula door di e partidonan tradicional cu a crece basa riba fanatismo.” Preparando fuerte pa campaña Sr. Henriquez ta bisa cu nan ta bay ta habriendo nan prome cas di partido na Playa hopi pronto y un otro na San Nicolas tambe. E ta splica nos cu nan lo tene pueblo pendiente di esey. “Ta bay tin actividadnan di cual lo ta informativo tambe pa e ora pueblo por conoce cada un di e candidatonan. Pa tambe dialoga cu nan riba e puntonan cu pueblo ta haya importante pa nos pone mas atencion riba dje. Y pa por trece e mehoracion pa e interes di e pueblo y no solamente tende algo y lubida riba dje despues.” Confiansa di pueblo Sr. Henriquez ta splica cu e ta haya cu nos partidonan tradicional na Aruba a haci un bon trabao den gana y kibra e confiansa di pueblo. “P’esey awendia bo ta haya cu hende no tin interes den drenta politica pa lucha pa nan pueblo y di dos bo ta haya cu e pueblo ta remarca cu tur partido of politico ta mesun cos. Ta nos politiconan mes a crea un mal nomber pa politica.” E ta conclui cu politica no ta pa sirbi e politico pero mas bien pa sirbi e pueblo. “Door cu nan a crea e mal nomber pa politica, esey ta e desafio cu tur partido y politico nobo ta enfrenta. Pasobra bo tin cu bay gana e confiansa di pueblo bek. Un confiansa cu e partidonan existente a kibra pa decadanan caba. E manera cu nos tin cu haci e ta pa informa y ta sincero cu e pueblo. E sinceridad y honestidad di e politico mester refleha pasobra sino bo no ta gana confiansa di ningun hende.” {{Appendix}} <nowiki> [[Category:Aruba]] </nowiki> * Holmo Henriquez ORANJESTAD — Met ingang van gisteren werd de heer Holmo Henriquez door het bestuurscollege van de telefoondienst overgeplaatst naar de Arubaanse voorlichtingsdienst. De heer Holmo Henriquez was de afgelopen vier jaren als boekhouder werkzaam bij de telefoondienst en trad tijdens het verlof van de heer C. Wever als administrateur van deze dienst OP. De heer Holmo Henriquez behoorde tot kort voor de eilandsraadverkiezingen tot de jongeren in do PPA, die verandering' van het beleid wensten. Hij ging naar de AVP over omdat volgens hem de leider van de PPA zich niet aan zijn beloften zou hebben gehouden.<ref>{{citeer web |url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463798:mpeg21:pdf|titel=Holmo Henriquez naar AVD|werk=[[Amigoe]]|datum=12 december 1967|bezochtdatum=24 april 2021}}</ref> Voor de verkiezingen van 1967 brank hij met de PPA. Bij statenverkiezingen in 1969 nr. 14 op de AVP-combinatielijst. In 1973 AVP-kandidaat en bestuurslid. Holmo Henriquez cu antes tabata liga cu MEP, pero despues a lanta su propio partido, a indica na fuentenan cercano, cu e ta cla pa bay eleccion di 25 di Juni 2021. Su idealnan pa traha pa progreso di Aruba keto bay ta den su curazon. Pero un desaroyo nobo a presenta e siman aki, ora cu aparentemente ex-Ministro Drs. Marisol Lopez-Tromp a acerca Partido MAS y despues di negociacionnan, Partijraad a duna OK pa nan haci Marisol bira nan lider pa Eleccion 2021.<ref>{{citeer web|url=https://diario.aw/2021/04/marisol-lopez-tromp-a-bira-lider-di-partido-mas/|titel= |werk=Diario.com|datum=23 april 2021|bezochtdatum=24 april 2021}}</ref> Holmo Henriquez a funda Movimiento Arubano Soberano (MAS) dia 17 di semptember 2015 y formalisa na december 2016. Lider desde su fundacion ta Holmo Henriquez. Nan a participa un solo biaha na eleccion, na september 2017 y a logra 287 voto. E cantidad di votonan ey ta practicamente mitad di e cantidad na a haya como firma di sosten, cu tabata 551 firma. Ideologia di partido MAS ta kibrando barera y creando futuro. ------------------------ ==Lopez-Tromp== Lopez-Tromp ta huramenta dia 28 di januari 2020 como minister di Desaroyo Teritorial, Infrastructura y Medio Ambiente despues di e retiro di [[Otmar Oduber]] dia 12 di december 2019. Despues di cuater luna den funcion partido POR ta exigi su retiro foi gabinete y foi partido pa mas tarda dia 8 di juni, alegando falta di confiansa den su funcionamento.<ref>[https://www.noticiacla.com/news/19526 Partido POR ta exigi retiro di su mesun minister Lopez Tromp], NoticiaCla, 5 juni 2020</ref> Despues cu Lopez a nenga pa retira y a continua como minister sin partido ta haci un intento di mediacion, pero sin resultado. A raiz di un situacion ku a escala ministerraad di Aruba ta dicidi di kita su cartera entrante 25 di juli 2020.<ref>[https://knipselkrant-curacao.com/pb-hoe-aruba-met-de-covid-crises-en-coalitie-crisis-omgaat/ Hoe Aruba met de Covid crises en coalitie crisis omgaat], Gabinete Wever-Croes, 26 juli 2020</ref> Dia 31 di juli Parlamento di Aruba ta convoca un reunion riba peticion di e dos parlamentario di POR y e lidernan de fraccion di MEP y RED pa debati un mocion di desconfiansa. E reunion aki ta keda suspendi despues cu Lopez y POR ta bay di acuerdo cu un intento nobo di mediacion por medio di minister-presidente [[Evelyn Wever-Croes]].<ref>[https://antilliaansdagblad.com/aruba/22017-regering-aruba-probeert-scherven-te-lijmen Regering Aruba probeert scherven te lijmen], Antilliaans Dagblad, 2 augustus 2020</ref> Cu e retiro di [[Otmar Oduber]] como ministro dia 12 di december 2019, Lopez-Tromp ta keda apunta como su sucesor den Gabinete Wever-Croes y ta huramenta dia 28 di januari 2020. Apenas cuater luna despues partido POR ta exigi su retiro foi gabinete y foi partido no mas tarda cu 8 di juni pa motivo di falta di confiansa den su funcionamento.<ref>[https://www.noticiacla.com/news/19526 Partido POR ta exigi retiro di su mesun minister Lopez Tromp], NoticiaCla, 5 juni 2020</ref> Despues cu Lopez a nenga pa retira y a continua como minister sin partido ta haci intento pa intermedia pero sin resultado. A raiz di un situacion ku a escala ministerraad di Aruba ta dicidi di kita su cartera entrante 25 di juli 2020.<ref>[https://knipselkrant-curacao.com/pb-hoe-aruba-met-de-covid-crises-en-coalitie-crisis-omgaat/ Hoe Aruba met de Covid crises en coalitie crisis omgaat], Gabinete Wever-Croes, 26 juli 2020</ref> Parlamento di Aruba ta convoca un reunion dia 31 di juli riba peticion di e dos parlamentarionan di POR y e lidernan de fraccion di MEP y RED pa debati un mocion di desconfiansa. E reunion aki ta keda suspendi despues cu Lopez y partido POR ta bay di acuerdo pa un intento nobo di mediacion via minister-presidente Evelyn Wever-Croes.<ref>[https://antilliaansdagblad.com/aruba/22017-regering-aruba-probeert-scherven-te-lijmen Regering Aruba probeert scherven te lijmen], Antilliaans Dagblad, 2 augustus 2020</ref> Nadat zij geen reden zag om op te stappen en aanbleef als partijloze bewindsvrouw werd [[conflictbemiddeling|mediation]] ondernomen zonder enig resultaat. Hierop besloot de Arubaanse [[ministerraad]] haar ingaande 25 juli haar portefeuilles te ontnemen en haar als minister zonder portefeuille specifieke taken toe te wijzen.<ref>{{Citeer web|url=https://knipselkrant-curacao.com/pb-hoe-aruba-met-de-covid-crises-en-coalitie-crisis-omgaat/|werk=Kabinet Wever-Croes|titel=Hoe Aruba met de Covid crises en coalitie crisis omgaat|datum=26 juli 2020|bezochtdatum=3 augustus 2020}}</ref> Op verzoek van twee POR-parlementariërs en de fractieleiders van de regeringspartijen MEP en [[RED Democratico|RED]] vond op 31 juli een [[Staten van Aruba|statenvergadering]] plaats om te debatteren over een motie van wantrouwen. De vergadering werd tussentijds geschorst nadat Lopez en POR instemden met een nieuwe bemiddelingspoging door de minister-president [[Evelyn Wever-Croes]].<ref>{{Citeer web|url=https://antilliaansdagblad.com/aruba/22017-regering-aruba-probeert-scherven-te-lijmen|werk=[[Antilliaans Dagblad]]|titel=Regering Aruba probeert scherven te lijmen|datum=2 augustus 2020|bezochtdatum=3 augustus 2020}}</ref> Lopez-Tromp zag geen reden om op te stappen en bleef aan als partijloze bewindsvrouw. Nadat een hierna ondernomen bemiddelingspoging tussen partijen op niets was uitgelopen besloot de [[ministerraad]] op vrijdag 26? juli haar haar portefeuilles te ontnemen. Op verzoek van twee POR-parlementariers en de fractieleiders van de regeringspartijen MEP en RED kwam op 31 juli de staten bijeen om te debatteren over het opzeggen van het vertrouwen / een motie van wantrouwen. Nadat Lopez het woord had gevoerd in de eerste ronde werd de vergadering op verzoek van de POR geschorst teneinde ruimte te bieden voor een nieuwe bemiddelingspoging door de minister-president Evelyn Wever-Croes. {{Appendix}} -------------- '''Apolonio (Pooy) Werleman''' (☆ [[18 di aprel|18 di april]] [[1924]] na [[Aruba]] - † ?? ) tabata un politico Arubano. Condecorado mas halto na Santa Cruz.'Amistad, mei 1974 Apolonio (Pooy) WERLEMAN, a nace na Aruba, 18 di april 1924. El a atende Maria School di Santa Cruz, despues a haya su MULO Diploma na St. Dominicus College di Oranjestad. El tin diploma di LO Engels, y Diploma como Traductor Juramentá pa Hulandes-Ingles, v.v. Tambe el a obtene tres certificado den Accounting for di La Salle Extension University. Pooy a drenta politica na 1949 na cual anja pa promer bez el tabata ariba lista di UNA pa eleccion di Staten. Na Juni 1951 el a cuminza funciona como Miembro di Eilandsraad, di Aruba pa UNA. Desde fundacion di MEP, e ta representante di MEP den Eilandsraad, hasta la fecha sin interrupcion. Pooy tabata miembro di Staten pa UNA for di December 1954 te September 1958 y despues for di September 1958 te September 1962, y pa ultimo bez for di September 1966 te Juli 1968, en total 9 anja y mei. Durante firmamento di Statuut na Ridderzaal na Den Haag ariba 15 december 1954, Pooy tabata un representante di Antillas hunto cu Sres. Dr. Da Costa Gomez, Juan Enrique Irausquin y C. A. (Shon A) Eman tur di feliz memoria. El ta miembro di Colegio di Colectant di Santa Cruz desde 1950, y ta un Fundador y miembro di Parochieraad di Sta. Cruz. Tambe el ta miembro di itt98vgv6dr9co7gbk41j3ylvyamogs 192343 192339 2026-05-31T17:11:28Z Caribiana 8320 192343 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ *Aanvullen: Ady Thijsen stub - Roland Laclé stub - Evelyn Wever-Croes - John Booi stub - Domi Tromp falta politiek *Nieuw: [[Union Nacional Arubano]] - [[Richard Arends]] - [[Pedro Bislip]] - [[Lily Beke]] - [[Coby Alders]] - [[Eddy Briesen]] - [[Nilo Swaen]] - [[Lindoro Kwartsz]] - [[Adriaan Dussenbroek]] - [[Daniel Leo]] - [[Alvin Molina]] - [[Lista di partido politico na Aruba]] ---------------- {{Databox}} Lista di '''Minister di Salubridad Publico di Aruba''' (''tin biaha den combinacion cu otro ministerio òf cartera'') desde 1986. {| class="wikitable vatop" !N.º!! Minister !! Gabinete !! Periodo !! Partido !! Combinaicon di cartera |- ! style="text-align:center"| 1 | [[Watty Vos]] || Henny Eman I ||1986-1989 || AVP || Husticia y Salubridad Publico |- | 2|| [[Charro Kelly]] || Oduber I || 1989-1992 || ADN || Obra Publico y Salubridad Publico |- | 3|| [[Martinus Flanegien]] || Oduber II || 1992-1994|| ADN || Obra Publico y Salubridad Publico |- | 4 || [[Lily Beke-Martinez]] || Henny Eman II || 1994-1998|| OLA ||Salubridad Publico, Asuntonan Social, Cultura y Deporte |- |5 || [[Ike Posner]] || Henny Eman III || 1998-2001|| AVP || Salubridad Publico, Asuntonan Social y Cultura |- | rowspan="2" | 6 || rowspan="2" |[[Booshi Wever]] || Oduber III || 2001-2005|| rowspan="2" |MEP || Salubridad Publico y Medio Ambiente |- |Oduber III || 2005-2009|| Salubridad Publico, Medio Ambiente y Asuntonan Administrativo |- | 7 || [[Richard Visser]] || Mike Eman I || 2009-2013|| AVP || Salubridad Publico y Deporte |- | 8||[[Alex Schwengle]]|| Mike Eman II || 2013-2017 || AVP || Salubridad Publico, Adulto Mayo y Deporte |- | rowspan="2" |9 || rowspan="2" |[[Dangui Oduber]] || [[Gabinete Wever-Croes I| Wever-Croes I]] || 2017-2021|| MEP || Turismo y Salubridad Publico |- | [[Gabinete Wever-Croes II| Wever-Croes II]] || 2021-2025|| MEP || Turismo y Salubridad Publico |- | 10||[[Mervin Wyatt-Ras]]|| [[Gabinete AVP-FUTURO|AVP-Futuro]] || 2025-presente || AVP || Salubridad Publico, Adulto Mayo y Deporte |- |} [[:Kategoria:Polítika na Aruba]] -------- == Raad van Advies Aruba == Cuminsamento di Status Aparte: Raad van Advies: Conseho Legislativo Parti 1 ===Nombramento di e miembronan y e Secretario di e Conseho=== Na 1985 Sr. Nelson Oduber tabata Prome Minister. Den un reunion el a acerca mi pa bisa mi cu mi a ser eligi pa bay core stage na Raad van State como preparacion pa bira Secretaris di Raad van Advies (Secretario di e Conseho Legislativo). Mi a spanta pasobra e ta zona algo atractivo pero ya mi 2 yiunan tabata adolescente cu tabata na Colegio y pa mi esey tabata dificil pa keda 3 of mas luna pafo di mi cas. Asina mi a yega cas mi a bisa mi casa di e posibilidad di pasa por lo menos 3 luna di stage na Raad van State na Hulanda. Mi casa a encurasha mi pa tuma e oportunidad ey pasobra Lago a cera y e lo tin e tempo pa cuida nos hogar. Nos 4 a bay Hulanda pa vakantie y despues di e vakantie ami a keda Hulanda pa mi stage na Raad van State. Mi stage a cuminsa cu un rondleiding. Ami mes mester a palabra cu cada director di cada sector (afdelingshoofden) tocante e stage.<ref>https://www.cspnv.com/pdf/bon-dia-aruba-20260317.pdf Raad van Advies: Conseho Legislativo Parti 1], BDA (17 di maart 2026)</ref>], No tabata facil pero mi a haya posibilidad di asisti un reunion di e Conseho (Raad) mes unda e Rey of Reina tambe ta presente. Tambe di bay cu 2 of 3 miembro di Raad pa bishita luganan menciona pa hobennan cu mester drenta ‘dienst’ (servicio) militar y no por a cumpli pasobra nan mester a traha y/of cuida un of tur dos mayornan. Si esey tabata berdad, nan no mester a drenta servicio militar. Durante mi stage na Raad van State, a presenta un caso yama Benthem zaak cu a bira famoso Un negociante a pidi un vergunning pa expansion di su negoshi y esaki a ser nenga. E zgn. Kroonberoep. E negociante a hiba su caso na e EHRM (Europees Hof voor de rechten van de Mens) unda el a gana su caso basa riba e hecho cu un ciudadano tin derecho riba un proceso husto pa un hues independiente y Hulanda mester a cambia henter e proceso. A base di esaki Aruba tambe mester a cambia su proceso pa trata beroepschriften y na 1996 a drenta na vigor, e Landsverordening Administratieve Rechtspraak (LAR). Na december 1985 mi a bolbe Aruba bek cu un stageverslag extenso den mi maleta. Mi a pidi un cita cu Sr. Henny Eman, cu na e momento ey tabata Minister President. El a ricibi mi y tabata impresiona di lesa tur loke mi a logra di haci na Raad van State. El a bisa mi cu e Raad van Advies di Aruba ya caba a ser forma pero el a conseha mi pa acepta e nombracion di Secretaris suplente (waarnemed Secretaris), loke mi a haci tambe. Mr. Neppie Henriquez ya caba tabata nombra como Secretario di Raad van Advies. Mi a acepta e nombramento di Secretario suplente. Despues di 4 aña mi a ser nombra como Secretario di e Conseho Legislativo. Despues Sra. mr. Amelin Flanegin, awendia Procurador General, a ser nombra como secretario suplente. ===Busca un luga di trabou adecua pa e sede (oficina) di Raad van Advies === Raad van Advies tabatin mester di un propio y luga y ademas un luga adecua pa e trabou. Como Gobierno no a logra percura pa esey, a pidi pa e Conseho mes busca un luga adecua pa reuni. A manda Raad pa diferente luga cu e Conseho no a haya adecua. Pero ora a cuminsa drecha e edificio historico den Wilhelminastraat pa Algemene Rekenkamer (Controlaria General) e presidente di Raad a haci e peticion na Gobierno pa drecha e otro banda di e edificio pa e Conseho Legislativo. E combinacion di e dos consehonan menciona banda di otro a resulta di tabata ideal. E presidente tabata Shon Lopez y e secretaria di e Algemene Rekenkamer (Departamento di Controlaria General) tabata drs. (awendia tambe mr) Emmy de Cuba. Otro miembronan conoci tabata mr. Harms y mr. Yubi Toppenberg). === Cuminsamento di e trabou di e Conseho === E Conseho a haya un sorpresa grandi y no agradabel na cuminsamento. A resulta cu asina Aruba a haya su Status Aparte, Corsou a manda un cantidad di beroepschriften pa Aruba cu personanan biba na Aruba, a manda Gobierno di Corsou cu un peticion pa haya estadia pa nan yiunan. Esaki tabata personanan di paisnan di exterior cu a yega Aruba y establece nan mes aki. E peticionnan tabata pa pidi permiso specialmente pa nan yiunan bin biba na Aruba. Esaki ta un topico cu te ainda ta existi y ta forma hopi biaha problema. E personanan di otro pais, specialmente e paisnan y e islanan rond di nos, te ainda ta forma un problema, y hopi biaha nan ta casa cu ken cu ta, pero cu tin paspoort Hulandes, pa nan haya entrada por ehempel na Aruba. E situacion aki ta causa e problema di matrimonio ficticio. Corsou a manda nos hopi di e peticionnan aki. Loke tabata haci e problema mas grandi tabata cu casi tur peticion tabata venci (verjaard). Tabatin peticion di negoshi di exterior cu kier a establece na Aruba. Mester a investiga (loke NO tabata trabou di Raad) y a pidi ayudo na Polis specialmente. Tambe ora Raad a cuminsa haya fax cu mensahe skirbi den code, manda ===E trabou principal: studia e conceptonan di ley y duna conseho === E mayoria di e leynan ta Sali for di seno di Gobierno pasobra ta trata di algo importante, p.e: Gobierno ta manda e concepto di ley pa Raad van Advies (Conseho Consultativo) pa haya su opinion. E Conseho ta studia e concepto di ley y por duna e siguiente consehonan: * Despues di a lesa e concepto di ley entrega, e Conseho Legislativo ta yega na un conclusion positivo y e concepto di ley por ser acepta manera el a ser entrega. * Despues di a lesa e concepto di ley entrega, e Conseho legislativo ta yega na e conclusion cu e concepto di ley por ser acepta si haci e cambionan cu e Conseho Legislativo ta recomenda. Despues di a lesa e concepto di ley entrega, e Conseho Legislativo ta yega na e conclusion cu e concepto di ley NO por ser acepta. Despues di a lesa e concepto di ley entrega, e Conseho Legislativo ta yega na e conclusion cu maske e concepto en principio a ser nenga, e por ser acepta si cambia e concepto di ley manera prescribi. Un Ley ta trata un asunto importante completo y e por tin varios Landsbesluiten cu ta trata partinan di e ley apart. Tambe tin initiatieve wetsontwerpen, manera e ley cu ta prohibi huma sigaria of pipa den un luga cera pasobra e no ta saludabel pa e ser humano. E concepto di ley aki a ser concebi pa por lo menos 3 parlamentario y despues trata den Staten. Otro ley iniciativa ta e Uitbreiding zedendelicten y e oficialisacion di idioma Papiamento. Conceptonan di Rijkswetten tambe ta ser manda pa Raad van Advies pa duna su advies, un ehempel recien ta e HOFA Rijkswet ultimamente. Mi deseo tabata pa keda 4 aña mas na Raad van Advies como Secretaris pa presencia e independisacion di Raad van Advies, unda lo a duna Raad van Advies e poder pa scoge ken pa nombra como miembro den Raad van Advies y no e Gobierno cu ta na mando. Pero circunstancianan inespera a cambia e situacion y mi mester a dicidi di bay cu pensioen. Pa medio di e relato aki, mi kier a yama tur esnan cu a traha hunto cu mi di un of otro manera, pa nos isla di Aruba, specialmente pa realisacion di e Status Aparte tan anhela. Ademas di e departamentonan y personanan ya menciona, mi ta manda un danki Grandi na Gabinete di Gobernador pa tur e añanan di trabou y conseho comparti; Oficina di Ministerraad cuminsando cu Sra. Alice van Romondt y tur otronan, Controlaria General (Algemene Rekenkamer): Tur esnan menciona y mr. Yubi Toppenberg; Departamento di Legislacion y tur otro departamentonan cu a yuda otro pa haci cu Aruba a demostra di por para riba nos mes un pia.<ref>https://www.cspnv.com/pdf/bon-dia-aruba-20260319.pdf Cuminsamento di Status Aparte: Raad van Advies: Conseho Legislativo Parti 2] BDA (19 di maart 2026)</ref> Skirbi pa: mr.dr.Alida Rasmijn-Marval Ex-Secretaris Raad van Advies 1986 - 2004 ---------------- {{Variante|a}} {{Infobox partido politico| variante = a | nomber = Union Nacional Arubano | abr = UNA | activo = {{ABW}} | funda = [[17 di òktober|17 di october]] [[1948]] | nomber funcion1 = Fundadó | funcion1 = [[Felipe Tromp]]<br>Gerrit Kok<br> Gerrit Amelink<br> Coco Arends<br> Neptalie Henriquez<br> Chris Schwengle<br>Machi Luidens | lider partido = Felipe Tromp | presidente partido = | lider fraccion = | nomber asiento1 = [[Konseho Insular|Konseho Insular di Aruba]] | asiento1 = | asiento total1 = | eleccion1 = | asiento2 = | asiento total2 = | eleccion2 = | ideologia = social-democratico | posicion = }} '''Union Nacional Arubano''', abrevia UNA, tabata un partido politico Arubano cu tabata activo entre 1948 y 2001. UNA tabata un di e prome partidonan politico na Aruba, forma for di un coalicion di gruponan anti-Eman (Shon Eman).<ref>{{Citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987769:mpeg21:a0041|titel=Verbrokkeling|werk=[[Amigoe]]|datum=1950-12-01|bezochtdatum=2026-03-14}}</ref> Entre e cofundadornan di e partido tabata [[Felipe Tromp]], Gerrit Kok, Gerrit Amelink, Coco Arends, Neptalie Henriquez, Chris Schwengle, y Machi Luidens. Felipe Tromp a bira lider di partido y [[lijsttrekker]].<ref>{{Citeer boek|auteur=Alofs, Luc|datum=2011|paginas=206|titel=Onderhorigheid en separatisme, Koloniaal bestuur en locale politiek op Aruba 1816-1955|url=https://archive.org/details/BNADIGARUBIANA3236/page/n205}}</ref> E partido, wordo funda dia [[17 di òktober|17 di october]] [[1948]],<ref>UNA BESTOND EEN JAAR Feestvierende Unaleden in Cinelandia theater DE UNA BESTOND 17 OCTOBER EEN JAAR. DE FEESTVIERENDE UNALEDEN IN HET CINELANDIA THEATER BIJEEN.. "Amigoe di Curacao". Willemstad, 27-10-1949. Geraadpleegd op Delpher op 14-03-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000212734:mpeg21:p003</ref> y a organisa su mes den diferente region di e isla, cuminsando cu Santa Cruz y Noord.<ref>ARUBA DE UNA IS ACTIEF.. "Amigoe di Curacao". Willemstad, 05-10-1949. Geraadpleegd op Delpher op 14-03-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000212715:mpeg21:p001</ref> El a debuta den eleccion di [[17 di mart|17 di maart]] [[1949]], e prome eleccion pa [[Parlamento di Antias Hulandes|parlamento di Antia]] a base di voto universal (hende homber y muhe) y a logra optene tres asiento. UNA tabata e unico partido Arubano cu a postula un hende muhe riba lista: [[Laura Wernet-Paskel]]. == Presidente == * Dussenbroek (1949) {{Appendix}} [[:Kategoria:Polítika na Aruba]] Machi Luidens - co-fundador di Union Nacional Arubano (UNA) Sr. Chris Schwengle tabata, hunto cu señores Felipe Tromp, Gerrit Kok, Gerrit Amelink, Coco Arends, Neptalie Henriquez, y otronan, e fundador di Union Nacional Arubano. '''Union Nacional Arubano''' (Nederlands: ''Arubaanse Nationale Unie''), afgekort UNA, is een voormalig [[Aruba]]anse [[politieke partij]]. UNA was een van de eerste politieke partijen op Aruba, ontstaan in 1948 uit een samenbundeling van [[Arubaanse Volkspartij|anti-Emangroepen]].<ref>{{Citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987769:mpeg21:a0041|titel=Verbrokkeling|werk=[[Amigoe]]|datum=1 december 1950|bezochtdatum=2021}}</ref> Onder de mede-oprichters van de partij bevonden zich [[Felipe Tromp]], Gerrit Kok, Gerrit Amelink, Coco Arends, Neptalie Henriquez, Chris Schwengle en Machi Luidens. Felipe Tromp werd partijleider en lijsttrekker.<ref>{{Citeer boek|auteur=Alofs, Luc|datum=2011|paginas=206|titel=Onderhorigheid en separatisme, Koloniaal bestuur en locale politiek op Aruba 1816-1955|url=https://archive.org/details/BNADIGARUBIANA3236/page/n205}}</ref> Machi Luidens - mede-oprichter van Union Nacional Arubano (UNA) De heer Chris Schwengle was ondermeer met de heren Felipito Tromp, Gerrit Kok, Gerrit Amelink, dokte>- Coco Arends, mr Neptalie Henriquez en anderen de oprichter van de Union Nacional Arubano. {{Appendix}} -------- 1975 Partido Radical Arubano of Partido Revolucionario Arubano (PRA) van Tecla Gibbs, fanatieke MEP-aanhanger over de inertia van de MEP.<ref>{{Citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010460506:mpeg21:a0006|titel=PRA: nieuwe partij op Aruba opgericht|werk=[[Amigoe]]|datum=18 december 1975|bezochtdatum=}}</ref> 1976 Partido Liber di Aruba (PLA) - partijleider is Tecla Gibbs {{Appendix}} --------------------- De '''[[Aliansa Democratico]]''' is een Arubaans voorbeeld van een programmapartij rond het thema van bestuurlijke vernieuwing. Deze partij is er ondanks een inhoudelijk sterk programma niet in geslaagd een zetel in de Staten te veroveren bij de verkiezingen van 2001.<ref>{{Citeer web|url=tatic1.squarespace.com/static/596b6c4137c5813ffa01c47b/t/596b93012e69cffeddb4f0ff/1500222211412/FESCA+-+De+Staten+van+Aruba+op+weg+naar+volwassenheid.pdf|auteurs=Alberts, A. & Milliard, C.|titel=De Staten van Aruba op weg naar volwassenheid|werk=FESCA|datum=september 2003|bezochtdatum=}}</ref> De recent opgerichte [[RED Democratico]] kan ook als programmapartij worden aangemerkt. Ook hier lijken bestuurlijke vernieuwing en ‘good governance’ centrale thema’s te zijn. Deze groepering kent daarnaast echter ook veel kenmerken van een ‘one issue’ partij, waarbij ‘bestuurlijke vernieuwing’ wordt gelijkgesteld met het gehoor geven aan de conclusies van de Comision di Berdad uit 2002. {{Appendix}} -------------------------- {{Infobox politieke partij | naam = Partido Independiente Arubano | afbeelding = | afbeeldingbreedte= | partijleider = | partijvoorzitter = Max Croes | functienaam1 = oprichter(s) | functie1 = [[Max Croesl]] <br /> Ronny Marugg <br />Fabian Kelly? | functienaam2 = fractievoorzitter | functie2 = | functienaam3 = | functie3 = | zetelnaam1 = Eilandsraadzetels | zetels1 = 1 | zetelstotaal1 = 21 | verkiezingen1 = [[Eilandsraadverkiezingen Aruba 1967|1967]] | fusie = | splitsing = | oprichting = 1966<ref>{{Citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462611:mpeg21:a0018|titel=Max Croes vormt nieuwe partij PIA|werk=[[Amigoe]]|datum=3 februari 1966|bezochtdatum=septmber 2021}}</ref> | exnaam = | opgegaan = [[Partido Patriotico di Aruba|PPA]] | opheffing = 1971<ref name="opheffing">{{Citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010470099:mpeg21:a0083|titel=Max Croes op PPA-lijst|werk=[[Amigoe]]|datum=1 maart 1971|bezochtdatum=1 juli 2021}}}</ref> | actief in = {{AW}} | ideologie = | richting = | motto = | kleuren = {{Kleurvierkant}} | kleurcode = | afkorting = PIA | jongeren = | website = | portaal2 = Cariben }} De '''Partido Independiente Arubano (PIA)''' (Arubaanse Onafhankelijkheidspartij) is een voormalig politieke partij in Aruba. De partij werd opgericht door Max Croes, die tevens partijvoorzitter was. De partij had ten doel de belangstelling voor de politiek onder jongeren aan te wakkeren.<ref name="opheffing" /> Bij haar deelname aan de Statenverkiezingen NA in 1966 vormde de PIA in combinatie met UNA en samen werd 1 zetel behaald.<ref>{{Citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462933:mpeg21:a0039|titel=PPA schiet zetel in aan UNA/PIA|werk=[[Amigoe]]|datum=9 juni 1966|bezochtdatum=september 2021}}</ref> Ook nam zij deel aan de [[eilandsraadverkiezingen Aruba 1967]].<ref name="opheffing" /> {{Appendix}} <nowiki> [[Categorie:Arubaanse politieke partij]] </nowiki> ----------------------- {{Infobox politieke partij | naam = Arubaanse Eenheidspartij | afbeelding = | afbeeldingbreedte= | partijleider = | partijvoorzitter = | functienaam1 = oprichter(s) | functie1 = [[Th. Hassel]] <br /> | functienaam2 = fractievoorzitter | functie2 = | functienaam3 = | functie3 = | zetelnaam1 = Statenzetels | zetels1 = 1 | zetelstotaal1 = 21 | verkiezingen1 = [[Statenverkiezingen Aruba 2001|22 september 2001]] | fusie = | splitsing = | oprichting = | exnaam = | actief in = {{AW}} | ideologie = [[Sociaaldemocratie]] | richting = | motto = | kleuren = {{Kleurvierkant}} | kleurcode = | afkorting = AEP | jongeren = | website = | portaal2 = Cariben }} De '''Arubaanse Eenheidspartij (AEP)''' was min of meer een filiaal van de Curacaose Nationale Volkspartij.<ref>{{Citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987769:mpeg21:a0041|titel=Verbrokkeling|werk=[[Amigoe]]|datum=1 december 1950|bezochtdatum=2021}}</ref> {{Appendix}} <nowiki> [[Categorie:Arubaanse politieke partij]] </nowiki> -------------------- {{Infobox politico| variante = a | nomber = Richard Arends | nomber completo = Richard Arthur Arends | fecha nacemento = [[13 di mei]] [[1963]] | luga nacemento = {{CUW}} | fecha fayecimento = | luga fayecimento = | pais = {{ABW}} | partido = [[Partido di Pueblo Arubano]] (AVP) | titulo = mr.drs. | temporada1 = | funcion1 = | temporada2 = | funcion2 = | website = }} '''Richard Arthur Arends''' (Curaçao, 13 di mei 19??) ta un politico y consehero di beleid Arubiano. For di 2016 pa 2017, el a fungi como Minister di Asuntonan Economico y Comunicacion di Aruba den e di dos gabinete Eman. For di 2017 pa 2021, e tabata miembro di Parlamento di Aruba den nomber di Partido di Pueblo Arubano (AVP). Arends tabata conoci como consehero di beleid y tecnocrata den seno di AVP prome cu el a drenta politica activamente su mes. == Bida y carera == Richard Arends a nace riba Curaçao como yiu di Marie-France Paris y Simon Arends, un ex director di banco cu despues a bira un consehero clave di e politico Otmar Oduber. Arends a lanta na Aruba y a studia ley. Den su karera profeshonal, el a traha tantu den sektor públiko komo den sektor privá. E tabata afilia na e compania estatal Refineria di Aruba (RdA), entre otro, y tabata ocupa funcionnan dentro di e sector di energia, incluyendo e presidencia di Compania Arubano di Petroleo (CAP). Banda di esaki Arends tabata envolvi den diferente iniciativa di politica riba tereno economico. E tabata wordo considera un di e originadornan di documentonan di beleid di AVP, entre otro e programa Plan Aruba Ariba y un rapport riba e desaroyo economico di Aruba cu a wordo traha den colaboracion cu CDA Hulandes. Arends ta casa y tin tres yiu. === Polítika === For di mas o menos 2009, Arends tabata un beleidsadsehero consehero clave den seno di gobierno di Aruba. Entre otro ròlnan, e tabata: consehero di Prome Minister Mike Eman y hefe di staf na Minister Mike de Meza. Durante e periodo aki, e tabata enbolbí den vários proyekto ekonómiko i energétiko di gobièrnu. Entre otro el a hunga un rol den negociacion cu CITGO pa loke ta posibel reapertura di e refineria di petroleo na Aruba. Ademas e tabata anteriormente Presidente/Director di FESCA (Fundacion Estudionan Social-Cristian Aruba), e buro cientifico di AVP, cu despues a haya e nomber di Fundacion Mito Croes. Dia 29 di november 2016 Arends a huramenta pa gobernador Fredis Refunjol como Minister di Asuntonan Economico y Comunicacion den e di dos gabinete Eman. El a sucede Otmar Oduber, despues di cual Minister Mike de Meza a cambia di cartera. Arends a ocupa e funcion pa e resto di lunanan di gabinete Eman II. Na momento cu el a asumi su funcion, el a indica cu e kier a cumpli cu e rol como minister specialista, en bes di como politico activo di partido. Miembro di Parlamento Despues di eleccion di 2017, Arends a wordo eligi como miembro di Parlamento di Aruba den nomber di AVP. El a keda miembro di Parlamento te 2021. Na mei 2021, Arends a anunsiá ku e lo no presentá pa reelekshon den e elekshonnan di e aña ei i lo baha temporalmente for di polítika aktivo.<ref>{{Cite web |url=https://www.noticiacla.com/news/22294 |title=Richard Arends ta anunsiá salida for di polítika aktivo |website=NoticiaCla}}</ref> Segun Arends, despues di diesdos aña den politica, e kier a enfoca un biaha mas riba su carera profesional fuera di politica. --------- '''Richard Arthur Arends''' (Curaçao, [[13 di mei]] [[1963]]) (check 1978??) ta un politico Arubiano. El a fungi como Minister di Asuntonan Economico den e di dos gabinete Mike Eman. Entre 2017 y 2021, e tabata miembro di Parlamento di Aruba den nomber di AVP. == Bida y carera == Arends a nace riba Curaçao y ta yiu di Marie-France Paris y Simon Arends, un ex director di banco y un di e conseheronan clave di Otmar Oduber. Na salida di Otmar Oduber na final di 2016, Mike de Meza a cambia di cartera, y Arends a bira Minister di Asuntonan Economico y Comunicacion pa e 9 lunanan cu a resta di gabinete Eman II. Arends a acepta e puesto ministerial aki bou di e condicion cu e ta cumpli cu esaki como minister specialista y no como politico activo. Richard Arends ta casa y tin tres yiu. Fuentenan, nota i/òf referensianan [[Kategoria:Polítiko Arubano]] [[Kategoria:Minister Arubano]] Nota importante komo Richard Arends (polítiko) Arends a studia lei?? i ?? 2008: Presidente/Director di FESCA = Fundacion Estudionan Social-Cristian Aruba, e bureau di investigacion di AVP, awor Fundacion Mito Croes Mastermind tras di diferente plan y proyecto di AVP, manera Plan Aruba Ariba y, hunto cu CDA, e rapport “desaroyo economico di Aruba” Arends, Hefe di Oficina Mike de Meza El a lidera e negociacionnan cu CITGO pa loke ta trata e reapertura di e refineria di petroleo e compania estatal RdA unda Richard Arends ta traha of a traha. Presidente di Compania Arubano di Petroleo Dia 30 di novèmber 2016, Arends a huramentá komo minister.[1] Parlamentario den nomber di AVP 2017-2021 A huramentá komo Minister di Asuntunan Ekonómiko i Komunikashon dia 29 di novèmber 2016? 2009-2016: Consehero di Prome Minister y Hefe di Staf di Mike de Meza (Energia??) Na 2021, el a anunsiá su retiro temporal for di polítika aktivo Na salida di Otmar Oduber na final di 2016, Mike de Meza a cambia di cartera y Arends a bira Minister di Asunto Economico y Comunicacion pa e 9 lunanan cu a resta di gabinete Eman II. Arends a acepta e puesto ministerial aki bou di e condicion cu e ta cumpli cu esaki como minister specialista y no como politico activo. Richard Arends ta casa y tin tres yiu. https://www.noticiacla.com/news/10397: ORANJESTAD – Minister Richard Arends a confirma na NoticiaCla dialuna mainta cu e lo ta riba e lista di candidato di partido AVP pa e eleccionnan dia 22 di september proximo Minister di Asunto Economico y Telecomunicacion anteriormente a indica su interes den un futuro puesto di ministro Economico. Lider di partido y actual Prome Minister Eman tambe a confirma esaki. E lista di candidatonan di AVP lo wordo entrega dia 4 di Augustus pa 10:30 AM. Comienso di luna pasa, e sitio di noticia aki ya caba por a confirma cu Arends tabata dispuesto pa sirbi den un futuro gabinete Eman tambe. E tempo ey, no a tuma un decision final ainda, y Arends mes a bisa cu e ta mantene tur opcion habri. El a nenga enfaticamente e ora ey cu lo tin un posicion p’e na Refineria di Aruba of Citgo. FUTURO POLITICO di ARENDS Prome Minister Eman, kende ta lider di Partido Berde, no tin intencion di laga Arends bay. El a laga esaki bon cla luna pasa: “Richard lo keda un figura publico pa hopi tempo pa bin sirbi Aruba.Y sigur mi kier mir’e bolbe como minister den un futuro gabinete,” asina Eman a bisa. Arends mes no tabata pensa asina leu dilanti e momento ey. “Mi ta enfoká awor riba e ehekushon korekto di mi tareanan komo minister,” Arend a deklará luna pasá. PROBLEMA KU E FAMIA? Si Arends lo keda minister of no tambe tabata un pregunta den seno familiar. Su tata, Simon Arends, actualmente ta un di e conseheronan clave di su contrincante politico awor, Otmar Oduber. E historia a sirkulá ku e famia a bai di akuerdo ku Richard Arends su nombramentu komo minister spesialista pa AVP te mas tardá na sèptèmber, i ku e lo tuma un trabou na Citgo despues. Mas envolvimentu ku e partido bèrdè lo a trese un problema pa e famia. Pero e storia ey, tambe, a wordo nenga enfaticamente door di Richard Arends luna pasa: “Semper mi ta evalua cada peticion cu e partido ta haci na mi: na 2007 pa bira presidente di FESCA, despues pa bira consehero y hefe di personal den ambos gabinete, na 2013 pa bira Minister Plenipotenciario na Den Haag, y na 2016 pa bira Minister di Asunto Economico di Sociedad e momento cu tin. yega, lo mi konsider’é.” Awor a keda confirma cu Arends ta un candidato ministerial potencial pa un gabinete berde nobo. Wak Balkenende como ehempel https://www.noticiacla.com/news/7854 Richard Arends a huramenta diamars atardi pa Su Excelencia Gobernador Fredis Refunjol como Minister nobo di Economia y Comunicacion. Arends ta konsiderá e reto nobo komo un “honor i un privilegio.” “Tin un diferensia grandi ora bo krusa e liña sagrado entre konsehero i atministradó,” Arends a bisa, referiendo na su (awor) posishon anterior komo konsehero. Durante e shete añanan cu a pasa, Arends tabata e consehero principal di Minister Mike de Meza y tambe consehero di ----------------- == Guillermo Trinidad == DAKOTA — Binnenkort wordt de Rondweg, die door de woonwijk Dakota loopt, genoemd naar de overleden minister [[Guillermo Trinidad]]: Caya Guillermo Trinidad. Zoals bekend, groeide de overleden minister in deze wijk op, voetbalde bij voor Dakota, was onderwijzer en politicus in Dakota. De Straatnamencommissie kwam met het voorstel, dat door de minister van algemene zaken Nelson Oduber werd goedgekeurd. De Straatnamencommissie is doende met enige nieuwe wijken van straatnamen te voorzien, onder meer zouden in de Paradijswijk enige straten worden genoemd naar overleden frères De la Salie die zich ingezet hebben op en voor Aruba.<ref>Straat vernoemd naar Trinidad. "Amigoe". Curaçao, 17-07-1991, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 10-02-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644098:mpeg21:p005</ref> ----------- {{Infobox politico| variante = a | nomber = Desiree Croes | nomber completo = Desirée Geneviève Croes | fecha nacemento = [[22 di yanüari|22 di januari]] [[1968]] | luga nacemento = {{ABW}} | fecha fayecimento = | luga fayecimento = | pais = {{ABW}} | partido = [[Partido di Pueblo Arubano]] (AVP) | titulo = mr. | temporada1 = | funcion1 = | temporada2 = | funcion2 = | website = }} '''Desirée Geneviève Croes''' ta un hurista i ex-politico Arubano. El a fungi como ..... den e di dos gabinete Mike Eman. Entre 2011 y 20??, e tabata miembro di Parlamento di Aruba den nomber di [[Partido di Pueblo Arubano|AVP]]. == Bida y carera == * a studia na IPa y a traha den ensenansa di 1994 te 2009. * despues a studia ley na [[Universidad di Aruba]] graduando na 2002. * tin su propio bufete di abogado * Director Arubahuis/Kabinet van de Gevolmachtigde Minister van Aruba in Den Haag Nov 2009 - Oct 2011 Miembro di Parlamento desde 2011. Hurista. A sirbi como director di Gabinete di Aruba na Den Haag pa Representacion Arubano, den e comision di derechonan humano di Parlatino (Parlamento Latino Americano).<ref>[[https://queerbio.com/wiki/index.php?title=Desiree_Croes Desiree Croes], queerbio.com</ref> * http://arubaherald.com/local/614-desiree-croes-avp-becomes-member-of-parliament.html * http://www.gomag.com/article/100_women_we_love_desiree * Sharina Henriquez, [https://caribischnetwerk.ntr.nl/2021/03/03/geregistreerd-partnerschap-geeft-arubaanse-homostellen-nu-meer-rechten-dan-het-huwelijk/ Geregistreerd partnerschap geeft Arubaanse homostellen nu meer rechten dan met huwelijk], ntr caribbean (3 di maart 2021) Segun ‘Desi’ ta riba practicamente tur tereno di nos bida mester actua cu inteligencia. Pero mester actua lihe. Un di e areanan aki ta enseñansa.[2] ‘Desi’ ta di profesion maestro di scol y aunke ela studia pa abogado tambe, e ta keda yuda hobennan den nan estudio. Pe e cambionan den enseñansa ta urgente. Studiantenan por siña hopi miho. Ta guia y sosten nan tin mester. Y ta net den esaki e minister actual a corta masha hopi. E tema aki y hopi mas tin cu cambia pa enseñansa sirbi nos studiantenan y nos pais miho! PROTECCION LEGAL ‘Desi’ ta traha como abogado tambe. No lo ta straño cu majoria di su clientenan ta hende cu no tin otro recurso cu busca un abogado cu ta dispuesto pa tuma un caso dificil of hasta ‘imposibel’ y lucha cu tur instrumento di ley y di constitucion pa cuida derecho y interes di su clientenan. Miho proteccion legal di ciudadanonan ta djis un area cu Desi ta haya cu mester mehora. Por spera hopi mas di ‘Desi’ riba e tereno aki y otro terenonan den e añanan nos dilanti. Sea como politico, maestro of abogado! Delegado Special di Antiyas Hulandes, den nomber di Aruba, 14 April 2010 (consideracion di proposicionnan legislativo pa e reforma constitucional di Antiyas Hulandes) Delegado Special di Aruba, 8 di juni 2016 (consideracion di e proposicion legislativo cu ta cambia Ley di Reino riba Nacionalidad Hulandes pa prolonga e terminonan pa otorgamento di nacionalidad Hulandes y algun otro amienda)<ref>https://parlement.com/biografie/mr-dg-desiree-de-sousa-croes Mr. D.G. (Desirée) de Sousa-Croes], parlement.com</ref> Pelicula Arubano ''E Bruha, bruha'' di Desiree Croes cu 5 nominacion na Corsou. ------------- {{Variante|a}} {{Infobox politico| variante = a | nomber = Pedro Bislip | nomber completo = | fecha nacemento = [[1 november]] [[1937]] | luga nacemento = [[Aruba]] | fecha fayecimento = [[18 di yüni]] [[2007]] | luga fayecimento = | pais = {{ABW}} | partido = [[Movimiento Electoral di Pueblo|MEP]] ( -1985)<br>[[Accion Democratico Nacional|ADN]] | titulo = | temporada1 = | funcion1 = | temporada2 = | funcion2 = | website = }} '''Pedro Bislip''' (☆[[Aruba]], [[1 di novèmber|1 november]] [[1937]] na [[Aruba]] - † [[18 di yüni]] [[2007]] na [[Aruba]]?) tabata un politico Arubano. Hij gaat de geschiedenis in als de laatste gezaghebber van Aruba. E lo pasa pa historia como e ultimo [[Lista di Gezaghebber di Aruba|gezaghebber di Aruba]]. * [[Lista di presidente di Parlamento di Antias Hulandes|presidente di parlamento di Antias Hulandes]] (1980-19820 * [[Lista di presidente di Parlamento di Aruba|presidente di parlamento di Aruba]] (1986-1987) * Diputado * Miembro di [[Parlamento di Antias Hulandes]] pa MEP * miembro di [[Parlamento di Aruba]] pa ADN --- Pedro Bislip was a foundational figure in Aruban politics, best known as the last gezaghebber (lieutenant governor) of Aruba before the island achieved its autonomous Status Aparte on January 1, 1986. He served in this capacity from February 1, 1983 until Aruba transitioned to its new political status. In the midst of this historic change, Bislip helped shape Aruba's new parliamentary democracy. He co-founded the political party Accion Democratico Nacional (ADN) on April 21, 1985, aiming to foster democratic reform and modernization during the island’s political reformation. Following the establishment of Aruba’s autonomous government, Bislip was elected as President of the Parliament of Aruba, serving from February 28, 1986 to July 11, 1987. His leadership during this early post-autonomy period was marked by efforts to stabilize legislative functions and set a democratic precedent. In addition to these key roles, Bislip also held seats in both the Parliament of Aruba and the Parliament of the Netherlands Antilles. He was awarded the royal decoration Ridder in de Orde van Oranje Nassau for his public service contributions. {{Appendix}} [[:Kategoria:Politico di Aruba] '''Pedro Bislip''' (☆ [[1937]] na [[Aruba]] - † [[2007]]) tabata un politico [[Aruba]]no di partido [[Accion Democratico Nacional|ADN]]. == Biografia == Pedro Bislip is a notable Aruban politician recognized for his significant contributions to the island's political landscape. He served as the Gezaghebber (Lieutenant Governor) of Aruba from 1982 until his resignation in 1983 to pursue a political career with the newly formed party, Accion Democratico Nacional (ADN). ​ historiadiaruba.aw +5 Wikipedia +5 Wikipedia +5 In April 1985, Bislip co-founded ADN alongside John Booi and Charro Kelly. The party was established as a "cunucu party" by former members of the Movimiento Electoral di Pueblo (MEP) who criticized the MEP's internal democratic practices and favoritism toward the party elite. ​ Wikipedia +5 Wikipedia +5 Wikipedia +5 Following Aruba's attainment of Status Aparte in 1986, which granted the island separate status within the Kingdom of the Netherlands, Bislip became the second President of the Parliament of Aruba. He held this position from February 28, 1986, until July 11, 1987. ​ diario.aw Wikipedia Bislip continued his political career with ADN, securing a seat in the Aruban Parliament during the 1989 elections. He served as the party's sole representative until the 1993 elections, after which Charro Kelly succeeded him. ​ Wikipedia +2 Wikipedia +2 Wikipedia +2 Throughout his career, Pedro Bislip played a pivotal role in shaping Aruba's political framework during a transformative period in the island's history.​ Pedro Bislip was an influential Aruban politician who played a significant role in the island's political development during the 1980s and early 1990s. Born in 1937, Bislip's early life, including details about his education and family background, is not extensively documented in publicly available sources.​ Professionally, Bislip's career was marked by his tenure as Gezaghebber (Lieutenant Governor) of Aruba from February 1, 1983, to October 3, 1985. He resigned from this position to co-found the political party Accion Democratico Nacional (ADN) in April 1985, alongside John Booi and Charro Kelly. The party was established by former members of the Movimiento Electoral di Pueblo (MEP) who sought to address concerns about internal democratic practices within the MEP.​ Following Aruba's attainment of Status Aparte in 1986, granting the island separate status within the Kingdom of the Netherlands, Bislip became the second President of the Parliament of Aruba, serving from February 28, 1986, to July 11, 1987. He continued his political career with ADN, securing a seat in the Aruban Parliament during the 1989 elections and serving as the party's sole representative until the 1993 elections.​ While specific information about Bislip's education and family life is limited, his contributions to Aruba's political landscape are well recognized. He passed away in 2007, leaving behind a legacy of political service during a transformative period in Aruba's history.​ {{Appendix}} -- Ivm benoeming tot gezaghebber ontslag genomen van de actieve politiek ingaande 1 februari 1983 en als lid van de MEP. NOTES https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010460709:mpeg21:pdf PEDRO BISLIP Werd op Aruba geboren één november 1937. Nadat hij in 1956 zijn studie aan het Dominicuscollege met succes beëindigde ging hij financiën studeren. In 1957 trad hij dienst van het Eilandgebied en is werkzaam op het kantoor van de Eilandsontvanger. https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643387:mpeg21:pdf Amigoe, “Pedro Bislip gaat dinsdag met vakantie”, 5 september 1985 ORANJESTAD—Voor gezaghebber Pedro Bislip is het maandag zijn laatste werkdag als gezaghebber van Aruba. Dinsdag gaat hij met vakantie en in aansluiting daarop keert hij 31 december 1985 niet meer terug als gezaghebber van Aruba, aangezien Aruba per 1 januari een eigen gouverneur krijgt, waarvoor zoals bekend de heer Felipe B. Tromp werd voorgedragen. Verwacht wordt dat tezijner tijd in een bijzondere zitting van deEilandsraad afscheid van gezaghebber Bislip wordt genomen. Gezaghebber Bislip zal de geschiedenis ingaan als de laatste gezaghebber van Aruba. Hierdoor wordt een periode van 137 jaar gezaghebberschap op Aruba afgesloten. Voor 1848 droegen de bestuurders van Aruba de titel van commandeur. Doch toen bij KoninklijkBesluit van 27 januari 1848 nummer 51 het nieuwe regeringsreglement voor Curagao en onderhorigheden werd afgekondigd,vervielde titel commandeur en kregen de bestuurders van Aruba de titel van gezaghebber.De toenmalige commandeur Jacobus Jarman Junior werd toen de eerste gezaghebber van Aruba. Verwacht wordt dat in de eerste tijd de heer Cay Marquez als waarnemend gezaghebber zal gaan optreden. Aangezien de heer Marquez infeite een politieke figuur is, moet niet uitgesloten worden geacht dat de regering een tijdelijke gezaghebber voor Aruba zal benoemen mede met het oog op de te houden verkiezingen. Voor deze waarneming worden de namen gehoord van Frans Wernet en Urbano Maduro, beide personen die in het verleden reeds geruime tijd als waarnemend gezaghebber van Aruba fungeerden. https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643406:mpeg21:pdf Amigoe, “Bislip dient ontslag in als gezaghebber” 3 oktober 1985 ORANJESTAD— Gezaghebber Pedro Bislip — die sinds begon vorige maand met vakantie is — heeft vanmorgen telegrafisch bij de Koninkrijksregering zijn ontslag ingediend— ingaande vandaag — als gezaghebber vanAruba.De heerBislip, die desgevraagd de Amigoe een en ander bevestigde, zou ook de gouverneur en de minister-president op dehoogte stellen. De heerBislip heeft ditbesluit genomen aan de vooravond van het indienen van de politieke lijsten voor de verkiezingen, om een eindete maken aan alle"roddelpraatjes", die de laatste dagen de ronde doen en waarin de heer Bislip verweten wordt dat hij als gezaghebber— met vakantie of niet— zich actief met de politiek gaat bemoeien. Zoals bekend heeft de heer Bislip kortgeleden bekend gemaakt dat hij actief de politiek ingaat en zich actief achter de nieuwe politieke partij ADN heeft geschaard. "Ze zijn nog al bang dat ik kandidaat ben bij de verkiezingen",aldus Pedro Bislip in een kort commentaar. "Daarom worden al die roddelpraatjes de wereld ingeholpen". Uit goede bron verneemt de Amigoe dat de heer Bislip— die algemeen gezien werd als een sterke lijsttrekker voor de ADN — geen lijsttrekker wordt doch op nummer drie zal komen van de ADN- lijst. Een van de punten van kritiek van de laatste dagen betrof het afscheid van waarnemend commissaris Walter Kramers waarbij de heer Bislip niet als gezaghebber, maarals particulier persoon aanwezig was omdat hij al die jaren metKramers heeft gewerkt. Op verzoek van waarnemend gezaghebber Frans Wernet sprak de heer Bislip toen ook enige woorden van afscheid. ------------------ {{Variante|a}} {{Infobox politico| variante = a | nomber = Lili Beke-Martinez | nomber completo = | fecha nacemento = 1969 | luga nacemento = | fecha fayecimento = | luga fayecimento = | pais = {{ABW}} | partido = [[Organisacion Liberal Arubano|OLA]] | titulo = | temporada1 = | funcion1 = | temporada2 = | funcion2 = | website = }} '''Lilia Genara Beke-Martinez''', nasci na 1969, ta un médico distingui di Aruba y ex-polítika, conosi pa su kontribushon den salú públiko y servicio públiko na Aruba.​ Curaçao Chronicle Carera Médiko Dr. Beke a kuminsá su karrera médiko na 1979 como un médico general. Después di dos aña di trabou den un hospital, e a stablesé su propio práctica privá, Huisartsenpraktijk Beke-Martinez N.V., na 2002, localisá na L.G. Smith Blvd. 160, Suite 104-110, Oranjestad West, Aruba. Su manera di traha ku kompasión y su dedicashon a yuda hende a gana su un reputashon como un dókter humano y enfoká riba pasiente, apreseá tanto pa lokalnan komo turista.​ Karrera Polítiko Beke a sirbi como Ministro di Salú Públiko di Aruba for di 1994 te 1998. Después, e a tuma e posishon di Ministro di Asunto Ekónomiko for di 1998 te 2001. Na 1997, e a bira un Miembro di Parlamento y más dilanti a sirbi como Presidente di Parlamento di Aruba kuminsando na 2013.​ Bida Personal Dr. Beke ta mama di un yiu y a sigui su práctica médiko den anjanan resiente, mantené su kompromiso pa duna kuido di salú aksesibel y ku kompasión.​ {{Appendix}} --------------- {{Variante|a}} {{Infobox politico | variante = a | nomber = Marlon Sneek | nomber completo = Alfred Marlon Sneek | fecha nacemento = [[31 di òktober|31 di october]] [[1972]] | luga nacemento = [[Aruba]] | fecha fayecimento= | luga fayecimento= | pais = {{ABW}} | funcion actual = [[Lista di presidente di Parlamento di Aruba|Presidente di Parlamento di Aruba]] | desde = 27 di maart 2025 | antecesor = [[Gerlien Croes]] | sucesor = | partido = [[Partido di Pueblo Arubano|AVP]] | titulo = | temporada1 = 2025 - presente | funcion1 = miembro di [[Parlamento di Aruba]] | temporada2 = 2013 - 2021 | funcion2 = miembro di [[Parlamento di Aruba]] | website = }} '''Alfred Marlon Sneek''' (☆ [[31 di òktober|31 di october]] [[1972]] na [[Aruba]]) ta un politico [[Aruba]]no di partido [[Partido di Pueblo Arubano|AVP]]. E ta presidente y miembro di [[Parlamento di Aruba]] desde 27 di maart 2025. Entre 2013 y 2021 el a sirbi como miembro di parlamento y lider di fraccion. == Bida == Marlon Sneek ta procedente di y ta biba den e bario di [[Dakota (Aruba)|Dakota]] . El a studia na Instituto Pedagogico Arubano (IPA)<ref>https://issuu.com/boletinextra/docs/diasabra_12_november_2011 Porco sushi ta busca muraya limpi pa frega na dje], Solo di Pueblo (12 di november 2011)</ref> y a sigui un carera den ensenansa como docente. El a drenta arena politico na aña 2005 ora el a subi lista di partido AVP. Den su prome salida el a saca no menos cu 256 voto personal. Den eleccion na 2009 el a bay dilanti y a haya 304 voto. Hasta den eleccion 2013 el a sigui crece y yega 441 voto, mientras den eleccion 2017 el a baha den voto y a keda cu 351 voto riba su nomber. * eleccion 2021 - 336 voto * eleccion 2024 - nr. 10 - 234 voto E ta docente cu a dedica hopi ana na ensenansa. Entre 2016 y 2021 e tabata lider di fraccion di AVP den parlamento, como sucesor di [[René Herdé]]. entre januari y maart 2025.'''Bold text'''di Dakota y riba lista di partido AVP ta bek den parlamento. Esaki ta sosode despues di un ausencia di cuater aña. Den e eleccion di aña 2021, AVP no a haya suficiente asiento cu e por a drenta parlamento y el a bay practica su profesion bek maestro, te cu diamars ora cu a informe cu e mester retira pa bay ocupa un puesto den parlamento. Sneek pa hopi aña, desde eleccion di 2009, a bin ta aparece riba lista politico y varios biaha a ocupa un puesto den parlamento. Awo tur cos ta indica cu despues di su huramentacion, e ta candidato pa bira Presidente di Parlamento. 2024: nr. 10 op AVP lijst, behaalde 234 stemmen.<ref>[https://er.aw/wp-content/uploads/2025/01/Besluit-van-het-Hoofdstembureau-tot-vaststelling-van-de-uitslag-der-verkiezing-van-de-leden-van-de-Staten.pdf Vaststelling van de uitslag van de verkiezing van de leden van de Staten], [[Conseho Electoral di Aruba]], 2024</ref> 2021: nr. 10 cu 336 voto Marlon Sneek ta un polítiko prominente di Aruba, afiliá ku Partido di Pueblo Arubano (AVP). E a sirbi como líder di frakshon parlamentario di AVP, representando e partido den Parlamento di Aruba.​ Bon Dia Aruba Den su rol parlamentario, Sneek a expresa preocupacion tokante gastunan gubernamental durante periodonan di reto económico. Por ehempel, e a kritika aprobacion di fondonan pa renobacion di Arubahuis y gasto pa dekoracion di Pasco, enfatizando e necesidad pa maneha plaka públiko di un manera responsable den tiempo di crisis. ​ Bon Dia Aruba +1 Bon Dia Aruba +1 Ademas, Sneek a enfatisa e importancia di gobernacion sensato y a yama atencion na e necesidad pa priorisa gastunan cu ta benefisia henter pueblo Arubano. ​ ArenaPoliti Sinembargo, mi disculpa, pero e informacion tokante e fecha di nacimiento, formacion akademico y experiencia laboral anterior di Marlon Sneek no ta disponible den e fuentenan cu mi tin acceso na nan.​ * Sneek was sinds 2013 plaatsvervangend fractievoorzitter en Herde was sinds 2009 fractievoorzitter. Hij werd in 2016 gekozen tot fractievoorzitter, als opvolger van Herde.<ref>[https://www.noticiacla.com/news/7597 Marlon Sneek nieuwe fractievoorzitter AVP], NoticiaCla (3 november 2016)</ref> Member of parliament at Land Aruba Parlementslid at Parliament of Aruba Went to Ir. Cesar Terzano M.T.S. Aruba Studied Electrical engineering at UNA Curacao Studied Maestro di scol at Instituto Pedagogico Arubano I.P.A From Oranjestad, Aruba {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Sneek, Marlon}} [[:Category:Politico di Aruba]] [[:Category:Hende]] 24ora.com: Sneek a drenta arena politico na ana 2005 ora el a subi lista di partido AVP. Den su prome salida, el a saca no menos cu 256 voto. Den eleccion na 2009 el a bay dilanti y a haya 304 voto. Hasta den eleccion di 2013 el a sigui crece y yega 441 voto, mientras cu den eleccion di 2017 el a baha den voto y a keda cu 351 voto riba su nomber. * eleccion 2021 - 336 voto * eleccion 2024 - 234 voto Sneek ta procedente y ta biba den Dakota y ta un docente, cu a dedica hopi ana den ensenansa. Desde 2017 e ta ocupa e funcion di lider di fraccion den AVP den parlamento. ----- Mr.Mike Eman: Minister President, Asuntonan General, Naturalesa y Cultura Mr.Gerlien Croes, Vice Minister Presidente, Ensenanza, Hubentud, Innovacion, Relacionnan di Reino y Deporte Mr. Wendrick Cicilia. Minister di Turismo , Transporte(AAA & APA) y Labor Minister di Energia, Infrastructura, Telecomunicacion. Por lo pronto Arthur Dowers. Mr. Geoffrey Wever. Minister di Finanzias, Economia y Sector Primario Drs Mervin Wyatt-Ras. Minister di Asuntonan Social y Salud Publico, Cuido di Adulto Mayor y Cuido di Adicto. Mr.Drs. Arthur Dowers. Minister di Husticia, Integracion, y Transporte Publico(DTP) Drs. Rene "Baba" Herde. Minister Plenipotencario. Huramentacion di e Gabinete nobo lo tuma luga Diabierne di 28 di Maart. ---------------- {{Variante|a}} {{Infobox politico| variante = a | nomber = Adriaan Dussenbroek | nomber completo = Adriaan Franciscus Dussenbroek | fecha nacemento = [[19 di yüni]] [[1893]] | luga nacemento = | fecha fayecimento = [[22 di yüni|22 di juni]] [[1965]] | luga fayecimento = [[Utrecht]] | pais = {{ABW}} | partido = [[Union Nacional Arubano]] | titulo = | ofishi = docter di cas | temporada1 = | funcion1= | website = }} '''Adriaan Franciscus Dussenbroek''' tabata un Adriaan Franciscus (Nederland 19 juni 1893 - Utrecht 22 juni 1965). Werkte na medische studie te Amsterdam 37 jaar als huisarts op Aruba, waar hij zich op sociaal en politiek terrein bewoog. Mede-oprichter van de [[Union Nacional Arubano]] waarvoor hij enige tijd zitting had in de Staten.<ref>[https://web.archive.org/web/20170819231827/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=369&lang= Adriaan Dussenbroek], Encyclopedie van Curacao</ref> Franciscus Dussenbroek (Nederland, 24 juni 1893-nederland, 1965? • Hij vestigde zich in april 1928 op Aruba (in 1953 nog ongehuwd) • Was werkzaam als arts van het Savanetakamp • Bij eerste statenverkiezingen op 17 maart 1949 werd hij gekozen tot statenlid (samen met Felipe Tromp en Mario Arends van de UNA). Ook fractieleider van de UNA? • Zijn partij UNA behaalde 3 zetels • Na val van het CAB da Costa Gomez werd hij in juni 1949 benoemd tot kabinetsformateur. Hij slaagt niet in zijn opdracht en heeft gouverneur Peters de opdracht teruggegeven. • In jnuari 1950 legt hij functie van voorzitter UNA neer NOTES https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000211854:mpeg21:pdf Amigoe|18 maart 1949 |titel= Rechts blok in de Staten krijgt sleutelpositie Dr. Dussenbroek, nr. 2, lijst Una, voorzitter van de UNA. Geboren 24 Juni 1893 in Nederland. Studeerde aan de universiteiten te Utrecht en Amsterdam. Studeerde in 1923 af als medisch arts. Kwam in 1928 op Aruba aan, al waar hij altijd gebleven is. Dr. Dussenbroek heeft een respectabele staat van dienst op Aruba achter zich. Hier volgt een kleine greep: Lid van de Raad van Politie 1930—1945, gewezen voorzitter Aruba Voetbalbond; voorzitter R.K. Zeemanshuis; oprichter R.K. Militair Tehuis; kapitein v.d. Schutterij 1940—1946; corresponderend lid Gezondheidscommissie 1928—1936; initiatiefnemer comité 40 Regeringsjubileum; ridder in de Orde van Oranje Nassau enz. Enz --------------------- == resultadonan oficial di eleccion parlamentario 2024 == Ayera mainta durante un sesion publico en bibo Conseho Electoral di Aruba a presenta e resultadonan oficial di eleccion parlamentario cu a tuma luga dia 6 di december ultimo. Presidente di Conseho Electoral, Sr. Rossi Marchena, a oficialmente confirma e resultadonan preliminario alabes a indica ken ta e candidatonan scogi, pa cada partido, pa drenta Parla- mento di Aruba. Durante e sesion publico Conseho Electoral a confirma pa cada lista di partido politico e total di voto pa cada candidato riba e lista di partido politico, e total di tur e votonan pa cu e candidatonan riba e lista, cu ta ser yama stemcijfer, lo con- firma tambe e kiesdeler cual ta e total di voto valido dividi door di 21, total di asientonan den parlamento, cuanto asiento cada partido a saca, e reparticion di e restzetels na e partidonan cu a saca un of mas asiento, tambe kico e lijstkiesdeler pa cada partido politico, esaki ta e stemcijfer, cual ta e total di voto ricibi, dividi door di e total asiento ricibi pa cada partido.. Marchena a indica cu e cantidad di voto total pa cada candidato cu Hoofdstembureau a publica caba ta ser confirma door di Conseho Electoral como e can- tidad total cu cada candidato a ricibi. Manera ta conoci caba, me- diante e resultado prelimi- nar, Marchena a confirma e total di voto cu cada partido a ricibi; partido MAS a haya total 1,727 voto; partido PPA a haya total 3,538 voto; partido RAIZ a haya total 2,324 voto; partido HTC a haya total 505 voto; partido CURPA a haya total 423 voto; partido Futuro a haya total 7,351 voto; partido LPR a haya total 1,349 voto; partido RED a haya total 635 voto; partido Accion21 a haya total 2,203 voto; partido MEP a haya total 17,560 voto; y partido AVP a haya total 17,872 voto. Esaki ta nifica cu e total di vo- tonan valido tabata 55,496 y e total aki dividi door di 21, e can- tidad di asiento den parlamento e kiesdeler ta bira 2,642 voto. Marchena a sigui splica cu ora reparti esaki ta nifica cu partido PPA a saca un asiento, partido Futuro a saca dos asiento, par- tido MEP a saca seis asiento y partido AVP a saca seis asiento . El a indica cu mirando cu tin 21 asiento, mester reparti e seis asientonan cu a keda, cual ta restzetels. Esaki a ser reparti como lo siguiente; partido AVP a haya e prome restzetel, partido MEP a haya e di dos restze- tel, partido Futuro a haya e di tres restezetel, AVP a haya e di cuater,MEP a haya e di cinco restzetel y partido AVP a haya e ultimo asiento. Esey ta nifica cu Futuro a haya un restzetel, MEP a haya dos restzetels y AVP a haya tres restzetels. E resultado oficial di eleccion parlamentario 2024 pa loke ta trata asientonan ta partido PPA cu un asiento, partido Futuro cu tres asiento, partido MEP cu ocho asiento y partido AVP cu nuebe asiento. Marchena a informa tambe kico ta e bira e lijstkiesdeler, e total di voto di cada partido dividi door di e total asiento cu e partido a saca. E lijstkiesdeler ta yuda de- termina ken ta e candidatonan cu ta drenta parlamento. Ley ta stipula cu e candidatonan cu ta drenta parlamento ta ser scogi segun e number cu nan tin riba lista. E candidatonan cu tin e numbernan mas halto riba lista ta esunnan cu ta drenta Parlamento di Aruba. Pero si e partido ta desea, a traves di un acuerdo, e partido mes por scoge, si nan ta desea di haci esaki, ken ta representa e par- tido den parlamento. Den caso cu tin un candidato cu un number mas abou riba e lista, si e candidato aki su total di voto surpasa e lijstkiesdeler e tin e derecho riba un asiento den parlamento. Marchena a informa ken ta e candidatonan pa cada partido cu lo drenta parlamento. Pa partido PPA, cu a saca un to- tal di 3,538 voto y un asiento, Otmar Oduber ta e candidato scogi pa parlamento. Pa partido Futuro, cu a saca total 7,351 voto y tres asien- to, e lijstkiesdeler ta 2450.33. Candidatonan riba e lista aki cu ta ser scogi ta Gerlien Croes, Geoffrey Wever y Gino Goeloe. PapartidoMEP,cuasacatotal 17,560 voto y a haya ocho asien- to, e lijstkiesdeler ta bira 2195. E candidatonan cu ta ser scogi ta Evelyn Wever-Croes, Dan- gui Oduber, Xiomara Maduro, Endy Croes, Rocco Tjon, Hen- drickTevreden,EdgardVrolijk y Shailiny Tromp-Lee Partido AVP, cu a saca total 17,872 y haya nuebe asiento e lijstkiesdeler ta bira 1985.77. E candidatonan scogi ta Wendrick Cicilia, Mike de Meza, Arthur Dowers, Stephanie Sievinger, Mervin Wyatt-Ras, Jennifer Arends-Reyes, Clifford Hey- liger, Sonaly Fernandez-Acos- ta y Mike Eman. Den e caso specifico aki, candidato Mike Eman ta number 29, pero su total di voto a surpasa e lijst- kiesdeler y pues tin derecho riba un asiento den parlamento. Den caso cu e algun di e can- didatonan menciona, cu a haya asiento den parlamento, asumi responsabilidad como minister despues cu concretisa forma- cion di gobierno, e asientonan di parlamento cu tabata destina pa e candidatonan aki ta bay e ora pa e siguiente candidatonan riba e lista, segun e volgorde di e number di e candidato riba e lista manera cu ley ta stipula.<ref>https://www.cspnv.com/pdf/bon-dia-aruba-20241212.pdf Conseho Electoral di Aruba a presenta e resultadonan oficial di eleccion parlamentario 2024], BDA 12 di december 2024</ref> ---------------------------------- {{Variante|a}} {{Infobox partido politico | variante = a | nomber = FUTURO | abr = Futuro | logo = | imagen = | descripcion = | lider partido = [[Gerlien Croes]]<br>[[Geoffrey Wever]] | funda = 2024 | fundado = [[Gerlien Croes]] | activo = {{ABW}} | nomber asiento1 = Asiento den <br/>[[Parlamento di Aruba|parlamento]] | asiento1 = 3 | asiento total1 = 21 | eleccion1 = 6 di december 2024 | sede = | color = {{legend|#FF00FF|biña cla}} | posicion = | ideologia = }} '''FUTURO''' ta un partido politico Arubano, funda na 2024 pa [[Gerlien Croes]] cu sosten di algun disidente di [[Partido di Pueblo Arubano|partido AVP]].<ref>[https://www.noticiacla.com/news/32273 Gerlien Croes a lansa su propio partido 'FUTURO'], NoticiaCla (15 di september 2024)</ref> Na december 2024, den su prome salida electoral, e partido a obtene riba di 7300 voto, birando e di tres partido mas grandi na Aruba. == Historia == Futuro a wordo lansa oficialmente dia 15 di september 2024 na Casibari door di [[Gerlien Croes]], politico y parlamentario, kende na mei 2023 a bandona AVP despues di algun incidente interno.<ref>{{citeer web|url=https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/aruba/30038-gerlien-croes-lanceert-futuro |titel=Gerlien Croes lanceert Futuro|werk=[[Antilliaans Dagblad]]|datum=2024-09-16|bezochtdatum=2024-12-07}}</ref> E enfoke di e partido ta pa promove transparencia, desaroyo sostenible<ref>Dalshasy Jimenez, [https://www.noticiaimpacto.com/futuro-nuevo-partido-politico-presenta-su-lista-de-candidatos-con-enfoque-en-profesionalismo-y-compromiso/ FUTURO, nuevo partido político, presenta su lista de candidatos con enfoque en profesionalismo y compromiso], noticiaimpacto.com (18 di october 2024)</ref> y pa stimula comunidad Arubano pa ta mas activo y participativo den creacion di maneho.<ref>[https://24ora.com/na-colegio-epi-partido-futuro-a-gana-eleccion-cu-nuebe-asiento/ Na Colegio EPI: Partido FUTURO a gana eleccion cu nuebe asiento], 24ora.com (2 di december 2024)</ref> Croes hunto cu [[Geoffrey Wever]] ta comparti e liderazgo di e partido. Cu un lista di 10 candidato, encabesa pa Gerlien Croes, e partido a debuta den [[Eleccion Parlamento Aruba 2024|eleccion parlamentario]] dia 6 di december 2024. E ta obtene tres asiento den parlamento di Aruba, birando e di tres partido mas grandi despues di AVP y [[Movimiento Electoral di Pueblo|MEP]]. Cu e posicion aki e partido lo tin un rol determinante den formacion di un gabinete nobo.<ref>{{citeer web|url=https://nos.nl/artikel/2547387-avp-wint-nek-aan-nekrace-op-aruba-nieuwe-partij-futuro-bepaalt-formatie|titel=AVP wint nek-aan-nek race op Aruba, nieuwe partij Futuro bepaalt formatie|werk=NOS Nieuws|datum=2024-12-07|bezochtdatum=2024-12-07}}</ref> {{Appendix}} [[:Category:Polítika na Aruba]] Cu e proposito pa sirbi comunidad. Nan a uni pa stimula desaroyo positivo, traha hunto pa un futuro di oportunidad y pa realisa bienestar pa tur. Desapunta pa e maneho anticua y intransparente, Gerlien Croes, acompaña y sosteni door di otronan cu e mesun pensamento, a tuma un paso grandi pa lanta FUTURO.<ref>[https://24ora.com/na-colegio-epi-partido-futuro-a-gana-eleccion-cu-nuebe-asiento/ NA COLEGIO EPI: PARTIDO FUTURO A GANA ELECCION CU NUEBE ASIENTO], 24ora.com (2 di december 2024)</ref> Su temanan principal ta: miho maneho y transparente y siguridad di existencia. FUTURO ta enfoca riba stimula nos comunidad pa tin mas participacion activo den creacion di maneho. Den e pensamento aki tin un balansa di cooperacion entre e individuo, organisacionnan den comunidad, gobierno y sector priva. FUTURO ta enfoca ariba stimula nos comunidad pa tin mas participacion activo den creacion di maneho. Den e pensamento aki tin un balansa di cooperacion entre e individuo, organisacionnan den comunidad, gobierno y sector priva. Cu e fundeshi di un pensamento racional combina cu e realidadnan cu nos pais ta enfrenta, nos tin un responsabilidad personal y colectivo como bon ser humano pa construi un comunidad decente, feliz y prospero. Mision Fortica e individuo pa medio di liderazgo solido cu ta proteha e bienestar general di e pueblo. Formenta un cultura di cooperacion. Stimula desaroyo cu solucionnan innovativo y promove inclusividad. Vision Un Aruba unda oportunidad igual y solidaridad ta forma e base di e comunidad, cu un futuro prospero y feliz pa tur cuidadano. E lista pa eleccion 2024 E ekipo di FUTURO ta consisti, ademas di; Gerlien Croes, hurista y politico activo Geoffrey Wever, fiscalista y minister activo Gino Goeloe, enfermero y personahe conoci den sector di salubridad y social Ruthlyn Lindor, criminologo y docente di prome drado Muzaninn Wever, hurista legislativo Gregory Ras, ingeniero y empresario Jeremy Erasmus, specialista den negoshi y mercadeo y entrepreneur Rondell Heyliger, entrepreneur Della Lopez, docente y sindicalista Omar Quandus, inspector di welder industrial {{Appendix}} Loke a hala hopi atencion for di algun dia caba, pero cu a keda confirma diadomingo anochi, ta e caranan cu a asocia publicamente cu e partido y Gerlien, Gerlien Croes a lansa su propio partido 'FUTURO' ex miembro di partido AVP Muzanine Wever, yiu di palanca y miembro di partido berde Chris Dammers esta Khamila Dammers, y ex minister pa AVP Angel Bermudez cu a aparece riba e video di introduction. Ademas por a nota varios persona cu tabata cu e partido berde y tambe geel, cu tambe a ‘bula cura’ y a uni cu Gerlien den su hornada nobo. E mencion di e caranan aki ta importante pasobra nan ta(bata) palanca fuerte di e partido berde, sigur un Alice van Romondt cu tabata secretario di conseho di minister pa gabinete Henny Eman den pasado. Y Wever tabata riba e ultimo lista di e partido berde. Esaki ta nifica cu un grupo basta interesante a ‘separa’ di e partido berde. <ref>[https://www.noticiacla.com/news/32273 Gerlien Croes a lansa su propio partido 'FUTURO'], NoticiaCla (15 di september 2024)</ref> {{Appendix}} ------------------ '''Porfirio (Fichi) Croes''' a nace dia 21 di oktober 1919 y a fayece dia 23 di Augustus 2001 y tabata inicialmente candidato ariba lista di AVP. Na aña 1949, despues di un descordia den AVP, hunto cu Juancho Irausquin a funda partido PPA. Na aña 1955 den eleccion di Eilandsraad Fichi a wordo escohi pa bira Diputado pa PPA y tabata encarga cu e cartera di Asuntonan Social y Labor, Vivienda y Asuntonan Personal. Dia 25 di Mei 1959 Fichi cu su mes un partido PDC (Partido Democratico Cristian) a logra 1 asiento den eleccion di Eilandsraad y a bira miembro di Eilandsraad. Den Fichi su ultimo añanan di su carera politico tabata hopi liga cu partido MEP. ----------------- {{Infobox partido politico | variante = a | nomber = Futuro | logo = | imagen = | descripcion = | lider partido = [[Gerlien Croes]] | presidente partido = | vice-preseidente partido = | lider fraccion = | nomber funcion1 = <!-- nomber funcion 1 te cu 8--> | funcion1 = <!-- funcion 1 te cu 8 --> <!-- Seccion di asiento --> | asiento = <!-- number --> | nomber asiento = | asiento total = <!-- number --> | eleccion = | asiento1 = <!-- asiento 1 te cu 10 --> | nomber asiento1 = <!-- nomber asiento 1 te cu 10 --> | asiento total1 = <!-- asiento total 1 te cu 10 --> | eleccion1 = <!-- eleccion 1 te cu 10--> <!-- Seccion di historia --> | funda = 2024 | exnomber = <!-- Seccion di informacion basico --> | activo = | sede = | publicacion = | miembro = | posicion = | ideologia = | meta = | lema = | color = | abr = | hubenil = | coalicion = | website = }} Partidonan nobo na Aruba: * 2024- hellen Croes - Movemento Indigena Arubano (MIA) (zie SolodiPueblo) * 2024 - Gerlien Croes - Transparencia Union Respet (FUTURO) - Gerlien Croes E lista di FUTURO ta como lo siguiente: 1. Gerlien Croes 2. Geoffrey Wever 3. Gino Goeloe 4. Rudlyn Lindor 5. Munzanin Wever 6. Gregory Ras 7. Jeremy Erasmus 8. Rondel Heyliger 9. Della Lopez 10. Omar Quandus * 2023 - Rycond do Nacimiento - Lucha pa Reforma * 2023 - Otmar Oduber - PAIS * 2023 - Figaroa - Eleccion 2024: lista di RAIZ ta consisti di: 1. Ursell Arends. 2. Raymicheline “Misha” Raymond. 3. Randall Leong. 4. Raymond Kamperveen. 5. Carlos Guiamo. 6. Twyma van der Biezen. 7. Aron Verschuur. 8. Luigi Rasmijn. 9. Marisabelle Croes-Arends. 10. Anouk Balentina. 11. Kinsasha van der Bliek. ?? Lista di PPA 1. Otmar Oduber 2. Eduard Pieterzs 3. Lissette Winklaar-Franken 4. Rudy Richardson 5. Rigoberto Sint Jago 6. Marc Lindero Fowler 7. Ainsley Leonard Kelly 8. Gabriela Gonzales O. Calderon 9. Ilidio Dumfries 10. Arthur Paneflek 11. Charles Bennett 12. Edgard Suñe Leon 13. Kevin Ka Ghie Yee 14. Shanwar Briezen 15. Wilson Tavarez Portez 16. Jacqueline Woodley E lista ta consisti pa: 1. Marisol Tromp; 2. Aquannette Gunn; 3. Gilmar Werleman; 4. Armand Kelly; 5. dokter Michel Mungra; 6. Jamal Khan 6. Arthur La Moria. E lista di MEP ta como lo siguiente: 1. Evelyn Wever-Croes 2. Dangui Oduber 3. Xiomara Maduro 4. Endy Croes 5. Rocco Tjon 6. Hendrik Tevreden 7. Edgard Vrolijk 8. Shailiny Tromp-Lee 9. Setty Christiaans-Yarzagaray 10. Alvin Molina 11. Sharissa Arends-Tromp -->nieuw 12. Rodymar Geerman 13. Marco Berlis 14. Aldrin Lampe 15. Natalie Geerman 16. Ricky Hoek 17. Shannon Henriquez 18. Erwin (Wino) Lopez 19. Erich Genser 20. Michella Steenvoorde-Lacle 21. Nathaly Arends 22. Shirley Rafini 23. Stephany Croes 24. Jaime Winterdaal 25. Nolan Thomas 26. Chito Geerman 27. Jeffrey Schuilenburg 28. Rene Kock 29. Marceylaine Paskel E lista ta como lo siguiente: 1. Wendrick Cicilia 2. Mike de Meza 3. Arthur Dowers 4. Stephanie Sevinger --> nieuw, dochter Benny Sevinger 5. Mervin Wyatt-Ras 6. Jennifer Arends–Reyes 7. Clifford Heyliger 8. Sonaly Acosta --> nieuw 9. Carlos Bermudez 10. Marlon Sneek 11. Otani Thomasia 12. John Hart 13. Dennerick Kelly 14. Jamila de Mey 15. Junior Croes 16. Chris James 17. Conny Connor 18. Maria vd biezen 19. Gillian Lopez 20. Diana Bikker 21. Clyde Burke 22. Jennifer Franken 23. Madeleine Kelly 24. Adeline Oliviera 25. Astrid Vries 26. Ferdinand Franca 27. Norman Roos 28. Zuleika Wever 29. Mike Eman -------------- == MIA == {{Infobox partido politico | variante = a | nomber = Movemento Indigena Arubano | logo = | imagen = | descripcion = | lider partido = Hellen Croes | presidente partido = | vice-preseidente partido = | lider fraccion = | nomber funcion1 = <!-- nomber funcion 1 te cu 8--> | funcion1 = <!-- funcion 1 te cu 8 --> <!-- Seccion di asiento --> | asiento = <!-- number --> | nomber asiento = | asiento total = <!-- number --> | eleccion = | asiento1 = <!-- asiento 1 te cu 10 --> | nomber asiento1 = <!-- nomber asiento 1 te cu 10 --> | asiento total1 = <!-- asiento total 1 te cu 10 --> | eleccion1 = <!-- eleccion 1 te cu 10--> <!-- Seccion di historia --> | funda = 2024 | exnomber = <!-- Seccion di informacion basico --> | activo = | sede = | publicacion = | miembro = | posicion = | ideologia = | meta = | lema = | color = | abr = | hubenil = | coalicion = | website = | bandera = | leyenda = }} Lider di MIA ta mr. drs. Helena Croes (Hellen). Nos meta ta pa proteha e derecho di tur Indigena Arubano. Nos definicion di ken ta cay bou indigena Arubano ta lo siguiente: tur persona cu por demostra cu e tin un ancestro f/m naci na Aruba den siglo 18 y/of siglo 19. MIA ta para pa proteccion di nos tera, nos identidad y nos derecho di autodeterminacion. Na December 2022 conseho di Partido a formula y firma un declaracion den nomber di pueblo Indigena di Aruba y a wordo entrega na VNO. Na 31 di januari 2023 lider di MIA cu algun miembro di conseho a bolbe entrega e declaracion cu exigencia pero e biaha aki personalmente na secretario di Estado van Huffelen den presencia di rey Willem Alexander. Nos a haya contesta di gabinete di rey riba nos declaracion titula “Declaracion di Pueblo Indigena Arubano”. Rey a laba man, el a basa su mes riba responsabilidad ministerial. Pe motibo aki nos a lanta MIA. Den nos declaracion nos ta basa nos mes riba tratadonan internacional relaciona cu derechonan di pueblonan indigena. Un di e tratadonan aki ta: United Nations Declaration on the Rights of Indigenous Peoples. Pueblo autoctono Arubano ta di rasa indjan Caquetio. E colonistanan mayoria di origen Hulandes cu a yega akinan den siglo 18 den transcurso di añanan a mescla cu e miembronan di e pueblo Caquetio existente akinan. Resultado di e prome censo realisa na 1715 a indica cu tabata biba 393 indjan Caquetio na Aruba. Na 1754 gobernante y colonistanan a haya permiso di WIC pa habita Aruba. Nos ta descendiente di e Caquetionan y e prome Europeonan cu a yega e tempo ey. Den 1827 e asina yama indjannan salbahe(Guajira) a wordo registra; nan tambe a mescla cu e indigenanan di Aruba.<ref>[https://solodipueblo.com/partido-movemento-indigena-arubano-mia-tambe-ta-cla-pa-eleccion/ Partido Movemento Indigena Arubano (MIA) tambe ta cla pa eleccion], SolodiPueblo (13 di september 2024)</ref> Nos historia sociocultural t’e punto di salida p’e declaracion di Movemento Indigena Arubano. Hulandesnan di WIC a colonisa Aruba sin consentimento di e habitantenan Indjan cu tabata biba trankil den tur libertad. Nan a wordo obliga pa traha sin pago; coba pos, traha trankera, limpia rooinan y core trei cabrito. Den 1795 Indjannan a lanta contra tanto abuso y a nenga di sigui traha p’e Hulandesnan. Rebelion indigena a sigui tuma luga te na 1827 ainda. Y Iglesia catolico a hunga un rol importante den e represion di pueblo indigena Arubano. A tene e pueblo abou a base di religion y a spanta pueblo cu dios y fierno. Na aña 1824 a descubri oro y atrobe pueblo no a haya ningun beneficio. Pueblo indigena mes no tabata mag di coba oro. Hulandesnan tabata impone castigo di zweep si nan gara un indigena ta coba oro. Hopi di nos a yega di tende storianan di nos grandinan tocante benanan scondi den mondi. P’esey un di nos exigencianan den nos declaracion ta pa debolbe nos e balor actual di e oro cu a wordo saca te na 1916 fei Aruba. Paso tur cos a tuma luga sin consentimento di e pueblo original. Pueblo indigena mes no tabatin mucho di bisa. Hulanda a uza e mesun base canonico cu a wordo uza den tur colonia; Doctrina di Descubrimento. Esaki tin su origen den leynan canonico Papal di 1493 cu ta bisa cu tur pais cu wordo descubri unda hende no ta profesa e fe catolico, no tin alma y por wordo subyuga y colonisa. Nos di movemento Indigena Arubano a pone 15 exigencia dirigi na Estado Hulandes y na Rey. Exigencianan ta entre otro: stop di duna paspoort via Aruba; stop permiso di estadia y trabou; derecho riba tur tereno publico cu no ta duna ainda den erfpacht; pago na nos tribu di 1,180 ton di oro na e balor actual; bin cu un BIVA pa tur hotel/Airbnb, Belasting Inheems Volk van Aruba, y un stop permanente pa duna permiso pa traha hotel, condominio, Airbnb paso Aruba ta di NOS. {{Appendix}} ------------- {{Infobox partido politico | variante = a | nomber = Lucha pa Reforma | logo = | imagen = | descripcion = | lider partido = [[Ryçond Santos do Nascimento]] | presidente partido = | lider fraccion = | nomber funcion1 = <!-- nomber funcion 1 te cu 8--> | funcion1 = <!-- funcion 1 te cu 8 --> <!-- Seccion di asiento --> | asiento = <!-- number --> | nomber asiento = | asiento total = <!-- number --> | eleccion = | asiento1 = <!-- asiento 1 te cu 10 --> | nomber asiento1 = <!-- nomber asiento 1 te cu 10 --> | asiento total1 = <!-- asiento total 1 te cu 10 --> | eleccion1 = <!-- eleccion 1 te cu 10--> <!-- Seccion di historia --> | funda = 2023 | exnomber = <!-- Seccion di informacion basico --> | activo = desde 2023 | sede = | publicacion = | miembro = | posicion = centro-derecha | ideologia = cristian-democrata | meta = | lema = | color = | abr = LPR | hubenil = | coalicion = | website = | bandera = | leyenda = }} '''Lucha pa Reforma''' (LPR) ta un partido politico na Aruba Segun Do Nascimento, su partido ta uno Centro derecha Cristian Democrata. Riba un documento adhunto por mira cu e tin por lo menos 8 punto di enfoke, y unda cu e ta splica mas di e partido. Entre otro e ta splica cu un centro derechista ta balansa un economia fuerte cu responsabilidad social, combinando un postura conservative riba asuntonan social cu un compromiso cu e bienestar social-democratico. E ideologia aki ta crea un Sociedad mas husto caminda prosperidad economico y husticia social ta bay man den man. Segun Do Nascimento, Lucha pa Reforma ta un movimento pa cambia Aruba profundamente basa riba e principio Cristian Democrata pa haci Aruba prospero di berdad. <ref>https://www.noticiacla.com/news/32394 Do Nascimento: Partido LPR ta cla pa bay eleccion na December!], NoticiaCla (30 di september 2024)</ref> Puntonan di enfoke di e partido ta e marco moral y etico, balornan di famia y comunidad, economia di mercado cu aspecto social fuerte, husticia social y solidaridad, identidad cultural y nacional, cuido di medioambiente, subsidiaridad y democracia y estado di derecho. {{Appendix}} -------------- {{Variante|a}} {{Infobox politico | variante = a | nomber = Richard Arends | imagen = | descripcion = | nomber completo = | fecha nacemento = | luga nacemento = | fecha fayecimento = | luga fayecimento = | districto electoral = | region = | pais = {{ABW}} | funcion actual = consehero di minister di Finansa | desde = 2017 | antecesor = | sucesor = | partido = [[Movimiento Electoral di Pueblo]] | religion = | titulo = | temporada1 = 1993-1994 | funcion1 = miembro di [[Parlamento di Aruba]] | temporada2 = 1994-1997 | funcion2 = minister di Transporte y Comunicacion | temporada3 = 2000-2001 | funcion3 = minister di Transporte y Comunicacion y Deport| website = }} '''Richard Arthur Arends''' (Curaçao, May 13, 1963)check 1978?? ta un politico Arubiano. E tabata Minister di Asuntonan Economico den e di dos gabinete Mike Eman. Entre 2017 y 2021 e tabata miembro di Staten di Aruba den nomber di AVP. == Bida y carera == Arends a nace riba Cur? y ta yiu di Marie-France Paris y Simon Arends, ex director di banco y un di e conseheronan mas importante di Otmar Oduber. El a bay Colegio Arubano y a studia ley na Universidad di Leiden y economis na universidad di Amsterdam.?? Na momento cu Otmar Oduber a bay na final di 2016, Mike de Meza a cambia di cartera y Arends a bira Minister di Asuntonan Economico y Comunicacion per 1 januari 2017 pa e 9 lunanan cu a resta di gabinete Eman II. Arends a acepta e puesto ministerial aki bou di e condicion cu e ta cumpli cu esaki como minister specialista y no como politico activo. Richard Arends ta casa cu Arleen Oduber y hunto nan tin tres yiu. NOTES Fuentenan, anotashonnan i/òf referensianan [[Category:Polítiko Arubano]] [ [[Category:Minister Arubano]] Importante save komo Richard Arends (polítiko) Balkenende a lanta den e pueblo di Biezelinge den e provinsia di Zeeland. El a termina su estudio secundario na Liceo Cristian pa Zeeland na Goes y a obtene su master den Historia y Derecho Hulandes na Vrije Universiteit Amsterdam. Na 1984, Balkenende a trasladá pa e Instituto Sientífiko di CDA kaminda el a bira miembro di personal. Arends a studia lei?? i ?? 2008: Presidente/director FESCA = Fundacion Estudionan Social-Cristian Aruba, e bureau cientifico di AVP, awor Fundacion Mito Croes Spirito tata di varios plan y proyecto di AVP, manera Plan Aruba Ariba y hunto cu CDA raporta “desaroyo economico di Aruba” Arends, hefe di bureau Mike de Meza El a lidera e negociacionnan cu CITGO riba reapertura di e refineria di petroleo e compania estatal RdA unda Richard Arends ta of tabata traha. Presidente Compania Arubano di Petroleo Dia 30 di novèmber 2016, Arends a huramentá komo minister.[1] Parlamentario den nomber di AVP 2017-2021 A huramentá komo Minister di Asuntunan Ekonómiko i Komunikashon dia 29 di novèmber 2016? 2009-2016: consehero di MinPres y hefe di staf di Mike de Meza (Energia??) Na 2021, el a anunsiá ku e lo retirá temporalmente for di polítika aktivo KRALENDIJK – Richard Arends a keda nombrá komo e mediadó nobo pa disputanan laboral na Boneiru, Saba, i Sint Eustatius, segun Ministerio di Asuntunan Sosial i Empleo (SZW). E lo kuminsá dia 1 di yüli 2024, despues di Anselmo Pontilius, kende a okupá e posishon for di 2014.<ref>[https://bes-reporter.com/richard-arends-appointed-labor-disputes-mediator/ Richard Arends appointed labor disputes mediator], BES Reporter (29 di mei 2024)</ref> {{Appendix}} -------------------------- {{Variante|a}} {{Infobox politico | variante = a | nomber = Nilo Swaen | imagen = | descripcion = | nomber completo = | fecha nacemento = | luga nacemento = | fecha fayecimento = | luga fayecimento = | districto electoral = | region = | pais = {{ABW}} | funcion actual = consehero di minister di Finansa | desde = 2017 | antecesor = | sucesor = | partido = [[Movimiento Electoral di Pueblo]] | religion = | titulo = | temporada1 = 1993-1994 | funcion1 = miembro di [[Parlamento di Aruba]] | temporada2 = 1994-1997 | funcion2 = minister di Transporte y Comunicacion | temporada3 = 2000-2001 | funcion3 = minister di Transporte y Comunicacion y Deporte | temporada4 = 2013-2017 | funcion4 = miembro di [[Parlamento di Aruba]] | temporada5 = 2017-2021 | funcion5 = minister di Asuntonan Social y Labor | temporada6 = | funcion6 = | firma = | website = }} '''Nilo Swaen''' (☆ [[22 di mart|22 di maart]] [[1962]]<ref name="SVb">[https://www.svbaruba.org/wp-content/uploads/jr/2018/SVb%20jaarverslag%202018.pdf Jaarverslag 2018], SVb Aruba, pag. 28</ref> na [[Aruba]]) ta un eks-politico [[Aruba]]no. E tabata Minister di Finansa y Asunto Economico di 20.. pa 20.. Oranjestad – Diaranson dia 21 di augustus sr. Nilo Swaen a cumpli 35 aniversario den servicio di Gobierno di Aruba. Nilo a sirbi Aruba como empleado publico na Departamento di Economia, como Parlamentario, como Minister di Finansa y Asunto Economico, y actualmente sr. Swaen ta fungi como consehero principal di Minister di Finansa y di Gabinete Wever-Croes. Minister Maduro ta gradici sr. Nilo Swaen pa su amor y su dedicacion na e desaroyo di Aruba durante su 35 añanan di servicio. Pa e ocasion festivo y como muestra di aprecio, Minster Maduro a regala Nilo un cuadra di e artista local sra. Yahaira Maduro cu ta hiba e nomber ‘tesoro,’ ya cu esnan cu ta traha di cerca cu Nilo, ta considera sr. Nilo Swaen un tesoro nacional di nos Pais pa e manera profesional, sereno y cu amor pa Aruba cu Nilo ta haci su trabounan na bienestar di Aruba. Masha pabien Nilo y danki pa stima y kere den Aruba.<ref>https://arubanative.com/2024/08/25/minister-maduro-ta-finansa-ta-felicita-sr-nilo-swaen-cu-su-35-aniversario-trahando-na-bienestar-di-aruba/ Minister Maduro di Finansa ta felecita sr. Nilo Swaen cu su 35 aniversario trahando na bienestar di Aruba], Arubanative.com (25 di augustus 2024)</ref> Desde augustus 2018 e tabata miembro di Raad van Toekzicht en Advies di SVb Aruba.<ref name="SVb"/> {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Swaen, Nilo}} [[Category:Politico di Aruba]] [[Category:Minister di Aruba]] [[Category:Hende]] -------------------------------------------- {{Variante|a}} {{Variante|a}} {{Infobox politico | variante = a | nomber = Dominico Tromp | imagen = | descripcion = | nomber completo = | fecha nacemento = [[9 di desèmber|9 di december]] [[1935]] | luga nacemento = | fecha fayecimento = [[19 di desèmber|19 di december]] [[2023]] | luga fayecimento = [[Malmok]] | districto electoral = | region = | pais = {{ABW}} | funcion actual = | desde = | antecesor = | sucesor = | partido = [[Partido Patriotico Arubano]] (PPA) | religion = | titulo = | ofichi = docente, politico | temporada1 = | funcion1 = miembro | temporada2 = | funcion2 = | temporada3 = | funcion3 = }} '''Dominico (Domi) Tromp''' (☆ [[9 di desèmber|9 di december]] [[1935]] na [[Aruba]] - † [[19 di desèmber|19 di december]] [[2023]] na [[Malmok]]) tabata un educador, actor y politico Arubano. E tabata 30 aña activo den politica y un miembro prominente di partido PPA. == Biografia == Dominico Tromp, a nace na Aruba riba dia 9 di December 1935 den bario di Montaña y ta yiu di † Ignacio Tromp y † Maria Tromp-Semeleer. Domi ta casa cu Yvonne Tromp-Frans y ta tata di dos yiu muhe, Drs. Marisol Tromp y Drs. Lelicia Tromp, welo di dos nieta, Dominique Lopez y Marie Louise Lopez.<ref name="Memoriam">https://24ora.com/in-memoriam-di-dominico-domi-tromp/ N MEMORIAM DI DOMINICO ‘DOMI’ TROMP], 24ora.com (27 di december 2023)</ref> Domi Tromp a nace dia 9 di december 1935 den bario di ....? El a bay studia na [[Hulanda]] ora e tabatin 15 aña na Kweekschool na Baarle-Nassau.<ref name="24ora"/> Cu 19 aña e tabata maestro di scol y el a cuminsa duna les na entre otro scol na Santa Cruz, Paradera, Savaneta, Oranjestad y Noord. El a traha na Departamento di Enseñansa, seccion di inspeccion di ensenansa. El a sigui enseñansa te cu e di tres klas di H.B.S. na Aruba y despues a bay sigui Kweekschool na Baarle-Nassau na Hulanda, na unda el a gradua como maestro di school na 1955. Na 1959 el a obtene su Diploma di Hoofdakte na Aruba. Durante 10 aña largo el a duna les na Enseñansa Basico y despues desde 1967 el a traha na Departamento di Enseñansa.<ref name="Memoriam"/> Cu 19 aña e tabata maestro di scol y a duna les na entre otro scol di Santa Cruz, Sint Jan School, Paradera, Pastoor Kranwinkel, Savaneta, Heilighart School, San Nicolaas, Graf von Zinzendorf School, Oranjestad, Dominicus College y Noord na Sint Aloysius School. === Teatro === Tromp tabata fundado, [[presidente]] y actor di grupo teatral [[Mascaruba]], funda na 1961 di un fusion entre gruponan teatral di parokia, en particular Centro Apostolico Arubano, di cua e tabata miembro y Grupo Artistico di Santa Cruz.<ref>Hoetink, H., & Anink, G. B., ''Encyclopedie van de Nederlandse Antillen'', 1969, Amsterdam, pag. 377.</ref> Den decada 60 y 70 di [[siglo 20]] bida teatral tabata florece na Aruba.<ref>Rutgers, Wim, [https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/een-toneelgeschiedenis-van-aruba-15/ Honderd jaar Arubaans toneel (15)], Caraibisch uitzicht (23 di januari 2021)</ref> El a actua den varios obra, entre otro ''Maria di Ser’i Noka'' (1963), ''Suert'i Pushi Pretu'' (1964), ''Vengansa di un Chines'' (1965), ''Tiro riba Tiro'' (1984) y ''Ken ta keda cu Mama?'' (1993). Huntu cu e otro miembronan di Mascaruba e tabata traduci obranan teatral di fama mundial, contribuyendo asina na desaroyo di e idioma Papiamento como idioma literario teatral.<ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644480:mpeg21:p018|titel=Opgericht met doel propageren Papiamento: Mascaruba bestaat 30 jaar|werk=[[Amigoe]]|datum=1991-04-13|bezochtdatum=2023-12-20}}</ref> Pa e tumba di [[Padu Lampe]] den ''Suert'i Pushi Pretu'' el a compone e letra.<ref>{{nl}}{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010469974:mpeg21:p006|titel=„Suert'i Pushi Pretu" in première op 12 juni|werk=[[Amigoe]]|datum=1964-06-04-|bezochtdatum=2023-12-20}}</ref> === Politica === Como hoben e ta drenta politica na comienso di decada 1960. Comiensa di decada 1960 Tromp ta drenta politica como hoben politico den AVP. Desde 1964? e tabata miembro di [[Konseho Insular|conseho insular di Aruba]]. Ta bon pa menciona cu Domi Tromp a milita durante 10 aña activo como hoben den AVP tempo di Shon A Eman. Na 1965 e ta separa di AVP y ta wordo elegi como di cinco diputado (sin partido) den Colegio Ehecutivo di Aruba.<ref>D. Tromp is gedeputeerde. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 23-08-1965, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 20-12-2023, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462397:mpeg21:p006</ref> Domi Tromp socialmente a yuda 10 aña como Sinterklaas di Sint Jan School y mas scolnan.<ref name="24ora">[https://24ora.com/ex-diputado-domi-tromp-a-fayece/ Ex-diputado Domi Tromp a fayece], 24ora.com (20 di december 2023)</ref> Despues el a bira Diputado di Domeinbeheer, Landbouw Veeteelt en Visserij. Den politica el a sirbi su pueblo como miembro di Conseho Insular (Eilandsraad) y tabata lider di Partido PPA den PPA su añanan di gloria. E tabata lider di partido PPA di 1975 te 1977. Como lider di PPA el a encabesa su lista pa e eleccion di conseho insular di Aruba na 1975 y e eleccion na [[parlamento di Antias Hulandes]] na 1977. Pa casi 9 aña E tabata Miembro di Parlamento di Aruba. For di 1955 – 1975 PPA tabata e partido politico mas grandi di Aruba. For di 1951 te cu 1986 PPA tabata den Eilandsraad di Aruba. Di 1965 pa 1967 El a ocupa e puesto di Diputado di Enseñansa y Diputado di Domeinbeheer, Landbouw, Veeteelt en Visserrij. Di 1975 pa 1977 Dominico Tromp tabata Lider di PPA. Dia 5 di maart 1971, Domi a presta huramento como Miembro di Staten.<ref name="Memoriam"/> Den Politica tambe El’a sirbi su pueblo como miembro di Conseho Insular (Eilandsraad). E tabata lider di Partico PPA den PPA su añanan di gloria. Ademas Domi a representa Aruba, su isla natal diferente biaha den exterior den comisionnan di Gobierno y Parlamento. El a keda como 30 aña activo den politica.<ref name="Memoriam"/> * 1963 - lid van AVP - bij verkiezingen 29 april 1963 gekozen in ER * hij werd in september 1965 gedeputeerde. Daarvoor werkte hij op de Antoniusschool te Savaneta.<ref>OP VALREEP ZITTINGSPERIODE Gedeputeerden op Aruba bevorderd Blijft I.S. de Cuba wnd gezaghebber?. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 30-06-1967, p. 1. Geraadpleegd op Delpher op 23-12-2023, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463554:mpeg21:p001</ref> * 1964/65? - gedeputeerde * na 196? ela bandona AVP birando miembro ER independiente?? * 1967 - lid PPA - bij verkiezingen 26 mei 1967 nr. 22 op lijst en gekozen met 553 voorkeursstemmen in ER<ref>Met voorkeurstemmen Domi Tromp toch in raad op Aruba Ged. Falconi nu er buiten. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 29-05-1967, p. 1. Geraadpleegd op Delpher op 22-12-2023, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463526:mpeg21:p001</ref> * lijsttrekker PPA - eilandraadverkiezingen 1975 y statenverkiezingen 1977 * lid staten v.d. NA ( 1973 tot 1977?) - gekozen met 1023 stemmen op 3 augustus 1973<ref>De acht nieuwe staten leden van Aruba. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 06-08-1973, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 23-12-2023, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010461314:mpeg21:p009</ref> * opnieuw ER lid vanad 1975 === Otro === Tromp tabata socialmente activo riba diferente tereno. E tabata presidente di Fundacion Teatro Arubano. Alabes tabata presidente di Stichting Ser’i Noka y presidente di Stichting Capilla Cristo Sufriente na Madiki. El a yuda 10 aña como Sinterklaas di Sint Jan School y mas scolnan.<ref>[https://24ora.com/ex-diputado-domi-tromp-a-fayece/ Ex-diputado Domi Tromp a fayece], 24ora.com (20 di december 2023)</ref> Na 1986 el a wordo condecora Cabayero (Officier} den [[Orden di Oranje-Nassau]].<ref name="24ora"/> E tabata E tabata presidente di Fundacion Teatro Arubano. Alabes tabata presidente di Stichting Ser’i Noka. Cu tanto aporte asina na comunidad, La Reina a nombr’e como Officier in de Orde van Oranje Nassau na 1986.<ref name="24ora"/> E tabata tambe presidente di Stichting Capilla Cristo Sufriente na Madiki. Domi Tromp socialmente a yuda 10 aña como Sinterklaas di Sint Jan School y mas scolnan.<ref>[https://24ora.com/ex-diputado-domi-tromp-a-fayece/ Ex-diputado Domi Tromp a fayece], 24ora.com (20 di december 2023)</ref> Na 1964 Tromp ta casa cu Yvonne Frans, actriz y miembro di Mascaruba. Hunto nan a haya dos yiu muhe y dos nieta. Su yiu [[Marisol Lopez Tromp|Marisol Tromp]] ta politico y actualmente parlamentario y lider di partido MAS. Domi Tromp a fayece dia 19 di december 2023 na su cas na Malmok na edad di 88 aña. Riba tereno social-cultural E tabata activo como presidente di e organisacion ‘Centro Apostolico Arubano’ y pa 10 aña largo a ocupa e puesto di presidente di e grupo teatral ‘Mascaruba’, di cual E ta co-fundador y actor di grupo teatral Mascaruba tambe. Alabes E tabata pa algun aña, presidente di ‘Stichting Teatro Arubano’. Domi tabata presidente di Stichting Ser’i Noka. E tabata miembro di e Comision di Becas y Comisario di ‘Volkscredietbank’. Domi tabata presidente di Stichting Capilla Cristo Sufriente na Madiki. Domi Tromp a yuda socialmente pa 10 aña como Sinterklaas di Sint Jan School, Colegio Laura Wernet y pa mas otro scolnan. Pa su aporte dedica na nos comunidad, La Reina Beatrix a nombr’e como Officier in de Orde van Oranje Nassau na 1986.<ref name="Memoriam"/> {{Appendix}} Mascaruba: Domi Tromp hunto cu 7 otro persona a funda e grupo di teatro MASCARUBA riba 10 di april 1961. Esaki tabata un deseo di Cultureel Centrum Aruba (CCA) su presidente Jean Beaujon. Aki Mascaruba a ser lanta fo’i e actornan di teatro parokial y teatro amateur. Den e prome añanan di su fundacion, Domi tabata hopi activo. Durante 5 aña Domi a fungi como presidente di Mascaruba, como tal el a duna direccion na e grupo teatral y a conseha tocante obranan pa presenta.<ref name="Memoriam"/> Domi Tromp hunto cu Oslin Boekhoudt d.f.m. a traha hunto pa alcansa cu Mascaruba por a haya uzo di Ser’i Noka na Santa Cruz, unda cu na 1962 a presenta den aire liber e bunita obra yama ‘Maria di Ser’i Noka’. E obra aki tabata un exito rotundo. Tambe Domi a logra pa funda un otro fundacion na 1963 cu e meta pa desaroya Ser’i Noka (Stichting Ser’i Noka) mas, e.o. riba tereno cultural. Domi a bira hopi conoci como actor. El a actua den shete obra grandi, e.o.: ‘Veneno Sabroso’ na 1961; ‘E anochi di 16 di januari’ na 1962; ‘PPGGG’ (Puito, Polechi, Gaito, Galiña, Gai) na 1963; ‘Maria di Ser’i Noka’ na 1963; ‘Suerte di Pushi Preto na 1964; ‘Vengansa di un Chines na 1965; Na 1966 Domi a dirigi e obra ‘Caminda di Santa Cruz’. Y asina tin mas otro obranan den cual el a actua tambe manera e.o. ‘E burachenan’, ‘Keintura di Amor’, ‘Otro gai ta canta’ y ‘No core rond sunu’. Den añanan cu Domi no a actua, e tabata forma parti di Team di Produccion. Na su encargo tabata tur propaganda pa e obra, traha tickets y benta di esakinan. Pa varios obra Domi a laga traha ‘Jingle’ y/of un cantica pa duna propaganda pa e obra cu un touch extra. Tambe Domi tabata percura pa laga traha un poster pa e obra. Domi su trabou como e persona di propaganda tabata grandi. {{DEFAULTSORT:Tromp, Domi}} [[:Category:Hende]] [[:Category:Politico di Aruba]] Na 1964 Tromp ta casa cu Yvonne Frans, miembro di Mascaruba y tin biaha su Tromp tabata fundado, presidente y actor di grupo teatral [[Mascaruba]], funda na 1961 di un fusion entre gruponan teatral di parokia, en particular Centro Apostolico Arubano, di cua e tabata miembro y Grupo Artistico di Santa Cruz.<ref>Hoetink, H., & Anink, G. B., ''Encyclopedie van de Nederlandse Antillen'', 1969, Amsterdam, pag. 377.</ref> Den decada 60 y 70 di [[siglo 20]] bida teatral tabata florece na Aruba. El a actua entre otro den e obranan ''Maria di Ser’i Noka'' (1963), ''Suert'i Pushi Pretu'' (1964), ''Tiro riba Tiro'' (1984) y ''Ken ta keda cu Mama?'' (1993). Huntu cu e otro miembronan di Mascaruba e tabata traduci obranan teatral di fama mundial, contribuyendo asina na desaroyo di e idioma Papiamento como idioma literario teatral.<ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644480:mpeg21:p018|titel=Opgericht met doel propageren Papiamento: Mascaruba bestaat 30 jaar|werk=[[Amigoe]]|datum=1991-04-13|bezochtdatum=2023-12-20}}</ref> Pa e tumba di [[Padu Lampe]] den ''Suert'i Pushi Pretu'' el a compone e letra.<ref>{{nl}}{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010469974:mpeg21:p006|titel=„Suert'i Pushi Pretu" in première op 12 juni|werk=[[Amigoe]]|datum=1964-06-04-|bezochtdatum=2023-12-20}}</ref> E tabata presidente di Fundacion Teatro Arubano. Alabes tabata presidente di Stichting Ser’i Noka. Cu tanto aporte asina na comunidad, La Reina a nombr’e como Officier in de Orde van Oranje Nassau na 1986.<ref name="24ora"/> E tabata tambe presidente di Stichting Capilla Cristo Sufriente na Madiki. Ta bon pa menciona cu Domi Tromp a milita durante 10 aña activo como hoben den AVP tempo di Shon A Eman. Domi Tromp socialmente a yuda 10 aña como Sinterklaas di Sint Jan School y mas scolnan.<ref>[https://24ora.com/ex-diputado-domi-tromp-a-fayece/ Ex-diputado Domi Tromp a fayece], 24ora.com (20 di december 2023)</ref>. Na 1964 Tromp ta casa cu Yvonne Frans, actriz y miembro di Mascaruba. Hunto nan a haya dos yiu muhe y dos nieta. Su yiu [[Marisol Lopez Tromp|Marisol Tromp]] ta politico y actualmente parlamentario y lider di partido MAS. Domi Tromp a fayece dia 19 di december 2023 na su cas na Malmok na edad di 88 aña. Gisteravond heeft een voltallige Partijraad van de Partido Patriot ico Arubano statenlid Bomi Tromp aangewezen als de lijstaanvoerder voor de komende statenverkiezingen. De verkiezing geschiedde bij Reclamatie. ' Nadat partijvoorzitter Leo Chance de partij verslag had uitgebracht van Jtiii besprekingen met de Partijraadleden over het lijsttrekkerschap, noemde hij als 'Mogelijke kandidaten voor het lijsttrekkerschap Max Croes, Guillermo Trinidad, Virgilio Koek, Faustina Frank en Domi «romp. Bij de verkiezingen van 1975 wist Domi Tromp als nummer een op de lijst 1318 stemmen te behalen, terwijl Guillermo Trinidad als nummer vier 1492 stemmen behaalde. Domi Tromp die vroeger AVP is geweest, is later PPA ge- Worden, voor welke partij hij net gedeputeerdeschap heeft bekleed. Daarna is hij lange tijd eilandsraadslid geweest en laatstelijk ook statenlid voorde PPA.<ref>Domi Tromp no.één van PPA. "Amigoe". Curaçao, 22-03-1977, p. 1. Geraadpleegd op Delpher op 20-12-2023, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010639106:mpeg21:p001</ref> ---------------------------- {{Variante|a}} {{Infobox politico | variante = a | nomber = Apolonio Werleman | imagen = | descripcion = | nomber completo = | fecha nacemento = | luga nacemento = | fecha fayecimento = | luga fayecimento = | districto electoral = | region = | pais = {{ABW}} | funcion actual = | desde = | antecesor = | sucesor = | partido = [[Movimiento Electoral di Pueblo]] | religion = | titulo = | temporada1 = | funcion1 = miembro di [[Conseho Insular di Aruba]]? | temporada2 = | funcion2 = | temporada3 = | funcion3 = | website = }} '''Apolonio (Poy) Werleman''' (☆ ? na [[Aruba]] - † ? na ?) tabata un politico Arubiano. Apolonio Werleman, miho conoci como Poy dfm, sigur ta un persona cu a nifica hopi no solamente pa partido MEP sino tambe pa e bario di Santa Cruz y Aruba en general. Pa loke ta partido MEP, Poy dfm a wordo pidi dor di Nos Libertador Betico Croes pa bira miembro di Staten Insular. Tambe Poy dfm a sirbi como consehero di ex lider di partido señor Nelson Orlando Oduber, na unda e tabata controla e presupuestonan y traha synopsis di e contractnan grandi cu hotel y inversionistanan.<ref>https://solodipueblo.com/den-un-sala-completamente-yen-lider-di-partido-evelyn-wever-croes-a-entrega-reconocemento-na-famia-di-apolonio-werleman-poy/ ], SolodiPueblo (26 di september 2024)</ref> Pa e bario di Santa Cruz, Poy tambe a dedica hopi di su tempo y sabiduria. E tabata cofundador di e prome kleuterschool, basisischool y middelbare school na St Cruz, y tambe cofundador di Avond Havo Aruba. ------------------ '''Andreas Joannes (John) Booi''' (☆ [[4 di novèmber|4 di november]] [[1932]] na [[Aruba]] - † [[25 di yanüari|25 di januari]] [[2016]] na [[Aruba]]) tabata un ambtenaar halto di Aruba y a fungi como secretario di [[Teritorio insular (Antias Hulandes)|Teritorio Insular di Aruba]] di 1965 te 1985. Como susesor di L.C.M. Kerstens e tabata e prome Arubano nombra den e funcion aki. Booi tabata co-fundado di partido [[Accion Democratico Nacional|ADN]] y na 1986 e [[Lista di presidente di Parlamento di Aruba|prome presidente]] di [[Parlamento di Aruba]]. == Biografia == Booi tabata un di e ocho yiu di Carmen Fortunata Hieroms y Andreas Joannes Booi Sr., procedente di [[Boneiru|Boneiro]]<ref>[https://ufdc.ufl.edu/AA00011435/00105/6j John Booi secretario interino di Aruba], Observador, 16 april 1964. [https://web.archive.org/web/20230819165829/https://ufdc.ufl.edu/AA00011435/00105/6j Gearchiveerd] dia 19 di augustus 2023.</ref> El a gradua pa MULO-B na Dominicus College, [[Oranjestad (Aruba)|Oranjestad]] y HBS na [[Radulphus college]] na [[Curaçao]]. Na 1953 el a drenta den servicio di gobierno y cincu ana despues a bai Hulanda pa studia y traha na munisipio di Elst (provincia Gelderland). Na 1963 el a regresa Aruba despues di completa su estudio di "gemeente-administratie I en II". Booi tabatin un limitacion visual<ref>{{citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643028:mpeg21:a0075|titel=FAVI stelt vooroordelen over werken gehandicapten aan de kaak|werk=[[Amigoe]]|datum=10 oktober 1984|bezochtdatum=25 maart 2020}}</ref> y tabata vice presidente di Fundacion Arubano di esnan Visualmente Incapacita (FAVI). Na 1980 el a wordo condecora como Oficial (officier) den [[Orden di Oranje-Nassau]].<ref>{{citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010639904:mpeg21:a0020|titel=Lintjesregen op Antillen|werk=Amigoe|datum=1980-04-29|bezochtdatum=2023-06-16}}</ref> Booi tabata casa cu Bernadina (Diet) Staring. Hunto nan tabatin un yiu muher. {{Stub}} {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Booi, John}} [[:Category:Hende]] [[:Category:Politico di Aruba]] -------- ''Leonardo Figaroa''' ta un hoben politico Arubiano. Leonardo Figaroa ta naci na Aruba dia 16 di maart 2001. Su nomber di cariño ta “Lion”. E ta soltero y ta den su di tres aña di estudio academico di ley na Universidad di Aruba. Si tur cos ta bon, e lo termina su estudio na juli 2025. El a caba HAVO na Colegio Arubano na aña 2020 y desde e mesun aña ey a drenta Universidad di Aruba.<ref>https://24ora.com/leonardo-figaroa-y-partido-direccion-politiea-no-lo-participa-den-proximo-eleccion/ LEONARDO FIGAROA Y PARTIDO DIRECCION POLITIEA NO LO PARTICIPA DEN PROXIMO ELECCION], 24ora.com (26 di september 2024)</ref> Di hoben el a interesa den politica E tabata presidente di Hubentud Activo y Consciente (HAC) di AVP na aña 2018. Entre aña 2019 pa 2020 el a fungi tambe como vice-presidente di Parlamento Hubenil di Aruba. Den eleccion na juni 2021 el a subi lista di Partido Accion 21 como candidato # 14, e ultimo riba e lista y a logra 190 voto individual. E di tres candidato cu mas voto riba e lista. Pero un diferencia di opinion a pone tuma retiro di e partido despues di eleccion. A funda PDP Sinembargo, e no a keda man crusa y na aña 2023 el a funda Partido Direccion Politiea (PDP). E principio di PDP ta pa crea un sociedad cu ta inclui tur ciudadano na un manera husto y net pa nan por funciona como co-ciudadano den nos pais riba un manera cu ta celebra nan identidad propio pero cu bista riba locual ta responsabilidad y deber di nos tur. E compromiso aki ta extende den tur faceta di bida na Aruba, for di e leynan di enseñansa y laboral te na proteccion di medio ambiente y finansas publico. E vision y ideologia di PDP ta social-liberal progresivo. Nan punto di salida ta cu e ser humano mester haya e espacio pa progresa. E tarea di gobierno ta pa percura cu e prosperidad cu ta genera, ta invertie bek den e ciudadano. Nan mision ta pa crea un sociedad unda cada ciudadano ta haya miho oportunidad laboral, prosperidad economico y stabilidad financiero y mobilidad social, den balansa cu e consecuencianan ecologico. Ta importante cu cada ciudadano ta haya e oportunidad pa alcansa su meta. ----------- {{Variante|a}} {{Databox}} '''Partido di Pueblo Arubano''' of '''Arubaanse Volkspartij''' (AVP) ta un [[partido polítiko|partido politico]] na Aruba. E partido a sali for di e 'grupo-Eman' cu tabata activo na 1942 bou di [[Jan Hendrik (Shon Henny) Eman]] (1887-1957).<ref>{{nl}}{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010470074:mpeg21:a0100|titel=Kortgeding D.G c.s. tegen Pedro Giel|werk=[[Amigoe]]|datum=1971-01-30|bezochtdatum=2023-08-06}}</ref> Ta uza e nomber ''Arubaanse Volkspartij'' desde 1946. E partido tin un signatura cristiandemocrata i ta un entidad legal desde 2004. For di aña 2001 e partido ta wordo lidera pa [[Mike Eman]] como susesor di Tico Croes, kende a retira despues di resultadonan electoral negativo. Croes tabata antes minister di Finansa i previamente tambe minister di Turismo y Asuntonan Economico. Ex-lider di partido [[Henny Eman]] tabata di [[1986]] te [[1989]] y di [[1994]] te [[2001]] prome minister di [[Aruba]]. == Resultado electoral == === Parlamento di Antias Hulandes === {| class="wikitable" |+ !Aña !Voto !% !Asiento <br/> pa Aruba !+/- !Posición !Gobierno |- |1949 ||6.257 || ||5/8 || || 1º || |- |1950 ||4.554 || || 4/8 ||{{decrease}}1 ||1º || |- |1954 || 3.822 || |||2/8 ||{{decrease}} ||2º ||style="background-color:#FFA9A9"| Oposicion |- |1958 ||4.505 || ||2/8 ||{{steady}} ||2º ||style="background-color:#FFA9A9"| Oposicion |- |1962 ||6.289 || ||3/8 ||{{increase}}1 ||2º ||style="background-color:#FFA9A9"| Oposición |- |1966 ||6.984 || ||3/8 ||{{steady}} ||2º ||style="background-color:#FFA9A9"| Oposición |- |1969 ||9.114 || ||4/8<ref>Lista di combinacion cu UNA-PIA-PRO</ref> ||{{increase}}1 ||2º ||style="background-color:#FFA9A9"| Oposición |- |1973 ||1.778 || ||0/8 ||{{decrease}}3 ||3º || |- |1977 || 1000 || ||0/8 ||{{steady}} ||4º || |- |1979 ||7.796 || ||2/8 ||{{increase}}2 ||2º ||style="background-color:#FFA9A9"| Oposición |- |1982 ||10.319 || ||2/8 |||{{steady}} ||2º ||style="background-color:#CCFFCC"| Coalición |- |} === Conseho Insular di Aruba === {| class="wikitable" |+ !Aña !Voto !% !Asiento !+/- !Posicion !Gobierno |- |1951 |4.510 |35,32 | 8/21 | |1º |style="background-color:#CCFFCC"| Coalición |- |1955 |2.533 |17,57 |3/21 |{{decrease}}5 |2º |style="background-color:#FFA9A9"| Oposición |- |1959 |4.899 |28,31 |6/21 |{{increase}}3 |2º |style="background-color:#FFA9A9"| Oposición |- |1963 |5.668 |29,32 |6/21 |{{steady}} |2º |style="background-color:#FFA9A9"| Oposición |- |1967 ||8.413 ||36,81 ||8/21 ||{{increase}}2 ||2º ||style="background-color:#FFA9A9"| Oposicion |- |1971 ||3.413 ||14,49 ||3/21 ||{{decrease}}5 ||3º ||style="background-color:#FFA9A9"| Oposicion |- |1975 ||1.777 ||5,65 ||1/21 ||{{decrease}}2 ||3º ||style="background-color:#FFA9A9"| Oposicion |- |1979 ||6.063 ||18,50 || 4/21 ||{{increase}}3 ||2º ||style="background-color:#FFA9A9"| Oposicion |- |1983 ||8.103 ||22,57 ||5/21 ||{{increase}}1 ||2º ||style="background-color:#FFA9A9"| Oposición |- |1983 ||8.103 ||22,57 ||5/21 ||{{increase}}1 ||2º ||style="background-color:#FFA9A9"| Oposición |- |1985 ||11.480 ||31,33 ||7/21 ||{{increase}}2 ||2º ||style="background-color:#CCFFCC"| Coalicion |- |} === Parlamento di Aruba === {| class="wikitable" |+ !Aña !Voto !% !Asiento !+/- !Posicion !Gobierno |- |1985 ||11.480 |31,33 |7/21 |{{increase}}2 |2º |style="background-color:#CCFFCC"| Coalición |- |1989 ||12.668 |35,16 |8/21 |{{increase}}1 |2º |style="background-color:#FFA9A9"| Oposición |- |1993 ||15.621 |39,18 |9/21 |{{increase}}1 |1º |style="background-color:#FFA9A9"| Oposición |- |1994 ||17.963 |45,40 |10/21 |{{increase}}1 |1º |style="background-color:#CCFFCC"| Coalicion |- |1997 ||19.476 |43,53 |10/21 |{{steady}} |1º |style="background-color:#CCFFCC"| Coalición |- |2001 |12.749 |26,58 |6/21 |{{decrease}}4 |2º |style="background-color:#FFA9A9"| Oposición |- |2005 ||16.725 ||32,59 |8/21 |{{increase}}2 |2º |style="background-color:#FFA9A9"| Oposición |- |2009 ||26.476 |48,03 |12/21 |{{increase}}4 |1º |style="background-color:#CCFFCC"| Mayoría absoluta |- |2013 ||33.103 |57,28 |13/21 |{{increase}}1 |1º |style="background-color:#CCFFCC"| Mayoría absoluta |- |2017 ||23.376 |39,86 |9/21 |{{decrease}}4 |1º |style="background-color:#FFA9A9"| Oposición |- |2021 ||18.335 |31,26 |7/21 |{{decrease}}2 |2º |style="background-color:#FFA9A9"| Oposición |} {{Appendix}} ---------------------------- == Caso Avestruz == E caso Avestruz ta relaciona cu supuesto bendemento of corupcion cu otorgamento di tereno di gobierno, falsificacion di documento y labamentu di placa den e periodo 2009-2017. Den e caso aki Benny Sevinger lo a regla tereno den tempo record pa empresarionan amigo.<ref>{{nl}}{{Citeer web|url=https://caribischnetwerk.ntr.nl/2019/10/02/opnieuw-een-voormalige-minister-uit-kabinet-eman-in-onderzoek-voor-corruptie/|titel=Opnieuw een voormalige minister uit kabinet-Eman in onderzoek voor corruptie|werk=NTR Caribbean|datum=2019-10-02|bezochtdatum=2022-11-11}}</ref> Dia 26 di mei 2021 e ta wordo aresta, pero kedando sospechoso principal a ser laga liber despues di wordo re-elegi cu voto preferencial como miembro di parlamento.<ref>{{nl}}{{citeer web|url=https://knipselkrant-curacao.com/media/radio-dolfijn-fm/dolfijnfm-oud-minister-aruba-gearresteerd-op-verdenking-van-corruptie/|werk=Dolfijn FM|titel=Oud-minister Aruba gearresteerd op verdenking van corruptie|datum=2021-05-26|bezochtdatum=2022-11-11}}</ref> Na november 2022 Ministerio Publico a pidi un castigo di prizon di 5 aña, un boet, expropiacion di ganashi y p'e wordo saca for di e passief kiesrecht pa un periodo di 10 aña.<ref>{{nl}}[https://www.telegraaf.nl/nieuws/600315706/om-aruba-eist-5-jaar-tegen-oud-minister-benny-sevinger OM Aruba eist 5 jaar tegen oud-minister Benny Sevinger], Telegraaf (11 di november 2022)</ref> Na april 2023 Sevinger ta wordo sentencia di un ana di prizon y 5 ana prohibicion pa ocupa un funcion publico pa motivo di soborno y fraude.<ref>{{citeer web|url=https://www.rd.nl/artikel/1016729-oud-minister-aruba-benny-sevinger-veroordeeld-tot-1-jaar-cel|titel=Oud-minister Aruba Benny Sevinger veroordeeld tot 1 jaar cel|werk=[[Reformatorisch Dagblad]]|datum=2023-04-15|bezochtdatum=2023-04-17}}</ref> Den mesun caso seis empresario ta haya sentencia y cinco ta exoneracion. In dezelfde zaak werden ook zes ondernemers veroordeeld en vijf vrijgesproken.<ref>{{citeer web|url=https://www.nd.nl/varia/varia/1171305/oud-minister-aruba-benny-sevinger-veroordeeld-tot-1-jaar-cel|titel=Oud-minister Aruba Benny Sevinger veroordeeld tot 1 jaar cel|werk=Nederlands Dagblad|datum=2023-04-15|bezochtdatum=2023-04-17}}</ref> Voor de andere aanklachten werd Sevinger vrijgesproken. Eerder had het OM tegen hem een gevangenisstraf van vijf jaar, een geldboete, ontneming van zijn verkregen voordeel en ontzetting uit het passief kiesrecht voor 10 jaar geëist.<ref>{{citeer web|url=https://www.telegraaf.nl/nieuws/600315706/om-aruba-eist-5-jaar-tegen-oud-minister-benny-sevinger|titel=OM Aruba eist 5 jaar tegen oud-minister Benny Sevinger|werk=[[De Telegraaf]]|datum=2022-11-11|bezochtdatum=2023-04-17}}</ref> ---------- '''Jacobo Antonino Constantino (Coby) Alders''' (☆ [[2 di sèptèmber|2 di september]] [[1939]] na [[Aruba]] - † [[14 di mart|14 di mart]] [[2023]] na [[Aruba]]) tabata un politico [[Aruba]]no di partido PPA. E tabata diputado di Aruba, director di Kabinet GevMin NA .............. Alders tabata casa y ta tata di un yiu muhe. * onderwijzer van beroep en woonde in San Nicolas en had 7 broers/zusters = 4 broers / 3 zussen * zoon van Inovia Alders-Croes * 1967 - gekozen in eilandsraad met 194 stemmen * 1970/71-1972: Gedeputeerde van Onderwijs<ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010461464:mpeg21:a0005|titel=Gedeputeerde Alders heeft er genoeg van|werk=[[Amigoe]]|datum=1972-11-30|bezochtdatum=2023}}</ref> * 1973: Oud-gedeputeerde Coby Alders heeft zijn werkzaamheden bij de RVD op Aruba hervat als hoofd RVD op Aruba. * 1974: eilandsraadlid voor PPA en campagneleider voor PPA * 1976: benoemd to plv. GevMIn (naas Eldred Maduro) * 1994: stationmanager di e emisora 1270am (antes Radio Antillana) {{Appendix}} Conocido ciudadano Jacobo ‘Coby’ Antonino Constantino Alders a bay sosega diamars anochi na edad di 83 aña, despues di a sufri un stroke. Sr Alders tabatin hopi funcion den su bida, manera diputado, docente, director di Gabinete di Minister Plenipotenciario na Den Haag, Chief of staf di ministerio di Watty Vos (dfm), y tambe stationmanager di e emisora 1270am. E ta laga atras su yiu Diandra Alders, nieta Angolina Alders, y su ex casa Ellen Henriquez. <ref>[https://www.noticiacla.com/news/27716 Conocido ciudadano Jacobo ‘Coby’ Alders a bay sosega], NoticiaCla (15 di maart 2023)</ref> --------------- {{Variante|a}} {{Databox}} '''Roland Hyacintho Laclé''' (☆ [[17 di òktober|17 di oktober]] [[1939]] na [[Aruba]] - † [[12 di òktober|12 di oktober]] [[1997]] na Aruba) tabata un politico [[Aruba]]no di partido MEP. E tabata minister di .............. == Biografia == Roland Laclé a nace dia 17 di oktober 1939 como yu mayor di Mario Hyacinto Laclé y Winny Josefa Laclé-Romero. Ela atende St. Dominicus College y na ana 1956 ta obtene su Mulo-diploma. Despues di sigui UTS na Aruba, ela continua cu su estudio na HTS na Breda, Hulanda. Na ana 1963 e ta gradua den werktuigbouwkunde. E ta regresa Aruba y ta cuminsa su carera como maestro di scol na John F. Kennedy School. E ta traslada pa WEB unda ela traha di 1967 te 1973.<ref name="BDA">''Biografia cortico di ing. Roland H. Lacle'', Bon Dia Aruba, 12 februari 2003</ref> Na ana 1967 Lacle ta drenta arena pollitco debutando riba e lista di UNA/PIA?Pro y despues na 1969 riba e lista di AVP/Combinacion. Na momento cu Betico Croes a dicidi di forma su propio partido Lacle ta uni su mes y ta bira co-fundador di MEP. Ela ocupa diferente puesto den partido, entre otro di presidente. Lacle a aparece 10 biaha riba lista di MEP, un cantidat cu a wordo surpasa dor di un solo ppersona, esta Nelson Oduber. Huntu cu Betico e tabata un gran luchador pa [[status aparte]].<ref name="Amigoe">''Roland Laclé geridderd'', Amigoe, 24 mei 1994</ref> * fundado di partido PIA huntu cu Max Croes y despues a join Betico Croes pa funda MEP * miembro di Conseho Insular * miembro di [[Parlamento di Antias Hulandes]] * miembro di [[Parlamento di Aruba]] * prome cu ela bira malo (atake di curason)e tabata lider di fraccion pa MEP den oposicion * diputado di Aruba * minister plenipotenciario interino di Antias y representante di Antas den Mercado Comun Europeo * [[Lista di minister plenipotenciario di Aruba|minister plenipotenciario di Aruba]] * minister di Trafico y Comunicacion di Antias * minister di Finansa, despues di fayecimiento di [[Guillermo Trinidad]] * na oktober 1993 Lacle ta sufri un derame cerebral, cu ta pone retira for di politica desdues di 27 ana representante interes di pueblo activo den politica.<ref>{{nl}}{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010645095:mpeg21:a0120|titel=Roland Lacle verdwijnt van politieke scherm|werk=[[Amigoe]]|datum=1994-01-19|bezochtdatum=2023-02-25</ref> * na januari 1994 ta anuncia su retiro di politica pa motivo di su salud. Lacle lo muda pa Hulanda. * na 1994 minister Ernst Hisrsh Ballin na nomber di La Reina a bin Aruba pa condecora Roland Lacle como ridder inde Orde van de Nederlandse Leeuw. Despues di cuater ana di malesa Lacle ta fayece dia 12 di oktober 1997. E tabata casa cu Jeannette Lacle y huntu nan tabatin dos yiu homber y dos yiu muhe.<ref name="BDA"/> Na su memoria gobierno di Aruba ta duna na anan .... e caya for di Hospitaalstraat bayendo nord (via de sero blanco?) te na e crusada di Jaburibari e nomber di Caya Ing. Roland H. Lacle. '''Roland Hyacinth Laclé''' ([[Aruba]], [[17 oktober]] [[1939]] – aldaar, [[12 oktober]] [[1997]]) was een Arubaans politicus. == Loopbaan == Na zijn studie tot ingenieur in Breda was Laclé werkzaam op Aruba in het onderwijs en later bij de Water- en Energiebedrijf (WEB). Laclé begon zijn politieke loopbaan in 1967, toen hij zich aansloot bij UNA-P.P., de combinatie van drie kleine politieke partijen op Aruba – [[Union Nacional Arubana]] (UNA), [[Partido Independiente Arubano]] (PIA) en PRO, die in 1969 samen met de [[Arubaanse Volkspartij]] (AVP) deelnam aan de [[Staten van Aruba|Staten]]verkiezing. In 1971 was hij een van de medeoprichters van de [[Movimiento Electoral di Pueblo]] (MEP). Als lid van de MEP bekleedde Laclé tot aan zijn overlijden in 1997 verschillende politieke functies, zoals wethouder (diputado), parlementariër van zowel de [[Nederlandse Antillen]] als Aruba, minister van Verkeer en Communicatie van de Nederlandse Antillen, minister van Financiën van Aruba en gevolmachtigde minister van Aruba. Laclé ontving in 1994 de onderscheiding van ridder in de [[Orde van de Nederlandse Leeuw]], die hem vanwege zijn gezondheidstoestand aan huis werd uitgereikt door [[Ernst Hirsch Ballin|minister Hirsch Ballin]].<ref name="Amigoe"/> {{Appendix}} -------------- == Ady Thijsen== {{Infobox person | name = Ady Thijsen | image = | caption = | term = 2022-2025 | monarch = [[Rei Willem-Alexander]] | predecessor = Eddy Paris | birth_date = {{Birth date and age|1958|11|08}} | birth_place = Aruba | occupation = [[Minister plenipotenciario]] interino di Aruba na [[Hulanda]] y representante fiho di Aruba pa asuntonan Europeo na [[Brusela]] | party = [[Movimiento Electoral di Pueblo]] (MEP) | website = https://www.arubahuis.nl/ }} '''Juan Edberto (Ady) Thijsen''' ((☆ [[8 november]] [[1958]] na [[Aruba]]) ta un politico [[Aruba|Arubiano]] di [[Movimiento Electoral di Pueblo|MEP]]. Desde 1 di januari 2022 e ta [[minister plenipotenciario]] interino di Aruba na [[Hulanda]] y representante fiho di Aruba pa asuntonan Europeo na [[Brusela]]. Prome cu esey e tabata miembro di [[Parlamento di Aruba]] di 2005 pa 2021 y a fungi como [[Lista di presidente di Parlamento di Aruba|presidente di Parlamento di Aruba]] di 27 di oktober 2017 te 8 di juli 2021. is hij plaatsvervangend [[Gevolmachtigd minister van Aruba|Gevolmachtigde minister van Aruba]] in Den Haag en tevens permanente vertegenwoordiger van Aruba in Brussel voor [[Europese Unie|EU-aangelegenheden]]. E tabata presidente di [[Parlamento di Aruba]] di 27 oktober 2017 tot 8 juli 2021 y miembro di [[Parlamento di Aruba]] di 2005 pa 2021. '''Juan Edberto (Ady) Thijsen''' (Aruba, [[8 november]] [[1958]]) is een [[Aruba]]ans politicus namens de MEP. Sedert 1 januari 2022 is hij plaatsvervangend [[Gevolmachtigd minister van Aruba|Gevolmachtigde minister van Aruba]] in Den Haag en tevens permanente vertegenwoordiger van Aruba in Brussel voor [[Europese Unie|EU-aangelegenheden]]. Hij was van 27 oktober 2017 tot 8 juli 2021 [[Lijst van voorzitters van de Staten van Aruba|voorzitter]] van de [[Staten van Aruba]] en van 2005 tot 2021 statenlid. == Bida == Thijsen begon op 18-jarige leeftijd te werken in de hotel en casinosector op Aruba, waar hij onder meer night auditor en croupier was. Hij vertrok voor naar Nederland na het behalen van zijn VWO-diploma. In 1997 behaalde hij zijn meester-diploma aan de [[Universiteit Tilburg]]. Tijdens zijn studietijd was hij voorzitter van "Asociacion Nos Baranca" (ANB), een Arubaanse welzijnsorganisatie in de regio Tilburg en "Aruba Cupula Nacional Arubano" (CUNA), de koepelorganisatie in Nederland.<ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644087:mpeg21:a0103|titel=San Juanfeest ook in Nederland gevierd|datum=03-07-1991|bezochtdatum=01-12-2021}}</ref><ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644341:mpeg21:a0096|titel=FORSA/A en CUNA niet van zins samen te werken|datum=25-02-1992|bezochtdatum=01-12-2021}}</ref> === MEP === El a drenta arena politico na ana 2005 ora a subi lista di MEP. Den su prome salida el a logra 818 vota personal, esun mas hopi te dia di awe. Den eleccion na ana 2009 el a cay den voto y a yega na 414 voto. Den eleccion di 2013 el a crece y jega 475 voto mientras cu den e ultimo eleccion na 2017 el a bolbe crece y a yega 511 voto riba su number. Desde 2017 a ta ocupando e puesto di presidente di parlamento di Aruba. In 2005 stapte Thijsen in de politiek bij de partij MEP. * 2005 - nr.10 - 818 stemmen * 2009 - nr. 7 - 414 stemmen * 2013 - nr. 5 - 475 stemmen * 2017 - nr.13 - 511 stemmen * 2021 - nr.13 - 183 stemmen (Na de affaire quorum bereikte hij een politiek dieptepunt) Na zijn benoeming tot permanente vertegenwoordiger van Aruba in Brussel voor Eu-aangelegenheden per 1 januari 2022 neemt hij op 30 november 2021 ontslag als statenlid.<ref>{{citeer web|url=https://aruba.nu/2021/11/ady-thijsen-naar-europa/|titel=Ady Thijsen naar Europa|werk=Aruba.nu|datum=02-11-2021|bezochtdatum=01-12-2021}}</ref> Hiermee neemt hij een stap terug uit politiek. Thijsen ta casa cu Yshel Rasmijn y tin cuater yiu. Na zijn benoeming tot permanente vertegenwoordiger van Aruba in Brussel voor Eu-aangelegenheden per 1 januari 2022 neemt hij op 30 november 2021 ontslag als statenlid.<ref>{{citeer web|url=https://aruba.nu/2021/11/ady-thijsen-naar-europa/|titel=Ady Thijsen naar Europa|werk=Aruba.nu|datum=02-11-2021|bezochtdatum=01-12-2021}}</ref> Hiermee neemt hij een stap terug uit politiek. * Hij trad per 1 december 2021 af als statenlid en werd opgevolgd door Ricky Hoek.<ref>[https://www.awemainta.com/newspapers/AM211201/offline/download.pdf Ady Thijsen caminda pa Brussel y pa su despedida di politica], Awemainta: 1 december 2021.</ref> * Juan Ady Thijsen tabata presente varios biaha den Tweede Kamer na Hulanda entre otro luchando pa introduci un Geschillenregeling den Reino Hulandes. E lucha aki a cuminsa cu e amendement Thijsen/Wever y e ta andando ainda. * Delegatieleider bij IPKO Tambe Juan Ady Thijsen hunto cu Rocco Tjon a traha e nota: ‘Aruba Terug op de Rails van Deugdelijk Bestuur en Deugdelijkheid van Financieel Beheer’ unda a ser poni bon cla con Hulanda a faya den controla e mal gobernacion di AVP den cuadra di e supervision financiero. {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Thijsen, Juan}} <nowiki> [[:Categorie:Arubaans politicus]] </nowiki> ---- == Paul Croes == uitspraak cassatiezaak - 7 februari 2023<ref>[https://www.bijzonderstrafrecht.nl/home/advies-ag-aan-hoge-raad-veroordeling-van-voormalig-arubaanse-minister-wegens-onder-meer-ambtelijke-corruptie-kan-in-stand-blijven Advies AG aan Hoge Raad: veroordeling van voormalig Arubaans minister], 13 december 2022</ref> {{Appendix}} ---------------------- Ady Thijsen tin 61 ana, ta casa y tin 4 yiu y 2 nieto. El a studia ley y ta un abogado di profesion, specialist den leynan laboral y derecho constitutional. El a drenta arena politico na ana 2005 ora a subi lista di MEP. Den su prome salida el a logra 818 vota personal, esun mas hopi te dia di awe. Den eleccion na ana 2009 el a cay den voto y a yega na 414 voto. Den eleccion di 2013 el a crece y jega 475 voto mientras cu den e ultimo eleccion na 2017 el a bolbe crece y a yega 511 voto riba su number. Desde 2017 a ta ocupando e puesto di presidente di parlamento di Aruba. fractievoorzitter van de MEP en van lid van de [[Staten van Aruba]] bij de partij MEP en was goed voor 818 stemmen bij de [[Statenverkiezingen Aruba 2005]]. Hij werd gekozen tot statenlid en aangewezen als MEP-fractievoorzitter. Thijsen tabata entre otro presidente di Comision Fiho pa Asuntonan Laboral y tambe Juan Ady Thijsen ta miembro di diferente comision permanente di Parlamento cual esun mas importante ta e comision di asuntonan di reino IPKO. Actualmente Juan Ady Thijsen ta Presidente di Parlamento di Aruba y ta encabesa entre otro e Comision di Independisacion di Parlamento y e ta miembro di e Comision Versterking Democratisch Bestel. ------- Ady Thijsen lo no ta miembro di Parlamento mas, mientras cu awe tardi Ricky Hoek lo huramenta como su reemplasante. Un proceso cu den ultimo oranan di dialuna a bay den‘high gear” ya cu Parlamento no tin mucho tempo mas pa haci mucho cos adicional, mientras cu Thijsen tin cu bula bay Brussel e siman aki mes, si no ta awe mes.<ref>[https://www.awemainta.com/newspapers/AM211201/offline/download.pdf Ady Thijsen caminda pa Brussel y pa su despedida di politica], Awemainta: 1 december 2021.</ref> E salida di Ady for di Parlamento en realidad ta su despedida for di politica algo cu tabata pa bira un realidad despues di eleccion di juni di e aña aki, caminda cu resultado di eleccion caminda partido MEP a logra 9 asiento, a bin duna Thijsen un tiki espacio pa negocia un salida “honroso.” --------------- mr. Juan Edberto Thijsen (Ady)<ref>https://www.mep.aw/ady-thijsen|titel=Ady Thijsen candidato #13|werk=mep.aw|datum=2021|bezochtdatum=28 juli 2021}}</ref> Personalia: Fecha di nacimento: 8 november 1958 Estado Civil: casa cu Yshel Rasmijn y tin cuatro yiu y 2 nieto Area di interes: Economia, Agricultura Cria y Pesca, Labor, Husticia, Transporte y Asuntonan di Reino Estudio y experiencia mr. Juan Edberto Thijsen (Ady) a cuminsa traha cu edad hoben di 18 aña y a traha den laundry, como hardinero, como night auditor y tambe den Casino como Crapdealer. Juan Ady Thijsen a termina Mavo, Havo y VWO. mr. Juan Ady Thijsen a obtene su titulo den ley como meester in de rechten na aña 1997, na Universiteit di Tilburg na Tilburg, Hulanda. Di profesion Juan Ady Thijsen ta abogado specialisa den leynan laboral y derechonan constitucional. Juan Ady Thijsen a traha inicialmente cerca diferente abogado manera John van der Kuip, Max Croes, Harold Falconi y despues Juan Ady Thijsen tabata tin su propio bufete. Tambe Juan Ady Thijsen tabata pa hopi aña abogado pa FTA. Juan Ady Thijsen a drenta politica na 2005 y a drenta Parlamento tambe unda partido MEP a apunta Juan Ady Thijsen como lider di Fraccion. En total Juan Ady Thijsen a funciona 16 aña mas como Parlamentario pa MEP y Juan Ady Thijsen tabata entre otro presidente di Comision Fiho pa Asuntonan Laboral y tambe Juan Ady Thijsen ta miembro di diferente comision permanente di Parlamento cual esun mas importante ta e comision di asuntonan di reino IPKO. Actualmente Juan Ady Thijsen ta Presidente di Parlamento di Aruba y ta encabesa entre otro e Comision di Independisacion di Parlamento y e ta miembro di e Comision Versterking Democratisch Bestel. Den su tempo liber Juan Ady Thijsen tabata presidente di Fundacion Dera Gai y tambe a funciona pa 10 aña como presidente di e ekipo di futbol RCA. Na Hulanda Juan Ady Thijsen tabata presidente di e organisacion di Arubianonan na Tilburg, Nos Baranca y Juan Ady Thijsen tabata cofundador y presidente di Cuna, e organisacion pa Arubianonan di ful Hulanda. Motivacion mr. Juan Ady Thijsen semper tabata tin e sentimiento pa principionan social democrata manera solidarismo, union y salvaguardia interes di esnan mas vulnerable den nos comunidad. P’esey mes ta logico cu Juan Ady Thijsen a drenta politica den MEP ya cu MEP ta un partido social democrata cu ta lucha pa bienestar di henter nos comunidad, specialmente pa esnan mas vulnerable. Juan Ady Thijsen a drenta politica pa como politico contribui na bienestar di nos pueblo y un mihor futuro pa nos yiunan. Logronan Logronan den politica ta hopi, pero esun cu mas ta resalta ta Juan Ady Thijsen su contribucion den cuida y salvaguardia nos autonomia. Asina Juan Ady Thijsen tabata presente varios biaha den Tweede Kamer na Hulanda entre otro luchando pa introduci un Geschillenregeling den Reino Hulandes. E lucha aki a cuminsa cu e amendement Thijsen/Wever y e ta andando ainda. Tambe Juan Ady Thijsen hunto cu Rocco Tjon a traha e nota: ‘Aruba Terug op de Rails van Deugdelijk Bestuur en Deugdelijkheid van Financieel Beheer’ unda a ser poni bon cla con Hulanda a faya den controla e mal gobernacion di AVP den cuadra di e supervision financiero. Tambe Juan Ady Thijsen a para duro na fabor di e Sociaal Crisisplan na momento cu Hulanda no tabata kier pa Aruba introduci e Sociaal Crisisplan. Por ser bisa cu durante e proceso di ayudo Hulandes pa Aruba, bou un metemento despropocional di parti di Hulanda, Juan Ady Thijsen a sa di logra pone presion pa e proceso no afecta e autonomia di Aruba. Actualmente e conceptonan di Rijkswet ta den proceso ainda. --- RANJESTAD – Voormalig Statenvoorzitter Juan ‘Ady’ Thijsen (MEP) wordt per 1 januari de vertegenwoordiger voor Aruba bij de Europese Unie. Hij volgt Eddy Paris op, die deze functie de afgelopen jaren bekleedde.<ref>{{citeer web|url=https://aruba.nu/2021/11/ady-thijsen-naar-europa/|titel=Ady Thijsen naar Europa|werk=Aruba.nu|datum=2 november 2021|bezochtdatum= november 2021}}</ref> De regering bevestigde de benoeming, nadat de naam vorige week uitlekte. Volgens minister-president Evelyn Wever-Croes is de benoemingsprocedure nog niet afgerond en was daarom een officiële bekendmaking nog niet op zijn plaats. Ze verklaarde dat Thijsen met twintig jaar ervaring in de politiek voldoende bagage heeft om de functie op een goede manier vorm te geven. Hoewel de benoeming van Paris van rechtswege eindigde bij het aantreden van Kabinet Wever-Croes II, is hem gevraagd aan te blijven tot het einde van het jaar. Thijsen heeft momenteel zitting in het Parlement. Ricky Hoek is de persoon die als eerste in aanmerking komt om hem te vervangen. ------------------------- == Eddy Briesen== {{Infobox politico | variante = a | nomber = Eddy Briesen | imagen = | caption = | term = | monarch = [[Rei Willem-Alexander]] | predecessor = | birth_date = {{Birth date and age|1951|06|01}} | birth_place = Aruba | ofishi = politico | partido politico = [[Movimiento Electoral di Pueblo]] (MEP) | website = }} '''Edison (Eddy) Briesen''' ((☆ [[1 juni]] [[1951]] na [[Aruba]]) ta un ex-politico [[Aruba|Arubiano]] di [[Movimiento Electoral di Pueblo|MEP]].<ref>https://24ora.com/gabinete-wever-croes-ii-a-fix-eddie-bpoliriesen/</ref> E tabata minister di Turismo di .. == Honor == * Oficina di Gobierno Edison Briesen, Pastoor Hendrikstraat 51, SN <ref>[https://24ora.com/cambio-di-cartera-a-kita-ministerio-di-energia-for-di-baba-herde-y-pase-pa-arthur-dowers/ Cambio di cartera: A kita Ministerio di Energia for di Baba Herdé y pas’e pa Arthur Dowers], 24ora.com (3 di october 2025)</ref> {{Appendix}} ------------- * [[Evelyn Wever-Croes]] * [[Marisol Lopez Tromp]] ==NOTES== E resultado di votonan individual a demostra e caranan di e berdadero ganadonan y perdedonan di eleccion 2021.<ref>[https://24ora.com/ricardo-croes-red-a-gana-camindi-cas/ Ricardo Croes (RED) a gana camind'i cas], 24ora.com (29 juni 2021) </ref> Mientras cu Evelyn Wever y Marisol Lopez a resulta e ganadonan absoluto di eleccion, di otro banda '''Ricardo Croes''' y '''Benny Sevinger''' a resulta e perdedonan di mas grandi. Ricardo Croes ta bay den historia pa drenta Parlamento cu MAS voto cu tur otro parlamentario y sali bek den un periodo sin voto, ni sikiera pa asiento. Un berdadero prueba cu di berdad, politica por ta cruel. E politico perdedo di eleccion, ta esun cu a bay mas atras den voto. E premio aki, aunke ta di consuelo, a bay pa Ricardo Croes. Un sub’i baha den voto durante un solo periodo, ta prueba cu si no cumpli cu votadonan, cu ta castiga bo mesora. Ricardo Sindulfo Croes a inicia su carera politico den Partido RED na aña 2013 y a logra 420 voto. El a sorprende tur hende den eleccion 2017, pasobra no solamente a haci’e lider di partido, pero su campaña a yude yega te na 3359 voto cu a haci’e di 3 votegetter na Aruba, despues di Mike Eman y Evelyn Wever-Croes. Su votonan tabata mas tur minister y parlamentario. Ricardo Croes ta conoci pa su anhelo pa legalisa uzo di marihuana medicinal y recreacional riba nos isla. Den eleccion 2021, e politico rastaman a baha di 3359 voto pa 1184 voto, cu ta representa un caida di 2175 voto! E no a haya voto ni pa saca su mes den parlamento, pa ilustra con atras el a bay. Probablemte su forma “unico” di comporta den parlamento, su posicion di a para band’i corupcion den Serlimar bou presion di POR y su actitud anti-prensa awe a percura pa su retiro di politica. El a drenta den un draaideur, mes lihe cu a drenta a sali bek tambe, hunto cu Rudy Lampe cu tambe a bay drasticamente atras! E di dos cu a bay hopi atras ta Benny Sevinger, parlamentario di AVP, actualmente un sospechoso di husticia. El a baha di 2785 voto individual pa 1614 voto, cu ta representa un caida di 1171 voto. Aunke e politico ta insisti riba su inocencia, ta parce awo cu votadonan no a aprecia cu el a sigui riba lista. Kisas tabata miho pa el a caba di regla su asunto penal pafo di politica. Di otro banda, el a resulta e unico politico cu no ta den top 5 pero cu toch a saca su mes cu votonan preferencial! Oslin Benito Sevinger, miho conoci como Benny, di 56 aña di edad, un karateka, a subi lista di partido AVP den eleccion di aña 2001. Prome cu esey e tabata traha como consehero di Minister Watty Vos (q.e.p.d.) y ora cu e ultimo aki a fayece na 2001, a dicidi di pone Sevinger riba lista, den representacion di “e hendenan di Watty”. Su carera tabata semper impresionante. Eleccion 2001 – 1493 voto Eleccion 2005 – 1403 voto Eleccion 2009 – 2072 voto Eleccion 2013 – 3932 voto Eleccion 2017 – 2785 voto Eleccion 2021 – 1614 voto Benny Sevinger ta casa di Claudia y tin dos yiu, Stephany y Bryan. Bou su maneho a desaroya diferente proyecto historico pa nos pais, manera ta renobacion di aeropuerto, hospital, Green Corridor, ringweg 3 esta Watty Vos Boulevard y tambe e proyecto di renobacion y embeyecimento di centro di Oranjestad, cu a inclui adkisicion di un tram. E di tres cu a cay hopi ta lider di AVP, mr. Mike Eman, cu a mira su votonan baha su dilanti. Pa 5 eleccion consecutivo Michiel Godfried Eman a lidera Partido di Pueblo Arubano (AVP) y a bira vote getter di e eleccionnan 2005- 2009- 2013 y 2017. Mike Eman a haya 6.188 voto na 2005, 8.068 na 2009. Remarcabel tabata e resultado siendo un Prome Minister den gobierno el a crece den voto na 2013 cu no menos cu 8.222 voto cu a representa 14% di e electorado (valido). Na aña 2017, Eman ta bira vote getter atrobe cu 7.822 voto riba su nomber. Na 2021 Eman a ricibi un total 6.668 voto, pues un caida di 1.154 voto riba su nomber. Algun factor aki ta hunga un rol, pero e hecho cu Mike Eman a tuma un decision emocional y mucho abrupto pa tuma retiro y no drenta parlamento na 2017 a hinc’e den e posicion aki awo. Ora pueblo tabatin mas mester di dje, e tabata ausente. Como vote-getter no tin un excuus pa no a drenta parlamento y representa bo votadonan. Di otro banda, henter e campaña aki no a sintie su mes y no tabata alcansa ningun climax politico manera a custuma di dje. Di otro banda Eman a hay’e ta guia un team demotiva y sin e energia y dinamismo di semper pa supera y crece. A pesar di su caida, el a keda na di dos vote-getter di Aruba, cu un realidad cu AVP, cu tabata depende 33.5% di dje den eleccion 2017, awor ta mas dependiente di Eman, pasobra su votonan ta representa 36.4% den eleccion 2021. E di cuater cu mas a cay den voto ta minister demisionario mr. Xiomara Jeanira Maduro, naci dia 24 di december 1974. El a participa den eleccion Parlamentario pa prome bes na aña 2009 y a haya 260 voto individual. E tempo ey el a asumi e puesto di parlamentario pa fraccion di MEP. Su popularidad a crece casi 10 biaha mas hopi den eleccion 2013, logrando no menos di 2445 voto riba su nomber y a sigui den funcion di parlamentario. Den eleccion na september 2017, e candidata # 2 riba lista di MEP a haya 2696 voto. Dia 17 di november el a huramenta como Minister di Finansa, Asuntonan Economico y Cultura den Gabinete Wever-Croes, forma pa e coalicion di MEP(9), POR (2) y RED (1). Pero siman pasa den eleccion, el a para mira su votonan bin abou den gran forma, for di 2696 pa 1883, cu ta traduci den un caida di 813 voto! Tradicionalmente ministernan di finansa no sa bay dilanti den eleccion, pero tanto atras tampoco! E mandatario, cu a core un campaña grandi cu hopi propaganda, cu borchi tur rond di nos isla, no a logra convence ni su votadonan existente pa e por a mantene su votonan, t’e pa e por a crece mas. Kisas su forma di lidera, sin dialogo y sin participacion, a haci cu sindicatonan mes no tabata reuni cu me mas, sino directamente cu minister presidente. Tur hende sa cu ta Nilo Swaen ta maneha e ministerio y cu e ultimo palabra tabata di Evelyn Wever. Su falta di dominio di e materia a resalta y su votadonan a castig’e den eleccion. De facto, e ta #2 riba lista pero cu e resultado aki e ta #4 den voto, despues di Evelyn Wever, Dangui Oduber y Glenbert Croes. Probablemente den siguiente eleccion lo bah’e di puesto riba lista tambe. Pueblo votado a sali rabia e eleccion aki y a castiga ambos partido grandi y tradicional. Den esaki AVP, siendo den oposicion y cu tradicionalmente lo mester a crece, a haya e sla di mas duro. Pero votadonan no a limita e castigo na AVP y MEP so pasobra POR y RED tambe a pasa pa buki di historia den e eleccion aki. E mensahe: Pueblo no ta acept e mesun cos mas. Pa e partidonan grandi: Sea ta reforma of ta disparce! -------- E votadonan di MEP a manda un mensahe cla pa e partido, e lista ta zwak, e candidatonan no a traha suficiente of no a convence e votadonan, pero si ta kere den e lider!<ref>[https://24ora.com/evelyn-wever-croes-y-endy-croes-so-a-bay-dilanti-den-mep/ Evelyn Wever-Croes y Endy Croes so a bay dilanti den MEP], 24ora.com (29 juni 2021)</ref> Evelyn Wever a bay hopi dilanti, mas di 110% den un eleccion, cu ta un logro grandi pa un partido na mando y den pandemia! Ta obvio cu comunidad a aprecia su trabou den e pandemia y e forma con el a dirigi e pais. No solamente e lider, sino e unico otro candidato cu a crece ta Endy Croes, aunke ta cu 156 voto. Pero por lo menos el a crece, pasobra e demas a competi cu otro den caida! Den e lucha ey, Xiomara Maduro ta na cabes, como esun cu mas a cay den voto. Probablemente comunidad a ripara cu, de facto, ta Evelyn Wever tabata maneha finansa di nos pais. Na caminda e sindicatonan no tabata sinta mas cu Maduro sino tabata bay direct na Wever. Ta acus’e di ta chat na celular henter reunion y no ta domina e materia di finansa publico den ningun sentido. Pueblo no a vota pa Nilo Swaen, cu ta esun cu tabata “get the job done”, pues a castiga Maduro pa esaki. E di dos cu a perde mas voto ta Glenbert Croes, cu tampoco no tabata mucho visibel den e ultimo cuater añanan. E hecho cu e no tabatin un bon relacionista publico, a pone cu e tiki cu el a traha, tabata keda scondi pa publico. E di tres gran perdedo a resulta dr. Arthur Vallejo. El a hiba un bon campaña na 2017 y a priminti di adapta e maneho di gobierno pa cu dokternan cu a studia den e region. Gobierno a bin te bay y nada di e areglo pa e hobennan cu a studia medicina na Colombia, Costa Rica, Cuba, etc. Tambe a tene cuenta cu el a bay traha den su praktijk tur e tempo y tabata ausente di politica. Awo den eleccion el a aparece atrobe pero no a convence su votadonan mas. E di cuater candidato cu a bay mas atras den MEP tabata Dangui Oduber, a pesar di a core un campaña miyonario cu hopi propaganda, borchi, pechi, bril y hasta un revista moderno cu a parti di cas pa cas. E ta un di e ministernan cu a emplea mas hende ultimo, specialmente na DVG, pero toch no a yud’e den voto. E mes a pensa cu e lo saca mas voto cu e lider mes, pero na su luga el a bay atras. E siguientenan cu a cay den MEP ta Ady Thijsen y Rocco Tjon. Net e dosnan cu a purba changa Hulanda den un ley cu awe a hinca Aruba den un RFT en bes di CFT. Riba dje Thijsen a opta pa bay Hulanda algun dia prome cu eleccion lagando campaña atras. Tjon, separa di a perde tur e polisnan cu e no por a yuda debi cu e no a haya e cartera di husticia, ta bin acerca cu e declaracion di Paola Goede net den siman di eleccion a caba di kibra e politico. Pa loke ta trata Endy Croes, e hecho di tabata den prensa regularmente obviamente a yud’e. Su pasado, kita for di trabao na Lotto pa Deporte pa mal maneho y di a enrikece su mes y su famia, no tabatin efecto mas riba dje. Kisas door cu a haci Lotto “Endy-proof”, a pone cu e no por a yega na e cah’i placa di Lotto. Con cu bo bir’e, t’e so a crece den voto despues di Evelyn Wever-Croes, pues algo el a haci bon. Evelyna Christina “Evelyn” Wever-Croes, como lider den eleccion na aña 2013 a logra 3396 voto individual, mientras den e ultimo eleccion na September 2017, aunke e partido a bay dilanti cu 2 asiento, toch e votonan individual no a aumenta tanto, pero tabata bon pa 3503 voto riba nomber di Evelyn Wever, cu ta representa un aumento di 3.15%. Den eleccion di siman pasa, Evelyn Wever-Croes a alcansa 7518 voto individual, un aumento di mas cu 110%! TOCANTE PARTIDO MEP Gilberto F. “Betico” Croes a funda Movimiento Electoral di Pueblo (M.E.P) dia 9 di Februari 1971. Nan ideologia ta social democrata. Lidernan desde su fundacion tabata Gilberto F. “Betico” Croes, Nelson Oduber y Evelyne Wever-Croes. A participa 17 biaha den eleccion. Record maximo di voto: 25,172 (2001) y record minimo di voto: 8095 (1973). Den e eleccion na September 2017, Partido MEP a logra 22,061, bon pa 9 asiento den Parlamento. Den eleccion di siman pasa, partido MEP a logra 20.700 voto cu ta bon pa 7 asiento mas 2 restzetel pa yega 9 asiento. ---------- Mescos cu den MEP, den partido AVP tambe ta dos candidato so a bay dilanti.<ref>[https://24ora.com/gerlien-croes-y-robert-candelaria-so-a-saca-cara-den-avp/ Gerlien Croes y Robert Candelario so a saca cara den AVP], 24ora.com (29 juni 2021)</ref> Tur lo demas, cu tabata riba lista caba, a haya un “onvoldoende” for di pueblo votado. E dosnan cu a “bay over” ta Gerlien Croes cu a crece cu 937 voto y Robert Candelaria cu a bay dilanti cu 340 voto. Tur otro, incluyendo e lider, a bay atras den voto, como un forma di protesta pa e forma di hiba oposicion. Esun cu a bay mas atras, pa motibonan obvio, ta Benny Sevinger. El a bay atras cu 1171 voto, mientras cu su tras ta sigui Mike Eman cu a cay cu 1154 voto, despues Mike de Meza, Arthur Dowers, Eduard Vos y Melvin Tromp, den e lista di esunnan cu mas a cay. Den partido AVP, esun cu a haya menos voto tabata Abigael Arends, candidata # 27 cu no a logra mas cu 37 voto individual. Un persona conoci riba red social pero cu no a logra convence publico pa vota p’e. Esaki kisas un les pa lidernan, cu famoso no necesariamente ta traduci den voto. Cu e realidad aki awo riba mesa, directiva di partido tin un trabou pisa pa haci, den cuadro di rehubenece y cambia e partido. Cu den oposicion, memey di pandemia y gobierno no popular, ainda no por crece…e ora e problema ta den partido mes! Pueblo ta spera un oposicion mas pisa contra gobierno, si ta cu lo bay den oposicion awo. E lista tabatin basta cara nobo, pero e caranan no ta halado di voto. A haci algun eror atrobe, tipo Michael Lampe na 2017. A duna algun hende number halto, siendo cu kisas nan por ta hopi sabi, pero no ta hala voto aden pa partido. Di otro banda, un hoben manera Wendrick Cicilia, a pone te number 18 y a haya 482 voto! Pa hoben cu e ta, el a haya hopi mas voto cu Rycond Santos do Nascimento, Selene Kock, Clifford Heyliger, Marlon Sneek, Sharon Erasmus, Melvin Tromp, Carlos Bermudez, Desiree Croes y mas! TOCANTE PARTIDO AVP J.H.A. “Henny” Eman a funda “Arubaanse Volks Partij” (AVP) na aña 1942. Ideologia di AVP ta regional, democrata Cristian & conservatismo. Lidernan desde fundacion tabata J.H.A. “Henny” Eman (welo), Cornelis A. “Shon A” Eman, Dominico Guzman Croes, Rudy Frank, Chibi Croes, J.H.A. “Henny” Eman, Robertico “Tico” Croes y M.G. “Mike” Eman. Na tur a participa den 28 eleccion. Record maximo di voto: 33,103 (2013) y Record minimo di voto: 1209 (1977). Den eleccion na September 2017 e partido a logra 23,376, manteniendo su mes como e partido mas grandi di Aruba, pero bayendo atras di 13 pa 9 asiento. Pero e tendencia di caida a sigui y den eleccion siman pasa a logra 18.335 voto, un caida di 5.041 voto, bon pa solamente 6 asiento y 1 restzetel. {{Appendix}} Diabierna pueblo di Aruba a bay urna electoral pa asina eligi nan candidatonan cu lo representa nan den proximo parlamento Un total di 12 partido a participa na eleccion 2021. Nan ta como lo siguiente: Accion 21, PPA, MAS, UPP, MEP, HTC, POR, PP, CURPA, RAIZ, RED, AVP, Di e 12 partidonan aki, solamente AVP, MEP, POR y RED tabata tin asiento den parlamento di Aruba. CANTIDAD DI VOTO 2017 Cantidad di voto cu a sobresali na 2017 : RAIZ – Ursell Arends 1493 MEP Evelyn 3503 MEP Xiomara 2696 MEP Dangui 2399 POR Marisol 497 RED Ricardo Croes 3359 ------ 2021: 33.4% di e votadonan no a vota pa un di e partidonan grandi, por deduci cu tin un movemento di reformacion ta lantando cabes. ------- {{Variante|c}} {{Infobox person | name = Daniel Leo | image = | caption = | term = februari 1989-juli 1989: minister di Asuntonan Economico y Turismo di Aruba | monarch = | predecessor = | birth_date = | occupation = polítiko | party = [[Movimiento Electoral di Pueblo]] }} '''Daniel Ignacio Leo''' ((☆ [[11 di yüli|11 di juli]] [[1938]] na [[Aruba]] - f. [[18 di yüli|18 di juli]] [[1989]] na [[Venezuela]]) tabata un politico [[Aruba]]no. E tabata na momento di su fayecemiento minister Asuntonan Economico y Turismo di Aruba den e prome Gabinete Oduber. == Bida == Despues di a completa su estudio na Dominicuscollege na Oranjestad Leo a traha durante dies ana den administracion di [[Horacio Oduber Hospital|San Pedro Hospital]]. Na 1969 e ta drenta den servicio di gobierno di Aruba, prome brevemente na Dienst Openbare Werken i despues na Arbeidszaken y Leo ta cuminsa na 1967? su carera politico riba lista di AVP. E ta miembro di Conseho Insular. Na 1971 e ta co-fundador di [[Movimiento Electoral di Pueblo|MEP]]. * co-fundador di MEP * miembro di Conseho Insular di Aruba 1971-1973, 1975 * diputado di Teritorio Insular di Aruba, elegi 1975-1979, 1979-1983, 1983-1985 * miembro di Parlamento di Antiyas 19?? * Ministro di Asuntonan Economico y Turismo den e prome Gabinete Oduber febr 1989-juli 1989 * su susesor tabata Eddy Briesen. {{Appendix}} ‘Un gobernante ehemplar, un politico integro y leal, un luchador incansabel’, ta caracteristicanan di un gran yiu di tera, esta Daniel Ignacio Leo, awe den feliz memoria. Tabata un dia manera awe 18 di juli, 33 aña pasa cu Aruba a wordo sacudi ora cu e noticia a yega for di Venezuela cu co-fundador di MEP y gran baluarte y politico Arubano, Daniel Leo a bay laga nos. E fayecimento repentino aki a sosode un siman despues cu el a sufri un derame celebral, net riba e fecha di su cumpleaños. Daniel Leo a nace dia 11 di juli 1938. Na bida e tabata diputado di Teritorio Insular di Aruba, miembro di Parlamento di Antiyas y miembro di Conseho Insular di Aruba. Na momento cu Daniel a fayece e tabata ocupa e funcion di Ministro di Asuntonan Economico y Turismo den e prome Gabinete Oduber. Como gobernante Daniel a traha incansablemente riba tereno di turismo, agricultura, cria y pesca. Danki na su vision y determinacion e mercado di turismo for di Latino America a habri exitosamente. Diferente compania di aviacion a cuminsa bula pa Aruba y el a ricibi diferente premio internacional riba tereno di turismo. Bao di su maneho varios oficina di turismo a wordo habri, e.o. na Miami y Bogota. Tambe mester recorda su gran esfuerso pa laga coba damnan rond Aruba y stimula asina e sector di agricultura. Como muestra di aprecio y reconocimento pa tur loke el a haci pa nos pais, Gabinete Oduber a duna e plaza den centro di Oranjestad e nomber di Plaza Daniel Leo, caminda un y tur por admira tambe su busto. ----------------- {{Variante|a}} {{Databox}} {{Infobox person | name = Alvin Molina | image = | caption = | term = miembro di Parlamento di Aruba | monarch = | predecessor = | birth_date = | occupation = político | party = [[Movimiento Electoral di Pueblo]] }} '''Alvin Molina''' (* [[1976]] na [[San Nicolas]] ta un politico [[Aruba]]no di partido [[Movimiento Electoral di Pueblo|MEP]]. E ta miembro di [[Parlamento di Aruba]] desde [[17 di sèptèmber|17 di september]] 2021?. == Bida == Alvin Molina a nace i lanta na San Nicolas. Despues di gradua di VWO na [[Colegio Arubano]] ela bay studia na [[Hulanda]] na "Nederlandse Politie Academie" na Apeldoorn. Na su regreso e ta ingresa den [[Cuerpo Policial Arubano]], unda durante 19 ana ela a eherce diferente funcion entre otro projectleider na Recherche Samenwerkingsteam (RST), teamchef di e prome team di aresto di Aruba, hefe di districto San Nicolas y hefe na districto Oranjestad.<ref>{{citeer web|url=https://24ora.com/alvin-molina-a-subi-listi-mep/|titel=Alvin Molina |werk= |datum=16 april 2021|bezochtdatum=1 juli 2021}}</ref> NOTES Alvin Molina ta naci na Aruba y tin 47 aña di edad. El a studia na Colegio Arubano VWO, a sigui pa su estudio na Nederlandse Politie Academie na Appeldoorn y a regresa Aruba pa bira inspector di polis. Entretanto el a cumpli 20 aña como polis, semper den un posicion di maneho y strategia. Awor el a drenta arena politico y ta cla pa sirbi su pueblo atrobe, pero e biaha aki como parlamentario.<ref>https://24ora.com/polis-na-alvin-molina-dicidi-si-ta-para-cu-nos-of-contra-nos/ Polis na Alvin Molina: dicidi si ta para cu nos of contra nos!], 24ora.com, 22 di januari 2023.</ref> Den su prome salida, Alvin Molina a haya # 10 riba e lista di partido MEP. A participa den eleccion na juni 2021 y a logra no menos di 257 voto riba su nomber. Durante su campaña electoral, a dedica hopi atencion for di unda e mes ta bin, esta San Nicolas. Cu salida di Chris Romero for di lista, a bin espacio pa un politico nobo cu e conviccion pa trece cambio y di ta un bos pa e barionan pariba di brug. E semper a gusta e idea di sirbi su comunidad. El a hacie como polis y ora cu a resta tempo, el a hasta funda Kiwanis Club of San Nicolas, cu el a presidi te cu algun tempo pasa y cu awendia ainda ta un miembro activo. E echo cu Gabinete Wever-Croes a combina husticia y asuntonan social, ta haci e trabou poco mas facil p’e. Pasobra e ta domina ambos materia manera den su plant’i man y lo sa di tin un bista skerpi riba ambos maneho. Molina ta sinti cu mas tanto logra den arena social, menos trabou lo tin pa husticia. {{Appendix}} ---------- {{Infobox person | name = Jennifer Arends-Reyes | image = | caption = | term = 2013-presente | monarch = [[Rei Willem-Alexander]] | predecessor = | successor = | birth_date = {{date and age|1983|04|21}} | occupation = Miembro di Parlamento di [[Aruba]] | party = Partido Arubano di Pueblo (AVP) }} '''Jennifer Justine Arends-Reyes''' ([[Aruba]], [[21 di aprel|21 di april]] [[1983]]) ta un politico [[Aruba]]no. Desde oktober 2013 e ta miembro di [[Parlamento di Aruba]] na nomber di [[Arubaanse Volkspartij|AVP]]. Jennifer Arends is dochter van de Arubaanse onderwijzeres Ustica Quant en José Reyes, ondernemer afkomstig uit [[Colombia]].<ref>{{citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010640864:mpeg21:a0042|titel=Geboortebericht|werk=[[Amigoe]]|datum=22 april 1983|bezochtdatum=22 mei 2021}}</ref><ref name="Jennifer">{{citeer web|url=https://www.awemainta.com/newspapers/AM210419/offline/download.pdf|taal=pap|titel=“Abo lo ‘determina’ e rumbo di pais Aruba marcando bo voto cu ‘firmesa’”|werk=AweMainta|datum=19 april 2021|bezochtdatum=22 mei 2021}}</ref> Na haar middelbare schoolopleiding aan het [[Colegio Arubano]] vertrok zij in 2001 naar Nederland. Zij voltooide een HBO-opleiding aan de Fontys Lerarenopleiding in [[Tilburg]] en was na terugkeer op Aruba werkzaam als docent Engels aan het Colegio Arubano. Arends-Reyes zette haar eerste stappen in de politiek in 2013. In de [[statenverkiezingen Aruba 2013|verkiezingen van dat jaar]] stond zij twintigste op de AVP-lijst en behaalde 604 voorkeursstemmen. Zij werd statenlid. Bij de [[Statenverkiezingen Aruba 2017|statenverkiezingen in 2017]] wist zij haar statenzetel te behouden. In de AVP-fractie heeft zij de portefeuilles toerisme en onderwijs.<ref>{{citeer web|url=https://www.awemainta.com/newspapers/AM210512/offline/download.pdf|titel=Jennifer Arends-Reyes e candidata perfecto pa Enseñansa y Turismo|taal=pap|werk=Awemainta|datum=12 mei 2021|bezochtdatum=22 mei 2021}}</ref> Arends-Reyes is gehuwd en moeder van een dochter.<ref name="Jennifer"/> {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Arends-Reyes, Jennifer}} <nowiki> [[:Categorie:Arubaans politicus]] </nowiki> -------- Jennifer Arends is dochter van Ustica Quant en Fernando Reyes en groeide op in [[Oranjestad (Aruba)|Oranjestad]].<ref>{{citeer nieuwes|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010640864:mpeg21:a0042|titel=Geboortebericht|werk=[[Amigoe]]|datum=22 april 1983|bezochtdatum=15 mei 2021}}</ref> In 2001 voltooide zij haar middelbare schoolopleiding aan het [[Colegio Arubano]]. Hierna ging zij studeren vervolgde een HBO-opleiding aan de Fontys Lerarenopleiding Tilburg en ging werken als docent engels aan het [[Colegio Arubano]].......??. Eind oktober 2013 werd zij geïnstalleerd als lid van de [[Staten van Aruba]]. Zij heeft daar de portefeuille toerisme en onderwijs. Bij de [[statenverkiezingen Aruba 2013|verkiezingen voor de Staten in 2013]] stond Arends-Reyes twintigste op de lijst van de AVP. Ze haalde 604 voorkeursstemmen. Bij de [[Statenverkiezingen Aruba 2017|verkiezingen in 2017]] behield ze haar statenzetel. stond Arends-Reyes tiende op de lijst van de AVP. Ze haalde 588 voorkeursstemmen. Als statenlid richt zij haar aandacht op de dossiers onderwijs en toerisme. Jennifer ta cla pa un biaha mas asumi su responsabilidad cu un determinacion firme pa sigui traha pa pais Aruba. Jennifer Arends - Reyes ta yiu muher di e maestra Ustica Quant y e comerciante Jose Reyes. Mama di Charlotte Arends y casa di Ricky Arends. Jennifer mes a sigui e pasonan di su mama y ta docente di profesion den e materia di Ingles na Colegio Arubano, pesey Enseñansa y hubentud ta hopi serca di su curason y por bisa cu e ta carga e amor pa Enseñansa den su material genetico. For di 2013 Jennifer ta miembro di Parlamento y candidata riba e lista di e Partido di Pueblo Arubano, AVP. Als statenlid actief op de dossiers onderwijs en toerisme. Turismo ta un otro area cu Jennifer tin hopi pasion y afinidad pe, despues cu ela ser eligi como Presidente di comision di Turismo di Parlamento, durante Gabinete Mike Eman 2.<ref>{{citeer web|url=https://www.awemainta.com/newspapers/AM210419/offline/download.pdf|taal=pap|titel=“Abo lo ‘determina’ e rumbo di pais Aruba marcando bo voto cu ‘firmesa’”|werk=AweMainta|datum=19 april 2021|bezochtdatum=1 mei 2021}}</ref> Jennifer Arends-Reyes ta un nomber cu a bin ta hala hopi atencion ysimpatisante for di su entrada na 2013 riba elista di AVP. Sigur den su prome salida a haci un diferencia grandi den politica enfocando riba area di Educacion y Turismo.<ref>https://www.awemainta.com/newspapers/AM210512/offline/download.pdf|titel=Jennifer Arends-Reyes e candidata perfecto pa Enseñansa y Turismo|taal=pap|werk=Awemainta|datum=12 mei 2021|bezochtdatum=1 juni 2021</ref> For di su entrada na 2013 riba e puesto #20 ricibiendo mas di 600 voto riba su nomber, tabata un señal cla pa Jennifer y Aruba cu su carera politico tin un proposito y esey el a bin ta haci cu determinaciony firmesa. E motibo principal cu Jennifer a drenta politica ta pa haci un diferencia trahando p’e bienestar di Aruba. Pa Jennifer number riba lista nunca tabata un obstaculo den su caminda pa logra gana curason y sosten di su pueblo. E ta un persona luchador y fuerte. Na 2013 el a ocupa e puesto #20 y na 2017 el a subi na puesto #10 manteniendo asina su votadornan cu a kere semper den dje y den su trabao cu el a bin ta desplega desde 2013. Semper enfocando sumes riba e meta cu a drenta cun’e den politica, semper constructivo, cu energia positivo y activo den organisacion di su partido tambe. Pa cu eleccion venidero Jennifer kier a recorda tur hende cu #11 T’esun! Jennifer ta duna respet y oido na tur su votadornan cu ta crece cada dia y ta kere den su potencial. Jennifer tin e experiencia y tur e calidadnan pa continua cu sutrabaonan necesario pa enfoca riba Enseñansa, formacion di nos hobennan y tin un pasion grandi pa Turismo, cual ta nos pilar economico di mas importante. ---------------- E '''lista di partidonan politiko na Aruba''' ta duna un bista total di partidonan politiko na pais Aruba i su predesesor te ku 1986, esta teritorio insular di Aruba. Aruba konose un sistema di multiple partido, kual normalmente ta rekeri dos of mas partido politiko pa forma un gobierno. == Partidonan == === Ku representashon den Parlamento === Na ultimo eleccion dia 22 di september 2017 un kantidad di nuebe partido politiko a partisipa. E resultado di elekshon a saca cuater partido ku un of mas asiento den parlamento di Aruba. E sinko otro partido no tin representashon den parlamento arubano. ===Representa=== {| class="sortable wikitable" !rowspan=2 align="center"|Logo !rowspan=2 align="left"|[[Partido politiko]] !rowspan=2 align="left"|Abreviashon !rowspan=2 align="center"|Funda !rowspan=2 align="right"|Voortgekomen<br/>uit !rowspan=2|[[Lider di partido]] !rowspan=2|[[Asientonan]] |- |[[File:AVP Aruba logo 2017.jpg|50x50px]] |[[Partido di Pueblo Arubano]] |AVP |align="right"|1942 |Groep Eman |[[Mike Eman]] |align="right"|9 |- | |[[Movimiento Electoral di Pueblo]] |MEP |align="right"|1971 |[[Arubaanse Volkspartij|AVP]] (afsplitsing) en [[Union Nacional Arubano|UNA]] (voortzetting) |[[Evelyn Wever-Croes|Evelyna Wever-Croes]] |align="right"|9 |- |[[File:POR Aruba logo 2017.jpg|50x50px]] |[[Pueblo Orguyoso y Respeta]]<br/> |POR |align="right"|2016 |[[Arubaanse Volkspartij|AVP]] (afsplitsing) en fusie [[Partido Democracia Real]] |[[Otmar Oduber]] |align="right"|2 |- |[[File:RED Aruba logo 2017.jpg|50x50px]] |[[RED Democratico]] |RED |align="right"|2003 | |[[Ricardo Croes]] |align="right"|1 |} === Sin representashon den Parlamento === ------------- '''Evelyna Christina “Evelyn” Wever-Croes''', un hurista y fiscalista, naci dia 5 di december 1966, riba dia 17 di november 2017 a asumi e puesto di Minister Presidente di nos pais. El a bira e prome hende muhe pa encabesa gobernacion di pais Aruba, despues di Henny Eman, Nel Oduber y Mike Eman. El a participa den eleccion pa prome bes pa Partido Movimiento Electoral di Pueblo (MEP) na aña 2009 riba number 3 di e lista y a logra 1621 voto. Na aña 2011 el a asumi liderazgo di e partido cu su mesun omo a funda na 1971 y a bira e prome lider femenino di e partido, despues di defunto Betico Croes y Nel Oduber. Como lider den eleccion na aña 2013 el a logra 3396 voto individual, mientras den e ultimo eleccion na September 2017, aunke e partido a bay dilanti cu 2 asiento, toch e votonan individual no a aumenta tanto, pero tabata bon pa 3503 voto riba nomber di Evelyn Wever, cu ta representa un aumento di 3.15%. Den e ultimo eleccion, Evelyn Wever-Croes a kibra su mesun record di voto, ora el a redobla su votonan personal y a yega 7518 voto riba su nomber! mr. Evelyn Wever-Croes a studia ley na Universidad di Antias na aña 1985. Despues el a sigui pa Leiden, Hulanda, unda el a studia ley fiscal (Belastingrecht) te cu aña 1989. El a traha como Inspector di Impuesto di Aruba entre 1989 y 2003, trahando bou Gobierno di AVP y MEP. Ora di nombra director nobo, a scoge un otro persona riba dje, cu consecuencia cu Wever-Croes a opta pa sigui su carera profesional como Abogado y alabes Fiscalista na e oficina di abogadonan Croes, Wever & Tchong desde aña 2003 pa 2010, ora cu el a dedica completamente na politica. Evelyn Wever-Croes ta casa cu Kenneth Wever desde aña 1991 y ta mama di Claudine Wever, Christine Wever y Kevin Wever y ta wela di Trystan Wever. --- Evelyn ta yiu di Mechy y Dick. Mechy a traha den enseñansa. Ultimo añanan Mechy ta dedica na musica y e Coro Crystal, cu por cierto ta cuminsa bek despues di a tuma un pausa. Dick ta abogado pa casi 55 aña, na e momento aki e abogado cu mas aña di experiencia na Aruba.<ref>[https://24ora.com/cera-conoci-un-poco-mas-di-cerca-cu-evelyn-wever-croes/ CERA CONOCI UN POCO MAS DI CERCA CU EVELYN WEVER-CROES], 24ora.com (20 september 2021)</ref> Evelyn a cuminsa studia medicina na Costa Rica despues cu el a caba su VWO na Colegio Arubano cu 17 aña. Pero lihe el a realisa cu su pasion no ta den medicina sino riba e area legal y asina a cambia di estudio, siguiendo pasonan di su tata y a specialisa den ley fiscal (belasting). Evelyn a obtene su titulo di “Meester in het Fiscaal Recht” na edad di apenas 22 aña na Rijksuniversiteit Leiden y a bolbe Aruba mesora pa cuminsa cu su carera profesional na aña 1989. El a traha 13 aña na Departamento di Impuesto, 9 aña como hefe di e departamento. Na aña 2003 Evelyn a haci e cambio pa sector priva y a traha 7 aña como consehero di belasting y como abogado. Su experticio riba tereno di belasting semper el a traspasa pa otro y a duna varios curso riba e tereno aki, siguiendo pasonan di su mama. Na aña 2009, riba invitacion di lider di MEP di e tempo ey, Nel Oduber y riba insistencia di su omo Rudy Croes, Evelyn a subi lista di MEP y a wordo scogi cu voto preferencial den Parlamento di Aruba. Na aña 2011, durante un Congreso di Partido, a eligi Evelyn como Lider di MEP c’un gran mayoria di voto. Asina Evelyn a bira e di tres lider di partido MEP despues di fundador Betico Croes, den feliz memoria, y Nel Oduber. E prome lider femenino di partido MEP. Despues di eleccion 2013, Evelyn a keda eligi un biaha mas cu voto preferencial den Parlamento. Asina a completa un trayectorio di 8 aña den Parlamento. Den eleccion 2017 partido MEP a crece na 9 asiento pero no a sali e partido mas grandi. Sinembargo e partido mas grandi no kier a forma un coalicion. E ora, a bay over na nombra Evelyn fomo formador. Dia 17 november 2017 Evelyn a huramenta como e prome Minister presidente femenino di Aruba y a ocupa e funcion ey te cu awe. El a enfrenta hopi reto y sin duda esun mas grandi tabata e crisis di Covid-19. Evelyn a demostra liderazgo firme combina cu empatia, husto e liderazgo cu Aruba tin mester. Dia 30 di maart 2021, el a baha gobierno despues cu e partner den coalicion, POR, a hay’e involucra den un investigacion penal. Eleccion dia 25 di juni 2021 a duna e resultado desea pa Evelyn: victoria pa su partido MEP. No solamente el a haci di MEP e partido mas grandi bek, sino el a bira e votegetter di pais Aruba cu 7.518 voto. Un biaha mas ta nombra Evelyn como formador y despues di un proceso di formacion extenso, den cual a reuni cu 115 stakeholder, a forma un coalicion cu partido RAIZ. Awe nos ta bay mira su huramentacion como Minister President den Gabinete Wever-Croes II. {{Appendix}} ---------------------------------- == MAS == '''Movimiento Arubano Soberano''' (''Nederlands'': Arubaanse Souvereine Beweging), kortweg MAS, is een [[Aruba]]anse politieke partij. De partij werd opgericht op 17 september 2015 door Holmo Henriquez, ondernemer, die tevens partijleider werd. De partij is voorstander dat de burger meer macht toekomt, ongeacht wie het land bestuurt.<ref>{{citeer web|url=https://www.bondia.com/movimiento-arubano-soberanomas/|taal=pap|titel=Movimiento Arubano Soberano MAS|datum=29 april 2017|bezochtdatum=23 april 2021}}</ref> Zij debuteerde in de [[Statenverkiezingen Aruba 2017|verkiezingen van 2017]]. Bij de voorverkiezing haalde de partij de vereiste drempel van 551 steunverklaringen; dit aantal werd echter bij de stemming bijna gehalveerd tot 287 stemmen. Met deze uitslag bleef de partij buiten het parlement en gaf Henriquez te kennen af te willen zien van de politiek. Op 21 april 2021 werd hij als politiek leider opgevolgd door [[Marisol Lopez-Tromp]], voormalig minister namens de [[Pueblo Orguyoso y Respeta|POR]].<ref>{{cite web|url=https://nederlands.24ora.com/2021/04/22/marisol-lopez-tromp-lijsttrekker-mas/|titel=Marisol Lopez-Tromp lijsttrekker MAS|werk=24ora.com|datum=22 april 2021|bezochtdatum=22 april 2021}}</ref> De partij is sedert april 2021 in handen van Marisol Lopez-Tromp. <ref>{{citeer web|url=https://www.bondia.com/movimiento-arubano-soberanomas/|taal=pap|titel=Movimiento Arubano Soberano MAS|datum=29 april 2017|bezochtdatum=23 april 2021}}</ref> MAS – E vision pa un Arubano soberano E partido aki a wordo riba 17 di september 2015 y formalisa december aña pasa. Lider di partido MAS, Holmo Henriquez: “Nos vision ta pa un Arubano soberano. Den e sentido cu cada ciudadano mester ta independiente di e gobierno cu ta sinta, no ta importa cua e ta.” E ta sigui bisa cu ta e gobernacionnan di pasado a contribui pa haci nos pueblo dependiente di e gobierno cu ta sinta. “Y ta p’esey awe no tin un oportunidad igual pa nos co ciudadanonan. Nos a lanta e partido aki pa pone e poder soberano bek den man di e pueblo.” Sr. Henriquez ta haya cu ta e pueblo cu tin e poder den e pais cu ta determina ta ken of cua partido lo bay goberna. Pues pa e motibo aki e ta bisa cu mester cumpli cu e deseo di pueblo. “Aña aden y aña afo, eleccion ta bin y eleccion ta bay, anto bo ta haya e mesun dos sistema di partido cu a goberna. Nan a campaña un cos y goberna totalmente diferente. Semper pueblo a wordo gaña cu e tipo di gobernacion cu nan a campaña cu ne. Nos partido no ta bay haci promesanan falso pero mas cumpli cu nos palabra pa sirbi e miho interes di e pueblo Arubano.” Creando lidernan pa Aruba Partido MAS ta trahando riba yega na 29 candidato. Sr. Henriquez ta conta nos cu den nan structura nan tin espacio pa te hasta esnan cu ta studiantenan na universidad cu por subi un lista politico. Cu nan por forma parti di un lista politico pa gara e experiencia den politica. “Nos partido ta structura di tal forma cu ta crea lidernan pa nos pais den futuro. No ta cuestion cu solamente un persona ta bira lider pa 30 aña of e mesun famia ta keda den poder. Nos a conoce e efecto di esaki pa 31 aña di status aparte.” E ta sigui elabora: “Akinan nos tin cu crea lidernan pa nos pais y mester di bin cambionan den gobernacion pa cu nan maneho y no keda dependiente di un gobierno. Esaki ta pa siña nos pueblo pa e tin un opinion mas obhetivo en bes di uno manipula door di e partidonan tradicional cu a crece basa riba fanatismo.” Preparando fuerte pa campaña Sr. Henriquez ta bisa cu nan ta bay ta habriendo nan prome cas di partido na Playa hopi pronto y un otro na San Nicolas tambe. E ta splica nos cu nan lo tene pueblo pendiente di esey. “Ta bay tin actividadnan di cual lo ta informativo tambe pa e ora pueblo por conoce cada un di e candidatonan. Pa tambe dialoga cu nan riba e puntonan cu pueblo ta haya importante pa nos pone mas atencion riba dje. Y pa por trece e mehoracion pa e interes di e pueblo y no solamente tende algo y lubida riba dje despues.” Confiansa di pueblo Sr. Henriquez ta splica cu e ta haya cu nos partidonan tradicional na Aruba a haci un bon trabao den gana y kibra e confiansa di pueblo. “P’esey awendia bo ta haya cu hende no tin interes den drenta politica pa lucha pa nan pueblo y di dos bo ta haya cu e pueblo ta remarca cu tur partido of politico ta mesun cos. Ta nos politiconan mes a crea un mal nomber pa politica.” E ta conclui cu politica no ta pa sirbi e politico pero mas bien pa sirbi e pueblo. “Door cu nan a crea e mal nomber pa politica, esey ta e desafio cu tur partido y politico nobo ta enfrenta. Pasobra bo tin cu bay gana e confiansa di pueblo bek. Un confiansa cu e partidonan existente a kibra pa decadanan caba. E manera cu nos tin cu haci e ta pa informa y ta sincero cu e pueblo. E sinceridad y honestidad di e politico mester refleha pasobra sino bo no ta gana confiansa di ningun hende.” {{Appendix}} <nowiki> [[Category:Aruba]] </nowiki> * Holmo Henriquez ORANJESTAD — Met ingang van gisteren werd de heer Holmo Henriquez door het bestuurscollege van de telefoondienst overgeplaatst naar de Arubaanse voorlichtingsdienst. De heer Holmo Henriquez was de afgelopen vier jaren als boekhouder werkzaam bij de telefoondienst en trad tijdens het verlof van de heer C. Wever als administrateur van deze dienst OP. De heer Holmo Henriquez behoorde tot kort voor de eilandsraadverkiezingen tot de jongeren in do PPA, die verandering' van het beleid wensten. Hij ging naar de AVP over omdat volgens hem de leider van de PPA zich niet aan zijn beloften zou hebben gehouden.<ref>{{citeer web |url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463798:mpeg21:pdf|titel=Holmo Henriquez naar AVD|werk=[[Amigoe]]|datum=12 december 1967|bezochtdatum=24 april 2021}}</ref> Voor de verkiezingen van 1967 brank hij met de PPA. Bij statenverkiezingen in 1969 nr. 14 op de AVP-combinatielijst. In 1973 AVP-kandidaat en bestuurslid. Holmo Henriquez cu antes tabata liga cu MEP, pero despues a lanta su propio partido, a indica na fuentenan cercano, cu e ta cla pa bay eleccion di 25 di Juni 2021. Su idealnan pa traha pa progreso di Aruba keto bay ta den su curazon. Pero un desaroyo nobo a presenta e siman aki, ora cu aparentemente ex-Ministro Drs. Marisol Lopez-Tromp a acerca Partido MAS y despues di negociacionnan, Partijraad a duna OK pa nan haci Marisol bira nan lider pa Eleccion 2021.<ref>{{citeer web|url=https://diario.aw/2021/04/marisol-lopez-tromp-a-bira-lider-di-partido-mas/|titel= |werk=Diario.com|datum=23 april 2021|bezochtdatum=24 april 2021}}</ref> Holmo Henriquez a funda Movimiento Arubano Soberano (MAS) dia 17 di semptember 2015 y formalisa na december 2016. Lider desde su fundacion ta Holmo Henriquez. Nan a participa un solo biaha na eleccion, na september 2017 y a logra 287 voto. E cantidad di votonan ey ta practicamente mitad di e cantidad na a haya como firma di sosten, cu tabata 551 firma. Ideologia di partido MAS ta kibrando barera y creando futuro. ------------------------ ==Lopez-Tromp== Lopez-Tromp ta huramenta dia 28 di januari 2020 como minister di Desaroyo Teritorial, Infrastructura y Medio Ambiente despues di e retiro di [[Otmar Oduber]] dia 12 di december 2019. Despues di cuater luna den funcion partido POR ta exigi su retiro foi gabinete y foi partido pa mas tarda dia 8 di juni, alegando falta di confiansa den su funcionamento.<ref>[https://www.noticiacla.com/news/19526 Partido POR ta exigi retiro di su mesun minister Lopez Tromp], NoticiaCla, 5 juni 2020</ref> Despues cu Lopez a nenga pa retira y a continua como minister sin partido ta haci un intento di mediacion, pero sin resultado. A raiz di un situacion ku a escala ministerraad di Aruba ta dicidi di kita su cartera entrante 25 di juli 2020.<ref>[https://knipselkrant-curacao.com/pb-hoe-aruba-met-de-covid-crises-en-coalitie-crisis-omgaat/ Hoe Aruba met de Covid crises en coalitie crisis omgaat], Gabinete Wever-Croes, 26 juli 2020</ref> Dia 31 di juli Parlamento di Aruba ta convoca un reunion riba peticion di e dos parlamentario di POR y e lidernan de fraccion di MEP y RED pa debati un mocion di desconfiansa. E reunion aki ta keda suspendi despues cu Lopez y POR ta bay di acuerdo cu un intento nobo di mediacion por medio di minister-presidente [[Evelyn Wever-Croes]].<ref>[https://antilliaansdagblad.com/aruba/22017-regering-aruba-probeert-scherven-te-lijmen Regering Aruba probeert scherven te lijmen], Antilliaans Dagblad, 2 augustus 2020</ref> Cu e retiro di [[Otmar Oduber]] como ministro dia 12 di december 2019, Lopez-Tromp ta keda apunta como su sucesor den Gabinete Wever-Croes y ta huramenta dia 28 di januari 2020. Apenas cuater luna despues partido POR ta exigi su retiro foi gabinete y foi partido no mas tarda cu 8 di juni pa motivo di falta di confiansa den su funcionamento.<ref>[https://www.noticiacla.com/news/19526 Partido POR ta exigi retiro di su mesun minister Lopez Tromp], NoticiaCla, 5 juni 2020</ref> Despues cu Lopez a nenga pa retira y a continua como minister sin partido ta haci intento pa intermedia pero sin resultado. A raiz di un situacion ku a escala ministerraad di Aruba ta dicidi di kita su cartera entrante 25 di juli 2020.<ref>[https://knipselkrant-curacao.com/pb-hoe-aruba-met-de-covid-crises-en-coalitie-crisis-omgaat/ Hoe Aruba met de Covid crises en coalitie crisis omgaat], Gabinete Wever-Croes, 26 juli 2020</ref> Parlamento di Aruba ta convoca un reunion dia 31 di juli riba peticion di e dos parlamentarionan di POR y e lidernan de fraccion di MEP y RED pa debati un mocion di desconfiansa. E reunion aki ta keda suspendi despues cu Lopez y partido POR ta bay di acuerdo pa un intento nobo di mediacion via minister-presidente Evelyn Wever-Croes.<ref>[https://antilliaansdagblad.com/aruba/22017-regering-aruba-probeert-scherven-te-lijmen Regering Aruba probeert scherven te lijmen], Antilliaans Dagblad, 2 augustus 2020</ref> Nadat zij geen reden zag om op te stappen en aanbleef als partijloze bewindsvrouw werd [[conflictbemiddeling|mediation]] ondernomen zonder enig resultaat. Hierop besloot de Arubaanse [[ministerraad]] haar ingaande 25 juli haar portefeuilles te ontnemen en haar als minister zonder portefeuille specifieke taken toe te wijzen.<ref>{{Citeer web|url=https://knipselkrant-curacao.com/pb-hoe-aruba-met-de-covid-crises-en-coalitie-crisis-omgaat/|werk=Kabinet Wever-Croes|titel=Hoe Aruba met de Covid crises en coalitie crisis omgaat|datum=26 juli 2020|bezochtdatum=3 augustus 2020}}</ref> Op verzoek van twee POR-parlementariërs en de fractieleiders van de regeringspartijen MEP en [[RED Democratico|RED]] vond op 31 juli een [[Staten van Aruba|statenvergadering]] plaats om te debatteren over een motie van wantrouwen. De vergadering werd tussentijds geschorst nadat Lopez en POR instemden met een nieuwe bemiddelingspoging door de minister-president [[Evelyn Wever-Croes]].<ref>{{Citeer web|url=https://antilliaansdagblad.com/aruba/22017-regering-aruba-probeert-scherven-te-lijmen|werk=[[Antilliaans Dagblad]]|titel=Regering Aruba probeert scherven te lijmen|datum=2 augustus 2020|bezochtdatum=3 augustus 2020}}</ref> Lopez-Tromp zag geen reden om op te stappen en bleef aan als partijloze bewindsvrouw. Nadat een hierna ondernomen bemiddelingspoging tussen partijen op niets was uitgelopen besloot de [[ministerraad]] op vrijdag 26? juli haar haar portefeuilles te ontnemen. Op verzoek van twee POR-parlementariers en de fractieleiders van de regeringspartijen MEP en RED kwam op 31 juli de staten bijeen om te debatteren over het opzeggen van het vertrouwen / een motie van wantrouwen. Nadat Lopez het woord had gevoerd in de eerste ronde werd de vergadering op verzoek van de POR geschorst teneinde ruimte te bieden voor een nieuwe bemiddelingspoging door de minister-president Evelyn Wever-Croes. {{Appendix}} -------------- '''Apolonio (Pooy) Werleman''' (☆ [[18 di aprel|18 di april]] [[1924]] na [[Aruba]] - † ?? ) tabata un politico Arubano. Condecorado mas halto na Santa Cruz.'Amistad, mei 1974 Apolonio (Pooy) WERLEMAN, a nace na Aruba, 18 di april 1924. El a atende Maria School di Santa Cruz, despues a haya su MULO Diploma na St. Dominicus College di Oranjestad. El tin diploma di LO Engels, y Diploma como Traductor Juramentá pa Hulandes-Ingles, v.v. Tambe el a obtene tres certificado den Accounting for di La Salle Extension University. Pooy a drenta politica na 1949 na cual anja pa promer bez el tabata ariba lista di UNA pa eleccion di Staten. Na Juni 1951 el a cuminza funciona como Miembro di Eilandsraad, di Aruba pa UNA. Desde fundacion di MEP, e ta representante di MEP den Eilandsraad, hasta la fecha sin interrupcion. Pooy tabata miembro di Staten pa UNA for di December 1954 te September 1958 y despues for di September 1958 te September 1962, y pa ultimo bez for di September 1966 te Juli 1968, en total 9 anja y mei. Durante firmamento di Statuut na Ridderzaal na Den Haag ariba 15 december 1954, Pooy tabata un representante di Antillas hunto cu Sres. Dr. Da Costa Gomez, Juan Enrique Irausquin y C. A. (Shon A) Eman tur di feliz memoria. El ta miembro di Colegio di Colectant di Santa Cruz desde 1950, y ta un Fundador y miembro di Parochieraad di Sta. Cruz. Tambe el ta miembro di jki4tuzvvy6f9wcfbkuxjlkpoj3qqw5 2 11115 192336 192335 2026-05-31T12:02:45Z Caribiana 8320 192336 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ {{ABW}} caya nombra pa hende: Caya Dick Cooper - Caya Jose Geerman - Caya Charlie Brouns Sr. - Caya Y.A. (Lord Boxoe) Illidge - Caya Pio Coffie - Caya Enrique Vorst - Sylvia A. Godettstraat - Caya Captain R. Rodger - Caya Lolita E. Euson - Caya Federico Maduro (Balashi) - Caya Juan Werlemen (Cashero) - Caya Juancho Kock (ex-Karawarastraat na Dakota) - Avenida Milio Croes (ex-Fergusonstraat) - Caya Dr. J.R. (Coco) Arends (Sero Blanco) - Bario Dr. Dussenbroek - Caya Ing. Roland H. Lacle - Caya Rufo Wever (Klip/Mon Plaisir) * pending: [[Parkietenbos]] - [[Cunucu Arikok]] - [[Blackstone Beach]] (full review needed) - [[Bushiribana]] - [[Renaissance Island]] - [[Hadicurari]] - [[Zeewijk]] - [[Sero Plat]] - [[Guadirikiri]] - [[Cueba di Fontein]] - [[Cueba di Huliba]] - [[De Palm Island]] - [[Isla di Oro]] - [[Eagle]] (bario) - [[Arashi]] - [[Plantashi Prins]] - [[Boca Prins]] - [[Dos Playa]] * bario di San Nicolas: [[Lagoville]] - Kustbatterij - [[Rooi Congo]] - [[Pedro Mosa]] - [[Esso Heights]] *uitbreiding [[Tanki Flip]] zie de.wiki - zie en.wiki voor [[Mangel Halto]] - [[Ayo]] - [[Catiri]] - [[Alto Vista]] * Roberto G. Croes, [https://designrr.page/?id=499490&token=3435984651&type=FP&h=5688&fbclid=IwY2xjawSD5lhleHRuA2FlbQIxMABicmlkETFoNVhmY1g2T1NuSml5cFhWc3J0YwZhcHBfaWQQMjIyMDM5MTc4ODIwMDg5MgABHlKyG1hj55NGijsU4jWBM9buhkFVlBqvV5G5EPkBOXLazF4nFZ-4bTq-kTSR_aem_r4VExioZnv6pqBz0zQl6Eg Origen di nombernan di bario y sitio na Aruba] ------------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais| variante= a | tipo = Caya | nomber = Caya Jose Geerman | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 2 | caption_align = center | image1 = | caption1 = | image2 = | caption2 = | footer = | footer_align = center }} | area = | poblacion = 2.282 | censo = 2020 | densidad = | pais = {{ABW}} | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[Regionnan di Aruba|San Nicolas Noord]] | tipo_subdivision_adm = Zona | subdivision_adm = | zoom = 13 }} Caya Jose Geerman ta un caya prinsipal na Aruba, situá den e parti nort di San Nicolas. E ta forma un ruta importante ku ta konektá diferente barionan den e region, inkluyendo Rooi Congo i Brasil. E caya tabata anteriormente yamá Congoweg, pero a wordu renombrá despues di 1986 pa honra Jose Geerman, un polítiko prominente di San Nicolas, despues ku Aruba a haña su Status Aparte. Trayekto i importansia Caya Jose Geerman ta krusá varios bario den e region di San Nicolas-Noord i ta sirbi komo un di e rutanan prinsipal pa tráfiko lokal. E ta konektá e parti noordoost di San Nicolas ku otro área residencial i ta duna akses na varios cayanan sekundario. Historia Den añanan 1960, e área rond di Caya Jose Geerman a pasa pa un periodo di rápido desaroyo urbano. Durante e tempu aki, varios proyekto di konstrukshon a tuma lugá, inkluyendo skolnan i bario residencial nobo. Na 1995, e caya a wordu oficialmente renombrá for di Congoweg pa Caya Jose Geerman. E cambio di nòmber tabata parti di un proseso mas amplio di renombramentu di cayanan na Aruba pa honra figuronan lokal despues di introdukshon di Status Aparte. Desaroyo i infrastruktura Durante e mitar di siglo 20, e caya a wordu renobá i mehorá, inkluyendo asfaltamentu i konstrukshon di trottoir. E área tambe a mira establecimiento di institushonnan importante, manera skolnan di enseñansa profesional i edifisionan relijioso. == Mira tambe == San Nicolas Rooi Congo Brasil (Aruba) {{Imagen anota |image=BNADIGWERBATAARUBA 0009.jpg |image-width=2000 |image-left= -360 |image-top=-575 |width=270 |height=270 |float=left |annotations=<!-- bashi of no, e parameter aki mester ta inclui--> |caption=Mapa di Werbata ta menciona Rooi Congo (1912). }} == Localisacion y infrastructura == {{Appendix}} [[Kategoria:Luga na Aruba]] ----------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais| variante= a | tipo = Bario | nomber = De Bruynewijk | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 2 | caption_align = center | image1 = Welcome to the Coastal Battery!.jpg | caption1 = | image2 = Cannon tracks at Coastal Battery, Aruba.jpg | caption2 = | footer = Ruinanan di kustbatterij | footer_align = center }} | area = | poblacion = 1.745 | censo = 2020 | densidad = | pais = {{ABW}} | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[Regionnan di Aruba|Savaneta]] | tipo_subdivision_adm = Zona | subdivision_adm = De Bruynewijk | zoom = 13 }} '''Kustbatterij''' ta un zona ku ta forma parti di Juwana Morto na Aruba, den region di San Nicolas Noord. Na 1 di yanüari 2020, e área tabatin un poblashon di 1.188 habitante, di cual 555 muhe i 633 hòmber. Den e zona ta lokalisa e monumento di guera di Kustbatterij. Historia E zona di Kustbatterij a ricibi su nomber durante World War II, ora a konstrui un bateria kostal riba un elevashon den augustus 1940. E lokashon tabata strategiko, siendo un di e puntonan mas haltu den e parti pariba di e isla, ku bista riba e refineria di Lago Oil and Transport Company i riba kosta. E instalashon militar tabata tin komo meta pa defendé e refineria, ku tabata di gran importansia pa e Aliadonan pa motibu di produccion di combustibel di aviashon. Pa e motibu ey, Aruba a bira un meta potensial pa atakenan di submarinonan aleman. E instalashon militar tabata tin komo meta pa defendé e refineria, ku tabata di gran importansia pa e Aliadonan pa motibu di produccion di combustibel di aviashon. Pa e motibu ey, Aruba a bira un meta potensial pa atakenan di submarinonan aleman. E kompleks tabata konsistí di tres posishon di kanon, un puesto di mando i varios edifisionan pa alojamento di soldaatnan. Tambe tabatin fasilidatnan manera un reservorio di awa. Kada posishon di arma tabata monta riba un fundeshi di beton i staal i prepará pa kanonnan ku por a kubri un gran distansia, inkluyendo parti di e isla mes. E bateria nunka no a wòrdu usa den combate, ni sikiera durante e atake di submarinonan aleman riba San Nicolas den febrüari 1942. Na 24 di oktober 1942, Prince Bernhard of the Netherlands a hasi un bishita oficial na e kustbatterij. Despues di guera, e instalashon militar a wòrdu abandoná i e área a wòrdu limpiá parcialmente. Restonan di bunker i posishonnan di arma a keda presente i posteriormente a wòrdu protehá komo patrimonio historiko. Awe, e lugá ta rekonosí komo un monumento di guera (ID 04-003) i ta wòrdu maneha pa Monumentenfonds Aruba. == Descripcion == Kustbatterij ta un zona principalmente residensial, ku desaroyo urbano rond di e sitio historiko. Den e área tin varios caya i bario chikí. E kaminda prinsipal den e zona ta Diamantbergweg, ku ta konektá Juwana Morto ku Rooi Hundo. Otro cayanan inkluí Weg Kustbatterij, Kleine Bergweg i Grote Bergweg. Den Weg Kustbatterij ta situa Colegio Nigel Matthew. Barionan den cercania ta Standardville i Rooi Hundo. == Literatura == * [[Johan Hartog|Hartog, Johan]], [https://archive.org/details/BNA-DIG-HARTOG-KUSTBATTERIJ/page/n4/mode/1up Juwana Morto Kustbatterij Aruba], De Walburg Pers (1987) {{Appendix}} [[:Kategoria:Luga na Aruba]] ----------- '''Kustbatterij''' ta un zona cu ta forma parti di [[Juwana Morto]] na Aruba, den [[Regionnan di Aruba|region di San Nicolas Noord]]. Dia 1 di januari 2020, e area aki tabatin un poblacion di 1.188 habitante, dividi entre 555 muhe y 633 homber. Den e zona ta localisa un monumento di guera. == Historia == E zona di Kustbatterij a ricibi su nomber durante e [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]] ora a construi un kustbatterij riba un elevacion na augustus 1940. Op Juana Morto, het hoogste punt van het oostelijk deel van het eiland, werd een kustbatterij gebouwd met uitzicht over de raffinaderij en over de Noord- en Westkust. * De kustbatterij is een erkend oorlogsmonument (ID 04-003). Cañonnan pisa tabata staciona aki pa defende e refineria di Lago. Despues di guera, e área a wòrdu limpia, lagando atras e luganan di arma y bunkernan, ku awor a wòrdu deklará un monumento protehá. * Op 24 october 1942 bracht Prins Bernhard een bezichtigingsbezoek aan de kustbatterij.<ref>Naar Aruba.. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 22-10-1942, p. 2. Geraadpleegd op Delpher op 28-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987278:mpeg21:p002</ref> * het bouwen van een onderofficiersverblijf bij de kustbatterij op Aruba<ref>Advertentie Aanbesteding. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 01-03-1944, p. 2. Geraadpleegd op Delpher op 28-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010403042:mpeg21:p002</ref> * Aan de N.V. Bouwmaatschappij Aruba is de gunning verleend van de bouw van een betonnen waterreservoir op St. Nicolaas nabij de kustbatterij.<ref>ARUBA AANBESTEDING.. "Amigoe di Curacao". Willemstad, 24-11-1948. Geraadpleegd op Delpher op 28-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000210652:mpeg21:p002</ref> * Op 17 mei 1940 werd proefgeschoten, in augustus 1940 kwam de kustbatterij Juwana Morto gereed voor direct vuur, in augustus 1941 ook voor nachtelijke actie. De Kustbatterij van Juwana Morto is nimmer in actie geweest, ook niet bij de directe aanval van de Duitsers op de raffinaderij in de nacht van 15 op 16 februari 1942, toen enige tankschepen verloren gingen.<ref>{{citeer web|auteur= [[Johan Hartog]]| titel=Batterijen beschermden de eilanden gedurende Tweede Wereldoorlog|werk=[[Amigoe]]|datum=1990-08-25|bezochtdatum=2026-05-28|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010641593:mpeg21:p020}}</ref> Kada un di e tres posishonnan di arma tabata para riba fundeshi di staal i beton. Kada un tabata montá pa un kañon di kaliber 19.2 ku por a drai 360 grado, ku un alkanse di 18.5 kilometer. Oranjestad y su haf tabata den alcance tambe. E cañonnan a haya e nombernan Betsy, Jopie y Beppie door di e soldaatnan, miembronan di Ehercito Boluntario Aruba. E bateria kostal di Juwana Morto nunka no a tira un tiru pa defendé e área, ni sikiera ora ku haf di San Nicolas i Refineria di Lago a wòrdu ataká pa un U-boat aleman na febrüari di 1942. Tankeronan di lago a wòrdu sendé na kandela, kousando huma i kandela pa stroba e bista for di e puesto di mando.<ref>[https://monumentenfondsaruba.org/juwana-morto-coastal-battery-1940/ Juwana Morto Coastal Battery * 1940], [[Monumentenfonds Aruba|SMFA]]</ref> hartog: Mken koos deze plaats vanwege het uitzicht naar twee zijden. En ook als besefte men dat de munitiemagazijnen e.d. in de rotsgrond uitgehouwen moesten worden, de kustbatterij zelf kon men bovengronds bouwen, want van zee u8it viel de kustbatterij toch in het niet bij de van zee uit royaal zichtbare raffinaderij. De batterij lag hoog zodat men over de schoorstenen van de raffinaderij heen kon schieten. Het complex op Aruba, gebouwd in 1940, bestond uit 3 geschutsopstellingen, een commandopost en enkele gebouwen voor onderdak van de kleine 100 mensen die er gelegerd waren. Ook waterreservoir. Een interessant stukje militair erfgoed van Aruba. Aruba speelde een cruciale rol in de Tweede Wereldoorlog vanwege de aanwezigheid van de Lago Raffinaderij, waar de kerosine voor de geallieerden werd geproduceerd. E kustbatterij a wordo construi na augustus 1940. E instalacion militar su obhetivo strategico tabata pa proteha e refineria di petroleo di Lago na San Nicolas cu tabata existi e tempo ey contra atakenan di Alemania durante Segunda Guera Mundial. importancia strategico: debi na e produccion halto di combustibel di aviacion pa e Aliadonan, e refineria di Lago tabata di vital importancia durante Segunda Guera Mundial. Komo resultado, e isla a bira un meta prinsipal pa U-boatnan Aleman. Lugá: E kustbatterij tabata situá riba e punto stratégikamente mas haltu di e parti ost di e isla, den cercania di San Nicolas. Esaki a ofresé un bista perfekto di e refineria i lama. Diseño: E liña defensivo tabata konsistí di un bunker di puesto di mando (commandopostbunker) i tres lugá di arma posishoná espasiá (geschutsemplacementen) cu un distancia di mas o ménos 50 meter for di otro. Restonan: E ruinanan di e post di comando y e cambernan di arma (geschutskamers) ainda por wordo haya awe rond di Weg Kustbatterij na San Nicolas y ta wordo maneha pa [[Monumentenfonds Aruba]]. == Descripcion == Den e zona di Kustbatterij, rond di e ruinanan militar, tin varios caya cu casnan residencial. E area ta wordo cruza pa un caya largo Diamantbergweg, cu ta conecta Juwana Morto cu Rooi Hundo. Otro cayanan conoci ta: Weg Kustbatterij, Kustbatterij, Kleine Bergweg y Grote Bergweg. Na Weg Kustbatterij ta situa un scol secundario, Colegio Nigel Matthew. Barionan den cercania ta: [[Standardville]] y Rooi Hundo. == Literatura == * [[Johan Hartog|Hartog, Johan]], [https://archive.org/details/BNA-DIG-HARTOG-KUSTBATTERIJ/page/n4/mode/1up Juwana Morto Kustbatterij Aruba], De Walburg Pers (1987) {{Appendix}} [[:Kategoria:Luga na Aruba]] ---------------- Kustbatterij (monumento) E Kustbatterij di Juwana Morto ta un monumento di guera situá na Aruba, den e área di Juwana Morto, serka San Nicolas. E ta un resto di un instalashon militar ku a wòrdu konstrui durante Segunda Guera Mundial pa defendé e refineria di petroleo di Lago. E sitio ta oficialmente rekonosí komo monumento di guera (ID 04-003) i ta wòrdu protehá komo parti di patrimonio historiko di Aruba. == Historia == E bateria di artileria a wordo construi na augustus 1940, riba un elevacion strategico den e parti pariba di e isla. E localisacion a wordo skohe pa su bista amplio riba e refineria Lago na [[San Nicolas]] y riba lama, ku tabata di importansia vital pa e Aliadonan durante Segunda Guera Mundial. E refineria di Lago tabata produci gran kantidat di combustibel di aviashon, loke a haci Aruba un punto strategiko i un posible meta pa atakenan di submarinonan aleman. Na 17 di mei 1940, a hasi prueba di tiramentu ku e kanonnan. Na augustus 1940, e bateria tabata kla pa uso den operashonnan di dia, i na augustus 1941 tambe pa operashonnan di anochi. Na 24 di oktober 1942, Prins Bernhard di Hulanda a bishitá e kustbatterij komo parti di un bishita oficial na e isla. A pesar di su importansia militar, e kustbatterij nunka no a wòrdu usa den combate, ni sikiera durante e atake di submarinonan aleman riba e refineria i haf di San Nicolas den febrüari 1942. == Descripcion == E kompleks militar tabata konsistí di: Tres posishon di kanon (geschutsopstellingen) Un bunker di puesto di mando Edifisionan pa alojamento di aproximadamente 100 soldaat Un reservorio di awa i otro fasilidatnan di sosten Kada posishon di arma tabata konstrui riba un fundeshi di beton i staal. E kanonnan tabata di kaliber 19.2 cm, ku por a bira 360 grado i tabatin un alkanse di mas o ménos 18,5 kilometer. Segun testimonio di soldaatnan, e tres kanon a ricibi nòmber informal: Betsy, Jopie i Beppie. E diseño di e bateria a tene kuenta ku e topografia di e terreno. E kanonnan tabata situá asina ku nan por tira por encima di e refineria, aprovechando e alturanan natural di e área. == Despues di guera y estado actual == Despues di 1945, e instalashon militar a wòrdu abandoná. Parti di e área a wòrdu limpiá, pero e strukturanan prinsipal, manera bunker i fundashonnan di kanon, a keda presente. Awendia, e restonan di e kustbatterij ainda por wòrdu mira den e paisahe rond di Weg Kustbatterij. E sitio ta wòrdu maneha i protehá komo patrimonio cultural, i ta forma un testimonio importante di e papel di Aruba durante Segunda Guera Mundial. E monumento ta un di e pokonan strukturanan militar di e periodo aki cu a sobrebibí na e isla. ---------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | variante= a | tipo = Region | nomber = San Nicolas-Noord | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 1/2 | caption_align = center | image1 = Aruba-Regionen.png | caption1 = San Nicolas Noord ta region 7 | image2 = | caption2 = | image3 = | caption3 = }} | area = | poblacion = | censo = 2020 | densidad = | descripcion = | pais = {{ABW}} | zoom = 13 }} '''San Nicolas-Noord''', oficialmente Sint Nicolaas Noord, ta un di e ocho [[Regionnan di Aruba|region]] den cua e [[isla]] di [[Aruba]] ta dividi administrativamente.<ref>{{Citeer web|url=https://cbs.aw/wp/index.php/2020/12/03/gac-geographical-address-classification-2019/|titel=GAC (Geographical Address Classification) 2019 and 2020|bezochtdatum=2025-03-03|datum=2019-06-27|werk=cbs.aw}}</ref> Hunto cu [[San Nicolas Zuid]] e ta constitui e region di San Nicolas, miho conoci como [[pariba di brug]]. E region tin un area di .... [[kilometer kuadrá|km²]] y un poblacion di 9.940 habitante dia prome di januari 2020. E region tin un poblashon di 9.940 (1 di yanüari 2020), loke ta representá 9.2% di e poblashon total di e pais. Muhé Hòmber 4760 5180 == Geografia == E region ta situá den e zona zuidoost di Aruba (region 7 riba mapa), pazuid di ... (region 1), pabou di [[Paradera]] (region 4) y panort di Oranjestad Oost (region 3). San Nicolas-Noord tin e siguiente barionan:<ref>[https://cbs.aw/wp/wp-content/uploads/2024/05/GAC_Officiele-publicatie_2024.pdf Strefy]</ref> * [[Brazil]] * Rooi Congo * Watapana Gezaag * [[Standardville]]/[[Rooi Hundo]] * Kust * [[Juwana Morto]] * San Nicolas-Noord otro {{Appendix}} [[Category:Luga na Aruba]] ------------------ {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais| variante= a | tipo = Region | nomber = San Nicolas-Zuid | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 1/2 | caption_align = center | image1 = Aruba-Regionen.png | caption1 = San Nicolas Zuid ta region 8 | image2 = | caption2 = | image3 = | caption3 = }} | area = | poblacion = | censo = 2020 | densidad = | descripcion = | pais = {{ABW}} | zoom = 13 }} '''San Nicolas-Zuid''', oficialmente Sint Nicolaas Noord, ta un di e ocho [[Regionnan di Aruba|region]] den cua e [[isla]] di [[Aruba]] ta dividi administrativamente.<ref>{{Citeer web|url=https://cbs.aw/wp/index.php/2020/12/03/gac-geographical-address-classification-2019/|titel=GAC (Geographical Address Classification) 2019 and 2020|bezochtdatum=2025-03-03|datum=2019-06-27|werk=cbs.aw}}</ref> Hunto cu [[San Nicolas Noord]] e ta constitui e region di San Nicolas, miho conoci como [[pariba di brug]]. E region tin un area di .... [[kilometer kuadrá|km²]] y un poblacion di 4.235 habitante dia prome di januari 2020. Sint Nicolaas-Zuid ta un di e ocho regionnan den e parti pariba di e pais autonomo di Aruba, cu ta pertenece na Hulanda, na Sur America. Riba promé di yanüari 2020, e region tabatin 4.235 habitante. Pa loke ta trata poblashon, e ta e region di mas chikitu den e pais. == Geografia == E region ta situá den e zona zuidoost di Aruba (region 7 riba mapa), pazuid di ... (region 1), pabou di [[Paradera]] (region 4) y panort di Oranjestad Oost (region 3). San Nicolas-Zuid tin e siguiente barionan:<ref>[https://cbs.aw/wp/wp-content/uploads/2024/05/GAC_Officiele-publicatie_2024.pdf Strefy]</ref> * [[Zeewijk]] * Pastoor Hendriksstraat * Van de Veen Zeppenfeldstraat * [[The Village]] * Essoville * [[Lago Heights]]/Esso Heights * [[Seroe Colorado]] * San Nicolas-Zuid otro Demografia E region tin un poblashon di 4.235 (1 di yanüari 2020), loke ta representá 3.9% di e poblashon total di e pais. Muhé Hòmber 1943 2292 {{Appendix}} [[Category:Luga na Aruba]] --------------- {{Databox}} '''Nomber di caya na Aruba''' ta refleha e historia, cultura y desaroyo social di e isla. Nan ta deriva for di un amplio scala di fuente, incluyendo historia local, [[geografia]], flora y fauna, [[literatura]], ciencia, [[religion]] y politica. Di e manera aki, nombernan di caya ta forma un parti importante di e herencia inmaterial di [[Aruba]]. Un nomber di caya ta un denominacion oficial pa espacio publico, manera caya, avenida, boulevard of plaza. E estudio di nomber di luga ta parti di e disciplina di toponimia. Den practica, nomber di caya ta sirbi como base pa adres y pa sistema di distribucion di post. Na Aruba, adres formal ta consisti di un nomber di caya hunto cu un number di e kavel, sin uzo di un sistema di codigo postal. ==Historia== E sistema di nomber di caya na Aruba a desaroyá gradualmente den [[siglo 19|siglo diesnuebe]] y [[siglo 20|binti]], paralelo cu urbanisacion di [[Oranjestad (Aruba)|Oranjestad]] i otro luganan riba e isla. Den e prome fase, hopi caya tabata sin nomber oficial of tabata conoci pa descripcionnan local. Influencia di gobernacion colonial Hulandes a introduci un sistema mas formal di registracion y nombramento. Un ehempel tempran ta e comision di nomber di caya na [[Willemstad]], [[Kòrsou|Corsou]], estableci na 1866, cu a sirbi como modelo pa Aruba.[1] Memey di siglo binti, despues di [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]], a surgi un consenshi pa uza nombernan cu mas relevancia local, reflehando un fortalecemento di identidad Arubano.<ref>{{citeer web|titel=Aruba Straatnamen|werk=[[Amigoe]]|datum=1950-12-05|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2026-04-29|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987772:mpeg21:p003}}</ref> == Dunamento di nomber == Na Aruba, e dunamento oficial di nomber na caya ta wordo realisa door di e minister responsabel pa Asuntonan General, riba recomendacion di Comision di Nomber di Caya. E comision consultivo aki ta inclui representante di instancianan manera [[Cuerpo Policial Arubano]] (KPA), Kadaster y Departamento di Obra Publico (DOW).[2] Na final di añanan 1940, a surgi discusion tocante e maneho di dunamento di nomber. A cuminsa duna preferencia na nombernan cu conexion cu e comunidad [[Antias Hulandes|Antiano]], en vez di nombernan internacional poco reconocibel.<ref>{{citeer web|titel=Ingezonden: Straatnamen op Aruba|werk=[[Amigoe]]|datum=1949-10-10|bezochtdatum=2026-04-28|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000212719:mpeg21:p003}}</ref><ref>{{citeer web|titel=Aruba straatnamen|werk=[[Amigoe]]|datum=1950-12-05|bezochtdatum=2026-04-28|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987772:mpeg21:p003}}</ref> Un di e prome ehempelnan tabata nomber di figuranan di resistensia, manera [[Boy Ecury]] y [[George Maduro]].[3] E historiado [[Johan Hartog]], prome director di [[Biblioteca Nacional Aruba]] (BNA), a presidi e comision den siglo binti. Bou di su liderazgo, nombernan a wordo selecta for di historia local y naturalesa, y tambe di personanan.[4] E maneho di dunamento di nomber ta evoluciona continuamente, tomando na cuenta expansion urbano y construccion di cayanan nobo, impulsa pa e desaroyo di Aruba durante e descubrimento di [[oro]], e mineria di guano, e yegada di e refineria di petroleo (Lago), y [[turismo]]. Algun nomber di caya ta di origen indigena, usualmente deriva di e zona unda nan ta situa. Den uzo moderno, hopi nomber di caya ta cuminsa cu termino manera ''Caya'' of ''Avenida'' (reemplasando e [[sufiho]] ''straat'' of ''weg''), of ta termina cu ''Boulevard''. ==Nomber tematico== Den diferente bario na Aruba, nombernan di caya ta sigui un tema specifico, loke ta contribui na identidad di e area: *Den Klip tin caya nombra pa escritor y compositor internacional. *Den [[Dakota (Aruba)|Dakota]], nombernan ta deriva di fruta y produkto agricola. *Den Companashi, nombernan ta basa riba cientifico y investigado. *Den Ponton, nan ta referi na mata y elemento di naturalesa local.[6] E sistema tematico ta facilita orientacion y ta duna caracter propio na cada bario. ==Reconocimento social== Hopi caya na Aruba ta nombra pa personanan cu a contribui na sociedad, manera politico, lider social, deportista, artista y religioso. Generalmente, e honor aki ta wordo otorga di manera postumo. E camindanan principal di Aruba ta generalmente nombra pa figuranan influyente. Entre nan tin ''Juan E. Irausquin Boulevard'' y ''Henny Eman Boulevard'', ku ta refleha e desaroyo economico y turistico di e isla den siglo binti.[7] Otro ehempelnan ta ''Avenida Nelson Orlando Oduber''[5], ''Watty Vos Boulevard''<ref>[https://antilliaansdagblad.com/articulo/aruba/20386-watty-vos-blvd-aruba-in-gebruik Watty Vos Boulevard Aruba in gebruik], [[Antilliaans Dagblad]] (6 di november 2019)</ref> y [[Caya G.F. (Betico) Croes]], nombra pa [[Betico Croes|Gilberto François Betico) Croes]], considerá como un figura clave den historia politico di Aruba. {{Appendix}} ==Referensia == * Frank, Vivienno L. 2019. ''Aruba en een keuze uit haar toponiemen.'' ISBN:978-0-359-65900-5 * Hartog, J. Aruba: Past and Present. Oranjestad: De Wit Stores. * Gobierno di Aruba – reglamentonan di nombramento di caya. * Croes, F. Historia di resistencia Antiano den Guera Mundial II. * Hartog, J. Geschiedenis van Aruba. * Alofs, L. & Merkies, H. Ken ta Arubiano? * Kadaster Aruba – registro di nomber di caya. * Ministerie di Infrastructura Aruba – dokumentonan di planifikashon urbano. [[:Kategoria:Geografia di Aruba]] <ref>{{Cite web |title=Kadaster Aruba |url=https://www.kadaster.aw |publisher=Kadaster Aruba |access-date=2026-04-27}}</ref> Example (book): <ref>{{Cite book |last=Hartog |first=Johan |title=Aruba: Past and Present |publisher -------------------- '''Nomber di caya na Aruba''' ta refleha e historia, cultura, y desaroyo social di e isla. Nan ta bin di un scala amplio di disciplina, entre otro historia di Aruba, geografia, flora y fauna, literatura, ciencia, religion y politica. Nomber di caya pues ta un parti importante di herencia inmaterial di Aruba. Un nomber di caya ta referí na un nòmber ku ta wòrdu usá pa designá espasio públiko, manera kaya, avenida, kaminda, plaza y becindario. E teoria di nòmber di kaya òf lugá ta un rama di toponimia. Un nòmber di kaya ta sirbi komo un guia i ta forma adrès, i ta wòrdu usá den hopi pais pa dirigí pòst. Nombernan di caya na Aruba hopi biaha ta un mescla di referencia na Papiamento, Hulandes y historia: hunto cu un number e ta forma un adres formal pero sin un sistema di codigo postal. == Dunamento di nomber == E nombramento oficial di cayanan na Aruba ta wordo haci door di Minister di Asuntonan General, riba recomendacion di e Comision di Nomber di Caya. E comision aki tradicionalmente ta consisti di representantenan di entre otro [[Cuerpo Policial Arubano]] (KPA), Kadaster, y Departamento di Obra Publico (DOW). Un comision similar pa e nomber di caya di [[Willemstad]] tabata existi na [[Kòrsou|Corsou]] caba for di aña 1866. Na fin di añanan 1940, a surgi un diskushon tocante e maneho cu dunamento di nòmber di caya. Kontrali na e hopi nòmbernan di kaya deskonosí, manera esnan di inventornan mundialmente famoso, a kuminsá duna preferensia na nòmbernan di kaya ku tabata papia ku e poblashon lokal.[1][2] E promé nòmbernan rekonosibel tabata esnan di bringadónan di resistensia Antiano: Boy Ecury (Boy Ecuryplein) i George Maduro (George Madurostraat).[3] Historiadó Johan Hartog, e promé direktor di Biblioteka Públiko di Aruba, tabata presidi e Komishon di Nòmber di Kaya di Aruba den siglo binti.[4] Bou di su liderazgo, nòmbernan tabata wòrdu selektá for di historia lokal i naturalesa, pero individuonan tambe tabata wòrdu konsiderá, normalmente póstumo. E decision final a keda na Conseho Ehecutivo di Aruba. Ekspanshon urbano den futuro i konstrukshon di kayanan nobo tambe ta wòrdu tumá na kuenta ora di skohe nòmber, loke ta nifiká ku e polítika di nòmber di kaya ta evolucionando konstantemente. Ku tempu, e terminologia tambe a kambia: nòmbernan di kaya nobo awor hopi bia ta kuminsá ku Caya, Boulevard, òf Avenida. ---------- revision '''Straatnamen van Aruba''' weerspiegelen de geschiedenis, cultuur en maatschappelijke ontwikkeling van het eiland. Zij zijn afkomstig uit uiteenlopende domeinen, waaronder de Arubaanse geschiedenis, aardrijkskunde, flora en fauna, literatuur, wetenschap, religie en politiek. De naamgeving van straten vormt daarmee een belangrijk onderdeel van het immaterieel erfgoed van Aruba. Un nomber di caya ta referi na un nomber cu ta wordo uza pa designá espacio publico, manera caya, avenida, kaminda, plaza y becindario. E teoria di nomber di caya of di luga ta un rama di toponimia. Un nomber di caya ta sirbi como un guia y ta forma adres, y ta wòrdu uza den hopi pais pa dirigi post. Nombernan di caya na Aruba hopi biaha ta un mescla di referencianan na Papiamento, Hulandes y historia: hunto cu un number e ta forma un adres formal pero sin sistema di codigo postal. == Naamgeving en beleid == De officiële naamgeving van straten op Aruba gebeurt door de minister van Algemene Zaken, op voordracht van de Straatnamencommissie. Deze commissie bestaat traditioneel uit vertegenwoordigers van onder meer de politie, het kadaster en de Directie Openbare Werken (DOW). Een vergelijkbare commissie bestond reeds in 1866 op Curaçao voor de straatnamen van Willemstad. Eind jaren 1940 ontstond er discussie over het straatnamenbeleid. In afwijking van de vele onbekende straatnamen, zoals bijvoorbeeld namen van wereldberoemde uitvinders, begon men de voorkeur te geven aan straatnamen die tot de bevolking spreken.<ref>ingezonden buiten verantwoordelijkheid der Redactie STRAATNAMEN OP ARUBA.. "Amigoe di Curacao". Willemstad, 10-10-1949. Geraadpleegd op Delpher op 10-02-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000212719:mpeg21:p003</ref><ref>ARUBA STRAATNAMEN.. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 05-12-1950, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 10-02-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987772:mpeg21:p003</ref> De eerste herkenbare namen werden die van de Antilliaanse verzetstrijders: Boy Ecury (Boy Ecuryplein) en George Maduro (George Madurostraat).<ref>ARUBA NAAR ARUBA.. "Amigoe di Curacao". Willemstad, 24-10-1949. Geraadpleegd op Delpher op 10-02-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000212731:mpeg21:p003</ref> Historicus Johan Hartog, Aruba’s eerste directeur van de Openbare Bibliotheek, was in de twintigste eeuw voorzitter van de Arubaanse straatnamencommissie.<ref>Dr.Johan Hartog; wat hij begon liet hij niet los. "Amigoe". Curaçao, 29-09-1990, p. 4. Geraadpleegd op Delpher op 10-02-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642192:mpeg21:p020</ref> Onder zijn leiding werden namen geselecteerd uit de lokale geschiedenis en natuur, maar ook personen kwamen in aanmerking, meestal postuum. De uiteindelijke besluitvorming lag bij het Bestuurscollege van Aruba. Bij de naamgeving wordt tevens rekening gehouden met toekomstige stadsuitbreidingen en de aanleg van nieuwe straten, waardoor het straatnamenbeleid voortdurend in ontwikkeling is. In de loop van de tijd veranderde ook de terminologie: nieuwe straatnamen beginnen tegenwoordig vaak met Caya, Boulevard of Avenida. == Straatnamen en maatschappelijke erkenning == Veel straatnamen op Aruba zijn gewijd aan verdienstelijke burgers, geestelijken, sporters en politici. Deze eer wordt doorgaans postuum verleend. Een bekend voorbeeld is Gilberto François (Betico) Croes, die als ‘Libertador’ van Aruba wordt beschouwd. De voormalige Nassaustraat, de hoofdstraat van Oranjestad, werd hernoemd tot Caya G. F. (Betico) Croes. Ook andere prominente figuren zijn in het straatbeeld vereeuwigd. Zo werd in 1950 de weg langs het Wilhelminasportpark vernoemd naar J. Helenus Ferguson, gezaghebber in de negentiende eeuw en bekend vanwege zijn rol in de aloëcultuur. Deze weg draagt tegenwoordig de naam Avenida.[[File:Aad Stolwijk, Hooiberg; Fergusonstraat; Avenida Milio Croes; Dakota, ANA-DIG-COL-STOLWIJK-LUCHTF-VEL-563-11, Archivo Nacional Aruba.jpg|thumb|Bista aereo di Avenida Milio Croes (antes Fergusonstraat) rechtsonder (1974).]] Ook andere prominente figuren zijn in het straatbeeld vereeuwigd, al blijkt deze eer niet altijd permanent. Zo werd in 1950 de weg langs het Wilhelminastadion vernoemd naar J. Helenus Ferguson, gezaghebber in de negentiende eeuw en bekend vanwege zijn rol in de aloëcultuur. Deze straat werd in 2004 hernoemd tot Avenida Milio Croes, naar de Milio Croes (1922-2013), voorzitter van SAC en jarenlang bijgedragen aan Aruba Carnaval. Een uitzondering op de regel van postume vernoeming is Nelson Orlando Oduber, voormalig minister-president van Aruba, naar wie de Avenida Nelson Orlando Oduber werd genoemd, ter vervanging van de Sasakiweg. == Thematische straatnaamgeving per wijk == In verschillende wijken op Aruba zijn straatnamen thematisch geordend, wat bijdraagt aan het karakter en prestige van deze buurten. In Oranjestad en omgeving zijn talrijke straten vernoemd naar literaire figuren, zoals Vondel, Herman Gorter, Constantijn Huygens, Jacob Cats en Guido Gezelle, aangevuld met internationale schrijvers als Shakespeare, Victor Hugo, Lord Byron en Alfred de Musset. Nabij Playa komen daarnaast straten voor die zijn vernoemd naar klassieke componisten, waaronder Bach, Schubert en Brahms, evenals leden van het Nederlandse koningshuis. De volkswijk Dakota kent straatnamen ontleend aan vruchten en landbouwproducten, zoals Patiastraat, Dadelstraat, Druivenstraat en Pindastraat. De oorspronkelijke Rondweg van Dakota werd in 1991 vernoemd naar oud-minister en voetballer Guillermo Trinidad, en later hernoemd tot Caya Papa Juan Pablo II. In Companashi, nabij de Kamerlingh Onnesstraat, overheersen namen van natuurwetenschappers zoals Edison, Pascal, Celsius en Fahrenheit. Ook de lokale gemeenschap wordt er weerspiegeld, met onder meer Caya Gilberto Toppenberg. De wijk Ponton bevat straatnamen ontleend aan inheemse plantensoorten, zoals Scopet, Breba, Katuna en Barba di Yoncuman. Het voormalige Eagle Colony kent straatnamen die verwijzen naar Europese landen. == Religie, sport en politiek == Religieuze orden hebben eveneens hun plaats in de Arubaanse straatnaamgeving. Zo zijn straten genoemd naar leden van de Frères de la Salle en de Dominicanessen, waaronder Caya Frère Alexius in Madiki en Caya Soeur Dorothea in Bushiri. Sporters en sportpioniers worden eveneens herdacht, zoals George Maduro, Boes Orman en Wichie de Palm. In Rancho is de Avenida Alo Tromp vernoemd naar een jonge AVP-aanhanger die in 1983 tijdens verkiezingsonrust om het leven kwam. == Hoofdwegen en boulevards == De belangrijkste verkeersaders van Aruba, tussen Oranjestad en Arashi, zijn vernoemd naar invloedrijke figuren uit de twintigste eeuw. De Lloyd G. Smith Boulevard herdenkt de directeur van de Lago-raffinaderij tijdens de Tweede Wereldoorlog, terwijl de Juan E. Irausquin Boulevard verwijst naar een pionier van het Arubaanse toerisme. Ook politicus Edgar ‘Watty’ Vos werd op deze wijze geëerd. --------- '''Straatnamen''' zijn er op Aruba in alle soorten, maar meestal van historische, aardrijkskundige, biologische, literaire of wetenschappelijke oorsprong. De namen worden door de Adviescommissie Straatnamen uitgezocht en aan de overheid voorgesteld. Een zelfde commissie werd op Curaçao al in 1866 benoemd voor straatnamen in Willemstad. Dr. Johan Hartog, historicus en Aruba’s eerste directeur van de Openbare Bibliotheek, vertelt dat hij vanwege zijn functie het voorzitterschap van de straatnamencommissie mocht vervullen, samen met vertegenwoordigers van de politie, het kadaster en openbare werken (DOW) etc. Er werden namen uit de Arubaanse geschiedenis en uit de natuur gekozen en voorgesteld aan het Bestuurscollege dat verder besliste, maar ook namen van overledenen kwamen in aanmerking. Tegenwoordig beginnen nieuwe straatnamen met Caya, Boulevard of zelfs Avenida. Verdienstelijke burgers of geestelijken, sporters of politici – al dan niet van onbesproken naam en faam, verbonden aan een regerende politieke partij – mogen zich, meestal postuum, erin verheugen om in een strook asfalt voort te leven. Aruba’s ‘Libertador’ Betico Croes is daar een voorbeeld van: Nassaustraat, de Mainstreet van Oranjestad, werd Caya G. F. (Betico) Croes. In 1950 werd de weg langs het ‘Wilhelminasportpark’ vernoemd naar J. Helenus Ferguson, gezaghebber in de 19e eeuw, die bekend werd vanwege zijn rol bij van het verbouwen van aloë. Inmiddels is die weg tot Avenida hernoemd. In 1966 merkte gedeputeerde Oscar Henriquez bij de behandeling van de eilandsbegroting op dat het voor de commissie niet makkelijk was om namen te vinden voor de straten in de vele nieuwe woonwijken. “De nieuwe straten moeten namen krijgen die meer tot de bevolking spreken”. Dat blijkt echter niet in alle gevallen nageleefd te zijn. Laten we eerst stellen dat het cachet van bepaalde wijken wordt onderstreept door de namen van de straten. Als je Oranjestad vanaf de airport binnenrijdt, kan je rechts afslaan naar de Vondellaan, vernoemd naar Neerlands grootste schrijver, onder meer bekend van het toneelstuk ‘Gijsbrecht van Amstel’. Hij leefde in de 17e eeuw. De wijk die grenst aan de Vondellaan, Mon Plaisir, bestaat uit huizen, bewoond door mensen die vertrouwd zijn met hun literaire klassiekers, vandaar dat er nog enkele straten klinkende namen hebben als Herman Gorter, Constantijn Huygen, Jacob Cats en Guido Gezelle. Wie kent hen niet… Voor de afwisseling worden er nog wat Engelse en Franse literaire reuzen op de naambordjes geplakt, zoals Shakespeare, Victor Hugo, Byron (Lord) en Alfred de Musset, allemaal bekend van de middelbare schooltijd. Trouwens, iets verder naar het Lagoen in Playa raken we in het goede gezelschap van klassieke componisten als Bach, Schubert en Brahms, waarna we tenslotte leden van de koninklijke familie tegenkomen, Juliana, Beatrix, Irene, Margriet en Maria-Christina. Voor een straat vernoemd naar de vader van deze prinsessen, moeten wij naar San Nicolas, daar vinden wij de Bernhardstraat. Plaatselijke helden zoals George Maduro en plantagehouder Bazin leven ook in straatnamen verder. In de aan de voornoemde Fergusonstraat grenzende volkswijk Dakota wordt het vruchten plukken in de Patiastraat, Dadelstraat, Druivenstraat en Pindastraat; die hebben geen nadere uitleg nodig. Trouwens, rond het oudste deel van Dakota werd een rondweg aangelegd, domweg Rondweg genaamd. In 1991 werd die vernoemd naar oud-minister Guillermo Trinidad, een voetballer afkomstig uit Dakota. Meer recentelijk kwam er een naamswijziging, het heet nu Caya Papa Juan Pablo II. Tja, de kerk wil ook wat. Wat dat betreft: er werden ook namen van bekende frères de la Salle en zusters Dominicanessen uitgezocht voor nieuwe straten in andere delen van de stad. Zo kwam er in Madiki de Caya Frère Alexius en in Bushiri de Caya Soeur Dorothea, beiden omringd door een hele reeks verdienstelijke collega’s. De wijk Companashi, grenzend aan de Kamerling Onnesstraat, vernoemd naar een 19e eeuwse natuurkundige, is gevuld met internationale grote namen op dat gebied zoals Edison, Pascal en natuurlijk Celsius en Fahrenheit. Gilberto Toppenberg, meer dan verdienstelijke inwoner van die wijk, heeft daar nu ook zijn Caya gekregen. Dan komen we in Ponton, via de voormalige Boerhaavestraat, nu Caya Ernesto O. Petronia, en bevinden we ons midden in straten met namen uit de plaatselijke plantenwereld: Scopet, Breba, Katuna en niet te vergeten de Barba di Yoncuman. De wijk die vroeger als Eagle Colony werd aangeduid, heeft de namen van Europese landen in de straatnaam, zoals Frankrijk, Schotland en zo meer. Een deel van de Arendstraat, waar hij aan woont, is vernoemd naar voetbalpionier Boes Orman. De rotonde aan het eind van de Belgiëstraat draagt de naam van Wichie de Palm, oprichter van het bedrijf met touringbussen, niet ver van deze rotonde. In de wijk Rancho is een straat vernoemd naar een jeugdige aanhanger van de AVP die in 1983 bij een schermutseling in verkiezingstijd het leven verloor: de Avenida Alo Tromp. In deze voormalige visserswijk valt het op dat straatnamen die de bewoners iets zeggen zoals de Ranchostraat en Visstraat, worden onderbroken door straten die namen dragen als Johan de Wittstraat en Oldenbarneveldstraat. Eenzelfde contrast is te vinden in San Nicolas, daarover later meer. De voornaamste verkeersaders van het eiland, tussen Oranjestad en Arashi zijn vernoemd naar de directeur van de Lago tijdens de oorlog, Lloyd G. Smith en de pionier van ons toerisme, Juan E. Irausquin. Hun namen zijn aan een Boulevard verbonden. Die eer had ook AVP politicus Edgar ‘Watty’ Vos. Volgens de richtlijnen allemaal postuum geëerd. De enige uitzondering daarop is tot nu toe: Nelson Orlando Oduber, voormalig Minister-President, wiens Avenida de naam Sasakiweg heeft vervangen. Het is nog even wennen...<ref>Evert Bongers, [https://www.facebook.com/groups/2690464017950676/posts/3028876380776103/ Straatnamen op Aruba], facebook Historia di Aruba</ref> {{Appendix}} ------------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | variante = a | tipo= Bario | name = Essoville | imagen = Aad Stolwijk, San Nicolas; San Nicolaas; Graf Von Zinzendorf school; Staringstraat; Kong Ming Supermarktet; Pastoor Hendrikstraat, ANA-DIG-COL-STOLWIJK-LUCHTF-VEL-537-10, Archivo Nacional Aruba.jpg | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[Regionnan di Aruba|San Nicolas Zuid]] | tipo_subdivision_adm = Zona | subdivision_adm = <!-- Historia --> | funda = <!--Fecha di fundacion --> | fundado = <!-- Geografia --> | area = 0.2861<ref>https://www.citypopulation.de/en/aruba/admin/san_nicolas_zuid/885__essoville/</ref> | poblacion = 971 | gentilisio = | censo = 2020 }} '''Essoville''' ta un bario y zona (zona) den e region di Sint Nicolaas-Zuid den e parti zuid di e pais autonomo di Aruba, perteneciente na Hulanda, na Sur America. Riba promé di yanüari 2020, e tabatin un poblashon di 971. E ta e zona di mas grandi den e region. * woonhuizen waren eerst enkel genummerd terwijl beginjaren 60 hieraan namen van rivieren werd toegekend. Essoville is een woonwijk in het oosten van San Nicolas en omvat de woonstraten; Vuykestekestraat Coloradostraat Orinocostraat Missouristraat Amazonestraat Mississippistraat Deze woonwijk werd gesticht door "Home Building Foundation", een stichting opgericht en gefinancierd door de Lago. De huizen werden aan werknemers van de Lago verkocht.<ref>Vivienno Frank. 2019. Essoville. Den:''Aruba en een keuze uit haar toponiemen.'' ISBN:978-0-359-65900-5, pag. 105.</ref> Allereerst is gedacht aan de overdracht hiervan aan de Home Building Foundation, Zoals het zich thans laat aanzien, zou een dergelijke overdracht het meest aan de technische en wettelijke vereisten tegemoet komen. De huizen zouden dan door de Foundation aan de tegenwoordige bewoners worden verkocht op dezelfde wijze zoals dit na de oorlog met de Essoville-huizen geschiedde Deze bewoners zouden dan het eerst voor de aankoop dezer woningen, die zij momenteel huren, in aanmerking komen.<ref>Lago overweegt eigendoms overdracht Lago Heights huizen. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 01-06-1953, p. 2. Geraadpleegd op Delpher op 13-04-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010988047:mpeg21:p002</ref> * woonhuizen waren eerst enkel genummerd terwijl beginjaren 60 hieraan namen van rivieren werd toegekend. * vergeleken met andere barios waren de kavel klein met daarop mini-woninkjes. Te St. Nicolaas is door de recente bouw van 70 arbeiderswoningen de (z.g. „Essoville") door de Lago Oil 6 Transport Cy Ltd. de volkshuisvesting belangrijk verbeterd.<ref>Woningtoestand op Aruba.. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 18-06-1942, p. 4. Geraadpleegd op Delpher op 13-04-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987172:mpeg21:p004</ref> * in de wijk is gevestigd een rumshop en een pompstation, dat in 1952 in bedrijf ging. * wijk grenst aan de Graaf van Zinnendorfschool, gelegen aan de [[Bernhardstraat]]. == Historia == Buiten de Colony verrezen woonwijken voor het lokale personeel, voor elke laag van de hierarchie een aparte wijk. In 1937 werd begonnen met Lago Heights, 150 huizen. In 1939 [[Essoville]] met 75 bungalows om te beginnen. In 1947 werd begonnen met sociale woningbouw in [[Lagoville]]: de arbeiders werden in de gelegenheid gesteld door een spaarregeling op den duur eigenaar te worden van de huizen. En afgezien van de door Lago neergezette wijken was er in het centrum van wat later San Nicolas zou gaan heten ook een wijk van in de haast opgebouwde huizen in de stijl die ook op de Engelstalige Caribische eilanden te vinden is: [[The Village]].<ref>{{citeer web|url=http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&task=view&id=28&Itemid=42|titel=De Lago en de Eagle: de olieindustrie op Aruba|werk=historiadiaruba.aw|datum= |bezochtdatum=2024-09-03|archiefurl=https://web.archive.org/web/20210812112631/http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&task=view&id=28&Itemid=42|archiefdatum=2021-08-12|dodeurl=nee}}</ref> Divishon Atministrativo E zona ta konsistí di un lokalidat:[2] Essoville Demografia E zona tin un poblashon di 971 (1 di yanüari 2020). {{Appendix}} [[:Kategoria:Luga na Aruba]] --------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | variante = a | tipo= Bario | name = Esso Heights | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[Regionnan di Aruba|San Nicolas Zuid]] | tipo_subdivision_adm = Zona | subdivision_adm = }} '''Esso Heights''' ta un bario den e zona di Lago/Esso Heights, den e region di Sint Nicolaas-Zuid den e parti zuidoost di Aruba.[1] == Historia == Buiten de Colony verrezen woonwijken voor het lokale personeel, voor elke laag van de hierarchie een aparte wijk. In 1937 werd begonnen met Lago Heights, 150 huizen. In 1939 [[Essoville]] met 75 bungalows om te beginnen. In 1947 werd begonnen met sociale woningbouw in [[Lagoville]]: de arbeiders werden in de gelegenheid gesteld door een spaarregeling op den duur eigenaar te worden van de huizen. En afgezien van de door Lago neergezette wijken was er in het centrum van wat later San Nicolas zou gaan heten ook een wijk van in de haast opgebouwde huizen in de stijl die ook op de Engelstalige Caribische eilanden te vinden is: [[The Village]].<ref>{{citeer web|url=http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&task=view&id=28&Itemid=42|titel=De Lago en de Eagle: de olieindustrie op Aruba|werk=historiadiaruba.aw|datum= |bezochtdatum=2024-09-03|archiefurl=https://web.archive.org/web/20210812112631/http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&task=view&id=28&Itemid=42|archiefdatum=2021-08-12|dodeurl=nee}}</ref> {{Appendix}} [[:Kategoria:Luga na Aruba]] ------------------ {{Variante|a}} {{infobox luga den pais | variante = a | tipo = Bario | nomber = Lago Colony | pais = {{ABW}} }} '''Lago Colony''' tabata un comunidad situa na e extremo oost di e isla di Aruba, cerca di e area conoci actualmente como Seroe Colorado. E stat tabata konsistí di 377 kas,[2] un hospital,[3][4] misa, kas di klup, pista di bowling, i un Skol Merikano, ku promé pa di diesdos klas i aproksimadamente 180 studiante. E poblashon di Lago Colony tabata prinsipalmente di Merka, ounke tabatin un poblashon grandi di Inglatera, Irlanda i Eskosia ku tabata prinsipalmente ofisialnan riba e flota di tankero di lago. Ademas tabatin Hulandes, Danes, Spaño y otro nacionalidadnan representa den e comunidad. E pueblo aki tabata sostené pa un refineria grandi di zeta na mundu, ku e tempu ei tabata propiedat di un supsidiario di Standard Oil di New Jersey, konosí komo Lago Oil and Transport Company. Lago tabatin su komienso na 1924 komo un fasilidat di trans-shipping pa zeta krudo ekstraí pa Lago Petroleum Corporation ku ta operá na Lago Maracaibo. E crudo a wordo transporta pa Aruba den barconan di fondo plat, cu ta poco profundo, barconan tanker, conoci como lake tankers. E trans-envio aki di e zeta krudo a sigui te na 1928 ora ku a konstruí un refineria i e zeta krudo Venezolano a wòrdu refiná riba e isla i enviá tur kaminda na mundu komo produktonan petrolero kaba. == Baby beach == Den añanan 1950, e Aruba Esso Club a wòrdu konstruí na Baby Beach man made lagoon.[5] E klup a inkluí un restorant, pista di baile i un stadion di beisbòl. Den e lagun, tabatin un waf i baranka chikitu (di kua un ta para ainda). E refineria a opera te cu 1985 ora cu el a wordo cera. E refineria, cu awor ta propiedad di Valero Energy Corporation, despues a wordo cumpra, habri bek, despues cera atrobe; na desèmber 2010, Valero a anunsiá ku e refineria ta habri bèk.[6] Te cu 2012, a keda solamente algun cas di ex-Colonia di Lago. Esnan cu a resta a wordo entrega na Gobierno di Aruba of a wordo bendi na personanan individual. Awendia, e Esso Club ta solamente un edifisio grandi i bandoná ku un negoshi, un tienda di buseo, ku ta den operashon ainda. ------------ {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | variante = a | tipo= Bario | name = Zeewijk | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 1/2 | caption_align = center | image3 = Zeilschip bij de Yachtclub van Aruba. Op de achtergrond de Lago-olieraffinaderij, Bestanddeelnr 252-3982.jpg | image2 = De haven van de Lago-olieraffinaderij in San Nicolas op Aruba, Bestanddeelnr 252-8041.jpg | image1 = BNA-DIG-MEINERS-0035 - San Nicolas - Zeewijk, Zwemmers aan strand van Zeewijk 591200 c.jpg | caption1 = Playa di Zeewijk | footer = Bista pa lama cu [[Lago Oil & Transport Company|refineria Lago]] den fondo | footer_align = center }} | pais = {{ABW}} | region = [[San Nicolas|San Nicolas-Zuid]] | poblacion = 527 | censo = 2020 | censo_ref = | area = 0,4827 | densidad = 1,092 | zona = | zoom = 14 }} ------------------- ==The Lourdes Grotto== Named in commemoration of the famous French religious landmark, was created under the guidance of a priest named “Erkamp” and parishioners in the year 1958. The grotto, a shrine built into the rocks is located in Seroe Preto, just off the main road to San Nicolas. A statue of the Virgin Mary, weighing 700 kilos, was hoisted into place in the grotto. Every year, on February 11 (feast of Lady of Lourdes), a procession leaves from the St. Theresita church in San Nicolas to the grotto, where a mass is performed. The grotto is located road-side and can be visited daily. <ref>https://www.cspnv.com/pdf/aruba-today-20260227.pdf Explore Aruba! (27 di februari 2026)</ref> ---------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais| variante = a | tipo = luga | nomber = Parkietenbos | nomber_oficial = | nomber_nativo = | pais = {{ABW}} | alias = | lema = | imagen = | descripcion = | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 1/2 | caption_align = center | image1 = | caption1 = | image2 = | image3 = }} | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[Oranjestad West]] | zoom = 14 }} '''Parkietenbos''' ta un luga situa na costa west di Aruba, canto di lama y mangelnan directamente pazuid di [[Aeropuerto Internacional Reina Beatrix]] y e areanan residencial di [[Simeon Antonio]] y [[Cas di Paloma]]. E area aki ta designa como un zona economico den e ''Ruimtelijke Desaroyo Plan'' (ROP) di Aruba di 2009.<ref>[https://web.archive.org/web/20160224005153/http://dip.aw/ROP%20atlas.pdf Atlas Ruimtelijk Ordeningsplan]</ref> == Zona economico == For di añanan 1960, e landfill sentral “Parkietenbos Containerpark & ​​Landfill Facility”, simplemente konosí komo “Parkietenbos”, ta situa na Parkietenbos. E instalashon públiko aki ta wòrdu manehá pa [[Serlimar]] y ta consisti di dos deposito principal: e parke di container i e landfill, caminda e sushi ta wordo compacta, nivela y cubri.<ref>[https://web.archive.org/web/20201031134950/https://serlimar.com/ Officiële website Serlimar]</ref> Na 2009, e compania Mericano Bouldin & Lawson a entrega e instalacion di “WastAway”. E instalacion aki cu tin un balor di 28 miyon florin, mester a procesa desperdicio den asina yama “fluff” y despues reusa e fluff aki pa compost of fertilisante di tera. Sinembargo, e instalashon nunka no a funshoná korektamente i p’esei a wòrdu será na mitar di 2011.<ref>{{Citeer web |url=http://www.genootschapnederlandaruba.nl/wp-content/uploads/2017/02/Voor-u-gelezen-juli-2016.pdf |titel=Voor u gelezen, GNA, juli 2016 |bezochtdatum=2018-07-20 |archiefdatum=2018-07-20 |archiefurl=https://web.archive.org/web/20180720225535/http://www.genootschapnederlandaruba.nl/wp-content/uploads/2017/02/Voor-u-gelezen-juli-2016.pdf |dodeurl=ja }}</ref> Riba 8 di febrüari 2018, un “petishon pa informashon” (RFI) a keda publiká en konekshon ku e destaho pa e remediashon di e landfill i e kambio den e método di prosesamentu di desperdisio: di maneho di desperdisio “sólido” pa “sostenibel”.<ref>[https://www.ie-forum.nl/artikelen/rectificatie-afgewezen-wegens-onvoldoende-hinder-voor-aanbestedingen-parkietenbos Rectificatie afgewezen wegens onvoldoende hinder voor aanbestedingen Parkietenbos]</ref> Desde 2007, un planta di tratamentu di awa di riool a wòrdu situá banda di e landfill pa e tratamentu di awa di cesspool suministrá pa tankero.<ref>{{Citeer web |url=http://www.witteveenbos.nl/nl/projecten-afvalwater/project/15-rwzis-aruba/pagenr/1 |titel=Aruba |bezochtdatum=2018-07-20 |archiefdatum=2018-07-20 |archiefurl=https://web.archive.org/web/20180720225707/http://www.witteveenbos.nl/nl/projecten-afvalwater/project/15-rwzis-aruba/pagenr/1 |dodeurl=ja }}</ref> == Asuntonan ambiental == Huma di e landfill di Parkietenbos por wòrdu mira for di Wayaca (yüni 2022) Pa añanan, e landfill ku awor ta sobrepobla tabata e kousa di kehonan tokante molèster di huma, huma tóksiko i polushon, ku ta un peliger pa medio ambiente i salú públiko. Na 2002, un grupo di residente lokal a funda e Fundashon Parkietenbos pa hala mas atenshon na e problema di desperdisio a traves di akshonnan.<ref>https://www.thedailyherald.sx/islands/66520-aruba-residents-take-action-against-landfill{{Dode link|datum=februari 2020 |bot=InternetArchiveBot }}</ref> E fundacion aki a tuma accion na comienso di juli 2018 ora cu candela a bolbe cuminsa na landfill. Despues di akshonnan inútil di Stichting Parkietenbos, un residente lokal a disidí di presentá un demanda kontra gobièrnu na 2020.<ref>{{Citeer web|url=https://caribischnetwerk.ntr.nl/2020/08/25/overheid-blijft-doorgaan-met-illegale-afvalpraktijken/|titel=Overheid blijft doorgaan met illegale afvalpraktijken|bezochtdatum=|auteur=Sharina Henriquez|datum=2020-08-25|werk=caribischnetwerk.ntr.nl}}</ref> {{Appendix}} ------------------- {{Databox}} '''Cunucu Arikok''' ta un museo habri den [[Parke Nacional Arikok]], cu ta sirbi como mustra di e manera di biba di antaño. E ta un di e atraccionnan principal di Parke Nacional Arikok. {{Appendix}} Fondo Prins Bernhard lo financia finalisacion di e proyecto ‘Cunucu Arikok’. Esaki ta encera un suma di mas o menos 60 mil florin. Cu Cunucu Arikok e fundacion FANAPA tin como meta pa crea un obheto cu ta duna e bishitantenan un bon impresion di kico naturalesa na Aruba tin pa ofrece. ‘Na e lugá úniko aki nos ta haña vegetashon eksuberante riba un pida tereno kaminda diferente formashon geológiko ta uni den otro, ku ta visibel den kunuku pa medio di diferensianan den tipo di tera i baranka i kaminda un kantidat grandi di parha i bestia di tera tambe ta biba.<ref> Prins Bernardfonds steunt afbouw project Cunucu Arikok. "Amigoe". Curaçao, 14-09-1989, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 25-04-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642757:mpeg21:p006</ref> E sub-proyecto “Cunucu Arikok”, di Stinapa Aruba, lo wordo financia door di Fondo Prins Bernhard, a haya sa di Stinapa. E proyecto aki ta data for di aña 1980 ora cu Departamento di Desaroyo Economico (DECO) den colaboracion cu otro instancianan local a desaroya un proyecto grandi pa crea un parke nacional Arikok-Jamanota na Aruba. Stinapa Aruba tin 785 hectar riba huur di gobierno. Esaki ta Sero di Arikok y e area rond di dje. E sitio ta situá eksaktamente na e frontera di dos formashon di piedra geológiko: e diabase schist-tuff i e tonalite. Hopi impreshonante den e parti abou ta numeroso formashon ku ta konsistí di blòki grandi di tonalita rondoná den kua eroshon a krea e formanan mas straño i imponente. Komo ku e cunucu ta protehá di e bientunan komersial konstante i salu dor di e seru di Arikok, e tin un vegetashon relativamente eksuberante. Tin un kantidat di palu hopi bieu, grandi i kompletamente krese, ku ta un raridat riba e isla. Konenchi, parakeet ta biba einan i hopi bia por mira otro parhanan manera trupial, chuchubis i perdiz. Kaskabel tambe ta presentá, pero bo mester ta un eksperto pa haña un: nan ta lastra bai ora hende yega serka.<ref>Natuurpark met cultuur-historisch monument Bernhard-fonds neemt Cunucu Arikok voor zijn rekening. "Amigoe". Curaçao, 30-11-1985, p. 9. Geraadpleegd op Delpher op 25-04-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643304:mpeg21:p011</ref> {{Stub}} ChatGPT: Cunucu Arikok ta un lugá histórico i kultural importante den Parke Nacional Arikok na Aruba. E palabra "cunucu" ta referí na un plantashon chikí òf un kas di campo, i den e kontektu aki, e ta referí na un plantashon ku a pertenesé na Arie Kok, un agricultor Hulandés. E nòmber di e parke mes, Arikok, ta derivá di su nòmber. ​ Wikipedia – Die freie Enzyklopädie 🏡 Historia i Signifikado Cunucu Arikok a forma parti di e desaroyo di Parke Nacional Arikok. E área a sirbi komo un plantashon chikí, i su kas di torto (kas di adobe) a keda preservá komo un ejemplo di bida rural tradicional Arubano. E kas a rekonstruí usando método tradicional pa mustra e estilo di bida di e tempu ey. ​ wheninaruba.com 🌿 Naturalesa i Kultura E área rondó di Cunucu Arikok ta riku den flora i fauna lokal, inklusí mata di divi-divi, kaktus tropikal, i otro planta medikinal. Tambien, den e área por haña desèño riba piedra di Indjanan nativo, ku ta indiká e presensia di pueblo indígena den e región. ​ 🥾 Rota di Hike E Cunucu Arikok Trail ta un ruta di hike fasil, ideal pa famia i visitante ku ta buska un introdukshon na e parke. E trail ta kuminsá na e sentro di bishita i ta dura mas o ménos 2 ora. Durante e hike, bo por wak e kas rekonstruí, flora lokal, i arte rupestre. ​ wheninaruba.com +2 things-to-do-in-aruba.com +2 boardwalkaruba.com +2 🗺️ Lokal i Atraktividatnan Serka Cunucu Arikok ta lokalisa serka di otro atraktividatnan den e parke, manera Kueba Chiki, un kueba ku desèño riba su muraya, i Dos Playa, un playa doble popular. E ruta ta pasa tambe serka di Sero Arikok, un di e punto mas haltu di Aruba. ​ AllTrails.com [[:Kategoria:Seru na Aruba]] Sinds enkele járen bezit Aruba een national park. Een uitgestrekt terrein in de omgeving van de Arikok en Jamanota tot aan de noordkust toe. Een kleiner deel van dit park is omheind d.m.v. een “slavenmuur”, aangelegd door de Stinapa. Dit park, gelegen in de luwte van de Arikok, is alleszins de moeite waard en bij uitstek geschikt voor een wandeling op een zondagna¬ middag. De ingang bereikt men door op de zándweg naar de Jamanota de Stinapaborden te volgen. Een keurig aangelegd pad maakt de wandeling tot een waar genoegen. Op de steile gedeelten zijn stenen trappen aangelegd met zelfs een leuning. Men bevindt zich werkelijk in een uniek stukje Arubaanse natuur. Enorme rotsblokken, praktisch alle soorten planten die op Aruba in het wild groeien en schitterende vergezichten. Door de beschutte ligging groeien de Watapana’s zoals het hoort: gewoon rechtop. Onder de enorme kruinen zijn banken aangebracht, waarop het koel rusten is. Dát is pas rusten met enkel vogelgeluiden om je heen, alleen het gekrijs van de parkieten zou aangepast moeten worden. Konijntjes schieten heen en weer. Een zijpaadje voert ons naar een overhangende rots, waar zich Aruba’s bekendste indianentekens bevinden. Bezoekers doen er goed aan een fotocamera mee te nemen, vooral de natuurfotograaf zal behoorlijk aan zijn trekken komen. Het wandelpad mondt uit bij een gerestaureerd lemen huisje. Het is geheel in stijl gehouden. Ook de omgeving van dit huisje wil de Stinapa aanpassen aan het leven van vroeger. Cunucu Arikok is een waardevol projekt, zowel voor de lokale bevolking als de toerist, die wat meer wil zien dan alleen het strand en het casino. Bekijk op uw gemak de foto’s en trek er op uit. Kan heel gezond zijn. (skol i Komunidat november 1986) foto’s: Rinus de Graaff ===Stampia di 75 cen=== Cunucu Arikok ta keda na pia di Sero Arikok, na e parti west unda no tin mucho biento. Den pasado nan a practica aki agricultura y cria di bestia, pero no na gran escala. E cunuqueronan tabata biba den cas di torto, esaki ta un cas traha di lodo. E cas di torto cu nos ta mira awendia den Cunucu Arikok a keda construi na 1985, perfectamente imita na e manera tradicional.<ref>[https://archive.org/details/BNA-DIG-BONDIA-2006-11-01/page/n30/mode/1up?q=cunucu+arikok+skol Post Aruba N.V. kier mustra e beyeza di Parke Nacional Arikok], BDA (1 di november 2006)</ref> Pa e spannan di dak nan a uza flambeu (palo di cadushi) y e murayanan ta traha di un mezcla di lodo y yerba. ===Stampia di 100 cen=== Despues di core riba e caminda cu ta pasa door di e parke, nos ta yega na e punto mas halto, esta Miralamar. For di aki bo tin un bista riba lama na ambos banda di e isla. Den cielo tin un warawara (ployborus plancus) ta bula y ta busca un coneu of un cabrito morto. E paisahe ta caracteriza pa duinen aki ta cubri un espacio di mas o menos 2 hectarea. Nan ta consisti di santo blanco di coral cu e biento di Noordoost ta supla riba e isla. Riba e duinen ta crece algun palo di druif y di oleifi cu te hasta den tempo seco ta mustra berde. Ken lo por haya e shoco dilanti di e monton di piedranan? Shoco bo ta hay’e solamente na Aruba. ------------------ == Manchebo Beach == {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais| variante = a | nomber = Manchebo Beach | nomber_oficial = | nomber_nativo = | tipo = Playa | pais = {{ABW}} | alias = | lema = | imagen = | descripcion = | multi-imagen = <!-- Utilisa plantia {{Multiple image}} --> | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[Oranjestad West]] | zoom = 14 }} (Van een onzer verslaggevers) WILLEMSTAD. — Bij PB 1965 no 34 is verschenen het landsbesluit, dat het besluit van het Bestuurscollege van Aruba goedkeurt om een perceel grond van ongeveer 16.225 m 2 voor zestig jaar in erfpacht uit te geven aan Machebo Beach Hotel NV te Manchebo.<ref>Erfpacht Manchebo. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 30-03-1965, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 22-04-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462582:mpeg21:p003</ref> -------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais| variante = a | nomber = Cueba Huliba | nomber_oficial = | nomber_nativo = | tipo = Cueba | pais = {{ABW}} | alias = | lema = | imagen = Bat Cave Formations.jpg | descripcion = | multi-imagen = <!-- Utilisa plantia {{Multiple image}} --> | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[San Nicolas]] | zoom = 14 }} '''Cueba Huliba'''[1][2] (tambe konosí komo Baranca Sunu ku ta nifiká “Baranka Desnudo”) ta un cueba Guadirikiri of Cueba di Guadirikiri ta un espacio natural bou di tera na Aruba, den Parke Nacional Arikok na mas of menos 1,4 km di Fontein. es.wiki:'''Cueba Huliba'''[1][2] (tambe konosí komo Baranca Sunu ku ta nifiká “Baranka Desnudo”) ta un cueba riba e isla Karibense di Aruba,[3][4] apodá e “tùnel di amor”[5] pa su entrada den forma di kurason. E entrada ta via un trapi skerpi i smal ku ta hinka den e kueba. E tin sinku entrada. Na algun lugá, bo mester bùig pa wak e formashonnan. Flashlights ta nesesario pa eksplorá e koredó di 300 pia (91 m) largu, ya ku ta totalmente skur paden di e kueba. E kueba ta yená ku formashonnan di stalagmita i stalaktita den e piedranan di kalki. Dos espesie di bat ku ta biba den e kueba aki ta e Leptonycteris curasoae i e Macroglossus sobrinus. Ta interesante pa nota cu vleermuis, despues di drumi den cueba durante dia, ta bula sali den horda en busca di cuminda. E salida for di e tùnel ta dor di un seri di trapi ku ta grabá den e baranka i ta basta riesgoso. Den un di e kambernan, e Birgen Maria a wòrdu grabá den un formashon di baranka natural. Leyenda ta menshoná historianan tokante piratanan ku lo a biba den e kueba pa skonde nan tesoronan, ounke no tin evidensia pa konfirmá esaki. {{Appendix}} [[:Kategoria:Aruba]] ----------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | variante = a | nomber = Cueba di Fontein | nomber_oficial = | nomber_nativo = | tipo = Cueba | pais = {{ABW}} | alias = | lema = | imagen = | descripcion = | multi-imagen = <!-- Utilisa plantia {{Multiple image}} --> | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[San Nicolas]] | zoom = 14 }} E '''Cueba di Fontein''' ta un cueba situa na costa nort-oost di [[Aruba]], den e [[Parke Nacional Arikok]]. ** Fontein Cave: Longer than the Quadirikiri Cave, the Fontein Cave contains pathways that stretch to the limestone walls further down. Here is also where prehistoric drawings can be seen. Though this cave does not have its own legend, this was speculated to have been occupied—or at least used by prehistoric Arawak settlers on the island for rituals and other spiritual ceremonies.<ref>[https://www.cspnv.com/pdf/aruba-today-20240403.pdf Visit the island’s popular cave sites!], Aruba Today (3 di april 2024)</ref> This popular cave is located along the northeast coast in National Park Arikok near Boca Prins. The Fontein Cave is well known for its native Arawak Indian rock paintings which can still be found on the walls and ceilings. The brownish-red paintings were left by Caquetios and graffiti imprinted by European settlers. {{Appendix}} [[:Category:Aruba]] es.wiki:'''Cueba di Fontein''' Cave[1][2] ta un cueba chikito cerka di Boca Prins na e parti nort di e isla di Aruba.[3][4][5] E ta bon konosí pa su dibuhonan di muraya nativo Arawak, ku a wòrdu grabá pa Nativonan Merikano dekorativamente riba e murayanan di piedra i parti di e plafond mas plat di e kueba ku kombinashonnan di koló kòrá òf maron-kòrá-maron òf lila; Esaki ta duna pista tokante e historia di e amerindionan. E kueba ta aksesibel for di un “baranka di terasa di piedra di kalki di koral” i tin un largura di 3 meter (9.8 pia) i un haltura di 2 meter (6 pia 7 inch). E sala di entrada, ku ta habrí pa bishitantenan, ta 4 meter (13 pia) haltu i ta ekstendé te na un profundidat di 50 meter (160 pia). Komo ku e ta un formashon geológiko di piedra di kalki, i debí na filtrashon di awa, formashonnan di stalagmita i stalaktita di koló, tamaño i forma hopi straño a wòrdu produsí. Murciélago ta traha nèshi den kavidatnan di kueba den nan búskeda nokturno pa rekohé kuminda, ku ta konsistí di nèktar i pólen. Tin registronan ku e indjannan Araucano a usa e kueba aki pa hasi nan ritualnan i seremonianan tribal. --------------------- '''Blackstone Beach''' ta un playa na costa nort den region di .., den PArke Nacional Arikok. (Oranjestad)—Nomber for di su mas karakterístika rekonosibel, e Piedra Pretu Playa casi ta representa lo contrario di e beachnan tipico di Aruba. Pa un, e tin santu pretu i ta cubri cu piedranan liso preto. Na di dos lugá, e ta keda na e parti nort di e isla, leu for di e blanku playanan di santu di den e region sùit. Pues, si bo ta sinti bo kla pa algu diferente—òf si ta dia kontrali, bishitá e Playa di Blackstone.<ref>[https://www.cspnv.com/pdf/aruba-today-20250305.pdf Blackstone Beach], Aruba Today 95 di maart 2025)</ref> Blackstone Beach ta mustra e mas banda natural di Aruba: e piedranan cu tapa e playanan i e forma di dje a wòrdu trahá pa mil añanan via erupshonnan volkániko, koral moveshonnan di ref i aktividat di ola di e parti nort rural di e isla. Situá mas ost di e Brug Natural i Playa di Andicuri, e Blackstone Beach ta relativamente fásil pa haña akseso. Unabes bo pasa e Formashon di Baranka Ayo, tuma e Kaminda di Andicuri ku ta hiba na Andicuri Laman. Einan, bo por stashoná bo outo i hasi un kaminata di 1km pa Blackstone Beach. E playa aki ta forma parti di e Arikok Parke Nashonal i pues ta un sitio ku ta wòrdu konserbá. Esaki ta e motibu pakiko e ta tambe relativamente intakto pa komersial influensianan. Apesar di a wòrdu yamá un playa, tene kuenta ku e no ta konsehá pa landa den awa, manera e koriente ta hopi fuerte i por desviá bo fásilmente mas leu den oséano salbahe. Pero, ainda bo por disfrutá di un espektakular bista di e piedranan i e parti nort oséano ku ta ekstendé dilanti di e playa i saka un potrèt ku bo amigunan òf famia (Oranjestad)—Named after its most recognizable feature, the Blackstone Beach almost represents the opposite of the typical Aruban beaches. For one, it has black sand and is covered in black smooth stones. Secondly, it lies on the northern side of the island, away from the white sandy beaches of in the southern region. So, if you feel up for something different—or if it’s opposite day, visit the Blackstone Beach. Blackstone Beach shows the more natural side of Aruba: the stones that cover the beaches and the shape of it has been crafted for thousand years via volcanic eruptions, coral reef movements and wave activity of the rural northern part of the island. Located further east to the Natural Bridge and Andicuri Beach, the Blackstone Beach is relatively easy to access. Once you get passed the Ayo Rock Formation, take the Andicuri road leading up to Andicuri Beach. There, you can park your car and take a 1km hike towards Blackstone Beach. This beach forms part of the Arikok National Park and is therefore a site that is preserved. This is why it is also relatively untouched by commercial influences. Despite being called a beach, do note that it is not advised to swim in the water, as the current is very strong and can easily stray you further in the wild ocean. However, you can still enjoy a spectacular view of the stones and the northern ocean that stretches out in front of the beach and take a picture with your friends or family --------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | variante= a | tipo = Playa | nomber = Boca Prins | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 1/2 | caption_align = center | image1 = | caption1 = | image2 = Plantage in Boca Prins op Aruba, Bestanddeelnr 252-7977.jpg | caption2 = Plantashi Boca Prins na 1947 | image3 = | caption3 = }} | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[Santa Cruz]] | tipo_subdivision_adm = Zona | subdivision_adm = [[Parke Nacional Arikok]] | tipo_subdivision_adm2 = | subdivision_adm2 = | descripcion = | pais = {{ABW}} | zoom = 13 }} '''Boca Prins''' ta un boca na e costa nort-oost di Aruba, situa den [[Parke Nacional Arikok]]. Kontenido Deskripshon Situá den Parke Nashonal Arikok, e bahia di santu ta un destinashon turístiko popular. E playa di santu blanku sin vigilansia ku duinen ta solamente 55 meter largu i no ta ofresé ningun otro fasilidat. Landamentu por ta peligroso debí na e koriente fuerte i konstante i ta rekomendabel solamente pa landadónan eksperensia, si ta. E bahia ta wòrdu bishitá de bes en kuando pa surfistanan, pero no ta wòrdu konsiderá un di e lugánan di buseo sobresaliente di e isla. [ 1 ] Un kaminda di santu ku baranka di piedra di kalki ta hiba na e bahia via un trapi di palu. E piedranan di Boca Prins ta e habitat di Cnemidophorus arubensis , un lagadishi di karakol ku ta wòrdu hañá solamente na Aruba. Banda di Boca Prins tin un di e plantacionnan di cunucu mas bieu na Aruba, cu a wordo cultiva pa colonialnan Hulandes den siglo 16. E nòmber di e bahia ta derivá for di e plantashon di Prins di ántes den serkania. https://de.wikipedia.org/wiki/Boca_Prins E entrada aki, unda e [[rooi]] di e mesun nomber ta basha den lama, probablemente ta haya su nomber for di Paulus Printz, kende a wordo manda pa e colonia di Curacao door di WIC pa descubri mineralnan. Despues di no a haya oro ni na Curacao ni na Bonaire, el a yega Aruba dia 14 di juni 1725 y a establece banda di e costa noordoost di e isla.<ref>Vivienno Frank. 2019. ''Aruba en een keuze uit haar toponiemen.'' ISBN:978-0-359-65900-5, pag. 74-75</ref> '''Boca Prins''' ta un [[bahia]] na e costa nort-oost di [[Aruba]], situa den [[Parke Nacional Arikok]]. Deskripshon Situá den Parke Nashonal Arikok, e bahia di santu ta un destinashon turístiko popular. E playa di santu blanku sin vigilansia ku duinen ta solamente 55 meter largu i no ta ofresé ningun otro fasilidat. Landamentu por ta peligroso debí na e koriente fuerte i konstante i ta rekomendabel solamente pa landadónan eksperensia, si ta. E bahia ta wòrdu bishitá de bes en kuando pa surfistanan, pero no ta wòrdu konsiderá un di e lugánan di buseo sobresaliente di e isla. [ 1 ] Un kaminda di santu ku baranka di piedra di kalki ta hiba na e bahia via un trapi di palu. E piedranan di Boca Prins ta e habitat di Cnemidophorus arubensis , un lagadishi di karakol ku ta wòrdu hañá solamente na Aruba. Banda di Boca Prins tin un di e plantacionnan di cunucu mas bieu na Aruba, cu a wordo cultiva pa colonialnan Hulandes den siglo 16. E nòmber di e bahia ta derivá for di e plantashon di Prins di ántes den serkania. https://de.wikipedia.org/wiki/Boca_Prins == Mira tambe == * [[Playanan di Aruba]] {{Commonscat}} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=de|oldid =205170166|titulo=Dos Playa}} {{References}} ;Lista di fuente *[http://nl.aruba.com/activiteiten/dos-playa Dos Playa] riba nl.aruba.com *[https://www.surfline.com/surf-report/dos-playas/5842041f4e65fad6a7708e27 Dos Playa Surf] riba surfline.com }} [[:Category:Luga na Aruba]] ---------------------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | variante = a | nomber = Cueba di Huliba | nomber_oficial = | nomber_nativo = | tipo = Cueba | pais = {{ABW}} | alias = Tunnel of Love | lema = | imagen = | descripcion = | multi-imagen = <!-- Utilisa plantia {{Multiple image}} --> | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[San Nicolas]] | zoom = 14 }} **The Huliba Cave/ Tunnel of Love The Huliba Cave, formerly known as the Tunnel of Love, was once open to the public, and was the biggest and most accessible of all three caves. This cave had five chambers, including one that is heartshaped. This cave had narrow stairs that led to long pathways deep into the cave, with a staircase leading to the exit on the other side. In one of the chambers, there used to be the carving of the Virgin Mary, put there for the protection of the cave. However, the Huliba Cave has been permanently closed for a few years now, as a way to preserve the bat population that lives in the cave. These Long Tongue Fruit Bats and Insect Eater Bats are very important to the ecosystem of the island. Though this cave is no longer accessible to the public, it surely is interesting to learn more about the history of these caves and the Awarak tribes that resided or utilized them.<ref>[https://www.cspnv.com/pdf/aruba-today-20240403.pdf Visit the island’s popular cave sites!], Aruba Today (3 di april 2024)</ref> Do note that these caves are very dark, humid, hot, and are inhabited by bats. Do wear comfortable clothing and shoes, as the pathways in these caves may be rough and bumpy, and don’t forget to bring a lashlight! {{Appendix}} [[:Category:Aruba]] ---------------------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | tipo= Bario | name = Eagle | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 2/2 | caption_align = center | image1 = | caption1 = | image2 = | caption2 = }} == Eagle (Aruba) == '''Eagle''' ta un bario di [[Oranjestad (Aruba)|Oranjestad, capital di Aruba. == Historia == Den comienso di añanan 20, Aruba a conoce dos refineria. Na aña 1924 a establece Lago Oil & Transport Ltd y despues na aña 1927 De [[Arend Petroleum Maatschappij]]. Dos refineria cu tabatin un rol masha importante den [[Di Dos Guera Mundial|Segundo Guera Mundial]], ya cu nan tabata suministra petroleo na e aliadonan. Ta di e refineria ‘Arend’ e vecindario aki a haya su nomber ‘Eagle’ y tambe nos ‘Eagle Beach’. Minister Maduro a comparti un tiki historia: “E refineria Eagle aki a duna trabou na mas cu shete mil trahado di 58 diferente pais. Den e area aki, e refineria a traha e fabrica pa refina e petroleo, un laboratorio y un brandweerkazerne. Tambe nan a construi nan sede ‘hoofdkantoor’ cu ta exactamente e edificio caminda nos ta para actualmente”. E mandatario tambe a trece dilanti cu e refineria a construi casnan special pa e personal di refineria, algun cas den e bario, e Eagle tennis club y e hospital cu tey ainda.<ref>[https://awemainta.com/wp-content/uploads/2024/02/AM240221.pdf Minister Maduro di Cultura a haci e desvelo di e ‘Ruta Historico di Eagle’], Awemainta (21 di februari 2024) </ref> E ‘Ruta Historico di Eagle’ ta un ruta pa cera conoci cu e historia di e bario di Eagle, e refineria di Eagle y Aruba su rol importante pa aliadonan den Segunda Guera Mundial. E storia di e refineria di Eagle, un tempo simbolo di e poder industrial di Aruba hunto cu Lago na San Nicolas, ta conta nos e desaroyo di Aruba den tempo for di su comienso na 1924 te na e desmantelamiento den añanan cincuenta y sesenta caminda cu a traha espacio pa turismo cual te cu awe en dia ta e pilar economico mas importante di Aruba. E proyecto di ‘Eagle History Tour’ lo crea un conexion entre e historia, herencia cultural industrial di Aruba y nos turismo, creando un atractivo nobo pa nos bishitantenan pero tambe lo educa localnan y principalmente e generacionnan mas jong tocante Aruba su historia industrial y e rol importante di e refineria di Eagle den e di Dos Guera Mundial asina e mandatario a trece den su discurso. Ademas den un futuro cercano lo pone borchinan na cinco diferente sitio cu QR code cu ta contene informacion importante di historia di e sitio den cuatro diferente idioma, mas obhetonan di arte y programanan educativo. Aruba tabatin un rol importante den Segundo Guera Mundial cu e dos refinerianan aki cu Alemania tabatin wowo riba Aruba y nan a manda un submarino pa bin destrui e dos refinerianan aki pa stroba e aliadonan haya nan combustibel. Asina e submarino a tira riba e tankero Arkansas y a mata varios hende entre otro Bonerianonan. Tambe e submarino a manda torpedo pa destrui e dos refinerianan cu danki na nos Señor Dios esakinan a faya nan proposito. {{Appendix}} -------------------------------------- {{Infobox luga den pais | tipo= Bahia y haf | name = Plantashi Prins | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 2/2 | caption_align = center | image1 = Zeilschip bij de Yachtclub van Aruba. Op de achtergrond de Lago-olieraffinaderij, Bestanddeelnr 252-3982.jpg | caption1 = Barco di bela cu refineria den fondo | image2 = De haven van de Lago-olieraffinaderij in San Nicolas op Aruba, Bestanddeelnr 252-8041.jpg | caption2 = }} {{Databox}} '''Plantashi Prins''' ([[Hulandes]]: Plantage Prins), originalmente un plantacion di coco na Aruba, [1] [2] a mira su cas reconstrui den añanan 1950. E decadensia di palma, atribuí na malesa, a kondusí na e stòp di produkshon di kunuku. 3] Na 1911, e mapa di Werbata-Jonckheer a identifiká Prins Plantation komo un di e 23 plantashonnan mayoritariamente chikitu karakterisá pa agrikultura kombiná, palu di koko i kas. Ademas, un plantashon mas grandi tabata situá paden, nort di Oranjestad na San Barbola, lugá di nasementu di Virginia Demetricia. E township Savaneta en realidad a surgi for di un plantacion gubernamental cu despues a transforma den un pueblito chikito. 4] == Etimologia == E plantacion ta derivá su nòmber for di un ingeniero di mina suédo Paulus Printz, ku a biba den e área durante di dies-ocho siglo, mientras tabata buska oro den nòmber di e administradornan di e kamber di Amstedam di e kompania Hulandes di West India. Segun e mapa di Van Raders di 1825, e ruina di su kas (No. 37) tabata situá riba e muraya na nortwest di e plantashon, pero for di e tempu ei e ruina a disparsé. E tapa di e seru, ku ta eksponé na bientu, tabata mas faborabel pa biba ku e arroyo ku tabata protehá pa bientu. [5] [6] Printz a traha na Aruba for di 14 di yüni 1725, te ku 3 di yüni 1727, ora ku el a risibí un òrdu di Amsterdam pa stòp e trabou. [ 7] == Panorama general == E kas original di plantacion den e arroyo no ta pará mas, i e struktura ku a sigui, un kas di pais konstruí den añanan 1930, ta awor den un estado di ruin. 6] Situá 2.5 kilometer for di e sentro di bishitante i aproksimadamente 600 meter for di e plantahe Fontein den Parke Nashonal Arikok, un kaminda ta hiba na e plantahe Prins históriko, ku anteriormente tabata di propiedat di Sr. Mokki Arends,[8] i dos arroyos bisiña, Rooi Prins i Rooi Dwars. E arroyos aki un tempu tabata nutrí palu di koko i palu di fruta. Mientras cu e coconutnan a desaparece, y solamente algun mata di fruta a keda, e vegetacion nativo ta prospera mas densamente cu riba e colinan circundante. 1] Te ku 2023, apesar di plannan inisial, e renobashon i transformashon di e ruinanan di e plantashon Prins den e Prins Center, ku ta presentá proyektonan di demonstrashon riba aktividat agrikultoral di plantashon tempran, no a tuma lugá ainda. E integrashon di e Prins Center den e diseño nobo di Parke Nashonal Arikok ta keda pendiente. Ta konsehábel pa konsiderá pa destahá e importansia históriko di Prins Center su nòmber den e sentro mes. 9] {{Appendix}} ------------------------ {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =59895500|titulo=Pos Chikito}} {{References}} }} == Mira tambe == * [[Lista di luga na Korsou]] {{Commonscat}} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =62603301|titulo=Suffisant (Curaçao)}} {{References}} }} ---------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | variante = a | nomber = Bushiribana | nomber_oficial = | nomber_nativo = | tipo = Bario | pais = {{ABW}} | alias = | lema = | imagen = Gouddelving bij Bushiribana op Aruba, Bestanddeelnr 252-7961.jpg | descripcion = Mina di oro na Bushiribana na Aruba (1947). Na 1946, despues di 30 aña, a cuminsa e mina di oro atrobe pero esaki no a resulta lucrativo. | multi-imagen = <!-- Utilisa plantia {{Multiple image}} --> | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[Paradera]] | zoom = 14 }} '''Bushiribana''' ta un luga den region di [[Paradera]] na kosta nort di [[Aruba]].[1] E ta mihó konosí pa e ruinanan di stempel di oro. == Geologia == Na final di e periodo di Kretáseo, kambionan geológiko signifikante a tuma lugá riba Tera. Piedranan fluido nobo, conoci como e batholith di Aruba, a pusha ariba door di scheurnan den e volcan antiguo, e Formacion di Lava di Aruba. E piedranan aki a forma koredónan i a solidifiká. Un di e tiponan di piedra cu a sali for di esaki ta gabbro. Gabbro tin un koló di antrasit i ta mustra mineralnan briante ora inspekshoná mas di aserka. E ta wòrdu hañá den e área di Matividiri. E tipo di piedra aki a wòrdu usá den konstrukshon di e planta di stèmpel di oro di Bushiribana.[2] Rush di oro Oro laba abou ta konosí komo oro aluvial. E ta laba den forma di stòf di oro, pida di oro, grano di oro i tin bia pida di oro. Despues di e rush di oro Arubano di 1824 pa 1829, den cual a haya oro aluvial, e cantidad eventualmente a baha y e depositonan di oro no a duna mas. Den transkurso di siglo, kompanianan di oro a kuminsá buska e fuente di e oro aki, e venanan di kuarso. Tin bia e adernan aki a surgi i despues a disparsé bou di tera atrobe.[3] Stempel di Oro Durante e periodo di 1872 pa 1915, ora ku oro tabata wòrdu mina riba e isla, dos molina di oro tabata operá.[3] Esakinan tabata e planta di stèmpel di oro di Bushiribana i e planta di smelt di oro di Balashi.[4] Na 1872, Aruba Island Gold Mining Company a construi un smelter y stempel mill di oro na Bushiribana, den curason di e area di mineria di oro cuarzo. Tambe e compania a construi e prome pier den haf di Aruba, yama Waaf di Compania riba Forti Abou, y a traha un caminda di dies kilometer pa transporta e mashinnan. E industria di stèmpel di oro tabata inkluí mashinnan di vapor, mulina di stèmpel, reservorionan di awa dushi i fòrnunan. E fábrika a hasi pèrdida pa binti aña. E oro a wòrdu saka dor di kombin’é ku merkurio, perdiendo mas o ménos mitar di e oro. For di 1897, e montonnan di shushi di Bushiribana a wòrdu retrabá usando e proseso di sianuro ku a wòrdu inventá resientemente, i ta e ora ei so e minamentu di oro a bira algu probechoso. Na 1899 un molina di stèmpel na Balashi a tuma over e trabou.[3] E oro prinsipalmente tabata bini di un di e dos shen venanan di kuarso ku ta karga oro ku a bini na superfisie for di e profundidatnan di Aruba kantu di kosta nort.[3] ---------- == Sero Colorado == On your way to Baby or Roger’s Beach, you’ll pass by the famous Red Anchor at what was once the entrance to the Colony residential community and be greeted with red soiled hills by the coast. This is Sero Colorado. Named after the 30-meter, deep red, limestone hill, Adriaan Laclé “Sero Colorado” translates to “Colored Hill”. Sero Colorado has deep historical ties with the once-thriving phosphate industry in the area. Matter of fact, there are still under- ground shafts and passages deep in Sero Colorado from the time of phosphate mining. In 1958, the re- finery at the time, Lago, adopted this name for the residential section of its employees.<ref>[https://www.cspnv.com/pdf/aruba-today-20241118.pdf Place names in San Nicolas and their origins], Aruba Today (18 di november 2024)</ref> -------- {{Infobox luga den pais | tipo= Isla di rif | variante = a | name = Renaissance Island | alias = Sonesta Island | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 2/2 | caption_align = center | image1 = | caption1 = | image2 = | caption2 = | pais = {{ABW}} | region = [[Santa Cruz]]? }} '''Renaissance Island''' (antes Sonesta Island [1]) ta un isla di rif privá dilanti costa di Aruba na haltura di e pista di aterisahe di [[Aeropuerto Internacional Reina Beatrix]]. Bista general E isla di ref di koral di 16 hektar a wòrdu kumprá pa Sonesta Hotels, i a habri na 1989 komo Isla di Sonesta.[2] Na 1991, Sonesta a wòrdu atkerí pa Ramada Renaissance Hotels, i e isla a wòrdu renobá komo Renaissance Island.[3] E ta un isla priva cu por wordo bishita solamente den dia. E isla di ref alargá ta ofresé playanan blanku, mondinan di mangel i un variedat grandi di parhanan.[1] Tin dos playa: Iguana Beach ta pa famianan, i Flamingo Beach ta pa adulto. Iguana Beach ta haña su nòmber for di e iguanan ku ta biba riba e playa. Flamingo Beach ta e unico luga na Aruba cu tin flamingo cu a wordo introduci. Tur dos espesie di animal tin bia ta bishitá e otro playa tambe.[4][5] Entre 7:00 AM y 7:00 PM un boto ta sali for di e hotel Renaissance Aruba pa e isla di rif. Huespetnan ku no ta di hotèl por biaha pa un pago.[6] Dos avion chikí, un Beechcraft Model 18 i un Convair 400, a wòrdu hundi na kosta pa krea un lugá di buseo. Ta posibel pa pasa anochi den un cabana (hut chikitu) riba e isla.[5] -- == Historia == nl.wiki:E isla di 16 hectar riba rif di Bucuti a ser cumpra pa Sonesta Hotels, y a habri na 1989 como isla Sonesta.<ref>Amigoe, [https://www.delpher.nl/nl/kranten/view?query=sonesta+island&coll=ddd&sortfield=date&page=1&facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Nederlandse+Antillen&identifier=ddd:010642557:mpeg21:a0071&resultsidentifier=ddd:010642557:mpeg21:a0071&rowid=2 Sonesta hotel en Sonesta Island: uniek hotelproject], 14 februari 1989</ref> Na 1991, Ramada Renaissance Hotels a kumpra Sonesta, i e nòmber di e isla a kambia pa Renaissance Island.[ 3] Ta un isla privá cu por wordo bishita solamente den dia. E isla di rif ta un isla largu ku ta ofresé playa blanco, palo di mangrove i un variedat grandi di parhanan. 1] Renaissance-eiland (voorheen Sonesta eiland),[1] is een 16 ha groot koraalrifeiland, officieel bekend als het Bucutirif [2][3] voor de kust bij Oranjestad, Aruba. en grenst aan de Rifeilanden van Oranjestad. Het eiland is particulier bezit en heeft de enige privé-stranden op Aruba.[4] Er zijn twee stranden: Iguana Beach en Flamingo Beach. Een Beechcraft 18 en een Convair 400 zijn allebei bewust ongeveer 50 meter (46 m) uit de kust gezonken om een duikplaats te creëren.[5] Flamingo's zijn te zien op het eiland.[6] Ze zijn echter niet inheems op Aruba.[7] de.wiki:Renaissance Island is een ongeveer 48 hectare groot, particulier gebruikt, smal en ongeveer 3,8 kilometer lang eiland voor de kust van het hoofdeiland Aruba . de.wiki:Renaissance Island ta un isla privá di mas o ménos 48 ektar di largura, estrecho i di mas o ménos 3,8 kilometer largu, na kosta di e isla prinsipal Aruba. {{Appendix}} Renaissance Island (anteriormente Sonesta Island),<ref>{{citeer web|titel=Sonesta Island | url = https://www.tripadvisor.com/ShowTopic-g147247-i144-k845765-Sonesta_Island-Aruba.html | accessdate = 2020-03-04}}</ref> ta un isla di 16 hectare di coral, ofisialmente konosí komo Bucutirif<ref>{{cite web | title =Harbour Map and Navigational Chart. From Netherlands Government chart, 1977 | url = https://www.arubaports.com/main/oranjestad/ |bezochtdatum=15 november 2020}}</ref><ref>{{citeer web | titel=Navigation Waypoints referencing to “Bucuti Island” | url=https://www.aruba-cruisingguide.com/navigation/ |bezochtdatum=15 november 2020}}</ref> for di Oranjestad, Aruba, i ta limita ku e Rifeilanden di Oranjestad. E isla ta privá i tin e úniko playa privá na Aruba.<ref>{{cite web | title =Renaissance Aruba Resort & Casino | url =http://www.fodors.com/world/caribbean/aruba/review-40803.html | accessdate = 2014-08-20}}</ref> Tin dos playa: Iguana Beach i Flamingo Beach. Un Beechcraft 18 i un Convair 400 tur dos a keda sink deliberadamente mas o ménos 50 meter (46 m) for di costa pa crea un lugá di buceo.<ref>{{cite book | last =Huber | first =Joyce | title =Best Dives of Aruba, Bonaire & Curaçao | publisher = Hunter Publishing, Inc | date =2011 | isbn = 9781588437495 }}</ref> Flamingo ta ser mira riba e isla.<ref>{{cite web| last =Suri | first =Charu | title =Where to see Flamingos in Aruba | url =http://www.afar.com/highlights/where-to-see-flamingos-in-aruba | accessdate =2014-08-20}}</ref> Sinembargo, nan no ta nativo di Aruba.<ref>{{cite web|url=https://journalistontherun.com/2017/07/01/everything-you-need-to-know-about-flamingo-island-aruba/|title=Everything You Need To Know About Flamingo Beach Aruba|date=1 July 2017|publisher=}}</ref> == Lokashon y uzo == E isla ta situá mesora banda di e ruta di aterisahe RWY 11 na aeropuerto internashonal Reina Beatrix na sur di e islanan di Oranjestad. E ta comprá dor di e doñonan di un hotel di sinku strea. Riba e dos bahia di awa den forma di un U riba e isla a konstruí un restorant, barnan di playa, un sentro di spa, un kancha di voleibol i fasilidatnan pa deporte di awa i baño. E hóbennan di e hotèl ta wòrdu transportá ku e ferry di e hotèl mes. E awa di awa di e hotel ta ser transportá pa barku pa e WEB kanaal purifikashon na e isla prinsipal pa deskontaminashon. {{Appendix}} * Eduardo en Gerardo de Veer van Meta Corporation, de ontwikkelaars van het Sonesta Hotelproject (de bouw van een 320-kamer hotel in het hart van Oranjestad - Coral Reef Hotel) presenteerden de plannen in 1986 en op 30 oktober 1987 de eerste steen gelegd. * Sonesta island gelegen op het rif tegenover de [[internationale luchthaven Koningin Beatrix]]. * Vanaf de open lobby heeft men niet alleen zicht op dezee, maarook ophetkanaal, van waaruit de gasten met de boot naar het Sonesta Island kunnen vertrekken. Een traject dat slechts tien minuten duurt. Vier boten van 26 voet lang en met een capaciteit voor 29 personen elk, zullen beschikaar zijn voor het transport van de gasten van het hotel, via het kanaal, naar Sonesta Island. Op dit rifeiland, waarop tot een jaar geleden alleen maar mangroveplanten te zien waren, zijn in de afgelopen maanden twee prachtige stranden met hagelwit zand aangelegd. Momenteel worden een restaurant en bar gebouwd, waarna de whirlpools en faciliteiten voor watersporten zullen volgen.<ref>{{citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642557:mpeg21:pdf|titel=Sonesta hotel en Sonesta island: uniek hotelproject|werk=[[Amigoe]]|datum=14 februari 1989|bezochtdatum= }}</ref> en.wiki:see Oranjestad, Aruba The touristically named Renaissance Island (formerly Sonesta Island)<ref>{{cite web | title =Sonesta Island | url = https://www.tripadvisor.com/ShowTopic-g147247-i144-k845765-Sonesta_Island-Aruba.html | accessdate = 2020-03-04}}</ref> is a 40 acres [[cay]] (or barrier reef) island, officially known as the Bucuti Rif<ref>{{cite web | title =Harbour Map and Navigational Chart. From Netherlands Government chart, 1977 | url = https://www.arubaports.com/main/oranjestad/ | accessdate = 2020-03-04}}</ref><ref>{{cite web | title =Navigation Waypoints referencing to “Bucuti Island” | url = https://www.aruba-cruisingguide.com/navigation/ | accessdate = 2020-03-04}}</ref> and it is off the coast near Oranjestad. It is privately owned and has the only private beaches on Aruba.<ref>{{cite web | title =Renaissance Aruba Resort & Casino | url =http://www.fodors.com/world/caribbean/aruba/review-40803.html | accessdate = 2014-08-20}}</ref> There are two beaches: Iguana Beach and Flamingo Beach. A [[Beechcraft Model 18|Beechcraft 18]] and a [[Convair]] 400 were both deliberately sunk about 50 yards offshore to create a diving site.<ref>{{cite book | last =Huber | first =Joyce | title =Best Dives of Aruba, Bonaire & Curaçao | publisher = Hunter Publishing, Inc | date =2011 | isbn = 9781588437495 }}</ref> [[Flamingo]]es can be seen on the island.<ref>{{cite web| last =Suri | first =Charu | title =Where to see Flamingos in Aruba | url =http://www.afar.com/highlights/where-to-see-flamingos-in-aruba | accessdate =2014-08-20}}</ref> However, they are not native to Aruba.<ref>{{cite web|url=https://journalistontherun.com/2017/07/01/everything-you-need-to-know-about-flamingo-island-aruba/|title=Everything You Need To Know About Flamingo Beach Aruba|date=1 July 2017|publisher=}}</ref> Awemainta 30 december 2020|Isla Priva: Di complemento pa atraccion principal|E creacion di un beach priva riba e rifnan dilanti di aeropuerto tabata otro reto grandi pa MetaCorp. E responsabilidad di esaki a cay grandamente riba e schoudernan di Rudolph Richardson na cabes di ATCO. Delft Hydraulic Engineering di Hulanda meticulosamente a diseña e isla artificial. A pone shen y shen di meternan cubico di santo blanco den bargenan cu despues a basha riba e awanan poco hunto di e rif pa crea un plataforma for di unda e backhoe y otro ekipo necesario pa traha e isla, por a para firme riba dje. E isla a habri pareu cu e hotel na 1991. Na 1999, Horcan Lenny, considera como e di dos mas fuerte pa pasa den November, a dal Aruba duro y Sonesta Island a keda den hopi mal estado. Mester a trah’e full di nobo. Despues di un candela chikito un par di aña atras, Renaissance Island ta un di e atractivonan turistico mas grandi di e isla. Conoci mundialmente como e luga pa comparti di un dia di solo y lama hunto cu flamingonan cu ta cana casualmente band’i bo. Fuera di e parhanan aki, e isla tambe ta un santuario pa hopi yuwana. {{Appendix}} --------------------- {{Infobox luga den pais | tipo= Playa | name = Hadicurari | alias = Fisherman's Hut | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 2/2 | caption_align = center | image1 = | caption1 = | image2 = | caption2 = }} | pais = {{ABW}} | region = [[Noord]] | zona = [[Palm Beach]] | zoom = 14 }} '''Hadicurari''' (''Fisherman's Hut'') ta un luga na costa west di Aruba, den e zona di [[Palm Beach]] na haltura di e hotelnan Holiday Inn y Marriott Vacation Club. Aki ta situa un waf di piscado y un parti ta wordo uza como zona pa [[windsurf]]. Hadicurari ta conoci como un sitio pa pisca unda tabatin ranchonan di piscado y un pier chikito. Den ananan 1950 tabata captura aki hopi calco. De vissershaven heeft een steiger met 92 aanlegplaatsen die in de jaren 90 van de vorige eeuw is aangelegd. Hier werd in de jaren 1950 veel calco (''strombus gigas'') gevist. Door de roofbouw is de calco in deze buurt zeer zeldzaam geworden en wordt nu beschermd.<ref>Vivienno Frank. 2019. ''Aruba en een keuze uit haar toponiemen'' pag. 111, ISBN:978-0-359-65900-5</ref> Aki tabata establece Centro di pesca Hadicurari, cu tabata organisa torneonan di pisca pa e piscadonan local.<ref>Vistoernooi Centro Hadicurari. "Amigoe". Curaçao, 09-07-1994, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 15-09-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644198:mpeg21:p005</ref> Awendia e ta fungi como restaurant.? * E pier chikito a wordo reemplasa den ananan 19 90 pa un pier grandi cu 92 luga pa boto * Den e periodo aki a lanta e Centro di pesca Hadicurari y na 2003 a funda Fundacion Centro di Pesca Hadicurari. Fundado tabata Colin Christiaans. * Anualmente ta celebra Dia di Piscado cu ta riba 29 di juni cu iun torneo di pesca. * Den e edificio di Centro di Pisca hadicurari tin un restaurant establece. Centro di Pesca Hadicurari ta percura pa brinda e piscadonan tur ayudo. Considerando cu e centro aki ta practicamente hinca entre e hotelnan grandi y luhoso; Centro di pesca Hadicurari tin cu “negosha” un tiki riba e tradicion di piscado den e centro aki. NOTES In tegenwoordigheid van de ministers Elio Nicolaas, ing. Roland Laclé en minister ing. Eddy Briesen, legde minister Charro Kelly vrijdagmiddag de eerste steen voor de vissershaven bij Hadicurari, ten noorden van het Holiday Inn Hotel. De 92 aanlegplaatsen voor de vissersboten vergt een investering van 1,4 miljoen florin. De bouw geschiedt door Camar nv.Eerste steen vissershaven. "Amigoe". Curaçao, 23-11-1992, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 14-09-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643702:mpeg21:p005 {{Appendix}} [[Category:Luga na Aruba]] --------------- {{Infobox luga den pais | tipo= Isla di rif | variante = a | name = De Palm Island | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 2/2 | caption_align = center | image1 = Sign De Palm Island.jpeg | caption1 = | image2 = | caption2 = | pais = {{ABW}} | region = [[Santa Cruz]]? }} [[File:Sign De Palm Island.jpeg|thumb|Borchi pa yega De Palm Island]] '''De Palm Island''' ta un isla di mas o ménos 10 ektar grandi, habitá, estrecho i di 1,5 kilometer largu for di costa di e isla principal di Aruba, ost di e stat di Pos Chiquito, serka di e aeropuerto internashonal Reina Beatrix. E isla ta un rif di koral ku tin un hotel, un bar i un restorant. E biahe via ferry for di e isla prinsipal ta dura mas o ménos 10 minüt. Riba e isla tin un playa ku tin un guardia i un parke di awa. E isla ta di propiedat di De Palm Tours, e operador di biahe di mas grandi na Aruba, fundá pa Wichie de Palm i kumprá pa Harold Malmberg den añanan 60 di [[siglo 20]].<ref>{{Citeer web|url=http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&task=view&id=24&lang=en|titel=Tourism|taal=en|uitgever=Historia di Aruba|bezochtdatum=1 september 2018|archiefurl=https://web.archive.org/web/20230621061434/http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&task=view&id=24&lang=en|archiefdatum=2023-06-21}}</ref> == Detayenan == E parke di awa tin un atraccion extraordinario. E bishitantenan, ekipá ku un sistema di buelo di kaska bou di awa, por bishitá e mundu tropikal di piská di e isla di koral na pia i tambe tuma imágen bou di awa di un avion Cessna 414 derotá i bou di awa. E Sea Trek helmet system tambe ta posibel pa no-swimmer i personanan ku no tin eksperensia di buelo. {{Appendix}} De Palm island is een ongeveer 10 hectare groot, bewoond, smal en 1,5 kilometer lang eiland voor de kust van het hoofdeiland van [[Aruba]], ten oosten van de stad [[Pos Chiquito]], in de buurt van de [[internationale luchthaven Koningin Beatrix]]. Het eiland is een dood [[koraalrif]] met daarop een hotel, bar en restaurant. De overtocht per ferry vanaf het hoofdeiland duurt ongeveer 10 minuten. Op het eiland is er een bewaakt strand en een [[waterpark]]. Het eiland is eigendom van [[De Palm Tours]], de grootste [[touroperator]] op Aruba, opgericht door [[Witchie de Palm]] en in de jaren zestig van de twintigste eeuw gekocht door [[Harold Malmberg]]<ref>{{Citeer web|url=http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&task=view&id=24&lang=en|titel=Tourism|taal=en|uitgever=Historia di Aruba|bezochtdatum=1 september 2018}}</ref> == Bijzonderheden == Het waterpark heeft een buitengewone attractie. Bezoekers, uitgerust met een onderwaterhelm-duiksysteem, kunnen te voet de tropische vissenwereld van het koraaleiland bezoeken en ook onderwateropnamen maken van een neergehaald en onder water gelegen [[Cessna]] 414-vliegtuig. Het gebruik van het Sea Trek-helmsysteem is ook mogelijk voor niet-zwemmers en personen zonder duikervaring. {{Appendix|1=alles|2= '''Voetnoten''' {{References}} '''Bronnen''' * {{citeer web|url=http://www.visitaruba.com/things-to-do/tours-and-activities/depalm-island/|titel=De Palm Island|bezochtdatum=1 september 2018}} * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=de|titel=Palm Island (Aruba)|oldid=165611524|datum=20170518}} -------------- '''Isla di Oro''' ta parti di e rif di Pos Grandi na costa sur di [[Aruba]], entre [[Pos Chikito]] y [[Savaneta]]. E area ta cay den e [[Parke Marino Aruba]] y ta bou maneho di [[Parke Nacional Arikok| Fundacion Parke Nacional Aruba]] (FPNA).<ref>{{citeer web|url=///C:/Users/l_de_/Downloads/BONERIANO-15-03-2024.pdf|titel=FPNA ta activo den defensa di Isla di Oro|werk=Boneriano|datum=2024-03-15|bezochtdatum=2024-03-23}}</ref> == Historia == Isla di Oro a inicia na aña 1965 ora Adolf (Dochi) Oduber a construi un compleho di recreacion den forma di un barco cu den dje un restaurant, bar y sala di baile, cu el a duna e nomber "Isla di Oro".<ref>{{citeer web|url=citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462564:mpeg21:p006|titel=Opening van Isla di Oro|werk=[[Amigoe]]|datum=1965-03-09|bezochtdatum=2024-03-23}}</ref> E compleho ta situa 150 meter for di e costa na un laguna rondona pa mondi di mangel, pa cua mester a traha un brug y kap un caminda dor di e mangelnan.<ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010470027:mpeg21:p006|titel=Luchtkasteel van Oduber werd restaurant in zee|werk=[[Amigoe]]|datum=1964-08-05|bezochtdatum=2024-03-23}}</ref> E tempo ey e compleho tabata un atraccion turistico popular, unda tabata organisa fiesta, ademas di presentacion y shownan di artistanan conoci. E compleho, cu ta riba tereno erfpacht, a cambia varios biaha di doño-desaroyado y tabata operacional te mas o menos aña 1994 pa despues keda bandona. == Proteccion di naturalesa == Isla di Oro ta ubica den un zona di naturalesa cu un grado halto di balor y di medidanan di proteccion. Banda di ta protegi mediante e decretonan nacional ''Nieuwe aanwijzing domeingronden als natuurreservaat''<ref>[https://www.dcbd.nl/sites/default/files/documents/MinistryofJustice%282020%29_LandsbesluitNieuweAanwijzingDomeingrondenAlsNatuurreservaat.pdf Landsbesluit ''Nieuwe aanwijzing domeingronden als natuurreservaat''] ([[Afkondigingsblad van Aruba|AB]] 2020 no. 67)</ref> y ''Ruimtelijke Ontwikkelingsplan met Voorschriften 2021''<ref>[https://www.dip.aw/wp-content/uploads/2021/08/AB-2021-no.-123.pdf Landsbesluit ''Ruimtelijke Ontwikkelingsplan met Voorschriften 2021''] (AB 2021 no. 123) di 28 juli 2021.</ref>, e isla mes y e lama ta clasifica como "Marine Protected Area" (MPA) mediante decreto nacional.<ref>[https://www.dcbd.nl/sites/default/files/documents/MinistryofJustice%282018%29_LandsbesluitParkeMarinoAruba.pdf ''Landsbesluit Parke Marino Aruba''] (AB 2018 no. 77) di 20 di december 2018</ref> Adicionalmente, e area tin reconocemento internacional como un "Key Biodiversity Area" (KBA) door di Union Internacional pa Concervacion di Naturalesa (IUCN) y desde 2023 como un area RAMSAR (RAMSAR Site no. 2526).<ref>{{citeer web|url=https://www.bondia.com/corte-ta-prohibi-aruba-ocean-villas-pa-cuminsa-of-traha-na-isla-di-oro/|titel=Corte ta prohibi Aruba Ocean Villas pa cuminsa of traha na Isla di Oro|werk=BonDiaAruba|datum=2024-03-18|bezochtdatum=2024-03-23}}</ref> Fuera di esey e mangelnan, tanto e mangel preto (''Avicennia germinans'') como e mangel blanco (''Laguncularia racemosa'') ta especienan di mata protegi pa ley.<ref>[https://docplayer.nl/110238034-2017-no-48-afkondigingsblad-van-aruba-landsbesluit-houdende-algemene-maatregelen-van-14-juli-2017-ter-uitvoering.html ''Landsbesluit bescherming in-heemse flora en fauna''] (AB 1995 no. 2) di 14 di juli 2017</ref> Den curso di tempo a lansa diferente proyecto pa Isla di Oro, entre nan e proyecto di un delfinario, bou e nomber di ''Dolphin Beach'' na comienso di añanan nobenta<ref>{{citeer web|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010645141:mpeg21:p005|titel=Gedegen en objectief onderzoek onontbeerlijk voor Dolphin Beach|werk=[[Amigoe]]|datum=1993-05-15|bezochtdatum=2024-03-23}}</ref>, y e proyecto di ecohotel, ''Zoetry Isla di Oro Aruba'', den decada 2010.<ref>{{citeer web|url=https://archive.org/details/BNA-DIG-BONDIA-2014-10-30/page/n2/mode/1up?q=isla+oro+parke+marino&view=theater|titel=Proyecto Isla di Oro ta bek na su concepto inicial di ecohotel|werk=BonDiaAruba|datum=2014-10-30|bezochtdatum=2024-03-23}}</ref> Ambos proyecto a encontra cu resistencia di e activistanan ambiental y finalmente no a continua pa falta di e permisonan rekeri. {{Appendix}} [[:Category:Aruba]] y cu ta cay bou maneho di Fundacion Parke Nacional Aruba (FPNA). Ademas mangelnan, tanto e mangel preto (''Avicennia germinans'') como e mangel blanco (''Laguncularia racemosa'') ta especie di mata protegi pa ley. y e area tambe ta cay den ‘Natuur Gebied’ Nieuwe aanwijzing domeingronden als natuurreservaat (AB 2020 no. 67) y Ruimtelijke Ontwikkelingsplan met Voorschriften 2021; mientras cu e isla mes y e lama ta cay den Marine Protected Area (MPA) esta Landsbesluit Parke Marino (AB 2018 no. 77) Adicionalmente, e area aki tin reconocemento internacional como un Key Biodiversity Area (KBA) door di IUCN y ultimamente a wordo clasifica como un RAMSAR gebied (RAMSAR Site no. 2526) – dunando e area akinan mas balor ainda y den e caso aki, segun Silva ta expresa a nenga diferente parti di ley pero asina mes e desaroyado a continua cu e trabounan dañino pa naturalesa sin permiso. E mangelnan ta un especie protegi pa ley y e area tambe ta cay den Natuur Gebied’ Nieuwe FPNA ta activo den defensa di Isla di Oro aanwijzing domeingronden als natuurreservaat (AB 2020 no. 67) y Ruimtelijke Ontwikkelingsplan met Voorschriften 2021 (AB 2021 no. 123) mientras cu e isla mes y e lama ta cay den Marine Protected Area (MPA) esta Landsbesluit Parke Marino (AB 2018 no. 77) – haciendo e area aki un grado di proteccion halto. Adicionalmente, e area aki tin reconocemento internacional como un Key Biodiversity Area (KBA) door di IUCN y ultima[1] mente a wordo clasifica como un RAMSAR gebied (RAMSAR Site no. 2526) – dunando e area akinan mas balor ainda.<ref>{{citeer web|url=https://www.bondia.com/corte-ta-prohibi-aruba-ocean-villas-pa-cuminsa-of-traha-na-isla-di-oro/|titel=Corte ta prohibi Aruba Ocean Villas pa cuminsa of traha na Isla di Oro|werk=BonDiaAruba|datum=2024-03-18|bezochtdatum=2024-03-23}}</ref> Na november di aña pasa 2023 e area aki a cuminsa forma parti di Convenio di Ramsar Area bao e parti di Costa Zuid e cual ta un di e areanan cu mas biodiversidad, status di Ramsar tin como meta pa proteha e areanan aki sin interveni cu actividadnan economico, enfatisando reduccion di daño y restauracion di naturalesa den caso di daño cu ta inevitabel. Isla di Oro ta un área di mangrove amplio na Aruba, kaminda diferente ekosistema ta reuní. E lugá di buelo ku e mesun nòmber ta konsistí di un banda di playa grandi ku un rif similar na esun di e lugá di buelo Mangel Halto. E tipo di koral mas comun riba e rif aki ta e koral di cerebro, di strea y di placa. Lobster di koral, snapper, piská trompeta i piská angel ta habitantenan regular. Isla di Oro ta nifiká isla di oro.<ref>{{citeer web|url=https://www.duikersgids.nl/en/isla-di-oro|titel=Isla di Oro|werk=duikersgids.nl|datum= |bezochtdatum=2024-03-23}}</ref> Isla di Oro no ta solamente un kolekshon úniko di ekosistema, sino tambe un isla di fiesta ku un restorant abandoná ku a wòrdu traha den forma di un boto. Bo por yega na e lugá despues di un caminata bastante largu dor di e área. Ta rekomendá un buelo di boto. NOTES FUNDACION Parke Nacional Aruba ta na altura di actividadnan cu ta tumando luga riba Isla di Oro y ta activamente haciendo tur cos posibel den e organisacion su capacidad legal pa pone un stop n’e actividadnan cu ta tumando luga. Isla di Oro ta un area cu ta cay bou di maneho di Fundacion Parke Nacional Aruba.<ref>[file:///C:/Users/l_de_/Downloads/BONERIANO-15-03-2024.pdf FPNA ta activo den defensa di Isla di Oro], Boneriano (15 di maart 2024)</ref> E mangelnan ta un especie protegi pa ley y e area tambe ta cay den Natuur Gebied’ Nieuwe FPNA ta activo den defensa di Isla di Oro aanwijzing domeingronden als natuurreservaat (AB 2020 no. 67) y Ruimtelijke Ontwikkelingsplan met Voorschriften 2021 (AB 2021 no. 123) mientras cu e isla mes y e lama ta cay den Marine Protected Area (MPA) esta Landsbesluit Parke Marino (AB 2018 no. 77) – haciendo e area aki un grado di proteccion halto. Adicionalmente, e area aki tin reconocemento internacional como un Key Biodiversity Area (KBA) door di IUCN y ultima[1] mente a wordo clasifica como un RAMSAR gebied (RAMSAR Site no. 2526) – dunando e area akinan mas balor ainda. Fundacion Parke Nacional Aruba ta comprometi na e proteccion di e area importante aki – e unico area na Aruba unda ainda nos ta wak e ‘Poder di 3’ conecta na otro sanamente, esta e mangelnan, yerbe di lama y e rifnan di coral – 3 diferente sistema ecologico crucial cu hunto ta prove un variedad di beneficio pa e ser humano y Aruba su medio ambiente. Dialuna 11 di Maart 2024 bestuur di FPNA a ser alerta di actividadnan cu ta pasando y inmediatamente a bay den accion pa manda un Proforma Bezwaarschrift. Informacion cu FPNA a ricibi ta cu no tin un aanlegvergunning y cu esey ta evaluando pasonan legal. Ta di hopi tempo caba FPNA tin wowo extra riba e area di Isla di Oro y den augustus di 2023 a bin haya sa cu Isla di Oro a ser cumpra y asina a manda un carta oficial dia 28 di augustus pa DIP indicando cu no lo duna permiso pa ningun desaroyo riba Isla di Oro. Den november 2023, FPNA a wordo contacta door di J.O.B. Holding & Management y a ser invita pa bay un meeting pa compronde kico ta e intencion cu Isla di Oro. Dia 4 di januari 2024, FPNA a responde na J.O.B. Holding & Management cu un carta unda cu a indica cu no ta bay di acuerdo cu ningun desaroyo pa Isla di Oro. Siguientemente dia 18 di januari 2024 J.O.B. Holding & Management a invita FPNA conhuntamente cu otro organisacionnan local pa un stakeholder engagement session unda cu nan a informa cu nan lo ta haciendo diferente trabounan riba Isla di Oro y no a presenta un plan concreto cu por ser revisa. No obstante e posicion di FPNA no a cambia. FPNA no lo sostene ningun plan di desaroyo den e area aki Isla di Oro is a vast wetland mangrove area on Aruba where different ecosystems meet. The dive site of the same name consists of a vast shallow sand strip with a reef similar to that of the Mangel Halto dive site. Common types of coral on this reef are brain, star and plate coral. Coral lobsters, snappers, trumpet fish and angelfish are regular inhabitants. Isla di Oro means island of gold.<ref>https://www.duikersgids.nl/en/isla-di-oro</ref> Particulars Isla di Oro is not only a unique collection of ecosystems but also a former party island with an abandoned restaurant built in the shape of a boat. You can reach the location after a fairly long walk through the area. A boat dive is recommendable. ----- Fundacion Savaneta Aruba a nota di e discucion andando riba red social rond di Isla di Oro. E pregunta esencial den esaki ta cu si por papia di destruccion of limpiesa. Fundacion ta observa y ta na altura cu actualmente ta tumando luga un limpiesa di material di e ruina cu a keda atras eynan esta tubo y frusto den awa y hopi desperdicio di palo, etc. No tin ningun acto di corta mangroves ni otro mata pues aki nos tin cu papia di un clean up y no destruccion. Si Parke Arikok kier “claim” e luga, anto e pregunta ta dicon Parke nunca a hacie limpi y no a pone borchi cu e ta pertenece na Parke anto. Antes e doño di Isla di Oro tabata famia Oduber y despues un otro doño a tuma over te cu awe a keda na ruina unda un doño nobo local a cumpr’e via un acto notarial, pues no a hay’e regala. Semper Isla di Oro tabatin su permiso pa Restaurant y NightClub pues esey no ta nada nobo den su desaroyo.<ref>https://24ora.com/fundacion-savaneta-ta-aclaria-a-haci-isla-di-oro-limpi-y-nada-mas/ (17 di maart 2024)</ref> --- Fundacion Parke Nacional Aruba (FPNA) a cuminsa un caso contra pais Aruba y contra desaroyador di Isla di Oro, Osyth Henriquez, pa stop e di haci cualkier trabou di limpiesa riba su tereno. Hues a prohibi Henriquez pa desaroya of hasta pa haci limpiesa riba su tereno na Isla di Oro. FPNA a demanda Pais Aruba tambe pa prohibi Gobierno di duna permiso. Abogado mr. Anthony Ruiz a defende Osyth Henriquez, mientras cu abogado mr. Zuhaila Marchena a defende FPNA. Den su veredicto, mesora, hues a indica na FPNA cu como nan tin e maneho di e area, cu FPNA y e doño di Isla di Oro mester sinta na mesa y sali di e problema. Ta trata aki na un tereno cu e doño tin den erfpacht. E area ta bou maneho di FPNA como un area protehi. Den areanan protehi en general por restablece un edificio na estado original, den consulta cu FPNA. Osyth Henriquez ta propietario di Ocean Villas na Savaneta. Ey tambe e tin cu atende cu reto di FPNA, Gobierno mes y di bisiña, cu no necesariamente ta di acuerdo cu su vision pa desaroya bungalows eynan. Awo cu e kier desaroya Isla di Oro, atrobe e ta hay’e stroba y mester defende su plan y vision den corte. Ta parce cu e reto lo no ta e isla mes, sino mas bien e vecindario cu si ta protegi como un area di naturalesa.<ref>https://24ora.com/hues-a-ordena-osyth-henriquez-pa-para-trabou-riba-isla-di-oro/ (17 di mart 2024)</ref> * <ref>https://antilliaansdagblad.com/aruba/29167-blijf-van-isla-di-oro-af 13 maart 2024</ref> {{Appendix}} isla di oro is pas ontstaan in begin jaren zeventig van de vorige eeuw. Het is een stukje rif ten zuiswesten van Pos Grandi waarop Adolf R. Oduber een recreatiecomplex had gebouwd in de vorm van een schip met daarin een restaurant, bat en danszaal. Vivienno Frank isla di oro a surgi te na komienso di añanan setenta di siglo pasá. E ta un parti di e rif na sur-oeste di Pos Grandi na unda Adolf R. Oduber a konstruí un kompleho di rekreacion den forma di un barku ku den dje un restorant, bat i sala di baile. '''Isla di Oro''' ta un isla di coral na costa sur di Aruba, entre [[Pos Chikito]] y [[Savaneta]]. E area ta cay den e Parke Marino Aruba y ta bou maneho di FPNA. Het is gelegen 150 meter uit de kust op de rif van Pos Grandi. Er moest een weg door de mangrovenbos worden gehakt om bij het eiland te komen.<ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010470027:mpeg21:p006|titel=Luchtkasteel van Oduber werd restaurant in zee|werk=[[Amigoe]]|datum=1964-08-05|bezochtdatum=2024-03-23}}</ref> Gelegen aan een lagoen omringd door mangrovebossen. Er voden optredens en shows vor bekende artiesten plaats en werden feesten gehouden. Isla di oro was in de jaren op de startplaats voor natuurwandelingen van Stimaruba. * Na ana 1965 Adolfo (Dochi) Oduber a habri riba e isla un restaurant ISla di ORo construi den forma di un barco como atraccion turistico y despues amplia cu cocktail lounge y sala di baile. Apertura oficial dia 13 di maart 1965.<ref>Opening van Isla di Oro. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 09-03-1965, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 21-03-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462564:mpeg21:p006</ref> Despues di un aña a traha un brug pa yega na costa. Na 1975 el a cambia man pa Joe Procter, kende e sigui desaroya e luga. * in 1989? beheert-eigenaar door Lucy en jose Brazao Mendez. El a opera te 1994. * verschillende projecten, waaronder het dolfinarium project (1993?)onder de naam Dolphin Beach, voor de doorontwikkeling van Isla di Oro hebben vanaf 1990 gestuit op verzet van milieu-activisten.<ref>Gedegen en objectief onderzoek onontbeerlijk voor Dolphin Beach. "Amigoe". Curaçao, 15-05-1993, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 21-03-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010645141:mpeg21:p005</ref> Dolfinarium ging niet door wegens uitblijven van de nodige vergunningen. b3etjp4x3quo57vqxkua32y9l02xpa7 192387 192336 2026-05-31T20:38:21Z Caribiana 8320 192387 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ {{ABW}} caya nombra pa hende: Caya Dick Cooper - Caya Jose Geerman - Caya Charlie Brouns Sr. - Caya Y.A. (Lord Boxoe) Illidge - Caya Pio Coffie - Caya Enrique Vorst - Sylvia A. Godettstraat - Caya Captain R. Rodger - Caya Lolita E. Euson - Caya Federico Maduro (Balashi) - Caya Juan Werlemen (Cashero) - Caya Juancho Kock (ex-Karawarastraat na Dakota) - Avenida Milio Croes (ex-Fergusonstraat) - Caya Dr. J.R. (Coco) Arends (Sero Blanco) - Bario Dr. Dussenbroek - Caya Ing. Roland H. Lacle - Caya Rufo Wever (Klip/Mon Plaisir) * pending: [[Parkietenbos]] - [[Cunucu Arikok]] - [[Blackstone Beach]] (full review needed) - [[Bushiribana]] - [[Renaissance Island]] - [[Hadicurari]] - [[Zeewijk]] - [[Sero Plat]] - [[Guadirikiri]] - [[Cueba di Fontein]] - [[Cueba di Huliba]] - [[De Palm Island]] - [[Isla di Oro]] - [[Eagle]] (bario) - [[Arashi]] - [[Plantashi Prins]] - [[Boca Prins]] - [[Dos Playa]] * bario di San Nicolas: [[Lagoville]] - Kustbatterij - [[Rooi Congo]] - [[Pedro Mosa]] - [[Esso Heights]] *uitbreiding [[Tanki Flip]] zie de.wiki - zie en.wiki voor [[Mangel Halto]] - [[Ayo]] - [[Catiri]] - [[Alto Vista]] * Roberto G. Croes, [https://designrr.page/?id=499490&token=3435984651&type=FP&h=5688&fbclid=IwY2xjawSD5lhleHRuA2FlbQIxMABicmlkETFoNVhmY1g2T1NuSml5cFhWc3J0YwZhcHBfaWQQMjIyMDM5MTc4ODIwMDg5MgABHlKyG1hj55NGijsU4jWBM9buhkFVlBqvV5G5EPkBOXLazF4nFZ-4bTq-kTSR_aem_r4VExioZnv6pqBz0zQl6Eg Origen di nombernan di bario y sitio na Aruba] ------------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais| variante= a | tipo = Caya | nomber = Caya Jose Geerman | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 2 | caption_align = center | image1 = | caption1 = | image2 = | caption2 = | footer = | footer_align = center }} | area = | poblacion = 2.282 | censo = 2020 | densidad = | pais = {{ABW}} | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[Regionnan di Aruba|San Nicolas Noord]] | tipo_subdivision_adm = Zona | subdivision_adm = | zoom = 13 }} '''Caya Jose Geerman''' ta un caya den e bario di Rooi Congo na Aruba, situá den e parti nort di San Nicolas. E ta forma un ruta importante cu ta conecta Brasil cu e parti noordoost di San Nicolas, cu ta inclui e barionan Rooi Hundo, Rooi Congo, Standardville y Kustbatterij. E caya tabata anteriormente yamá Congoweg, pero a wordo renombrá despues di 1986 pa honra Jose Geerman, un polítiko prominente di San Nicolas, despues ku Aruba a haña su Status Aparte. Trayekto i importansia Caya Jose Geerman ta krusá varios bario den e region di San Nicolas-Noord i ta sirbi komo un di e rutanan prinsipal pa tráfiko lokal. E ta konektá e parti noordoost di San Nicolas ku otro área residencial i ta duna akses na varios cayanan sekundario. Historia Den añanan 1960, e área rond di Caya Jose Geerman a pasa pa un periodo di rápido desaroyo urbano. Durante e tempu aki, varios proyekto di konstrukshon a tuma lugá, inkluyendo skolnan i bario residencial nobo. Na 1995, e caya a wordu oficialmente renombrá for di Congoweg pa Caya Jose Geerman. E cambio di nòmber tabata parti di un proseso mas amplio di renombramentu di cayanan na Aruba pa honra figuronan lokal despues di introdukshon di Status Aparte. Desaroyo i infrastruktura Durante e mitar di siglo 20, e caya a wordu renobá i mehorá, inkluyendo asfaltamentu i konstrukshon di trottoir. E área tambe a mira establecimiento di institushonnan importante, manera skolnan di enseñansa profesional i edifisionan relijioso. == Mira tambe == San Nicolas Rooi Congo Brasil (Aruba) {{Imagen anota |image=BNADIGWERBATAARUBA 0009.jpg |image-width=2000 |image-left= -360 |image-top=-575 |width=270 |height=270 |float=left |annotations=<!-- bashi of no, e parameter aki mester ta inclui--> |caption=Mapa di Werbata ta menciona Rooi Congo (1912). }} == Localisacion y infrastructura == {{Appendix}} [[Kategoria:Luga na Aruba]] ----------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais| variante= a | tipo = Bario | nomber = De Bruynewijk | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 2 | caption_align = center | image1 = Welcome to the Coastal Battery!.jpg | caption1 = | image2 = Cannon tracks at Coastal Battery, Aruba.jpg | caption2 = | footer = Ruinanan di kustbatterij | footer_align = center }} | area = | poblacion = 1.745 | censo = 2020 | densidad = | pais = {{ABW}} | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[Regionnan di Aruba|Savaneta]] | tipo_subdivision_adm = Zona | subdivision_adm = De Bruynewijk | zoom = 13 }} '''Kustbatterij''' ta un zona ku ta forma parti di Juwana Morto na Aruba, den region di San Nicolas Noord. Na 1 di yanüari 2020, e área tabatin un poblashon di 1.188 habitante, di cual 555 muhe i 633 hòmber. Den e zona ta lokalisa e monumento di guera di Kustbatterij. Historia E zona di Kustbatterij a ricibi su nomber durante World War II, ora a konstrui un bateria kostal riba un elevashon den augustus 1940. E lokashon tabata strategiko, siendo un di e puntonan mas haltu den e parti pariba di e isla, ku bista riba e refineria di Lago Oil and Transport Company i riba kosta. E instalashon militar tabata tin komo meta pa defendé e refineria, ku tabata di gran importansia pa e Aliadonan pa motibu di produccion di combustibel di aviashon. Pa e motibu ey, Aruba a bira un meta potensial pa atakenan di submarinonan aleman. E instalashon militar tabata tin komo meta pa defendé e refineria, ku tabata di gran importansia pa e Aliadonan pa motibu di produccion di combustibel di aviashon. Pa e motibu ey, Aruba a bira un meta potensial pa atakenan di submarinonan aleman. E kompleks tabata konsistí di tres posishon di kanon, un puesto di mando i varios edifisionan pa alojamento di soldaatnan. Tambe tabatin fasilidatnan manera un reservorio di awa. Kada posishon di arma tabata monta riba un fundeshi di beton i staal i prepará pa kanonnan ku por a kubri un gran distansia, inkluyendo parti di e isla mes. E bateria nunka no a wòrdu usa den combate, ni sikiera durante e atake di submarinonan aleman riba San Nicolas den febrüari 1942. Na 24 di oktober 1942, Prince Bernhard of the Netherlands a hasi un bishita oficial na e kustbatterij. Despues di guera, e instalashon militar a wòrdu abandoná i e área a wòrdu limpiá parcialmente. Restonan di bunker i posishonnan di arma a keda presente i posteriormente a wòrdu protehá komo patrimonio historiko. Awe, e lugá ta rekonosí komo un monumento di guera (ID 04-003) i ta wòrdu maneha pa Monumentenfonds Aruba. == Descripcion == Kustbatterij ta un zona principalmente residensial, ku desaroyo urbano rond di e sitio historiko. Den e área tin varios caya i bario chikí. E kaminda prinsipal den e zona ta Diamantbergweg, ku ta konektá Juwana Morto ku Rooi Hundo. Otro cayanan inkluí Weg Kustbatterij, Kleine Bergweg i Grote Bergweg. Den Weg Kustbatterij ta situa Colegio Nigel Matthew. Barionan den cercania ta Standardville i Rooi Hundo. == Literatura == * [[Johan Hartog|Hartog, Johan]], [https://archive.org/details/BNA-DIG-HARTOG-KUSTBATTERIJ/page/n4/mode/1up Juwana Morto Kustbatterij Aruba], De Walburg Pers (1987) {{Appendix}} [[:Kategoria:Luga na Aruba]] ----------- '''Kustbatterij''' ta un zona cu ta forma parti di [[Juwana Morto]] na Aruba, den [[Regionnan di Aruba|region di San Nicolas Noord]]. Dia 1 di januari 2020, e area aki tabatin un poblacion di 1.188 habitante, dividi entre 555 muhe y 633 homber. Den e zona ta localisa un monumento di guera. == Historia == E zona di Kustbatterij a ricibi su nomber durante e [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]] ora a construi un kustbatterij riba un elevacion na augustus 1940. Op Juana Morto, het hoogste punt van het oostelijk deel van het eiland, werd een kustbatterij gebouwd met uitzicht over de raffinaderij en over de Noord- en Westkust. * De kustbatterij is een erkend oorlogsmonument (ID 04-003). Cañonnan pisa tabata staciona aki pa defende e refineria di Lago. Despues di guera, e área a wòrdu limpia, lagando atras e luganan di arma y bunkernan, ku awor a wòrdu deklará un monumento protehá. * Op 24 october 1942 bracht Prins Bernhard een bezichtigingsbezoek aan de kustbatterij.<ref>Naar Aruba.. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 22-10-1942, p. 2. Geraadpleegd op Delpher op 28-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987278:mpeg21:p002</ref> * het bouwen van een onderofficiersverblijf bij de kustbatterij op Aruba<ref>Advertentie Aanbesteding. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 01-03-1944, p. 2. Geraadpleegd op Delpher op 28-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010403042:mpeg21:p002</ref> * Aan de N.V. Bouwmaatschappij Aruba is de gunning verleend van de bouw van een betonnen waterreservoir op St. Nicolaas nabij de kustbatterij.<ref>ARUBA AANBESTEDING.. "Amigoe di Curacao". Willemstad, 24-11-1948. Geraadpleegd op Delpher op 28-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000210652:mpeg21:p002</ref> * Op 17 mei 1940 werd proefgeschoten, in augustus 1940 kwam de kustbatterij Juwana Morto gereed voor direct vuur, in augustus 1941 ook voor nachtelijke actie. De Kustbatterij van Juwana Morto is nimmer in actie geweest, ook niet bij de directe aanval van de Duitsers op de raffinaderij in de nacht van 15 op 16 februari 1942, toen enige tankschepen verloren gingen.<ref>{{citeer web|auteur= [[Johan Hartog]]| titel=Batterijen beschermden de eilanden gedurende Tweede Wereldoorlog|werk=[[Amigoe]]|datum=1990-08-25|bezochtdatum=2026-05-28|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010641593:mpeg21:p020}}</ref> Kada un di e tres posishonnan di arma tabata para riba fundeshi di staal i beton. Kada un tabata montá pa un kañon di kaliber 19.2 ku por a drai 360 grado, ku un alkanse di 18.5 kilometer. Oranjestad y su haf tabata den alcance tambe. E cañonnan a haya e nombernan Betsy, Jopie y Beppie door di e soldaatnan, miembronan di Ehercito Boluntario Aruba. E bateria kostal di Juwana Morto nunka no a tira un tiru pa defendé e área, ni sikiera ora ku haf di San Nicolas i Refineria di Lago a wòrdu ataká pa un U-boat aleman na febrüari di 1942. Tankeronan di lago a wòrdu sendé na kandela, kousando huma i kandela pa stroba e bista for di e puesto di mando.<ref>[https://monumentenfondsaruba.org/juwana-morto-coastal-battery-1940/ Juwana Morto Coastal Battery * 1940], [[Monumentenfonds Aruba|SMFA]]</ref> hartog: Mken koos deze plaats vanwege het uitzicht naar twee zijden. En ook als besefte men dat de munitiemagazijnen e.d. in de rotsgrond uitgehouwen moesten worden, de kustbatterij zelf kon men bovengronds bouwen, want van zee u8it viel de kustbatterij toch in het niet bij de van zee uit royaal zichtbare raffinaderij. De batterij lag hoog zodat men over de schoorstenen van de raffinaderij heen kon schieten. Het complex op Aruba, gebouwd in 1940, bestond uit 3 geschutsopstellingen, een commandopost en enkele gebouwen voor onderdak van de kleine 100 mensen die er gelegerd waren. Ook waterreservoir. Een interessant stukje militair erfgoed van Aruba. Aruba speelde een cruciale rol in de Tweede Wereldoorlog vanwege de aanwezigheid van de Lago Raffinaderij, waar de kerosine voor de geallieerden werd geproduceerd. E kustbatterij a wordo construi na augustus 1940. E instalacion militar su obhetivo strategico tabata pa proteha e refineria di petroleo di Lago na San Nicolas cu tabata existi e tempo ey contra atakenan di Alemania durante Segunda Guera Mundial. importancia strategico: debi na e produccion halto di combustibel di aviacion pa e Aliadonan, e refineria di Lago tabata di vital importancia durante Segunda Guera Mundial. Komo resultado, e isla a bira un meta prinsipal pa U-boatnan Aleman. Lugá: E kustbatterij tabata situá riba e punto stratégikamente mas haltu di e parti ost di e isla, den cercania di San Nicolas. Esaki a ofresé un bista perfekto di e refineria i lama. Diseño: E liña defensivo tabata konsistí di un bunker di puesto di mando (commandopostbunker) i tres lugá di arma posishoná espasiá (geschutsemplacementen) cu un distancia di mas o ménos 50 meter for di otro. Restonan: E ruinanan di e post di comando y e cambernan di arma (geschutskamers) ainda por wordo haya awe rond di Weg Kustbatterij na San Nicolas y ta wordo maneha pa [[Monumentenfonds Aruba]]. == Descripcion == Den e zona di Kustbatterij, rond di e ruinanan militar, tin varios caya cu casnan residencial. E area ta wordo cruza pa un caya largo Diamantbergweg, cu ta conecta Juwana Morto cu Rooi Hundo. Otro cayanan conoci ta: Weg Kustbatterij, Kustbatterij, Kleine Bergweg y Grote Bergweg. Na Weg Kustbatterij ta situa un scol secundario, Colegio Nigel Matthew. Barionan den cercania ta: [[Standardville]] y Rooi Hundo. == Literatura == * [[Johan Hartog|Hartog, Johan]], [https://archive.org/details/BNA-DIG-HARTOG-KUSTBATTERIJ/page/n4/mode/1up Juwana Morto Kustbatterij Aruba], De Walburg Pers (1987) {{Appendix}} [[:Kategoria:Luga na Aruba]] ---------------- Kustbatterij (monumento) E Kustbatterij di Juwana Morto ta un monumento di guera situá na Aruba, den e área di Juwana Morto, serka San Nicolas. E ta un resto di un instalashon militar ku a wòrdu konstrui durante Segunda Guera Mundial pa defendé e refineria di petroleo di Lago. E sitio ta oficialmente rekonosí komo monumento di guera (ID 04-003) i ta wòrdu protehá komo parti di patrimonio historiko di Aruba. == Historia == E bateria di artileria a wordo construi na augustus 1940, riba un elevacion strategico den e parti pariba di e isla. E localisacion a wordo skohe pa su bista amplio riba e refineria Lago na [[San Nicolas]] y riba lama, ku tabata di importansia vital pa e Aliadonan durante Segunda Guera Mundial. E refineria di Lago tabata produci gran kantidat di combustibel di aviashon, loke a haci Aruba un punto strategiko i un posible meta pa atakenan di submarinonan aleman. Na 17 di mei 1940, a hasi prueba di tiramentu ku e kanonnan. Na augustus 1940, e bateria tabata kla pa uso den operashonnan di dia, i na augustus 1941 tambe pa operashonnan di anochi. Na 24 di oktober 1942, Prins Bernhard di Hulanda a bishitá e kustbatterij komo parti di un bishita oficial na e isla. A pesar di su importansia militar, e kustbatterij nunka no a wòrdu usa den combate, ni sikiera durante e atake di submarinonan aleman riba e refineria i haf di San Nicolas den febrüari 1942. == Descripcion == E kompleks militar tabata konsistí di: Tres posishon di kanon (geschutsopstellingen) Un bunker di puesto di mando Edifisionan pa alojamento di aproximadamente 100 soldaat Un reservorio di awa i otro fasilidatnan di sosten Kada posishon di arma tabata konstrui riba un fundeshi di beton i staal. E kanonnan tabata di kaliber 19.2 cm, ku por a bira 360 grado i tabatin un alkanse di mas o ménos 18,5 kilometer. Segun testimonio di soldaatnan, e tres kanon a ricibi nòmber informal: Betsy, Jopie i Beppie. E diseño di e bateria a tene kuenta ku e topografia di e terreno. E kanonnan tabata situá asina ku nan por tira por encima di e refineria, aprovechando e alturanan natural di e área. == Despues di guera y estado actual == Despues di 1945, e instalashon militar a wòrdu abandoná. Parti di e área a wòrdu limpiá, pero e strukturanan prinsipal, manera bunker i fundashonnan di kanon, a keda presente. Awendia, e restonan di e kustbatterij ainda por wòrdu mira den e paisahe rond di Weg Kustbatterij. E sitio ta wòrdu maneha i protehá komo patrimonio cultural, i ta forma un testimonio importante di e papel di Aruba durante Segunda Guera Mundial. E monumento ta un di e pokonan strukturanan militar di e periodo aki cu a sobrebibí na e isla. ---------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | variante= a | tipo = Region | nomber = San Nicolas-Noord | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 1/2 | caption_align = center | image1 = Aruba-Regionen.png | caption1 = San Nicolas Noord ta region 7 | image2 = | caption2 = | image3 = | caption3 = }} | area = | poblacion = | censo = 2020 | densidad = | descripcion = | pais = {{ABW}} | zoom = 13 }} '''San Nicolas-Noord''', oficialmente Sint Nicolaas Noord, ta un di e ocho [[Regionnan di Aruba|region]] den cua e [[isla]] di [[Aruba]] ta dividi administrativamente.<ref>{{Citeer web|url=https://cbs.aw/wp/index.php/2020/12/03/gac-geographical-address-classification-2019/|titel=GAC (Geographical Address Classification) 2019 and 2020|bezochtdatum=2025-03-03|datum=2019-06-27|werk=cbs.aw}}</ref> Hunto cu [[San Nicolas Zuid]] e ta constitui e region di San Nicolas, miho conoci como [[pariba di brug]]. E region tin un area di .... [[kilometer kuadrá|km²]] y un poblacion di 9.940 habitante dia prome di januari 2020. E region tin un poblashon di 9.940 (1 di yanüari 2020), loke ta representá 9.2% di e poblashon total di e pais. Muhé Hòmber 4760 5180 == Geografia == E region ta situá den e zona zuidoost di Aruba (region 7 riba mapa), pazuid di ... (region 1), pabou di [[Paradera]] (region 4) y panort di Oranjestad Oost (region 3). San Nicolas-Noord tin e siguiente barionan:<ref>[https://cbs.aw/wp/wp-content/uploads/2024/05/GAC_Officiele-publicatie_2024.pdf Strefy]</ref> * [[Brazil]] * Rooi Congo * Watapana Gezaag * [[Standardville]]/[[Rooi Hundo]] * Kust * [[Juwana Morto]] * San Nicolas-Noord otro {{Appendix}} [[Category:Luga na Aruba]] ------------------ {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais| variante= a | tipo = Region | nomber = San Nicolas-Zuid | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 1/2 | caption_align = center | image1 = Aruba-Regionen.png | caption1 = San Nicolas Zuid ta region 8 | image2 = | caption2 = | image3 = | caption3 = }} | area = | poblacion = | censo = 2020 | densidad = | descripcion = | pais = {{ABW}} | zoom = 13 }} '''San Nicolas-Zuid''', oficialmente Sint Nicolaas Noord, ta un di e ocho [[Regionnan di Aruba|region]] den cua e [[isla]] di [[Aruba]] ta dividi administrativamente.<ref>{{Citeer web|url=https://cbs.aw/wp/index.php/2020/12/03/gac-geographical-address-classification-2019/|titel=GAC (Geographical Address Classification) 2019 and 2020|bezochtdatum=2025-03-03|datum=2019-06-27|werk=cbs.aw}}</ref> Hunto cu [[San Nicolas Noord]] e ta constitui e region di San Nicolas, miho conoci como [[pariba di brug]]. E region tin un area di .... [[kilometer kuadrá|km²]] y un poblacion di 4.235 habitante dia prome di januari 2020. Sint Nicolaas-Zuid ta un di e ocho regionnan den e parti pariba di e pais autonomo di Aruba, cu ta pertenece na Hulanda, na Sur America. Riba promé di yanüari 2020, e region tabatin 4.235 habitante. Pa loke ta trata poblashon, e ta e region di mas chikitu den e pais. == Geografia == E region ta situá den e zona zuidoost di Aruba (region 7 riba mapa), pazuid di ... (region 1), pabou di [[Paradera]] (region 4) y panort di Oranjestad Oost (region 3). San Nicolas-Zuid tin e siguiente barionan:<ref>[https://cbs.aw/wp/wp-content/uploads/2024/05/GAC_Officiele-publicatie_2024.pdf Strefy]</ref> * [[Zeewijk]] * Pastoor Hendriksstraat * Van de Veen Zeppenfeldstraat * [[The Village]] * Essoville * [[Lago Heights]]/Esso Heights * [[Seroe Colorado]] * San Nicolas-Zuid otro Demografia E region tin un poblashon di 4.235 (1 di yanüari 2020), loke ta representá 3.9% di e poblashon total di e pais. Muhé Hòmber 1943 2292 {{Appendix}} [[Category:Luga na Aruba]] --------------- {{Databox}} '''Nomber di caya na Aruba''' ta refleha e historia, cultura y desaroyo social di e isla. Nan ta deriva for di un amplio scala di fuente, incluyendo historia local, [[geografia]], flora y fauna, [[literatura]], ciencia, [[religion]] y politica. Di e manera aki, nombernan di caya ta forma un parti importante di e herencia inmaterial di [[Aruba]]. Un nomber di caya ta un denominacion oficial pa espacio publico, manera caya, avenida, boulevard of plaza. E estudio di nomber di luga ta parti di e disciplina di toponimia. Den practica, nomber di caya ta sirbi como base pa adres y pa sistema di distribucion di post. Na Aruba, adres formal ta consisti di un nomber di caya hunto cu un number di e kavel, sin uzo di un sistema di codigo postal. ==Historia== E sistema di nomber di caya na Aruba a desaroyá gradualmente den [[siglo 19|siglo diesnuebe]] y [[siglo 20|binti]], paralelo cu urbanisacion di [[Oranjestad (Aruba)|Oranjestad]] i otro luganan riba e isla. Den e prome fase, hopi caya tabata sin nomber oficial of tabata conoci pa descripcionnan local. Influencia di gobernacion colonial Hulandes a introduci un sistema mas formal di registracion y nombramento. Un ehempel tempran ta e comision di nomber di caya na [[Willemstad]], [[Kòrsou|Corsou]], estableci na 1866, cu a sirbi como modelo pa Aruba.[1] Memey di siglo binti, despues di [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]], a surgi un consenshi pa uza nombernan cu mas relevancia local, reflehando un fortalecemento di identidad Arubano.<ref>{{citeer web|titel=Aruba Straatnamen|werk=[[Amigoe]]|datum=1950-12-05|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2026-04-29|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987772:mpeg21:p003}}</ref> == Dunamento di nomber == Na Aruba, e dunamento oficial di nomber na caya ta wordo realisa door di e minister responsabel pa Asuntonan General, riba recomendacion di Comision di Nomber di Caya. E comision consultivo aki ta inclui representante di instancianan manera [[Cuerpo Policial Arubano]] (KPA), Kadaster y Departamento di Obra Publico (DOW).[2] Na final di añanan 1940, a surgi discusion tocante e maneho di dunamento di nomber. A cuminsa duna preferencia na nombernan cu conexion cu e comunidad [[Antias Hulandes|Antiano]], en vez di nombernan internacional poco reconocibel.<ref>{{citeer web|titel=Ingezonden: Straatnamen op Aruba|werk=[[Amigoe]]|datum=1949-10-10|bezochtdatum=2026-04-28|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000212719:mpeg21:p003}}</ref><ref>{{citeer web|titel=Aruba straatnamen|werk=[[Amigoe]]|datum=1950-12-05|bezochtdatum=2026-04-28|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987772:mpeg21:p003}}</ref> Un di e prome ehempelnan tabata nomber di figuranan di resistensia, manera [[Boy Ecury]] y [[George Maduro]].[3] E historiado [[Johan Hartog]], prome director di [[Biblioteca Nacional Aruba]] (BNA), a presidi e comision den siglo binti. Bou di su liderazgo, nombernan a wordo selecta for di historia local y naturalesa, y tambe di personanan.[4] E maneho di dunamento di nomber ta evoluciona continuamente, tomando na cuenta expansion urbano y construccion di cayanan nobo, impulsa pa e desaroyo di Aruba durante e descubrimento di [[oro]], e mineria di guano, e yegada di e refineria di petroleo (Lago), y [[turismo]]. Algun nomber di caya ta di origen indigena, usualmente deriva di e zona unda nan ta situa. Den uzo moderno, hopi nomber di caya ta cuminsa cu termino manera ''Caya'' of ''Avenida'' (reemplasando e [[sufiho]] ''straat'' of ''weg''), of ta termina cu ''Boulevard''. ==Nomber tematico== Den diferente bario na Aruba, nombernan di caya ta sigui un tema specifico, loke ta contribui na identidad di e area: *Den Klip tin caya nombra pa escritor y compositor internacional. *Den [[Dakota (Aruba)|Dakota]], nombernan ta deriva di fruta y produkto agricola. *Den Companashi, nombernan ta basa riba cientifico y investigado. *Den Ponton, nan ta referi na mata y elemento di naturalesa local.[6] E sistema tematico ta facilita orientacion y ta duna caracter propio na cada bario. ==Reconocimento social== Hopi caya na Aruba ta nombra pa personanan cu a contribui na sociedad, manera politico, lider social, deportista, artista y religioso. Generalmente, e honor aki ta wordo otorga di manera postumo. E camindanan principal di Aruba ta generalmente nombra pa figuranan influyente. Entre nan tin ''Juan E. Irausquin Boulevard'' y ''Henny Eman Boulevard'', ku ta refleha e desaroyo economico y turistico di e isla den siglo binti.[7] Otro ehempelnan ta ''Avenida Nelson Orlando Oduber''[5], ''Watty Vos Boulevard''<ref>[https://antilliaansdagblad.com/articulo/aruba/20386-watty-vos-blvd-aruba-in-gebruik Watty Vos Boulevard Aruba in gebruik], [[Antilliaans Dagblad]] (6 di november 2019)</ref> y [[Caya G.F. (Betico) Croes]], nombra pa [[Betico Croes|Gilberto François Betico) Croes]], considerá como un figura clave den historia politico di Aruba. {{Appendix}} ==Referensia == * Frank, Vivienno L. 2019. ''Aruba en een keuze uit haar toponiemen.'' ISBN:978-0-359-65900-5 * Hartog, J. Aruba: Past and Present. Oranjestad: De Wit Stores. * Gobierno di Aruba – reglamentonan di nombramento di caya. * Croes, F. Historia di resistencia Antiano den Guera Mundial II. * Hartog, J. Geschiedenis van Aruba. * Alofs, L. & Merkies, H. Ken ta Arubiano? * Kadaster Aruba – registro di nomber di caya. * Ministerie di Infrastructura Aruba – dokumentonan di planifikashon urbano. [[:Kategoria:Geografia di Aruba]] <ref>{{Cite web |title=Kadaster Aruba |url=https://www.kadaster.aw |publisher=Kadaster Aruba |access-date=2026-04-27}}</ref> Example (book): <ref>{{Cite book |last=Hartog |first=Johan |title=Aruba: Past and Present |publisher -------------------- '''Nomber di caya na Aruba''' ta refleha e historia, cultura, y desaroyo social di e isla. Nan ta bin di un scala amplio di disciplina, entre otro historia di Aruba, geografia, flora y fauna, literatura, ciencia, religion y politica. Nomber di caya pues ta un parti importante di herencia inmaterial di Aruba. Un nomber di caya ta referí na un nòmber ku ta wòrdu usá pa designá espasio públiko, manera kaya, avenida, kaminda, plaza y becindario. E teoria di nòmber di kaya òf lugá ta un rama di toponimia. Un nòmber di kaya ta sirbi komo un guia i ta forma adrès, i ta wòrdu usá den hopi pais pa dirigí pòst. Nombernan di caya na Aruba hopi biaha ta un mescla di referencia na Papiamento, Hulandes y historia: hunto cu un number e ta forma un adres formal pero sin un sistema di codigo postal. == Dunamento di nomber == E nombramento oficial di cayanan na Aruba ta wordo haci door di Minister di Asuntonan General, riba recomendacion di e Comision di Nomber di Caya. E comision aki tradicionalmente ta consisti di representantenan di entre otro [[Cuerpo Policial Arubano]] (KPA), Kadaster, y Departamento di Obra Publico (DOW). Un comision similar pa e nomber di caya di [[Willemstad]] tabata existi na [[Kòrsou|Corsou]] caba for di aña 1866. Na fin di añanan 1940, a surgi un diskushon tocante e maneho cu dunamento di nòmber di caya. Kontrali na e hopi nòmbernan di kaya deskonosí, manera esnan di inventornan mundialmente famoso, a kuminsá duna preferensia na nòmbernan di kaya ku tabata papia ku e poblashon lokal.[1][2] E promé nòmbernan rekonosibel tabata esnan di bringadónan di resistensia Antiano: Boy Ecury (Boy Ecuryplein) i George Maduro (George Madurostraat).[3] Historiadó Johan Hartog, e promé direktor di Biblioteka Públiko di Aruba, tabata presidi e Komishon di Nòmber di Kaya di Aruba den siglo binti.[4] Bou di su liderazgo, nòmbernan tabata wòrdu selektá for di historia lokal i naturalesa, pero individuonan tambe tabata wòrdu konsiderá, normalmente póstumo. E decision final a keda na Conseho Ehecutivo di Aruba. Ekspanshon urbano den futuro i konstrukshon di kayanan nobo tambe ta wòrdu tumá na kuenta ora di skohe nòmber, loke ta nifiká ku e polítika di nòmber di kaya ta evolucionando konstantemente. Ku tempu, e terminologia tambe a kambia: nòmbernan di kaya nobo awor hopi bia ta kuminsá ku Caya, Boulevard, òf Avenida. ---------- revision '''Straatnamen van Aruba''' weerspiegelen de geschiedenis, cultuur en maatschappelijke ontwikkeling van het eiland. Zij zijn afkomstig uit uiteenlopende domeinen, waaronder de Arubaanse geschiedenis, aardrijkskunde, flora en fauna, literatuur, wetenschap, religie en politiek. De naamgeving van straten vormt daarmee een belangrijk onderdeel van het immaterieel erfgoed van Aruba. Un nomber di caya ta referi na un nomber cu ta wordo uza pa designá espacio publico, manera caya, avenida, kaminda, plaza y becindario. E teoria di nomber di caya of di luga ta un rama di toponimia. Un nomber di caya ta sirbi como un guia y ta forma adres, y ta wòrdu uza den hopi pais pa dirigi post. Nombernan di caya na Aruba hopi biaha ta un mescla di referencianan na Papiamento, Hulandes y historia: hunto cu un number e ta forma un adres formal pero sin sistema di codigo postal. == Naamgeving en beleid == De officiële naamgeving van straten op Aruba gebeurt door de minister van Algemene Zaken, op voordracht van de Straatnamencommissie. Deze commissie bestaat traditioneel uit vertegenwoordigers van onder meer de politie, het kadaster en de Directie Openbare Werken (DOW). Een vergelijkbare commissie bestond reeds in 1866 op Curaçao voor de straatnamen van Willemstad. Eind jaren 1940 ontstond er discussie over het straatnamenbeleid. In afwijking van de vele onbekende straatnamen, zoals bijvoorbeeld namen van wereldberoemde uitvinders, begon men de voorkeur te geven aan straatnamen die tot de bevolking spreken.<ref>ingezonden buiten verantwoordelijkheid der Redactie STRAATNAMEN OP ARUBA.. "Amigoe di Curacao". Willemstad, 10-10-1949. Geraadpleegd op Delpher op 10-02-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000212719:mpeg21:p003</ref><ref>ARUBA STRAATNAMEN.. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 05-12-1950, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 10-02-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987772:mpeg21:p003</ref> De eerste herkenbare namen werden die van de Antilliaanse verzetstrijders: Boy Ecury (Boy Ecuryplein) en George Maduro (George Madurostraat).<ref>ARUBA NAAR ARUBA.. "Amigoe di Curacao". Willemstad, 24-10-1949. Geraadpleegd op Delpher op 10-02-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000212731:mpeg21:p003</ref> Historicus Johan Hartog, Aruba’s eerste directeur van de Openbare Bibliotheek, was in de twintigste eeuw voorzitter van de Arubaanse straatnamencommissie.<ref>Dr.Johan Hartog; wat hij begon liet hij niet los. "Amigoe". Curaçao, 29-09-1990, p. 4. Geraadpleegd op Delpher op 10-02-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642192:mpeg21:p020</ref> Onder zijn leiding werden namen geselecteerd uit de lokale geschiedenis en natuur, maar ook personen kwamen in aanmerking, meestal postuum. De uiteindelijke besluitvorming lag bij het Bestuurscollege van Aruba. Bij de naamgeving wordt tevens rekening gehouden met toekomstige stadsuitbreidingen en de aanleg van nieuwe straten, waardoor het straatnamenbeleid voortdurend in ontwikkeling is. In de loop van de tijd veranderde ook de terminologie: nieuwe straatnamen beginnen tegenwoordig vaak met Caya, Boulevard of Avenida. == Straatnamen en maatschappelijke erkenning == Veel straatnamen op Aruba zijn gewijd aan verdienstelijke burgers, geestelijken, sporters en politici. Deze eer wordt doorgaans postuum verleend. Een bekend voorbeeld is Gilberto François (Betico) Croes, die als ‘Libertador’ van Aruba wordt beschouwd. De voormalige Nassaustraat, de hoofdstraat van Oranjestad, werd hernoemd tot Caya G. F. (Betico) Croes. Ook andere prominente figuren zijn in het straatbeeld vereeuwigd. Zo werd in 1950 de weg langs het Wilhelminasportpark vernoemd naar J. Helenus Ferguson, gezaghebber in de negentiende eeuw en bekend vanwege zijn rol in de aloëcultuur. Deze weg draagt tegenwoordig de naam Avenida.[[File:Aad Stolwijk, Hooiberg; Fergusonstraat; Avenida Milio Croes; Dakota, ANA-DIG-COL-STOLWIJK-LUCHTF-VEL-563-11, Archivo Nacional Aruba.jpg|thumb|Bista aereo di Avenida Milio Croes (antes Fergusonstraat) rechtsonder (1974).]] Ook andere prominente figuren zijn in het straatbeeld vereeuwigd, al blijkt deze eer niet altijd permanent. Zo werd in 1950 de weg langs het Wilhelminastadion vernoemd naar J. Helenus Ferguson, gezaghebber in de negentiende eeuw en bekend vanwege zijn rol in de aloëcultuur. Deze straat werd in 2004 hernoemd tot Avenida Milio Croes, naar de Milio Croes (1922-2013), voorzitter van SAC en jarenlang bijgedragen aan Aruba Carnaval. Een uitzondering op de regel van postume vernoeming is Nelson Orlando Oduber, voormalig minister-president van Aruba, naar wie de Avenida Nelson Orlando Oduber werd genoemd, ter vervanging van de Sasakiweg. == Thematische straatnaamgeving per wijk == In verschillende wijken op Aruba zijn straatnamen thematisch geordend, wat bijdraagt aan het karakter en prestige van deze buurten. In Oranjestad en omgeving zijn talrijke straten vernoemd naar literaire figuren, zoals Vondel, Herman Gorter, Constantijn Huygens, Jacob Cats en Guido Gezelle, aangevuld met internationale schrijvers als Shakespeare, Victor Hugo, Lord Byron en Alfred de Musset. Nabij Playa komen daarnaast straten voor die zijn vernoemd naar klassieke componisten, waaronder Bach, Schubert en Brahms, evenals leden van het Nederlandse koningshuis. De volkswijk Dakota kent straatnamen ontleend aan vruchten en landbouwproducten, zoals Patiastraat, Dadelstraat, Druivenstraat en Pindastraat. De oorspronkelijke Rondweg van Dakota werd in 1991 vernoemd naar oud-minister en voetballer Guillermo Trinidad, en later hernoemd tot Caya Papa Juan Pablo II. In Companashi, nabij de Kamerlingh Onnesstraat, overheersen namen van natuurwetenschappers zoals Edison, Pascal, Celsius en Fahrenheit. Ook de lokale gemeenschap wordt er weerspiegeld, met onder meer Caya Gilberto Toppenberg. De wijk Ponton bevat straatnamen ontleend aan inheemse plantensoorten, zoals Scopet, Breba, Katuna en Barba di Yoncuman. Het voormalige Eagle Colony kent straatnamen die verwijzen naar Europese landen. == Religie, sport en politiek == Religieuze orden hebben eveneens hun plaats in de Arubaanse straatnaamgeving. Zo zijn straten genoemd naar leden van de Frères de la Salle en de Dominicanessen, waaronder Caya Frère Alexius in Madiki en Caya Soeur Dorothea in Bushiri. Sporters en sportpioniers worden eveneens herdacht, zoals George Maduro, Boes Orman en Wichie de Palm. In Rancho is de Avenida Alo Tromp vernoemd naar een jonge AVP-aanhanger die in 1983 tijdens verkiezingsonrust om het leven kwam. == Hoofdwegen en boulevards == De belangrijkste verkeersaders van Aruba, tussen Oranjestad en Arashi, zijn vernoemd naar invloedrijke figuren uit de twintigste eeuw. De Lloyd G. Smith Boulevard herdenkt de directeur van de Lago-raffinaderij tijdens de Tweede Wereldoorlog, terwijl de Juan E. Irausquin Boulevard verwijst naar een pionier van het Arubaanse toerisme. Ook politicus Edgar ‘Watty’ Vos werd op deze wijze geëerd. --------- '''Straatnamen''' zijn er op Aruba in alle soorten, maar meestal van historische, aardrijkskundige, biologische, literaire of wetenschappelijke oorsprong. De namen worden door de Adviescommissie Straatnamen uitgezocht en aan de overheid voorgesteld. Een zelfde commissie werd op Curaçao al in 1866 benoemd voor straatnamen in Willemstad. Dr. Johan Hartog, historicus en Aruba’s eerste directeur van de Openbare Bibliotheek, vertelt dat hij vanwege zijn functie het voorzitterschap van de straatnamencommissie mocht vervullen, samen met vertegenwoordigers van de politie, het kadaster en openbare werken (DOW) etc. Er werden namen uit de Arubaanse geschiedenis en uit de natuur gekozen en voorgesteld aan het Bestuurscollege dat verder besliste, maar ook namen van overledenen kwamen in aanmerking. Tegenwoordig beginnen nieuwe straatnamen met Caya, Boulevard of zelfs Avenida. Verdienstelijke burgers of geestelijken, sporters of politici – al dan niet van onbesproken naam en faam, verbonden aan een regerende politieke partij – mogen zich, meestal postuum, erin verheugen om in een strook asfalt voort te leven. Aruba’s ‘Libertador’ Betico Croes is daar een voorbeeld van: Nassaustraat, de Mainstreet van Oranjestad, werd Caya G. F. (Betico) Croes. In 1950 werd de weg langs het ‘Wilhelminasportpark’ vernoemd naar J. Helenus Ferguson, gezaghebber in de 19e eeuw, die bekend werd vanwege zijn rol bij van het verbouwen van aloë. Inmiddels is die weg tot Avenida hernoemd. In 1966 merkte gedeputeerde Oscar Henriquez bij de behandeling van de eilandsbegroting op dat het voor de commissie niet makkelijk was om namen te vinden voor de straten in de vele nieuwe woonwijken. “De nieuwe straten moeten namen krijgen die meer tot de bevolking spreken”. Dat blijkt echter niet in alle gevallen nageleefd te zijn. Laten we eerst stellen dat het cachet van bepaalde wijken wordt onderstreept door de namen van de straten. Als je Oranjestad vanaf de airport binnenrijdt, kan je rechts afslaan naar de Vondellaan, vernoemd naar Neerlands grootste schrijver, onder meer bekend van het toneelstuk ‘Gijsbrecht van Amstel’. Hij leefde in de 17e eeuw. De wijk die grenst aan de Vondellaan, Mon Plaisir, bestaat uit huizen, bewoond door mensen die vertrouwd zijn met hun literaire klassiekers, vandaar dat er nog enkele straten klinkende namen hebben als Herman Gorter, Constantijn Huygen, Jacob Cats en Guido Gezelle. Wie kent hen niet… Voor de afwisseling worden er nog wat Engelse en Franse literaire reuzen op de naambordjes geplakt, zoals Shakespeare, Victor Hugo, Byron (Lord) en Alfred de Musset, allemaal bekend van de middelbare schooltijd. Trouwens, iets verder naar het Lagoen in Playa raken we in het goede gezelschap van klassieke componisten als Bach, Schubert en Brahms, waarna we tenslotte leden van de koninklijke familie tegenkomen, Juliana, Beatrix, Irene, Margriet en Maria-Christina. Voor een straat vernoemd naar de vader van deze prinsessen, moeten wij naar San Nicolas, daar vinden wij de Bernhardstraat. Plaatselijke helden zoals George Maduro en plantagehouder Bazin leven ook in straatnamen verder. In de aan de voornoemde Fergusonstraat grenzende volkswijk Dakota wordt het vruchten plukken in de Patiastraat, Dadelstraat, Druivenstraat en Pindastraat; die hebben geen nadere uitleg nodig. Trouwens, rond het oudste deel van Dakota werd een rondweg aangelegd, domweg Rondweg genaamd. In 1991 werd die vernoemd naar oud-minister Guillermo Trinidad, een voetballer afkomstig uit Dakota. Meer recentelijk kwam er een naamswijziging, het heet nu Caya Papa Juan Pablo II. Tja, de kerk wil ook wat. Wat dat betreft: er werden ook namen van bekende frères de la Salle en zusters Dominicanessen uitgezocht voor nieuwe straten in andere delen van de stad. Zo kwam er in Madiki de Caya Frère Alexius en in Bushiri de Caya Soeur Dorothea, beiden omringd door een hele reeks verdienstelijke collega’s. De wijk Companashi, grenzend aan de Kamerling Onnesstraat, vernoemd naar een 19e eeuwse natuurkundige, is gevuld met internationale grote namen op dat gebied zoals Edison, Pascal en natuurlijk Celsius en Fahrenheit. Gilberto Toppenberg, meer dan verdienstelijke inwoner van die wijk, heeft daar nu ook zijn Caya gekregen. Dan komen we in Ponton, via de voormalige Boerhaavestraat, nu Caya Ernesto O. Petronia, en bevinden we ons midden in straten met namen uit de plaatselijke plantenwereld: Scopet, Breba, Katuna en niet te vergeten de Barba di Yoncuman. De wijk die vroeger als Eagle Colony werd aangeduid, heeft de namen van Europese landen in de straatnaam, zoals Frankrijk, Schotland en zo meer. Een deel van de Arendstraat, waar hij aan woont, is vernoemd naar voetbalpionier Boes Orman. De rotonde aan het eind van de Belgiëstraat draagt de naam van Wichie de Palm, oprichter van het bedrijf met touringbussen, niet ver van deze rotonde. In de wijk Rancho is een straat vernoemd naar een jeugdige aanhanger van de AVP die in 1983 bij een schermutseling in verkiezingstijd het leven verloor: de Avenida Alo Tromp. In deze voormalige visserswijk valt het op dat straatnamen die de bewoners iets zeggen zoals de Ranchostraat en Visstraat, worden onderbroken door straten die namen dragen als Johan de Wittstraat en Oldenbarneveldstraat. Eenzelfde contrast is te vinden in San Nicolas, daarover later meer. De voornaamste verkeersaders van het eiland, tussen Oranjestad en Arashi zijn vernoemd naar de directeur van de Lago tijdens de oorlog, Lloyd G. Smith en de pionier van ons toerisme, Juan E. Irausquin. Hun namen zijn aan een Boulevard verbonden. Die eer had ook AVP politicus Edgar ‘Watty’ Vos. Volgens de richtlijnen allemaal postuum geëerd. De enige uitzondering daarop is tot nu toe: Nelson Orlando Oduber, voormalig Minister-President, wiens Avenida de naam Sasakiweg heeft vervangen. Het is nog even wennen...<ref>Evert Bongers, [https://www.facebook.com/groups/2690464017950676/posts/3028876380776103/ Straatnamen op Aruba], facebook Historia di Aruba</ref> {{Appendix}} ------------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | variante = a | tipo= Bario | name = Essoville | imagen = Aad Stolwijk, San Nicolas; San Nicolaas; Graf Von Zinzendorf school; Staringstraat; Kong Ming Supermarktet; Pastoor Hendrikstraat, ANA-DIG-COL-STOLWIJK-LUCHTF-VEL-537-10, Archivo Nacional Aruba.jpg | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[Regionnan di Aruba|San Nicolas Zuid]] | tipo_subdivision_adm = Zona | subdivision_adm = <!-- Historia --> | funda = <!--Fecha di fundacion --> | fundado = <!-- Geografia --> | area = 0.2861<ref>https://www.citypopulation.de/en/aruba/admin/san_nicolas_zuid/885__essoville/</ref> | poblacion = 971 | gentilisio = | censo = 2020 }} '''Essoville''' ta un bario y zona (zona) den e region di Sint Nicolaas-Zuid den e parti zuid di e pais autonomo di Aruba, perteneciente na Hulanda, na Sur America. Riba promé di yanüari 2020, e tabatin un poblashon di 971. E ta e zona di mas grandi den e region. * woonhuizen waren eerst enkel genummerd terwijl beginjaren 60 hieraan namen van rivieren werd toegekend. Essoville is een woonwijk in het oosten van San Nicolas en omvat de woonstraten; Vuykestekestraat Coloradostraat Orinocostraat Missouristraat Amazonestraat Mississippistraat Deze woonwijk werd gesticht door "Home Building Foundation", een stichting opgericht en gefinancierd door de Lago. De huizen werden aan werknemers van de Lago verkocht.<ref>Vivienno Frank. 2019. Essoville. Den:''Aruba en een keuze uit haar toponiemen.'' ISBN:978-0-359-65900-5, pag. 105.</ref> Allereerst is gedacht aan de overdracht hiervan aan de Home Building Foundation, Zoals het zich thans laat aanzien, zou een dergelijke overdracht het meest aan de technische en wettelijke vereisten tegemoet komen. De huizen zouden dan door de Foundation aan de tegenwoordige bewoners worden verkocht op dezelfde wijze zoals dit na de oorlog met de Essoville-huizen geschiedde Deze bewoners zouden dan het eerst voor de aankoop dezer woningen, die zij momenteel huren, in aanmerking komen.<ref>Lago overweegt eigendoms overdracht Lago Heights huizen. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 01-06-1953, p. 2. Geraadpleegd op Delpher op 13-04-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010988047:mpeg21:p002</ref> * woonhuizen waren eerst enkel genummerd terwijl beginjaren 60 hieraan namen van rivieren werd toegekend. * vergeleken met andere barios waren de kavel klein met daarop mini-woninkjes. Te St. Nicolaas is door de recente bouw van 70 arbeiderswoningen de (z.g. „Essoville") door de Lago Oil 6 Transport Cy Ltd. de volkshuisvesting belangrijk verbeterd.<ref>Woningtoestand op Aruba.. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 18-06-1942, p. 4. Geraadpleegd op Delpher op 13-04-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987172:mpeg21:p004</ref> * in de wijk is gevestigd een rumshop en een pompstation, dat in 1952 in bedrijf ging. * wijk grenst aan de Graaf van Zinnendorfschool, gelegen aan de [[Bernhardstraat]]. == Historia == Buiten de Colony verrezen woonwijken voor het lokale personeel, voor elke laag van de hierarchie een aparte wijk. In 1937 werd begonnen met Lago Heights, 150 huizen. In 1939 [[Essoville]] met 75 bungalows om te beginnen. In 1947 werd begonnen met sociale woningbouw in [[Lagoville]]: de arbeiders werden in de gelegenheid gesteld door een spaarregeling op den duur eigenaar te worden van de huizen. En afgezien van de door Lago neergezette wijken was er in het centrum van wat later San Nicolas zou gaan heten ook een wijk van in de haast opgebouwde huizen in de stijl die ook op de Engelstalige Caribische eilanden te vinden is: [[The Village]].<ref>{{citeer web|url=http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&task=view&id=28&Itemid=42|titel=De Lago en de Eagle: de olieindustrie op Aruba|werk=historiadiaruba.aw|datum= |bezochtdatum=2024-09-03|archiefurl=https://web.archive.org/web/20210812112631/http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&task=view&id=28&Itemid=42|archiefdatum=2021-08-12|dodeurl=nee}}</ref> Divishon Atministrativo E zona ta konsistí di un lokalidat:[2] Essoville Demografia E zona tin un poblashon di 971 (1 di yanüari 2020). {{Appendix}} [[:Kategoria:Luga na Aruba]] --------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | variante = a | tipo= Bario | name = Esso Heights | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[Regionnan di Aruba|San Nicolas Zuid]] | tipo_subdivision_adm = Zona | subdivision_adm = }} '''Esso Heights''' ta un bario den e zona di Lago/Esso Heights, den e region di Sint Nicolaas-Zuid den e parti zuidoost di Aruba.[1] == Historia == Buiten de Colony verrezen woonwijken voor het lokale personeel, voor elke laag van de hierarchie een aparte wijk. In 1937 werd begonnen met Lago Heights, 150 huizen. In 1939 [[Essoville]] met 75 bungalows om te beginnen. In 1947 werd begonnen met sociale woningbouw in [[Lagoville]]: de arbeiders werden in de gelegenheid gesteld door een spaarregeling op den duur eigenaar te worden van de huizen. En afgezien van de door Lago neergezette wijken was er in het centrum van wat later San Nicolas zou gaan heten ook een wijk van in de haast opgebouwde huizen in de stijl die ook op de Engelstalige Caribische eilanden te vinden is: [[The Village]].<ref>{{citeer web|url=http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&task=view&id=28&Itemid=42|titel=De Lago en de Eagle: de olieindustrie op Aruba|werk=historiadiaruba.aw|datum= |bezochtdatum=2024-09-03|archiefurl=https://web.archive.org/web/20210812112631/http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&task=view&id=28&Itemid=42|archiefdatum=2021-08-12|dodeurl=nee}}</ref> {{Appendix}} [[:Kategoria:Luga na Aruba]] ------------------ {{Variante|a}} {{infobox luga den pais | variante = a | tipo = Bario | nomber = Lago Colony | pais = {{ABW}} }} '''Lago Colony''' tabata un comunidad situa na e extremo oost di e isla di Aruba, cerca di e area conoci actualmente como Seroe Colorado. E stat tabata konsistí di 377 kas,[2] un hospital,[3][4] misa, kas di klup, pista di bowling, i un Skol Merikano, ku promé pa di diesdos klas i aproksimadamente 180 studiante. E poblashon di Lago Colony tabata prinsipalmente di Merka, ounke tabatin un poblashon grandi di Inglatera, Irlanda i Eskosia ku tabata prinsipalmente ofisialnan riba e flota di tankero di lago. Ademas tabatin Hulandes, Danes, Spaño y otro nacionalidadnan representa den e comunidad. E pueblo aki tabata sostené pa un refineria grandi di zeta na mundu, ku e tempu ei tabata propiedat di un supsidiario di Standard Oil di New Jersey, konosí komo Lago Oil and Transport Company. Lago tabatin su komienso na 1924 komo un fasilidat di trans-shipping pa zeta krudo ekstraí pa Lago Petroleum Corporation ku ta operá na Lago Maracaibo. E crudo a wordo transporta pa Aruba den barconan di fondo plat, cu ta poco profundo, barconan tanker, conoci como lake tankers. E trans-envio aki di e zeta krudo a sigui te na 1928 ora ku a konstruí un refineria i e zeta krudo Venezolano a wòrdu refiná riba e isla i enviá tur kaminda na mundu komo produktonan petrolero kaba. == Baby beach == Den añanan 1950, e Aruba Esso Club a wòrdu konstruí na Baby Beach man made lagoon.[5] E klup a inkluí un restorant, pista di baile i un stadion di beisbòl. Den e lagun, tabatin un waf i baranka chikitu (di kua un ta para ainda). E refineria a opera te cu 1985 ora cu el a wordo cera. E refineria, cu awor ta propiedad di Valero Energy Corporation, despues a wordo cumpra, habri bek, despues cera atrobe; na desèmber 2010, Valero a anunsiá ku e refineria ta habri bèk.[6] Te cu 2012, a keda solamente algun cas di ex-Colonia di Lago. Esnan cu a resta a wordo entrega na Gobierno di Aruba of a wordo bendi na personanan individual. Awendia, e Esso Club ta solamente un edifisio grandi i bandoná ku un negoshi, un tienda di buseo, ku ta den operashon ainda. ------------ {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | variante = a | tipo= Bario | name = Zeewijk | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 1/2 | caption_align = center | image3 = Zeilschip bij de Yachtclub van Aruba. Op de achtergrond de Lago-olieraffinaderij, Bestanddeelnr 252-3982.jpg | image2 = De haven van de Lago-olieraffinaderij in San Nicolas op Aruba, Bestanddeelnr 252-8041.jpg | image1 = BNA-DIG-MEINERS-0035 - San Nicolas - Zeewijk, Zwemmers aan strand van Zeewijk 591200 c.jpg | caption1 = Playa di Zeewijk | footer = Bista pa lama cu [[Lago Oil & Transport Company|refineria Lago]] den fondo | footer_align = center }} | pais = {{ABW}} | region = [[San Nicolas|San Nicolas-Zuid]] | poblacion = 527 | censo = 2020 | censo_ref = | area = 0,4827 | densidad = 1,092 | zona = | zoom = 14 }} ------------------- ==The Lourdes Grotto== Named in commemoration of the famous French religious landmark, was created under the guidance of a priest named “Erkamp” and parishioners in the year 1958. The grotto, a shrine built into the rocks is located in Seroe Preto, just off the main road to San Nicolas. A statue of the Virgin Mary, weighing 700 kilos, was hoisted into place in the grotto. Every year, on February 11 (feast of Lady of Lourdes), a procession leaves from the St. Theresita church in San Nicolas to the grotto, where a mass is performed. The grotto is located road-side and can be visited daily. <ref>https://www.cspnv.com/pdf/aruba-today-20260227.pdf Explore Aruba! (27 di februari 2026)</ref> ---------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais| variante = a | tipo = luga | nomber = Parkietenbos | nomber_oficial = | nomber_nativo = | pais = {{ABW}} | alias = | lema = | imagen = | descripcion = | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 1/2 | caption_align = center | image1 = | caption1 = | image2 = | image3 = }} | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[Oranjestad West]] | zoom = 14 }} '''Parkietenbos''' ta un luga situa na costa west di Aruba, canto di lama y mangelnan directamente pazuid di [[Aeropuerto Internacional Reina Beatrix]] y e areanan residencial di [[Simeon Antonio]] y [[Cas di Paloma]]. E area aki ta designa como un zona economico den e ''Ruimtelijke Desaroyo Plan'' (ROP) di Aruba di 2009.<ref>[https://web.archive.org/web/20160224005153/http://dip.aw/ROP%20atlas.pdf Atlas Ruimtelijk Ordeningsplan]</ref> == Zona economico == For di añanan 1960, e landfill sentral “Parkietenbos Containerpark & ​​Landfill Facility”, simplemente konosí komo “Parkietenbos”, ta situa na Parkietenbos. E instalashon públiko aki ta wòrdu manehá pa [[Serlimar]] y ta consisti di dos deposito principal: e parke di container i e landfill, caminda e sushi ta wordo compacta, nivela y cubri.<ref>[https://web.archive.org/web/20201031134950/https://serlimar.com/ Officiële website Serlimar]</ref> Na 2009, e compania Mericano Bouldin & Lawson a entrega e instalacion di “WastAway”. E instalacion aki cu tin un balor di 28 miyon florin, mester a procesa desperdicio den asina yama “fluff” y despues reusa e fluff aki pa compost of fertilisante di tera. Sinembargo, e instalashon nunka no a funshoná korektamente i p’esei a wòrdu será na mitar di 2011.<ref>{{Citeer web |url=http://www.genootschapnederlandaruba.nl/wp-content/uploads/2017/02/Voor-u-gelezen-juli-2016.pdf |titel=Voor u gelezen, GNA, juli 2016 |bezochtdatum=2018-07-20 |archiefdatum=2018-07-20 |archiefurl=https://web.archive.org/web/20180720225535/http://www.genootschapnederlandaruba.nl/wp-content/uploads/2017/02/Voor-u-gelezen-juli-2016.pdf |dodeurl=ja }}</ref> Riba 8 di febrüari 2018, un “petishon pa informashon” (RFI) a keda publiká en konekshon ku e destaho pa e remediashon di e landfill i e kambio den e método di prosesamentu di desperdisio: di maneho di desperdisio “sólido” pa “sostenibel”.<ref>[https://www.ie-forum.nl/artikelen/rectificatie-afgewezen-wegens-onvoldoende-hinder-voor-aanbestedingen-parkietenbos Rectificatie afgewezen wegens onvoldoende hinder voor aanbestedingen Parkietenbos]</ref> Desde 2007, un planta di tratamentu di awa di riool a wòrdu situá banda di e landfill pa e tratamentu di awa di cesspool suministrá pa tankero.<ref>{{Citeer web |url=http://www.witteveenbos.nl/nl/projecten-afvalwater/project/15-rwzis-aruba/pagenr/1 |titel=Aruba |bezochtdatum=2018-07-20 |archiefdatum=2018-07-20 |archiefurl=https://web.archive.org/web/20180720225707/http://www.witteveenbos.nl/nl/projecten-afvalwater/project/15-rwzis-aruba/pagenr/1 |dodeurl=ja }}</ref> == Asuntonan ambiental == Huma di e landfill di Parkietenbos por wòrdu mira for di Wayaca (yüni 2022) Pa añanan, e landfill ku awor ta sobrepobla tabata e kousa di kehonan tokante molèster di huma, huma tóksiko i polushon, ku ta un peliger pa medio ambiente i salú públiko. Na 2002, un grupo di residente lokal a funda e Fundashon Parkietenbos pa hala mas atenshon na e problema di desperdisio a traves di akshonnan.<ref>https://www.thedailyherald.sx/islands/66520-aruba-residents-take-action-against-landfill{{Dode link|datum=februari 2020 |bot=InternetArchiveBot }}</ref> E fundacion aki a tuma accion na comienso di juli 2018 ora cu candela a bolbe cuminsa na landfill. Despues di akshonnan inútil di Stichting Parkietenbos, un residente lokal a disidí di presentá un demanda kontra gobièrnu na 2020.<ref>{{Citeer web|url=https://caribischnetwerk.ntr.nl/2020/08/25/overheid-blijft-doorgaan-met-illegale-afvalpraktijken/|titel=Overheid blijft doorgaan met illegale afvalpraktijken|bezochtdatum=|auteur=Sharina Henriquez|datum=2020-08-25|werk=caribischnetwerk.ntr.nl}}</ref> {{Appendix}} ------------------- {{Databox}} '''Cunucu Arikok''' ta un museo habri den [[Parke Nacional Arikok]], cu ta sirbi como mustra di e manera di biba di antaño. E ta un di e atraccionnan principal di Parke Nacional Arikok. {{Appendix}} Fondo Prins Bernhard lo financia finalisacion di e proyecto ‘Cunucu Arikok’. Esaki ta encera un suma di mas o menos 60 mil florin. Cu Cunucu Arikok e fundacion FANAPA tin como meta pa crea un obheto cu ta duna e bishitantenan un bon impresion di kico naturalesa na Aruba tin pa ofrece. ‘Na e lugá úniko aki nos ta haña vegetashon eksuberante riba un pida tereno kaminda diferente formashon geológiko ta uni den otro, ku ta visibel den kunuku pa medio di diferensianan den tipo di tera i baranka i kaminda un kantidat grandi di parha i bestia di tera tambe ta biba.<ref> Prins Bernardfonds steunt afbouw project Cunucu Arikok. "Amigoe". Curaçao, 14-09-1989, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 25-04-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642757:mpeg21:p006</ref> E sub-proyecto “Cunucu Arikok”, di Stinapa Aruba, lo wordo financia door di Fondo Prins Bernhard, a haya sa di Stinapa. E proyecto aki ta data for di aña 1980 ora cu Departamento di Desaroyo Economico (DECO) den colaboracion cu otro instancianan local a desaroya un proyecto grandi pa crea un parke nacional Arikok-Jamanota na Aruba. Stinapa Aruba tin 785 hectar riba huur di gobierno. Esaki ta Sero di Arikok y e area rond di dje. E sitio ta situá eksaktamente na e frontera di dos formashon di piedra geológiko: e diabase schist-tuff i e tonalite. Hopi impreshonante den e parti abou ta numeroso formashon ku ta konsistí di blòki grandi di tonalita rondoná den kua eroshon a krea e formanan mas straño i imponente. Komo ku e cunucu ta protehá di e bientunan komersial konstante i salu dor di e seru di Arikok, e tin un vegetashon relativamente eksuberante. Tin un kantidat di palu hopi bieu, grandi i kompletamente krese, ku ta un raridat riba e isla. Konenchi, parakeet ta biba einan i hopi bia por mira otro parhanan manera trupial, chuchubis i perdiz. Kaskabel tambe ta presentá, pero bo mester ta un eksperto pa haña un: nan ta lastra bai ora hende yega serka.<ref>Natuurpark met cultuur-historisch monument Bernhard-fonds neemt Cunucu Arikok voor zijn rekening. "Amigoe". Curaçao, 30-11-1985, p. 9. Geraadpleegd op Delpher op 25-04-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643304:mpeg21:p011</ref> {{Stub}} ChatGPT: Cunucu Arikok ta un lugá histórico i kultural importante den Parke Nacional Arikok na Aruba. E palabra "cunucu" ta referí na un plantashon chikí òf un kas di campo, i den e kontektu aki, e ta referí na un plantashon ku a pertenesé na Arie Kok, un agricultor Hulandés. E nòmber di e parke mes, Arikok, ta derivá di su nòmber. ​ Wikipedia – Die freie Enzyklopädie 🏡 Historia i Signifikado Cunucu Arikok a forma parti di e desaroyo di Parke Nacional Arikok. E área a sirbi komo un plantashon chikí, i su kas di torto (kas di adobe) a keda preservá komo un ejemplo di bida rural tradicional Arubano. E kas a rekonstruí usando método tradicional pa mustra e estilo di bida di e tempu ey. ​ wheninaruba.com 🌿 Naturalesa i Kultura E área rondó di Cunucu Arikok ta riku den flora i fauna lokal, inklusí mata di divi-divi, kaktus tropikal, i otro planta medikinal. Tambien, den e área por haña desèño riba piedra di Indjanan nativo, ku ta indiká e presensia di pueblo indígena den e región. ​ 🥾 Rota di Hike E Cunucu Arikok Trail ta un ruta di hike fasil, ideal pa famia i visitante ku ta buska un introdukshon na e parke. E trail ta kuminsá na e sentro di bishita i ta dura mas o ménos 2 ora. Durante e hike, bo por wak e kas rekonstruí, flora lokal, i arte rupestre. ​ wheninaruba.com +2 things-to-do-in-aruba.com +2 boardwalkaruba.com +2 🗺️ Lokal i Atraktividatnan Serka Cunucu Arikok ta lokalisa serka di otro atraktividatnan den e parke, manera Kueba Chiki, un kueba ku desèño riba su muraya, i Dos Playa, un playa doble popular. E ruta ta pasa tambe serka di Sero Arikok, un di e punto mas haltu di Aruba. ​ AllTrails.com [[:Kategoria:Seru na Aruba]] Sinds enkele járen bezit Aruba een national park. Een uitgestrekt terrein in de omgeving van de Arikok en Jamanota tot aan de noordkust toe. Een kleiner deel van dit park is omheind d.m.v. een “slavenmuur”, aangelegd door de Stinapa. Dit park, gelegen in de luwte van de Arikok, is alleszins de moeite waard en bij uitstek geschikt voor een wandeling op een zondagna¬ middag. De ingang bereikt men door op de zándweg naar de Jamanota de Stinapaborden te volgen. Een keurig aangelegd pad maakt de wandeling tot een waar genoegen. Op de steile gedeelten zijn stenen trappen aangelegd met zelfs een leuning. Men bevindt zich werkelijk in een uniek stukje Arubaanse natuur. Enorme rotsblokken, praktisch alle soorten planten die op Aruba in het wild groeien en schitterende vergezichten. Door de beschutte ligging groeien de Watapana’s zoals het hoort: gewoon rechtop. Onder de enorme kruinen zijn banken aangebracht, waarop het koel rusten is. Dát is pas rusten met enkel vogelgeluiden om je heen, alleen het gekrijs van de parkieten zou aangepast moeten worden. Konijntjes schieten heen en weer. Een zijpaadje voert ons naar een overhangende rots, waar zich Aruba’s bekendste indianentekens bevinden. Bezoekers doen er goed aan een fotocamera mee te nemen, vooral de natuurfotograaf zal behoorlijk aan zijn trekken komen. Het wandelpad mondt uit bij een gerestaureerd lemen huisje. Het is geheel in stijl gehouden. Ook de omgeving van dit huisje wil de Stinapa aanpassen aan het leven van vroeger. Cunucu Arikok is een waardevol projekt, zowel voor de lokale bevolking als de toerist, die wat meer wil zien dan alleen het strand en het casino. Bekijk op uw gemak de foto’s en trek er op uit. Kan heel gezond zijn. (skol i Komunidat november 1986) foto’s: Rinus de Graaff ===Stampia di 75 cen=== Cunucu Arikok ta keda na pia di Sero Arikok, na e parti west unda no tin mucho biento. Den pasado nan a practica aki agricultura y cria di bestia, pero no na gran escala. E cunuqueronan tabata biba den cas di torto, esaki ta un cas traha di lodo. E cas di torto cu nos ta mira awendia den Cunucu Arikok a keda construi na 1985, perfectamente imita na e manera tradicional.<ref>[https://archive.org/details/BNA-DIG-BONDIA-2006-11-01/page/n30/mode/1up?q=cunucu+arikok+skol Post Aruba N.V. kier mustra e beyeza di Parke Nacional Arikok], BDA (1 di november 2006)</ref> Pa e spannan di dak nan a uza flambeu (palo di cadushi) y e murayanan ta traha di un mezcla di lodo y yerba. ===Stampia di 100 cen=== Despues di core riba e caminda cu ta pasa door di e parke, nos ta yega na e punto mas halto, esta Miralamar. For di aki bo tin un bista riba lama na ambos banda di e isla. Den cielo tin un warawara (ployborus plancus) ta bula y ta busca un coneu of un cabrito morto. E paisahe ta caracteriza pa duinen aki ta cubri un espacio di mas o menos 2 hectarea. Nan ta consisti di santo blanco di coral cu e biento di Noordoost ta supla riba e isla. Riba e duinen ta crece algun palo di druif y di oleifi cu te hasta den tempo seco ta mustra berde. Ken lo por haya e shoco dilanti di e monton di piedranan? Shoco bo ta hay’e solamente na Aruba. ------------------ == Manchebo Beach == {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais| variante = a | nomber = Manchebo Beach | nomber_oficial = | nomber_nativo = | tipo = Playa | pais = {{ABW}} | alias = | lema = | imagen = | descripcion = | multi-imagen = <!-- Utilisa plantia {{Multiple image}} --> | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[Oranjestad West]] | zoom = 14 }} (Van een onzer verslaggevers) WILLEMSTAD. — Bij PB 1965 no 34 is verschenen het landsbesluit, dat het besluit van het Bestuurscollege van Aruba goedkeurt om een perceel grond van ongeveer 16.225 m 2 voor zestig jaar in erfpacht uit te geven aan Machebo Beach Hotel NV te Manchebo.<ref>Erfpacht Manchebo. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 30-03-1965, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 22-04-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462582:mpeg21:p003</ref> -------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais| variante = a | nomber = Cueba Huliba | nomber_oficial = | nomber_nativo = | tipo = Cueba | pais = {{ABW}} | alias = | lema = | imagen = Bat Cave Formations.jpg | descripcion = | multi-imagen = <!-- Utilisa plantia {{Multiple image}} --> | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[San Nicolas]] | zoom = 14 }} '''Cueba Huliba'''[1][2] (tambe konosí komo Baranca Sunu ku ta nifiká “Baranka Desnudo”) ta un cueba Guadirikiri of Cueba di Guadirikiri ta un espacio natural bou di tera na Aruba, den Parke Nacional Arikok na mas of menos 1,4 km di Fontein. es.wiki:'''Cueba Huliba'''[1][2] (tambe konosí komo Baranca Sunu ku ta nifiká “Baranka Desnudo”) ta un cueba riba e isla Karibense di Aruba,[3][4] apodá e “tùnel di amor”[5] pa su entrada den forma di kurason. E entrada ta via un trapi skerpi i smal ku ta hinka den e kueba. E tin sinku entrada. Na algun lugá, bo mester bùig pa wak e formashonnan. Flashlights ta nesesario pa eksplorá e koredó di 300 pia (91 m) largu, ya ku ta totalmente skur paden di e kueba. E kueba ta yená ku formashonnan di stalagmita i stalaktita den e piedranan di kalki. Dos espesie di bat ku ta biba den e kueba aki ta e Leptonycteris curasoae i e Macroglossus sobrinus. Ta interesante pa nota cu vleermuis, despues di drumi den cueba durante dia, ta bula sali den horda en busca di cuminda. E salida for di e tùnel ta dor di un seri di trapi ku ta grabá den e baranka i ta basta riesgoso. Den un di e kambernan, e Birgen Maria a wòrdu grabá den un formashon di baranka natural. Leyenda ta menshoná historianan tokante piratanan ku lo a biba den e kueba pa skonde nan tesoronan, ounke no tin evidensia pa konfirmá esaki. {{Appendix}} [[:Kategoria:Aruba]] ----------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | variante = a | nomber = Cueba di Fontein | nomber_oficial = | nomber_nativo = | tipo = Cueba | pais = {{ABW}} | alias = | lema = | imagen = | descripcion = | multi-imagen = <!-- Utilisa plantia {{Multiple image}} --> | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[San Nicolas]] | zoom = 14 }} E '''Cueba di Fontein''' ta un cueba situa na costa nort-oost di [[Aruba]], den e [[Parke Nacional Arikok]]. ** Fontein Cave: Longer than the Quadirikiri Cave, the Fontein Cave contains pathways that stretch to the limestone walls further down. Here is also where prehistoric drawings can be seen. Though this cave does not have its own legend, this was speculated to have been occupied—or at least used by prehistoric Arawak settlers on the island for rituals and other spiritual ceremonies.<ref>[https://www.cspnv.com/pdf/aruba-today-20240403.pdf Visit the island’s popular cave sites!], Aruba Today (3 di april 2024)</ref> This popular cave is located along the northeast coast in National Park Arikok near Boca Prins. The Fontein Cave is well known for its native Arawak Indian rock paintings which can still be found on the walls and ceilings. The brownish-red paintings were left by Caquetios and graffiti imprinted by European settlers. {{Appendix}} [[:Category:Aruba]] es.wiki:'''Cueba di Fontein''' Cave[1][2] ta un cueba chikito cerka di Boca Prins na e parti nort di e isla di Aruba.[3][4][5] E ta bon konosí pa su dibuhonan di muraya nativo Arawak, ku a wòrdu grabá pa Nativonan Merikano dekorativamente riba e murayanan di piedra i parti di e plafond mas plat di e kueba ku kombinashonnan di koló kòrá òf maron-kòrá-maron òf lila; Esaki ta duna pista tokante e historia di e amerindionan. E kueba ta aksesibel for di un “baranka di terasa di piedra di kalki di koral” i tin un largura di 3 meter (9.8 pia) i un haltura di 2 meter (6 pia 7 inch). E sala di entrada, ku ta habrí pa bishitantenan, ta 4 meter (13 pia) haltu i ta ekstendé te na un profundidat di 50 meter (160 pia). Komo ku e ta un formashon geológiko di piedra di kalki, i debí na filtrashon di awa, formashonnan di stalagmita i stalaktita di koló, tamaño i forma hopi straño a wòrdu produsí. Murciélago ta traha nèshi den kavidatnan di kueba den nan búskeda nokturno pa rekohé kuminda, ku ta konsistí di nèktar i pólen. Tin registronan ku e indjannan Araucano a usa e kueba aki pa hasi nan ritualnan i seremonianan tribal. --------------------- '''Blackstone Beach''' ta un playa na costa nort den region di .., den PArke Nacional Arikok. (Oranjestad)—Nomber for di su mas karakterístika rekonosibel, e Piedra Pretu Playa casi ta representa lo contrario di e beachnan tipico di Aruba. Pa un, e tin santu pretu i ta cubri cu piedranan liso preto. Na di dos lugá, e ta keda na e parti nort di e isla, leu for di e blanku playanan di santu di den e region sùit. Pues, si bo ta sinti bo kla pa algu diferente—òf si ta dia kontrali, bishitá e Playa di Blackstone.<ref>[https://www.cspnv.com/pdf/aruba-today-20250305.pdf Blackstone Beach], Aruba Today 95 di maart 2025)</ref> Blackstone Beach ta mustra e mas banda natural di Aruba: e piedranan cu tapa e playanan i e forma di dje a wòrdu trahá pa mil añanan via erupshonnan volkániko, koral moveshonnan di ref i aktividat di ola di e parti nort rural di e isla. Situá mas ost di e Brug Natural i Playa di Andicuri, e Blackstone Beach ta relativamente fásil pa haña akseso. Unabes bo pasa e Formashon di Baranka Ayo, tuma e Kaminda di Andicuri ku ta hiba na Andicuri Laman. Einan, bo por stashoná bo outo i hasi un kaminata di 1km pa Blackstone Beach. E playa aki ta forma parti di e Arikok Parke Nashonal i pues ta un sitio ku ta wòrdu konserbá. Esaki ta e motibu pakiko e ta tambe relativamente intakto pa komersial influensianan. Apesar di a wòrdu yamá un playa, tene kuenta ku e no ta konsehá pa landa den awa, manera e koriente ta hopi fuerte i por desviá bo fásilmente mas leu den oséano salbahe. Pero, ainda bo por disfrutá di un espektakular bista di e piedranan i e parti nort oséano ku ta ekstendé dilanti di e playa i saka un potrèt ku bo amigunan òf famia (Oranjestad)—Named after its most recognizable feature, the Blackstone Beach almost represents the opposite of the typical Aruban beaches. For one, it has black sand and is covered in black smooth stones. Secondly, it lies on the northern side of the island, away from the white sandy beaches of in the southern region. So, if you feel up for something different—or if it’s opposite day, visit the Blackstone Beach. Blackstone Beach shows the more natural side of Aruba: the stones that cover the beaches and the shape of it has been crafted for thousand years via volcanic eruptions, coral reef movements and wave activity of the rural northern part of the island. Located further east to the Natural Bridge and Andicuri Beach, the Blackstone Beach is relatively easy to access. Once you get passed the Ayo Rock Formation, take the Andicuri road leading up to Andicuri Beach. There, you can park your car and take a 1km hike towards Blackstone Beach. This beach forms part of the Arikok National Park and is therefore a site that is preserved. This is why it is also relatively untouched by commercial influences. Despite being called a beach, do note that it is not advised to swim in the water, as the current is very strong and can easily stray you further in the wild ocean. However, you can still enjoy a spectacular view of the stones and the northern ocean that stretches out in front of the beach and take a picture with your friends or family --------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | variante= a | tipo = Playa | nomber = Boca Prins | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 1/2 | caption_align = center | image1 = | caption1 = | image2 = Plantage in Boca Prins op Aruba, Bestanddeelnr 252-7977.jpg | caption2 = Plantashi Boca Prins na 1947 | image3 = | caption3 = }} | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[Santa Cruz]] | tipo_subdivision_adm = Zona | subdivision_adm = [[Parke Nacional Arikok]] | tipo_subdivision_adm2 = | subdivision_adm2 = | descripcion = | pais = {{ABW}} | zoom = 13 }} '''Boca Prins''' ta un boca na e costa nort-oost di Aruba, situa den [[Parke Nacional Arikok]]. Kontenido Deskripshon Situá den Parke Nashonal Arikok, e bahia di santu ta un destinashon turístiko popular. E playa di santu blanku sin vigilansia ku duinen ta solamente 55 meter largu i no ta ofresé ningun otro fasilidat. Landamentu por ta peligroso debí na e koriente fuerte i konstante i ta rekomendabel solamente pa landadónan eksperensia, si ta. E bahia ta wòrdu bishitá de bes en kuando pa surfistanan, pero no ta wòrdu konsiderá un di e lugánan di buseo sobresaliente di e isla. [ 1 ] Un kaminda di santu ku baranka di piedra di kalki ta hiba na e bahia via un trapi di palu. E piedranan di Boca Prins ta e habitat di Cnemidophorus arubensis , un lagadishi di karakol ku ta wòrdu hañá solamente na Aruba. Banda di Boca Prins tin un di e plantacionnan di cunucu mas bieu na Aruba, cu a wordo cultiva pa colonialnan Hulandes den siglo 16. E nòmber di e bahia ta derivá for di e plantashon di Prins di ántes den serkania. https://de.wikipedia.org/wiki/Boca_Prins E entrada aki, unda e [[rooi]] di e mesun nomber ta basha den lama, probablemente ta haya su nomber for di Paulus Printz, kende a wordo manda pa e colonia di Curacao door di WIC pa descubri mineralnan. Despues di no a haya oro ni na Curacao ni na Bonaire, el a yega Aruba dia 14 di juni 1725 y a establece banda di e costa noordoost di e isla.<ref>Vivienno Frank. 2019. ''Aruba en een keuze uit haar toponiemen.'' ISBN:978-0-359-65900-5, pag. 74-75</ref> '''Boca Prins''' ta un [[bahia]] na e costa nort-oost di [[Aruba]], situa den [[Parke Nacional Arikok]]. Deskripshon Situá den Parke Nashonal Arikok, e bahia di santu ta un destinashon turístiko popular. E playa di santu blanku sin vigilansia ku duinen ta solamente 55 meter largu i no ta ofresé ningun otro fasilidat. Landamentu por ta peligroso debí na e koriente fuerte i konstante i ta rekomendabel solamente pa landadónan eksperensia, si ta. E bahia ta wòrdu bishitá de bes en kuando pa surfistanan, pero no ta wòrdu konsiderá un di e lugánan di buseo sobresaliente di e isla. [ 1 ] Un kaminda di santu ku baranka di piedra di kalki ta hiba na e bahia via un trapi di palu. E piedranan di Boca Prins ta e habitat di Cnemidophorus arubensis , un lagadishi di karakol ku ta wòrdu hañá solamente na Aruba. Banda di Boca Prins tin un di e plantacionnan di cunucu mas bieu na Aruba, cu a wordo cultiva pa colonialnan Hulandes den siglo 16. E nòmber di e bahia ta derivá for di e plantashon di Prins di ántes den serkania. https://de.wikipedia.org/wiki/Boca_Prins == Mira tambe == * [[Playanan di Aruba]] {{Commonscat}} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=de|oldid =205170166|titulo=Dos Playa}} {{References}} ;Lista di fuente *[http://nl.aruba.com/activiteiten/dos-playa Dos Playa] riba nl.aruba.com *[https://www.surfline.com/surf-report/dos-playas/5842041f4e65fad6a7708e27 Dos Playa Surf] riba surfline.com }} [[:Category:Luga na Aruba]] ---------------------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | variante = a | nomber = Cueba di Huliba | nomber_oficial = | nomber_nativo = | tipo = Cueba | pais = {{ABW}} | alias = Tunnel of Love | lema = | imagen = | descripcion = | multi-imagen = <!-- Utilisa plantia {{Multiple image}} --> | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[San Nicolas]] | zoom = 14 }} **The Huliba Cave/ Tunnel of Love The Huliba Cave, formerly known as the Tunnel of Love, was once open to the public, and was the biggest and most accessible of all three caves. This cave had five chambers, including one that is heartshaped. This cave had narrow stairs that led to long pathways deep into the cave, with a staircase leading to the exit on the other side. In one of the chambers, there used to be the carving of the Virgin Mary, put there for the protection of the cave. However, the Huliba Cave has been permanently closed for a few years now, as a way to preserve the bat population that lives in the cave. These Long Tongue Fruit Bats and Insect Eater Bats are very important to the ecosystem of the island. Though this cave is no longer accessible to the public, it surely is interesting to learn more about the history of these caves and the Awarak tribes that resided or utilized them.<ref>[https://www.cspnv.com/pdf/aruba-today-20240403.pdf Visit the island’s popular cave sites!], Aruba Today (3 di april 2024)</ref> Do note that these caves are very dark, humid, hot, and are inhabited by bats. Do wear comfortable clothing and shoes, as the pathways in these caves may be rough and bumpy, and don’t forget to bring a lashlight! {{Appendix}} [[:Category:Aruba]] ---------------------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | tipo= Bario | name = Eagle | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 2/2 | caption_align = center | image1 = | caption1 = | image2 = | caption2 = }} == Eagle (Aruba) == '''Eagle''' ta un bario di [[Oranjestad (Aruba)|Oranjestad, capital di Aruba. == Historia == Den comienso di añanan 20, Aruba a conoce dos refineria. Na aña 1924 a establece Lago Oil & Transport Ltd y despues na aña 1927 De [[Arend Petroleum Maatschappij]]. Dos refineria cu tabatin un rol masha importante den [[Di Dos Guera Mundial|Segundo Guera Mundial]], ya cu nan tabata suministra petroleo na e aliadonan. Ta di e refineria ‘Arend’ e vecindario aki a haya su nomber ‘Eagle’ y tambe nos ‘Eagle Beach’. Minister Maduro a comparti un tiki historia: “E refineria Eagle aki a duna trabou na mas cu shete mil trahado di 58 diferente pais. Den e area aki, e refineria a traha e fabrica pa refina e petroleo, un laboratorio y un brandweerkazerne. Tambe nan a construi nan sede ‘hoofdkantoor’ cu ta exactamente e edificio caminda nos ta para actualmente”. E mandatario tambe a trece dilanti cu e refineria a construi casnan special pa e personal di refineria, algun cas den e bario, e Eagle tennis club y e hospital cu tey ainda.<ref>[https://awemainta.com/wp-content/uploads/2024/02/AM240221.pdf Minister Maduro di Cultura a haci e desvelo di e ‘Ruta Historico di Eagle’], Awemainta (21 di februari 2024) </ref> E ‘Ruta Historico di Eagle’ ta un ruta pa cera conoci cu e historia di e bario di Eagle, e refineria di Eagle y Aruba su rol importante pa aliadonan den Segunda Guera Mundial. E storia di e refineria di Eagle, un tempo simbolo di e poder industrial di Aruba hunto cu Lago na San Nicolas, ta conta nos e desaroyo di Aruba den tempo for di su comienso na 1924 te na e desmantelamiento den añanan cincuenta y sesenta caminda cu a traha espacio pa turismo cual te cu awe en dia ta e pilar economico mas importante di Aruba. E proyecto di ‘Eagle History Tour’ lo crea un conexion entre e historia, herencia cultural industrial di Aruba y nos turismo, creando un atractivo nobo pa nos bishitantenan pero tambe lo educa localnan y principalmente e generacionnan mas jong tocante Aruba su historia industrial y e rol importante di e refineria di Eagle den e di Dos Guera Mundial asina e mandatario a trece den su discurso. Ademas den un futuro cercano lo pone borchinan na cinco diferente sitio cu QR code cu ta contene informacion importante di historia di e sitio den cuatro diferente idioma, mas obhetonan di arte y programanan educativo. Aruba tabatin un rol importante den Segundo Guera Mundial cu e dos refinerianan aki cu Alemania tabatin wowo riba Aruba y nan a manda un submarino pa bin destrui e dos refinerianan aki pa stroba e aliadonan haya nan combustibel. Asina e submarino a tira riba e tankero Arkansas y a mata varios hende entre otro Bonerianonan. Tambe e submarino a manda torpedo pa destrui e dos refinerianan cu danki na nos Señor Dios esakinan a faya nan proposito. {{Appendix}} -------------------------------------- {{Infobox luga den pais | tipo= Bahia y haf | name = Plantashi Prins | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 2/2 | caption_align = center | image1 = Zeilschip bij de Yachtclub van Aruba. Op de achtergrond de Lago-olieraffinaderij, Bestanddeelnr 252-3982.jpg | caption1 = Barco di bela cu refineria den fondo | image2 = De haven van de Lago-olieraffinaderij in San Nicolas op Aruba, Bestanddeelnr 252-8041.jpg | caption2 = }} {{Databox}} '''Plantashi Prins''' ([[Hulandes]]: Plantage Prins), originalmente un plantacion di coco na Aruba, [1] [2] a mira su cas reconstrui den añanan 1950. E decadensia di palma, atribuí na malesa, a kondusí na e stòp di produkshon di kunuku. 3] Na 1911, e mapa di Werbata-Jonckheer a identifiká Prins Plantation komo un di e 23 plantashonnan mayoritariamente chikitu karakterisá pa agrikultura kombiná, palu di koko i kas. Ademas, un plantashon mas grandi tabata situá paden, nort di Oranjestad na San Barbola, lugá di nasementu di Virginia Demetricia. E township Savaneta en realidad a surgi for di un plantacion gubernamental cu despues a transforma den un pueblito chikito. 4] == Etimologia == E plantacion ta derivá su nòmber for di un ingeniero di mina suédo Paulus Printz, ku a biba den e área durante di dies-ocho siglo, mientras tabata buska oro den nòmber di e administradornan di e kamber di Amstedam di e kompania Hulandes di West India. Segun e mapa di Van Raders di 1825, e ruina di su kas (No. 37) tabata situá riba e muraya na nortwest di e plantashon, pero for di e tempu ei e ruina a disparsé. E tapa di e seru, ku ta eksponé na bientu, tabata mas faborabel pa biba ku e arroyo ku tabata protehá pa bientu. [5] [6] Printz a traha na Aruba for di 14 di yüni 1725, te ku 3 di yüni 1727, ora ku el a risibí un òrdu di Amsterdam pa stòp e trabou. [ 7] == Panorama general == E kas original di plantacion den e arroyo no ta pará mas, i e struktura ku a sigui, un kas di pais konstruí den añanan 1930, ta awor den un estado di ruin. 6] Situá 2.5 kilometer for di e sentro di bishitante i aproksimadamente 600 meter for di e plantahe Fontein den Parke Nashonal Arikok, un kaminda ta hiba na e plantahe Prins históriko, ku anteriormente tabata di propiedat di Sr. Mokki Arends,[8] i dos arroyos bisiña, Rooi Prins i Rooi Dwars. E arroyos aki un tempu tabata nutrí palu di koko i palu di fruta. Mientras cu e coconutnan a desaparece, y solamente algun mata di fruta a keda, e vegetacion nativo ta prospera mas densamente cu riba e colinan circundante. 1] Te ku 2023, apesar di plannan inisial, e renobashon i transformashon di e ruinanan di e plantashon Prins den e Prins Center, ku ta presentá proyektonan di demonstrashon riba aktividat agrikultoral di plantashon tempran, no a tuma lugá ainda. E integrashon di e Prins Center den e diseño nobo di Parke Nashonal Arikok ta keda pendiente. Ta konsehábel pa konsiderá pa destahá e importansia históriko di Prins Center su nòmber den e sentro mes. 9] {{Appendix}} ------------------------ {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =59895500|titulo=Pos Chikito}} {{References}} }} == Mira tambe == * [[Lista di luga na Korsou]] {{Commonscat}} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =62603301|titulo=Suffisant (Curaçao)}} {{References}} }} ---------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | variante = a | nomber = Bushiribana | nomber_oficial = | nomber_nativo = | tipo = Bario | pais = {{ABW}} | alias = | lema = | imagen = Gouddelving bij Bushiribana op Aruba, Bestanddeelnr 252-7961.jpg | descripcion = Mina di oro na Bushiribana na Aruba (1947). Na 1946, despues di 30 aña, a cuminsa e mina di oro atrobe pero esaki no a resulta lucrativo. | multi-imagen = <!-- Utilisa plantia {{Multiple image}} --> | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[Paradera]] | zoom = 14 }} '''Bushiribana''' ta un luga den region di [[Paradera]] na kosta nort di [[Aruba]].[1] E ta mihó konosí pa e ruinanan di stempel di oro. == Geologia == Na final di e periodo di Kretáseo, kambionan geológiko signifikante a tuma lugá riba Tera. Piedranan fluido nobo, conoci como e batholith di Aruba, a pusha ariba door di scheurnan den e volcan antiguo, e Formacion di Lava di Aruba. E piedranan aki a forma koredónan i a solidifiká. Un di e tiponan di piedra cu a sali for di esaki ta gabbro. Gabbro tin un koló di antrasit i ta mustra mineralnan briante ora inspekshoná mas di aserka. E ta wòrdu hañá den e área di Matividiri. E tipo di piedra aki a wòrdu usá den konstrukshon di e planta di stèmpel di oro di Bushiribana.[2] Rush di oro Oro laba abou ta konosí komo oro aluvial. E ta laba den forma di stòf di oro, pida di oro, grano di oro i tin bia pida di oro. Despues di e rush di oro Arubano di 1824 pa 1829, den cual a haya oro aluvial, e cantidad eventualmente a baha y e depositonan di oro no a duna mas. Den transkurso di siglo, kompanianan di oro a kuminsá buska e fuente di e oro aki, e venanan di kuarso. Tin bia e adernan aki a surgi i despues a disparsé bou di tera atrobe.[3] Stempel di Oro Durante e periodo di 1872 pa 1915, ora ku oro tabata wòrdu mina riba e isla, dos molina di oro tabata operá.[3] Esakinan tabata e planta di stèmpel di oro di Bushiribana i e planta di smelt di oro di Balashi.[4] Na 1872, Aruba Island Gold Mining Company a construi un smelter y stempel mill di oro na Bushiribana, den curason di e area di mineria di oro cuarzo. Tambe e compania a construi e prome pier den haf di Aruba, yama Waaf di Compania riba Forti Abou, y a traha un caminda di dies kilometer pa transporta e mashinnan. E industria di stèmpel di oro tabata inkluí mashinnan di vapor, mulina di stèmpel, reservorionan di awa dushi i fòrnunan. E fábrika a hasi pèrdida pa binti aña. E oro a wòrdu saka dor di kombin’é ku merkurio, perdiendo mas o ménos mitar di e oro. For di 1897, e montonnan di shushi di Bushiribana a wòrdu retrabá usando e proseso di sianuro ku a wòrdu inventá resientemente, i ta e ora ei so e minamentu di oro a bira algu probechoso. Na 1899 un molina di stèmpel na Balashi a tuma over e trabou.[3] E oro prinsipalmente tabata bini di un di e dos shen venanan di kuarso ku ta karga oro ku a bini na superfisie for di e profundidatnan di Aruba kantu di kosta nort.[3] ---------- == Sero Colorado == On your way to Baby or Roger’s Beach, you’ll pass by the famous Red Anchor at what was once the entrance to the Colony residential community and be greeted with red soiled hills by the coast. This is Sero Colorado. Named after the 30-meter, deep red, limestone hill, Adriaan Laclé “Sero Colorado” translates to “Colored Hill”. Sero Colorado has deep historical ties with the once-thriving phosphate industry in the area. Matter of fact, there are still under- ground shafts and passages deep in Sero Colorado from the time of phosphate mining. In 1958, the re- finery at the time, Lago, adopted this name for the residential section of its employees.<ref>[https://www.cspnv.com/pdf/aruba-today-20241118.pdf Place names in San Nicolas and their origins], Aruba Today (18 di november 2024)</ref> -------- {{Infobox luga den pais | tipo= Isla di rif | variante = a | name = Renaissance Island | alias = Sonesta Island | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 2/2 | caption_align = center | image1 = | caption1 = | image2 = | caption2 = | pais = {{ABW}} | region = [[Santa Cruz]]? }} '''Renaissance Island''' (antes Sonesta Island [1]) ta un isla di rif privá dilanti costa di Aruba na haltura di e pista di aterisahe di [[Aeropuerto Internacional Reina Beatrix]]. Bista general E isla di ref di koral di 16 hektar a wòrdu kumprá pa Sonesta Hotels, i a habri na 1989 komo Isla di Sonesta.[2] Na 1991, Sonesta a wòrdu atkerí pa Ramada Renaissance Hotels, i e isla a wòrdu renobá komo Renaissance Island.[3] E ta un isla priva cu por wordo bishita solamente den dia. E isla di ref alargá ta ofresé playanan blanku, mondinan di mangel i un variedat grandi di parhanan.[1] Tin dos playa: Iguana Beach ta pa famianan, i Flamingo Beach ta pa adulto. Iguana Beach ta haña su nòmber for di e iguanan ku ta biba riba e playa. Flamingo Beach ta e unico luga na Aruba cu tin flamingo cu a wordo introduci. Tur dos espesie di animal tin bia ta bishitá e otro playa tambe.[4][5] Entre 7:00 AM y 7:00 PM un boto ta sali for di e hotel Renaissance Aruba pa e isla di rif. Huespetnan ku no ta di hotèl por biaha pa un pago.[6] Dos avion chikí, un Beechcraft Model 18 i un Convair 400, a wòrdu hundi na kosta pa krea un lugá di buseo. Ta posibel pa pasa anochi den un cabana (hut chikitu) riba e isla.[5] -- == Historia == nl.wiki:E isla di 16 hectar riba rif di Bucuti a ser cumpra pa Sonesta Hotels, y a habri na 1989 como isla Sonesta.<ref>Amigoe, [https://www.delpher.nl/nl/kranten/view?query=sonesta+island&coll=ddd&sortfield=date&page=1&facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Nederlandse+Antillen&identifier=ddd:010642557:mpeg21:a0071&resultsidentifier=ddd:010642557:mpeg21:a0071&rowid=2 Sonesta hotel en Sonesta Island: uniek hotelproject], 14 februari 1989</ref> Na 1991, Ramada Renaissance Hotels a kumpra Sonesta, i e nòmber di e isla a kambia pa Renaissance Island.[ 3] Ta un isla privá cu por wordo bishita solamente den dia. E isla di rif ta un isla largu ku ta ofresé playa blanco, palo di mangrove i un variedat grandi di parhanan. 1] Renaissance-eiland (voorheen Sonesta eiland),[1] is een 16 ha groot koraalrifeiland, officieel bekend als het Bucutirif [2][3] voor de kust bij Oranjestad, Aruba. en grenst aan de Rifeilanden van Oranjestad. Het eiland is particulier bezit en heeft de enige privé-stranden op Aruba.[4] Er zijn twee stranden: Iguana Beach en Flamingo Beach. Een Beechcraft 18 en een Convair 400 zijn allebei bewust ongeveer 50 meter (46 m) uit de kust gezonken om een duikplaats te creëren.[5] Flamingo's zijn te zien op het eiland.[6] Ze zijn echter niet inheems op Aruba.[7] de.wiki:Renaissance Island is een ongeveer 48 hectare groot, particulier gebruikt, smal en ongeveer 3,8 kilometer lang eiland voor de kust van het hoofdeiland Aruba . de.wiki:Renaissance Island ta un isla privá di mas o ménos 48 ektar di largura, estrecho i di mas o ménos 3,8 kilometer largu, na kosta di e isla prinsipal Aruba. {{Appendix}} Renaissance Island (anteriormente Sonesta Island),<ref>{{citeer web|titel=Sonesta Island | url = https://www.tripadvisor.com/ShowTopic-g147247-i144-k845765-Sonesta_Island-Aruba.html | accessdate = 2020-03-04}}</ref> ta un isla di 16 hectare di coral, ofisialmente konosí komo Bucutirif<ref>{{cite web | title =Harbour Map and Navigational Chart. From Netherlands Government chart, 1977 | url = https://www.arubaports.com/main/oranjestad/ |bezochtdatum=15 november 2020}}</ref><ref>{{citeer web | titel=Navigation Waypoints referencing to “Bucuti Island” | url=https://www.aruba-cruisingguide.com/navigation/ |bezochtdatum=15 november 2020}}</ref> for di Oranjestad, Aruba, i ta limita ku e Rifeilanden di Oranjestad. E isla ta privá i tin e úniko playa privá na Aruba.<ref>{{cite web | title =Renaissance Aruba Resort & Casino | url =http://www.fodors.com/world/caribbean/aruba/review-40803.html | accessdate = 2014-08-20}}</ref> Tin dos playa: Iguana Beach i Flamingo Beach. Un Beechcraft 18 i un Convair 400 tur dos a keda sink deliberadamente mas o ménos 50 meter (46 m) for di costa pa crea un lugá di buceo.<ref>{{cite book | last =Huber | first =Joyce | title =Best Dives of Aruba, Bonaire & Curaçao | publisher = Hunter Publishing, Inc | date =2011 | isbn = 9781588437495 }}</ref> Flamingo ta ser mira riba e isla.<ref>{{cite web| last =Suri | first =Charu | title =Where to see Flamingos in Aruba | url =http://www.afar.com/highlights/where-to-see-flamingos-in-aruba | accessdate =2014-08-20}}</ref> Sinembargo, nan no ta nativo di Aruba.<ref>{{cite web|url=https://journalistontherun.com/2017/07/01/everything-you-need-to-know-about-flamingo-island-aruba/|title=Everything You Need To Know About Flamingo Beach Aruba|date=1 July 2017|publisher=}}</ref> == Lokashon y uzo == E isla ta situá mesora banda di e ruta di aterisahe RWY 11 na aeropuerto internashonal Reina Beatrix na sur di e islanan di Oranjestad. E ta comprá dor di e doñonan di un hotel di sinku strea. Riba e dos bahia di awa den forma di un U riba e isla a konstruí un restorant, barnan di playa, un sentro di spa, un kancha di voleibol i fasilidatnan pa deporte di awa i baño. E hóbennan di e hotèl ta wòrdu transportá ku e ferry di e hotèl mes. E awa di awa di e hotel ta ser transportá pa barku pa e WEB kanaal purifikashon na e isla prinsipal pa deskontaminashon. {{Appendix}} * Eduardo en Gerardo de Veer van Meta Corporation, de ontwikkelaars van het Sonesta Hotelproject (de bouw van een 320-kamer hotel in het hart van Oranjestad - Coral Reef Hotel) presenteerden de plannen in 1986 en op 30 oktober 1987 de eerste steen gelegd. * Sonesta island gelegen op het rif tegenover de [[internationale luchthaven Koningin Beatrix]]. * Vanaf de open lobby heeft men niet alleen zicht op dezee, maarook ophetkanaal, van waaruit de gasten met de boot naar het Sonesta Island kunnen vertrekken. Een traject dat slechts tien minuten duurt. Vier boten van 26 voet lang en met een capaciteit voor 29 personen elk, zullen beschikaar zijn voor het transport van de gasten van het hotel, via het kanaal, naar Sonesta Island. Op dit rifeiland, waarop tot een jaar geleden alleen maar mangroveplanten te zien waren, zijn in de afgelopen maanden twee prachtige stranden met hagelwit zand aangelegd. Momenteel worden een restaurant en bar gebouwd, waarna de whirlpools en faciliteiten voor watersporten zullen volgen.<ref>{{citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642557:mpeg21:pdf|titel=Sonesta hotel en Sonesta island: uniek hotelproject|werk=[[Amigoe]]|datum=14 februari 1989|bezochtdatum= }}</ref> en.wiki:see Oranjestad, Aruba The touristically named Renaissance Island (formerly Sonesta Island)<ref>{{cite web | title =Sonesta Island | url = https://www.tripadvisor.com/ShowTopic-g147247-i144-k845765-Sonesta_Island-Aruba.html | accessdate = 2020-03-04}}</ref> is a 40 acres [[cay]] (or barrier reef) island, officially known as the Bucuti Rif<ref>{{cite web | title =Harbour Map and Navigational Chart. From Netherlands Government chart, 1977 | url = https://www.arubaports.com/main/oranjestad/ | accessdate = 2020-03-04}}</ref><ref>{{cite web | title =Navigation Waypoints referencing to “Bucuti Island” | url = https://www.aruba-cruisingguide.com/navigation/ | accessdate = 2020-03-04}}</ref> and it is off the coast near Oranjestad. It is privately owned and has the only private beaches on Aruba.<ref>{{cite web | title =Renaissance Aruba Resort & Casino | url =http://www.fodors.com/world/caribbean/aruba/review-40803.html | accessdate = 2014-08-20}}</ref> There are two beaches: Iguana Beach and Flamingo Beach. A [[Beechcraft Model 18|Beechcraft 18]] and a [[Convair]] 400 were both deliberately sunk about 50 yards offshore to create a diving site.<ref>{{cite book | last =Huber | first =Joyce | title =Best Dives of Aruba, Bonaire & Curaçao | publisher = Hunter Publishing, Inc | date =2011 | isbn = 9781588437495 }}</ref> [[Flamingo]]es can be seen on the island.<ref>{{cite web| last =Suri | first =Charu | title =Where to see Flamingos in Aruba | url =http://www.afar.com/highlights/where-to-see-flamingos-in-aruba | accessdate =2014-08-20}}</ref> However, they are not native to Aruba.<ref>{{cite web|url=https://journalistontherun.com/2017/07/01/everything-you-need-to-know-about-flamingo-island-aruba/|title=Everything You Need To Know About Flamingo Beach Aruba|date=1 July 2017|publisher=}}</ref> Awemainta 30 december 2020|Isla Priva: Di complemento pa atraccion principal|E creacion di un beach priva riba e rifnan dilanti di aeropuerto tabata otro reto grandi pa MetaCorp. E responsabilidad di esaki a cay grandamente riba e schoudernan di Rudolph Richardson na cabes di ATCO. Delft Hydraulic Engineering di Hulanda meticulosamente a diseña e isla artificial. A pone shen y shen di meternan cubico di santo blanco den bargenan cu despues a basha riba e awanan poco hunto di e rif pa crea un plataforma for di unda e backhoe y otro ekipo necesario pa traha e isla, por a para firme riba dje. E isla a habri pareu cu e hotel na 1991. Na 1999, Horcan Lenny, considera como e di dos mas fuerte pa pasa den November, a dal Aruba duro y Sonesta Island a keda den hopi mal estado. Mester a trah’e full di nobo. Despues di un candela chikito un par di aña atras, Renaissance Island ta un di e atractivonan turistico mas grandi di e isla. Conoci mundialmente como e luga pa comparti di un dia di solo y lama hunto cu flamingonan cu ta cana casualmente band’i bo. Fuera di e parhanan aki, e isla tambe ta un santuario pa hopi yuwana. {{Appendix}} --------------------- {{Infobox luga den pais | tipo= Playa | name = Hadicurari | alias = Fisherman's Hut | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 2/2 | caption_align = center | image1 = | caption1 = | image2 = | caption2 = }} | pais = {{ABW}} | region = [[Noord]] | zona = [[Palm Beach]] | zoom = 14 }} '''Hadicurari''' (''Fisherman's Hut'') ta un luga na costa west di Aruba, den e zona di [[Palm Beach]] na haltura di e hotelnan Holiday Inn y Marriott Vacation Club. Aki ta situa un waf di piscado y un parti ta wordo uza como zona pa [[windsurf]]. Hadicurari ta conoci como un sitio pa pisca unda tabatin ranchonan di piscado y un pier chikito. Den ananan 1950 tabata captura aki hopi calco. De vissershaven heeft een steiger met 92 aanlegplaatsen die in de jaren 90 van de vorige eeuw is aangelegd. Hier werd in de jaren 1950 veel calco (''strombus gigas'') gevist. Door de roofbouw is de calco in deze buurt zeer zeldzaam geworden en wordt nu beschermd.<ref>Vivienno Frank. 2019. ''Aruba en een keuze uit haar toponiemen'' pag. 111, ISBN:978-0-359-65900-5</ref> Aki tabata establece Centro di pesca Hadicurari, cu tabata organisa torneonan di pisca pa e piscadonan local.<ref>Vistoernooi Centro Hadicurari. "Amigoe". Curaçao, 09-07-1994, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 15-09-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644198:mpeg21:p005</ref> Awendia e ta fungi como restaurant.? * E pier chikito a wordo reemplasa den ananan 19 90 pa un pier grandi cu 92 luga pa boto * Den e periodo aki a lanta e Centro di pesca Hadicurari y na 2003 a funda Fundacion Centro di Pesca Hadicurari. Fundado tabata Colin Christiaans. * Anualmente ta celebra Dia di Piscado cu ta riba 29 di juni cu iun torneo di pesca. * Den e edificio di Centro di Pisca hadicurari tin un restaurant establece. Centro di Pesca Hadicurari ta percura pa brinda e piscadonan tur ayudo. Considerando cu e centro aki ta practicamente hinca entre e hotelnan grandi y luhoso; Centro di pesca Hadicurari tin cu “negosha” un tiki riba e tradicion di piscado den e centro aki. NOTES In tegenwoordigheid van de ministers Elio Nicolaas, ing. Roland Laclé en minister ing. Eddy Briesen, legde minister Charro Kelly vrijdagmiddag de eerste steen voor de vissershaven bij Hadicurari, ten noorden van het Holiday Inn Hotel. De 92 aanlegplaatsen voor de vissersboten vergt een investering van 1,4 miljoen florin. De bouw geschiedt door Camar nv.Eerste steen vissershaven. "Amigoe". Curaçao, 23-11-1992, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 14-09-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643702:mpeg21:p005 {{Appendix}} [[Category:Luga na Aruba]] --------------- {{Infobox luga den pais | tipo= Isla di rif | variante = a | name = De Palm Island | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 2/2 | caption_align = center | image1 = Sign De Palm Island.jpeg | caption1 = | image2 = | caption2 = | pais = {{ABW}} | region = [[Santa Cruz]]? }} [[File:Sign De Palm Island.jpeg|thumb|Borchi pa yega De Palm Island]] '''De Palm Island''' ta un isla di mas o ménos 10 ektar grandi, habitá, estrecho i di 1,5 kilometer largu for di costa di e isla principal di Aruba, ost di e stat di Pos Chiquito, serka di e aeropuerto internashonal Reina Beatrix. E isla ta un rif di koral ku tin un hotel, un bar i un restorant. E biahe via ferry for di e isla prinsipal ta dura mas o ménos 10 minüt. Riba e isla tin un playa ku tin un guardia i un parke di awa. E isla ta di propiedat di De Palm Tours, e operador di biahe di mas grandi na Aruba, fundá pa Wichie de Palm i kumprá pa Harold Malmberg den añanan 60 di [[siglo 20]].<ref>{{Citeer web|url=http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&task=view&id=24&lang=en|titel=Tourism|taal=en|uitgever=Historia di Aruba|bezochtdatum=1 september 2018|archiefurl=https://web.archive.org/web/20230621061434/http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&task=view&id=24&lang=en|archiefdatum=2023-06-21}}</ref> == Detayenan == E parke di awa tin un atraccion extraordinario. E bishitantenan, ekipá ku un sistema di buelo di kaska bou di awa, por bishitá e mundu tropikal di piská di e isla di koral na pia i tambe tuma imágen bou di awa di un avion Cessna 414 derotá i bou di awa. E Sea Trek helmet system tambe ta posibel pa no-swimmer i personanan ku no tin eksperensia di buelo. {{Appendix}} De Palm island is een ongeveer 10 hectare groot, bewoond, smal en 1,5 kilometer lang eiland voor de kust van het hoofdeiland van [[Aruba]], ten oosten van de stad [[Pos Chiquito]], in de buurt van de [[internationale luchthaven Koningin Beatrix]]. Het eiland is een dood [[koraalrif]] met daarop een hotel, bar en restaurant. De overtocht per ferry vanaf het hoofdeiland duurt ongeveer 10 minuten. Op het eiland is er een bewaakt strand en een [[waterpark]]. Het eiland is eigendom van [[De Palm Tours]], de grootste [[touroperator]] op Aruba, opgericht door [[Witchie de Palm]] en in de jaren zestig van de twintigste eeuw gekocht door [[Harold Malmberg]]<ref>{{Citeer web|url=http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&task=view&id=24&lang=en|titel=Tourism|taal=en|uitgever=Historia di Aruba|bezochtdatum=1 september 2018}}</ref> == Bijzonderheden == Het waterpark heeft een buitengewone attractie. Bezoekers, uitgerust met een onderwaterhelm-duiksysteem, kunnen te voet de tropische vissenwereld van het koraaleiland bezoeken en ook onderwateropnamen maken van een neergehaald en onder water gelegen [[Cessna]] 414-vliegtuig. Het gebruik van het Sea Trek-helmsysteem is ook mogelijk voor niet-zwemmers en personen zonder duikervaring. {{Appendix|1=alles|2= '''Voetnoten''' {{References}} '''Bronnen''' * {{citeer web|url=http://www.visitaruba.com/things-to-do/tours-and-activities/depalm-island/|titel=De Palm Island|bezochtdatum=1 september 2018}} * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=de|titel=Palm Island (Aruba)|oldid=165611524|datum=20170518}} -------------- '''Isla di Oro''' ta parti di e rif di Pos Grandi na costa sur di [[Aruba]], entre [[Pos Chikito]] y [[Savaneta]]. E area ta cay den e [[Parke Marino Aruba]] y ta bou maneho di [[Parke Nacional Arikok| Fundacion Parke Nacional Aruba]] (FPNA).<ref>{{citeer web|url=///C:/Users/l_de_/Downloads/BONERIANO-15-03-2024.pdf|titel=FPNA ta activo den defensa di Isla di Oro|werk=Boneriano|datum=2024-03-15|bezochtdatum=2024-03-23}}</ref> == Historia == Isla di Oro a inicia na aña 1965 ora Adolf (Dochi) Oduber a construi un compleho di recreacion den forma di un barco cu den dje un restaurant, bar y sala di baile, cu el a duna e nomber "Isla di Oro".<ref>{{citeer web|url=citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462564:mpeg21:p006|titel=Opening van Isla di Oro|werk=[[Amigoe]]|datum=1965-03-09|bezochtdatum=2024-03-23}}</ref> E compleho ta situa 150 meter for di e costa na un laguna rondona pa mondi di mangel, pa cua mester a traha un brug y kap un caminda dor di e mangelnan.<ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010470027:mpeg21:p006|titel=Luchtkasteel van Oduber werd restaurant in zee|werk=[[Amigoe]]|datum=1964-08-05|bezochtdatum=2024-03-23}}</ref> E tempo ey e compleho tabata un atraccion turistico popular, unda tabata organisa fiesta, ademas di presentacion y shownan di artistanan conoci. E compleho, cu ta riba tereno erfpacht, a cambia varios biaha di doño-desaroyado y tabata operacional te mas o menos aña 1994 pa despues keda bandona. == Proteccion di naturalesa == Isla di Oro ta ubica den un zona di naturalesa cu un grado halto di balor y di medidanan di proteccion. Banda di ta protegi mediante e decretonan nacional ''Nieuwe aanwijzing domeingronden als natuurreservaat''<ref>[https://www.dcbd.nl/sites/default/files/documents/MinistryofJustice%282020%29_LandsbesluitNieuweAanwijzingDomeingrondenAlsNatuurreservaat.pdf Landsbesluit ''Nieuwe aanwijzing domeingronden als natuurreservaat''] ([[Afkondigingsblad van Aruba|AB]] 2020 no. 67)</ref> y ''Ruimtelijke Ontwikkelingsplan met Voorschriften 2021''<ref>[https://www.dip.aw/wp-content/uploads/2021/08/AB-2021-no.-123.pdf Landsbesluit ''Ruimtelijke Ontwikkelingsplan met Voorschriften 2021''] (AB 2021 no. 123) di 28 juli 2021.</ref>, e isla mes y e lama ta clasifica como "Marine Protected Area" (MPA) mediante decreto nacional.<ref>[https://www.dcbd.nl/sites/default/files/documents/MinistryofJustice%282018%29_LandsbesluitParkeMarinoAruba.pdf ''Landsbesluit Parke Marino Aruba''] (AB 2018 no. 77) di 20 di december 2018</ref> Adicionalmente, e area tin reconocemento internacional como un "Key Biodiversity Area" (KBA) door di Union Internacional pa Concervacion di Naturalesa (IUCN) y desde 2023 como un area RAMSAR (RAMSAR Site no. 2526).<ref>{{citeer web|url=https://www.bondia.com/corte-ta-prohibi-aruba-ocean-villas-pa-cuminsa-of-traha-na-isla-di-oro/|titel=Corte ta prohibi Aruba Ocean Villas pa cuminsa of traha na Isla di Oro|werk=BonDiaAruba|datum=2024-03-18|bezochtdatum=2024-03-23}}</ref> Fuera di esey e mangelnan, tanto e mangel preto (''Avicennia germinans'') como e mangel blanco (''Laguncularia racemosa'') ta especienan di mata protegi pa ley.<ref>[https://docplayer.nl/110238034-2017-no-48-afkondigingsblad-van-aruba-landsbesluit-houdende-algemene-maatregelen-van-14-juli-2017-ter-uitvoering.html ''Landsbesluit bescherming in-heemse flora en fauna''] (AB 1995 no. 2) di 14 di juli 2017</ref> Den curso di tempo a lansa diferente proyecto pa Isla di Oro, entre nan e proyecto di un delfinario, bou e nomber di ''Dolphin Beach'' na comienso di añanan nobenta<ref>{{citeer web|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010645141:mpeg21:p005|titel=Gedegen en objectief onderzoek onontbeerlijk voor Dolphin Beach|werk=[[Amigoe]]|datum=1993-05-15|bezochtdatum=2024-03-23}}</ref>, y e proyecto di ecohotel, ''Zoetry Isla di Oro Aruba'', den decada 2010.<ref>{{citeer web|url=https://archive.org/details/BNA-DIG-BONDIA-2014-10-30/page/n2/mode/1up?q=isla+oro+parke+marino&view=theater|titel=Proyecto Isla di Oro ta bek na su concepto inicial di ecohotel|werk=BonDiaAruba|datum=2014-10-30|bezochtdatum=2024-03-23}}</ref> Ambos proyecto a encontra cu resistencia di e activistanan ambiental y finalmente no a continua pa falta di e permisonan rekeri. {{Appendix}} [[:Category:Aruba]] y cu ta cay bou maneho di Fundacion Parke Nacional Aruba (FPNA). Ademas mangelnan, tanto e mangel preto (''Avicennia germinans'') como e mangel blanco (''Laguncularia racemosa'') ta especie di mata protegi pa ley. y e area tambe ta cay den ‘Natuur Gebied’ Nieuwe aanwijzing domeingronden als natuurreservaat (AB 2020 no. 67) y Ruimtelijke Ontwikkelingsplan met Voorschriften 2021; mientras cu e isla mes y e lama ta cay den Marine Protected Area (MPA) esta Landsbesluit Parke Marino (AB 2018 no. 77) Adicionalmente, e area aki tin reconocemento internacional como un Key Biodiversity Area (KBA) door di IUCN y ultimamente a wordo clasifica como un RAMSAR gebied (RAMSAR Site no. 2526) – dunando e area akinan mas balor ainda y den e caso aki, segun Silva ta expresa a nenga diferente parti di ley pero asina mes e desaroyado a continua cu e trabounan dañino pa naturalesa sin permiso. E mangelnan ta un especie protegi pa ley y e area tambe ta cay den Natuur Gebied’ Nieuwe FPNA ta activo den defensa di Isla di Oro aanwijzing domeingronden als natuurreservaat (AB 2020 no. 67) y Ruimtelijke Ontwikkelingsplan met Voorschriften 2021 (AB 2021 no. 123) mientras cu e isla mes y e lama ta cay den Marine Protected Area (MPA) esta Landsbesluit Parke Marino (AB 2018 no. 77) – haciendo e area aki un grado di proteccion halto. Adicionalmente, e area aki tin reconocemento internacional como un Key Biodiversity Area (KBA) door di IUCN y ultima[1] mente a wordo clasifica como un RAMSAR gebied (RAMSAR Site no. 2526) – dunando e area akinan mas balor ainda.<ref>{{citeer web|url=https://www.bondia.com/corte-ta-prohibi-aruba-ocean-villas-pa-cuminsa-of-traha-na-isla-di-oro/|titel=Corte ta prohibi Aruba Ocean Villas pa cuminsa of traha na Isla di Oro|werk=BonDiaAruba|datum=2024-03-18|bezochtdatum=2024-03-23}}</ref> Na november di aña pasa 2023 e area aki a cuminsa forma parti di Convenio di Ramsar Area bao e parti di Costa Zuid e cual ta un di e areanan cu mas biodiversidad, status di Ramsar tin como meta pa proteha e areanan aki sin interveni cu actividadnan economico, enfatisando reduccion di daño y restauracion di naturalesa den caso di daño cu ta inevitabel. Isla di Oro ta un área di mangrove amplio na Aruba, kaminda diferente ekosistema ta reuní. E lugá di buelo ku e mesun nòmber ta konsistí di un banda di playa grandi ku un rif similar na esun di e lugá di buelo Mangel Halto. E tipo di koral mas comun riba e rif aki ta e koral di cerebro, di strea y di placa. Lobster di koral, snapper, piská trompeta i piská angel ta habitantenan regular. Isla di Oro ta nifiká isla di oro.<ref>{{citeer web|url=https://www.duikersgids.nl/en/isla-di-oro|titel=Isla di Oro|werk=duikersgids.nl|datum= |bezochtdatum=2024-03-23}}</ref> Isla di Oro no ta solamente un kolekshon úniko di ekosistema, sino tambe un isla di fiesta ku un restorant abandoná ku a wòrdu traha den forma di un boto. Bo por yega na e lugá despues di un caminata bastante largu dor di e área. Ta rekomendá un buelo di boto. NOTES FUNDACION Parke Nacional Aruba ta na altura di actividadnan cu ta tumando luga riba Isla di Oro y ta activamente haciendo tur cos posibel den e organisacion su capacidad legal pa pone un stop n’e actividadnan cu ta tumando luga. Isla di Oro ta un area cu ta cay bou di maneho di Fundacion Parke Nacional Aruba.<ref>[file:///C:/Users/l_de_/Downloads/BONERIANO-15-03-2024.pdf FPNA ta activo den defensa di Isla di Oro], Boneriano (15 di maart 2024)</ref> E mangelnan ta un especie protegi pa ley y e area tambe ta cay den Natuur Gebied’ Nieuwe FPNA ta activo den defensa di Isla di Oro aanwijzing domeingronden als natuurreservaat (AB 2020 no. 67) y Ruimtelijke Ontwikkelingsplan met Voorschriften 2021 (AB 2021 no. 123) mientras cu e isla mes y e lama ta cay den Marine Protected Area (MPA) esta Landsbesluit Parke Marino (AB 2018 no. 77) – haciendo e area aki un grado di proteccion halto. Adicionalmente, e area aki tin reconocemento internacional como un Key Biodiversity Area (KBA) door di IUCN y ultima[1] mente a wordo clasifica como un RAMSAR gebied (RAMSAR Site no. 2526) – dunando e area akinan mas balor ainda. Fundacion Parke Nacional Aruba ta comprometi na e proteccion di e area importante aki – e unico area na Aruba unda ainda nos ta wak e ‘Poder di 3’ conecta na otro sanamente, esta e mangelnan, yerbe di lama y e rifnan di coral – 3 diferente sistema ecologico crucial cu hunto ta prove un variedad di beneficio pa e ser humano y Aruba su medio ambiente. Dialuna 11 di Maart 2024 bestuur di FPNA a ser alerta di actividadnan cu ta pasando y inmediatamente a bay den accion pa manda un Proforma Bezwaarschrift. Informacion cu FPNA a ricibi ta cu no tin un aanlegvergunning y cu esey ta evaluando pasonan legal. Ta di hopi tempo caba FPNA tin wowo extra riba e area di Isla di Oro y den augustus di 2023 a bin haya sa cu Isla di Oro a ser cumpra y asina a manda un carta oficial dia 28 di augustus pa DIP indicando cu no lo duna permiso pa ningun desaroyo riba Isla di Oro. Den november 2023, FPNA a wordo contacta door di J.O.B. Holding & Management y a ser invita pa bay un meeting pa compronde kico ta e intencion cu Isla di Oro. Dia 4 di januari 2024, FPNA a responde na J.O.B. Holding & Management cu un carta unda cu a indica cu no ta bay di acuerdo cu ningun desaroyo pa Isla di Oro. Siguientemente dia 18 di januari 2024 J.O.B. Holding & Management a invita FPNA conhuntamente cu otro organisacionnan local pa un stakeholder engagement session unda cu nan a informa cu nan lo ta haciendo diferente trabounan riba Isla di Oro y no a presenta un plan concreto cu por ser revisa. No obstante e posicion di FPNA no a cambia. FPNA no lo sostene ningun plan di desaroyo den e area aki Isla di Oro is a vast wetland mangrove area on Aruba where different ecosystems meet. The dive site of the same name consists of a vast shallow sand strip with a reef similar to that of the Mangel Halto dive site. Common types of coral on this reef are brain, star and plate coral. Coral lobsters, snappers, trumpet fish and angelfish are regular inhabitants. Isla di Oro means island of gold.<ref>https://www.duikersgids.nl/en/isla-di-oro</ref> Particulars Isla di Oro is not only a unique collection of ecosystems but also a former party island with an abandoned restaurant built in the shape of a boat. You can reach the location after a fairly long walk through the area. A boat dive is recommendable. ----- Fundacion Savaneta Aruba a nota di e discucion andando riba red social rond di Isla di Oro. E pregunta esencial den esaki ta cu si por papia di destruccion of limpiesa. Fundacion ta observa y ta na altura cu actualmente ta tumando luga un limpiesa di material di e ruina cu a keda atras eynan esta tubo y frusto den awa y hopi desperdicio di palo, etc. No tin ningun acto di corta mangroves ni otro mata pues aki nos tin cu papia di un clean up y no destruccion. Si Parke Arikok kier “claim” e luga, anto e pregunta ta dicon Parke nunca a hacie limpi y no a pone borchi cu e ta pertenece na Parke anto. Antes e doño di Isla di Oro tabata famia Oduber y despues un otro doño a tuma over te cu awe a keda na ruina unda un doño nobo local a cumpr’e via un acto notarial, pues no a hay’e regala. Semper Isla di Oro tabatin su permiso pa Restaurant y NightClub pues esey no ta nada nobo den su desaroyo.<ref>https://24ora.com/fundacion-savaneta-ta-aclaria-a-haci-isla-di-oro-limpi-y-nada-mas/ (17 di maart 2024)</ref> --- Fundacion Parke Nacional Aruba (FPNA) a cuminsa un caso contra pais Aruba y contra desaroyador di Isla di Oro, Osyth Henriquez, pa stop e di haci cualkier trabou di limpiesa riba su tereno. Hues a prohibi Henriquez pa desaroya of hasta pa haci limpiesa riba su tereno na Isla di Oro. FPNA a demanda Pais Aruba tambe pa prohibi Gobierno di duna permiso. Abogado mr. Anthony Ruiz a defende Osyth Henriquez, mientras cu abogado mr. Zuhaila Marchena a defende FPNA. Den su veredicto, mesora, hues a indica na FPNA cu como nan tin e maneho di e area, cu FPNA y e doño di Isla di Oro mester sinta na mesa y sali di e problema. Ta trata aki na un tereno cu e doño tin den erfpacht. E area ta bou maneho di FPNA como un area protehi. Den areanan protehi en general por restablece un edificio na estado original, den consulta cu FPNA. Osyth Henriquez ta propietario di Ocean Villas na Savaneta. Ey tambe e tin cu atende cu reto di FPNA, Gobierno mes y di bisiña, cu no necesariamente ta di acuerdo cu su vision pa desaroya bungalows eynan. Awo cu e kier desaroya Isla di Oro, atrobe e ta hay’e stroba y mester defende su plan y vision den corte. Ta parce cu e reto lo no ta e isla mes, sino mas bien e vecindario cu si ta protegi como un area di naturalesa.<ref>https://24ora.com/hues-a-ordena-osyth-henriquez-pa-para-trabou-riba-isla-di-oro/ (17 di mart 2024)</ref> * <ref>https://antilliaansdagblad.com/aruba/29167-blijf-van-isla-di-oro-af 13 maart 2024</ref> {{Appendix}} isla di oro is pas ontstaan in begin jaren zeventig van de vorige eeuw. Het is een stukje rif ten zuiswesten van Pos Grandi waarop Adolf R. Oduber een recreatiecomplex had gebouwd in de vorm van een schip met daarin een restaurant, bat en danszaal. Vivienno Frank isla di oro a surgi te na komienso di añanan setenta di siglo pasá. E ta un parti di e rif na sur-oeste di Pos Grandi na unda Adolf R. Oduber a konstruí un kompleho di rekreacion den forma di un barku ku den dje un restorant, bat i sala di baile. '''Isla di Oro''' ta un isla di coral na costa sur di Aruba, entre [[Pos Chikito]] y [[Savaneta]]. E area ta cay den e Parke Marino Aruba y ta bou maneho di FPNA. Het is gelegen 150 meter uit de kust op de rif van Pos Grandi. Er moest een weg door de mangrovenbos worden gehakt om bij het eiland te komen.<ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010470027:mpeg21:p006|titel=Luchtkasteel van Oduber werd restaurant in zee|werk=[[Amigoe]]|datum=1964-08-05|bezochtdatum=2024-03-23}}</ref> Gelegen aan een lagoen omringd door mangrovebossen. Er voden optredens en shows vor bekende artiesten plaats en werden feesten gehouden. Isla di oro was in de jaren op de startplaats voor natuurwandelingen van Stimaruba. * Na ana 1965 Adolfo (Dochi) Oduber a habri riba e isla un restaurant ISla di ORo construi den forma di un barco como atraccion turistico y despues amplia cu cocktail lounge y sala di baile. Apertura oficial dia 13 di maart 1965.<ref>Opening van Isla di Oro. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 09-03-1965, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 21-03-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462564:mpeg21:p006</ref> Despues di un aña a traha un brug pa yega na costa. Na 1975 el a cambia man pa Joe Procter, kende e sigui desaroya e luga. * in 1989? beheert-eigenaar door Lucy en jose Brazao Mendez. El a opera te 1994. * verschillende projecten, waaronder het dolfinarium project (1993?)onder de naam Dolphin Beach, voor de doorontwikkeling van Isla di Oro hebben vanaf 1990 gestuit op verzet van milieu-activisten.<ref>Gedegen en objectief onderzoek onontbeerlijk voor Dolphin Beach. "Amigoe". Curaçao, 15-05-1993, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 21-03-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010645141:mpeg21:p005</ref> Dolfinarium ging niet door wegens uitblijven van de nodige vergunningen. kegc7k2xa8qdegqo8tqvj4x8btdlb59 192388 192387 2026-05-31T20:43:45Z Caribiana 8320 192388 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ {{ABW}} caya nombra pa hende: Caya Dick Cooper - Caya Jose Geerman - Caya Charlie Brouns Sr. - Caya Y.A. (Lord Boxoe) Illidge - Caya Pio Coffie - Caya Enrique Vorst - Sylvia A. Godettstraat - Caya Captain R. Rodger - Caya Lolita E. Euson - Caya Federico Maduro (Balashi) - Caya Juan Werlemen (Cashero) - Caya Juancho Kock (ex-Karawarastraat na Dakota) - Avenida Milio Croes (ex-Fergusonstraat) - Caya Dr. J.R. (Coco) Arends (Sero Blanco) - Bario Dr. Dussenbroek - Caya Ing. Roland H. Lacle - Caya Rufo Wever (Klip/Mon Plaisir) * pending: [[Parkietenbos]] - [[Cunucu Arikok]] - [[Blackstone Beach]] (full review needed) - [[Bushiribana]] - [[Renaissance Island]] - [[Hadicurari]] - [[Zeewijk]] - [[Sero Plat]] - [[Guadirikiri]] - [[Cueba di Fontein]] - [[Cueba di Huliba]] - [[De Palm Island]] - [[Isla di Oro]] - [[Eagle]] (bario) - [[Arashi]] - [[Plantashi Prins]] - [[Boca Prins]] - [[Dos Playa]] * bario di San Nicolas: [[Lagoville]] - Kustbatterij - [[Rooi Congo]] - [[Pedro Mosa]] - [[Esso Heights]] *uitbreiding [[Tanki Flip]] zie de.wiki - zie en.wiki voor [[Mangel Halto]] - [[Ayo]] - [[Catiri]] - [[Alto Vista]] * Roberto G. Croes, [https://designrr.page/?id=499490&token=3435984651&type=FP&h=5688&fbclid=IwY2xjawSD5lhleHRuA2FlbQIxMABicmlkETFoNVhmY1g2T1NuSml5cFhWc3J0YwZhcHBfaWQQMjIyMDM5MTc4ODIwMDg5MgABHlKyG1hj55NGijsU4jWBM9buhkFVlBqvV5G5EPkBOXLazF4nFZ-4bTq-kTSR_aem_r4VExioZnv6pqBz0zQl6Eg Origen di nombernan di bario y sitio na Aruba] ------------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais| variante= a | tipo = Caya | nomber = Caya Jose Geerman | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 2 | caption_align = center | image1 = | caption1 = | image2 = | caption2 = | footer = | footer_align = center }} | area = | poblacion = 2.282 | censo = 2020 | densidad = | pais = {{ABW}} | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[Regionnan di Aruba|San Nicolas Noord]] | tipo_subdivision_adm = Zona | subdivision_adm = | zoom = 13 }} '''Caya Jose Geerman''' ta un caya di transito den e bario di Rooi Congo na Aruba, situá den e parti nort di San Nicolas. E ta forma un ruta importante cu ta conecta Brasil cu e barionan den e parti noordoost di San Nicolas manera [[Rooi Hundo]], [[Rooi Congo]], [[Standardville]] y [[Kustbatterij]]. E caya tabata anteriormente yamá Congoweg, pero a wordo renombrá despues di 1986 pa honra Jose Geerman, un polítiko prominente di San Nicolas, despues ku Aruba a haña su Status Aparte. Caya Jose Geerman ta un caya prinsipal na Aruba, situá den e parti nort di San Nicolas. E ta un ruta importante ku ta konektá varios bario den e region, inkluyendo Rooi Congo i Brasil. E caya tabata anteriormente yamá Congoweg, pero riba 7 di sèptèmber 1995 a wordu renombrá pa honra Jose Geerman (1917–1977), un polítiko, escritor i defensor sosial Arubiano. Trayekto i importansia Caya Jose Geerman ta krusá varios bario den e region di San Nicolas-Noord i ta sirbi komo un di e rutanan prinsipal pa tráfiko lokal. E ta konektá e parti noordoost di San Nicolas ku otro área residencial i ta duna akses na varios cayanan sekundario. Historia Den añanan 1960, e área rond di Caya Jose Geerman a pasa pa un periodo di rápido desaroyo urbano. Durante e tempu aki, varios proyekto di konstrukshon a tuma lugá, inkluyendo skolnan i bario residencial nobo. Na 1995, e caya a wordu oficialmente renombrá for di Congoweg pa Caya Jose Geerman. E cambio di nòmber tabata parti di un proseso mas amplio di renombramentu di cayanan na Aruba pa honra figuronan lokal despues di introdukshon di Status Aparte. Desaroyo i infrastruktura Durante e mitar di siglo 20, e caya a wordu renobá i mehorá, inkluyendo asfaltamentu i konstrukshon di trottoir. E área tambe a mira establecimiento di institushonnan importante, manera skolnan di enseñansa profesional i edifisionan relijioso. == Mira tambe == San Nicolas Rooi Congo Brasil (Aruba) {{Imagen anota |image=BNADIGWERBATAARUBA 0009.jpg |image-width=2000 |image-left= -360 |image-top=-575 |width=270 |height=270 |float=left |annotations=<!-- bashi of no, e parameter aki mester ta inclui--> |caption=Mapa di Werbata ta menciona Rooi Congo (1912). }} == Localisacion y infrastructura == {{Appendix}} [[Kategoria:Luga na Aruba]] ----------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais| variante= a | tipo = Bario | nomber = De Bruynewijk | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 2 | caption_align = center | image1 = Welcome to the Coastal Battery!.jpg | caption1 = | image2 = Cannon tracks at Coastal Battery, Aruba.jpg | caption2 = | footer = Ruinanan di kustbatterij | footer_align = center }} | area = | poblacion = 1.745 | censo = 2020 | densidad = | pais = {{ABW}} | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[Regionnan di Aruba|Savaneta]] | tipo_subdivision_adm = Zona | subdivision_adm = De Bruynewijk | zoom = 13 }} '''Kustbatterij''' ta un zona ku ta forma parti di Juwana Morto na Aruba, den region di San Nicolas Noord. Na 1 di yanüari 2020, e área tabatin un poblashon di 1.188 habitante, di cual 555 muhe i 633 hòmber. Den e zona ta lokalisa e monumento di guera di Kustbatterij. Historia E zona di Kustbatterij a ricibi su nomber durante World War II, ora a konstrui un bateria kostal riba un elevashon den augustus 1940. E lokashon tabata strategiko, siendo un di e puntonan mas haltu den e parti pariba di e isla, ku bista riba e refineria di Lago Oil and Transport Company i riba kosta. E instalashon militar tabata tin komo meta pa defendé e refineria, ku tabata di gran importansia pa e Aliadonan pa motibu di produccion di combustibel di aviashon. Pa e motibu ey, Aruba a bira un meta potensial pa atakenan di submarinonan aleman. E instalashon militar tabata tin komo meta pa defendé e refineria, ku tabata di gran importansia pa e Aliadonan pa motibu di produccion di combustibel di aviashon. Pa e motibu ey, Aruba a bira un meta potensial pa atakenan di submarinonan aleman. E kompleks tabata konsistí di tres posishon di kanon, un puesto di mando i varios edifisionan pa alojamento di soldaatnan. Tambe tabatin fasilidatnan manera un reservorio di awa. Kada posishon di arma tabata monta riba un fundeshi di beton i staal i prepará pa kanonnan ku por a kubri un gran distansia, inkluyendo parti di e isla mes. E bateria nunka no a wòrdu usa den combate, ni sikiera durante e atake di submarinonan aleman riba San Nicolas den febrüari 1942. Na 24 di oktober 1942, Prince Bernhard of the Netherlands a hasi un bishita oficial na e kustbatterij. Despues di guera, e instalashon militar a wòrdu abandoná i e área a wòrdu limpiá parcialmente. Restonan di bunker i posishonnan di arma a keda presente i posteriormente a wòrdu protehá komo patrimonio historiko. Awe, e lugá ta rekonosí komo un monumento di guera (ID 04-003) i ta wòrdu maneha pa Monumentenfonds Aruba. == Descripcion == Kustbatterij ta un zona principalmente residensial, ku desaroyo urbano rond di e sitio historiko. Den e área tin varios caya i bario chikí. E kaminda prinsipal den e zona ta Diamantbergweg, ku ta konektá Juwana Morto ku Rooi Hundo. Otro cayanan inkluí Weg Kustbatterij, Kleine Bergweg i Grote Bergweg. Den Weg Kustbatterij ta situa Colegio Nigel Matthew. Barionan den cercania ta Standardville i Rooi Hundo. == Literatura == * [[Johan Hartog|Hartog, Johan]], [https://archive.org/details/BNA-DIG-HARTOG-KUSTBATTERIJ/page/n4/mode/1up Juwana Morto Kustbatterij Aruba], De Walburg Pers (1987) {{Appendix}} [[:Kategoria:Luga na Aruba]] ----------- '''Kustbatterij''' ta un zona cu ta forma parti di [[Juwana Morto]] na Aruba, den [[Regionnan di Aruba|region di San Nicolas Noord]]. Dia 1 di januari 2020, e area aki tabatin un poblacion di 1.188 habitante, dividi entre 555 muhe y 633 homber. Den e zona ta localisa un monumento di guera. == Historia == E zona di Kustbatterij a ricibi su nomber durante e [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]] ora a construi un kustbatterij riba un elevacion na augustus 1940. Op Juana Morto, het hoogste punt van het oostelijk deel van het eiland, werd een kustbatterij gebouwd met uitzicht over de raffinaderij en over de Noord- en Westkust. * De kustbatterij is een erkend oorlogsmonument (ID 04-003). Cañonnan pisa tabata staciona aki pa defende e refineria di Lago. Despues di guera, e área a wòrdu limpia, lagando atras e luganan di arma y bunkernan, ku awor a wòrdu deklará un monumento protehá. * Op 24 october 1942 bracht Prins Bernhard een bezichtigingsbezoek aan de kustbatterij.<ref>Naar Aruba.. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 22-10-1942, p. 2. Geraadpleegd op Delpher op 28-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987278:mpeg21:p002</ref> * het bouwen van een onderofficiersverblijf bij de kustbatterij op Aruba<ref>Advertentie Aanbesteding. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 01-03-1944, p. 2. Geraadpleegd op Delpher op 28-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010403042:mpeg21:p002</ref> * Aan de N.V. Bouwmaatschappij Aruba is de gunning verleend van de bouw van een betonnen waterreservoir op St. Nicolaas nabij de kustbatterij.<ref>ARUBA AANBESTEDING.. "Amigoe di Curacao". Willemstad, 24-11-1948. Geraadpleegd op Delpher op 28-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000210652:mpeg21:p002</ref> * Op 17 mei 1940 werd proefgeschoten, in augustus 1940 kwam de kustbatterij Juwana Morto gereed voor direct vuur, in augustus 1941 ook voor nachtelijke actie. De Kustbatterij van Juwana Morto is nimmer in actie geweest, ook niet bij de directe aanval van de Duitsers op de raffinaderij in de nacht van 15 op 16 februari 1942, toen enige tankschepen verloren gingen.<ref>{{citeer web|auteur= [[Johan Hartog]]| titel=Batterijen beschermden de eilanden gedurende Tweede Wereldoorlog|werk=[[Amigoe]]|datum=1990-08-25|bezochtdatum=2026-05-28|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010641593:mpeg21:p020}}</ref> Kada un di e tres posishonnan di arma tabata para riba fundeshi di staal i beton. Kada un tabata montá pa un kañon di kaliber 19.2 ku por a drai 360 grado, ku un alkanse di 18.5 kilometer. Oranjestad y su haf tabata den alcance tambe. E cañonnan a haya e nombernan Betsy, Jopie y Beppie door di e soldaatnan, miembronan di Ehercito Boluntario Aruba. E bateria kostal di Juwana Morto nunka no a tira un tiru pa defendé e área, ni sikiera ora ku haf di San Nicolas i Refineria di Lago a wòrdu ataká pa un U-boat aleman na febrüari di 1942. Tankeronan di lago a wòrdu sendé na kandela, kousando huma i kandela pa stroba e bista for di e puesto di mando.<ref>[https://monumentenfondsaruba.org/juwana-morto-coastal-battery-1940/ Juwana Morto Coastal Battery * 1940], [[Monumentenfonds Aruba|SMFA]]</ref> hartog: Mken koos deze plaats vanwege het uitzicht naar twee zijden. En ook als besefte men dat de munitiemagazijnen e.d. in de rotsgrond uitgehouwen moesten worden, de kustbatterij zelf kon men bovengronds bouwen, want van zee u8it viel de kustbatterij toch in het niet bij de van zee uit royaal zichtbare raffinaderij. De batterij lag hoog zodat men over de schoorstenen van de raffinaderij heen kon schieten. Het complex op Aruba, gebouwd in 1940, bestond uit 3 geschutsopstellingen, een commandopost en enkele gebouwen voor onderdak van de kleine 100 mensen die er gelegerd waren. Ook waterreservoir. Een interessant stukje militair erfgoed van Aruba. Aruba speelde een cruciale rol in de Tweede Wereldoorlog vanwege de aanwezigheid van de Lago Raffinaderij, waar de kerosine voor de geallieerden werd geproduceerd. E kustbatterij a wordo construi na augustus 1940. E instalacion militar su obhetivo strategico tabata pa proteha e refineria di petroleo di Lago na San Nicolas cu tabata existi e tempo ey contra atakenan di Alemania durante Segunda Guera Mundial. importancia strategico: debi na e produccion halto di combustibel di aviacion pa e Aliadonan, e refineria di Lago tabata di vital importancia durante Segunda Guera Mundial. Komo resultado, e isla a bira un meta prinsipal pa U-boatnan Aleman. Lugá: E kustbatterij tabata situá riba e punto stratégikamente mas haltu di e parti ost di e isla, den cercania di San Nicolas. Esaki a ofresé un bista perfekto di e refineria i lama. Diseño: E liña defensivo tabata konsistí di un bunker di puesto di mando (commandopostbunker) i tres lugá di arma posishoná espasiá (geschutsemplacementen) cu un distancia di mas o ménos 50 meter for di otro. Restonan: E ruinanan di e post di comando y e cambernan di arma (geschutskamers) ainda por wordo haya awe rond di Weg Kustbatterij na San Nicolas y ta wordo maneha pa [[Monumentenfonds Aruba]]. == Descripcion == Den e zona di Kustbatterij, rond di e ruinanan militar, tin varios caya cu casnan residencial. E area ta wordo cruza pa un caya largo Diamantbergweg, cu ta conecta Juwana Morto cu Rooi Hundo. Otro cayanan conoci ta: Weg Kustbatterij, Kustbatterij, Kleine Bergweg y Grote Bergweg. Na Weg Kustbatterij ta situa un scol secundario, Colegio Nigel Matthew. Barionan den cercania ta: [[Standardville]] y Rooi Hundo. == Literatura == * [[Johan Hartog|Hartog, Johan]], [https://archive.org/details/BNA-DIG-HARTOG-KUSTBATTERIJ/page/n4/mode/1up Juwana Morto Kustbatterij Aruba], De Walburg Pers (1987) {{Appendix}} [[:Kategoria:Luga na Aruba]] ---------------- Kustbatterij (monumento) E Kustbatterij di Juwana Morto ta un monumento di guera situá na Aruba, den e área di Juwana Morto, serka San Nicolas. E ta un resto di un instalashon militar ku a wòrdu konstrui durante Segunda Guera Mundial pa defendé e refineria di petroleo di Lago. E sitio ta oficialmente rekonosí komo monumento di guera (ID 04-003) i ta wòrdu protehá komo parti di patrimonio historiko di Aruba. == Historia == E bateria di artileria a wordo construi na augustus 1940, riba un elevacion strategico den e parti pariba di e isla. E localisacion a wordo skohe pa su bista amplio riba e refineria Lago na [[San Nicolas]] y riba lama, ku tabata di importansia vital pa e Aliadonan durante Segunda Guera Mundial. E refineria di Lago tabata produci gran kantidat di combustibel di aviashon, loke a haci Aruba un punto strategiko i un posible meta pa atakenan di submarinonan aleman. Na 17 di mei 1940, a hasi prueba di tiramentu ku e kanonnan. Na augustus 1940, e bateria tabata kla pa uso den operashonnan di dia, i na augustus 1941 tambe pa operashonnan di anochi. Na 24 di oktober 1942, Prins Bernhard di Hulanda a bishitá e kustbatterij komo parti di un bishita oficial na e isla. A pesar di su importansia militar, e kustbatterij nunka no a wòrdu usa den combate, ni sikiera durante e atake di submarinonan aleman riba e refineria i haf di San Nicolas den febrüari 1942. == Descripcion == E kompleks militar tabata konsistí di: Tres posishon di kanon (geschutsopstellingen) Un bunker di puesto di mando Edifisionan pa alojamento di aproximadamente 100 soldaat Un reservorio di awa i otro fasilidatnan di sosten Kada posishon di arma tabata konstrui riba un fundeshi di beton i staal. E kanonnan tabata di kaliber 19.2 cm, ku por a bira 360 grado i tabatin un alkanse di mas o ménos 18,5 kilometer. Segun testimonio di soldaatnan, e tres kanon a ricibi nòmber informal: Betsy, Jopie i Beppie. E diseño di e bateria a tene kuenta ku e topografia di e terreno. E kanonnan tabata situá asina ku nan por tira por encima di e refineria, aprovechando e alturanan natural di e área. == Despues di guera y estado actual == Despues di 1945, e instalashon militar a wòrdu abandoná. Parti di e área a wòrdu limpiá, pero e strukturanan prinsipal, manera bunker i fundashonnan di kanon, a keda presente. Awendia, e restonan di e kustbatterij ainda por wòrdu mira den e paisahe rond di Weg Kustbatterij. E sitio ta wòrdu maneha i protehá komo patrimonio cultural, i ta forma un testimonio importante di e papel di Aruba durante Segunda Guera Mundial. E monumento ta un di e pokonan strukturanan militar di e periodo aki cu a sobrebibí na e isla. ---------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | variante= a | tipo = Region | nomber = San Nicolas-Noord | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 1/2 | caption_align = center | image1 = Aruba-Regionen.png | caption1 = San Nicolas Noord ta region 7 | image2 = | caption2 = | image3 = | caption3 = }} | area = | poblacion = | censo = 2020 | densidad = | descripcion = | pais = {{ABW}} | zoom = 13 }} '''San Nicolas-Noord''', oficialmente Sint Nicolaas Noord, ta un di e ocho [[Regionnan di Aruba|region]] den cua e [[isla]] di [[Aruba]] ta dividi administrativamente.<ref>{{Citeer web|url=https://cbs.aw/wp/index.php/2020/12/03/gac-geographical-address-classification-2019/|titel=GAC (Geographical Address Classification) 2019 and 2020|bezochtdatum=2025-03-03|datum=2019-06-27|werk=cbs.aw}}</ref> Hunto cu [[San Nicolas Zuid]] e ta constitui e region di San Nicolas, miho conoci como [[pariba di brug]]. E region tin un area di .... [[kilometer kuadrá|km²]] y un poblacion di 9.940 habitante dia prome di januari 2020. E region tin un poblashon di 9.940 (1 di yanüari 2020), loke ta representá 9.2% di e poblashon total di e pais. Muhé Hòmber 4760 5180 == Geografia == E region ta situá den e zona zuidoost di Aruba (region 7 riba mapa), pazuid di ... (region 1), pabou di [[Paradera]] (region 4) y panort di Oranjestad Oost (region 3). San Nicolas-Noord tin e siguiente barionan:<ref>[https://cbs.aw/wp/wp-content/uploads/2024/05/GAC_Officiele-publicatie_2024.pdf Strefy]</ref> * [[Brazil]] * Rooi Congo * Watapana Gezaag * [[Standardville]]/[[Rooi Hundo]] * Kust * [[Juwana Morto]] * San Nicolas-Noord otro {{Appendix}} [[Category:Luga na Aruba]] ------------------ {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais| variante= a | tipo = Region | nomber = San Nicolas-Zuid | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 1/2 | caption_align = center | image1 = Aruba-Regionen.png | caption1 = San Nicolas Zuid ta region 8 | image2 = | caption2 = | image3 = | caption3 = }} | area = | poblacion = | censo = 2020 | densidad = | descripcion = | pais = {{ABW}} | zoom = 13 }} '''San Nicolas-Zuid''', oficialmente Sint Nicolaas Noord, ta un di e ocho [[Regionnan di Aruba|region]] den cua e [[isla]] di [[Aruba]] ta dividi administrativamente.<ref>{{Citeer web|url=https://cbs.aw/wp/index.php/2020/12/03/gac-geographical-address-classification-2019/|titel=GAC (Geographical Address Classification) 2019 and 2020|bezochtdatum=2025-03-03|datum=2019-06-27|werk=cbs.aw}}</ref> Hunto cu [[San Nicolas Noord]] e ta constitui e region di San Nicolas, miho conoci como [[pariba di brug]]. E region tin un area di .... [[kilometer kuadrá|km²]] y un poblacion di 4.235 habitante dia prome di januari 2020. Sint Nicolaas-Zuid ta un di e ocho regionnan den e parti pariba di e pais autonomo di Aruba, cu ta pertenece na Hulanda, na Sur America. Riba promé di yanüari 2020, e region tabatin 4.235 habitante. Pa loke ta trata poblashon, e ta e region di mas chikitu den e pais. == Geografia == E region ta situá den e zona zuidoost di Aruba (region 7 riba mapa), pazuid di ... (region 1), pabou di [[Paradera]] (region 4) y panort di Oranjestad Oost (region 3). San Nicolas-Zuid tin e siguiente barionan:<ref>[https://cbs.aw/wp/wp-content/uploads/2024/05/GAC_Officiele-publicatie_2024.pdf Strefy]</ref> * [[Zeewijk]] * Pastoor Hendriksstraat * Van de Veen Zeppenfeldstraat * [[The Village]] * Essoville * [[Lago Heights]]/Esso Heights * [[Seroe Colorado]] * San Nicolas-Zuid otro Demografia E region tin un poblashon di 4.235 (1 di yanüari 2020), loke ta representá 3.9% di e poblashon total di e pais. Muhé Hòmber 1943 2292 {{Appendix}} [[Category:Luga na Aruba]] --------------- {{Databox}} '''Nomber di caya na Aruba''' ta refleha e historia, cultura y desaroyo social di e isla. Nan ta deriva for di un amplio scala di fuente, incluyendo historia local, [[geografia]], flora y fauna, [[literatura]], ciencia, [[religion]] y politica. Di e manera aki, nombernan di caya ta forma un parti importante di e herencia inmaterial di [[Aruba]]. Un nomber di caya ta un denominacion oficial pa espacio publico, manera caya, avenida, boulevard of plaza. E estudio di nomber di luga ta parti di e disciplina di toponimia. Den practica, nomber di caya ta sirbi como base pa adres y pa sistema di distribucion di post. Na Aruba, adres formal ta consisti di un nomber di caya hunto cu un number di e kavel, sin uzo di un sistema di codigo postal. ==Historia== E sistema di nomber di caya na Aruba a desaroyá gradualmente den [[siglo 19|siglo diesnuebe]] y [[siglo 20|binti]], paralelo cu urbanisacion di [[Oranjestad (Aruba)|Oranjestad]] i otro luganan riba e isla. Den e prome fase, hopi caya tabata sin nomber oficial of tabata conoci pa descripcionnan local. Influencia di gobernacion colonial Hulandes a introduci un sistema mas formal di registracion y nombramento. Un ehempel tempran ta e comision di nomber di caya na [[Willemstad]], [[Kòrsou|Corsou]], estableci na 1866, cu a sirbi como modelo pa Aruba.[1] Memey di siglo binti, despues di [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]], a surgi un consenshi pa uza nombernan cu mas relevancia local, reflehando un fortalecemento di identidad Arubano.<ref>{{citeer web|titel=Aruba Straatnamen|werk=[[Amigoe]]|datum=1950-12-05|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2026-04-29|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987772:mpeg21:p003}}</ref> == Dunamento di nomber == Na Aruba, e dunamento oficial di nomber na caya ta wordo realisa door di e minister responsabel pa Asuntonan General, riba recomendacion di Comision di Nomber di Caya. E comision consultivo aki ta inclui representante di instancianan manera [[Cuerpo Policial Arubano]] (KPA), Kadaster y Departamento di Obra Publico (DOW).[2] Na final di añanan 1940, a surgi discusion tocante e maneho di dunamento di nomber. A cuminsa duna preferencia na nombernan cu conexion cu e comunidad [[Antias Hulandes|Antiano]], en vez di nombernan internacional poco reconocibel.<ref>{{citeer web|titel=Ingezonden: Straatnamen op Aruba|werk=[[Amigoe]]|datum=1949-10-10|bezochtdatum=2026-04-28|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000212719:mpeg21:p003}}</ref><ref>{{citeer web|titel=Aruba straatnamen|werk=[[Amigoe]]|datum=1950-12-05|bezochtdatum=2026-04-28|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987772:mpeg21:p003}}</ref> Un di e prome ehempelnan tabata nomber di figuranan di resistensia, manera [[Boy Ecury]] y [[George Maduro]].[3] E historiado [[Johan Hartog]], prome director di [[Biblioteca Nacional Aruba]] (BNA), a presidi e comision den siglo binti. Bou di su liderazgo, nombernan a wordo selecta for di historia local y naturalesa, y tambe di personanan.[4] E maneho di dunamento di nomber ta evoluciona continuamente, tomando na cuenta expansion urbano y construccion di cayanan nobo, impulsa pa e desaroyo di Aruba durante e descubrimento di [[oro]], e mineria di guano, e yegada di e refineria di petroleo (Lago), y [[turismo]]. Algun nomber di caya ta di origen indigena, usualmente deriva di e zona unda nan ta situa. Den uzo moderno, hopi nomber di caya ta cuminsa cu termino manera ''Caya'' of ''Avenida'' (reemplasando e [[sufiho]] ''straat'' of ''weg''), of ta termina cu ''Boulevard''. ==Nomber tematico== Den diferente bario na Aruba, nombernan di caya ta sigui un tema specifico, loke ta contribui na identidad di e area: *Den Klip tin caya nombra pa escritor y compositor internacional. *Den [[Dakota (Aruba)|Dakota]], nombernan ta deriva di fruta y produkto agricola. *Den Companashi, nombernan ta basa riba cientifico y investigado. *Den Ponton, nan ta referi na mata y elemento di naturalesa local.[6] E sistema tematico ta facilita orientacion y ta duna caracter propio na cada bario. ==Reconocimento social== Hopi caya na Aruba ta nombra pa personanan cu a contribui na sociedad, manera politico, lider social, deportista, artista y religioso. Generalmente, e honor aki ta wordo otorga di manera postumo. E camindanan principal di Aruba ta generalmente nombra pa figuranan influyente. Entre nan tin ''Juan E. Irausquin Boulevard'' y ''Henny Eman Boulevard'', ku ta refleha e desaroyo economico y turistico di e isla den siglo binti.[7] Otro ehempelnan ta ''Avenida Nelson Orlando Oduber''[5], ''Watty Vos Boulevard''<ref>[https://antilliaansdagblad.com/articulo/aruba/20386-watty-vos-blvd-aruba-in-gebruik Watty Vos Boulevard Aruba in gebruik], [[Antilliaans Dagblad]] (6 di november 2019)</ref> y [[Caya G.F. (Betico) Croes]], nombra pa [[Betico Croes|Gilberto François Betico) Croes]], considerá como un figura clave den historia politico di Aruba. {{Appendix}} ==Referensia == * Frank, Vivienno L. 2019. ''Aruba en een keuze uit haar toponiemen.'' ISBN:978-0-359-65900-5 * Hartog, J. Aruba: Past and Present. Oranjestad: De Wit Stores. * Gobierno di Aruba – reglamentonan di nombramento di caya. * Croes, F. Historia di resistencia Antiano den Guera Mundial II. * Hartog, J. Geschiedenis van Aruba. * Alofs, L. & Merkies, H. Ken ta Arubiano? * Kadaster Aruba – registro di nomber di caya. * Ministerie di Infrastructura Aruba – dokumentonan di planifikashon urbano. [[:Kategoria:Geografia di Aruba]] <ref>{{Cite web |title=Kadaster Aruba |url=https://www.kadaster.aw |publisher=Kadaster Aruba |access-date=2026-04-27}}</ref> Example (book): <ref>{{Cite book |last=Hartog |first=Johan |title=Aruba: Past and Present |publisher -------------------- '''Nomber di caya na Aruba''' ta refleha e historia, cultura, y desaroyo social di e isla. Nan ta bin di un scala amplio di disciplina, entre otro historia di Aruba, geografia, flora y fauna, literatura, ciencia, religion y politica. Nomber di caya pues ta un parti importante di herencia inmaterial di Aruba. Un nomber di caya ta referí na un nòmber ku ta wòrdu usá pa designá espasio públiko, manera kaya, avenida, kaminda, plaza y becindario. E teoria di nòmber di kaya òf lugá ta un rama di toponimia. Un nòmber di kaya ta sirbi komo un guia i ta forma adrès, i ta wòrdu usá den hopi pais pa dirigí pòst. Nombernan di caya na Aruba hopi biaha ta un mescla di referencia na Papiamento, Hulandes y historia: hunto cu un number e ta forma un adres formal pero sin un sistema di codigo postal. == Dunamento di nomber == E nombramento oficial di cayanan na Aruba ta wordo haci door di Minister di Asuntonan General, riba recomendacion di e Comision di Nomber di Caya. E comision aki tradicionalmente ta consisti di representantenan di entre otro [[Cuerpo Policial Arubano]] (KPA), Kadaster, y Departamento di Obra Publico (DOW). Un comision similar pa e nomber di caya di [[Willemstad]] tabata existi na [[Kòrsou|Corsou]] caba for di aña 1866. Na fin di añanan 1940, a surgi un diskushon tocante e maneho cu dunamento di nòmber di caya. Kontrali na e hopi nòmbernan di kaya deskonosí, manera esnan di inventornan mundialmente famoso, a kuminsá duna preferensia na nòmbernan di kaya ku tabata papia ku e poblashon lokal.[1][2] E promé nòmbernan rekonosibel tabata esnan di bringadónan di resistensia Antiano: Boy Ecury (Boy Ecuryplein) i George Maduro (George Madurostraat).[3] Historiadó Johan Hartog, e promé direktor di Biblioteka Públiko di Aruba, tabata presidi e Komishon di Nòmber di Kaya di Aruba den siglo binti.[4] Bou di su liderazgo, nòmbernan tabata wòrdu selektá for di historia lokal i naturalesa, pero individuonan tambe tabata wòrdu konsiderá, normalmente póstumo. E decision final a keda na Conseho Ehecutivo di Aruba. Ekspanshon urbano den futuro i konstrukshon di kayanan nobo tambe ta wòrdu tumá na kuenta ora di skohe nòmber, loke ta nifiká ku e polítika di nòmber di kaya ta evolucionando konstantemente. Ku tempu, e terminologia tambe a kambia: nòmbernan di kaya nobo awor hopi bia ta kuminsá ku Caya, Boulevard, òf Avenida. ---------- revision '''Straatnamen van Aruba''' weerspiegelen de geschiedenis, cultuur en maatschappelijke ontwikkeling van het eiland. Zij zijn afkomstig uit uiteenlopende domeinen, waaronder de Arubaanse geschiedenis, aardrijkskunde, flora en fauna, literatuur, wetenschap, religie en politiek. De naamgeving van straten vormt daarmee een belangrijk onderdeel van het immaterieel erfgoed van Aruba. Un nomber di caya ta referi na un nomber cu ta wordo uza pa designá espacio publico, manera caya, avenida, kaminda, plaza y becindario. E teoria di nomber di caya of di luga ta un rama di toponimia. Un nomber di caya ta sirbi como un guia y ta forma adres, y ta wòrdu uza den hopi pais pa dirigi post. Nombernan di caya na Aruba hopi biaha ta un mescla di referencianan na Papiamento, Hulandes y historia: hunto cu un number e ta forma un adres formal pero sin sistema di codigo postal. == Naamgeving en beleid == De officiële naamgeving van straten op Aruba gebeurt door de minister van Algemene Zaken, op voordracht van de Straatnamencommissie. Deze commissie bestaat traditioneel uit vertegenwoordigers van onder meer de politie, het kadaster en de Directie Openbare Werken (DOW). Een vergelijkbare commissie bestond reeds in 1866 op Curaçao voor de straatnamen van Willemstad. Eind jaren 1940 ontstond er discussie over het straatnamenbeleid. In afwijking van de vele onbekende straatnamen, zoals bijvoorbeeld namen van wereldberoemde uitvinders, begon men de voorkeur te geven aan straatnamen die tot de bevolking spreken.<ref>ingezonden buiten verantwoordelijkheid der Redactie STRAATNAMEN OP ARUBA.. "Amigoe di Curacao". Willemstad, 10-10-1949. Geraadpleegd op Delpher op 10-02-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000212719:mpeg21:p003</ref><ref>ARUBA STRAATNAMEN.. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 05-12-1950, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 10-02-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987772:mpeg21:p003</ref> De eerste herkenbare namen werden die van de Antilliaanse verzetstrijders: Boy Ecury (Boy Ecuryplein) en George Maduro (George Madurostraat).<ref>ARUBA NAAR ARUBA.. "Amigoe di Curacao". Willemstad, 24-10-1949. Geraadpleegd op Delpher op 10-02-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000212731:mpeg21:p003</ref> Historicus Johan Hartog, Aruba’s eerste directeur van de Openbare Bibliotheek, was in de twintigste eeuw voorzitter van de Arubaanse straatnamencommissie.<ref>Dr.Johan Hartog; wat hij begon liet hij niet los. "Amigoe". Curaçao, 29-09-1990, p. 4. Geraadpleegd op Delpher op 10-02-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642192:mpeg21:p020</ref> Onder zijn leiding werden namen geselecteerd uit de lokale geschiedenis en natuur, maar ook personen kwamen in aanmerking, meestal postuum. De uiteindelijke besluitvorming lag bij het Bestuurscollege van Aruba. Bij de naamgeving wordt tevens rekening gehouden met toekomstige stadsuitbreidingen en de aanleg van nieuwe straten, waardoor het straatnamenbeleid voortdurend in ontwikkeling is. In de loop van de tijd veranderde ook de terminologie: nieuwe straatnamen beginnen tegenwoordig vaak met Caya, Boulevard of Avenida. == Straatnamen en maatschappelijke erkenning == Veel straatnamen op Aruba zijn gewijd aan verdienstelijke burgers, geestelijken, sporters en politici. Deze eer wordt doorgaans postuum verleend. Een bekend voorbeeld is Gilberto François (Betico) Croes, die als ‘Libertador’ van Aruba wordt beschouwd. De voormalige Nassaustraat, de hoofdstraat van Oranjestad, werd hernoemd tot Caya G. F. (Betico) Croes. Ook andere prominente figuren zijn in het straatbeeld vereeuwigd. Zo werd in 1950 de weg langs het Wilhelminasportpark vernoemd naar J. Helenus Ferguson, gezaghebber in de negentiende eeuw en bekend vanwege zijn rol in de aloëcultuur. Deze weg draagt tegenwoordig de naam Avenida.[[File:Aad Stolwijk, Hooiberg; Fergusonstraat; Avenida Milio Croes; Dakota, ANA-DIG-COL-STOLWIJK-LUCHTF-VEL-563-11, Archivo Nacional Aruba.jpg|thumb|Bista aereo di Avenida Milio Croes (antes Fergusonstraat) rechtsonder (1974).]] Ook andere prominente figuren zijn in het straatbeeld vereeuwigd, al blijkt deze eer niet altijd permanent. Zo werd in 1950 de weg langs het Wilhelminastadion vernoemd naar J. Helenus Ferguson, gezaghebber in de negentiende eeuw en bekend vanwege zijn rol in de aloëcultuur. Deze straat werd in 2004 hernoemd tot Avenida Milio Croes, naar de Milio Croes (1922-2013), voorzitter van SAC en jarenlang bijgedragen aan Aruba Carnaval. Een uitzondering op de regel van postume vernoeming is Nelson Orlando Oduber, voormalig minister-president van Aruba, naar wie de Avenida Nelson Orlando Oduber werd genoemd, ter vervanging van de Sasakiweg. == Thematische straatnaamgeving per wijk == In verschillende wijken op Aruba zijn straatnamen thematisch geordend, wat bijdraagt aan het karakter en prestige van deze buurten. In Oranjestad en omgeving zijn talrijke straten vernoemd naar literaire figuren, zoals Vondel, Herman Gorter, Constantijn Huygens, Jacob Cats en Guido Gezelle, aangevuld met internationale schrijvers als Shakespeare, Victor Hugo, Lord Byron en Alfred de Musset. Nabij Playa komen daarnaast straten voor die zijn vernoemd naar klassieke componisten, waaronder Bach, Schubert en Brahms, evenals leden van het Nederlandse koningshuis. De volkswijk Dakota kent straatnamen ontleend aan vruchten en landbouwproducten, zoals Patiastraat, Dadelstraat, Druivenstraat en Pindastraat. De oorspronkelijke Rondweg van Dakota werd in 1991 vernoemd naar oud-minister en voetballer Guillermo Trinidad, en later hernoemd tot Caya Papa Juan Pablo II. In Companashi, nabij de Kamerlingh Onnesstraat, overheersen namen van natuurwetenschappers zoals Edison, Pascal, Celsius en Fahrenheit. Ook de lokale gemeenschap wordt er weerspiegeld, met onder meer Caya Gilberto Toppenberg. De wijk Ponton bevat straatnamen ontleend aan inheemse plantensoorten, zoals Scopet, Breba, Katuna en Barba di Yoncuman. Het voormalige Eagle Colony kent straatnamen die verwijzen naar Europese landen. == Religie, sport en politiek == Religieuze orden hebben eveneens hun plaats in de Arubaanse straatnaamgeving. Zo zijn straten genoemd naar leden van de Frères de la Salle en de Dominicanessen, waaronder Caya Frère Alexius in Madiki en Caya Soeur Dorothea in Bushiri. Sporters en sportpioniers worden eveneens herdacht, zoals George Maduro, Boes Orman en Wichie de Palm. In Rancho is de Avenida Alo Tromp vernoemd naar een jonge AVP-aanhanger die in 1983 tijdens verkiezingsonrust om het leven kwam. == Hoofdwegen en boulevards == De belangrijkste verkeersaders van Aruba, tussen Oranjestad en Arashi, zijn vernoemd naar invloedrijke figuren uit de twintigste eeuw. De Lloyd G. Smith Boulevard herdenkt de directeur van de Lago-raffinaderij tijdens de Tweede Wereldoorlog, terwijl de Juan E. Irausquin Boulevard verwijst naar een pionier van het Arubaanse toerisme. Ook politicus Edgar ‘Watty’ Vos werd op deze wijze geëerd. --------- '''Straatnamen''' zijn er op Aruba in alle soorten, maar meestal van historische, aardrijkskundige, biologische, literaire of wetenschappelijke oorsprong. De namen worden door de Adviescommissie Straatnamen uitgezocht en aan de overheid voorgesteld. Een zelfde commissie werd op Curaçao al in 1866 benoemd voor straatnamen in Willemstad. Dr. Johan Hartog, historicus en Aruba’s eerste directeur van de Openbare Bibliotheek, vertelt dat hij vanwege zijn functie het voorzitterschap van de straatnamencommissie mocht vervullen, samen met vertegenwoordigers van de politie, het kadaster en openbare werken (DOW) etc. Er werden namen uit de Arubaanse geschiedenis en uit de natuur gekozen en voorgesteld aan het Bestuurscollege dat verder besliste, maar ook namen van overledenen kwamen in aanmerking. Tegenwoordig beginnen nieuwe straatnamen met Caya, Boulevard of zelfs Avenida. Verdienstelijke burgers of geestelijken, sporters of politici – al dan niet van onbesproken naam en faam, verbonden aan een regerende politieke partij – mogen zich, meestal postuum, erin verheugen om in een strook asfalt voort te leven. Aruba’s ‘Libertador’ Betico Croes is daar een voorbeeld van: Nassaustraat, de Mainstreet van Oranjestad, werd Caya G. F. (Betico) Croes. In 1950 werd de weg langs het ‘Wilhelminasportpark’ vernoemd naar J. Helenus Ferguson, gezaghebber in de 19e eeuw, die bekend werd vanwege zijn rol bij van het verbouwen van aloë. Inmiddels is die weg tot Avenida hernoemd. In 1966 merkte gedeputeerde Oscar Henriquez bij de behandeling van de eilandsbegroting op dat het voor de commissie niet makkelijk was om namen te vinden voor de straten in de vele nieuwe woonwijken. “De nieuwe straten moeten namen krijgen die meer tot de bevolking spreken”. Dat blijkt echter niet in alle gevallen nageleefd te zijn. Laten we eerst stellen dat het cachet van bepaalde wijken wordt onderstreept door de namen van de straten. Als je Oranjestad vanaf de airport binnenrijdt, kan je rechts afslaan naar de Vondellaan, vernoemd naar Neerlands grootste schrijver, onder meer bekend van het toneelstuk ‘Gijsbrecht van Amstel’. Hij leefde in de 17e eeuw. De wijk die grenst aan de Vondellaan, Mon Plaisir, bestaat uit huizen, bewoond door mensen die vertrouwd zijn met hun literaire klassiekers, vandaar dat er nog enkele straten klinkende namen hebben als Herman Gorter, Constantijn Huygen, Jacob Cats en Guido Gezelle. Wie kent hen niet… Voor de afwisseling worden er nog wat Engelse en Franse literaire reuzen op de naambordjes geplakt, zoals Shakespeare, Victor Hugo, Byron (Lord) en Alfred de Musset, allemaal bekend van de middelbare schooltijd. Trouwens, iets verder naar het Lagoen in Playa raken we in het goede gezelschap van klassieke componisten als Bach, Schubert en Brahms, waarna we tenslotte leden van de koninklijke familie tegenkomen, Juliana, Beatrix, Irene, Margriet en Maria-Christina. Voor een straat vernoemd naar de vader van deze prinsessen, moeten wij naar San Nicolas, daar vinden wij de Bernhardstraat. Plaatselijke helden zoals George Maduro en plantagehouder Bazin leven ook in straatnamen verder. In de aan de voornoemde Fergusonstraat grenzende volkswijk Dakota wordt het vruchten plukken in de Patiastraat, Dadelstraat, Druivenstraat en Pindastraat; die hebben geen nadere uitleg nodig. Trouwens, rond het oudste deel van Dakota werd een rondweg aangelegd, domweg Rondweg genaamd. In 1991 werd die vernoemd naar oud-minister Guillermo Trinidad, een voetballer afkomstig uit Dakota. Meer recentelijk kwam er een naamswijziging, het heet nu Caya Papa Juan Pablo II. Tja, de kerk wil ook wat. Wat dat betreft: er werden ook namen van bekende frères de la Salle en zusters Dominicanessen uitgezocht voor nieuwe straten in andere delen van de stad. Zo kwam er in Madiki de Caya Frère Alexius en in Bushiri de Caya Soeur Dorothea, beiden omringd door een hele reeks verdienstelijke collega’s. De wijk Companashi, grenzend aan de Kamerling Onnesstraat, vernoemd naar een 19e eeuwse natuurkundige, is gevuld met internationale grote namen op dat gebied zoals Edison, Pascal en natuurlijk Celsius en Fahrenheit. Gilberto Toppenberg, meer dan verdienstelijke inwoner van die wijk, heeft daar nu ook zijn Caya gekregen. Dan komen we in Ponton, via de voormalige Boerhaavestraat, nu Caya Ernesto O. Petronia, en bevinden we ons midden in straten met namen uit de plaatselijke plantenwereld: Scopet, Breba, Katuna en niet te vergeten de Barba di Yoncuman. De wijk die vroeger als Eagle Colony werd aangeduid, heeft de namen van Europese landen in de straatnaam, zoals Frankrijk, Schotland en zo meer. Een deel van de Arendstraat, waar hij aan woont, is vernoemd naar voetbalpionier Boes Orman. De rotonde aan het eind van de Belgiëstraat draagt de naam van Wichie de Palm, oprichter van het bedrijf met touringbussen, niet ver van deze rotonde. In de wijk Rancho is een straat vernoemd naar een jeugdige aanhanger van de AVP die in 1983 bij een schermutseling in verkiezingstijd het leven verloor: de Avenida Alo Tromp. In deze voormalige visserswijk valt het op dat straatnamen die de bewoners iets zeggen zoals de Ranchostraat en Visstraat, worden onderbroken door straten die namen dragen als Johan de Wittstraat en Oldenbarneveldstraat. Eenzelfde contrast is te vinden in San Nicolas, daarover later meer. De voornaamste verkeersaders van het eiland, tussen Oranjestad en Arashi zijn vernoemd naar de directeur van de Lago tijdens de oorlog, Lloyd G. Smith en de pionier van ons toerisme, Juan E. Irausquin. Hun namen zijn aan een Boulevard verbonden. Die eer had ook AVP politicus Edgar ‘Watty’ Vos. Volgens de richtlijnen allemaal postuum geëerd. De enige uitzondering daarop is tot nu toe: Nelson Orlando Oduber, voormalig Minister-President, wiens Avenida de naam Sasakiweg heeft vervangen. Het is nog even wennen...<ref>Evert Bongers, [https://www.facebook.com/groups/2690464017950676/posts/3028876380776103/ Straatnamen op Aruba], facebook Historia di Aruba</ref> {{Appendix}} ------------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | variante = a | tipo= Bario | name = Essoville | imagen = Aad Stolwijk, San Nicolas; San Nicolaas; Graf Von Zinzendorf school; Staringstraat; Kong Ming Supermarktet; Pastoor Hendrikstraat, ANA-DIG-COL-STOLWIJK-LUCHTF-VEL-537-10, Archivo Nacional Aruba.jpg | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[Regionnan di Aruba|San Nicolas Zuid]] | tipo_subdivision_adm = Zona | subdivision_adm = <!-- Historia --> | funda = <!--Fecha di fundacion --> | fundado = <!-- Geografia --> | area = 0.2861<ref>https://www.citypopulation.de/en/aruba/admin/san_nicolas_zuid/885__essoville/</ref> | poblacion = 971 | gentilisio = | censo = 2020 }} '''Essoville''' ta un bario y zona (zona) den e region di Sint Nicolaas-Zuid den e parti zuid di e pais autonomo di Aruba, perteneciente na Hulanda, na Sur America. Riba promé di yanüari 2020, e tabatin un poblashon di 971. E ta e zona di mas grandi den e region. * woonhuizen waren eerst enkel genummerd terwijl beginjaren 60 hieraan namen van rivieren werd toegekend. Essoville is een woonwijk in het oosten van San Nicolas en omvat de woonstraten; Vuykestekestraat Coloradostraat Orinocostraat Missouristraat Amazonestraat Mississippistraat Deze woonwijk werd gesticht door "Home Building Foundation", een stichting opgericht en gefinancierd door de Lago. De huizen werden aan werknemers van de Lago verkocht.<ref>Vivienno Frank. 2019. Essoville. Den:''Aruba en een keuze uit haar toponiemen.'' ISBN:978-0-359-65900-5, pag. 105.</ref> Allereerst is gedacht aan de overdracht hiervan aan de Home Building Foundation, Zoals het zich thans laat aanzien, zou een dergelijke overdracht het meest aan de technische en wettelijke vereisten tegemoet komen. De huizen zouden dan door de Foundation aan de tegenwoordige bewoners worden verkocht op dezelfde wijze zoals dit na de oorlog met de Essoville-huizen geschiedde Deze bewoners zouden dan het eerst voor de aankoop dezer woningen, die zij momenteel huren, in aanmerking komen.<ref>Lago overweegt eigendoms overdracht Lago Heights huizen. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 01-06-1953, p. 2. Geraadpleegd op Delpher op 13-04-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010988047:mpeg21:p002</ref> * woonhuizen waren eerst enkel genummerd terwijl beginjaren 60 hieraan namen van rivieren werd toegekend. * vergeleken met andere barios waren de kavel klein met daarop mini-woninkjes. Te St. Nicolaas is door de recente bouw van 70 arbeiderswoningen de (z.g. „Essoville") door de Lago Oil 6 Transport Cy Ltd. de volkshuisvesting belangrijk verbeterd.<ref>Woningtoestand op Aruba.. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 18-06-1942, p. 4. Geraadpleegd op Delpher op 13-04-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987172:mpeg21:p004</ref> * in de wijk is gevestigd een rumshop en een pompstation, dat in 1952 in bedrijf ging. * wijk grenst aan de Graaf van Zinnendorfschool, gelegen aan de [[Bernhardstraat]]. == Historia == Buiten de Colony verrezen woonwijken voor het lokale personeel, voor elke laag van de hierarchie een aparte wijk. In 1937 werd begonnen met Lago Heights, 150 huizen. In 1939 [[Essoville]] met 75 bungalows om te beginnen. In 1947 werd begonnen met sociale woningbouw in [[Lagoville]]: de arbeiders werden in de gelegenheid gesteld door een spaarregeling op den duur eigenaar te worden van de huizen. En afgezien van de door Lago neergezette wijken was er in het centrum van wat later San Nicolas zou gaan heten ook een wijk van in de haast opgebouwde huizen in de stijl die ook op de Engelstalige Caribische eilanden te vinden is: [[The Village]].<ref>{{citeer web|url=http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&task=view&id=28&Itemid=42|titel=De Lago en de Eagle: de olieindustrie op Aruba|werk=historiadiaruba.aw|datum= |bezochtdatum=2024-09-03|archiefurl=https://web.archive.org/web/20210812112631/http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&task=view&id=28&Itemid=42|archiefdatum=2021-08-12|dodeurl=nee}}</ref> Divishon Atministrativo E zona ta konsistí di un lokalidat:[2] Essoville Demografia E zona tin un poblashon di 971 (1 di yanüari 2020). {{Appendix}} [[:Kategoria:Luga na Aruba]] --------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | variante = a | tipo= Bario | name = Esso Heights | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[Regionnan di Aruba|San Nicolas Zuid]] | tipo_subdivision_adm = Zona | subdivision_adm = }} '''Esso Heights''' ta un bario den e zona di Lago/Esso Heights, den e region di Sint Nicolaas-Zuid den e parti zuidoost di Aruba.[1] == Historia == Buiten de Colony verrezen woonwijken voor het lokale personeel, voor elke laag van de hierarchie een aparte wijk. In 1937 werd begonnen met Lago Heights, 150 huizen. In 1939 [[Essoville]] met 75 bungalows om te beginnen. In 1947 werd begonnen met sociale woningbouw in [[Lagoville]]: de arbeiders werden in de gelegenheid gesteld door een spaarregeling op den duur eigenaar te worden van de huizen. En afgezien van de door Lago neergezette wijken was er in het centrum van wat later San Nicolas zou gaan heten ook een wijk van in de haast opgebouwde huizen in de stijl die ook op de Engelstalige Caribische eilanden te vinden is: [[The Village]].<ref>{{citeer web|url=http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&task=view&id=28&Itemid=42|titel=De Lago en de Eagle: de olieindustrie op Aruba|werk=historiadiaruba.aw|datum= |bezochtdatum=2024-09-03|archiefurl=https://web.archive.org/web/20210812112631/http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&task=view&id=28&Itemid=42|archiefdatum=2021-08-12|dodeurl=nee}}</ref> {{Appendix}} [[:Kategoria:Luga na Aruba]] ------------------ {{Variante|a}} {{infobox luga den pais | variante = a | tipo = Bario | nomber = Lago Colony | pais = {{ABW}} }} '''Lago Colony''' tabata un comunidad situa na e extremo oost di e isla di Aruba, cerca di e area conoci actualmente como Seroe Colorado. E stat tabata konsistí di 377 kas,[2] un hospital,[3][4] misa, kas di klup, pista di bowling, i un Skol Merikano, ku promé pa di diesdos klas i aproksimadamente 180 studiante. E poblashon di Lago Colony tabata prinsipalmente di Merka, ounke tabatin un poblashon grandi di Inglatera, Irlanda i Eskosia ku tabata prinsipalmente ofisialnan riba e flota di tankero di lago. Ademas tabatin Hulandes, Danes, Spaño y otro nacionalidadnan representa den e comunidad. E pueblo aki tabata sostené pa un refineria grandi di zeta na mundu, ku e tempu ei tabata propiedat di un supsidiario di Standard Oil di New Jersey, konosí komo Lago Oil and Transport Company. Lago tabatin su komienso na 1924 komo un fasilidat di trans-shipping pa zeta krudo ekstraí pa Lago Petroleum Corporation ku ta operá na Lago Maracaibo. E crudo a wordo transporta pa Aruba den barconan di fondo plat, cu ta poco profundo, barconan tanker, conoci como lake tankers. E trans-envio aki di e zeta krudo a sigui te na 1928 ora ku a konstruí un refineria i e zeta krudo Venezolano a wòrdu refiná riba e isla i enviá tur kaminda na mundu komo produktonan petrolero kaba. == Baby beach == Den añanan 1950, e Aruba Esso Club a wòrdu konstruí na Baby Beach man made lagoon.[5] E klup a inkluí un restorant, pista di baile i un stadion di beisbòl. Den e lagun, tabatin un waf i baranka chikitu (di kua un ta para ainda). E refineria a opera te cu 1985 ora cu el a wordo cera. E refineria, cu awor ta propiedad di Valero Energy Corporation, despues a wordo cumpra, habri bek, despues cera atrobe; na desèmber 2010, Valero a anunsiá ku e refineria ta habri bèk.[6] Te cu 2012, a keda solamente algun cas di ex-Colonia di Lago. Esnan cu a resta a wordo entrega na Gobierno di Aruba of a wordo bendi na personanan individual. Awendia, e Esso Club ta solamente un edifisio grandi i bandoná ku un negoshi, un tienda di buseo, ku ta den operashon ainda. ------------ {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | variante = a | tipo= Bario | name = Zeewijk | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 1/2 | caption_align = center | image3 = Zeilschip bij de Yachtclub van Aruba. Op de achtergrond de Lago-olieraffinaderij, Bestanddeelnr 252-3982.jpg | image2 = De haven van de Lago-olieraffinaderij in San Nicolas op Aruba, Bestanddeelnr 252-8041.jpg | image1 = BNA-DIG-MEINERS-0035 - San Nicolas - Zeewijk, Zwemmers aan strand van Zeewijk 591200 c.jpg | caption1 = Playa di Zeewijk | footer = Bista pa lama cu [[Lago Oil & Transport Company|refineria Lago]] den fondo | footer_align = center }} | pais = {{ABW}} | region = [[San Nicolas|San Nicolas-Zuid]] | poblacion = 527 | censo = 2020 | censo_ref = | area = 0,4827 | densidad = 1,092 | zona = | zoom = 14 }} ------------------- ==The Lourdes Grotto== Named in commemoration of the famous French religious landmark, was created under the guidance of a priest named “Erkamp” and parishioners in the year 1958. The grotto, a shrine built into the rocks is located in Seroe Preto, just off the main road to San Nicolas. A statue of the Virgin Mary, weighing 700 kilos, was hoisted into place in the grotto. Every year, on February 11 (feast of Lady of Lourdes), a procession leaves from the St. Theresita church in San Nicolas to the grotto, where a mass is performed. The grotto is located road-side and can be visited daily. <ref>https://www.cspnv.com/pdf/aruba-today-20260227.pdf Explore Aruba! (27 di februari 2026)</ref> ---------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais| variante = a | tipo = luga | nomber = Parkietenbos | nomber_oficial = | nomber_nativo = | pais = {{ABW}} | alias = | lema = | imagen = | descripcion = | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 1/2 | caption_align = center | image1 = | caption1 = | image2 = | image3 = }} | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[Oranjestad West]] | zoom = 14 }} '''Parkietenbos''' ta un luga situa na costa west di Aruba, canto di lama y mangelnan directamente pazuid di [[Aeropuerto Internacional Reina Beatrix]] y e areanan residencial di [[Simeon Antonio]] y [[Cas di Paloma]]. E area aki ta designa como un zona economico den e ''Ruimtelijke Desaroyo Plan'' (ROP) di Aruba di 2009.<ref>[https://web.archive.org/web/20160224005153/http://dip.aw/ROP%20atlas.pdf Atlas Ruimtelijk Ordeningsplan]</ref> == Zona economico == For di añanan 1960, e landfill sentral “Parkietenbos Containerpark & ​​Landfill Facility”, simplemente konosí komo “Parkietenbos”, ta situa na Parkietenbos. E instalashon públiko aki ta wòrdu manehá pa [[Serlimar]] y ta consisti di dos deposito principal: e parke di container i e landfill, caminda e sushi ta wordo compacta, nivela y cubri.<ref>[https://web.archive.org/web/20201031134950/https://serlimar.com/ Officiële website Serlimar]</ref> Na 2009, e compania Mericano Bouldin & Lawson a entrega e instalacion di “WastAway”. E instalacion aki cu tin un balor di 28 miyon florin, mester a procesa desperdicio den asina yama “fluff” y despues reusa e fluff aki pa compost of fertilisante di tera. Sinembargo, e instalashon nunka no a funshoná korektamente i p’esei a wòrdu será na mitar di 2011.<ref>{{Citeer web |url=http://www.genootschapnederlandaruba.nl/wp-content/uploads/2017/02/Voor-u-gelezen-juli-2016.pdf |titel=Voor u gelezen, GNA, juli 2016 |bezochtdatum=2018-07-20 |archiefdatum=2018-07-20 |archiefurl=https://web.archive.org/web/20180720225535/http://www.genootschapnederlandaruba.nl/wp-content/uploads/2017/02/Voor-u-gelezen-juli-2016.pdf |dodeurl=ja }}</ref> Riba 8 di febrüari 2018, un “petishon pa informashon” (RFI) a keda publiká en konekshon ku e destaho pa e remediashon di e landfill i e kambio den e método di prosesamentu di desperdisio: di maneho di desperdisio “sólido” pa “sostenibel”.<ref>[https://www.ie-forum.nl/artikelen/rectificatie-afgewezen-wegens-onvoldoende-hinder-voor-aanbestedingen-parkietenbos Rectificatie afgewezen wegens onvoldoende hinder voor aanbestedingen Parkietenbos]</ref> Desde 2007, un planta di tratamentu di awa di riool a wòrdu situá banda di e landfill pa e tratamentu di awa di cesspool suministrá pa tankero.<ref>{{Citeer web |url=http://www.witteveenbos.nl/nl/projecten-afvalwater/project/15-rwzis-aruba/pagenr/1 |titel=Aruba |bezochtdatum=2018-07-20 |archiefdatum=2018-07-20 |archiefurl=https://web.archive.org/web/20180720225707/http://www.witteveenbos.nl/nl/projecten-afvalwater/project/15-rwzis-aruba/pagenr/1 |dodeurl=ja }}</ref> == Asuntonan ambiental == Huma di e landfill di Parkietenbos por wòrdu mira for di Wayaca (yüni 2022) Pa añanan, e landfill ku awor ta sobrepobla tabata e kousa di kehonan tokante molèster di huma, huma tóksiko i polushon, ku ta un peliger pa medio ambiente i salú públiko. Na 2002, un grupo di residente lokal a funda e Fundashon Parkietenbos pa hala mas atenshon na e problema di desperdisio a traves di akshonnan.<ref>https://www.thedailyherald.sx/islands/66520-aruba-residents-take-action-against-landfill{{Dode link|datum=februari 2020 |bot=InternetArchiveBot }}</ref> E fundacion aki a tuma accion na comienso di juli 2018 ora cu candela a bolbe cuminsa na landfill. Despues di akshonnan inútil di Stichting Parkietenbos, un residente lokal a disidí di presentá un demanda kontra gobièrnu na 2020.<ref>{{Citeer web|url=https://caribischnetwerk.ntr.nl/2020/08/25/overheid-blijft-doorgaan-met-illegale-afvalpraktijken/|titel=Overheid blijft doorgaan met illegale afvalpraktijken|bezochtdatum=|auteur=Sharina Henriquez|datum=2020-08-25|werk=caribischnetwerk.ntr.nl}}</ref> {{Appendix}} ------------------- {{Databox}} '''Cunucu Arikok''' ta un museo habri den [[Parke Nacional Arikok]], cu ta sirbi como mustra di e manera di biba di antaño. E ta un di e atraccionnan principal di Parke Nacional Arikok. {{Appendix}} Fondo Prins Bernhard lo financia finalisacion di e proyecto ‘Cunucu Arikok’. Esaki ta encera un suma di mas o menos 60 mil florin. Cu Cunucu Arikok e fundacion FANAPA tin como meta pa crea un obheto cu ta duna e bishitantenan un bon impresion di kico naturalesa na Aruba tin pa ofrece. ‘Na e lugá úniko aki nos ta haña vegetashon eksuberante riba un pida tereno kaminda diferente formashon geológiko ta uni den otro, ku ta visibel den kunuku pa medio di diferensianan den tipo di tera i baranka i kaminda un kantidat grandi di parha i bestia di tera tambe ta biba.<ref> Prins Bernardfonds steunt afbouw project Cunucu Arikok. "Amigoe". Curaçao, 14-09-1989, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 25-04-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642757:mpeg21:p006</ref> E sub-proyecto “Cunucu Arikok”, di Stinapa Aruba, lo wordo financia door di Fondo Prins Bernhard, a haya sa di Stinapa. E proyecto aki ta data for di aña 1980 ora cu Departamento di Desaroyo Economico (DECO) den colaboracion cu otro instancianan local a desaroya un proyecto grandi pa crea un parke nacional Arikok-Jamanota na Aruba. Stinapa Aruba tin 785 hectar riba huur di gobierno. Esaki ta Sero di Arikok y e area rond di dje. E sitio ta situá eksaktamente na e frontera di dos formashon di piedra geológiko: e diabase schist-tuff i e tonalite. Hopi impreshonante den e parti abou ta numeroso formashon ku ta konsistí di blòki grandi di tonalita rondoná den kua eroshon a krea e formanan mas straño i imponente. Komo ku e cunucu ta protehá di e bientunan komersial konstante i salu dor di e seru di Arikok, e tin un vegetashon relativamente eksuberante. Tin un kantidat di palu hopi bieu, grandi i kompletamente krese, ku ta un raridat riba e isla. Konenchi, parakeet ta biba einan i hopi bia por mira otro parhanan manera trupial, chuchubis i perdiz. Kaskabel tambe ta presentá, pero bo mester ta un eksperto pa haña un: nan ta lastra bai ora hende yega serka.<ref>Natuurpark met cultuur-historisch monument Bernhard-fonds neemt Cunucu Arikok voor zijn rekening. "Amigoe". Curaçao, 30-11-1985, p. 9. Geraadpleegd op Delpher op 25-04-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643304:mpeg21:p011</ref> {{Stub}} ChatGPT: Cunucu Arikok ta un lugá histórico i kultural importante den Parke Nacional Arikok na Aruba. E palabra "cunucu" ta referí na un plantashon chikí òf un kas di campo, i den e kontektu aki, e ta referí na un plantashon ku a pertenesé na Arie Kok, un agricultor Hulandés. E nòmber di e parke mes, Arikok, ta derivá di su nòmber. ​ Wikipedia – Die freie Enzyklopädie 🏡 Historia i Signifikado Cunucu Arikok a forma parti di e desaroyo di Parke Nacional Arikok. E área a sirbi komo un plantashon chikí, i su kas di torto (kas di adobe) a keda preservá komo un ejemplo di bida rural tradicional Arubano. E kas a rekonstruí usando método tradicional pa mustra e estilo di bida di e tempu ey. ​ wheninaruba.com 🌿 Naturalesa i Kultura E área rondó di Cunucu Arikok ta riku den flora i fauna lokal, inklusí mata di divi-divi, kaktus tropikal, i otro planta medikinal. Tambien, den e área por haña desèño riba piedra di Indjanan nativo, ku ta indiká e presensia di pueblo indígena den e región. ​ 🥾 Rota di Hike E Cunucu Arikok Trail ta un ruta di hike fasil, ideal pa famia i visitante ku ta buska un introdukshon na e parke. E trail ta kuminsá na e sentro di bishita i ta dura mas o ménos 2 ora. Durante e hike, bo por wak e kas rekonstruí, flora lokal, i arte rupestre. ​ wheninaruba.com +2 things-to-do-in-aruba.com +2 boardwalkaruba.com +2 🗺️ Lokal i Atraktividatnan Serka Cunucu Arikok ta lokalisa serka di otro atraktividatnan den e parke, manera Kueba Chiki, un kueba ku desèño riba su muraya, i Dos Playa, un playa doble popular. E ruta ta pasa tambe serka di Sero Arikok, un di e punto mas haltu di Aruba. ​ AllTrails.com [[:Kategoria:Seru na Aruba]] Sinds enkele járen bezit Aruba een national park. Een uitgestrekt terrein in de omgeving van de Arikok en Jamanota tot aan de noordkust toe. Een kleiner deel van dit park is omheind d.m.v. een “slavenmuur”, aangelegd door de Stinapa. Dit park, gelegen in de luwte van de Arikok, is alleszins de moeite waard en bij uitstek geschikt voor een wandeling op een zondagna¬ middag. De ingang bereikt men door op de zándweg naar de Jamanota de Stinapaborden te volgen. Een keurig aangelegd pad maakt de wandeling tot een waar genoegen. Op de steile gedeelten zijn stenen trappen aangelegd met zelfs een leuning. Men bevindt zich werkelijk in een uniek stukje Arubaanse natuur. Enorme rotsblokken, praktisch alle soorten planten die op Aruba in het wild groeien en schitterende vergezichten. Door de beschutte ligging groeien de Watapana’s zoals het hoort: gewoon rechtop. Onder de enorme kruinen zijn banken aangebracht, waarop het koel rusten is. Dát is pas rusten met enkel vogelgeluiden om je heen, alleen het gekrijs van de parkieten zou aangepast moeten worden. Konijntjes schieten heen en weer. Een zijpaadje voert ons naar een overhangende rots, waar zich Aruba’s bekendste indianentekens bevinden. Bezoekers doen er goed aan een fotocamera mee te nemen, vooral de natuurfotograaf zal behoorlijk aan zijn trekken komen. Het wandelpad mondt uit bij een gerestaureerd lemen huisje. Het is geheel in stijl gehouden. Ook de omgeving van dit huisje wil de Stinapa aanpassen aan het leven van vroeger. Cunucu Arikok is een waardevol projekt, zowel voor de lokale bevolking als de toerist, die wat meer wil zien dan alleen het strand en het casino. Bekijk op uw gemak de foto’s en trek er op uit. Kan heel gezond zijn. (skol i Komunidat november 1986) foto’s: Rinus de Graaff ===Stampia di 75 cen=== Cunucu Arikok ta keda na pia di Sero Arikok, na e parti west unda no tin mucho biento. Den pasado nan a practica aki agricultura y cria di bestia, pero no na gran escala. E cunuqueronan tabata biba den cas di torto, esaki ta un cas traha di lodo. E cas di torto cu nos ta mira awendia den Cunucu Arikok a keda construi na 1985, perfectamente imita na e manera tradicional.<ref>[https://archive.org/details/BNA-DIG-BONDIA-2006-11-01/page/n30/mode/1up?q=cunucu+arikok+skol Post Aruba N.V. kier mustra e beyeza di Parke Nacional Arikok], BDA (1 di november 2006)</ref> Pa e spannan di dak nan a uza flambeu (palo di cadushi) y e murayanan ta traha di un mezcla di lodo y yerba. ===Stampia di 100 cen=== Despues di core riba e caminda cu ta pasa door di e parke, nos ta yega na e punto mas halto, esta Miralamar. For di aki bo tin un bista riba lama na ambos banda di e isla. Den cielo tin un warawara (ployborus plancus) ta bula y ta busca un coneu of un cabrito morto. E paisahe ta caracteriza pa duinen aki ta cubri un espacio di mas o menos 2 hectarea. Nan ta consisti di santo blanco di coral cu e biento di Noordoost ta supla riba e isla. Riba e duinen ta crece algun palo di druif y di oleifi cu te hasta den tempo seco ta mustra berde. Ken lo por haya e shoco dilanti di e monton di piedranan? Shoco bo ta hay’e solamente na Aruba. ------------------ == Manchebo Beach == {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais| variante = a | nomber = Manchebo Beach | nomber_oficial = | nomber_nativo = | tipo = Playa | pais = {{ABW}} | alias = | lema = | imagen = | descripcion = | multi-imagen = <!-- Utilisa plantia {{Multiple image}} --> | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[Oranjestad West]] | zoom = 14 }} (Van een onzer verslaggevers) WILLEMSTAD. — Bij PB 1965 no 34 is verschenen het landsbesluit, dat het besluit van het Bestuurscollege van Aruba goedkeurt om een perceel grond van ongeveer 16.225 m 2 voor zestig jaar in erfpacht uit te geven aan Machebo Beach Hotel NV te Manchebo.<ref>Erfpacht Manchebo. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 30-03-1965, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 22-04-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462582:mpeg21:p003</ref> -------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais| variante = a | nomber = Cueba Huliba | nomber_oficial = | nomber_nativo = | tipo = Cueba | pais = {{ABW}} | alias = | lema = | imagen = Bat Cave Formations.jpg | descripcion = | multi-imagen = <!-- Utilisa plantia {{Multiple image}} --> | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[San Nicolas]] | zoom = 14 }} '''Cueba Huliba'''[1][2] (tambe konosí komo Baranca Sunu ku ta nifiká “Baranka Desnudo”) ta un cueba Guadirikiri of Cueba di Guadirikiri ta un espacio natural bou di tera na Aruba, den Parke Nacional Arikok na mas of menos 1,4 km di Fontein. es.wiki:'''Cueba Huliba'''[1][2] (tambe konosí komo Baranca Sunu ku ta nifiká “Baranka Desnudo”) ta un cueba riba e isla Karibense di Aruba,[3][4] apodá e “tùnel di amor”[5] pa su entrada den forma di kurason. E entrada ta via un trapi skerpi i smal ku ta hinka den e kueba. E tin sinku entrada. Na algun lugá, bo mester bùig pa wak e formashonnan. Flashlights ta nesesario pa eksplorá e koredó di 300 pia (91 m) largu, ya ku ta totalmente skur paden di e kueba. E kueba ta yená ku formashonnan di stalagmita i stalaktita den e piedranan di kalki. Dos espesie di bat ku ta biba den e kueba aki ta e Leptonycteris curasoae i e Macroglossus sobrinus. Ta interesante pa nota cu vleermuis, despues di drumi den cueba durante dia, ta bula sali den horda en busca di cuminda. E salida for di e tùnel ta dor di un seri di trapi ku ta grabá den e baranka i ta basta riesgoso. Den un di e kambernan, e Birgen Maria a wòrdu grabá den un formashon di baranka natural. Leyenda ta menshoná historianan tokante piratanan ku lo a biba den e kueba pa skonde nan tesoronan, ounke no tin evidensia pa konfirmá esaki. {{Appendix}} [[:Kategoria:Aruba]] ----------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | variante = a | nomber = Cueba di Fontein | nomber_oficial = | nomber_nativo = | tipo = Cueba | pais = {{ABW}} | alias = | lema = | imagen = | descripcion = | multi-imagen = <!-- Utilisa plantia {{Multiple image}} --> | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[San Nicolas]] | zoom = 14 }} E '''Cueba di Fontein''' ta un cueba situa na costa nort-oost di [[Aruba]], den e [[Parke Nacional Arikok]]. ** Fontein Cave: Longer than the Quadirikiri Cave, the Fontein Cave contains pathways that stretch to the limestone walls further down. Here is also where prehistoric drawings can be seen. Though this cave does not have its own legend, this was speculated to have been occupied—or at least used by prehistoric Arawak settlers on the island for rituals and other spiritual ceremonies.<ref>[https://www.cspnv.com/pdf/aruba-today-20240403.pdf Visit the island’s popular cave sites!], Aruba Today (3 di april 2024)</ref> This popular cave is located along the northeast coast in National Park Arikok near Boca Prins. The Fontein Cave is well known for its native Arawak Indian rock paintings which can still be found on the walls and ceilings. The brownish-red paintings were left by Caquetios and graffiti imprinted by European settlers. {{Appendix}} [[:Category:Aruba]] es.wiki:'''Cueba di Fontein''' Cave[1][2] ta un cueba chikito cerka di Boca Prins na e parti nort di e isla di Aruba.[3][4][5] E ta bon konosí pa su dibuhonan di muraya nativo Arawak, ku a wòrdu grabá pa Nativonan Merikano dekorativamente riba e murayanan di piedra i parti di e plafond mas plat di e kueba ku kombinashonnan di koló kòrá òf maron-kòrá-maron òf lila; Esaki ta duna pista tokante e historia di e amerindionan. E kueba ta aksesibel for di un “baranka di terasa di piedra di kalki di koral” i tin un largura di 3 meter (9.8 pia) i un haltura di 2 meter (6 pia 7 inch). E sala di entrada, ku ta habrí pa bishitantenan, ta 4 meter (13 pia) haltu i ta ekstendé te na un profundidat di 50 meter (160 pia). Komo ku e ta un formashon geológiko di piedra di kalki, i debí na filtrashon di awa, formashonnan di stalagmita i stalaktita di koló, tamaño i forma hopi straño a wòrdu produsí. Murciélago ta traha nèshi den kavidatnan di kueba den nan búskeda nokturno pa rekohé kuminda, ku ta konsistí di nèktar i pólen. Tin registronan ku e indjannan Araucano a usa e kueba aki pa hasi nan ritualnan i seremonianan tribal. --------------------- '''Blackstone Beach''' ta un playa na costa nort den region di .., den PArke Nacional Arikok. (Oranjestad)—Nomber for di su mas karakterístika rekonosibel, e Piedra Pretu Playa casi ta representa lo contrario di e beachnan tipico di Aruba. Pa un, e tin santu pretu i ta cubri cu piedranan liso preto. Na di dos lugá, e ta keda na e parti nort di e isla, leu for di e blanku playanan di santu di den e region sùit. Pues, si bo ta sinti bo kla pa algu diferente—òf si ta dia kontrali, bishitá e Playa di Blackstone.<ref>[https://www.cspnv.com/pdf/aruba-today-20250305.pdf Blackstone Beach], Aruba Today 95 di maart 2025)</ref> Blackstone Beach ta mustra e mas banda natural di Aruba: e piedranan cu tapa e playanan i e forma di dje a wòrdu trahá pa mil añanan via erupshonnan volkániko, koral moveshonnan di ref i aktividat di ola di e parti nort rural di e isla. Situá mas ost di e Brug Natural i Playa di Andicuri, e Blackstone Beach ta relativamente fásil pa haña akseso. Unabes bo pasa e Formashon di Baranka Ayo, tuma e Kaminda di Andicuri ku ta hiba na Andicuri Laman. Einan, bo por stashoná bo outo i hasi un kaminata di 1km pa Blackstone Beach. E playa aki ta forma parti di e Arikok Parke Nashonal i pues ta un sitio ku ta wòrdu konserbá. Esaki ta e motibu pakiko e ta tambe relativamente intakto pa komersial influensianan. Apesar di a wòrdu yamá un playa, tene kuenta ku e no ta konsehá pa landa den awa, manera e koriente ta hopi fuerte i por desviá bo fásilmente mas leu den oséano salbahe. Pero, ainda bo por disfrutá di un espektakular bista di e piedranan i e parti nort oséano ku ta ekstendé dilanti di e playa i saka un potrèt ku bo amigunan òf famia (Oranjestad)—Named after its most recognizable feature, the Blackstone Beach almost represents the opposite of the typical Aruban beaches. For one, it has black sand and is covered in black smooth stones. Secondly, it lies on the northern side of the island, away from the white sandy beaches of in the southern region. So, if you feel up for something different—or if it’s opposite day, visit the Blackstone Beach. Blackstone Beach shows the more natural side of Aruba: the stones that cover the beaches and the shape of it has been crafted for thousand years via volcanic eruptions, coral reef movements and wave activity of the rural northern part of the island. Located further east to the Natural Bridge and Andicuri Beach, the Blackstone Beach is relatively easy to access. Once you get passed the Ayo Rock Formation, take the Andicuri road leading up to Andicuri Beach. There, you can park your car and take a 1km hike towards Blackstone Beach. This beach forms part of the Arikok National Park and is therefore a site that is preserved. This is why it is also relatively untouched by commercial influences. Despite being called a beach, do note that it is not advised to swim in the water, as the current is very strong and can easily stray you further in the wild ocean. However, you can still enjoy a spectacular view of the stones and the northern ocean that stretches out in front of the beach and take a picture with your friends or family --------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | variante= a | tipo = Playa | nomber = Boca Prins | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 1/2 | caption_align = center | image1 = | caption1 = | image2 = Plantage in Boca Prins op Aruba, Bestanddeelnr 252-7977.jpg | caption2 = Plantashi Boca Prins na 1947 | image3 = | caption3 = }} | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[Santa Cruz]] | tipo_subdivision_adm = Zona | subdivision_adm = [[Parke Nacional Arikok]] | tipo_subdivision_adm2 = | subdivision_adm2 = | descripcion = | pais = {{ABW}} | zoom = 13 }} '''Boca Prins''' ta un boca na e costa nort-oost di Aruba, situa den [[Parke Nacional Arikok]]. Kontenido Deskripshon Situá den Parke Nashonal Arikok, e bahia di santu ta un destinashon turístiko popular. E playa di santu blanku sin vigilansia ku duinen ta solamente 55 meter largu i no ta ofresé ningun otro fasilidat. Landamentu por ta peligroso debí na e koriente fuerte i konstante i ta rekomendabel solamente pa landadónan eksperensia, si ta. E bahia ta wòrdu bishitá de bes en kuando pa surfistanan, pero no ta wòrdu konsiderá un di e lugánan di buseo sobresaliente di e isla. [ 1 ] Un kaminda di santu ku baranka di piedra di kalki ta hiba na e bahia via un trapi di palu. E piedranan di Boca Prins ta e habitat di Cnemidophorus arubensis , un lagadishi di karakol ku ta wòrdu hañá solamente na Aruba. Banda di Boca Prins tin un di e plantacionnan di cunucu mas bieu na Aruba, cu a wordo cultiva pa colonialnan Hulandes den siglo 16. E nòmber di e bahia ta derivá for di e plantashon di Prins di ántes den serkania. https://de.wikipedia.org/wiki/Boca_Prins E entrada aki, unda e [[rooi]] di e mesun nomber ta basha den lama, probablemente ta haya su nomber for di Paulus Printz, kende a wordo manda pa e colonia di Curacao door di WIC pa descubri mineralnan. Despues di no a haya oro ni na Curacao ni na Bonaire, el a yega Aruba dia 14 di juni 1725 y a establece banda di e costa noordoost di e isla.<ref>Vivienno Frank. 2019. ''Aruba en een keuze uit haar toponiemen.'' ISBN:978-0-359-65900-5, pag. 74-75</ref> '''Boca Prins''' ta un [[bahia]] na e costa nort-oost di [[Aruba]], situa den [[Parke Nacional Arikok]]. Deskripshon Situá den Parke Nashonal Arikok, e bahia di santu ta un destinashon turístiko popular. E playa di santu blanku sin vigilansia ku duinen ta solamente 55 meter largu i no ta ofresé ningun otro fasilidat. Landamentu por ta peligroso debí na e koriente fuerte i konstante i ta rekomendabel solamente pa landadónan eksperensia, si ta. E bahia ta wòrdu bishitá de bes en kuando pa surfistanan, pero no ta wòrdu konsiderá un di e lugánan di buseo sobresaliente di e isla. [ 1 ] Un kaminda di santu ku baranka di piedra di kalki ta hiba na e bahia via un trapi di palu. E piedranan di Boca Prins ta e habitat di Cnemidophorus arubensis , un lagadishi di karakol ku ta wòrdu hañá solamente na Aruba. Banda di Boca Prins tin un di e plantacionnan di cunucu mas bieu na Aruba, cu a wordo cultiva pa colonialnan Hulandes den siglo 16. E nòmber di e bahia ta derivá for di e plantashon di Prins di ántes den serkania. https://de.wikipedia.org/wiki/Boca_Prins == Mira tambe == * [[Playanan di Aruba]] {{Commonscat}} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=de|oldid =205170166|titulo=Dos Playa}} {{References}} ;Lista di fuente *[http://nl.aruba.com/activiteiten/dos-playa Dos Playa] riba nl.aruba.com *[https://www.surfline.com/surf-report/dos-playas/5842041f4e65fad6a7708e27 Dos Playa Surf] riba surfline.com }} [[:Category:Luga na Aruba]] ---------------------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | variante = a | nomber = Cueba di Huliba | nomber_oficial = | nomber_nativo = | tipo = Cueba | pais = {{ABW}} | alias = Tunnel of Love | lema = | imagen = | descripcion = | multi-imagen = <!-- Utilisa plantia {{Multiple image}} --> | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[San Nicolas]] | zoom = 14 }} **The Huliba Cave/ Tunnel of Love The Huliba Cave, formerly known as the Tunnel of Love, was once open to the public, and was the biggest and most accessible of all three caves. This cave had five chambers, including one that is heartshaped. This cave had narrow stairs that led to long pathways deep into the cave, with a staircase leading to the exit on the other side. In one of the chambers, there used to be the carving of the Virgin Mary, put there for the protection of the cave. However, the Huliba Cave has been permanently closed for a few years now, as a way to preserve the bat population that lives in the cave. These Long Tongue Fruit Bats and Insect Eater Bats are very important to the ecosystem of the island. Though this cave is no longer accessible to the public, it surely is interesting to learn more about the history of these caves and the Awarak tribes that resided or utilized them.<ref>[https://www.cspnv.com/pdf/aruba-today-20240403.pdf Visit the island’s popular cave sites!], Aruba Today (3 di april 2024)</ref> Do note that these caves are very dark, humid, hot, and are inhabited by bats. Do wear comfortable clothing and shoes, as the pathways in these caves may be rough and bumpy, and don’t forget to bring a lashlight! {{Appendix}} [[:Category:Aruba]] ---------------------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | tipo= Bario | name = Eagle | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 2/2 | caption_align = center | image1 = | caption1 = | image2 = | caption2 = }} == Eagle (Aruba) == '''Eagle''' ta un bario di [[Oranjestad (Aruba)|Oranjestad, capital di Aruba. == Historia == Den comienso di añanan 20, Aruba a conoce dos refineria. Na aña 1924 a establece Lago Oil & Transport Ltd y despues na aña 1927 De [[Arend Petroleum Maatschappij]]. Dos refineria cu tabatin un rol masha importante den [[Di Dos Guera Mundial|Segundo Guera Mundial]], ya cu nan tabata suministra petroleo na e aliadonan. Ta di e refineria ‘Arend’ e vecindario aki a haya su nomber ‘Eagle’ y tambe nos ‘Eagle Beach’. Minister Maduro a comparti un tiki historia: “E refineria Eagle aki a duna trabou na mas cu shete mil trahado di 58 diferente pais. Den e area aki, e refineria a traha e fabrica pa refina e petroleo, un laboratorio y un brandweerkazerne. Tambe nan a construi nan sede ‘hoofdkantoor’ cu ta exactamente e edificio caminda nos ta para actualmente”. E mandatario tambe a trece dilanti cu e refineria a construi casnan special pa e personal di refineria, algun cas den e bario, e Eagle tennis club y e hospital cu tey ainda.<ref>[https://awemainta.com/wp-content/uploads/2024/02/AM240221.pdf Minister Maduro di Cultura a haci e desvelo di e ‘Ruta Historico di Eagle’], Awemainta (21 di februari 2024) </ref> E ‘Ruta Historico di Eagle’ ta un ruta pa cera conoci cu e historia di e bario di Eagle, e refineria di Eagle y Aruba su rol importante pa aliadonan den Segunda Guera Mundial. E storia di e refineria di Eagle, un tempo simbolo di e poder industrial di Aruba hunto cu Lago na San Nicolas, ta conta nos e desaroyo di Aruba den tempo for di su comienso na 1924 te na e desmantelamiento den añanan cincuenta y sesenta caminda cu a traha espacio pa turismo cual te cu awe en dia ta e pilar economico mas importante di Aruba. E proyecto di ‘Eagle History Tour’ lo crea un conexion entre e historia, herencia cultural industrial di Aruba y nos turismo, creando un atractivo nobo pa nos bishitantenan pero tambe lo educa localnan y principalmente e generacionnan mas jong tocante Aruba su historia industrial y e rol importante di e refineria di Eagle den e di Dos Guera Mundial asina e mandatario a trece den su discurso. Ademas den un futuro cercano lo pone borchinan na cinco diferente sitio cu QR code cu ta contene informacion importante di historia di e sitio den cuatro diferente idioma, mas obhetonan di arte y programanan educativo. Aruba tabatin un rol importante den Segundo Guera Mundial cu e dos refinerianan aki cu Alemania tabatin wowo riba Aruba y nan a manda un submarino pa bin destrui e dos refinerianan aki pa stroba e aliadonan haya nan combustibel. Asina e submarino a tira riba e tankero Arkansas y a mata varios hende entre otro Bonerianonan. Tambe e submarino a manda torpedo pa destrui e dos refinerianan cu danki na nos Señor Dios esakinan a faya nan proposito. {{Appendix}} -------------------------------------- {{Infobox luga den pais | tipo= Bahia y haf | name = Plantashi Prins | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 2/2 | caption_align = center | image1 = Zeilschip bij de Yachtclub van Aruba. Op de achtergrond de Lago-olieraffinaderij, Bestanddeelnr 252-3982.jpg | caption1 = Barco di bela cu refineria den fondo | image2 = De haven van de Lago-olieraffinaderij in San Nicolas op Aruba, Bestanddeelnr 252-8041.jpg | caption2 = }} {{Databox}} '''Plantashi Prins''' ([[Hulandes]]: Plantage Prins), originalmente un plantacion di coco na Aruba, [1] [2] a mira su cas reconstrui den añanan 1950. E decadensia di palma, atribuí na malesa, a kondusí na e stòp di produkshon di kunuku. 3] Na 1911, e mapa di Werbata-Jonckheer a identifiká Prins Plantation komo un di e 23 plantashonnan mayoritariamente chikitu karakterisá pa agrikultura kombiná, palu di koko i kas. Ademas, un plantashon mas grandi tabata situá paden, nort di Oranjestad na San Barbola, lugá di nasementu di Virginia Demetricia. E township Savaneta en realidad a surgi for di un plantacion gubernamental cu despues a transforma den un pueblito chikito. 4] == Etimologia == E plantacion ta derivá su nòmber for di un ingeniero di mina suédo Paulus Printz, ku a biba den e área durante di dies-ocho siglo, mientras tabata buska oro den nòmber di e administradornan di e kamber di Amstedam di e kompania Hulandes di West India. Segun e mapa di Van Raders di 1825, e ruina di su kas (No. 37) tabata situá riba e muraya na nortwest di e plantashon, pero for di e tempu ei e ruina a disparsé. E tapa di e seru, ku ta eksponé na bientu, tabata mas faborabel pa biba ku e arroyo ku tabata protehá pa bientu. [5] [6] Printz a traha na Aruba for di 14 di yüni 1725, te ku 3 di yüni 1727, ora ku el a risibí un òrdu di Amsterdam pa stòp e trabou. [ 7] == Panorama general == E kas original di plantacion den e arroyo no ta pará mas, i e struktura ku a sigui, un kas di pais konstruí den añanan 1930, ta awor den un estado di ruin. 6] Situá 2.5 kilometer for di e sentro di bishitante i aproksimadamente 600 meter for di e plantahe Fontein den Parke Nashonal Arikok, un kaminda ta hiba na e plantahe Prins históriko, ku anteriormente tabata di propiedat di Sr. Mokki Arends,[8] i dos arroyos bisiña, Rooi Prins i Rooi Dwars. E arroyos aki un tempu tabata nutrí palu di koko i palu di fruta. Mientras cu e coconutnan a desaparece, y solamente algun mata di fruta a keda, e vegetacion nativo ta prospera mas densamente cu riba e colinan circundante. 1] Te ku 2023, apesar di plannan inisial, e renobashon i transformashon di e ruinanan di e plantashon Prins den e Prins Center, ku ta presentá proyektonan di demonstrashon riba aktividat agrikultoral di plantashon tempran, no a tuma lugá ainda. E integrashon di e Prins Center den e diseño nobo di Parke Nashonal Arikok ta keda pendiente. Ta konsehábel pa konsiderá pa destahá e importansia históriko di Prins Center su nòmber den e sentro mes. 9] {{Appendix}} ------------------------ {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =59895500|titulo=Pos Chikito}} {{References}} }} == Mira tambe == * [[Lista di luga na Korsou]] {{Commonscat}} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =62603301|titulo=Suffisant (Curaçao)}} {{References}} }} ---------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | variante = a | nomber = Bushiribana | nomber_oficial = | nomber_nativo = | tipo = Bario | pais = {{ABW}} | alias = | lema = | imagen = Gouddelving bij Bushiribana op Aruba, Bestanddeelnr 252-7961.jpg | descripcion = Mina di oro na Bushiribana na Aruba (1947). Na 1946, despues di 30 aña, a cuminsa e mina di oro atrobe pero esaki no a resulta lucrativo. | multi-imagen = <!-- Utilisa plantia {{Multiple image}} --> | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[Paradera]] | zoom = 14 }} '''Bushiribana''' ta un luga den region di [[Paradera]] na kosta nort di [[Aruba]].[1] E ta mihó konosí pa e ruinanan di stempel di oro. == Geologia == Na final di e periodo di Kretáseo, kambionan geológiko signifikante a tuma lugá riba Tera. Piedranan fluido nobo, conoci como e batholith di Aruba, a pusha ariba door di scheurnan den e volcan antiguo, e Formacion di Lava di Aruba. E piedranan aki a forma koredónan i a solidifiká. Un di e tiponan di piedra cu a sali for di esaki ta gabbro. Gabbro tin un koló di antrasit i ta mustra mineralnan briante ora inspekshoná mas di aserka. E ta wòrdu hañá den e área di Matividiri. E tipo di piedra aki a wòrdu usá den konstrukshon di e planta di stèmpel di oro di Bushiribana.[2] Rush di oro Oro laba abou ta konosí komo oro aluvial. E ta laba den forma di stòf di oro, pida di oro, grano di oro i tin bia pida di oro. Despues di e rush di oro Arubano di 1824 pa 1829, den cual a haya oro aluvial, e cantidad eventualmente a baha y e depositonan di oro no a duna mas. Den transkurso di siglo, kompanianan di oro a kuminsá buska e fuente di e oro aki, e venanan di kuarso. Tin bia e adernan aki a surgi i despues a disparsé bou di tera atrobe.[3] Stempel di Oro Durante e periodo di 1872 pa 1915, ora ku oro tabata wòrdu mina riba e isla, dos molina di oro tabata operá.[3] Esakinan tabata e planta di stèmpel di oro di Bushiribana i e planta di smelt di oro di Balashi.[4] Na 1872, Aruba Island Gold Mining Company a construi un smelter y stempel mill di oro na Bushiribana, den curason di e area di mineria di oro cuarzo. Tambe e compania a construi e prome pier den haf di Aruba, yama Waaf di Compania riba Forti Abou, y a traha un caminda di dies kilometer pa transporta e mashinnan. E industria di stèmpel di oro tabata inkluí mashinnan di vapor, mulina di stèmpel, reservorionan di awa dushi i fòrnunan. E fábrika a hasi pèrdida pa binti aña. E oro a wòrdu saka dor di kombin’é ku merkurio, perdiendo mas o ménos mitar di e oro. For di 1897, e montonnan di shushi di Bushiribana a wòrdu retrabá usando e proseso di sianuro ku a wòrdu inventá resientemente, i ta e ora ei so e minamentu di oro a bira algu probechoso. Na 1899 un molina di stèmpel na Balashi a tuma over e trabou.[3] E oro prinsipalmente tabata bini di un di e dos shen venanan di kuarso ku ta karga oro ku a bini na superfisie for di e profundidatnan di Aruba kantu di kosta nort.[3] ---------- == Sero Colorado == On your way to Baby or Roger’s Beach, you’ll pass by the famous Red Anchor at what was once the entrance to the Colony residential community and be greeted with red soiled hills by the coast. This is Sero Colorado. Named after the 30-meter, deep red, limestone hill, Adriaan Laclé “Sero Colorado” translates to “Colored Hill”. Sero Colorado has deep historical ties with the once-thriving phosphate industry in the area. Matter of fact, there are still under- ground shafts and passages deep in Sero Colorado from the time of phosphate mining. In 1958, the re- finery at the time, Lago, adopted this name for the residential section of its employees.<ref>[https://www.cspnv.com/pdf/aruba-today-20241118.pdf Place names in San Nicolas and their origins], Aruba Today (18 di november 2024)</ref> -------- {{Infobox luga den pais | tipo= Isla di rif | variante = a | name = Renaissance Island | alias = Sonesta Island | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 2/2 | caption_align = center | image1 = | caption1 = | image2 = | caption2 = | pais = {{ABW}} | region = [[Santa Cruz]]? }} '''Renaissance Island''' (antes Sonesta Island [1]) ta un isla di rif privá dilanti costa di Aruba na haltura di e pista di aterisahe di [[Aeropuerto Internacional Reina Beatrix]]. Bista general E isla di ref di koral di 16 hektar a wòrdu kumprá pa Sonesta Hotels, i a habri na 1989 komo Isla di Sonesta.[2] Na 1991, Sonesta a wòrdu atkerí pa Ramada Renaissance Hotels, i e isla a wòrdu renobá komo Renaissance Island.[3] E ta un isla priva cu por wordo bishita solamente den dia. E isla di ref alargá ta ofresé playanan blanku, mondinan di mangel i un variedat grandi di parhanan.[1] Tin dos playa: Iguana Beach ta pa famianan, i Flamingo Beach ta pa adulto. Iguana Beach ta haña su nòmber for di e iguanan ku ta biba riba e playa. Flamingo Beach ta e unico luga na Aruba cu tin flamingo cu a wordo introduci. Tur dos espesie di animal tin bia ta bishitá e otro playa tambe.[4][5] Entre 7:00 AM y 7:00 PM un boto ta sali for di e hotel Renaissance Aruba pa e isla di rif. Huespetnan ku no ta di hotèl por biaha pa un pago.[6] Dos avion chikí, un Beechcraft Model 18 i un Convair 400, a wòrdu hundi na kosta pa krea un lugá di buseo. Ta posibel pa pasa anochi den un cabana (hut chikitu) riba e isla.[5] -- == Historia == nl.wiki:E isla di 16 hectar riba rif di Bucuti a ser cumpra pa Sonesta Hotels, y a habri na 1989 como isla Sonesta.<ref>Amigoe, [https://www.delpher.nl/nl/kranten/view?query=sonesta+island&coll=ddd&sortfield=date&page=1&facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Nederlandse+Antillen&identifier=ddd:010642557:mpeg21:a0071&resultsidentifier=ddd:010642557:mpeg21:a0071&rowid=2 Sonesta hotel en Sonesta Island: uniek hotelproject], 14 februari 1989</ref> Na 1991, Ramada Renaissance Hotels a kumpra Sonesta, i e nòmber di e isla a kambia pa Renaissance Island.[ 3] Ta un isla privá cu por wordo bishita solamente den dia. E isla di rif ta un isla largu ku ta ofresé playa blanco, palo di mangrove i un variedat grandi di parhanan. 1] Renaissance-eiland (voorheen Sonesta eiland),[1] is een 16 ha groot koraalrifeiland, officieel bekend als het Bucutirif [2][3] voor de kust bij Oranjestad, Aruba. en grenst aan de Rifeilanden van Oranjestad. Het eiland is particulier bezit en heeft de enige privé-stranden op Aruba.[4] Er zijn twee stranden: Iguana Beach en Flamingo Beach. Een Beechcraft 18 en een Convair 400 zijn allebei bewust ongeveer 50 meter (46 m) uit de kust gezonken om een duikplaats te creëren.[5] Flamingo's zijn te zien op het eiland.[6] Ze zijn echter niet inheems op Aruba.[7] de.wiki:Renaissance Island is een ongeveer 48 hectare groot, particulier gebruikt, smal en ongeveer 3,8 kilometer lang eiland voor de kust van het hoofdeiland Aruba . de.wiki:Renaissance Island ta un isla privá di mas o ménos 48 ektar di largura, estrecho i di mas o ménos 3,8 kilometer largu, na kosta di e isla prinsipal Aruba. {{Appendix}} Renaissance Island (anteriormente Sonesta Island),<ref>{{citeer web|titel=Sonesta Island | url = https://www.tripadvisor.com/ShowTopic-g147247-i144-k845765-Sonesta_Island-Aruba.html | accessdate = 2020-03-04}}</ref> ta un isla di 16 hectare di coral, ofisialmente konosí komo Bucutirif<ref>{{cite web | title =Harbour Map and Navigational Chart. From Netherlands Government chart, 1977 | url = https://www.arubaports.com/main/oranjestad/ |bezochtdatum=15 november 2020}}</ref><ref>{{citeer web | titel=Navigation Waypoints referencing to “Bucuti Island” | url=https://www.aruba-cruisingguide.com/navigation/ |bezochtdatum=15 november 2020}}</ref> for di Oranjestad, Aruba, i ta limita ku e Rifeilanden di Oranjestad. E isla ta privá i tin e úniko playa privá na Aruba.<ref>{{cite web | title =Renaissance Aruba Resort & Casino | url =http://www.fodors.com/world/caribbean/aruba/review-40803.html | accessdate = 2014-08-20}}</ref> Tin dos playa: Iguana Beach i Flamingo Beach. Un Beechcraft 18 i un Convair 400 tur dos a keda sink deliberadamente mas o ménos 50 meter (46 m) for di costa pa crea un lugá di buceo.<ref>{{cite book | last =Huber | first =Joyce | title =Best Dives of Aruba, Bonaire & Curaçao | publisher = Hunter Publishing, Inc | date =2011 | isbn = 9781588437495 }}</ref> Flamingo ta ser mira riba e isla.<ref>{{cite web| last =Suri | first =Charu | title =Where to see Flamingos in Aruba | url =http://www.afar.com/highlights/where-to-see-flamingos-in-aruba | accessdate =2014-08-20}}</ref> Sinembargo, nan no ta nativo di Aruba.<ref>{{cite web|url=https://journalistontherun.com/2017/07/01/everything-you-need-to-know-about-flamingo-island-aruba/|title=Everything You Need To Know About Flamingo Beach Aruba|date=1 July 2017|publisher=}}</ref> == Lokashon y uzo == E isla ta situá mesora banda di e ruta di aterisahe RWY 11 na aeropuerto internashonal Reina Beatrix na sur di e islanan di Oranjestad. E ta comprá dor di e doñonan di un hotel di sinku strea. Riba e dos bahia di awa den forma di un U riba e isla a konstruí un restorant, barnan di playa, un sentro di spa, un kancha di voleibol i fasilidatnan pa deporte di awa i baño. E hóbennan di e hotèl ta wòrdu transportá ku e ferry di e hotèl mes. E awa di awa di e hotel ta ser transportá pa barku pa e WEB kanaal purifikashon na e isla prinsipal pa deskontaminashon. {{Appendix}} * Eduardo en Gerardo de Veer van Meta Corporation, de ontwikkelaars van het Sonesta Hotelproject (de bouw van een 320-kamer hotel in het hart van Oranjestad - Coral Reef Hotel) presenteerden de plannen in 1986 en op 30 oktober 1987 de eerste steen gelegd. * Sonesta island gelegen op het rif tegenover de [[internationale luchthaven Koningin Beatrix]]. * Vanaf de open lobby heeft men niet alleen zicht op dezee, maarook ophetkanaal, van waaruit de gasten met de boot naar het Sonesta Island kunnen vertrekken. Een traject dat slechts tien minuten duurt. Vier boten van 26 voet lang en met een capaciteit voor 29 personen elk, zullen beschikaar zijn voor het transport van de gasten van het hotel, via het kanaal, naar Sonesta Island. Op dit rifeiland, waarop tot een jaar geleden alleen maar mangroveplanten te zien waren, zijn in de afgelopen maanden twee prachtige stranden met hagelwit zand aangelegd. Momenteel worden een restaurant en bar gebouwd, waarna de whirlpools en faciliteiten voor watersporten zullen volgen.<ref>{{citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642557:mpeg21:pdf|titel=Sonesta hotel en Sonesta island: uniek hotelproject|werk=[[Amigoe]]|datum=14 februari 1989|bezochtdatum= }}</ref> en.wiki:see Oranjestad, Aruba The touristically named Renaissance Island (formerly Sonesta Island)<ref>{{cite web | title =Sonesta Island | url = https://www.tripadvisor.com/ShowTopic-g147247-i144-k845765-Sonesta_Island-Aruba.html | accessdate = 2020-03-04}}</ref> is a 40 acres [[cay]] (or barrier reef) island, officially known as the Bucuti Rif<ref>{{cite web | title =Harbour Map and Navigational Chart. From Netherlands Government chart, 1977 | url = https://www.arubaports.com/main/oranjestad/ | accessdate = 2020-03-04}}</ref><ref>{{cite web | title =Navigation Waypoints referencing to “Bucuti Island” | url = https://www.aruba-cruisingguide.com/navigation/ | accessdate = 2020-03-04}}</ref> and it is off the coast near Oranjestad. It is privately owned and has the only private beaches on Aruba.<ref>{{cite web | title =Renaissance Aruba Resort & Casino | url =http://www.fodors.com/world/caribbean/aruba/review-40803.html | accessdate = 2014-08-20}}</ref> There are two beaches: Iguana Beach and Flamingo Beach. A [[Beechcraft Model 18|Beechcraft 18]] and a [[Convair]] 400 were both deliberately sunk about 50 yards offshore to create a diving site.<ref>{{cite book | last =Huber | first =Joyce | title =Best Dives of Aruba, Bonaire & Curaçao | publisher = Hunter Publishing, Inc | date =2011 | isbn = 9781588437495 }}</ref> [[Flamingo]]es can be seen on the island.<ref>{{cite web| last =Suri | first =Charu | title =Where to see Flamingos in Aruba | url =http://www.afar.com/highlights/where-to-see-flamingos-in-aruba | accessdate =2014-08-20}}</ref> However, they are not native to Aruba.<ref>{{cite web|url=https://journalistontherun.com/2017/07/01/everything-you-need-to-know-about-flamingo-island-aruba/|title=Everything You Need To Know About Flamingo Beach Aruba|date=1 July 2017|publisher=}}</ref> Awemainta 30 december 2020|Isla Priva: Di complemento pa atraccion principal|E creacion di un beach priva riba e rifnan dilanti di aeropuerto tabata otro reto grandi pa MetaCorp. E responsabilidad di esaki a cay grandamente riba e schoudernan di Rudolph Richardson na cabes di ATCO. Delft Hydraulic Engineering di Hulanda meticulosamente a diseña e isla artificial. A pone shen y shen di meternan cubico di santo blanco den bargenan cu despues a basha riba e awanan poco hunto di e rif pa crea un plataforma for di unda e backhoe y otro ekipo necesario pa traha e isla, por a para firme riba dje. E isla a habri pareu cu e hotel na 1991. Na 1999, Horcan Lenny, considera como e di dos mas fuerte pa pasa den November, a dal Aruba duro y Sonesta Island a keda den hopi mal estado. Mester a trah’e full di nobo. Despues di un candela chikito un par di aña atras, Renaissance Island ta un di e atractivonan turistico mas grandi di e isla. Conoci mundialmente como e luga pa comparti di un dia di solo y lama hunto cu flamingonan cu ta cana casualmente band’i bo. Fuera di e parhanan aki, e isla tambe ta un santuario pa hopi yuwana. {{Appendix}} --------------------- {{Infobox luga den pais | tipo= Playa | name = Hadicurari | alias = Fisherman's Hut | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 2/2 | caption_align = center | image1 = | caption1 = | image2 = | caption2 = }} | pais = {{ABW}} | region = [[Noord]] | zona = [[Palm Beach]] | zoom = 14 }} '''Hadicurari''' (''Fisherman's Hut'') ta un luga na costa west di Aruba, den e zona di [[Palm Beach]] na haltura di e hotelnan Holiday Inn y Marriott Vacation Club. Aki ta situa un waf di piscado y un parti ta wordo uza como zona pa [[windsurf]]. Hadicurari ta conoci como un sitio pa pisca unda tabatin ranchonan di piscado y un pier chikito. Den ananan 1950 tabata captura aki hopi calco. De vissershaven heeft een steiger met 92 aanlegplaatsen die in de jaren 90 van de vorige eeuw is aangelegd. Hier werd in de jaren 1950 veel calco (''strombus gigas'') gevist. Door de roofbouw is de calco in deze buurt zeer zeldzaam geworden en wordt nu beschermd.<ref>Vivienno Frank. 2019. ''Aruba en een keuze uit haar toponiemen'' pag. 111, ISBN:978-0-359-65900-5</ref> Aki tabata establece Centro di pesca Hadicurari, cu tabata organisa torneonan di pisca pa e piscadonan local.<ref>Vistoernooi Centro Hadicurari. "Amigoe". Curaçao, 09-07-1994, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 15-09-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644198:mpeg21:p005</ref> Awendia e ta fungi como restaurant.? * E pier chikito a wordo reemplasa den ananan 19 90 pa un pier grandi cu 92 luga pa boto * Den e periodo aki a lanta e Centro di pesca Hadicurari y na 2003 a funda Fundacion Centro di Pesca Hadicurari. Fundado tabata Colin Christiaans. * Anualmente ta celebra Dia di Piscado cu ta riba 29 di juni cu iun torneo di pesca. * Den e edificio di Centro di Pisca hadicurari tin un restaurant establece. Centro di Pesca Hadicurari ta percura pa brinda e piscadonan tur ayudo. Considerando cu e centro aki ta practicamente hinca entre e hotelnan grandi y luhoso; Centro di pesca Hadicurari tin cu “negosha” un tiki riba e tradicion di piscado den e centro aki. NOTES In tegenwoordigheid van de ministers Elio Nicolaas, ing. Roland Laclé en minister ing. Eddy Briesen, legde minister Charro Kelly vrijdagmiddag de eerste steen voor de vissershaven bij Hadicurari, ten noorden van het Holiday Inn Hotel. De 92 aanlegplaatsen voor de vissersboten vergt een investering van 1,4 miljoen florin. De bouw geschiedt door Camar nv.Eerste steen vissershaven. "Amigoe". Curaçao, 23-11-1992, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 14-09-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643702:mpeg21:p005 {{Appendix}} [[Category:Luga na Aruba]] --------------- {{Infobox luga den pais | tipo= Isla di rif | variante = a | name = De Palm Island | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 2/2 | caption_align = center | image1 = Sign De Palm Island.jpeg | caption1 = | image2 = | caption2 = | pais = {{ABW}} | region = [[Santa Cruz]]? }} [[File:Sign De Palm Island.jpeg|thumb|Borchi pa yega De Palm Island]] '''De Palm Island''' ta un isla di mas o ménos 10 ektar grandi, habitá, estrecho i di 1,5 kilometer largu for di costa di e isla principal di Aruba, ost di e stat di Pos Chiquito, serka di e aeropuerto internashonal Reina Beatrix. E isla ta un rif di koral ku tin un hotel, un bar i un restorant. E biahe via ferry for di e isla prinsipal ta dura mas o ménos 10 minüt. Riba e isla tin un playa ku tin un guardia i un parke di awa. E isla ta di propiedat di De Palm Tours, e operador di biahe di mas grandi na Aruba, fundá pa Wichie de Palm i kumprá pa Harold Malmberg den añanan 60 di [[siglo 20]].<ref>{{Citeer web|url=http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&task=view&id=24&lang=en|titel=Tourism|taal=en|uitgever=Historia di Aruba|bezochtdatum=1 september 2018|archiefurl=https://web.archive.org/web/20230621061434/http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&task=view&id=24&lang=en|archiefdatum=2023-06-21}}</ref> == Detayenan == E parke di awa tin un atraccion extraordinario. E bishitantenan, ekipá ku un sistema di buelo di kaska bou di awa, por bishitá e mundu tropikal di piská di e isla di koral na pia i tambe tuma imágen bou di awa di un avion Cessna 414 derotá i bou di awa. E Sea Trek helmet system tambe ta posibel pa no-swimmer i personanan ku no tin eksperensia di buelo. {{Appendix}} De Palm island is een ongeveer 10 hectare groot, bewoond, smal en 1,5 kilometer lang eiland voor de kust van het hoofdeiland van [[Aruba]], ten oosten van de stad [[Pos Chiquito]], in de buurt van de [[internationale luchthaven Koningin Beatrix]]. Het eiland is een dood [[koraalrif]] met daarop een hotel, bar en restaurant. De overtocht per ferry vanaf het hoofdeiland duurt ongeveer 10 minuten. Op het eiland is er een bewaakt strand en een [[waterpark]]. Het eiland is eigendom van [[De Palm Tours]], de grootste [[touroperator]] op Aruba, opgericht door [[Witchie de Palm]] en in de jaren zestig van de twintigste eeuw gekocht door [[Harold Malmberg]]<ref>{{Citeer web|url=http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&task=view&id=24&lang=en|titel=Tourism|taal=en|uitgever=Historia di Aruba|bezochtdatum=1 september 2018}}</ref> == Bijzonderheden == Het waterpark heeft een buitengewone attractie. Bezoekers, uitgerust met een onderwaterhelm-duiksysteem, kunnen te voet de tropische vissenwereld van het koraaleiland bezoeken en ook onderwateropnamen maken van een neergehaald en onder water gelegen [[Cessna]] 414-vliegtuig. Het gebruik van het Sea Trek-helmsysteem is ook mogelijk voor niet-zwemmers en personen zonder duikervaring. {{Appendix|1=alles|2= '''Voetnoten''' {{References}} '''Bronnen''' * {{citeer web|url=http://www.visitaruba.com/things-to-do/tours-and-activities/depalm-island/|titel=De Palm Island|bezochtdatum=1 september 2018}} * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=de|titel=Palm Island (Aruba)|oldid=165611524|datum=20170518}} -------------- '''Isla di Oro''' ta parti di e rif di Pos Grandi na costa sur di [[Aruba]], entre [[Pos Chikito]] y [[Savaneta]]. E area ta cay den e [[Parke Marino Aruba]] y ta bou maneho di [[Parke Nacional Arikok| Fundacion Parke Nacional Aruba]] (FPNA).<ref>{{citeer web|url=///C:/Users/l_de_/Downloads/BONERIANO-15-03-2024.pdf|titel=FPNA ta activo den defensa di Isla di Oro|werk=Boneriano|datum=2024-03-15|bezochtdatum=2024-03-23}}</ref> == Historia == Isla di Oro a inicia na aña 1965 ora Adolf (Dochi) Oduber a construi un compleho di recreacion den forma di un barco cu den dje un restaurant, bar y sala di baile, cu el a duna e nomber "Isla di Oro".<ref>{{citeer web|url=citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462564:mpeg21:p006|titel=Opening van Isla di Oro|werk=[[Amigoe]]|datum=1965-03-09|bezochtdatum=2024-03-23}}</ref> E compleho ta situa 150 meter for di e costa na un laguna rondona pa mondi di mangel, pa cua mester a traha un brug y kap un caminda dor di e mangelnan.<ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010470027:mpeg21:p006|titel=Luchtkasteel van Oduber werd restaurant in zee|werk=[[Amigoe]]|datum=1964-08-05|bezochtdatum=2024-03-23}}</ref> E tempo ey e compleho tabata un atraccion turistico popular, unda tabata organisa fiesta, ademas di presentacion y shownan di artistanan conoci. E compleho, cu ta riba tereno erfpacht, a cambia varios biaha di doño-desaroyado y tabata operacional te mas o menos aña 1994 pa despues keda bandona. == Proteccion di naturalesa == Isla di Oro ta ubica den un zona di naturalesa cu un grado halto di balor y di medidanan di proteccion. Banda di ta protegi mediante e decretonan nacional ''Nieuwe aanwijzing domeingronden als natuurreservaat''<ref>[https://www.dcbd.nl/sites/default/files/documents/MinistryofJustice%282020%29_LandsbesluitNieuweAanwijzingDomeingrondenAlsNatuurreservaat.pdf Landsbesluit ''Nieuwe aanwijzing domeingronden als natuurreservaat''] ([[Afkondigingsblad van Aruba|AB]] 2020 no. 67)</ref> y ''Ruimtelijke Ontwikkelingsplan met Voorschriften 2021''<ref>[https://www.dip.aw/wp-content/uploads/2021/08/AB-2021-no.-123.pdf Landsbesluit ''Ruimtelijke Ontwikkelingsplan met Voorschriften 2021''] (AB 2021 no. 123) di 28 juli 2021.</ref>, e isla mes y e lama ta clasifica como "Marine Protected Area" (MPA) mediante decreto nacional.<ref>[https://www.dcbd.nl/sites/default/files/documents/MinistryofJustice%282018%29_LandsbesluitParkeMarinoAruba.pdf ''Landsbesluit Parke Marino Aruba''] (AB 2018 no. 77) di 20 di december 2018</ref> Adicionalmente, e area tin reconocemento internacional como un "Key Biodiversity Area" (KBA) door di Union Internacional pa Concervacion di Naturalesa (IUCN) y desde 2023 como un area RAMSAR (RAMSAR Site no. 2526).<ref>{{citeer web|url=https://www.bondia.com/corte-ta-prohibi-aruba-ocean-villas-pa-cuminsa-of-traha-na-isla-di-oro/|titel=Corte ta prohibi Aruba Ocean Villas pa cuminsa of traha na Isla di Oro|werk=BonDiaAruba|datum=2024-03-18|bezochtdatum=2024-03-23}}</ref> Fuera di esey e mangelnan, tanto e mangel preto (''Avicennia germinans'') como e mangel blanco (''Laguncularia racemosa'') ta especienan di mata protegi pa ley.<ref>[https://docplayer.nl/110238034-2017-no-48-afkondigingsblad-van-aruba-landsbesluit-houdende-algemene-maatregelen-van-14-juli-2017-ter-uitvoering.html ''Landsbesluit bescherming in-heemse flora en fauna''] (AB 1995 no. 2) di 14 di juli 2017</ref> Den curso di tempo a lansa diferente proyecto pa Isla di Oro, entre nan e proyecto di un delfinario, bou e nomber di ''Dolphin Beach'' na comienso di añanan nobenta<ref>{{citeer web|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010645141:mpeg21:p005|titel=Gedegen en objectief onderzoek onontbeerlijk voor Dolphin Beach|werk=[[Amigoe]]|datum=1993-05-15|bezochtdatum=2024-03-23}}</ref>, y e proyecto di ecohotel, ''Zoetry Isla di Oro Aruba'', den decada 2010.<ref>{{citeer web|url=https://archive.org/details/BNA-DIG-BONDIA-2014-10-30/page/n2/mode/1up?q=isla+oro+parke+marino&view=theater|titel=Proyecto Isla di Oro ta bek na su concepto inicial di ecohotel|werk=BonDiaAruba|datum=2014-10-30|bezochtdatum=2024-03-23}}</ref> Ambos proyecto a encontra cu resistencia di e activistanan ambiental y finalmente no a continua pa falta di e permisonan rekeri. {{Appendix}} [[:Category:Aruba]] y cu ta cay bou maneho di Fundacion Parke Nacional Aruba (FPNA). Ademas mangelnan, tanto e mangel preto (''Avicennia germinans'') como e mangel blanco (''Laguncularia racemosa'') ta especie di mata protegi pa ley. y e area tambe ta cay den ‘Natuur Gebied’ Nieuwe aanwijzing domeingronden als natuurreservaat (AB 2020 no. 67) y Ruimtelijke Ontwikkelingsplan met Voorschriften 2021; mientras cu e isla mes y e lama ta cay den Marine Protected Area (MPA) esta Landsbesluit Parke Marino (AB 2018 no. 77) Adicionalmente, e area aki tin reconocemento internacional como un Key Biodiversity Area (KBA) door di IUCN y ultimamente a wordo clasifica como un RAMSAR gebied (RAMSAR Site no. 2526) – dunando e area akinan mas balor ainda y den e caso aki, segun Silva ta expresa a nenga diferente parti di ley pero asina mes e desaroyado a continua cu e trabounan dañino pa naturalesa sin permiso. E mangelnan ta un especie protegi pa ley y e area tambe ta cay den Natuur Gebied’ Nieuwe FPNA ta activo den defensa di Isla di Oro aanwijzing domeingronden als natuurreservaat (AB 2020 no. 67) y Ruimtelijke Ontwikkelingsplan met Voorschriften 2021 (AB 2021 no. 123) mientras cu e isla mes y e lama ta cay den Marine Protected Area (MPA) esta Landsbesluit Parke Marino (AB 2018 no. 77) – haciendo e area aki un grado di proteccion halto. Adicionalmente, e area aki tin reconocemento internacional como un Key Biodiversity Area (KBA) door di IUCN y ultima[1] mente a wordo clasifica como un RAMSAR gebied (RAMSAR Site no. 2526) – dunando e area akinan mas balor ainda.<ref>{{citeer web|url=https://www.bondia.com/corte-ta-prohibi-aruba-ocean-villas-pa-cuminsa-of-traha-na-isla-di-oro/|titel=Corte ta prohibi Aruba Ocean Villas pa cuminsa of traha na Isla di Oro|werk=BonDiaAruba|datum=2024-03-18|bezochtdatum=2024-03-23}}</ref> Na november di aña pasa 2023 e area aki a cuminsa forma parti di Convenio di Ramsar Area bao e parti di Costa Zuid e cual ta un di e areanan cu mas biodiversidad, status di Ramsar tin como meta pa proteha e areanan aki sin interveni cu actividadnan economico, enfatisando reduccion di daño y restauracion di naturalesa den caso di daño cu ta inevitabel. Isla di Oro ta un área di mangrove amplio na Aruba, kaminda diferente ekosistema ta reuní. E lugá di buelo ku e mesun nòmber ta konsistí di un banda di playa grandi ku un rif similar na esun di e lugá di buelo Mangel Halto. E tipo di koral mas comun riba e rif aki ta e koral di cerebro, di strea y di placa. Lobster di koral, snapper, piská trompeta i piská angel ta habitantenan regular. Isla di Oro ta nifiká isla di oro.<ref>{{citeer web|url=https://www.duikersgids.nl/en/isla-di-oro|titel=Isla di Oro|werk=duikersgids.nl|datum= |bezochtdatum=2024-03-23}}</ref> Isla di Oro no ta solamente un kolekshon úniko di ekosistema, sino tambe un isla di fiesta ku un restorant abandoná ku a wòrdu traha den forma di un boto. Bo por yega na e lugá despues di un caminata bastante largu dor di e área. Ta rekomendá un buelo di boto. NOTES FUNDACION Parke Nacional Aruba ta na altura di actividadnan cu ta tumando luga riba Isla di Oro y ta activamente haciendo tur cos posibel den e organisacion su capacidad legal pa pone un stop n’e actividadnan cu ta tumando luga. Isla di Oro ta un area cu ta cay bou di maneho di Fundacion Parke Nacional Aruba.<ref>[file:///C:/Users/l_de_/Downloads/BONERIANO-15-03-2024.pdf FPNA ta activo den defensa di Isla di Oro], Boneriano (15 di maart 2024)</ref> E mangelnan ta un especie protegi pa ley y e area tambe ta cay den Natuur Gebied’ Nieuwe FPNA ta activo den defensa di Isla di Oro aanwijzing domeingronden als natuurreservaat (AB 2020 no. 67) y Ruimtelijke Ontwikkelingsplan met Voorschriften 2021 (AB 2021 no. 123) mientras cu e isla mes y e lama ta cay den Marine Protected Area (MPA) esta Landsbesluit Parke Marino (AB 2018 no. 77) – haciendo e area aki un grado di proteccion halto. Adicionalmente, e area aki tin reconocemento internacional como un Key Biodiversity Area (KBA) door di IUCN y ultima[1] mente a wordo clasifica como un RAMSAR gebied (RAMSAR Site no. 2526) – dunando e area akinan mas balor ainda. Fundacion Parke Nacional Aruba ta comprometi na e proteccion di e area importante aki – e unico area na Aruba unda ainda nos ta wak e ‘Poder di 3’ conecta na otro sanamente, esta e mangelnan, yerbe di lama y e rifnan di coral – 3 diferente sistema ecologico crucial cu hunto ta prove un variedad di beneficio pa e ser humano y Aruba su medio ambiente. Dialuna 11 di Maart 2024 bestuur di FPNA a ser alerta di actividadnan cu ta pasando y inmediatamente a bay den accion pa manda un Proforma Bezwaarschrift. Informacion cu FPNA a ricibi ta cu no tin un aanlegvergunning y cu esey ta evaluando pasonan legal. Ta di hopi tempo caba FPNA tin wowo extra riba e area di Isla di Oro y den augustus di 2023 a bin haya sa cu Isla di Oro a ser cumpra y asina a manda un carta oficial dia 28 di augustus pa DIP indicando cu no lo duna permiso pa ningun desaroyo riba Isla di Oro. Den november 2023, FPNA a wordo contacta door di J.O.B. Holding & Management y a ser invita pa bay un meeting pa compronde kico ta e intencion cu Isla di Oro. Dia 4 di januari 2024, FPNA a responde na J.O.B. Holding & Management cu un carta unda cu a indica cu no ta bay di acuerdo cu ningun desaroyo pa Isla di Oro. Siguientemente dia 18 di januari 2024 J.O.B. Holding & Management a invita FPNA conhuntamente cu otro organisacionnan local pa un stakeholder engagement session unda cu nan a informa cu nan lo ta haciendo diferente trabounan riba Isla di Oro y no a presenta un plan concreto cu por ser revisa. No obstante e posicion di FPNA no a cambia. FPNA no lo sostene ningun plan di desaroyo den e area aki Isla di Oro is a vast wetland mangrove area on Aruba where different ecosystems meet. The dive site of the same name consists of a vast shallow sand strip with a reef similar to that of the Mangel Halto dive site. Common types of coral on this reef are brain, star and plate coral. Coral lobsters, snappers, trumpet fish and angelfish are regular inhabitants. Isla di Oro means island of gold.<ref>https://www.duikersgids.nl/en/isla-di-oro</ref> Particulars Isla di Oro is not only a unique collection of ecosystems but also a former party island with an abandoned restaurant built in the shape of a boat. You can reach the location after a fairly long walk through the area. A boat dive is recommendable. ----- Fundacion Savaneta Aruba a nota di e discucion andando riba red social rond di Isla di Oro. E pregunta esencial den esaki ta cu si por papia di destruccion of limpiesa. Fundacion ta observa y ta na altura cu actualmente ta tumando luga un limpiesa di material di e ruina cu a keda atras eynan esta tubo y frusto den awa y hopi desperdicio di palo, etc. No tin ningun acto di corta mangroves ni otro mata pues aki nos tin cu papia di un clean up y no destruccion. Si Parke Arikok kier “claim” e luga, anto e pregunta ta dicon Parke nunca a hacie limpi y no a pone borchi cu e ta pertenece na Parke anto. Antes e doño di Isla di Oro tabata famia Oduber y despues un otro doño a tuma over te cu awe a keda na ruina unda un doño nobo local a cumpr’e via un acto notarial, pues no a hay’e regala. Semper Isla di Oro tabatin su permiso pa Restaurant y NightClub pues esey no ta nada nobo den su desaroyo.<ref>https://24ora.com/fundacion-savaneta-ta-aclaria-a-haci-isla-di-oro-limpi-y-nada-mas/ (17 di maart 2024)</ref> --- Fundacion Parke Nacional Aruba (FPNA) a cuminsa un caso contra pais Aruba y contra desaroyador di Isla di Oro, Osyth Henriquez, pa stop e di haci cualkier trabou di limpiesa riba su tereno. Hues a prohibi Henriquez pa desaroya of hasta pa haci limpiesa riba su tereno na Isla di Oro. FPNA a demanda Pais Aruba tambe pa prohibi Gobierno di duna permiso. Abogado mr. Anthony Ruiz a defende Osyth Henriquez, mientras cu abogado mr. Zuhaila Marchena a defende FPNA. Den su veredicto, mesora, hues a indica na FPNA cu como nan tin e maneho di e area, cu FPNA y e doño di Isla di Oro mester sinta na mesa y sali di e problema. Ta trata aki na un tereno cu e doño tin den erfpacht. E area ta bou maneho di FPNA como un area protehi. Den areanan protehi en general por restablece un edificio na estado original, den consulta cu FPNA. Osyth Henriquez ta propietario di Ocean Villas na Savaneta. Ey tambe e tin cu atende cu reto di FPNA, Gobierno mes y di bisiña, cu no necesariamente ta di acuerdo cu su vision pa desaroya bungalows eynan. Awo cu e kier desaroya Isla di Oro, atrobe e ta hay’e stroba y mester defende su plan y vision den corte. Ta parce cu e reto lo no ta e isla mes, sino mas bien e vecindario cu si ta protegi como un area di naturalesa.<ref>https://24ora.com/hues-a-ordena-osyth-henriquez-pa-para-trabou-riba-isla-di-oro/ (17 di mart 2024)</ref> * <ref>https://antilliaansdagblad.com/aruba/29167-blijf-van-isla-di-oro-af 13 maart 2024</ref> {{Appendix}} isla di oro is pas ontstaan in begin jaren zeventig van de vorige eeuw. Het is een stukje rif ten zuiswesten van Pos Grandi waarop Adolf R. Oduber een recreatiecomplex had gebouwd in de vorm van een schip met daarin een restaurant, bat en danszaal. Vivienno Frank isla di oro a surgi te na komienso di añanan setenta di siglo pasá. E ta un parti di e rif na sur-oeste di Pos Grandi na unda Adolf R. Oduber a konstruí un kompleho di rekreacion den forma di un barku ku den dje un restorant, bat i sala di baile. '''Isla di Oro''' ta un isla di coral na costa sur di Aruba, entre [[Pos Chikito]] y [[Savaneta]]. E area ta cay den e Parke Marino Aruba y ta bou maneho di FPNA. Het is gelegen 150 meter uit de kust op de rif van Pos Grandi. Er moest een weg door de mangrovenbos worden gehakt om bij het eiland te komen.<ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010470027:mpeg21:p006|titel=Luchtkasteel van Oduber werd restaurant in zee|werk=[[Amigoe]]|datum=1964-08-05|bezochtdatum=2024-03-23}}</ref> Gelegen aan een lagoen omringd door mangrovebossen. Er voden optredens en shows vor bekende artiesten plaats en werden feesten gehouden. Isla di oro was in de jaren op de startplaats voor natuurwandelingen van Stimaruba. * Na ana 1965 Adolfo (Dochi) Oduber a habri riba e isla un restaurant ISla di ORo construi den forma di un barco como atraccion turistico y despues amplia cu cocktail lounge y sala di baile. Apertura oficial dia 13 di maart 1965.<ref>Opening van Isla di Oro. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 09-03-1965, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 21-03-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462564:mpeg21:p006</ref> Despues di un aña a traha un brug pa yega na costa. Na 1975 el a cambia man pa Joe Procter, kende e sigui desaroya e luga. * in 1989? beheert-eigenaar door Lucy en jose Brazao Mendez. El a opera te 1994. * verschillende projecten, waaronder het dolfinarium project (1993?)onder de naam Dolphin Beach, voor de doorontwikkeling van Isla di Oro hebben vanaf 1990 gestuit op verzet van milieu-activisten.<ref>Gedegen en objectief onderzoek onontbeerlijk voor Dolphin Beach. "Amigoe". Curaçao, 15-05-1993, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 21-03-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010645141:mpeg21:p005</ref> Dolfinarium ging niet door wegens uitblijven van de nodige vergunningen. 6n7c57r5wv08zveocq8apphmij0yko5 192390 192388 2026-05-31T21:19:22Z Caribiana 8320 192390 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ {{ABW}} caya nombra pa hende: Caya Dick Cooper - Caya Jose Geerman - Caya Charlie Brouns Sr. - Caya Y.A. (Lord Boxoe) Illidge - Caya Pio Coffie - Caya Enrique Vorst - Sylvia A. Godettstraat - Caya Captain R. Rodger - Caya Lolita E. Euson - Caya Federico Maduro (Balashi) - Caya Juan Werlemen (Cashero) - Caya Juancho Kock (ex-Karawarastraat na Dakota) - Avenida Milio Croes (ex-Fergusonstraat) - Caya Dr. J.R. (Coco) Arends (Sero Blanco) - Bario Dr. Dussenbroek - Caya Ing. Roland H. Lacle - Caya Rufo Wever (Klip/Mon Plaisir) * pending: [[Parkietenbos]] - [[Cunucu Arikok]] - [[Blackstone Beach]] (full review needed) - [[Bushiribana]] - [[Renaissance Island]] - [[Hadicurari]] - [[Zeewijk]] - [[Sero Plat]] - [[Guadirikiri]] - [[Cueba di Fontein]] - [[Cueba di Huliba]] - [[De Palm Island]] - [[Isla di Oro]] - [[Eagle]] (bario) - [[Arashi]] - [[Plantashi Prins]] - [[Boca Prins]] - [[Dos Playa]] * bario di San Nicolas: [[Lagoville]] - Kustbatterij - [[Rooi Congo]] - [[Pedro Mosa]] - [[Esso Heights]] *uitbreiding [[Tanki Flip]] zie de.wiki - zie en.wiki voor [[Mangel Halto]] - [[Ayo]] - [[Catiri]] - [[Alto Vista]] * Roberto G. Croes, [https://designrr.page/?id=499490&token=3435984651&type=FP&h=5688&fbclid=IwY2xjawSD5lhleHRuA2FlbQIxMABicmlkETFoNVhmY1g2T1NuSml5cFhWc3J0YwZhcHBfaWQQMjIyMDM5MTc4ODIwMDg5MgABHlKyG1hj55NGijsU4jWBM9buhkFVlBqvV5G5EPkBOXLazF4nFZ-4bTq-kTSR_aem_r4VExioZnv6pqBz0zQl6Eg Origen di nombernan di bario y sitio na Aruba] ------------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais| variante= a | tipo = Caya | nomber = Caya Jose Geerman | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 2 | caption_align = center | image1 = | caption1 = | image2 = | caption2 = | footer = | footer_align = center }} | area = | poblacion = 2.282 | censo = 2020 | densidad = | pais = {{ABW}} | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[Regionnan di Aruba|San Nicolas Noord]] | tipo_subdivision_adm = Zona | subdivision_adm = | zoom = 13 }} '''Caya Jose Geerman''' ta un caya na [[Aruba]], situa den e bario di [[Rooi Congo]] na e parti nort di [[San Nicolas]]. E caya tabata anteriormente yamá Congoweg, pero komo parti di un programa gubernamental pa nombra cayanan segun figura historico lokal, e caya a haña su nomber aktual na 1995. E ta honra Jose Geerman (1917-1977), un politico, escritor y defensor social Arubiano.<ref>{{citeer web|titel=Congoweg wordt Caya José Geerman|werk=[[Amigoe]]|datum=1995-09-07|via=Delpher.nl| bezochtdatum=2026-05-31|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644937:mpeg21:p007}}</ref> ==Trayecto y importansia== Caya Jose Geerman ta pasa door di e zona di Rooi Congo den e region di San Nicolas-Noord i ta sirbi como un di e rutanan principal pa trafico local. E ta conecta e parti noordoost di San Nicolas, cu ta inclui e barionan di [[Rooi Hundo]], [[Rooi Congo]], [[Standardville]] y [[Kustbatterij]], cu otro areanan residencial manera Brasil y ta duna acceso na varios caya secundario. ==Historia== Den añanan 1960, e area rond di Caya Jose Geerman a pasa den un periodo di desaroyo urbano rapido. Durante e tempo aki, varios proyecto di construccion a tuma luga, incluyendo scol y bario residencial nobo. ---------------- Na 1995, e caya a wordu oficialmente renombrá for di Congoweg pa Caya Jose Geerman. E cambio di nòmber tabata parti di un proseso mas amplio di renombramentu di cayanan na Aruba pa honra figuronan lokal despues di introdukshon di Status Aparte. Desaroyo i infrastruktura Durante e mitar di siglo 20, e caya a wordu renobá i mehorá, inkluyendo asfaltamentu i konstrukshon di trottoir. E área tambe a mira establecimiento di institushonnan importante, manera skolnan di enseñansa profesional i edifisionan relijioso. == Mira tambe == San Nicolas Rooi Congo Brasil (Aruba) {{Imagen anota |image=BNADIGWERBATAARUBA 0009.jpg |image-width=2000 |image-left= -360 |image-top=-575 |width=270 |height=270 |float=left |annotations=<!-- bashi of no, e parameter aki mester ta inclui--> |caption=Mapa di Werbata ta menciona Rooi Congo (1912). }} == Localisacion y infrastructura == {{Appendix}} [[Kategoria:Luga na Aruba]] ----------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais| variante= a | tipo = Bario | nomber = De Bruynewijk | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 2 | caption_align = center | image1 = Welcome to the Coastal Battery!.jpg | caption1 = | image2 = Cannon tracks at Coastal Battery, Aruba.jpg | caption2 = | footer = Ruinanan di kustbatterij | footer_align = center }} | area = | poblacion = 1.745 | censo = 2020 | densidad = | pais = {{ABW}} | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[Regionnan di Aruba|Savaneta]] | tipo_subdivision_adm = Zona | subdivision_adm = De Bruynewijk | zoom = 13 }} '''Kustbatterij''' ta un zona ku ta forma parti di Juwana Morto na Aruba, den region di San Nicolas Noord. Na 1 di yanüari 2020, e área tabatin un poblashon di 1.188 habitante, di cual 555 muhe i 633 hòmber. Den e zona ta lokalisa e monumento di guera di Kustbatterij. Historia E zona di Kustbatterij a ricibi su nomber durante World War II, ora a konstrui un bateria kostal riba un elevashon den augustus 1940. E lokashon tabata strategiko, siendo un di e puntonan mas haltu den e parti pariba di e isla, ku bista riba e refineria di Lago Oil and Transport Company i riba kosta. E instalashon militar tabata tin komo meta pa defendé e refineria, ku tabata di gran importansia pa e Aliadonan pa motibu di produccion di combustibel di aviashon. Pa e motibu ey, Aruba a bira un meta potensial pa atakenan di submarinonan aleman. E instalashon militar tabata tin komo meta pa defendé e refineria, ku tabata di gran importansia pa e Aliadonan pa motibu di produccion di combustibel di aviashon. Pa e motibu ey, Aruba a bira un meta potensial pa atakenan di submarinonan aleman. E kompleks tabata konsistí di tres posishon di kanon, un puesto di mando i varios edifisionan pa alojamento di soldaatnan. Tambe tabatin fasilidatnan manera un reservorio di awa. Kada posishon di arma tabata monta riba un fundeshi di beton i staal i prepará pa kanonnan ku por a kubri un gran distansia, inkluyendo parti di e isla mes. E bateria nunka no a wòrdu usa den combate, ni sikiera durante e atake di submarinonan aleman riba San Nicolas den febrüari 1942. Na 24 di oktober 1942, Prince Bernhard of the Netherlands a hasi un bishita oficial na e kustbatterij. Despues di guera, e instalashon militar a wòrdu abandoná i e área a wòrdu limpiá parcialmente. Restonan di bunker i posishonnan di arma a keda presente i posteriormente a wòrdu protehá komo patrimonio historiko. Awe, e lugá ta rekonosí komo un monumento di guera (ID 04-003) i ta wòrdu maneha pa Monumentenfonds Aruba. == Descripcion == Kustbatterij ta un zona principalmente residensial, ku desaroyo urbano rond di e sitio historiko. Den e área tin varios caya i bario chikí. E kaminda prinsipal den e zona ta Diamantbergweg, ku ta konektá Juwana Morto ku Rooi Hundo. Otro cayanan inkluí Weg Kustbatterij, Kleine Bergweg i Grote Bergweg. Den Weg Kustbatterij ta situa Colegio Nigel Matthew. Barionan den cercania ta Standardville i Rooi Hundo. == Literatura == * [[Johan Hartog|Hartog, Johan]], [https://archive.org/details/BNA-DIG-HARTOG-KUSTBATTERIJ/page/n4/mode/1up Juwana Morto Kustbatterij Aruba], De Walburg Pers (1987) {{Appendix}} [[:Kategoria:Luga na Aruba]] ----------- '''Kustbatterij''' ta un zona cu ta forma parti di [[Juwana Morto]] na Aruba, den [[Regionnan di Aruba|region di San Nicolas Noord]]. Dia 1 di januari 2020, e area aki tabatin un poblacion di 1.188 habitante, dividi entre 555 muhe y 633 homber. Den e zona ta localisa un monumento di guera. == Historia == E zona di Kustbatterij a ricibi su nomber durante e [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]] ora a construi un kustbatterij riba un elevacion na augustus 1940. Op Juana Morto, het hoogste punt van het oostelijk deel van het eiland, werd een kustbatterij gebouwd met uitzicht over de raffinaderij en over de Noord- en Westkust. * De kustbatterij is een erkend oorlogsmonument (ID 04-003). Cañonnan pisa tabata staciona aki pa defende e refineria di Lago. Despues di guera, e área a wòrdu limpia, lagando atras e luganan di arma y bunkernan, ku awor a wòrdu deklará un monumento protehá. * Op 24 october 1942 bracht Prins Bernhard een bezichtigingsbezoek aan de kustbatterij.<ref>Naar Aruba.. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 22-10-1942, p. 2. Geraadpleegd op Delpher op 28-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987278:mpeg21:p002</ref> * het bouwen van een onderofficiersverblijf bij de kustbatterij op Aruba<ref>Advertentie Aanbesteding. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 01-03-1944, p. 2. Geraadpleegd op Delpher op 28-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010403042:mpeg21:p002</ref> * Aan de N.V. Bouwmaatschappij Aruba is de gunning verleend van de bouw van een betonnen waterreservoir op St. Nicolaas nabij de kustbatterij.<ref>ARUBA AANBESTEDING.. "Amigoe di Curacao". Willemstad, 24-11-1948. Geraadpleegd op Delpher op 28-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000210652:mpeg21:p002</ref> * Op 17 mei 1940 werd proefgeschoten, in augustus 1940 kwam de kustbatterij Juwana Morto gereed voor direct vuur, in augustus 1941 ook voor nachtelijke actie. De Kustbatterij van Juwana Morto is nimmer in actie geweest, ook niet bij de directe aanval van de Duitsers op de raffinaderij in de nacht van 15 op 16 februari 1942, toen enige tankschepen verloren gingen.<ref>{{citeer web|auteur= [[Johan Hartog]]| titel=Batterijen beschermden de eilanden gedurende Tweede Wereldoorlog|werk=[[Amigoe]]|datum=1990-08-25|bezochtdatum=2026-05-28|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010641593:mpeg21:p020}}</ref> Kada un di e tres posishonnan di arma tabata para riba fundeshi di staal i beton. Kada un tabata montá pa un kañon di kaliber 19.2 ku por a drai 360 grado, ku un alkanse di 18.5 kilometer. Oranjestad y su haf tabata den alcance tambe. E cañonnan a haya e nombernan Betsy, Jopie y Beppie door di e soldaatnan, miembronan di Ehercito Boluntario Aruba. E bateria kostal di Juwana Morto nunka no a tira un tiru pa defendé e área, ni sikiera ora ku haf di San Nicolas i Refineria di Lago a wòrdu ataká pa un U-boat aleman na febrüari di 1942. Tankeronan di lago a wòrdu sendé na kandela, kousando huma i kandela pa stroba e bista for di e puesto di mando.<ref>[https://monumentenfondsaruba.org/juwana-morto-coastal-battery-1940/ Juwana Morto Coastal Battery * 1940], [[Monumentenfonds Aruba|SMFA]]</ref> hartog: Mken koos deze plaats vanwege het uitzicht naar twee zijden. En ook als besefte men dat de munitiemagazijnen e.d. in de rotsgrond uitgehouwen moesten worden, de kustbatterij zelf kon men bovengronds bouwen, want van zee u8it viel de kustbatterij toch in het niet bij de van zee uit royaal zichtbare raffinaderij. De batterij lag hoog zodat men over de schoorstenen van de raffinaderij heen kon schieten. Het complex op Aruba, gebouwd in 1940, bestond uit 3 geschutsopstellingen, een commandopost en enkele gebouwen voor onderdak van de kleine 100 mensen die er gelegerd waren. Ook waterreservoir. Een interessant stukje militair erfgoed van Aruba. Aruba speelde een cruciale rol in de Tweede Wereldoorlog vanwege de aanwezigheid van de Lago Raffinaderij, waar de kerosine voor de geallieerden werd geproduceerd. E kustbatterij a wordo construi na augustus 1940. E instalacion militar su obhetivo strategico tabata pa proteha e refineria di petroleo di Lago na San Nicolas cu tabata existi e tempo ey contra atakenan di Alemania durante Segunda Guera Mundial. importancia strategico: debi na e produccion halto di combustibel di aviacion pa e Aliadonan, e refineria di Lago tabata di vital importancia durante Segunda Guera Mundial. Komo resultado, e isla a bira un meta prinsipal pa U-boatnan Aleman. Lugá: E kustbatterij tabata situá riba e punto stratégikamente mas haltu di e parti ost di e isla, den cercania di San Nicolas. Esaki a ofresé un bista perfekto di e refineria i lama. Diseño: E liña defensivo tabata konsistí di un bunker di puesto di mando (commandopostbunker) i tres lugá di arma posishoná espasiá (geschutsemplacementen) cu un distancia di mas o ménos 50 meter for di otro. Restonan: E ruinanan di e post di comando y e cambernan di arma (geschutskamers) ainda por wordo haya awe rond di Weg Kustbatterij na San Nicolas y ta wordo maneha pa [[Monumentenfonds Aruba]]. == Descripcion == Den e zona di Kustbatterij, rond di e ruinanan militar, tin varios caya cu casnan residencial. E area ta wordo cruza pa un caya largo Diamantbergweg, cu ta conecta Juwana Morto cu Rooi Hundo. Otro cayanan conoci ta: Weg Kustbatterij, Kustbatterij, Kleine Bergweg y Grote Bergweg. Na Weg Kustbatterij ta situa un scol secundario, Colegio Nigel Matthew. Barionan den cercania ta: [[Standardville]] y Rooi Hundo. == Literatura == * [[Johan Hartog|Hartog, Johan]], [https://archive.org/details/BNA-DIG-HARTOG-KUSTBATTERIJ/page/n4/mode/1up Juwana Morto Kustbatterij Aruba], De Walburg Pers (1987) {{Appendix}} [[:Kategoria:Luga na Aruba]] ---------------- Kustbatterij (monumento) E Kustbatterij di Juwana Morto ta un monumento di guera situá na Aruba, den e área di Juwana Morto, serka San Nicolas. E ta un resto di un instalashon militar ku a wòrdu konstrui durante Segunda Guera Mundial pa defendé e refineria di petroleo di Lago. E sitio ta oficialmente rekonosí komo monumento di guera (ID 04-003) i ta wòrdu protehá komo parti di patrimonio historiko di Aruba. == Historia == E bateria di artileria a wordo construi na augustus 1940, riba un elevacion strategico den e parti pariba di e isla. E localisacion a wordo skohe pa su bista amplio riba e refineria Lago na [[San Nicolas]] y riba lama, ku tabata di importansia vital pa e Aliadonan durante Segunda Guera Mundial. E refineria di Lago tabata produci gran kantidat di combustibel di aviashon, loke a haci Aruba un punto strategiko i un posible meta pa atakenan di submarinonan aleman. Na 17 di mei 1940, a hasi prueba di tiramentu ku e kanonnan. Na augustus 1940, e bateria tabata kla pa uso den operashonnan di dia, i na augustus 1941 tambe pa operashonnan di anochi. Na 24 di oktober 1942, Prins Bernhard di Hulanda a bishitá e kustbatterij komo parti di un bishita oficial na e isla. A pesar di su importansia militar, e kustbatterij nunka no a wòrdu usa den combate, ni sikiera durante e atake di submarinonan aleman riba e refineria i haf di San Nicolas den febrüari 1942. == Descripcion == E kompleks militar tabata konsistí di: Tres posishon di kanon (geschutsopstellingen) Un bunker di puesto di mando Edifisionan pa alojamento di aproximadamente 100 soldaat Un reservorio di awa i otro fasilidatnan di sosten Kada posishon di arma tabata konstrui riba un fundeshi di beton i staal. E kanonnan tabata di kaliber 19.2 cm, ku por a bira 360 grado i tabatin un alkanse di mas o ménos 18,5 kilometer. Segun testimonio di soldaatnan, e tres kanon a ricibi nòmber informal: Betsy, Jopie i Beppie. E diseño di e bateria a tene kuenta ku e topografia di e terreno. E kanonnan tabata situá asina ku nan por tira por encima di e refineria, aprovechando e alturanan natural di e área. == Despues di guera y estado actual == Despues di 1945, e instalashon militar a wòrdu abandoná. Parti di e área a wòrdu limpiá, pero e strukturanan prinsipal, manera bunker i fundashonnan di kanon, a keda presente. Awendia, e restonan di e kustbatterij ainda por wòrdu mira den e paisahe rond di Weg Kustbatterij. E sitio ta wòrdu maneha i protehá komo patrimonio cultural, i ta forma un testimonio importante di e papel di Aruba durante Segunda Guera Mundial. E monumento ta un di e pokonan strukturanan militar di e periodo aki cu a sobrebibí na e isla. ---------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | variante= a | tipo = Region | nomber = San Nicolas-Noord | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 1/2 | caption_align = center | image1 = Aruba-Regionen.png | caption1 = San Nicolas Noord ta region 7 | image2 = | caption2 = | image3 = | caption3 = }} | area = | poblacion = | censo = 2020 | densidad = | descripcion = | pais = {{ABW}} | zoom = 13 }} '''San Nicolas-Noord''', oficialmente Sint Nicolaas Noord, ta un di e ocho [[Regionnan di Aruba|region]] den cua e [[isla]] di [[Aruba]] ta dividi administrativamente.<ref>{{Citeer web|url=https://cbs.aw/wp/index.php/2020/12/03/gac-geographical-address-classification-2019/|titel=GAC (Geographical Address Classification) 2019 and 2020|bezochtdatum=2025-03-03|datum=2019-06-27|werk=cbs.aw}}</ref> Hunto cu [[San Nicolas Zuid]] e ta constitui e region di San Nicolas, miho conoci como [[pariba di brug]]. E region tin un area di .... [[kilometer kuadrá|km²]] y un poblacion di 9.940 habitante dia prome di januari 2020. E region tin un poblashon di 9.940 (1 di yanüari 2020), loke ta representá 9.2% di e poblashon total di e pais. Muhé Hòmber 4760 5180 == Geografia == E region ta situá den e zona zuidoost di Aruba (region 7 riba mapa), pazuid di ... (region 1), pabou di [[Paradera]] (region 4) y panort di Oranjestad Oost (region 3). San Nicolas-Noord tin e siguiente barionan:<ref>[https://cbs.aw/wp/wp-content/uploads/2024/05/GAC_Officiele-publicatie_2024.pdf Strefy]</ref> * [[Brazil]] * Rooi Congo * Watapana Gezaag * [[Standardville]]/[[Rooi Hundo]] * Kust * [[Juwana Morto]] * San Nicolas-Noord otro {{Appendix}} [[Category:Luga na Aruba]] ------------------ {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais| variante= a | tipo = Region | nomber = San Nicolas-Zuid | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 1/2 | caption_align = center | image1 = Aruba-Regionen.png | caption1 = San Nicolas Zuid ta region 8 | image2 = | caption2 = | image3 = | caption3 = }} | area = | poblacion = | censo = 2020 | densidad = | descripcion = | pais = {{ABW}} | zoom = 13 }} '''San Nicolas-Zuid''', oficialmente Sint Nicolaas Noord, ta un di e ocho [[Regionnan di Aruba|region]] den cua e [[isla]] di [[Aruba]] ta dividi administrativamente.<ref>{{Citeer web|url=https://cbs.aw/wp/index.php/2020/12/03/gac-geographical-address-classification-2019/|titel=GAC (Geographical Address Classification) 2019 and 2020|bezochtdatum=2025-03-03|datum=2019-06-27|werk=cbs.aw}}</ref> Hunto cu [[San Nicolas Noord]] e ta constitui e region di San Nicolas, miho conoci como [[pariba di brug]]. E region tin un area di .... [[kilometer kuadrá|km²]] y un poblacion di 4.235 habitante dia prome di januari 2020. Sint Nicolaas-Zuid ta un di e ocho regionnan den e parti pariba di e pais autonomo di Aruba, cu ta pertenece na Hulanda, na Sur America. Riba promé di yanüari 2020, e region tabatin 4.235 habitante. Pa loke ta trata poblashon, e ta e region di mas chikitu den e pais. == Geografia == E region ta situá den e zona zuidoost di Aruba (region 7 riba mapa), pazuid di ... (region 1), pabou di [[Paradera]] (region 4) y panort di Oranjestad Oost (region 3). San Nicolas-Zuid tin e siguiente barionan:<ref>[https://cbs.aw/wp/wp-content/uploads/2024/05/GAC_Officiele-publicatie_2024.pdf Strefy]</ref> * [[Zeewijk]] * Pastoor Hendriksstraat * Van de Veen Zeppenfeldstraat * [[The Village]] * Essoville * [[Lago Heights]]/Esso Heights * [[Seroe Colorado]] * San Nicolas-Zuid otro Demografia E region tin un poblashon di 4.235 (1 di yanüari 2020), loke ta representá 3.9% di e poblashon total di e pais. Muhé Hòmber 1943 2292 {{Appendix}} [[Category:Luga na Aruba]] --------------- {{Databox}} '''Nomber di caya na Aruba''' ta refleha e historia, cultura y desaroyo social di e isla. Nan ta deriva for di un amplio scala di fuente, incluyendo historia local, [[geografia]], flora y fauna, [[literatura]], ciencia, [[religion]] y politica. Di e manera aki, nombernan di caya ta forma un parti importante di e herencia inmaterial di [[Aruba]]. Un nomber di caya ta un denominacion oficial pa espacio publico, manera caya, avenida, boulevard of plaza. E estudio di nomber di luga ta parti di e disciplina di toponimia. Den practica, nomber di caya ta sirbi como base pa adres y pa sistema di distribucion di post. Na Aruba, adres formal ta consisti di un nomber di caya hunto cu un number di e kavel, sin uzo di un sistema di codigo postal. ==Historia== E sistema di nomber di caya na Aruba a desaroyá gradualmente den [[siglo 19|siglo diesnuebe]] y [[siglo 20|binti]], paralelo cu urbanisacion di [[Oranjestad (Aruba)|Oranjestad]] i otro luganan riba e isla. Den e prome fase, hopi caya tabata sin nomber oficial of tabata conoci pa descripcionnan local. Influencia di gobernacion colonial Hulandes a introduci un sistema mas formal di registracion y nombramento. Un ehempel tempran ta e comision di nomber di caya na [[Willemstad]], [[Kòrsou|Corsou]], estableci na 1866, cu a sirbi como modelo pa Aruba.[1] Memey di siglo binti, despues di [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]], a surgi un consenshi pa uza nombernan cu mas relevancia local, reflehando un fortalecemento di identidad Arubano.<ref>{{citeer web|titel=Aruba Straatnamen|werk=[[Amigoe]]|datum=1950-12-05|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2026-04-29|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987772:mpeg21:p003}}</ref> == Dunamento di nomber == Na Aruba, e dunamento oficial di nomber na caya ta wordo realisa door di e minister responsabel pa Asuntonan General, riba recomendacion di Comision di Nomber di Caya. E comision consultivo aki ta inclui representante di instancianan manera [[Cuerpo Policial Arubano]] (KPA), Kadaster y Departamento di Obra Publico (DOW).[2] Na final di añanan 1940, a surgi discusion tocante e maneho di dunamento di nomber. A cuminsa duna preferencia na nombernan cu conexion cu e comunidad [[Antias Hulandes|Antiano]], en vez di nombernan internacional poco reconocibel.<ref>{{citeer web|titel=Ingezonden: Straatnamen op Aruba|werk=[[Amigoe]]|datum=1949-10-10|bezochtdatum=2026-04-28|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000212719:mpeg21:p003}}</ref><ref>{{citeer web|titel=Aruba straatnamen|werk=[[Amigoe]]|datum=1950-12-05|bezochtdatum=2026-04-28|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987772:mpeg21:p003}}</ref> Un di e prome ehempelnan tabata nomber di figuranan di resistensia, manera [[Boy Ecury]] y [[George Maduro]].[3] E historiado [[Johan Hartog]], prome director di [[Biblioteca Nacional Aruba]] (BNA), a presidi e comision den siglo binti. Bou di su liderazgo, nombernan a wordo selecta for di historia local y naturalesa, y tambe di personanan.[4] E maneho di dunamento di nomber ta evoluciona continuamente, tomando na cuenta expansion urbano y construccion di cayanan nobo, impulsa pa e desaroyo di Aruba durante e descubrimento di [[oro]], e mineria di guano, e yegada di e refineria di petroleo (Lago), y [[turismo]]. Algun nomber di caya ta di origen indigena, usualmente deriva di e zona unda nan ta situa. Den uzo moderno, hopi nomber di caya ta cuminsa cu termino manera ''Caya'' of ''Avenida'' (reemplasando e [[sufiho]] ''straat'' of ''weg''), of ta termina cu ''Boulevard''. ==Nomber tematico== Den diferente bario na Aruba, nombernan di caya ta sigui un tema specifico, loke ta contribui na identidad di e area: *Den Klip tin caya nombra pa escritor y compositor internacional. *Den [[Dakota (Aruba)|Dakota]], nombernan ta deriva di fruta y produkto agricola. *Den Companashi, nombernan ta basa riba cientifico y investigado. *Den Ponton, nan ta referi na mata y elemento di naturalesa local.[6] E sistema tematico ta facilita orientacion y ta duna caracter propio na cada bario. ==Reconocimento social== Hopi caya na Aruba ta nombra pa personanan cu a contribui na sociedad, manera politico, lider social, deportista, artista y religioso. Generalmente, e honor aki ta wordo otorga di manera postumo. E camindanan principal di Aruba ta generalmente nombra pa figuranan influyente. Entre nan tin ''Juan E. Irausquin Boulevard'' y ''Henny Eman Boulevard'', ku ta refleha e desaroyo economico y turistico di e isla den siglo binti.[7] Otro ehempelnan ta ''Avenida Nelson Orlando Oduber''[5], ''Watty Vos Boulevard''<ref>[https://antilliaansdagblad.com/articulo/aruba/20386-watty-vos-blvd-aruba-in-gebruik Watty Vos Boulevard Aruba in gebruik], [[Antilliaans Dagblad]] (6 di november 2019)</ref> y [[Caya G.F. (Betico) Croes]], nombra pa [[Betico Croes|Gilberto François Betico) Croes]], considerá como un figura clave den historia politico di Aruba. {{Appendix}} ==Referensia == * Frank, Vivienno L. 2019. ''Aruba en een keuze uit haar toponiemen.'' ISBN:978-0-359-65900-5 * Hartog, J. Aruba: Past and Present. Oranjestad: De Wit Stores. * Gobierno di Aruba – reglamentonan di nombramento di caya. * Croes, F. Historia di resistencia Antiano den Guera Mundial II. * Hartog, J. Geschiedenis van Aruba. * Alofs, L. & Merkies, H. Ken ta Arubiano? * Kadaster Aruba – registro di nomber di caya. * Ministerie di Infrastructura Aruba – dokumentonan di planifikashon urbano. [[:Kategoria:Geografia di Aruba]] <ref>{{Cite web |title=Kadaster Aruba |url=https://www.kadaster.aw |publisher=Kadaster Aruba |access-date=2026-04-27}}</ref> Example (book): <ref>{{Cite book |last=Hartog |first=Johan |title=Aruba: Past and Present |publisher -------------------- '''Nomber di caya na Aruba''' ta refleha e historia, cultura, y desaroyo social di e isla. Nan ta bin di un scala amplio di disciplina, entre otro historia di Aruba, geografia, flora y fauna, literatura, ciencia, religion y politica. Nomber di caya pues ta un parti importante di herencia inmaterial di Aruba. Un nomber di caya ta referí na un nòmber ku ta wòrdu usá pa designá espasio públiko, manera kaya, avenida, kaminda, plaza y becindario. E teoria di nòmber di kaya òf lugá ta un rama di toponimia. Un nòmber di kaya ta sirbi komo un guia i ta forma adrès, i ta wòrdu usá den hopi pais pa dirigí pòst. Nombernan di caya na Aruba hopi biaha ta un mescla di referencia na Papiamento, Hulandes y historia: hunto cu un number e ta forma un adres formal pero sin un sistema di codigo postal. == Dunamento di nomber == E nombramento oficial di cayanan na Aruba ta wordo haci door di Minister di Asuntonan General, riba recomendacion di e Comision di Nomber di Caya. E comision aki tradicionalmente ta consisti di representantenan di entre otro [[Cuerpo Policial Arubano]] (KPA), Kadaster, y Departamento di Obra Publico (DOW). Un comision similar pa e nomber di caya di [[Willemstad]] tabata existi na [[Kòrsou|Corsou]] caba for di aña 1866. Na fin di añanan 1940, a surgi un diskushon tocante e maneho cu dunamento di nòmber di caya. Kontrali na e hopi nòmbernan di kaya deskonosí, manera esnan di inventornan mundialmente famoso, a kuminsá duna preferensia na nòmbernan di kaya ku tabata papia ku e poblashon lokal.[1][2] E promé nòmbernan rekonosibel tabata esnan di bringadónan di resistensia Antiano: Boy Ecury (Boy Ecuryplein) i George Maduro (George Madurostraat).[3] Historiadó Johan Hartog, e promé direktor di Biblioteka Públiko di Aruba, tabata presidi e Komishon di Nòmber di Kaya di Aruba den siglo binti.[4] Bou di su liderazgo, nòmbernan tabata wòrdu selektá for di historia lokal i naturalesa, pero individuonan tambe tabata wòrdu konsiderá, normalmente póstumo. E decision final a keda na Conseho Ehecutivo di Aruba. Ekspanshon urbano den futuro i konstrukshon di kayanan nobo tambe ta wòrdu tumá na kuenta ora di skohe nòmber, loke ta nifiká ku e polítika di nòmber di kaya ta evolucionando konstantemente. Ku tempu, e terminologia tambe a kambia: nòmbernan di kaya nobo awor hopi bia ta kuminsá ku Caya, Boulevard, òf Avenida. ---------- revision '''Straatnamen van Aruba''' weerspiegelen de geschiedenis, cultuur en maatschappelijke ontwikkeling van het eiland. Zij zijn afkomstig uit uiteenlopende domeinen, waaronder de Arubaanse geschiedenis, aardrijkskunde, flora en fauna, literatuur, wetenschap, religie en politiek. De naamgeving van straten vormt daarmee een belangrijk onderdeel van het immaterieel erfgoed van Aruba. Un nomber di caya ta referi na un nomber cu ta wordo uza pa designá espacio publico, manera caya, avenida, kaminda, plaza y becindario. E teoria di nomber di caya of di luga ta un rama di toponimia. Un nomber di caya ta sirbi como un guia y ta forma adres, y ta wòrdu uza den hopi pais pa dirigi post. Nombernan di caya na Aruba hopi biaha ta un mescla di referencianan na Papiamento, Hulandes y historia: hunto cu un number e ta forma un adres formal pero sin sistema di codigo postal. == Naamgeving en beleid == De officiële naamgeving van straten op Aruba gebeurt door de minister van Algemene Zaken, op voordracht van de Straatnamencommissie. Deze commissie bestaat traditioneel uit vertegenwoordigers van onder meer de politie, het kadaster en de Directie Openbare Werken (DOW). Een vergelijkbare commissie bestond reeds in 1866 op Curaçao voor de straatnamen van Willemstad. Eind jaren 1940 ontstond er discussie over het straatnamenbeleid. In afwijking van de vele onbekende straatnamen, zoals bijvoorbeeld namen van wereldberoemde uitvinders, begon men de voorkeur te geven aan straatnamen die tot de bevolking spreken.<ref>ingezonden buiten verantwoordelijkheid der Redactie STRAATNAMEN OP ARUBA.. "Amigoe di Curacao". Willemstad, 10-10-1949. Geraadpleegd op Delpher op 10-02-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000212719:mpeg21:p003</ref><ref>ARUBA STRAATNAMEN.. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 05-12-1950, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 10-02-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987772:mpeg21:p003</ref> De eerste herkenbare namen werden die van de Antilliaanse verzetstrijders: Boy Ecury (Boy Ecuryplein) en George Maduro (George Madurostraat).<ref>ARUBA NAAR ARUBA.. "Amigoe di Curacao". Willemstad, 24-10-1949. Geraadpleegd op Delpher op 10-02-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000212731:mpeg21:p003</ref> Historicus Johan Hartog, Aruba’s eerste directeur van de Openbare Bibliotheek, was in de twintigste eeuw voorzitter van de Arubaanse straatnamencommissie.<ref>Dr.Johan Hartog; wat hij begon liet hij niet los. "Amigoe". Curaçao, 29-09-1990, p. 4. Geraadpleegd op Delpher op 10-02-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642192:mpeg21:p020</ref> Onder zijn leiding werden namen geselecteerd uit de lokale geschiedenis en natuur, maar ook personen kwamen in aanmerking, meestal postuum. De uiteindelijke besluitvorming lag bij het Bestuurscollege van Aruba. Bij de naamgeving wordt tevens rekening gehouden met toekomstige stadsuitbreidingen en de aanleg van nieuwe straten, waardoor het straatnamenbeleid voortdurend in ontwikkeling is. In de loop van de tijd veranderde ook de terminologie: nieuwe straatnamen beginnen tegenwoordig vaak met Caya, Boulevard of Avenida. == Straatnamen en maatschappelijke erkenning == Veel straatnamen op Aruba zijn gewijd aan verdienstelijke burgers, geestelijken, sporters en politici. Deze eer wordt doorgaans postuum verleend. Een bekend voorbeeld is Gilberto François (Betico) Croes, die als ‘Libertador’ van Aruba wordt beschouwd. De voormalige Nassaustraat, de hoofdstraat van Oranjestad, werd hernoemd tot Caya G. F. (Betico) Croes. Ook andere prominente figuren zijn in het straatbeeld vereeuwigd. Zo werd in 1950 de weg langs het Wilhelminasportpark vernoemd naar J. Helenus Ferguson, gezaghebber in de negentiende eeuw en bekend vanwege zijn rol in de aloëcultuur. Deze weg draagt tegenwoordig de naam Avenida.[[File:Aad Stolwijk, Hooiberg; Fergusonstraat; Avenida Milio Croes; Dakota, ANA-DIG-COL-STOLWIJK-LUCHTF-VEL-563-11, Archivo Nacional Aruba.jpg|thumb|Bista aereo di Avenida Milio Croes (antes Fergusonstraat) rechtsonder (1974).]] Ook andere prominente figuren zijn in het straatbeeld vereeuwigd, al blijkt deze eer niet altijd permanent. Zo werd in 1950 de weg langs het Wilhelminastadion vernoemd naar J. Helenus Ferguson, gezaghebber in de negentiende eeuw en bekend vanwege zijn rol in de aloëcultuur. Deze straat werd in 2004 hernoemd tot Avenida Milio Croes, naar de Milio Croes (1922-2013), voorzitter van SAC en jarenlang bijgedragen aan Aruba Carnaval. Een uitzondering op de regel van postume vernoeming is Nelson Orlando Oduber, voormalig minister-president van Aruba, naar wie de Avenida Nelson Orlando Oduber werd genoemd, ter vervanging van de Sasakiweg. == Thematische straatnaamgeving per wijk == In verschillende wijken op Aruba zijn straatnamen thematisch geordend, wat bijdraagt aan het karakter en prestige van deze buurten. In Oranjestad en omgeving zijn talrijke straten vernoemd naar literaire figuren, zoals Vondel, Herman Gorter, Constantijn Huygens, Jacob Cats en Guido Gezelle, aangevuld met internationale schrijvers als Shakespeare, Victor Hugo, Lord Byron en Alfred de Musset. Nabij Playa komen daarnaast straten voor die zijn vernoemd naar klassieke componisten, waaronder Bach, Schubert en Brahms, evenals leden van het Nederlandse koningshuis. De volkswijk Dakota kent straatnamen ontleend aan vruchten en landbouwproducten, zoals Patiastraat, Dadelstraat, Druivenstraat en Pindastraat. De oorspronkelijke Rondweg van Dakota werd in 1991 vernoemd naar oud-minister en voetballer Guillermo Trinidad, en later hernoemd tot Caya Papa Juan Pablo II. In Companashi, nabij de Kamerlingh Onnesstraat, overheersen namen van natuurwetenschappers zoals Edison, Pascal, Celsius en Fahrenheit. Ook de lokale gemeenschap wordt er weerspiegeld, met onder meer Caya Gilberto Toppenberg. De wijk Ponton bevat straatnamen ontleend aan inheemse plantensoorten, zoals Scopet, Breba, Katuna en Barba di Yoncuman. Het voormalige Eagle Colony kent straatnamen die verwijzen naar Europese landen. == Religie, sport en politiek == Religieuze orden hebben eveneens hun plaats in de Arubaanse straatnaamgeving. Zo zijn straten genoemd naar leden van de Frères de la Salle en de Dominicanessen, waaronder Caya Frère Alexius in Madiki en Caya Soeur Dorothea in Bushiri. Sporters en sportpioniers worden eveneens herdacht, zoals George Maduro, Boes Orman en Wichie de Palm. In Rancho is de Avenida Alo Tromp vernoemd naar een jonge AVP-aanhanger die in 1983 tijdens verkiezingsonrust om het leven kwam. == Hoofdwegen en boulevards == De belangrijkste verkeersaders van Aruba, tussen Oranjestad en Arashi, zijn vernoemd naar invloedrijke figuren uit de twintigste eeuw. De Lloyd G. Smith Boulevard herdenkt de directeur van de Lago-raffinaderij tijdens de Tweede Wereldoorlog, terwijl de Juan E. Irausquin Boulevard verwijst naar een pionier van het Arubaanse toerisme. Ook politicus Edgar ‘Watty’ Vos werd op deze wijze geëerd. --------- '''Straatnamen''' zijn er op Aruba in alle soorten, maar meestal van historische, aardrijkskundige, biologische, literaire of wetenschappelijke oorsprong. De namen worden door de Adviescommissie Straatnamen uitgezocht en aan de overheid voorgesteld. Een zelfde commissie werd op Curaçao al in 1866 benoemd voor straatnamen in Willemstad. Dr. Johan Hartog, historicus en Aruba’s eerste directeur van de Openbare Bibliotheek, vertelt dat hij vanwege zijn functie het voorzitterschap van de straatnamencommissie mocht vervullen, samen met vertegenwoordigers van de politie, het kadaster en openbare werken (DOW) etc. Er werden namen uit de Arubaanse geschiedenis en uit de natuur gekozen en voorgesteld aan het Bestuurscollege dat verder besliste, maar ook namen van overledenen kwamen in aanmerking. Tegenwoordig beginnen nieuwe straatnamen met Caya, Boulevard of zelfs Avenida. Verdienstelijke burgers of geestelijken, sporters of politici – al dan niet van onbesproken naam en faam, verbonden aan een regerende politieke partij – mogen zich, meestal postuum, erin verheugen om in een strook asfalt voort te leven. Aruba’s ‘Libertador’ Betico Croes is daar een voorbeeld van: Nassaustraat, de Mainstreet van Oranjestad, werd Caya G. F. (Betico) Croes. In 1950 werd de weg langs het ‘Wilhelminasportpark’ vernoemd naar J. Helenus Ferguson, gezaghebber in de 19e eeuw, die bekend werd vanwege zijn rol bij van het verbouwen van aloë. Inmiddels is die weg tot Avenida hernoemd. In 1966 merkte gedeputeerde Oscar Henriquez bij de behandeling van de eilandsbegroting op dat het voor de commissie niet makkelijk was om namen te vinden voor de straten in de vele nieuwe woonwijken. “De nieuwe straten moeten namen krijgen die meer tot de bevolking spreken”. Dat blijkt echter niet in alle gevallen nageleefd te zijn. Laten we eerst stellen dat het cachet van bepaalde wijken wordt onderstreept door de namen van de straten. Als je Oranjestad vanaf de airport binnenrijdt, kan je rechts afslaan naar de Vondellaan, vernoemd naar Neerlands grootste schrijver, onder meer bekend van het toneelstuk ‘Gijsbrecht van Amstel’. Hij leefde in de 17e eeuw. De wijk die grenst aan de Vondellaan, Mon Plaisir, bestaat uit huizen, bewoond door mensen die vertrouwd zijn met hun literaire klassiekers, vandaar dat er nog enkele straten klinkende namen hebben als Herman Gorter, Constantijn Huygen, Jacob Cats en Guido Gezelle. Wie kent hen niet… Voor de afwisseling worden er nog wat Engelse en Franse literaire reuzen op de naambordjes geplakt, zoals Shakespeare, Victor Hugo, Byron (Lord) en Alfred de Musset, allemaal bekend van de middelbare schooltijd. Trouwens, iets verder naar het Lagoen in Playa raken we in het goede gezelschap van klassieke componisten als Bach, Schubert en Brahms, waarna we tenslotte leden van de koninklijke familie tegenkomen, Juliana, Beatrix, Irene, Margriet en Maria-Christina. Voor een straat vernoemd naar de vader van deze prinsessen, moeten wij naar San Nicolas, daar vinden wij de Bernhardstraat. Plaatselijke helden zoals George Maduro en plantagehouder Bazin leven ook in straatnamen verder. In de aan de voornoemde Fergusonstraat grenzende volkswijk Dakota wordt het vruchten plukken in de Patiastraat, Dadelstraat, Druivenstraat en Pindastraat; die hebben geen nadere uitleg nodig. Trouwens, rond het oudste deel van Dakota werd een rondweg aangelegd, domweg Rondweg genaamd. In 1991 werd die vernoemd naar oud-minister Guillermo Trinidad, een voetballer afkomstig uit Dakota. Meer recentelijk kwam er een naamswijziging, het heet nu Caya Papa Juan Pablo II. Tja, de kerk wil ook wat. Wat dat betreft: er werden ook namen van bekende frères de la Salle en zusters Dominicanessen uitgezocht voor nieuwe straten in andere delen van de stad. Zo kwam er in Madiki de Caya Frère Alexius en in Bushiri de Caya Soeur Dorothea, beiden omringd door een hele reeks verdienstelijke collega’s. De wijk Companashi, grenzend aan de Kamerling Onnesstraat, vernoemd naar een 19e eeuwse natuurkundige, is gevuld met internationale grote namen op dat gebied zoals Edison, Pascal en natuurlijk Celsius en Fahrenheit. Gilberto Toppenberg, meer dan verdienstelijke inwoner van die wijk, heeft daar nu ook zijn Caya gekregen. Dan komen we in Ponton, via de voormalige Boerhaavestraat, nu Caya Ernesto O. Petronia, en bevinden we ons midden in straten met namen uit de plaatselijke plantenwereld: Scopet, Breba, Katuna en niet te vergeten de Barba di Yoncuman. De wijk die vroeger als Eagle Colony werd aangeduid, heeft de namen van Europese landen in de straatnaam, zoals Frankrijk, Schotland en zo meer. Een deel van de Arendstraat, waar hij aan woont, is vernoemd naar voetbalpionier Boes Orman. De rotonde aan het eind van de Belgiëstraat draagt de naam van Wichie de Palm, oprichter van het bedrijf met touringbussen, niet ver van deze rotonde. In de wijk Rancho is een straat vernoemd naar een jeugdige aanhanger van de AVP die in 1983 bij een schermutseling in verkiezingstijd het leven verloor: de Avenida Alo Tromp. In deze voormalige visserswijk valt het op dat straatnamen die de bewoners iets zeggen zoals de Ranchostraat en Visstraat, worden onderbroken door straten die namen dragen als Johan de Wittstraat en Oldenbarneveldstraat. Eenzelfde contrast is te vinden in San Nicolas, daarover later meer. De voornaamste verkeersaders van het eiland, tussen Oranjestad en Arashi zijn vernoemd naar de directeur van de Lago tijdens de oorlog, Lloyd G. Smith en de pionier van ons toerisme, Juan E. Irausquin. Hun namen zijn aan een Boulevard verbonden. Die eer had ook AVP politicus Edgar ‘Watty’ Vos. Volgens de richtlijnen allemaal postuum geëerd. De enige uitzondering daarop is tot nu toe: Nelson Orlando Oduber, voormalig Minister-President, wiens Avenida de naam Sasakiweg heeft vervangen. Het is nog even wennen...<ref>Evert Bongers, [https://www.facebook.com/groups/2690464017950676/posts/3028876380776103/ Straatnamen op Aruba], facebook Historia di Aruba</ref> {{Appendix}} ------------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | variante = a | tipo= Bario | name = Essoville | imagen = Aad Stolwijk, San Nicolas; San Nicolaas; Graf Von Zinzendorf school; Staringstraat; Kong Ming Supermarktet; Pastoor Hendrikstraat, ANA-DIG-COL-STOLWIJK-LUCHTF-VEL-537-10, Archivo Nacional Aruba.jpg | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[Regionnan di Aruba|San Nicolas Zuid]] | tipo_subdivision_adm = Zona | subdivision_adm = <!-- Historia --> | funda = <!--Fecha di fundacion --> | fundado = <!-- Geografia --> | area = 0.2861<ref>https://www.citypopulation.de/en/aruba/admin/san_nicolas_zuid/885__essoville/</ref> | poblacion = 971 | gentilisio = | censo = 2020 }} '''Essoville''' ta un bario y zona (zona) den e region di Sint Nicolaas-Zuid den e parti zuid di e pais autonomo di Aruba, perteneciente na Hulanda, na Sur America. Riba promé di yanüari 2020, e tabatin un poblashon di 971. E ta e zona di mas grandi den e region. * woonhuizen waren eerst enkel genummerd terwijl beginjaren 60 hieraan namen van rivieren werd toegekend. Essoville is een woonwijk in het oosten van San Nicolas en omvat de woonstraten; Vuykestekestraat Coloradostraat Orinocostraat Missouristraat Amazonestraat Mississippistraat Deze woonwijk werd gesticht door "Home Building Foundation", een stichting opgericht en gefinancierd door de Lago. De huizen werden aan werknemers van de Lago verkocht.<ref>Vivienno Frank. 2019. Essoville. Den:''Aruba en een keuze uit haar toponiemen.'' ISBN:978-0-359-65900-5, pag. 105.</ref> Allereerst is gedacht aan de overdracht hiervan aan de Home Building Foundation, Zoals het zich thans laat aanzien, zou een dergelijke overdracht het meest aan de technische en wettelijke vereisten tegemoet komen. De huizen zouden dan door de Foundation aan de tegenwoordige bewoners worden verkocht op dezelfde wijze zoals dit na de oorlog met de Essoville-huizen geschiedde Deze bewoners zouden dan het eerst voor de aankoop dezer woningen, die zij momenteel huren, in aanmerking komen.<ref>Lago overweegt eigendoms overdracht Lago Heights huizen. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 01-06-1953, p. 2. Geraadpleegd op Delpher op 13-04-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010988047:mpeg21:p002</ref> * woonhuizen waren eerst enkel genummerd terwijl beginjaren 60 hieraan namen van rivieren werd toegekend. * vergeleken met andere barios waren de kavel klein met daarop mini-woninkjes. Te St. Nicolaas is door de recente bouw van 70 arbeiderswoningen de (z.g. „Essoville") door de Lago Oil 6 Transport Cy Ltd. de volkshuisvesting belangrijk verbeterd.<ref>Woningtoestand op Aruba.. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 18-06-1942, p. 4. Geraadpleegd op Delpher op 13-04-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987172:mpeg21:p004</ref> * in de wijk is gevestigd een rumshop en een pompstation, dat in 1952 in bedrijf ging. * wijk grenst aan de Graaf van Zinnendorfschool, gelegen aan de [[Bernhardstraat]]. == Historia == Buiten de Colony verrezen woonwijken voor het lokale personeel, voor elke laag van de hierarchie een aparte wijk. In 1937 werd begonnen met Lago Heights, 150 huizen. In 1939 [[Essoville]] met 75 bungalows om te beginnen. In 1947 werd begonnen met sociale woningbouw in [[Lagoville]]: de arbeiders werden in de gelegenheid gesteld door een spaarregeling op den duur eigenaar te worden van de huizen. En afgezien van de door Lago neergezette wijken was er in het centrum van wat later San Nicolas zou gaan heten ook een wijk van in de haast opgebouwde huizen in de stijl die ook op de Engelstalige Caribische eilanden te vinden is: [[The Village]].<ref>{{citeer web|url=http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&task=view&id=28&Itemid=42|titel=De Lago en de Eagle: de olieindustrie op Aruba|werk=historiadiaruba.aw|datum= |bezochtdatum=2024-09-03|archiefurl=https://web.archive.org/web/20210812112631/http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&task=view&id=28&Itemid=42|archiefdatum=2021-08-12|dodeurl=nee}}</ref> Divishon Atministrativo E zona ta konsistí di un lokalidat:[2] Essoville Demografia E zona tin un poblashon di 971 (1 di yanüari 2020). {{Appendix}} [[:Kategoria:Luga na Aruba]] --------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | variante = a | tipo= Bario | name = Esso Heights | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[Regionnan di Aruba|San Nicolas Zuid]] | tipo_subdivision_adm = Zona | subdivision_adm = }} '''Esso Heights''' ta un bario den e zona di Lago/Esso Heights, den e region di Sint Nicolaas-Zuid den e parti zuidoost di Aruba.[1] == Historia == Buiten de Colony verrezen woonwijken voor het lokale personeel, voor elke laag van de hierarchie een aparte wijk. In 1937 werd begonnen met Lago Heights, 150 huizen. In 1939 [[Essoville]] met 75 bungalows om te beginnen. In 1947 werd begonnen met sociale woningbouw in [[Lagoville]]: de arbeiders werden in de gelegenheid gesteld door een spaarregeling op den duur eigenaar te worden van de huizen. En afgezien van de door Lago neergezette wijken was er in het centrum van wat later San Nicolas zou gaan heten ook een wijk van in de haast opgebouwde huizen in de stijl die ook op de Engelstalige Caribische eilanden te vinden is: [[The Village]].<ref>{{citeer web|url=http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&task=view&id=28&Itemid=42|titel=De Lago en de Eagle: de olieindustrie op Aruba|werk=historiadiaruba.aw|datum= |bezochtdatum=2024-09-03|archiefurl=https://web.archive.org/web/20210812112631/http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&task=view&id=28&Itemid=42|archiefdatum=2021-08-12|dodeurl=nee}}</ref> {{Appendix}} [[:Kategoria:Luga na Aruba]] ------------------ {{Variante|a}} {{infobox luga den pais | variante = a | tipo = Bario | nomber = Lago Colony | pais = {{ABW}} }} '''Lago Colony''' tabata un comunidad situa na e extremo oost di e isla di Aruba, cerca di e area conoci actualmente como Seroe Colorado. E stat tabata konsistí di 377 kas,[2] un hospital,[3][4] misa, kas di klup, pista di bowling, i un Skol Merikano, ku promé pa di diesdos klas i aproksimadamente 180 studiante. E poblashon di Lago Colony tabata prinsipalmente di Merka, ounke tabatin un poblashon grandi di Inglatera, Irlanda i Eskosia ku tabata prinsipalmente ofisialnan riba e flota di tankero di lago. Ademas tabatin Hulandes, Danes, Spaño y otro nacionalidadnan representa den e comunidad. E pueblo aki tabata sostené pa un refineria grandi di zeta na mundu, ku e tempu ei tabata propiedat di un supsidiario di Standard Oil di New Jersey, konosí komo Lago Oil and Transport Company. Lago tabatin su komienso na 1924 komo un fasilidat di trans-shipping pa zeta krudo ekstraí pa Lago Petroleum Corporation ku ta operá na Lago Maracaibo. E crudo a wordo transporta pa Aruba den barconan di fondo plat, cu ta poco profundo, barconan tanker, conoci como lake tankers. E trans-envio aki di e zeta krudo a sigui te na 1928 ora ku a konstruí un refineria i e zeta krudo Venezolano a wòrdu refiná riba e isla i enviá tur kaminda na mundu komo produktonan petrolero kaba. == Baby beach == Den añanan 1950, e Aruba Esso Club a wòrdu konstruí na Baby Beach man made lagoon.[5] E klup a inkluí un restorant, pista di baile i un stadion di beisbòl. Den e lagun, tabatin un waf i baranka chikitu (di kua un ta para ainda). E refineria a opera te cu 1985 ora cu el a wordo cera. E refineria, cu awor ta propiedad di Valero Energy Corporation, despues a wordo cumpra, habri bek, despues cera atrobe; na desèmber 2010, Valero a anunsiá ku e refineria ta habri bèk.[6] Te cu 2012, a keda solamente algun cas di ex-Colonia di Lago. Esnan cu a resta a wordo entrega na Gobierno di Aruba of a wordo bendi na personanan individual. Awendia, e Esso Club ta solamente un edifisio grandi i bandoná ku un negoshi, un tienda di buseo, ku ta den operashon ainda. ------------ {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | variante = a | tipo= Bario | name = Zeewijk | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 1/2 | caption_align = center | image3 = Zeilschip bij de Yachtclub van Aruba. Op de achtergrond de Lago-olieraffinaderij, Bestanddeelnr 252-3982.jpg | image2 = De haven van de Lago-olieraffinaderij in San Nicolas op Aruba, Bestanddeelnr 252-8041.jpg | image1 = BNA-DIG-MEINERS-0035 - San Nicolas - Zeewijk, Zwemmers aan strand van Zeewijk 591200 c.jpg | caption1 = Playa di Zeewijk | footer = Bista pa lama cu [[Lago Oil & Transport Company|refineria Lago]] den fondo | footer_align = center }} | pais = {{ABW}} | region = [[San Nicolas|San Nicolas-Zuid]] | poblacion = 527 | censo = 2020 | censo_ref = | area = 0,4827 | densidad = 1,092 | zona = | zoom = 14 }} ------------------- ==The Lourdes Grotto== Named in commemoration of the famous French religious landmark, was created under the guidance of a priest named “Erkamp” and parishioners in the year 1958. The grotto, a shrine built into the rocks is located in Seroe Preto, just off the main road to San Nicolas. A statue of the Virgin Mary, weighing 700 kilos, was hoisted into place in the grotto. Every year, on February 11 (feast of Lady of Lourdes), a procession leaves from the St. Theresita church in San Nicolas to the grotto, where a mass is performed. The grotto is located road-side and can be visited daily. <ref>https://www.cspnv.com/pdf/aruba-today-20260227.pdf Explore Aruba! (27 di februari 2026)</ref> ---------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais| variante = a | tipo = luga | nomber = Parkietenbos | nomber_oficial = | nomber_nativo = | pais = {{ABW}} | alias = | lema = | imagen = | descripcion = | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 1/2 | caption_align = center | image1 = | caption1 = | image2 = | image3 = }} | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[Oranjestad West]] | zoom = 14 }} '''Parkietenbos''' ta un luga situa na costa west di Aruba, canto di lama y mangelnan directamente pazuid di [[Aeropuerto Internacional Reina Beatrix]] y e areanan residencial di [[Simeon Antonio]] y [[Cas di Paloma]]. E area aki ta designa como un zona economico den e ''Ruimtelijke Desaroyo Plan'' (ROP) di Aruba di 2009.<ref>[https://web.archive.org/web/20160224005153/http://dip.aw/ROP%20atlas.pdf Atlas Ruimtelijk Ordeningsplan]</ref> == Zona economico == For di añanan 1960, e landfill sentral “Parkietenbos Containerpark & ​​Landfill Facility”, simplemente konosí komo “Parkietenbos”, ta situa na Parkietenbos. E instalashon públiko aki ta wòrdu manehá pa [[Serlimar]] y ta consisti di dos deposito principal: e parke di container i e landfill, caminda e sushi ta wordo compacta, nivela y cubri.<ref>[https://web.archive.org/web/20201031134950/https://serlimar.com/ Officiële website Serlimar]</ref> Na 2009, e compania Mericano Bouldin & Lawson a entrega e instalacion di “WastAway”. E instalacion aki cu tin un balor di 28 miyon florin, mester a procesa desperdicio den asina yama “fluff” y despues reusa e fluff aki pa compost of fertilisante di tera. Sinembargo, e instalashon nunka no a funshoná korektamente i p’esei a wòrdu será na mitar di 2011.<ref>{{Citeer web |url=http://www.genootschapnederlandaruba.nl/wp-content/uploads/2017/02/Voor-u-gelezen-juli-2016.pdf |titel=Voor u gelezen, GNA, juli 2016 |bezochtdatum=2018-07-20 |archiefdatum=2018-07-20 |archiefurl=https://web.archive.org/web/20180720225535/http://www.genootschapnederlandaruba.nl/wp-content/uploads/2017/02/Voor-u-gelezen-juli-2016.pdf |dodeurl=ja }}</ref> Riba 8 di febrüari 2018, un “petishon pa informashon” (RFI) a keda publiká en konekshon ku e destaho pa e remediashon di e landfill i e kambio den e método di prosesamentu di desperdisio: di maneho di desperdisio “sólido” pa “sostenibel”.<ref>[https://www.ie-forum.nl/artikelen/rectificatie-afgewezen-wegens-onvoldoende-hinder-voor-aanbestedingen-parkietenbos Rectificatie afgewezen wegens onvoldoende hinder voor aanbestedingen Parkietenbos]</ref> Desde 2007, un planta di tratamentu di awa di riool a wòrdu situá banda di e landfill pa e tratamentu di awa di cesspool suministrá pa tankero.<ref>{{Citeer web |url=http://www.witteveenbos.nl/nl/projecten-afvalwater/project/15-rwzis-aruba/pagenr/1 |titel=Aruba |bezochtdatum=2018-07-20 |archiefdatum=2018-07-20 |archiefurl=https://web.archive.org/web/20180720225707/http://www.witteveenbos.nl/nl/projecten-afvalwater/project/15-rwzis-aruba/pagenr/1 |dodeurl=ja }}</ref> == Asuntonan ambiental == Huma di e landfill di Parkietenbos por wòrdu mira for di Wayaca (yüni 2022) Pa añanan, e landfill ku awor ta sobrepobla tabata e kousa di kehonan tokante molèster di huma, huma tóksiko i polushon, ku ta un peliger pa medio ambiente i salú públiko. Na 2002, un grupo di residente lokal a funda e Fundashon Parkietenbos pa hala mas atenshon na e problema di desperdisio a traves di akshonnan.<ref>https://www.thedailyherald.sx/islands/66520-aruba-residents-take-action-against-landfill{{Dode link|datum=februari 2020 |bot=InternetArchiveBot }}</ref> E fundacion aki a tuma accion na comienso di juli 2018 ora cu candela a bolbe cuminsa na landfill. Despues di akshonnan inútil di Stichting Parkietenbos, un residente lokal a disidí di presentá un demanda kontra gobièrnu na 2020.<ref>{{Citeer web|url=https://caribischnetwerk.ntr.nl/2020/08/25/overheid-blijft-doorgaan-met-illegale-afvalpraktijken/|titel=Overheid blijft doorgaan met illegale afvalpraktijken|bezochtdatum=|auteur=Sharina Henriquez|datum=2020-08-25|werk=caribischnetwerk.ntr.nl}}</ref> {{Appendix}} ------------------- {{Databox}} '''Cunucu Arikok''' ta un museo habri den [[Parke Nacional Arikok]], cu ta sirbi como mustra di e manera di biba di antaño. E ta un di e atraccionnan principal di Parke Nacional Arikok. {{Appendix}} Fondo Prins Bernhard lo financia finalisacion di e proyecto ‘Cunucu Arikok’. Esaki ta encera un suma di mas o menos 60 mil florin. Cu Cunucu Arikok e fundacion FANAPA tin como meta pa crea un obheto cu ta duna e bishitantenan un bon impresion di kico naturalesa na Aruba tin pa ofrece. ‘Na e lugá úniko aki nos ta haña vegetashon eksuberante riba un pida tereno kaminda diferente formashon geológiko ta uni den otro, ku ta visibel den kunuku pa medio di diferensianan den tipo di tera i baranka i kaminda un kantidat grandi di parha i bestia di tera tambe ta biba.<ref> Prins Bernardfonds steunt afbouw project Cunucu Arikok. "Amigoe". Curaçao, 14-09-1989, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 25-04-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642757:mpeg21:p006</ref> E sub-proyecto “Cunucu Arikok”, di Stinapa Aruba, lo wordo financia door di Fondo Prins Bernhard, a haya sa di Stinapa. E proyecto aki ta data for di aña 1980 ora cu Departamento di Desaroyo Economico (DECO) den colaboracion cu otro instancianan local a desaroya un proyecto grandi pa crea un parke nacional Arikok-Jamanota na Aruba. Stinapa Aruba tin 785 hectar riba huur di gobierno. Esaki ta Sero di Arikok y e area rond di dje. E sitio ta situá eksaktamente na e frontera di dos formashon di piedra geológiko: e diabase schist-tuff i e tonalite. Hopi impreshonante den e parti abou ta numeroso formashon ku ta konsistí di blòki grandi di tonalita rondoná den kua eroshon a krea e formanan mas straño i imponente. Komo ku e cunucu ta protehá di e bientunan komersial konstante i salu dor di e seru di Arikok, e tin un vegetashon relativamente eksuberante. Tin un kantidat di palu hopi bieu, grandi i kompletamente krese, ku ta un raridat riba e isla. Konenchi, parakeet ta biba einan i hopi bia por mira otro parhanan manera trupial, chuchubis i perdiz. Kaskabel tambe ta presentá, pero bo mester ta un eksperto pa haña un: nan ta lastra bai ora hende yega serka.<ref>Natuurpark met cultuur-historisch monument Bernhard-fonds neemt Cunucu Arikok voor zijn rekening. "Amigoe". Curaçao, 30-11-1985, p. 9. Geraadpleegd op Delpher op 25-04-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643304:mpeg21:p011</ref> {{Stub}} ChatGPT: Cunucu Arikok ta un lugá histórico i kultural importante den Parke Nacional Arikok na Aruba. E palabra "cunucu" ta referí na un plantashon chikí òf un kas di campo, i den e kontektu aki, e ta referí na un plantashon ku a pertenesé na Arie Kok, un agricultor Hulandés. E nòmber di e parke mes, Arikok, ta derivá di su nòmber. ​ Wikipedia – Die freie Enzyklopädie 🏡 Historia i Signifikado Cunucu Arikok a forma parti di e desaroyo di Parke Nacional Arikok. E área a sirbi komo un plantashon chikí, i su kas di torto (kas di adobe) a keda preservá komo un ejemplo di bida rural tradicional Arubano. E kas a rekonstruí usando método tradicional pa mustra e estilo di bida di e tempu ey. ​ wheninaruba.com 🌿 Naturalesa i Kultura E área rondó di Cunucu Arikok ta riku den flora i fauna lokal, inklusí mata di divi-divi, kaktus tropikal, i otro planta medikinal. Tambien, den e área por haña desèño riba piedra di Indjanan nativo, ku ta indiká e presensia di pueblo indígena den e región. ​ 🥾 Rota di Hike E Cunucu Arikok Trail ta un ruta di hike fasil, ideal pa famia i visitante ku ta buska un introdukshon na e parke. E trail ta kuminsá na e sentro di bishita i ta dura mas o ménos 2 ora. Durante e hike, bo por wak e kas rekonstruí, flora lokal, i arte rupestre. ​ wheninaruba.com +2 things-to-do-in-aruba.com +2 boardwalkaruba.com +2 🗺️ Lokal i Atraktividatnan Serka Cunucu Arikok ta lokalisa serka di otro atraktividatnan den e parke, manera Kueba Chiki, un kueba ku desèño riba su muraya, i Dos Playa, un playa doble popular. E ruta ta pasa tambe serka di Sero Arikok, un di e punto mas haltu di Aruba. ​ AllTrails.com [[:Kategoria:Seru na Aruba]] Sinds enkele járen bezit Aruba een national park. Een uitgestrekt terrein in de omgeving van de Arikok en Jamanota tot aan de noordkust toe. Een kleiner deel van dit park is omheind d.m.v. een “slavenmuur”, aangelegd door de Stinapa. Dit park, gelegen in de luwte van de Arikok, is alleszins de moeite waard en bij uitstek geschikt voor een wandeling op een zondagna¬ middag. De ingang bereikt men door op de zándweg naar de Jamanota de Stinapaborden te volgen. Een keurig aangelegd pad maakt de wandeling tot een waar genoegen. Op de steile gedeelten zijn stenen trappen aangelegd met zelfs een leuning. Men bevindt zich werkelijk in een uniek stukje Arubaanse natuur. Enorme rotsblokken, praktisch alle soorten planten die op Aruba in het wild groeien en schitterende vergezichten. Door de beschutte ligging groeien de Watapana’s zoals het hoort: gewoon rechtop. Onder de enorme kruinen zijn banken aangebracht, waarop het koel rusten is. Dát is pas rusten met enkel vogelgeluiden om je heen, alleen het gekrijs van de parkieten zou aangepast moeten worden. Konijntjes schieten heen en weer. Een zijpaadje voert ons naar een overhangende rots, waar zich Aruba’s bekendste indianentekens bevinden. Bezoekers doen er goed aan een fotocamera mee te nemen, vooral de natuurfotograaf zal behoorlijk aan zijn trekken komen. Het wandelpad mondt uit bij een gerestaureerd lemen huisje. Het is geheel in stijl gehouden. Ook de omgeving van dit huisje wil de Stinapa aanpassen aan het leven van vroeger. Cunucu Arikok is een waardevol projekt, zowel voor de lokale bevolking als de toerist, die wat meer wil zien dan alleen het strand en het casino. Bekijk op uw gemak de foto’s en trek er op uit. Kan heel gezond zijn. (skol i Komunidat november 1986) foto’s: Rinus de Graaff ===Stampia di 75 cen=== Cunucu Arikok ta keda na pia di Sero Arikok, na e parti west unda no tin mucho biento. Den pasado nan a practica aki agricultura y cria di bestia, pero no na gran escala. E cunuqueronan tabata biba den cas di torto, esaki ta un cas traha di lodo. E cas di torto cu nos ta mira awendia den Cunucu Arikok a keda construi na 1985, perfectamente imita na e manera tradicional.<ref>[https://archive.org/details/BNA-DIG-BONDIA-2006-11-01/page/n30/mode/1up?q=cunucu+arikok+skol Post Aruba N.V. kier mustra e beyeza di Parke Nacional Arikok], BDA (1 di november 2006)</ref> Pa e spannan di dak nan a uza flambeu (palo di cadushi) y e murayanan ta traha di un mezcla di lodo y yerba. ===Stampia di 100 cen=== Despues di core riba e caminda cu ta pasa door di e parke, nos ta yega na e punto mas halto, esta Miralamar. For di aki bo tin un bista riba lama na ambos banda di e isla. Den cielo tin un warawara (ployborus plancus) ta bula y ta busca un coneu of un cabrito morto. E paisahe ta caracteriza pa duinen aki ta cubri un espacio di mas o menos 2 hectarea. Nan ta consisti di santo blanco di coral cu e biento di Noordoost ta supla riba e isla. Riba e duinen ta crece algun palo di druif y di oleifi cu te hasta den tempo seco ta mustra berde. Ken lo por haya e shoco dilanti di e monton di piedranan? Shoco bo ta hay’e solamente na Aruba. ------------------ == Manchebo Beach == {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais| variante = a | nomber = Manchebo Beach | nomber_oficial = | nomber_nativo = | tipo = Playa | pais = {{ABW}} | alias = | lema = | imagen = | descripcion = | multi-imagen = <!-- Utilisa plantia {{Multiple image}} --> | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[Oranjestad West]] | zoom = 14 }} (Van een onzer verslaggevers) WILLEMSTAD. — Bij PB 1965 no 34 is verschenen het landsbesluit, dat het besluit van het Bestuurscollege van Aruba goedkeurt om een perceel grond van ongeveer 16.225 m 2 voor zestig jaar in erfpacht uit te geven aan Machebo Beach Hotel NV te Manchebo.<ref>Erfpacht Manchebo. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 30-03-1965, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 22-04-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462582:mpeg21:p003</ref> -------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais| variante = a | nomber = Cueba Huliba | nomber_oficial = | nomber_nativo = | tipo = Cueba | pais = {{ABW}} | alias = | lema = | imagen = Bat Cave Formations.jpg | descripcion = | multi-imagen = <!-- Utilisa plantia {{Multiple image}} --> | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[San Nicolas]] | zoom = 14 }} '''Cueba Huliba'''[1][2] (tambe konosí komo Baranca Sunu ku ta nifiká “Baranka Desnudo”) ta un cueba Guadirikiri of Cueba di Guadirikiri ta un espacio natural bou di tera na Aruba, den Parke Nacional Arikok na mas of menos 1,4 km di Fontein. es.wiki:'''Cueba Huliba'''[1][2] (tambe konosí komo Baranca Sunu ku ta nifiká “Baranka Desnudo”) ta un cueba riba e isla Karibense di Aruba,[3][4] apodá e “tùnel di amor”[5] pa su entrada den forma di kurason. E entrada ta via un trapi skerpi i smal ku ta hinka den e kueba. E tin sinku entrada. Na algun lugá, bo mester bùig pa wak e formashonnan. Flashlights ta nesesario pa eksplorá e koredó di 300 pia (91 m) largu, ya ku ta totalmente skur paden di e kueba. E kueba ta yená ku formashonnan di stalagmita i stalaktita den e piedranan di kalki. Dos espesie di bat ku ta biba den e kueba aki ta e Leptonycteris curasoae i e Macroglossus sobrinus. Ta interesante pa nota cu vleermuis, despues di drumi den cueba durante dia, ta bula sali den horda en busca di cuminda. E salida for di e tùnel ta dor di un seri di trapi ku ta grabá den e baranka i ta basta riesgoso. Den un di e kambernan, e Birgen Maria a wòrdu grabá den un formashon di baranka natural. Leyenda ta menshoná historianan tokante piratanan ku lo a biba den e kueba pa skonde nan tesoronan, ounke no tin evidensia pa konfirmá esaki. {{Appendix}} [[:Kategoria:Aruba]] ----------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | variante = a | nomber = Cueba di Fontein | nomber_oficial = | nomber_nativo = | tipo = Cueba | pais = {{ABW}} | alias = | lema = | imagen = | descripcion = | multi-imagen = <!-- Utilisa plantia {{Multiple image}} --> | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[San Nicolas]] | zoom = 14 }} E '''Cueba di Fontein''' ta un cueba situa na costa nort-oost di [[Aruba]], den e [[Parke Nacional Arikok]]. ** Fontein Cave: Longer than the Quadirikiri Cave, the Fontein Cave contains pathways that stretch to the limestone walls further down. Here is also where prehistoric drawings can be seen. Though this cave does not have its own legend, this was speculated to have been occupied—or at least used by prehistoric Arawak settlers on the island for rituals and other spiritual ceremonies.<ref>[https://www.cspnv.com/pdf/aruba-today-20240403.pdf Visit the island’s popular cave sites!], Aruba Today (3 di april 2024)</ref> This popular cave is located along the northeast coast in National Park Arikok near Boca Prins. The Fontein Cave is well known for its native Arawak Indian rock paintings which can still be found on the walls and ceilings. The brownish-red paintings were left by Caquetios and graffiti imprinted by European settlers. {{Appendix}} [[:Category:Aruba]] es.wiki:'''Cueba di Fontein''' Cave[1][2] ta un cueba chikito cerka di Boca Prins na e parti nort di e isla di Aruba.[3][4][5] E ta bon konosí pa su dibuhonan di muraya nativo Arawak, ku a wòrdu grabá pa Nativonan Merikano dekorativamente riba e murayanan di piedra i parti di e plafond mas plat di e kueba ku kombinashonnan di koló kòrá òf maron-kòrá-maron òf lila; Esaki ta duna pista tokante e historia di e amerindionan. E kueba ta aksesibel for di un “baranka di terasa di piedra di kalki di koral” i tin un largura di 3 meter (9.8 pia) i un haltura di 2 meter (6 pia 7 inch). E sala di entrada, ku ta habrí pa bishitantenan, ta 4 meter (13 pia) haltu i ta ekstendé te na un profundidat di 50 meter (160 pia). Komo ku e ta un formashon geológiko di piedra di kalki, i debí na filtrashon di awa, formashonnan di stalagmita i stalaktita di koló, tamaño i forma hopi straño a wòrdu produsí. Murciélago ta traha nèshi den kavidatnan di kueba den nan búskeda nokturno pa rekohé kuminda, ku ta konsistí di nèktar i pólen. Tin registronan ku e indjannan Araucano a usa e kueba aki pa hasi nan ritualnan i seremonianan tribal. --------------------- '''Blackstone Beach''' ta un playa na costa nort den region di .., den PArke Nacional Arikok. (Oranjestad)—Nomber for di su mas karakterístika rekonosibel, e Piedra Pretu Playa casi ta representa lo contrario di e beachnan tipico di Aruba. Pa un, e tin santu pretu i ta cubri cu piedranan liso preto. Na di dos lugá, e ta keda na e parti nort di e isla, leu for di e blanku playanan di santu di den e region sùit. Pues, si bo ta sinti bo kla pa algu diferente—òf si ta dia kontrali, bishitá e Playa di Blackstone.<ref>[https://www.cspnv.com/pdf/aruba-today-20250305.pdf Blackstone Beach], Aruba Today 95 di maart 2025)</ref> Blackstone Beach ta mustra e mas banda natural di Aruba: e piedranan cu tapa e playanan i e forma di dje a wòrdu trahá pa mil añanan via erupshonnan volkániko, koral moveshonnan di ref i aktividat di ola di e parti nort rural di e isla. Situá mas ost di e Brug Natural i Playa di Andicuri, e Blackstone Beach ta relativamente fásil pa haña akseso. Unabes bo pasa e Formashon di Baranka Ayo, tuma e Kaminda di Andicuri ku ta hiba na Andicuri Laman. Einan, bo por stashoná bo outo i hasi un kaminata di 1km pa Blackstone Beach. E playa aki ta forma parti di e Arikok Parke Nashonal i pues ta un sitio ku ta wòrdu konserbá. Esaki ta e motibu pakiko e ta tambe relativamente intakto pa komersial influensianan. Apesar di a wòrdu yamá un playa, tene kuenta ku e no ta konsehá pa landa den awa, manera e koriente ta hopi fuerte i por desviá bo fásilmente mas leu den oséano salbahe. Pero, ainda bo por disfrutá di un espektakular bista di e piedranan i e parti nort oséano ku ta ekstendé dilanti di e playa i saka un potrèt ku bo amigunan òf famia (Oranjestad)—Named after its most recognizable feature, the Blackstone Beach almost represents the opposite of the typical Aruban beaches. For one, it has black sand and is covered in black smooth stones. Secondly, it lies on the northern side of the island, away from the white sandy beaches of in the southern region. So, if you feel up for something different—or if it’s opposite day, visit the Blackstone Beach. Blackstone Beach shows the more natural side of Aruba: the stones that cover the beaches and the shape of it has been crafted for thousand years via volcanic eruptions, coral reef movements and wave activity of the rural northern part of the island. Located further east to the Natural Bridge and Andicuri Beach, the Blackstone Beach is relatively easy to access. Once you get passed the Ayo Rock Formation, take the Andicuri road leading up to Andicuri Beach. There, you can park your car and take a 1km hike towards Blackstone Beach. This beach forms part of the Arikok National Park and is therefore a site that is preserved. This is why it is also relatively untouched by commercial influences. Despite being called a beach, do note that it is not advised to swim in the water, as the current is very strong and can easily stray you further in the wild ocean. However, you can still enjoy a spectacular view of the stones and the northern ocean that stretches out in front of the beach and take a picture with your friends or family --------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | variante= a | tipo = Playa | nomber = Boca Prins | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 1/2 | caption_align = center | image1 = | caption1 = | image2 = Plantage in Boca Prins op Aruba, Bestanddeelnr 252-7977.jpg | caption2 = Plantashi Boca Prins na 1947 | image3 = | caption3 = }} | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[Santa Cruz]] | tipo_subdivision_adm = Zona | subdivision_adm = [[Parke Nacional Arikok]] | tipo_subdivision_adm2 = | subdivision_adm2 = | descripcion = | pais = {{ABW}} | zoom = 13 }} '''Boca Prins''' ta un boca na e costa nort-oost di Aruba, situa den [[Parke Nacional Arikok]]. Kontenido Deskripshon Situá den Parke Nashonal Arikok, e bahia di santu ta un destinashon turístiko popular. E playa di santu blanku sin vigilansia ku duinen ta solamente 55 meter largu i no ta ofresé ningun otro fasilidat. Landamentu por ta peligroso debí na e koriente fuerte i konstante i ta rekomendabel solamente pa landadónan eksperensia, si ta. E bahia ta wòrdu bishitá de bes en kuando pa surfistanan, pero no ta wòrdu konsiderá un di e lugánan di buseo sobresaliente di e isla. [ 1 ] Un kaminda di santu ku baranka di piedra di kalki ta hiba na e bahia via un trapi di palu. E piedranan di Boca Prins ta e habitat di Cnemidophorus arubensis , un lagadishi di karakol ku ta wòrdu hañá solamente na Aruba. Banda di Boca Prins tin un di e plantacionnan di cunucu mas bieu na Aruba, cu a wordo cultiva pa colonialnan Hulandes den siglo 16. E nòmber di e bahia ta derivá for di e plantashon di Prins di ántes den serkania. https://de.wikipedia.org/wiki/Boca_Prins E entrada aki, unda e [[rooi]] di e mesun nomber ta basha den lama, probablemente ta haya su nomber for di Paulus Printz, kende a wordo manda pa e colonia di Curacao door di WIC pa descubri mineralnan. Despues di no a haya oro ni na Curacao ni na Bonaire, el a yega Aruba dia 14 di juni 1725 y a establece banda di e costa noordoost di e isla.<ref>Vivienno Frank. 2019. ''Aruba en een keuze uit haar toponiemen.'' ISBN:978-0-359-65900-5, pag. 74-75</ref> '''Boca Prins''' ta un [[bahia]] na e costa nort-oost di [[Aruba]], situa den [[Parke Nacional Arikok]]. Deskripshon Situá den Parke Nashonal Arikok, e bahia di santu ta un destinashon turístiko popular. E playa di santu blanku sin vigilansia ku duinen ta solamente 55 meter largu i no ta ofresé ningun otro fasilidat. Landamentu por ta peligroso debí na e koriente fuerte i konstante i ta rekomendabel solamente pa landadónan eksperensia, si ta. E bahia ta wòrdu bishitá de bes en kuando pa surfistanan, pero no ta wòrdu konsiderá un di e lugánan di buseo sobresaliente di e isla. [ 1 ] Un kaminda di santu ku baranka di piedra di kalki ta hiba na e bahia via un trapi di palu. E piedranan di Boca Prins ta e habitat di Cnemidophorus arubensis , un lagadishi di karakol ku ta wòrdu hañá solamente na Aruba. Banda di Boca Prins tin un di e plantacionnan di cunucu mas bieu na Aruba, cu a wordo cultiva pa colonialnan Hulandes den siglo 16. E nòmber di e bahia ta derivá for di e plantashon di Prins di ántes den serkania. https://de.wikipedia.org/wiki/Boca_Prins == Mira tambe == * [[Playanan di Aruba]] {{Commonscat}} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=de|oldid =205170166|titulo=Dos Playa}} {{References}} ;Lista di fuente *[http://nl.aruba.com/activiteiten/dos-playa Dos Playa] riba nl.aruba.com *[https://www.surfline.com/surf-report/dos-playas/5842041f4e65fad6a7708e27 Dos Playa Surf] riba surfline.com }} [[:Category:Luga na Aruba]] ---------------------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | variante = a | nomber = Cueba di Huliba | nomber_oficial = | nomber_nativo = | tipo = Cueba | pais = {{ABW}} | alias = Tunnel of Love | lema = | imagen = | descripcion = | multi-imagen = <!-- Utilisa plantia {{Multiple image}} --> | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[San Nicolas]] | zoom = 14 }} **The Huliba Cave/ Tunnel of Love The Huliba Cave, formerly known as the Tunnel of Love, was once open to the public, and was the biggest and most accessible of all three caves. This cave had five chambers, including one that is heartshaped. This cave had narrow stairs that led to long pathways deep into the cave, with a staircase leading to the exit on the other side. In one of the chambers, there used to be the carving of the Virgin Mary, put there for the protection of the cave. However, the Huliba Cave has been permanently closed for a few years now, as a way to preserve the bat population that lives in the cave. These Long Tongue Fruit Bats and Insect Eater Bats are very important to the ecosystem of the island. Though this cave is no longer accessible to the public, it surely is interesting to learn more about the history of these caves and the Awarak tribes that resided or utilized them.<ref>[https://www.cspnv.com/pdf/aruba-today-20240403.pdf Visit the island’s popular cave sites!], Aruba Today (3 di april 2024)</ref> Do note that these caves are very dark, humid, hot, and are inhabited by bats. Do wear comfortable clothing and shoes, as the pathways in these caves may be rough and bumpy, and don’t forget to bring a lashlight! {{Appendix}} [[:Category:Aruba]] ---------------------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | tipo= Bario | name = Eagle | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 2/2 | caption_align = center | image1 = | caption1 = | image2 = | caption2 = }} == Eagle (Aruba) == '''Eagle''' ta un bario di [[Oranjestad (Aruba)|Oranjestad, capital di Aruba. == Historia == Den comienso di añanan 20, Aruba a conoce dos refineria. Na aña 1924 a establece Lago Oil & Transport Ltd y despues na aña 1927 De [[Arend Petroleum Maatschappij]]. Dos refineria cu tabatin un rol masha importante den [[Di Dos Guera Mundial|Segundo Guera Mundial]], ya cu nan tabata suministra petroleo na e aliadonan. Ta di e refineria ‘Arend’ e vecindario aki a haya su nomber ‘Eagle’ y tambe nos ‘Eagle Beach’. Minister Maduro a comparti un tiki historia: “E refineria Eagle aki a duna trabou na mas cu shete mil trahado di 58 diferente pais. Den e area aki, e refineria a traha e fabrica pa refina e petroleo, un laboratorio y un brandweerkazerne. Tambe nan a construi nan sede ‘hoofdkantoor’ cu ta exactamente e edificio caminda nos ta para actualmente”. E mandatario tambe a trece dilanti cu e refineria a construi casnan special pa e personal di refineria, algun cas den e bario, e Eagle tennis club y e hospital cu tey ainda.<ref>[https://awemainta.com/wp-content/uploads/2024/02/AM240221.pdf Minister Maduro di Cultura a haci e desvelo di e ‘Ruta Historico di Eagle’], Awemainta (21 di februari 2024) </ref> E ‘Ruta Historico di Eagle’ ta un ruta pa cera conoci cu e historia di e bario di Eagle, e refineria di Eagle y Aruba su rol importante pa aliadonan den Segunda Guera Mundial. E storia di e refineria di Eagle, un tempo simbolo di e poder industrial di Aruba hunto cu Lago na San Nicolas, ta conta nos e desaroyo di Aruba den tempo for di su comienso na 1924 te na e desmantelamiento den añanan cincuenta y sesenta caminda cu a traha espacio pa turismo cual te cu awe en dia ta e pilar economico mas importante di Aruba. E proyecto di ‘Eagle History Tour’ lo crea un conexion entre e historia, herencia cultural industrial di Aruba y nos turismo, creando un atractivo nobo pa nos bishitantenan pero tambe lo educa localnan y principalmente e generacionnan mas jong tocante Aruba su historia industrial y e rol importante di e refineria di Eagle den e di Dos Guera Mundial asina e mandatario a trece den su discurso. Ademas den un futuro cercano lo pone borchinan na cinco diferente sitio cu QR code cu ta contene informacion importante di historia di e sitio den cuatro diferente idioma, mas obhetonan di arte y programanan educativo. Aruba tabatin un rol importante den Segundo Guera Mundial cu e dos refinerianan aki cu Alemania tabatin wowo riba Aruba y nan a manda un submarino pa bin destrui e dos refinerianan aki pa stroba e aliadonan haya nan combustibel. Asina e submarino a tira riba e tankero Arkansas y a mata varios hende entre otro Bonerianonan. Tambe e submarino a manda torpedo pa destrui e dos refinerianan cu danki na nos Señor Dios esakinan a faya nan proposito. {{Appendix}} -------------------------------------- {{Infobox luga den pais | tipo= Bahia y haf | name = Plantashi Prins | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 2/2 | caption_align = center | image1 = Zeilschip bij de Yachtclub van Aruba. Op de achtergrond de Lago-olieraffinaderij, Bestanddeelnr 252-3982.jpg | caption1 = Barco di bela cu refineria den fondo | image2 = De haven van de Lago-olieraffinaderij in San Nicolas op Aruba, Bestanddeelnr 252-8041.jpg | caption2 = }} {{Databox}} '''Plantashi Prins''' ([[Hulandes]]: Plantage Prins), originalmente un plantacion di coco na Aruba, [1] [2] a mira su cas reconstrui den añanan 1950. E decadensia di palma, atribuí na malesa, a kondusí na e stòp di produkshon di kunuku. 3] Na 1911, e mapa di Werbata-Jonckheer a identifiká Prins Plantation komo un di e 23 plantashonnan mayoritariamente chikitu karakterisá pa agrikultura kombiná, palu di koko i kas. Ademas, un plantashon mas grandi tabata situá paden, nort di Oranjestad na San Barbola, lugá di nasementu di Virginia Demetricia. E township Savaneta en realidad a surgi for di un plantacion gubernamental cu despues a transforma den un pueblito chikito. 4] == Etimologia == E plantacion ta derivá su nòmber for di un ingeniero di mina suédo Paulus Printz, ku a biba den e área durante di dies-ocho siglo, mientras tabata buska oro den nòmber di e administradornan di e kamber di Amstedam di e kompania Hulandes di West India. Segun e mapa di Van Raders di 1825, e ruina di su kas (No. 37) tabata situá riba e muraya na nortwest di e plantashon, pero for di e tempu ei e ruina a disparsé. E tapa di e seru, ku ta eksponé na bientu, tabata mas faborabel pa biba ku e arroyo ku tabata protehá pa bientu. [5] [6] Printz a traha na Aruba for di 14 di yüni 1725, te ku 3 di yüni 1727, ora ku el a risibí un òrdu di Amsterdam pa stòp e trabou. [ 7] == Panorama general == E kas original di plantacion den e arroyo no ta pará mas, i e struktura ku a sigui, un kas di pais konstruí den añanan 1930, ta awor den un estado di ruin. 6] Situá 2.5 kilometer for di e sentro di bishitante i aproksimadamente 600 meter for di e plantahe Fontein den Parke Nashonal Arikok, un kaminda ta hiba na e plantahe Prins históriko, ku anteriormente tabata di propiedat di Sr. Mokki Arends,[8] i dos arroyos bisiña, Rooi Prins i Rooi Dwars. E arroyos aki un tempu tabata nutrí palu di koko i palu di fruta. Mientras cu e coconutnan a desaparece, y solamente algun mata di fruta a keda, e vegetacion nativo ta prospera mas densamente cu riba e colinan circundante. 1] Te ku 2023, apesar di plannan inisial, e renobashon i transformashon di e ruinanan di e plantashon Prins den e Prins Center, ku ta presentá proyektonan di demonstrashon riba aktividat agrikultoral di plantashon tempran, no a tuma lugá ainda. E integrashon di e Prins Center den e diseño nobo di Parke Nashonal Arikok ta keda pendiente. Ta konsehábel pa konsiderá pa destahá e importansia históriko di Prins Center su nòmber den e sentro mes. 9] {{Appendix}} ------------------------ {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =59895500|titulo=Pos Chikito}} {{References}} }} == Mira tambe == * [[Lista di luga na Korsou]] {{Commonscat}} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =62603301|titulo=Suffisant (Curaçao)}} {{References}} }} ---------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | variante = a | nomber = Bushiribana | nomber_oficial = | nomber_nativo = | tipo = Bario | pais = {{ABW}} | alias = | lema = | imagen = Gouddelving bij Bushiribana op Aruba, Bestanddeelnr 252-7961.jpg | descripcion = Mina di oro na Bushiribana na Aruba (1947). Na 1946, despues di 30 aña, a cuminsa e mina di oro atrobe pero esaki no a resulta lucrativo. | multi-imagen = <!-- Utilisa plantia {{Multiple image}} --> | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[Paradera]] | zoom = 14 }} '''Bushiribana''' ta un luga den region di [[Paradera]] na kosta nort di [[Aruba]].[1] E ta mihó konosí pa e ruinanan di stempel di oro. == Geologia == Na final di e periodo di Kretáseo, kambionan geológiko signifikante a tuma lugá riba Tera. Piedranan fluido nobo, conoci como e batholith di Aruba, a pusha ariba door di scheurnan den e volcan antiguo, e Formacion di Lava di Aruba. E piedranan aki a forma koredónan i a solidifiká. Un di e tiponan di piedra cu a sali for di esaki ta gabbro. Gabbro tin un koló di antrasit i ta mustra mineralnan briante ora inspekshoná mas di aserka. E ta wòrdu hañá den e área di Matividiri. E tipo di piedra aki a wòrdu usá den konstrukshon di e planta di stèmpel di oro di Bushiribana.[2] Rush di oro Oro laba abou ta konosí komo oro aluvial. E ta laba den forma di stòf di oro, pida di oro, grano di oro i tin bia pida di oro. Despues di e rush di oro Arubano di 1824 pa 1829, den cual a haya oro aluvial, e cantidad eventualmente a baha y e depositonan di oro no a duna mas. Den transkurso di siglo, kompanianan di oro a kuminsá buska e fuente di e oro aki, e venanan di kuarso. Tin bia e adernan aki a surgi i despues a disparsé bou di tera atrobe.[3] Stempel di Oro Durante e periodo di 1872 pa 1915, ora ku oro tabata wòrdu mina riba e isla, dos molina di oro tabata operá.[3] Esakinan tabata e planta di stèmpel di oro di Bushiribana i e planta di smelt di oro di Balashi.[4] Na 1872, Aruba Island Gold Mining Company a construi un smelter y stempel mill di oro na Bushiribana, den curason di e area di mineria di oro cuarzo. Tambe e compania a construi e prome pier den haf di Aruba, yama Waaf di Compania riba Forti Abou, y a traha un caminda di dies kilometer pa transporta e mashinnan. E industria di stèmpel di oro tabata inkluí mashinnan di vapor, mulina di stèmpel, reservorionan di awa dushi i fòrnunan. E fábrika a hasi pèrdida pa binti aña. E oro a wòrdu saka dor di kombin’é ku merkurio, perdiendo mas o ménos mitar di e oro. For di 1897, e montonnan di shushi di Bushiribana a wòrdu retrabá usando e proseso di sianuro ku a wòrdu inventá resientemente, i ta e ora ei so e minamentu di oro a bira algu probechoso. Na 1899 un molina di stèmpel na Balashi a tuma over e trabou.[3] E oro prinsipalmente tabata bini di un di e dos shen venanan di kuarso ku ta karga oro ku a bini na superfisie for di e profundidatnan di Aruba kantu di kosta nort.[3] ---------- == Sero Colorado == On your way to Baby or Roger’s Beach, you’ll pass by the famous Red Anchor at what was once the entrance to the Colony residential community and be greeted with red soiled hills by the coast. This is Sero Colorado. Named after the 30-meter, deep red, limestone hill, Adriaan Laclé “Sero Colorado” translates to “Colored Hill”. Sero Colorado has deep historical ties with the once-thriving phosphate industry in the area. Matter of fact, there are still under- ground shafts and passages deep in Sero Colorado from the time of phosphate mining. In 1958, the re- finery at the time, Lago, adopted this name for the residential section of its employees.<ref>[https://www.cspnv.com/pdf/aruba-today-20241118.pdf Place names in San Nicolas and their origins], Aruba Today (18 di november 2024)</ref> -------- {{Infobox luga den pais | tipo= Isla di rif | variante = a | name = Renaissance Island | alias = Sonesta Island | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 2/2 | caption_align = center | image1 = | caption1 = | image2 = | caption2 = | pais = {{ABW}} | region = [[Santa Cruz]]? }} '''Renaissance Island''' (antes Sonesta Island [1]) ta un isla di rif privá dilanti costa di Aruba na haltura di e pista di aterisahe di [[Aeropuerto Internacional Reina Beatrix]]. Bista general E isla di ref di koral di 16 hektar a wòrdu kumprá pa Sonesta Hotels, i a habri na 1989 komo Isla di Sonesta.[2] Na 1991, Sonesta a wòrdu atkerí pa Ramada Renaissance Hotels, i e isla a wòrdu renobá komo Renaissance Island.[3] E ta un isla priva cu por wordo bishita solamente den dia. E isla di ref alargá ta ofresé playanan blanku, mondinan di mangel i un variedat grandi di parhanan.[1] Tin dos playa: Iguana Beach ta pa famianan, i Flamingo Beach ta pa adulto. Iguana Beach ta haña su nòmber for di e iguanan ku ta biba riba e playa. Flamingo Beach ta e unico luga na Aruba cu tin flamingo cu a wordo introduci. Tur dos espesie di animal tin bia ta bishitá e otro playa tambe.[4][5] Entre 7:00 AM y 7:00 PM un boto ta sali for di e hotel Renaissance Aruba pa e isla di rif. Huespetnan ku no ta di hotèl por biaha pa un pago.[6] Dos avion chikí, un Beechcraft Model 18 i un Convair 400, a wòrdu hundi na kosta pa krea un lugá di buseo. Ta posibel pa pasa anochi den un cabana (hut chikitu) riba e isla.[5] -- == Historia == nl.wiki:E isla di 16 hectar riba rif di Bucuti a ser cumpra pa Sonesta Hotels, y a habri na 1989 como isla Sonesta.<ref>Amigoe, [https://www.delpher.nl/nl/kranten/view?query=sonesta+island&coll=ddd&sortfield=date&page=1&facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Nederlandse+Antillen&identifier=ddd:010642557:mpeg21:a0071&resultsidentifier=ddd:010642557:mpeg21:a0071&rowid=2 Sonesta hotel en Sonesta Island: uniek hotelproject], 14 februari 1989</ref> Na 1991, Ramada Renaissance Hotels a kumpra Sonesta, i e nòmber di e isla a kambia pa Renaissance Island.[ 3] Ta un isla privá cu por wordo bishita solamente den dia. E isla di rif ta un isla largu ku ta ofresé playa blanco, palo di mangrove i un variedat grandi di parhanan. 1] Renaissance-eiland (voorheen Sonesta eiland),[1] is een 16 ha groot koraalrifeiland, officieel bekend als het Bucutirif [2][3] voor de kust bij Oranjestad, Aruba. en grenst aan de Rifeilanden van Oranjestad. Het eiland is particulier bezit en heeft de enige privé-stranden op Aruba.[4] Er zijn twee stranden: Iguana Beach en Flamingo Beach. Een Beechcraft 18 en een Convair 400 zijn allebei bewust ongeveer 50 meter (46 m) uit de kust gezonken om een duikplaats te creëren.[5] Flamingo's zijn te zien op het eiland.[6] Ze zijn echter niet inheems op Aruba.[7] de.wiki:Renaissance Island is een ongeveer 48 hectare groot, particulier gebruikt, smal en ongeveer 3,8 kilometer lang eiland voor de kust van het hoofdeiland Aruba . de.wiki:Renaissance Island ta un isla privá di mas o ménos 48 ektar di largura, estrecho i di mas o ménos 3,8 kilometer largu, na kosta di e isla prinsipal Aruba. {{Appendix}} Renaissance Island (anteriormente Sonesta Island),<ref>{{citeer web|titel=Sonesta Island | url = https://www.tripadvisor.com/ShowTopic-g147247-i144-k845765-Sonesta_Island-Aruba.html | accessdate = 2020-03-04}}</ref> ta un isla di 16 hectare di coral, ofisialmente konosí komo Bucutirif<ref>{{cite web | title =Harbour Map and Navigational Chart. From Netherlands Government chart, 1977 | url = https://www.arubaports.com/main/oranjestad/ |bezochtdatum=15 november 2020}}</ref><ref>{{citeer web | titel=Navigation Waypoints referencing to “Bucuti Island” | url=https://www.aruba-cruisingguide.com/navigation/ |bezochtdatum=15 november 2020}}</ref> for di Oranjestad, Aruba, i ta limita ku e Rifeilanden di Oranjestad. E isla ta privá i tin e úniko playa privá na Aruba.<ref>{{cite web | title =Renaissance Aruba Resort & Casino | url =http://www.fodors.com/world/caribbean/aruba/review-40803.html | accessdate = 2014-08-20}}</ref> Tin dos playa: Iguana Beach i Flamingo Beach. Un Beechcraft 18 i un Convair 400 tur dos a keda sink deliberadamente mas o ménos 50 meter (46 m) for di costa pa crea un lugá di buceo.<ref>{{cite book | last =Huber | first =Joyce | title =Best Dives of Aruba, Bonaire & Curaçao | publisher = Hunter Publishing, Inc | date =2011 | isbn = 9781588437495 }}</ref> Flamingo ta ser mira riba e isla.<ref>{{cite web| last =Suri | first =Charu | title =Where to see Flamingos in Aruba | url =http://www.afar.com/highlights/where-to-see-flamingos-in-aruba | accessdate =2014-08-20}}</ref> Sinembargo, nan no ta nativo di Aruba.<ref>{{cite web|url=https://journalistontherun.com/2017/07/01/everything-you-need-to-know-about-flamingo-island-aruba/|title=Everything You Need To Know About Flamingo Beach Aruba|date=1 July 2017|publisher=}}</ref> == Lokashon y uzo == E isla ta situá mesora banda di e ruta di aterisahe RWY 11 na aeropuerto internashonal Reina Beatrix na sur di e islanan di Oranjestad. E ta comprá dor di e doñonan di un hotel di sinku strea. Riba e dos bahia di awa den forma di un U riba e isla a konstruí un restorant, barnan di playa, un sentro di spa, un kancha di voleibol i fasilidatnan pa deporte di awa i baño. E hóbennan di e hotèl ta wòrdu transportá ku e ferry di e hotèl mes. E awa di awa di e hotel ta ser transportá pa barku pa e WEB kanaal purifikashon na e isla prinsipal pa deskontaminashon. {{Appendix}} * Eduardo en Gerardo de Veer van Meta Corporation, de ontwikkelaars van het Sonesta Hotelproject (de bouw van een 320-kamer hotel in het hart van Oranjestad - Coral Reef Hotel) presenteerden de plannen in 1986 en op 30 oktober 1987 de eerste steen gelegd. * Sonesta island gelegen op het rif tegenover de [[internationale luchthaven Koningin Beatrix]]. * Vanaf de open lobby heeft men niet alleen zicht op dezee, maarook ophetkanaal, van waaruit de gasten met de boot naar het Sonesta Island kunnen vertrekken. Een traject dat slechts tien minuten duurt. Vier boten van 26 voet lang en met een capaciteit voor 29 personen elk, zullen beschikaar zijn voor het transport van de gasten van het hotel, via het kanaal, naar Sonesta Island. Op dit rifeiland, waarop tot een jaar geleden alleen maar mangroveplanten te zien waren, zijn in de afgelopen maanden twee prachtige stranden met hagelwit zand aangelegd. Momenteel worden een restaurant en bar gebouwd, waarna de whirlpools en faciliteiten voor watersporten zullen volgen.<ref>{{citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642557:mpeg21:pdf|titel=Sonesta hotel en Sonesta island: uniek hotelproject|werk=[[Amigoe]]|datum=14 februari 1989|bezochtdatum= }}</ref> en.wiki:see Oranjestad, Aruba The touristically named Renaissance Island (formerly Sonesta Island)<ref>{{cite web | title =Sonesta Island | url = https://www.tripadvisor.com/ShowTopic-g147247-i144-k845765-Sonesta_Island-Aruba.html | accessdate = 2020-03-04}}</ref> is a 40 acres [[cay]] (or barrier reef) island, officially known as the Bucuti Rif<ref>{{cite web | title =Harbour Map and Navigational Chart. From Netherlands Government chart, 1977 | url = https://www.arubaports.com/main/oranjestad/ | accessdate = 2020-03-04}}</ref><ref>{{cite web | title =Navigation Waypoints referencing to “Bucuti Island” | url = https://www.aruba-cruisingguide.com/navigation/ | accessdate = 2020-03-04}}</ref> and it is off the coast near Oranjestad. It is privately owned and has the only private beaches on Aruba.<ref>{{cite web | title =Renaissance Aruba Resort & Casino | url =http://www.fodors.com/world/caribbean/aruba/review-40803.html | accessdate = 2014-08-20}}</ref> There are two beaches: Iguana Beach and Flamingo Beach. A [[Beechcraft Model 18|Beechcraft 18]] and a [[Convair]] 400 were both deliberately sunk about 50 yards offshore to create a diving site.<ref>{{cite book | last =Huber | first =Joyce | title =Best Dives of Aruba, Bonaire & Curaçao | publisher = Hunter Publishing, Inc | date =2011 | isbn = 9781588437495 }}</ref> [[Flamingo]]es can be seen on the island.<ref>{{cite web| last =Suri | first =Charu | title =Where to see Flamingos in Aruba | url =http://www.afar.com/highlights/where-to-see-flamingos-in-aruba | accessdate =2014-08-20}}</ref> However, they are not native to Aruba.<ref>{{cite web|url=https://journalistontherun.com/2017/07/01/everything-you-need-to-know-about-flamingo-island-aruba/|title=Everything You Need To Know About Flamingo Beach Aruba|date=1 July 2017|publisher=}}</ref> Awemainta 30 december 2020|Isla Priva: Di complemento pa atraccion principal|E creacion di un beach priva riba e rifnan dilanti di aeropuerto tabata otro reto grandi pa MetaCorp. E responsabilidad di esaki a cay grandamente riba e schoudernan di Rudolph Richardson na cabes di ATCO. Delft Hydraulic Engineering di Hulanda meticulosamente a diseña e isla artificial. A pone shen y shen di meternan cubico di santo blanco den bargenan cu despues a basha riba e awanan poco hunto di e rif pa crea un plataforma for di unda e backhoe y otro ekipo necesario pa traha e isla, por a para firme riba dje. E isla a habri pareu cu e hotel na 1991. Na 1999, Horcan Lenny, considera como e di dos mas fuerte pa pasa den November, a dal Aruba duro y Sonesta Island a keda den hopi mal estado. Mester a trah’e full di nobo. Despues di un candela chikito un par di aña atras, Renaissance Island ta un di e atractivonan turistico mas grandi di e isla. Conoci mundialmente como e luga pa comparti di un dia di solo y lama hunto cu flamingonan cu ta cana casualmente band’i bo. Fuera di e parhanan aki, e isla tambe ta un santuario pa hopi yuwana. {{Appendix}} --------------------- {{Infobox luga den pais | tipo= Playa | name = Hadicurari | alias = Fisherman's Hut | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 2/2 | caption_align = center | image1 = | caption1 = | image2 = | caption2 = }} | pais = {{ABW}} | region = [[Noord]] | zona = [[Palm Beach]] | zoom = 14 }} '''Hadicurari''' (''Fisherman's Hut'') ta un luga na costa west di Aruba, den e zona di [[Palm Beach]] na haltura di e hotelnan Holiday Inn y Marriott Vacation Club. Aki ta situa un waf di piscado y un parti ta wordo uza como zona pa [[windsurf]]. Hadicurari ta conoci como un sitio pa pisca unda tabatin ranchonan di piscado y un pier chikito. Den ananan 1950 tabata captura aki hopi calco. De vissershaven heeft een steiger met 92 aanlegplaatsen die in de jaren 90 van de vorige eeuw is aangelegd. Hier werd in de jaren 1950 veel calco (''strombus gigas'') gevist. Door de roofbouw is de calco in deze buurt zeer zeldzaam geworden en wordt nu beschermd.<ref>Vivienno Frank. 2019. ''Aruba en een keuze uit haar toponiemen'' pag. 111, ISBN:978-0-359-65900-5</ref> Aki tabata establece Centro di pesca Hadicurari, cu tabata organisa torneonan di pisca pa e piscadonan local.<ref>Vistoernooi Centro Hadicurari. "Amigoe". Curaçao, 09-07-1994, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 15-09-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644198:mpeg21:p005</ref> Awendia e ta fungi como restaurant.? * E pier chikito a wordo reemplasa den ananan 19 90 pa un pier grandi cu 92 luga pa boto * Den e periodo aki a lanta e Centro di pesca Hadicurari y na 2003 a funda Fundacion Centro di Pesca Hadicurari. Fundado tabata Colin Christiaans. * Anualmente ta celebra Dia di Piscado cu ta riba 29 di juni cu iun torneo di pesca. * Den e edificio di Centro di Pisca hadicurari tin un restaurant establece. Centro di Pesca Hadicurari ta percura pa brinda e piscadonan tur ayudo. Considerando cu e centro aki ta practicamente hinca entre e hotelnan grandi y luhoso; Centro di pesca Hadicurari tin cu “negosha” un tiki riba e tradicion di piscado den e centro aki. NOTES In tegenwoordigheid van de ministers Elio Nicolaas, ing. Roland Laclé en minister ing. Eddy Briesen, legde minister Charro Kelly vrijdagmiddag de eerste steen voor de vissershaven bij Hadicurari, ten noorden van het Holiday Inn Hotel. De 92 aanlegplaatsen voor de vissersboten vergt een investering van 1,4 miljoen florin. De bouw geschiedt door Camar nv.Eerste steen vissershaven. "Amigoe". Curaçao, 23-11-1992, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 14-09-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643702:mpeg21:p005 {{Appendix}} [[Category:Luga na Aruba]] --------------- {{Infobox luga den pais | tipo= Isla di rif | variante = a | name = De Palm Island | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 2/2 | caption_align = center | image1 = Sign De Palm Island.jpeg | caption1 = | image2 = | caption2 = | pais = {{ABW}} | region = [[Santa Cruz]]? }} [[File:Sign De Palm Island.jpeg|thumb|Borchi pa yega De Palm Island]] '''De Palm Island''' ta un isla di mas o ménos 10 ektar grandi, habitá, estrecho i di 1,5 kilometer largu for di costa di e isla principal di Aruba, ost di e stat di Pos Chiquito, serka di e aeropuerto internashonal Reina Beatrix. E isla ta un rif di koral ku tin un hotel, un bar i un restorant. E biahe via ferry for di e isla prinsipal ta dura mas o ménos 10 minüt. Riba e isla tin un playa ku tin un guardia i un parke di awa. E isla ta di propiedat di De Palm Tours, e operador di biahe di mas grandi na Aruba, fundá pa Wichie de Palm i kumprá pa Harold Malmberg den añanan 60 di [[siglo 20]].<ref>{{Citeer web|url=http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&task=view&id=24&lang=en|titel=Tourism|taal=en|uitgever=Historia di Aruba|bezochtdatum=1 september 2018|archiefurl=https://web.archive.org/web/20230621061434/http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&task=view&id=24&lang=en|archiefdatum=2023-06-21}}</ref> == Detayenan == E parke di awa tin un atraccion extraordinario. E bishitantenan, ekipá ku un sistema di buelo di kaska bou di awa, por bishitá e mundu tropikal di piská di e isla di koral na pia i tambe tuma imágen bou di awa di un avion Cessna 414 derotá i bou di awa. E Sea Trek helmet system tambe ta posibel pa no-swimmer i personanan ku no tin eksperensia di buelo. {{Appendix}} De Palm island is een ongeveer 10 hectare groot, bewoond, smal en 1,5 kilometer lang eiland voor de kust van het hoofdeiland van [[Aruba]], ten oosten van de stad [[Pos Chiquito]], in de buurt van de [[internationale luchthaven Koningin Beatrix]]. Het eiland is een dood [[koraalrif]] met daarop een hotel, bar en restaurant. De overtocht per ferry vanaf het hoofdeiland duurt ongeveer 10 minuten. Op het eiland is er een bewaakt strand en een [[waterpark]]. Het eiland is eigendom van [[De Palm Tours]], de grootste [[touroperator]] op Aruba, opgericht door [[Witchie de Palm]] en in de jaren zestig van de twintigste eeuw gekocht door [[Harold Malmberg]]<ref>{{Citeer web|url=http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&task=view&id=24&lang=en|titel=Tourism|taal=en|uitgever=Historia di Aruba|bezochtdatum=1 september 2018}}</ref> == Bijzonderheden == Het waterpark heeft een buitengewone attractie. Bezoekers, uitgerust met een onderwaterhelm-duiksysteem, kunnen te voet de tropische vissenwereld van het koraaleiland bezoeken en ook onderwateropnamen maken van een neergehaald en onder water gelegen [[Cessna]] 414-vliegtuig. Het gebruik van het Sea Trek-helmsysteem is ook mogelijk voor niet-zwemmers en personen zonder duikervaring. {{Appendix|1=alles|2= '''Voetnoten''' {{References}} '''Bronnen''' * {{citeer web|url=http://www.visitaruba.com/things-to-do/tours-and-activities/depalm-island/|titel=De Palm Island|bezochtdatum=1 september 2018}} * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=de|titel=Palm Island (Aruba)|oldid=165611524|datum=20170518}} -------------- '''Isla di Oro''' ta parti di e rif di Pos Grandi na costa sur di [[Aruba]], entre [[Pos Chikito]] y [[Savaneta]]. E area ta cay den e [[Parke Marino Aruba]] y ta bou maneho di [[Parke Nacional Arikok| Fundacion Parke Nacional Aruba]] (FPNA).<ref>{{citeer web|url=///C:/Users/l_de_/Downloads/BONERIANO-15-03-2024.pdf|titel=FPNA ta activo den defensa di Isla di Oro|werk=Boneriano|datum=2024-03-15|bezochtdatum=2024-03-23}}</ref> == Historia == Isla di Oro a inicia na aña 1965 ora Adolf (Dochi) Oduber a construi un compleho di recreacion den forma di un barco cu den dje un restaurant, bar y sala di baile, cu el a duna e nomber "Isla di Oro".<ref>{{citeer web|url=citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462564:mpeg21:p006|titel=Opening van Isla di Oro|werk=[[Amigoe]]|datum=1965-03-09|bezochtdatum=2024-03-23}}</ref> E compleho ta situa 150 meter for di e costa na un laguna rondona pa mondi di mangel, pa cua mester a traha un brug y kap un caminda dor di e mangelnan.<ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010470027:mpeg21:p006|titel=Luchtkasteel van Oduber werd restaurant in zee|werk=[[Amigoe]]|datum=1964-08-05|bezochtdatum=2024-03-23}}</ref> E tempo ey e compleho tabata un atraccion turistico popular, unda tabata organisa fiesta, ademas di presentacion y shownan di artistanan conoci. E compleho, cu ta riba tereno erfpacht, a cambia varios biaha di doño-desaroyado y tabata operacional te mas o menos aña 1994 pa despues keda bandona. == Proteccion di naturalesa == Isla di Oro ta ubica den un zona di naturalesa cu un grado halto di balor y di medidanan di proteccion. Banda di ta protegi mediante e decretonan nacional ''Nieuwe aanwijzing domeingronden als natuurreservaat''<ref>[https://www.dcbd.nl/sites/default/files/documents/MinistryofJustice%282020%29_LandsbesluitNieuweAanwijzingDomeingrondenAlsNatuurreservaat.pdf Landsbesluit ''Nieuwe aanwijzing domeingronden als natuurreservaat''] ([[Afkondigingsblad van Aruba|AB]] 2020 no. 67)</ref> y ''Ruimtelijke Ontwikkelingsplan met Voorschriften 2021''<ref>[https://www.dip.aw/wp-content/uploads/2021/08/AB-2021-no.-123.pdf Landsbesluit ''Ruimtelijke Ontwikkelingsplan met Voorschriften 2021''] (AB 2021 no. 123) di 28 juli 2021.</ref>, e isla mes y e lama ta clasifica como "Marine Protected Area" (MPA) mediante decreto nacional.<ref>[https://www.dcbd.nl/sites/default/files/documents/MinistryofJustice%282018%29_LandsbesluitParkeMarinoAruba.pdf ''Landsbesluit Parke Marino Aruba''] (AB 2018 no. 77) di 20 di december 2018</ref> Adicionalmente, e area tin reconocemento internacional como un "Key Biodiversity Area" (KBA) door di Union Internacional pa Concervacion di Naturalesa (IUCN) y desde 2023 como un area RAMSAR (RAMSAR Site no. 2526).<ref>{{citeer web|url=https://www.bondia.com/corte-ta-prohibi-aruba-ocean-villas-pa-cuminsa-of-traha-na-isla-di-oro/|titel=Corte ta prohibi Aruba Ocean Villas pa cuminsa of traha na Isla di Oro|werk=BonDiaAruba|datum=2024-03-18|bezochtdatum=2024-03-23}}</ref> Fuera di esey e mangelnan, tanto e mangel preto (''Avicennia germinans'') como e mangel blanco (''Laguncularia racemosa'') ta especienan di mata protegi pa ley.<ref>[https://docplayer.nl/110238034-2017-no-48-afkondigingsblad-van-aruba-landsbesluit-houdende-algemene-maatregelen-van-14-juli-2017-ter-uitvoering.html ''Landsbesluit bescherming in-heemse flora en fauna''] (AB 1995 no. 2) di 14 di juli 2017</ref> Den curso di tempo a lansa diferente proyecto pa Isla di Oro, entre nan e proyecto di un delfinario, bou e nomber di ''Dolphin Beach'' na comienso di añanan nobenta<ref>{{citeer web|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010645141:mpeg21:p005|titel=Gedegen en objectief onderzoek onontbeerlijk voor Dolphin Beach|werk=[[Amigoe]]|datum=1993-05-15|bezochtdatum=2024-03-23}}</ref>, y e proyecto di ecohotel, ''Zoetry Isla di Oro Aruba'', den decada 2010.<ref>{{citeer web|url=https://archive.org/details/BNA-DIG-BONDIA-2014-10-30/page/n2/mode/1up?q=isla+oro+parke+marino&view=theater|titel=Proyecto Isla di Oro ta bek na su concepto inicial di ecohotel|werk=BonDiaAruba|datum=2014-10-30|bezochtdatum=2024-03-23}}</ref> Ambos proyecto a encontra cu resistencia di e activistanan ambiental y finalmente no a continua pa falta di e permisonan rekeri. {{Appendix}} [[:Category:Aruba]] y cu ta cay bou maneho di Fundacion Parke Nacional Aruba (FPNA). Ademas mangelnan, tanto e mangel preto (''Avicennia germinans'') como e mangel blanco (''Laguncularia racemosa'') ta especie di mata protegi pa ley. y e area tambe ta cay den ‘Natuur Gebied’ Nieuwe aanwijzing domeingronden als natuurreservaat (AB 2020 no. 67) y Ruimtelijke Ontwikkelingsplan met Voorschriften 2021; mientras cu e isla mes y e lama ta cay den Marine Protected Area (MPA) esta Landsbesluit Parke Marino (AB 2018 no. 77) Adicionalmente, e area aki tin reconocemento internacional como un Key Biodiversity Area (KBA) door di IUCN y ultimamente a wordo clasifica como un RAMSAR gebied (RAMSAR Site no. 2526) – dunando e area akinan mas balor ainda y den e caso aki, segun Silva ta expresa a nenga diferente parti di ley pero asina mes e desaroyado a continua cu e trabounan dañino pa naturalesa sin permiso. E mangelnan ta un especie protegi pa ley y e area tambe ta cay den Natuur Gebied’ Nieuwe FPNA ta activo den defensa di Isla di Oro aanwijzing domeingronden als natuurreservaat (AB 2020 no. 67) y Ruimtelijke Ontwikkelingsplan met Voorschriften 2021 (AB 2021 no. 123) mientras cu e isla mes y e lama ta cay den Marine Protected Area (MPA) esta Landsbesluit Parke Marino (AB 2018 no. 77) – haciendo e area aki un grado di proteccion halto. Adicionalmente, e area aki tin reconocemento internacional como un Key Biodiversity Area (KBA) door di IUCN y ultima[1] mente a wordo clasifica como un RAMSAR gebied (RAMSAR Site no. 2526) – dunando e area akinan mas balor ainda.<ref>{{citeer web|url=https://www.bondia.com/corte-ta-prohibi-aruba-ocean-villas-pa-cuminsa-of-traha-na-isla-di-oro/|titel=Corte ta prohibi Aruba Ocean Villas pa cuminsa of traha na Isla di Oro|werk=BonDiaAruba|datum=2024-03-18|bezochtdatum=2024-03-23}}</ref> Na november di aña pasa 2023 e area aki a cuminsa forma parti di Convenio di Ramsar Area bao e parti di Costa Zuid e cual ta un di e areanan cu mas biodiversidad, status di Ramsar tin como meta pa proteha e areanan aki sin interveni cu actividadnan economico, enfatisando reduccion di daño y restauracion di naturalesa den caso di daño cu ta inevitabel. Isla di Oro ta un área di mangrove amplio na Aruba, kaminda diferente ekosistema ta reuní. E lugá di buelo ku e mesun nòmber ta konsistí di un banda di playa grandi ku un rif similar na esun di e lugá di buelo Mangel Halto. E tipo di koral mas comun riba e rif aki ta e koral di cerebro, di strea y di placa. Lobster di koral, snapper, piská trompeta i piská angel ta habitantenan regular. Isla di Oro ta nifiká isla di oro.<ref>{{citeer web|url=https://www.duikersgids.nl/en/isla-di-oro|titel=Isla di Oro|werk=duikersgids.nl|datum= |bezochtdatum=2024-03-23}}</ref> Isla di Oro no ta solamente un kolekshon úniko di ekosistema, sino tambe un isla di fiesta ku un restorant abandoná ku a wòrdu traha den forma di un boto. Bo por yega na e lugá despues di un caminata bastante largu dor di e área. Ta rekomendá un buelo di boto. NOTES FUNDACION Parke Nacional Aruba ta na altura di actividadnan cu ta tumando luga riba Isla di Oro y ta activamente haciendo tur cos posibel den e organisacion su capacidad legal pa pone un stop n’e actividadnan cu ta tumando luga. Isla di Oro ta un area cu ta cay bou di maneho di Fundacion Parke Nacional Aruba.<ref>[file:///C:/Users/l_de_/Downloads/BONERIANO-15-03-2024.pdf FPNA ta activo den defensa di Isla di Oro], Boneriano (15 di maart 2024)</ref> E mangelnan ta un especie protegi pa ley y e area tambe ta cay den Natuur Gebied’ Nieuwe FPNA ta activo den defensa di Isla di Oro aanwijzing domeingronden als natuurreservaat (AB 2020 no. 67) y Ruimtelijke Ontwikkelingsplan met Voorschriften 2021 (AB 2021 no. 123) mientras cu e isla mes y e lama ta cay den Marine Protected Area (MPA) esta Landsbesluit Parke Marino (AB 2018 no. 77) – haciendo e area aki un grado di proteccion halto. Adicionalmente, e area aki tin reconocemento internacional como un Key Biodiversity Area (KBA) door di IUCN y ultima[1] mente a wordo clasifica como un RAMSAR gebied (RAMSAR Site no. 2526) – dunando e area akinan mas balor ainda. Fundacion Parke Nacional Aruba ta comprometi na e proteccion di e area importante aki – e unico area na Aruba unda ainda nos ta wak e ‘Poder di 3’ conecta na otro sanamente, esta e mangelnan, yerbe di lama y e rifnan di coral – 3 diferente sistema ecologico crucial cu hunto ta prove un variedad di beneficio pa e ser humano y Aruba su medio ambiente. Dialuna 11 di Maart 2024 bestuur di FPNA a ser alerta di actividadnan cu ta pasando y inmediatamente a bay den accion pa manda un Proforma Bezwaarschrift. Informacion cu FPNA a ricibi ta cu no tin un aanlegvergunning y cu esey ta evaluando pasonan legal. Ta di hopi tempo caba FPNA tin wowo extra riba e area di Isla di Oro y den augustus di 2023 a bin haya sa cu Isla di Oro a ser cumpra y asina a manda un carta oficial dia 28 di augustus pa DIP indicando cu no lo duna permiso pa ningun desaroyo riba Isla di Oro. Den november 2023, FPNA a wordo contacta door di J.O.B. Holding & Management y a ser invita pa bay un meeting pa compronde kico ta e intencion cu Isla di Oro. Dia 4 di januari 2024, FPNA a responde na J.O.B. Holding & Management cu un carta unda cu a indica cu no ta bay di acuerdo cu ningun desaroyo pa Isla di Oro. Siguientemente dia 18 di januari 2024 J.O.B. Holding & Management a invita FPNA conhuntamente cu otro organisacionnan local pa un stakeholder engagement session unda cu nan a informa cu nan lo ta haciendo diferente trabounan riba Isla di Oro y no a presenta un plan concreto cu por ser revisa. No obstante e posicion di FPNA no a cambia. FPNA no lo sostene ningun plan di desaroyo den e area aki Isla di Oro is a vast wetland mangrove area on Aruba where different ecosystems meet. The dive site of the same name consists of a vast shallow sand strip with a reef similar to that of the Mangel Halto dive site. Common types of coral on this reef are brain, star and plate coral. Coral lobsters, snappers, trumpet fish and angelfish are regular inhabitants. Isla di Oro means island of gold.<ref>https://www.duikersgids.nl/en/isla-di-oro</ref> Particulars Isla di Oro is not only a unique collection of ecosystems but also a former party island with an abandoned restaurant built in the shape of a boat. You can reach the location after a fairly long walk through the area. A boat dive is recommendable. ----- Fundacion Savaneta Aruba a nota di e discucion andando riba red social rond di Isla di Oro. E pregunta esencial den esaki ta cu si por papia di destruccion of limpiesa. Fundacion ta observa y ta na altura cu actualmente ta tumando luga un limpiesa di material di e ruina cu a keda atras eynan esta tubo y frusto den awa y hopi desperdicio di palo, etc. No tin ningun acto di corta mangroves ni otro mata pues aki nos tin cu papia di un clean up y no destruccion. Si Parke Arikok kier “claim” e luga, anto e pregunta ta dicon Parke nunca a hacie limpi y no a pone borchi cu e ta pertenece na Parke anto. Antes e doño di Isla di Oro tabata famia Oduber y despues un otro doño a tuma over te cu awe a keda na ruina unda un doño nobo local a cumpr’e via un acto notarial, pues no a hay’e regala. Semper Isla di Oro tabatin su permiso pa Restaurant y NightClub pues esey no ta nada nobo den su desaroyo.<ref>https://24ora.com/fundacion-savaneta-ta-aclaria-a-haci-isla-di-oro-limpi-y-nada-mas/ (17 di maart 2024)</ref> --- Fundacion Parke Nacional Aruba (FPNA) a cuminsa un caso contra pais Aruba y contra desaroyador di Isla di Oro, Osyth Henriquez, pa stop e di haci cualkier trabou di limpiesa riba su tereno. Hues a prohibi Henriquez pa desaroya of hasta pa haci limpiesa riba su tereno na Isla di Oro. FPNA a demanda Pais Aruba tambe pa prohibi Gobierno di duna permiso. Abogado mr. Anthony Ruiz a defende Osyth Henriquez, mientras cu abogado mr. Zuhaila Marchena a defende FPNA. Den su veredicto, mesora, hues a indica na FPNA cu como nan tin e maneho di e area, cu FPNA y e doño di Isla di Oro mester sinta na mesa y sali di e problema. Ta trata aki na un tereno cu e doño tin den erfpacht. E area ta bou maneho di FPNA como un area protehi. Den areanan protehi en general por restablece un edificio na estado original, den consulta cu FPNA. Osyth Henriquez ta propietario di Ocean Villas na Savaneta. Ey tambe e tin cu atende cu reto di FPNA, Gobierno mes y di bisiña, cu no necesariamente ta di acuerdo cu su vision pa desaroya bungalows eynan. Awo cu e kier desaroya Isla di Oro, atrobe e ta hay’e stroba y mester defende su plan y vision den corte. Ta parce cu e reto lo no ta e isla mes, sino mas bien e vecindario cu si ta protegi como un area di naturalesa.<ref>https://24ora.com/hues-a-ordena-osyth-henriquez-pa-para-trabou-riba-isla-di-oro/ (17 di mart 2024)</ref> * <ref>https://antilliaansdagblad.com/aruba/29167-blijf-van-isla-di-oro-af 13 maart 2024</ref> {{Appendix}} isla di oro is pas ontstaan in begin jaren zeventig van de vorige eeuw. Het is een stukje rif ten zuiswesten van Pos Grandi waarop Adolf R. Oduber een recreatiecomplex had gebouwd in de vorm van een schip met daarin een restaurant, bat en danszaal. Vivienno Frank isla di oro a surgi te na komienso di añanan setenta di siglo pasá. E ta un parti di e rif na sur-oeste di Pos Grandi na unda Adolf R. Oduber a konstruí un kompleho di rekreacion den forma di un barku ku den dje un restorant, bat i sala di baile. '''Isla di Oro''' ta un isla di coral na costa sur di Aruba, entre [[Pos Chikito]] y [[Savaneta]]. E area ta cay den e Parke Marino Aruba y ta bou maneho di FPNA. Het is gelegen 150 meter uit de kust op de rif van Pos Grandi. Er moest een weg door de mangrovenbos worden gehakt om bij het eiland te komen.<ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010470027:mpeg21:p006|titel=Luchtkasteel van Oduber werd restaurant in zee|werk=[[Amigoe]]|datum=1964-08-05|bezochtdatum=2024-03-23}}</ref> Gelegen aan een lagoen omringd door mangrovebossen. Er voden optredens en shows vor bekende artiesten plaats en werden feesten gehouden. Isla di oro was in de jaren op de startplaats voor natuurwandelingen van Stimaruba. * Na ana 1965 Adolfo (Dochi) Oduber a habri riba e isla un restaurant ISla di ORo construi den forma di un barco como atraccion turistico y despues amplia cu cocktail lounge y sala di baile. Apertura oficial dia 13 di maart 1965.<ref>Opening van Isla di Oro. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 09-03-1965, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 21-03-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462564:mpeg21:p006</ref> Despues di un aña a traha un brug pa yega na costa. Na 1975 el a cambia man pa Joe Procter, kende e sigui desaroya e luga. * in 1989? beheert-eigenaar door Lucy en jose Brazao Mendez. El a opera te 1994. * verschillende projecten, waaronder het dolfinarium project (1993?)onder de naam Dolphin Beach, voor de doorontwikkeling van Isla di Oro hebben vanaf 1990 gestuit op verzet van milieu-activisten.<ref>Gedegen en objectief onderzoek onontbeerlijk voor Dolphin Beach. "Amigoe". Curaçao, 15-05-1993, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 21-03-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010645141:mpeg21:p005</ref> Dolfinarium ging niet door wegens uitblijven van de nodige vergunningen. mlp1eg7pxolawaqntcvr79d85b4vays 192391 192390 2026-05-31T21:22:24Z Caribiana 8320 192391 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ {{ABW}} caya nombra pa hende: Caya Dick Cooper - Caya Jose Geerman - Caya Charlie Brouns Sr. - Caya Y.A. (Lord Boxoe) Illidge - Caya Pio Coffie - Caya Enrique Vorst - Sylvia A. Godettstraat - Caya Captain R. Rodger - Caya Lolita E. Euson - Caya Federico Maduro (Balashi) - Caya Juan Werlemen (Cashero) - Caya Juancho Kock (ex-Karawarastraat na Dakota) - Avenida Milio Croes (ex-Fergusonstraat) - Caya Dr. J.R. (Coco) Arends (Sero Blanco) - Bario Dr. Dussenbroek - Caya Ing. Roland H. Lacle - Caya Rufo Wever (Klip/Mon Plaisir) * pending: [[Parkietenbos]] - [[Cunucu Arikok]] - [[Blackstone Beach]] (full review needed) - [[Bushiribana]] - [[Renaissance Island]] - [[Hadicurari]] - [[Zeewijk]] - [[Sero Plat]] - [[Guadirikiri]] - [[Cueba di Fontein]] - [[Cueba di Huliba]] - [[De Palm Island]] - [[Isla di Oro]] - [[Eagle]] (bario) - [[Arashi]] - [[Plantashi Prins]] - [[Boca Prins]] - [[Dos Playa]] * bario di San Nicolas: [[Lagoville]] - Kustbatterij - [[Rooi Congo]] - [[Pedro Mosa]] - [[Esso Heights]] *uitbreiding [[Tanki Flip]] zie de.wiki - zie en.wiki voor [[Mangel Halto]] - [[Ayo]] - [[Catiri]] - [[Alto Vista]] * Roberto G. Croes, [https://designrr.page/?id=499490&token=3435984651&type=FP&h=5688&fbclid=IwY2xjawSD5lhleHRuA2FlbQIxMABicmlkETFoNVhmY1g2T1NuSml5cFhWc3J0YwZhcHBfaWQQMjIyMDM5MTc4ODIwMDg5MgABHlKyG1hj55NGijsU4jWBM9buhkFVlBqvV5G5EPkBOXLazF4nFZ-4bTq-kTSR_aem_r4VExioZnv6pqBz0zQl6Eg Origen di nombernan di bario y sitio na Aruba] ------------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais| variante= a | tipo = Caya | nomber = Caya Jose Geerman | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 2 | caption_align = center | image1 = | caption1 = | image2 = | caption2 = | footer = | footer_align = center }} | area = | poblacion = 2.282 | censo = 2020 | densidad = | pais = {{ABW}} | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[Regionnan di Aruba|San Nicolas Noord]] | tipo_subdivision_adm = Zona | subdivision_adm = | zoom = 13 }} '''Caya Jose Geerman''' ta un caya na [[Aruba]], situa den e bario di [[Rooi Congo]] na e parti nort di [[San Nicolas]]. E caya tabata anteriormente yamá Congoweg, pero komo parti di un programa gubernamental pa nombra cayanan segun figura historico local, e caya a haña su nomber actual na 1995. E ta honra Jose Geerman (1917-1977), un politico, escritor y defensor social Arubiano.<ref>{{citeer web|titel=Congoweg wordt Caya José Geerman|werk=[[Amigoe]]|datum=1995-09-07|via=Delpher.nl| bezochtdatum=2026-05-31|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644937:mpeg21:p007}}</ref> ==Trayecto y importansia== Caya Jose Geerman ta pasa door di e bario di Rooi Congo den e region di San Nicolas-Noord i ta sirbi como un di e rutanan principal pa trafico local. E ta conecta e parti noordoost di San Nicolas, cu ta inclui e barionan di [[Rooi Hundo]], [[Rooi Congo]], [[Standardville]] y [[Kustbatterij]], cu otro areanan residencial manera Brasil y ta duna acceso na varios caya secundario. Den añanan 1960, e area rond di Caya Jose Geerman a pasa den un periodo di desaroyo urbano rapido. Durante e tempo aki, varios proyecto di construccion a tuma luga, incluyendo scol y bario residencial nobo. == Mira tambe == * [[San Nicolas]] * [[Rooi Congo]] * [[Brasil (Aruba)|Brasil]] ---------------- Na 1995, e caya a wordu oficialmente renombrá for di Congoweg pa Caya Jose Geerman. E cambio di nòmber tabata parti di un proseso mas amplio di renombramentu di cayanan na Aruba pa honra figuronan lokal despues di introdukshon di Status Aparte. Desaroyo i infrastruktura Durante e mitar di siglo 20, e caya a wordu renobá i mehorá, inkluyendo asfaltamentu i konstrukshon di trottoir. E área tambe a mira establecimiento di institushonnan importante, manera skolnan di enseñansa profesional i edifisionan relijioso. {{Imagen anota |image=BNADIGWERBATAARUBA 0009.jpg |image-width=2000 |image-left= -360 |image-top=-575 |width=270 |height=270 |float=left |annotations=<!-- bashi of no, e parameter aki mester ta inclui--> |caption=Mapa di Werbata ta menciona Rooi Congo (1912). }} == Localisacion y infrastructura == {{Appendix}} [[Kategoria:Luga na Aruba]] ----------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais| variante= a | tipo = Bario | nomber = De Bruynewijk | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 2 | caption_align = center | image1 = Welcome to the Coastal Battery!.jpg | caption1 = | image2 = Cannon tracks at Coastal Battery, Aruba.jpg | caption2 = | footer = Ruinanan di kustbatterij | footer_align = center }} | area = | poblacion = 1.745 | censo = 2020 | densidad = | pais = {{ABW}} | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[Regionnan di Aruba|Savaneta]] | tipo_subdivision_adm = Zona | subdivision_adm = De Bruynewijk | zoom = 13 }} '''Kustbatterij''' ta un zona ku ta forma parti di Juwana Morto na Aruba, den region di San Nicolas Noord. Na 1 di yanüari 2020, e área tabatin un poblashon di 1.188 habitante, di cual 555 muhe i 633 hòmber. Den e zona ta lokalisa e monumento di guera di Kustbatterij. Historia E zona di Kustbatterij a ricibi su nomber durante World War II, ora a konstrui un bateria kostal riba un elevashon den augustus 1940. E lokashon tabata strategiko, siendo un di e puntonan mas haltu den e parti pariba di e isla, ku bista riba e refineria di Lago Oil and Transport Company i riba kosta. E instalashon militar tabata tin komo meta pa defendé e refineria, ku tabata di gran importansia pa e Aliadonan pa motibu di produccion di combustibel di aviashon. Pa e motibu ey, Aruba a bira un meta potensial pa atakenan di submarinonan aleman. E instalashon militar tabata tin komo meta pa defendé e refineria, ku tabata di gran importansia pa e Aliadonan pa motibu di produccion di combustibel di aviashon. Pa e motibu ey, Aruba a bira un meta potensial pa atakenan di submarinonan aleman. E kompleks tabata konsistí di tres posishon di kanon, un puesto di mando i varios edifisionan pa alojamento di soldaatnan. Tambe tabatin fasilidatnan manera un reservorio di awa. Kada posishon di arma tabata monta riba un fundeshi di beton i staal i prepará pa kanonnan ku por a kubri un gran distansia, inkluyendo parti di e isla mes. E bateria nunka no a wòrdu usa den combate, ni sikiera durante e atake di submarinonan aleman riba San Nicolas den febrüari 1942. Na 24 di oktober 1942, Prince Bernhard of the Netherlands a hasi un bishita oficial na e kustbatterij. Despues di guera, e instalashon militar a wòrdu abandoná i e área a wòrdu limpiá parcialmente. Restonan di bunker i posishonnan di arma a keda presente i posteriormente a wòrdu protehá komo patrimonio historiko. Awe, e lugá ta rekonosí komo un monumento di guera (ID 04-003) i ta wòrdu maneha pa Monumentenfonds Aruba. == Descripcion == Kustbatterij ta un zona principalmente residensial, ku desaroyo urbano rond di e sitio historiko. Den e área tin varios caya i bario chikí. E kaminda prinsipal den e zona ta Diamantbergweg, ku ta konektá Juwana Morto ku Rooi Hundo. Otro cayanan inkluí Weg Kustbatterij, Kleine Bergweg i Grote Bergweg. Den Weg Kustbatterij ta situa Colegio Nigel Matthew. Barionan den cercania ta Standardville i Rooi Hundo. == Literatura == * [[Johan Hartog|Hartog, Johan]], [https://archive.org/details/BNA-DIG-HARTOG-KUSTBATTERIJ/page/n4/mode/1up Juwana Morto Kustbatterij Aruba], De Walburg Pers (1987) {{Appendix}} [[:Kategoria:Luga na Aruba]] ----------- '''Kustbatterij''' ta un zona cu ta forma parti di [[Juwana Morto]] na Aruba, den [[Regionnan di Aruba|region di San Nicolas Noord]]. Dia 1 di januari 2020, e area aki tabatin un poblacion di 1.188 habitante, dividi entre 555 muhe y 633 homber. Den e zona ta localisa un monumento di guera. == Historia == E zona di Kustbatterij a ricibi su nomber durante e [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]] ora a construi un kustbatterij riba un elevacion na augustus 1940. Op Juana Morto, het hoogste punt van het oostelijk deel van het eiland, werd een kustbatterij gebouwd met uitzicht over de raffinaderij en over de Noord- en Westkust. * De kustbatterij is een erkend oorlogsmonument (ID 04-003). Cañonnan pisa tabata staciona aki pa defende e refineria di Lago. Despues di guera, e área a wòrdu limpia, lagando atras e luganan di arma y bunkernan, ku awor a wòrdu deklará un monumento protehá. * Op 24 october 1942 bracht Prins Bernhard een bezichtigingsbezoek aan de kustbatterij.<ref>Naar Aruba.. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 22-10-1942, p. 2. Geraadpleegd op Delpher op 28-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987278:mpeg21:p002</ref> * het bouwen van een onderofficiersverblijf bij de kustbatterij op Aruba<ref>Advertentie Aanbesteding. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 01-03-1944, p. 2. Geraadpleegd op Delpher op 28-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010403042:mpeg21:p002</ref> * Aan de N.V. Bouwmaatschappij Aruba is de gunning verleend van de bouw van een betonnen waterreservoir op St. Nicolaas nabij de kustbatterij.<ref>ARUBA AANBESTEDING.. "Amigoe di Curacao". Willemstad, 24-11-1948. Geraadpleegd op Delpher op 28-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000210652:mpeg21:p002</ref> * Op 17 mei 1940 werd proefgeschoten, in augustus 1940 kwam de kustbatterij Juwana Morto gereed voor direct vuur, in augustus 1941 ook voor nachtelijke actie. De Kustbatterij van Juwana Morto is nimmer in actie geweest, ook niet bij de directe aanval van de Duitsers op de raffinaderij in de nacht van 15 op 16 februari 1942, toen enige tankschepen verloren gingen.<ref>{{citeer web|auteur= [[Johan Hartog]]| titel=Batterijen beschermden de eilanden gedurende Tweede Wereldoorlog|werk=[[Amigoe]]|datum=1990-08-25|bezochtdatum=2026-05-28|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010641593:mpeg21:p020}}</ref> Kada un di e tres posishonnan di arma tabata para riba fundeshi di staal i beton. Kada un tabata montá pa un kañon di kaliber 19.2 ku por a drai 360 grado, ku un alkanse di 18.5 kilometer. Oranjestad y su haf tabata den alcance tambe. E cañonnan a haya e nombernan Betsy, Jopie y Beppie door di e soldaatnan, miembronan di Ehercito Boluntario Aruba. E bateria kostal di Juwana Morto nunka no a tira un tiru pa defendé e área, ni sikiera ora ku haf di San Nicolas i Refineria di Lago a wòrdu ataká pa un U-boat aleman na febrüari di 1942. Tankeronan di lago a wòrdu sendé na kandela, kousando huma i kandela pa stroba e bista for di e puesto di mando.<ref>[https://monumentenfondsaruba.org/juwana-morto-coastal-battery-1940/ Juwana Morto Coastal Battery * 1940], [[Monumentenfonds Aruba|SMFA]]</ref> hartog: Mken koos deze plaats vanwege het uitzicht naar twee zijden. En ook als besefte men dat de munitiemagazijnen e.d. in de rotsgrond uitgehouwen moesten worden, de kustbatterij zelf kon men bovengronds bouwen, want van zee u8it viel de kustbatterij toch in het niet bij de van zee uit royaal zichtbare raffinaderij. De batterij lag hoog zodat men over de schoorstenen van de raffinaderij heen kon schieten. Het complex op Aruba, gebouwd in 1940, bestond uit 3 geschutsopstellingen, een commandopost en enkele gebouwen voor onderdak van de kleine 100 mensen die er gelegerd waren. Ook waterreservoir. Een interessant stukje militair erfgoed van Aruba. Aruba speelde een cruciale rol in de Tweede Wereldoorlog vanwege de aanwezigheid van de Lago Raffinaderij, waar de kerosine voor de geallieerden werd geproduceerd. E kustbatterij a wordo construi na augustus 1940. E instalacion militar su obhetivo strategico tabata pa proteha e refineria di petroleo di Lago na San Nicolas cu tabata existi e tempo ey contra atakenan di Alemania durante Segunda Guera Mundial. importancia strategico: debi na e produccion halto di combustibel di aviacion pa e Aliadonan, e refineria di Lago tabata di vital importancia durante Segunda Guera Mundial. Komo resultado, e isla a bira un meta prinsipal pa U-boatnan Aleman. Lugá: E kustbatterij tabata situá riba e punto stratégikamente mas haltu di e parti ost di e isla, den cercania di San Nicolas. Esaki a ofresé un bista perfekto di e refineria i lama. Diseño: E liña defensivo tabata konsistí di un bunker di puesto di mando (commandopostbunker) i tres lugá di arma posishoná espasiá (geschutsemplacementen) cu un distancia di mas o ménos 50 meter for di otro. Restonan: E ruinanan di e post di comando y e cambernan di arma (geschutskamers) ainda por wordo haya awe rond di Weg Kustbatterij na San Nicolas y ta wordo maneha pa [[Monumentenfonds Aruba]]. == Descripcion == Den e zona di Kustbatterij, rond di e ruinanan militar, tin varios caya cu casnan residencial. E area ta wordo cruza pa un caya largo Diamantbergweg, cu ta conecta Juwana Morto cu Rooi Hundo. Otro cayanan conoci ta: Weg Kustbatterij, Kustbatterij, Kleine Bergweg y Grote Bergweg. Na Weg Kustbatterij ta situa un scol secundario, Colegio Nigel Matthew. Barionan den cercania ta: [[Standardville]] y Rooi Hundo. == Literatura == * [[Johan Hartog|Hartog, Johan]], [https://archive.org/details/BNA-DIG-HARTOG-KUSTBATTERIJ/page/n4/mode/1up Juwana Morto Kustbatterij Aruba], De Walburg Pers (1987) {{Appendix}} [[:Kategoria:Luga na Aruba]] ---------------- Kustbatterij (monumento) E Kustbatterij di Juwana Morto ta un monumento di guera situá na Aruba, den e área di Juwana Morto, serka San Nicolas. E ta un resto di un instalashon militar ku a wòrdu konstrui durante Segunda Guera Mundial pa defendé e refineria di petroleo di Lago. E sitio ta oficialmente rekonosí komo monumento di guera (ID 04-003) i ta wòrdu protehá komo parti di patrimonio historiko di Aruba. == Historia == E bateria di artileria a wordo construi na augustus 1940, riba un elevacion strategico den e parti pariba di e isla. E localisacion a wordo skohe pa su bista amplio riba e refineria Lago na [[San Nicolas]] y riba lama, ku tabata di importansia vital pa e Aliadonan durante Segunda Guera Mundial. E refineria di Lago tabata produci gran kantidat di combustibel di aviashon, loke a haci Aruba un punto strategiko i un posible meta pa atakenan di submarinonan aleman. Na 17 di mei 1940, a hasi prueba di tiramentu ku e kanonnan. Na augustus 1940, e bateria tabata kla pa uso den operashonnan di dia, i na augustus 1941 tambe pa operashonnan di anochi. Na 24 di oktober 1942, Prins Bernhard di Hulanda a bishitá e kustbatterij komo parti di un bishita oficial na e isla. A pesar di su importansia militar, e kustbatterij nunka no a wòrdu usa den combate, ni sikiera durante e atake di submarinonan aleman riba e refineria i haf di San Nicolas den febrüari 1942. == Descripcion == E kompleks militar tabata konsistí di: Tres posishon di kanon (geschutsopstellingen) Un bunker di puesto di mando Edifisionan pa alojamento di aproximadamente 100 soldaat Un reservorio di awa i otro fasilidatnan di sosten Kada posishon di arma tabata konstrui riba un fundeshi di beton i staal. E kanonnan tabata di kaliber 19.2 cm, ku por a bira 360 grado i tabatin un alkanse di mas o ménos 18,5 kilometer. Segun testimonio di soldaatnan, e tres kanon a ricibi nòmber informal: Betsy, Jopie i Beppie. E diseño di e bateria a tene kuenta ku e topografia di e terreno. E kanonnan tabata situá asina ku nan por tira por encima di e refineria, aprovechando e alturanan natural di e área. == Despues di guera y estado actual == Despues di 1945, e instalashon militar a wòrdu abandoná. Parti di e área a wòrdu limpiá, pero e strukturanan prinsipal, manera bunker i fundashonnan di kanon, a keda presente. Awendia, e restonan di e kustbatterij ainda por wòrdu mira den e paisahe rond di Weg Kustbatterij. E sitio ta wòrdu maneha i protehá komo patrimonio cultural, i ta forma un testimonio importante di e papel di Aruba durante Segunda Guera Mundial. E monumento ta un di e pokonan strukturanan militar di e periodo aki cu a sobrebibí na e isla. ---------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | variante= a | tipo = Region | nomber = San Nicolas-Noord | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 1/2 | caption_align = center | image1 = Aruba-Regionen.png | caption1 = San Nicolas Noord ta region 7 | image2 = | caption2 = | image3 = | caption3 = }} | area = | poblacion = | censo = 2020 | densidad = | descripcion = | pais = {{ABW}} | zoom = 13 }} '''San Nicolas-Noord''', oficialmente Sint Nicolaas Noord, ta un di e ocho [[Regionnan di Aruba|region]] den cua e [[isla]] di [[Aruba]] ta dividi administrativamente.<ref>{{Citeer web|url=https://cbs.aw/wp/index.php/2020/12/03/gac-geographical-address-classification-2019/|titel=GAC (Geographical Address Classification) 2019 and 2020|bezochtdatum=2025-03-03|datum=2019-06-27|werk=cbs.aw}}</ref> Hunto cu [[San Nicolas Zuid]] e ta constitui e region di San Nicolas, miho conoci como [[pariba di brug]]. E region tin un area di .... [[kilometer kuadrá|km²]] y un poblacion di 9.940 habitante dia prome di januari 2020. E region tin un poblashon di 9.940 (1 di yanüari 2020), loke ta representá 9.2% di e poblashon total di e pais. Muhé Hòmber 4760 5180 == Geografia == E region ta situá den e zona zuidoost di Aruba (region 7 riba mapa), pazuid di ... (region 1), pabou di [[Paradera]] (region 4) y panort di Oranjestad Oost (region 3). San Nicolas-Noord tin e siguiente barionan:<ref>[https://cbs.aw/wp/wp-content/uploads/2024/05/GAC_Officiele-publicatie_2024.pdf Strefy]</ref> * [[Brazil]] * Rooi Congo * Watapana Gezaag * [[Standardville]]/[[Rooi Hundo]] * Kust * [[Juwana Morto]] * San Nicolas-Noord otro {{Appendix}} [[Category:Luga na Aruba]] ------------------ {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais| variante= a | tipo = Region | nomber = San Nicolas-Zuid | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 1/2 | caption_align = center | image1 = Aruba-Regionen.png | caption1 = San Nicolas Zuid ta region 8 | image2 = | caption2 = | image3 = | caption3 = }} | area = | poblacion = | censo = 2020 | densidad = | descripcion = | pais = {{ABW}} | zoom = 13 }} '''San Nicolas-Zuid''', oficialmente Sint Nicolaas Noord, ta un di e ocho [[Regionnan di Aruba|region]] den cua e [[isla]] di [[Aruba]] ta dividi administrativamente.<ref>{{Citeer web|url=https://cbs.aw/wp/index.php/2020/12/03/gac-geographical-address-classification-2019/|titel=GAC (Geographical Address Classification) 2019 and 2020|bezochtdatum=2025-03-03|datum=2019-06-27|werk=cbs.aw}}</ref> Hunto cu [[San Nicolas Noord]] e ta constitui e region di San Nicolas, miho conoci como [[pariba di brug]]. E region tin un area di .... [[kilometer kuadrá|km²]] y un poblacion di 4.235 habitante dia prome di januari 2020. Sint Nicolaas-Zuid ta un di e ocho regionnan den e parti pariba di e pais autonomo di Aruba, cu ta pertenece na Hulanda, na Sur America. Riba promé di yanüari 2020, e region tabatin 4.235 habitante. Pa loke ta trata poblashon, e ta e region di mas chikitu den e pais. == Geografia == E region ta situá den e zona zuidoost di Aruba (region 7 riba mapa), pazuid di ... (region 1), pabou di [[Paradera]] (region 4) y panort di Oranjestad Oost (region 3). San Nicolas-Zuid tin e siguiente barionan:<ref>[https://cbs.aw/wp/wp-content/uploads/2024/05/GAC_Officiele-publicatie_2024.pdf Strefy]</ref> * [[Zeewijk]] * Pastoor Hendriksstraat * Van de Veen Zeppenfeldstraat * [[The Village]] * Essoville * [[Lago Heights]]/Esso Heights * [[Seroe Colorado]] * San Nicolas-Zuid otro Demografia E region tin un poblashon di 4.235 (1 di yanüari 2020), loke ta representá 3.9% di e poblashon total di e pais. Muhé Hòmber 1943 2292 {{Appendix}} [[Category:Luga na Aruba]] --------------- {{Databox}} '''Nomber di caya na Aruba''' ta refleha e historia, cultura y desaroyo social di e isla. Nan ta deriva for di un amplio scala di fuente, incluyendo historia local, [[geografia]], flora y fauna, [[literatura]], ciencia, [[religion]] y politica. Di e manera aki, nombernan di caya ta forma un parti importante di e herencia inmaterial di [[Aruba]]. Un nomber di caya ta un denominacion oficial pa espacio publico, manera caya, avenida, boulevard of plaza. E estudio di nomber di luga ta parti di e disciplina di toponimia. Den practica, nomber di caya ta sirbi como base pa adres y pa sistema di distribucion di post. Na Aruba, adres formal ta consisti di un nomber di caya hunto cu un number di e kavel, sin uzo di un sistema di codigo postal. ==Historia== E sistema di nomber di caya na Aruba a desaroyá gradualmente den [[siglo 19|siglo diesnuebe]] y [[siglo 20|binti]], paralelo cu urbanisacion di [[Oranjestad (Aruba)|Oranjestad]] i otro luganan riba e isla. Den e prome fase, hopi caya tabata sin nomber oficial of tabata conoci pa descripcionnan local. Influencia di gobernacion colonial Hulandes a introduci un sistema mas formal di registracion y nombramento. Un ehempel tempran ta e comision di nomber di caya na [[Willemstad]], [[Kòrsou|Corsou]], estableci na 1866, cu a sirbi como modelo pa Aruba.[1] Memey di siglo binti, despues di [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]], a surgi un consenshi pa uza nombernan cu mas relevancia local, reflehando un fortalecemento di identidad Arubano.<ref>{{citeer web|titel=Aruba Straatnamen|werk=[[Amigoe]]|datum=1950-12-05|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2026-04-29|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987772:mpeg21:p003}}</ref> == Dunamento di nomber == Na Aruba, e dunamento oficial di nomber na caya ta wordo realisa door di e minister responsabel pa Asuntonan General, riba recomendacion di Comision di Nomber di Caya. E comision consultivo aki ta inclui representante di instancianan manera [[Cuerpo Policial Arubano]] (KPA), Kadaster y Departamento di Obra Publico (DOW).[2] Na final di añanan 1940, a surgi discusion tocante e maneho di dunamento di nomber. A cuminsa duna preferencia na nombernan cu conexion cu e comunidad [[Antias Hulandes|Antiano]], en vez di nombernan internacional poco reconocibel.<ref>{{citeer web|titel=Ingezonden: Straatnamen op Aruba|werk=[[Amigoe]]|datum=1949-10-10|bezochtdatum=2026-04-28|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000212719:mpeg21:p003}}</ref><ref>{{citeer web|titel=Aruba straatnamen|werk=[[Amigoe]]|datum=1950-12-05|bezochtdatum=2026-04-28|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987772:mpeg21:p003}}</ref> Un di e prome ehempelnan tabata nomber di figuranan di resistensia, manera [[Boy Ecury]] y [[George Maduro]].[3] E historiado [[Johan Hartog]], prome director di [[Biblioteca Nacional Aruba]] (BNA), a presidi e comision den siglo binti. Bou di su liderazgo, nombernan a wordo selecta for di historia local y naturalesa, y tambe di personanan.[4] E maneho di dunamento di nomber ta evoluciona continuamente, tomando na cuenta expansion urbano y construccion di cayanan nobo, impulsa pa e desaroyo di Aruba durante e descubrimento di [[oro]], e mineria di guano, e yegada di e refineria di petroleo (Lago), y [[turismo]]. Algun nomber di caya ta di origen indigena, usualmente deriva di e zona unda nan ta situa. Den uzo moderno, hopi nomber di caya ta cuminsa cu termino manera ''Caya'' of ''Avenida'' (reemplasando e [[sufiho]] ''straat'' of ''weg''), of ta termina cu ''Boulevard''. ==Nomber tematico== Den diferente bario na Aruba, nombernan di caya ta sigui un tema specifico, loke ta contribui na identidad di e area: *Den Klip tin caya nombra pa escritor y compositor internacional. *Den [[Dakota (Aruba)|Dakota]], nombernan ta deriva di fruta y produkto agricola. *Den Companashi, nombernan ta basa riba cientifico y investigado. *Den Ponton, nan ta referi na mata y elemento di naturalesa local.[6] E sistema tematico ta facilita orientacion y ta duna caracter propio na cada bario. ==Reconocimento social== Hopi caya na Aruba ta nombra pa personanan cu a contribui na sociedad, manera politico, lider social, deportista, artista y religioso. Generalmente, e honor aki ta wordo otorga di manera postumo. E camindanan principal di Aruba ta generalmente nombra pa figuranan influyente. Entre nan tin ''Juan E. Irausquin Boulevard'' y ''Henny Eman Boulevard'', ku ta refleha e desaroyo economico y turistico di e isla den siglo binti.[7] Otro ehempelnan ta ''Avenida Nelson Orlando Oduber''[5], ''Watty Vos Boulevard''<ref>[https://antilliaansdagblad.com/articulo/aruba/20386-watty-vos-blvd-aruba-in-gebruik Watty Vos Boulevard Aruba in gebruik], [[Antilliaans Dagblad]] (6 di november 2019)</ref> y [[Caya G.F. (Betico) Croes]], nombra pa [[Betico Croes|Gilberto François Betico) Croes]], considerá como un figura clave den historia politico di Aruba. {{Appendix}} ==Referensia == * Frank, Vivienno L. 2019. ''Aruba en een keuze uit haar toponiemen.'' ISBN:978-0-359-65900-5 * Hartog, J. Aruba: Past and Present. Oranjestad: De Wit Stores. * Gobierno di Aruba – reglamentonan di nombramento di caya. * Croes, F. Historia di resistencia Antiano den Guera Mundial II. * Hartog, J. Geschiedenis van Aruba. * Alofs, L. & Merkies, H. Ken ta Arubiano? * Kadaster Aruba – registro di nomber di caya. * Ministerie di Infrastructura Aruba – dokumentonan di planifikashon urbano. [[:Kategoria:Geografia di Aruba]] <ref>{{Cite web |title=Kadaster Aruba |url=https://www.kadaster.aw |publisher=Kadaster Aruba |access-date=2026-04-27}}</ref> Example (book): <ref>{{Cite book |last=Hartog |first=Johan |title=Aruba: Past and Present |publisher -------------------- '''Nomber di caya na Aruba''' ta refleha e historia, cultura, y desaroyo social di e isla. Nan ta bin di un scala amplio di disciplina, entre otro historia di Aruba, geografia, flora y fauna, literatura, ciencia, religion y politica. Nomber di caya pues ta un parti importante di herencia inmaterial di Aruba. Un nomber di caya ta referí na un nòmber ku ta wòrdu usá pa designá espasio públiko, manera kaya, avenida, kaminda, plaza y becindario. E teoria di nòmber di kaya òf lugá ta un rama di toponimia. Un nòmber di kaya ta sirbi komo un guia i ta forma adrès, i ta wòrdu usá den hopi pais pa dirigí pòst. Nombernan di caya na Aruba hopi biaha ta un mescla di referencia na Papiamento, Hulandes y historia: hunto cu un number e ta forma un adres formal pero sin un sistema di codigo postal. == Dunamento di nomber == E nombramento oficial di cayanan na Aruba ta wordo haci door di Minister di Asuntonan General, riba recomendacion di e Comision di Nomber di Caya. E comision aki tradicionalmente ta consisti di representantenan di entre otro [[Cuerpo Policial Arubano]] (KPA), Kadaster, y Departamento di Obra Publico (DOW). Un comision similar pa e nomber di caya di [[Willemstad]] tabata existi na [[Kòrsou|Corsou]] caba for di aña 1866. Na fin di añanan 1940, a surgi un diskushon tocante e maneho cu dunamento di nòmber di caya. Kontrali na e hopi nòmbernan di kaya deskonosí, manera esnan di inventornan mundialmente famoso, a kuminsá duna preferensia na nòmbernan di kaya ku tabata papia ku e poblashon lokal.[1][2] E promé nòmbernan rekonosibel tabata esnan di bringadónan di resistensia Antiano: Boy Ecury (Boy Ecuryplein) i George Maduro (George Madurostraat).[3] Historiadó Johan Hartog, e promé direktor di Biblioteka Públiko di Aruba, tabata presidi e Komishon di Nòmber di Kaya di Aruba den siglo binti.[4] Bou di su liderazgo, nòmbernan tabata wòrdu selektá for di historia lokal i naturalesa, pero individuonan tambe tabata wòrdu konsiderá, normalmente póstumo. E decision final a keda na Conseho Ehecutivo di Aruba. Ekspanshon urbano den futuro i konstrukshon di kayanan nobo tambe ta wòrdu tumá na kuenta ora di skohe nòmber, loke ta nifiká ku e polítika di nòmber di kaya ta evolucionando konstantemente. Ku tempu, e terminologia tambe a kambia: nòmbernan di kaya nobo awor hopi bia ta kuminsá ku Caya, Boulevard, òf Avenida. ---------- revision '''Straatnamen van Aruba''' weerspiegelen de geschiedenis, cultuur en maatschappelijke ontwikkeling van het eiland. Zij zijn afkomstig uit uiteenlopende domeinen, waaronder de Arubaanse geschiedenis, aardrijkskunde, flora en fauna, literatuur, wetenschap, religie en politiek. De naamgeving van straten vormt daarmee een belangrijk onderdeel van het immaterieel erfgoed van Aruba. Un nomber di caya ta referi na un nomber cu ta wordo uza pa designá espacio publico, manera caya, avenida, kaminda, plaza y becindario. E teoria di nomber di caya of di luga ta un rama di toponimia. Un nomber di caya ta sirbi como un guia y ta forma adres, y ta wòrdu uza den hopi pais pa dirigi post. Nombernan di caya na Aruba hopi biaha ta un mescla di referencianan na Papiamento, Hulandes y historia: hunto cu un number e ta forma un adres formal pero sin sistema di codigo postal. == Naamgeving en beleid == De officiële naamgeving van straten op Aruba gebeurt door de minister van Algemene Zaken, op voordracht van de Straatnamencommissie. Deze commissie bestaat traditioneel uit vertegenwoordigers van onder meer de politie, het kadaster en de Directie Openbare Werken (DOW). Een vergelijkbare commissie bestond reeds in 1866 op Curaçao voor de straatnamen van Willemstad. Eind jaren 1940 ontstond er discussie over het straatnamenbeleid. In afwijking van de vele onbekende straatnamen, zoals bijvoorbeeld namen van wereldberoemde uitvinders, begon men de voorkeur te geven aan straatnamen die tot de bevolking spreken.<ref>ingezonden buiten verantwoordelijkheid der Redactie STRAATNAMEN OP ARUBA.. "Amigoe di Curacao". Willemstad, 10-10-1949. Geraadpleegd op Delpher op 10-02-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000212719:mpeg21:p003</ref><ref>ARUBA STRAATNAMEN.. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 05-12-1950, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 10-02-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987772:mpeg21:p003</ref> De eerste herkenbare namen werden die van de Antilliaanse verzetstrijders: Boy Ecury (Boy Ecuryplein) en George Maduro (George Madurostraat).<ref>ARUBA NAAR ARUBA.. "Amigoe di Curacao". Willemstad, 24-10-1949. Geraadpleegd op Delpher op 10-02-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000212731:mpeg21:p003</ref> Historicus Johan Hartog, Aruba’s eerste directeur van de Openbare Bibliotheek, was in de twintigste eeuw voorzitter van de Arubaanse straatnamencommissie.<ref>Dr.Johan Hartog; wat hij begon liet hij niet los. "Amigoe". Curaçao, 29-09-1990, p. 4. Geraadpleegd op Delpher op 10-02-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642192:mpeg21:p020</ref> Onder zijn leiding werden namen geselecteerd uit de lokale geschiedenis en natuur, maar ook personen kwamen in aanmerking, meestal postuum. De uiteindelijke besluitvorming lag bij het Bestuurscollege van Aruba. Bij de naamgeving wordt tevens rekening gehouden met toekomstige stadsuitbreidingen en de aanleg van nieuwe straten, waardoor het straatnamenbeleid voortdurend in ontwikkeling is. In de loop van de tijd veranderde ook de terminologie: nieuwe straatnamen beginnen tegenwoordig vaak met Caya, Boulevard of Avenida. == Straatnamen en maatschappelijke erkenning == Veel straatnamen op Aruba zijn gewijd aan verdienstelijke burgers, geestelijken, sporters en politici. Deze eer wordt doorgaans postuum verleend. Een bekend voorbeeld is Gilberto François (Betico) Croes, die als ‘Libertador’ van Aruba wordt beschouwd. De voormalige Nassaustraat, de hoofdstraat van Oranjestad, werd hernoemd tot Caya G. F. (Betico) Croes. Ook andere prominente figuren zijn in het straatbeeld vereeuwigd. Zo werd in 1950 de weg langs het Wilhelminasportpark vernoemd naar J. Helenus Ferguson, gezaghebber in de negentiende eeuw en bekend vanwege zijn rol in de aloëcultuur. Deze weg draagt tegenwoordig de naam Avenida.[[File:Aad Stolwijk, Hooiberg; Fergusonstraat; Avenida Milio Croes; Dakota, ANA-DIG-COL-STOLWIJK-LUCHTF-VEL-563-11, Archivo Nacional Aruba.jpg|thumb|Bista aereo di Avenida Milio Croes (antes Fergusonstraat) rechtsonder (1974).]] Ook andere prominente figuren zijn in het straatbeeld vereeuwigd, al blijkt deze eer niet altijd permanent. Zo werd in 1950 de weg langs het Wilhelminastadion vernoemd naar J. Helenus Ferguson, gezaghebber in de negentiende eeuw en bekend vanwege zijn rol in de aloëcultuur. Deze straat werd in 2004 hernoemd tot Avenida Milio Croes, naar de Milio Croes (1922-2013), voorzitter van SAC en jarenlang bijgedragen aan Aruba Carnaval. Een uitzondering op de regel van postume vernoeming is Nelson Orlando Oduber, voormalig minister-president van Aruba, naar wie de Avenida Nelson Orlando Oduber werd genoemd, ter vervanging van de Sasakiweg. == Thematische straatnaamgeving per wijk == In verschillende wijken op Aruba zijn straatnamen thematisch geordend, wat bijdraagt aan het karakter en prestige van deze buurten. In Oranjestad en omgeving zijn talrijke straten vernoemd naar literaire figuren, zoals Vondel, Herman Gorter, Constantijn Huygens, Jacob Cats en Guido Gezelle, aangevuld met internationale schrijvers als Shakespeare, Victor Hugo, Lord Byron en Alfred de Musset. Nabij Playa komen daarnaast straten voor die zijn vernoemd naar klassieke componisten, waaronder Bach, Schubert en Brahms, evenals leden van het Nederlandse koningshuis. De volkswijk Dakota kent straatnamen ontleend aan vruchten en landbouwproducten, zoals Patiastraat, Dadelstraat, Druivenstraat en Pindastraat. De oorspronkelijke Rondweg van Dakota werd in 1991 vernoemd naar oud-minister en voetballer Guillermo Trinidad, en later hernoemd tot Caya Papa Juan Pablo II. In Companashi, nabij de Kamerlingh Onnesstraat, overheersen namen van natuurwetenschappers zoals Edison, Pascal, Celsius en Fahrenheit. Ook de lokale gemeenschap wordt er weerspiegeld, met onder meer Caya Gilberto Toppenberg. De wijk Ponton bevat straatnamen ontleend aan inheemse plantensoorten, zoals Scopet, Breba, Katuna en Barba di Yoncuman. Het voormalige Eagle Colony kent straatnamen die verwijzen naar Europese landen. == Religie, sport en politiek == Religieuze orden hebben eveneens hun plaats in de Arubaanse straatnaamgeving. Zo zijn straten genoemd naar leden van de Frères de la Salle en de Dominicanessen, waaronder Caya Frère Alexius in Madiki en Caya Soeur Dorothea in Bushiri. Sporters en sportpioniers worden eveneens herdacht, zoals George Maduro, Boes Orman en Wichie de Palm. In Rancho is de Avenida Alo Tromp vernoemd naar een jonge AVP-aanhanger die in 1983 tijdens verkiezingsonrust om het leven kwam. == Hoofdwegen en boulevards == De belangrijkste verkeersaders van Aruba, tussen Oranjestad en Arashi, zijn vernoemd naar invloedrijke figuren uit de twintigste eeuw. De Lloyd G. Smith Boulevard herdenkt de directeur van de Lago-raffinaderij tijdens de Tweede Wereldoorlog, terwijl de Juan E. Irausquin Boulevard verwijst naar een pionier van het Arubaanse toerisme. Ook politicus Edgar ‘Watty’ Vos werd op deze wijze geëerd. --------- '''Straatnamen''' zijn er op Aruba in alle soorten, maar meestal van historische, aardrijkskundige, biologische, literaire of wetenschappelijke oorsprong. De namen worden door de Adviescommissie Straatnamen uitgezocht en aan de overheid voorgesteld. Een zelfde commissie werd op Curaçao al in 1866 benoemd voor straatnamen in Willemstad. Dr. Johan Hartog, historicus en Aruba’s eerste directeur van de Openbare Bibliotheek, vertelt dat hij vanwege zijn functie het voorzitterschap van de straatnamencommissie mocht vervullen, samen met vertegenwoordigers van de politie, het kadaster en openbare werken (DOW) etc. Er werden namen uit de Arubaanse geschiedenis en uit de natuur gekozen en voorgesteld aan het Bestuurscollege dat verder besliste, maar ook namen van overledenen kwamen in aanmerking. Tegenwoordig beginnen nieuwe straatnamen met Caya, Boulevard of zelfs Avenida. Verdienstelijke burgers of geestelijken, sporters of politici – al dan niet van onbesproken naam en faam, verbonden aan een regerende politieke partij – mogen zich, meestal postuum, erin verheugen om in een strook asfalt voort te leven. Aruba’s ‘Libertador’ Betico Croes is daar een voorbeeld van: Nassaustraat, de Mainstreet van Oranjestad, werd Caya G. F. (Betico) Croes. In 1950 werd de weg langs het ‘Wilhelminasportpark’ vernoemd naar J. Helenus Ferguson, gezaghebber in de 19e eeuw, die bekend werd vanwege zijn rol bij van het verbouwen van aloë. Inmiddels is die weg tot Avenida hernoemd. In 1966 merkte gedeputeerde Oscar Henriquez bij de behandeling van de eilandsbegroting op dat het voor de commissie niet makkelijk was om namen te vinden voor de straten in de vele nieuwe woonwijken. “De nieuwe straten moeten namen krijgen die meer tot de bevolking spreken”. Dat blijkt echter niet in alle gevallen nageleefd te zijn. Laten we eerst stellen dat het cachet van bepaalde wijken wordt onderstreept door de namen van de straten. Als je Oranjestad vanaf de airport binnenrijdt, kan je rechts afslaan naar de Vondellaan, vernoemd naar Neerlands grootste schrijver, onder meer bekend van het toneelstuk ‘Gijsbrecht van Amstel’. Hij leefde in de 17e eeuw. De wijk die grenst aan de Vondellaan, Mon Plaisir, bestaat uit huizen, bewoond door mensen die vertrouwd zijn met hun literaire klassiekers, vandaar dat er nog enkele straten klinkende namen hebben als Herman Gorter, Constantijn Huygen, Jacob Cats en Guido Gezelle. Wie kent hen niet… Voor de afwisseling worden er nog wat Engelse en Franse literaire reuzen op de naambordjes geplakt, zoals Shakespeare, Victor Hugo, Byron (Lord) en Alfred de Musset, allemaal bekend van de middelbare schooltijd. Trouwens, iets verder naar het Lagoen in Playa raken we in het goede gezelschap van klassieke componisten als Bach, Schubert en Brahms, waarna we tenslotte leden van de koninklijke familie tegenkomen, Juliana, Beatrix, Irene, Margriet en Maria-Christina. Voor een straat vernoemd naar de vader van deze prinsessen, moeten wij naar San Nicolas, daar vinden wij de Bernhardstraat. Plaatselijke helden zoals George Maduro en plantagehouder Bazin leven ook in straatnamen verder. In de aan de voornoemde Fergusonstraat grenzende volkswijk Dakota wordt het vruchten plukken in de Patiastraat, Dadelstraat, Druivenstraat en Pindastraat; die hebben geen nadere uitleg nodig. Trouwens, rond het oudste deel van Dakota werd een rondweg aangelegd, domweg Rondweg genaamd. In 1991 werd die vernoemd naar oud-minister Guillermo Trinidad, een voetballer afkomstig uit Dakota. Meer recentelijk kwam er een naamswijziging, het heet nu Caya Papa Juan Pablo II. Tja, de kerk wil ook wat. Wat dat betreft: er werden ook namen van bekende frères de la Salle en zusters Dominicanessen uitgezocht voor nieuwe straten in andere delen van de stad. Zo kwam er in Madiki de Caya Frère Alexius en in Bushiri de Caya Soeur Dorothea, beiden omringd door een hele reeks verdienstelijke collega’s. De wijk Companashi, grenzend aan de Kamerling Onnesstraat, vernoemd naar een 19e eeuwse natuurkundige, is gevuld met internationale grote namen op dat gebied zoals Edison, Pascal en natuurlijk Celsius en Fahrenheit. Gilberto Toppenberg, meer dan verdienstelijke inwoner van die wijk, heeft daar nu ook zijn Caya gekregen. Dan komen we in Ponton, via de voormalige Boerhaavestraat, nu Caya Ernesto O. Petronia, en bevinden we ons midden in straten met namen uit de plaatselijke plantenwereld: Scopet, Breba, Katuna en niet te vergeten de Barba di Yoncuman. De wijk die vroeger als Eagle Colony werd aangeduid, heeft de namen van Europese landen in de straatnaam, zoals Frankrijk, Schotland en zo meer. Een deel van de Arendstraat, waar hij aan woont, is vernoemd naar voetbalpionier Boes Orman. De rotonde aan het eind van de Belgiëstraat draagt de naam van Wichie de Palm, oprichter van het bedrijf met touringbussen, niet ver van deze rotonde. In de wijk Rancho is een straat vernoemd naar een jeugdige aanhanger van de AVP die in 1983 bij een schermutseling in verkiezingstijd het leven verloor: de Avenida Alo Tromp. In deze voormalige visserswijk valt het op dat straatnamen die de bewoners iets zeggen zoals de Ranchostraat en Visstraat, worden onderbroken door straten die namen dragen als Johan de Wittstraat en Oldenbarneveldstraat. Eenzelfde contrast is te vinden in San Nicolas, daarover later meer. De voornaamste verkeersaders van het eiland, tussen Oranjestad en Arashi zijn vernoemd naar de directeur van de Lago tijdens de oorlog, Lloyd G. Smith en de pionier van ons toerisme, Juan E. Irausquin. Hun namen zijn aan een Boulevard verbonden. Die eer had ook AVP politicus Edgar ‘Watty’ Vos. Volgens de richtlijnen allemaal postuum geëerd. De enige uitzondering daarop is tot nu toe: Nelson Orlando Oduber, voormalig Minister-President, wiens Avenida de naam Sasakiweg heeft vervangen. Het is nog even wennen...<ref>Evert Bongers, [https://www.facebook.com/groups/2690464017950676/posts/3028876380776103/ Straatnamen op Aruba], facebook Historia di Aruba</ref> {{Appendix}} ------------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | variante = a | tipo= Bario | name = Essoville | imagen = Aad Stolwijk, San Nicolas; San Nicolaas; Graf Von Zinzendorf school; Staringstraat; Kong Ming Supermarktet; Pastoor Hendrikstraat, ANA-DIG-COL-STOLWIJK-LUCHTF-VEL-537-10, Archivo Nacional Aruba.jpg | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[Regionnan di Aruba|San Nicolas Zuid]] | tipo_subdivision_adm = Zona | subdivision_adm = <!-- Historia --> | funda = <!--Fecha di fundacion --> | fundado = <!-- Geografia --> | area = 0.2861<ref>https://www.citypopulation.de/en/aruba/admin/san_nicolas_zuid/885__essoville/</ref> | poblacion = 971 | gentilisio = | censo = 2020 }} '''Essoville''' ta un bario y zona (zona) den e region di Sint Nicolaas-Zuid den e parti zuid di e pais autonomo di Aruba, perteneciente na Hulanda, na Sur America. Riba promé di yanüari 2020, e tabatin un poblashon di 971. E ta e zona di mas grandi den e region. * woonhuizen waren eerst enkel genummerd terwijl beginjaren 60 hieraan namen van rivieren werd toegekend. Essoville is een woonwijk in het oosten van San Nicolas en omvat de woonstraten; Vuykestekestraat Coloradostraat Orinocostraat Missouristraat Amazonestraat Mississippistraat Deze woonwijk werd gesticht door "Home Building Foundation", een stichting opgericht en gefinancierd door de Lago. De huizen werden aan werknemers van de Lago verkocht.<ref>Vivienno Frank. 2019. Essoville. Den:''Aruba en een keuze uit haar toponiemen.'' ISBN:978-0-359-65900-5, pag. 105.</ref> Allereerst is gedacht aan de overdracht hiervan aan de Home Building Foundation, Zoals het zich thans laat aanzien, zou een dergelijke overdracht het meest aan de technische en wettelijke vereisten tegemoet komen. De huizen zouden dan door de Foundation aan de tegenwoordige bewoners worden verkocht op dezelfde wijze zoals dit na de oorlog met de Essoville-huizen geschiedde Deze bewoners zouden dan het eerst voor de aankoop dezer woningen, die zij momenteel huren, in aanmerking komen.<ref>Lago overweegt eigendoms overdracht Lago Heights huizen. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 01-06-1953, p. 2. Geraadpleegd op Delpher op 13-04-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010988047:mpeg21:p002</ref> * woonhuizen waren eerst enkel genummerd terwijl beginjaren 60 hieraan namen van rivieren werd toegekend. * vergeleken met andere barios waren de kavel klein met daarop mini-woninkjes. Te St. Nicolaas is door de recente bouw van 70 arbeiderswoningen de (z.g. „Essoville") door de Lago Oil 6 Transport Cy Ltd. de volkshuisvesting belangrijk verbeterd.<ref>Woningtoestand op Aruba.. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 18-06-1942, p. 4. Geraadpleegd op Delpher op 13-04-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987172:mpeg21:p004</ref> * in de wijk is gevestigd een rumshop en een pompstation, dat in 1952 in bedrijf ging. * wijk grenst aan de Graaf van Zinnendorfschool, gelegen aan de [[Bernhardstraat]]. == Historia == Buiten de Colony verrezen woonwijken voor het lokale personeel, voor elke laag van de hierarchie een aparte wijk. In 1937 werd begonnen met Lago Heights, 150 huizen. In 1939 [[Essoville]] met 75 bungalows om te beginnen. In 1947 werd begonnen met sociale woningbouw in [[Lagoville]]: de arbeiders werden in de gelegenheid gesteld door een spaarregeling op den duur eigenaar te worden van de huizen. En afgezien van de door Lago neergezette wijken was er in het centrum van wat later San Nicolas zou gaan heten ook een wijk van in de haast opgebouwde huizen in de stijl die ook op de Engelstalige Caribische eilanden te vinden is: [[The Village]].<ref>{{citeer web|url=http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&task=view&id=28&Itemid=42|titel=De Lago en de Eagle: de olieindustrie op Aruba|werk=historiadiaruba.aw|datum= |bezochtdatum=2024-09-03|archiefurl=https://web.archive.org/web/20210812112631/http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&task=view&id=28&Itemid=42|archiefdatum=2021-08-12|dodeurl=nee}}</ref> Divishon Atministrativo E zona ta konsistí di un lokalidat:[2] Essoville Demografia E zona tin un poblashon di 971 (1 di yanüari 2020). {{Appendix}} [[:Kategoria:Luga na Aruba]] --------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | variante = a | tipo= Bario | name = Esso Heights | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[Regionnan di Aruba|San Nicolas Zuid]] | tipo_subdivision_adm = Zona | subdivision_adm = }} '''Esso Heights''' ta un bario den e zona di Lago/Esso Heights, den e region di Sint Nicolaas-Zuid den e parti zuidoost di Aruba.[1] == Historia == Buiten de Colony verrezen woonwijken voor het lokale personeel, voor elke laag van de hierarchie een aparte wijk. In 1937 werd begonnen met Lago Heights, 150 huizen. In 1939 [[Essoville]] met 75 bungalows om te beginnen. In 1947 werd begonnen met sociale woningbouw in [[Lagoville]]: de arbeiders werden in de gelegenheid gesteld door een spaarregeling op den duur eigenaar te worden van de huizen. En afgezien van de door Lago neergezette wijken was er in het centrum van wat later San Nicolas zou gaan heten ook een wijk van in de haast opgebouwde huizen in de stijl die ook op de Engelstalige Caribische eilanden te vinden is: [[The Village]].<ref>{{citeer web|url=http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&task=view&id=28&Itemid=42|titel=De Lago en de Eagle: de olieindustrie op Aruba|werk=historiadiaruba.aw|datum= |bezochtdatum=2024-09-03|archiefurl=https://web.archive.org/web/20210812112631/http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&task=view&id=28&Itemid=42|archiefdatum=2021-08-12|dodeurl=nee}}</ref> {{Appendix}} [[:Kategoria:Luga na Aruba]] ------------------ {{Variante|a}} {{infobox luga den pais | variante = a | tipo = Bario | nomber = Lago Colony | pais = {{ABW}} }} '''Lago Colony''' tabata un comunidad situa na e extremo oost di e isla di Aruba, cerca di e area conoci actualmente como Seroe Colorado. E stat tabata konsistí di 377 kas,[2] un hospital,[3][4] misa, kas di klup, pista di bowling, i un Skol Merikano, ku promé pa di diesdos klas i aproksimadamente 180 studiante. E poblashon di Lago Colony tabata prinsipalmente di Merka, ounke tabatin un poblashon grandi di Inglatera, Irlanda i Eskosia ku tabata prinsipalmente ofisialnan riba e flota di tankero di lago. Ademas tabatin Hulandes, Danes, Spaño y otro nacionalidadnan representa den e comunidad. E pueblo aki tabata sostené pa un refineria grandi di zeta na mundu, ku e tempu ei tabata propiedat di un supsidiario di Standard Oil di New Jersey, konosí komo Lago Oil and Transport Company. Lago tabatin su komienso na 1924 komo un fasilidat di trans-shipping pa zeta krudo ekstraí pa Lago Petroleum Corporation ku ta operá na Lago Maracaibo. E crudo a wordo transporta pa Aruba den barconan di fondo plat, cu ta poco profundo, barconan tanker, conoci como lake tankers. E trans-envio aki di e zeta krudo a sigui te na 1928 ora ku a konstruí un refineria i e zeta krudo Venezolano a wòrdu refiná riba e isla i enviá tur kaminda na mundu komo produktonan petrolero kaba. == Baby beach == Den añanan 1950, e Aruba Esso Club a wòrdu konstruí na Baby Beach man made lagoon.[5] E klup a inkluí un restorant, pista di baile i un stadion di beisbòl. Den e lagun, tabatin un waf i baranka chikitu (di kua un ta para ainda). E refineria a opera te cu 1985 ora cu el a wordo cera. E refineria, cu awor ta propiedad di Valero Energy Corporation, despues a wordo cumpra, habri bek, despues cera atrobe; na desèmber 2010, Valero a anunsiá ku e refineria ta habri bèk.[6] Te cu 2012, a keda solamente algun cas di ex-Colonia di Lago. Esnan cu a resta a wordo entrega na Gobierno di Aruba of a wordo bendi na personanan individual. Awendia, e Esso Club ta solamente un edifisio grandi i bandoná ku un negoshi, un tienda di buseo, ku ta den operashon ainda. ------------ {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | variante = a | tipo= Bario | name = Zeewijk | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 1/2 | caption_align = center | image3 = Zeilschip bij de Yachtclub van Aruba. Op de achtergrond de Lago-olieraffinaderij, Bestanddeelnr 252-3982.jpg | image2 = De haven van de Lago-olieraffinaderij in San Nicolas op Aruba, Bestanddeelnr 252-8041.jpg | image1 = BNA-DIG-MEINERS-0035 - San Nicolas - Zeewijk, Zwemmers aan strand van Zeewijk 591200 c.jpg | caption1 = Playa di Zeewijk | footer = Bista pa lama cu [[Lago Oil & Transport Company|refineria Lago]] den fondo | footer_align = center }} | pais = {{ABW}} | region = [[San Nicolas|San Nicolas-Zuid]] | poblacion = 527 | censo = 2020 | censo_ref = | area = 0,4827 | densidad = 1,092 | zona = | zoom = 14 }} ------------------- ==The Lourdes Grotto== Named in commemoration of the famous French religious landmark, was created under the guidance of a priest named “Erkamp” and parishioners in the year 1958. The grotto, a shrine built into the rocks is located in Seroe Preto, just off the main road to San Nicolas. A statue of the Virgin Mary, weighing 700 kilos, was hoisted into place in the grotto. Every year, on February 11 (feast of Lady of Lourdes), a procession leaves from the St. Theresita church in San Nicolas to the grotto, where a mass is performed. The grotto is located road-side and can be visited daily. <ref>https://www.cspnv.com/pdf/aruba-today-20260227.pdf Explore Aruba! (27 di februari 2026)</ref> ---------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais| variante = a | tipo = luga | nomber = Parkietenbos | nomber_oficial = | nomber_nativo = | pais = {{ABW}} | alias = | lema = | imagen = | descripcion = | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 1/2 | caption_align = center | image1 = | caption1 = | image2 = | image3 = }} | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[Oranjestad West]] | zoom = 14 }} '''Parkietenbos''' ta un luga situa na costa west di Aruba, canto di lama y mangelnan directamente pazuid di [[Aeropuerto Internacional Reina Beatrix]] y e areanan residencial di [[Simeon Antonio]] y [[Cas di Paloma]]. E area aki ta designa como un zona economico den e ''Ruimtelijke Desaroyo Plan'' (ROP) di Aruba di 2009.<ref>[https://web.archive.org/web/20160224005153/http://dip.aw/ROP%20atlas.pdf Atlas Ruimtelijk Ordeningsplan]</ref> == Zona economico == For di añanan 1960, e landfill sentral “Parkietenbos Containerpark & ​​Landfill Facility”, simplemente konosí komo “Parkietenbos”, ta situa na Parkietenbos. E instalashon públiko aki ta wòrdu manehá pa [[Serlimar]] y ta consisti di dos deposito principal: e parke di container i e landfill, caminda e sushi ta wordo compacta, nivela y cubri.<ref>[https://web.archive.org/web/20201031134950/https://serlimar.com/ Officiële website Serlimar]</ref> Na 2009, e compania Mericano Bouldin & Lawson a entrega e instalacion di “WastAway”. E instalacion aki cu tin un balor di 28 miyon florin, mester a procesa desperdicio den asina yama “fluff” y despues reusa e fluff aki pa compost of fertilisante di tera. Sinembargo, e instalashon nunka no a funshoná korektamente i p’esei a wòrdu será na mitar di 2011.<ref>{{Citeer web |url=http://www.genootschapnederlandaruba.nl/wp-content/uploads/2017/02/Voor-u-gelezen-juli-2016.pdf |titel=Voor u gelezen, GNA, juli 2016 |bezochtdatum=2018-07-20 |archiefdatum=2018-07-20 |archiefurl=https://web.archive.org/web/20180720225535/http://www.genootschapnederlandaruba.nl/wp-content/uploads/2017/02/Voor-u-gelezen-juli-2016.pdf |dodeurl=ja }}</ref> Riba 8 di febrüari 2018, un “petishon pa informashon” (RFI) a keda publiká en konekshon ku e destaho pa e remediashon di e landfill i e kambio den e método di prosesamentu di desperdisio: di maneho di desperdisio “sólido” pa “sostenibel”.<ref>[https://www.ie-forum.nl/artikelen/rectificatie-afgewezen-wegens-onvoldoende-hinder-voor-aanbestedingen-parkietenbos Rectificatie afgewezen wegens onvoldoende hinder voor aanbestedingen Parkietenbos]</ref> Desde 2007, un planta di tratamentu di awa di riool a wòrdu situá banda di e landfill pa e tratamentu di awa di cesspool suministrá pa tankero.<ref>{{Citeer web |url=http://www.witteveenbos.nl/nl/projecten-afvalwater/project/15-rwzis-aruba/pagenr/1 |titel=Aruba |bezochtdatum=2018-07-20 |archiefdatum=2018-07-20 |archiefurl=https://web.archive.org/web/20180720225707/http://www.witteveenbos.nl/nl/projecten-afvalwater/project/15-rwzis-aruba/pagenr/1 |dodeurl=ja }}</ref> == Asuntonan ambiental == Huma di e landfill di Parkietenbos por wòrdu mira for di Wayaca (yüni 2022) Pa añanan, e landfill ku awor ta sobrepobla tabata e kousa di kehonan tokante molèster di huma, huma tóksiko i polushon, ku ta un peliger pa medio ambiente i salú públiko. Na 2002, un grupo di residente lokal a funda e Fundashon Parkietenbos pa hala mas atenshon na e problema di desperdisio a traves di akshonnan.<ref>https://www.thedailyherald.sx/islands/66520-aruba-residents-take-action-against-landfill{{Dode link|datum=februari 2020 |bot=InternetArchiveBot }}</ref> E fundacion aki a tuma accion na comienso di juli 2018 ora cu candela a bolbe cuminsa na landfill. Despues di akshonnan inútil di Stichting Parkietenbos, un residente lokal a disidí di presentá un demanda kontra gobièrnu na 2020.<ref>{{Citeer web|url=https://caribischnetwerk.ntr.nl/2020/08/25/overheid-blijft-doorgaan-met-illegale-afvalpraktijken/|titel=Overheid blijft doorgaan met illegale afvalpraktijken|bezochtdatum=|auteur=Sharina Henriquez|datum=2020-08-25|werk=caribischnetwerk.ntr.nl}}</ref> {{Appendix}} ------------------- {{Databox}} '''Cunucu Arikok''' ta un museo habri den [[Parke Nacional Arikok]], cu ta sirbi como mustra di e manera di biba di antaño. E ta un di e atraccionnan principal di Parke Nacional Arikok. {{Appendix}} Fondo Prins Bernhard lo financia finalisacion di e proyecto ‘Cunucu Arikok’. Esaki ta encera un suma di mas o menos 60 mil florin. Cu Cunucu Arikok e fundacion FANAPA tin como meta pa crea un obheto cu ta duna e bishitantenan un bon impresion di kico naturalesa na Aruba tin pa ofrece. ‘Na e lugá úniko aki nos ta haña vegetashon eksuberante riba un pida tereno kaminda diferente formashon geológiko ta uni den otro, ku ta visibel den kunuku pa medio di diferensianan den tipo di tera i baranka i kaminda un kantidat grandi di parha i bestia di tera tambe ta biba.<ref> Prins Bernardfonds steunt afbouw project Cunucu Arikok. "Amigoe". Curaçao, 14-09-1989, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 25-04-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642757:mpeg21:p006</ref> E sub-proyecto “Cunucu Arikok”, di Stinapa Aruba, lo wordo financia door di Fondo Prins Bernhard, a haya sa di Stinapa. E proyecto aki ta data for di aña 1980 ora cu Departamento di Desaroyo Economico (DECO) den colaboracion cu otro instancianan local a desaroya un proyecto grandi pa crea un parke nacional Arikok-Jamanota na Aruba. Stinapa Aruba tin 785 hectar riba huur di gobierno. Esaki ta Sero di Arikok y e area rond di dje. E sitio ta situá eksaktamente na e frontera di dos formashon di piedra geológiko: e diabase schist-tuff i e tonalite. Hopi impreshonante den e parti abou ta numeroso formashon ku ta konsistí di blòki grandi di tonalita rondoná den kua eroshon a krea e formanan mas straño i imponente. Komo ku e cunucu ta protehá di e bientunan komersial konstante i salu dor di e seru di Arikok, e tin un vegetashon relativamente eksuberante. Tin un kantidat di palu hopi bieu, grandi i kompletamente krese, ku ta un raridat riba e isla. Konenchi, parakeet ta biba einan i hopi bia por mira otro parhanan manera trupial, chuchubis i perdiz. Kaskabel tambe ta presentá, pero bo mester ta un eksperto pa haña un: nan ta lastra bai ora hende yega serka.<ref>Natuurpark met cultuur-historisch monument Bernhard-fonds neemt Cunucu Arikok voor zijn rekening. "Amigoe". Curaçao, 30-11-1985, p. 9. Geraadpleegd op Delpher op 25-04-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643304:mpeg21:p011</ref> {{Stub}} ChatGPT: Cunucu Arikok ta un lugá histórico i kultural importante den Parke Nacional Arikok na Aruba. E palabra "cunucu" ta referí na un plantashon chikí òf un kas di campo, i den e kontektu aki, e ta referí na un plantashon ku a pertenesé na Arie Kok, un agricultor Hulandés. E nòmber di e parke mes, Arikok, ta derivá di su nòmber. ​ Wikipedia – Die freie Enzyklopädie 🏡 Historia i Signifikado Cunucu Arikok a forma parti di e desaroyo di Parke Nacional Arikok. E área a sirbi komo un plantashon chikí, i su kas di torto (kas di adobe) a keda preservá komo un ejemplo di bida rural tradicional Arubano. E kas a rekonstruí usando método tradicional pa mustra e estilo di bida di e tempu ey. ​ wheninaruba.com 🌿 Naturalesa i Kultura E área rondó di Cunucu Arikok ta riku den flora i fauna lokal, inklusí mata di divi-divi, kaktus tropikal, i otro planta medikinal. Tambien, den e área por haña desèño riba piedra di Indjanan nativo, ku ta indiká e presensia di pueblo indígena den e región. ​ 🥾 Rota di Hike E Cunucu Arikok Trail ta un ruta di hike fasil, ideal pa famia i visitante ku ta buska un introdukshon na e parke. E trail ta kuminsá na e sentro di bishita i ta dura mas o ménos 2 ora. Durante e hike, bo por wak e kas rekonstruí, flora lokal, i arte rupestre. ​ wheninaruba.com +2 things-to-do-in-aruba.com +2 boardwalkaruba.com +2 🗺️ Lokal i Atraktividatnan Serka Cunucu Arikok ta lokalisa serka di otro atraktividatnan den e parke, manera Kueba Chiki, un kueba ku desèño riba su muraya, i Dos Playa, un playa doble popular. E ruta ta pasa tambe serka di Sero Arikok, un di e punto mas haltu di Aruba. ​ AllTrails.com [[:Kategoria:Seru na Aruba]] Sinds enkele járen bezit Aruba een national park. Een uitgestrekt terrein in de omgeving van de Arikok en Jamanota tot aan de noordkust toe. Een kleiner deel van dit park is omheind d.m.v. een “slavenmuur”, aangelegd door de Stinapa. Dit park, gelegen in de luwte van de Arikok, is alleszins de moeite waard en bij uitstek geschikt voor een wandeling op een zondagna¬ middag. De ingang bereikt men door op de zándweg naar de Jamanota de Stinapaborden te volgen. Een keurig aangelegd pad maakt de wandeling tot een waar genoegen. Op de steile gedeelten zijn stenen trappen aangelegd met zelfs een leuning. Men bevindt zich werkelijk in een uniek stukje Arubaanse natuur. Enorme rotsblokken, praktisch alle soorten planten die op Aruba in het wild groeien en schitterende vergezichten. Door de beschutte ligging groeien de Watapana’s zoals het hoort: gewoon rechtop. Onder de enorme kruinen zijn banken aangebracht, waarop het koel rusten is. Dát is pas rusten met enkel vogelgeluiden om je heen, alleen het gekrijs van de parkieten zou aangepast moeten worden. Konijntjes schieten heen en weer. Een zijpaadje voert ons naar een overhangende rots, waar zich Aruba’s bekendste indianentekens bevinden. Bezoekers doen er goed aan een fotocamera mee te nemen, vooral de natuurfotograaf zal behoorlijk aan zijn trekken komen. Het wandelpad mondt uit bij een gerestaureerd lemen huisje. Het is geheel in stijl gehouden. Ook de omgeving van dit huisje wil de Stinapa aanpassen aan het leven van vroeger. Cunucu Arikok is een waardevol projekt, zowel voor de lokale bevolking als de toerist, die wat meer wil zien dan alleen het strand en het casino. Bekijk op uw gemak de foto’s en trek er op uit. Kan heel gezond zijn. (skol i Komunidat november 1986) foto’s: Rinus de Graaff ===Stampia di 75 cen=== Cunucu Arikok ta keda na pia di Sero Arikok, na e parti west unda no tin mucho biento. Den pasado nan a practica aki agricultura y cria di bestia, pero no na gran escala. E cunuqueronan tabata biba den cas di torto, esaki ta un cas traha di lodo. E cas di torto cu nos ta mira awendia den Cunucu Arikok a keda construi na 1985, perfectamente imita na e manera tradicional.<ref>[https://archive.org/details/BNA-DIG-BONDIA-2006-11-01/page/n30/mode/1up?q=cunucu+arikok+skol Post Aruba N.V. kier mustra e beyeza di Parke Nacional Arikok], BDA (1 di november 2006)</ref> Pa e spannan di dak nan a uza flambeu (palo di cadushi) y e murayanan ta traha di un mezcla di lodo y yerba. ===Stampia di 100 cen=== Despues di core riba e caminda cu ta pasa door di e parke, nos ta yega na e punto mas halto, esta Miralamar. For di aki bo tin un bista riba lama na ambos banda di e isla. Den cielo tin un warawara (ployborus plancus) ta bula y ta busca un coneu of un cabrito morto. E paisahe ta caracteriza pa duinen aki ta cubri un espacio di mas o menos 2 hectarea. Nan ta consisti di santo blanco di coral cu e biento di Noordoost ta supla riba e isla. Riba e duinen ta crece algun palo di druif y di oleifi cu te hasta den tempo seco ta mustra berde. Ken lo por haya e shoco dilanti di e monton di piedranan? Shoco bo ta hay’e solamente na Aruba. ------------------ == Manchebo Beach == {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais| variante = a | nomber = Manchebo Beach | nomber_oficial = | nomber_nativo = | tipo = Playa | pais = {{ABW}} | alias = | lema = | imagen = | descripcion = | multi-imagen = <!-- Utilisa plantia {{Multiple image}} --> | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[Oranjestad West]] | zoom = 14 }} (Van een onzer verslaggevers) WILLEMSTAD. — Bij PB 1965 no 34 is verschenen het landsbesluit, dat het besluit van het Bestuurscollege van Aruba goedkeurt om een perceel grond van ongeveer 16.225 m 2 voor zestig jaar in erfpacht uit te geven aan Machebo Beach Hotel NV te Manchebo.<ref>Erfpacht Manchebo. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 30-03-1965, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 22-04-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462582:mpeg21:p003</ref> -------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais| variante = a | nomber = Cueba Huliba | nomber_oficial = | nomber_nativo = | tipo = Cueba | pais = {{ABW}} | alias = | lema = | imagen = Bat Cave Formations.jpg | descripcion = | multi-imagen = <!-- Utilisa plantia {{Multiple image}} --> | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[San Nicolas]] | zoom = 14 }} '''Cueba Huliba'''[1][2] (tambe konosí komo Baranca Sunu ku ta nifiká “Baranka Desnudo”) ta un cueba Guadirikiri of Cueba di Guadirikiri ta un espacio natural bou di tera na Aruba, den Parke Nacional Arikok na mas of menos 1,4 km di Fontein. es.wiki:'''Cueba Huliba'''[1][2] (tambe konosí komo Baranca Sunu ku ta nifiká “Baranka Desnudo”) ta un cueba riba e isla Karibense di Aruba,[3][4] apodá e “tùnel di amor”[5] pa su entrada den forma di kurason. E entrada ta via un trapi skerpi i smal ku ta hinka den e kueba. E tin sinku entrada. Na algun lugá, bo mester bùig pa wak e formashonnan. Flashlights ta nesesario pa eksplorá e koredó di 300 pia (91 m) largu, ya ku ta totalmente skur paden di e kueba. E kueba ta yená ku formashonnan di stalagmita i stalaktita den e piedranan di kalki. Dos espesie di bat ku ta biba den e kueba aki ta e Leptonycteris curasoae i e Macroglossus sobrinus. Ta interesante pa nota cu vleermuis, despues di drumi den cueba durante dia, ta bula sali den horda en busca di cuminda. E salida for di e tùnel ta dor di un seri di trapi ku ta grabá den e baranka i ta basta riesgoso. Den un di e kambernan, e Birgen Maria a wòrdu grabá den un formashon di baranka natural. Leyenda ta menshoná historianan tokante piratanan ku lo a biba den e kueba pa skonde nan tesoronan, ounke no tin evidensia pa konfirmá esaki. {{Appendix}} [[:Kategoria:Aruba]] ----------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | variante = a | nomber = Cueba di Fontein | nomber_oficial = | nomber_nativo = | tipo = Cueba | pais = {{ABW}} | alias = | lema = | imagen = | descripcion = | multi-imagen = <!-- Utilisa plantia {{Multiple image}} --> | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[San Nicolas]] | zoom = 14 }} E '''Cueba di Fontein''' ta un cueba situa na costa nort-oost di [[Aruba]], den e [[Parke Nacional Arikok]]. ** Fontein Cave: Longer than the Quadirikiri Cave, the Fontein Cave contains pathways that stretch to the limestone walls further down. Here is also where prehistoric drawings can be seen. Though this cave does not have its own legend, this was speculated to have been occupied—or at least used by prehistoric Arawak settlers on the island for rituals and other spiritual ceremonies.<ref>[https://www.cspnv.com/pdf/aruba-today-20240403.pdf Visit the island’s popular cave sites!], Aruba Today (3 di april 2024)</ref> This popular cave is located along the northeast coast in National Park Arikok near Boca Prins. The Fontein Cave is well known for its native Arawak Indian rock paintings which can still be found on the walls and ceilings. The brownish-red paintings were left by Caquetios and graffiti imprinted by European settlers. {{Appendix}} [[:Category:Aruba]] es.wiki:'''Cueba di Fontein''' Cave[1][2] ta un cueba chikito cerka di Boca Prins na e parti nort di e isla di Aruba.[3][4][5] E ta bon konosí pa su dibuhonan di muraya nativo Arawak, ku a wòrdu grabá pa Nativonan Merikano dekorativamente riba e murayanan di piedra i parti di e plafond mas plat di e kueba ku kombinashonnan di koló kòrá òf maron-kòrá-maron òf lila; Esaki ta duna pista tokante e historia di e amerindionan. E kueba ta aksesibel for di un “baranka di terasa di piedra di kalki di koral” i tin un largura di 3 meter (9.8 pia) i un haltura di 2 meter (6 pia 7 inch). E sala di entrada, ku ta habrí pa bishitantenan, ta 4 meter (13 pia) haltu i ta ekstendé te na un profundidat di 50 meter (160 pia). Komo ku e ta un formashon geológiko di piedra di kalki, i debí na filtrashon di awa, formashonnan di stalagmita i stalaktita di koló, tamaño i forma hopi straño a wòrdu produsí. Murciélago ta traha nèshi den kavidatnan di kueba den nan búskeda nokturno pa rekohé kuminda, ku ta konsistí di nèktar i pólen. Tin registronan ku e indjannan Araucano a usa e kueba aki pa hasi nan ritualnan i seremonianan tribal. --------------------- '''Blackstone Beach''' ta un playa na costa nort den region di .., den PArke Nacional Arikok. (Oranjestad)—Nomber for di su mas karakterístika rekonosibel, e Piedra Pretu Playa casi ta representa lo contrario di e beachnan tipico di Aruba. Pa un, e tin santu pretu i ta cubri cu piedranan liso preto. Na di dos lugá, e ta keda na e parti nort di e isla, leu for di e blanku playanan di santu di den e region sùit. Pues, si bo ta sinti bo kla pa algu diferente—òf si ta dia kontrali, bishitá e Playa di Blackstone.<ref>[https://www.cspnv.com/pdf/aruba-today-20250305.pdf Blackstone Beach], Aruba Today 95 di maart 2025)</ref> Blackstone Beach ta mustra e mas banda natural di Aruba: e piedranan cu tapa e playanan i e forma di dje a wòrdu trahá pa mil añanan via erupshonnan volkániko, koral moveshonnan di ref i aktividat di ola di e parti nort rural di e isla. Situá mas ost di e Brug Natural i Playa di Andicuri, e Blackstone Beach ta relativamente fásil pa haña akseso. Unabes bo pasa e Formashon di Baranka Ayo, tuma e Kaminda di Andicuri ku ta hiba na Andicuri Laman. Einan, bo por stashoná bo outo i hasi un kaminata di 1km pa Blackstone Beach. E playa aki ta forma parti di e Arikok Parke Nashonal i pues ta un sitio ku ta wòrdu konserbá. Esaki ta e motibu pakiko e ta tambe relativamente intakto pa komersial influensianan. Apesar di a wòrdu yamá un playa, tene kuenta ku e no ta konsehá pa landa den awa, manera e koriente ta hopi fuerte i por desviá bo fásilmente mas leu den oséano salbahe. Pero, ainda bo por disfrutá di un espektakular bista di e piedranan i e parti nort oséano ku ta ekstendé dilanti di e playa i saka un potrèt ku bo amigunan òf famia (Oranjestad)—Named after its most recognizable feature, the Blackstone Beach almost represents the opposite of the typical Aruban beaches. For one, it has black sand and is covered in black smooth stones. Secondly, it lies on the northern side of the island, away from the white sandy beaches of in the southern region. So, if you feel up for something different—or if it’s opposite day, visit the Blackstone Beach. Blackstone Beach shows the more natural side of Aruba: the stones that cover the beaches and the shape of it has been crafted for thousand years via volcanic eruptions, coral reef movements and wave activity of the rural northern part of the island. Located further east to the Natural Bridge and Andicuri Beach, the Blackstone Beach is relatively easy to access. Once you get passed the Ayo Rock Formation, take the Andicuri road leading up to Andicuri Beach. There, you can park your car and take a 1km hike towards Blackstone Beach. This beach forms part of the Arikok National Park and is therefore a site that is preserved. This is why it is also relatively untouched by commercial influences. Despite being called a beach, do note that it is not advised to swim in the water, as the current is very strong and can easily stray you further in the wild ocean. However, you can still enjoy a spectacular view of the stones and the northern ocean that stretches out in front of the beach and take a picture with your friends or family --------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | variante= a | tipo = Playa | nomber = Boca Prins | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 1/2 | caption_align = center | image1 = | caption1 = | image2 = Plantage in Boca Prins op Aruba, Bestanddeelnr 252-7977.jpg | caption2 = Plantashi Boca Prins na 1947 | image3 = | caption3 = }} | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[Santa Cruz]] | tipo_subdivision_adm = Zona | subdivision_adm = [[Parke Nacional Arikok]] | tipo_subdivision_adm2 = | subdivision_adm2 = | descripcion = | pais = {{ABW}} | zoom = 13 }} '''Boca Prins''' ta un boca na e costa nort-oost di Aruba, situa den [[Parke Nacional Arikok]]. Kontenido Deskripshon Situá den Parke Nashonal Arikok, e bahia di santu ta un destinashon turístiko popular. E playa di santu blanku sin vigilansia ku duinen ta solamente 55 meter largu i no ta ofresé ningun otro fasilidat. Landamentu por ta peligroso debí na e koriente fuerte i konstante i ta rekomendabel solamente pa landadónan eksperensia, si ta. E bahia ta wòrdu bishitá de bes en kuando pa surfistanan, pero no ta wòrdu konsiderá un di e lugánan di buseo sobresaliente di e isla. [ 1 ] Un kaminda di santu ku baranka di piedra di kalki ta hiba na e bahia via un trapi di palu. E piedranan di Boca Prins ta e habitat di Cnemidophorus arubensis , un lagadishi di karakol ku ta wòrdu hañá solamente na Aruba. Banda di Boca Prins tin un di e plantacionnan di cunucu mas bieu na Aruba, cu a wordo cultiva pa colonialnan Hulandes den siglo 16. E nòmber di e bahia ta derivá for di e plantashon di Prins di ántes den serkania. https://de.wikipedia.org/wiki/Boca_Prins E entrada aki, unda e [[rooi]] di e mesun nomber ta basha den lama, probablemente ta haya su nomber for di Paulus Printz, kende a wordo manda pa e colonia di Curacao door di WIC pa descubri mineralnan. Despues di no a haya oro ni na Curacao ni na Bonaire, el a yega Aruba dia 14 di juni 1725 y a establece banda di e costa noordoost di e isla.<ref>Vivienno Frank. 2019. ''Aruba en een keuze uit haar toponiemen.'' ISBN:978-0-359-65900-5, pag. 74-75</ref> '''Boca Prins''' ta un [[bahia]] na e costa nort-oost di [[Aruba]], situa den [[Parke Nacional Arikok]]. Deskripshon Situá den Parke Nashonal Arikok, e bahia di santu ta un destinashon turístiko popular. E playa di santu blanku sin vigilansia ku duinen ta solamente 55 meter largu i no ta ofresé ningun otro fasilidat. Landamentu por ta peligroso debí na e koriente fuerte i konstante i ta rekomendabel solamente pa landadónan eksperensia, si ta. E bahia ta wòrdu bishitá de bes en kuando pa surfistanan, pero no ta wòrdu konsiderá un di e lugánan di buseo sobresaliente di e isla. [ 1 ] Un kaminda di santu ku baranka di piedra di kalki ta hiba na e bahia via un trapi di palu. E piedranan di Boca Prins ta e habitat di Cnemidophorus arubensis , un lagadishi di karakol ku ta wòrdu hañá solamente na Aruba. Banda di Boca Prins tin un di e plantacionnan di cunucu mas bieu na Aruba, cu a wordo cultiva pa colonialnan Hulandes den siglo 16. E nòmber di e bahia ta derivá for di e plantashon di Prins di ántes den serkania. https://de.wikipedia.org/wiki/Boca_Prins == Mira tambe == * [[Playanan di Aruba]] {{Commonscat}} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=de|oldid =205170166|titulo=Dos Playa}} {{References}} ;Lista di fuente *[http://nl.aruba.com/activiteiten/dos-playa Dos Playa] riba nl.aruba.com *[https://www.surfline.com/surf-report/dos-playas/5842041f4e65fad6a7708e27 Dos Playa Surf] riba surfline.com }} [[:Category:Luga na Aruba]] ---------------------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | variante = a | nomber = Cueba di Huliba | nomber_oficial = | nomber_nativo = | tipo = Cueba | pais = {{ABW}} | alias = Tunnel of Love | lema = | imagen = | descripcion = | multi-imagen = <!-- Utilisa plantia {{Multiple image}} --> | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[San Nicolas]] | zoom = 14 }} **The Huliba Cave/ Tunnel of Love The Huliba Cave, formerly known as the Tunnel of Love, was once open to the public, and was the biggest and most accessible of all three caves. This cave had five chambers, including one that is heartshaped. This cave had narrow stairs that led to long pathways deep into the cave, with a staircase leading to the exit on the other side. In one of the chambers, there used to be the carving of the Virgin Mary, put there for the protection of the cave. However, the Huliba Cave has been permanently closed for a few years now, as a way to preserve the bat population that lives in the cave. These Long Tongue Fruit Bats and Insect Eater Bats are very important to the ecosystem of the island. Though this cave is no longer accessible to the public, it surely is interesting to learn more about the history of these caves and the Awarak tribes that resided or utilized them.<ref>[https://www.cspnv.com/pdf/aruba-today-20240403.pdf Visit the island’s popular cave sites!], Aruba Today (3 di april 2024)</ref> Do note that these caves are very dark, humid, hot, and are inhabited by bats. Do wear comfortable clothing and shoes, as the pathways in these caves may be rough and bumpy, and don’t forget to bring a lashlight! {{Appendix}} [[:Category:Aruba]] ---------------------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | tipo= Bario | name = Eagle | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 2/2 | caption_align = center | image1 = | caption1 = | image2 = | caption2 = }} == Eagle (Aruba) == '''Eagle''' ta un bario di [[Oranjestad (Aruba)|Oranjestad, capital di Aruba. == Historia == Den comienso di añanan 20, Aruba a conoce dos refineria. Na aña 1924 a establece Lago Oil & Transport Ltd y despues na aña 1927 De [[Arend Petroleum Maatschappij]]. Dos refineria cu tabatin un rol masha importante den [[Di Dos Guera Mundial|Segundo Guera Mundial]], ya cu nan tabata suministra petroleo na e aliadonan. Ta di e refineria ‘Arend’ e vecindario aki a haya su nomber ‘Eagle’ y tambe nos ‘Eagle Beach’. Minister Maduro a comparti un tiki historia: “E refineria Eagle aki a duna trabou na mas cu shete mil trahado di 58 diferente pais. Den e area aki, e refineria a traha e fabrica pa refina e petroleo, un laboratorio y un brandweerkazerne. Tambe nan a construi nan sede ‘hoofdkantoor’ cu ta exactamente e edificio caminda nos ta para actualmente”. E mandatario tambe a trece dilanti cu e refineria a construi casnan special pa e personal di refineria, algun cas den e bario, e Eagle tennis club y e hospital cu tey ainda.<ref>[https://awemainta.com/wp-content/uploads/2024/02/AM240221.pdf Minister Maduro di Cultura a haci e desvelo di e ‘Ruta Historico di Eagle’], Awemainta (21 di februari 2024) </ref> E ‘Ruta Historico di Eagle’ ta un ruta pa cera conoci cu e historia di e bario di Eagle, e refineria di Eagle y Aruba su rol importante pa aliadonan den Segunda Guera Mundial. E storia di e refineria di Eagle, un tempo simbolo di e poder industrial di Aruba hunto cu Lago na San Nicolas, ta conta nos e desaroyo di Aruba den tempo for di su comienso na 1924 te na e desmantelamiento den añanan cincuenta y sesenta caminda cu a traha espacio pa turismo cual te cu awe en dia ta e pilar economico mas importante di Aruba. E proyecto di ‘Eagle History Tour’ lo crea un conexion entre e historia, herencia cultural industrial di Aruba y nos turismo, creando un atractivo nobo pa nos bishitantenan pero tambe lo educa localnan y principalmente e generacionnan mas jong tocante Aruba su historia industrial y e rol importante di e refineria di Eagle den e di Dos Guera Mundial asina e mandatario a trece den su discurso. Ademas den un futuro cercano lo pone borchinan na cinco diferente sitio cu QR code cu ta contene informacion importante di historia di e sitio den cuatro diferente idioma, mas obhetonan di arte y programanan educativo. Aruba tabatin un rol importante den Segundo Guera Mundial cu e dos refinerianan aki cu Alemania tabatin wowo riba Aruba y nan a manda un submarino pa bin destrui e dos refinerianan aki pa stroba e aliadonan haya nan combustibel. Asina e submarino a tira riba e tankero Arkansas y a mata varios hende entre otro Bonerianonan. Tambe e submarino a manda torpedo pa destrui e dos refinerianan cu danki na nos Señor Dios esakinan a faya nan proposito. {{Appendix}} -------------------------------------- {{Infobox luga den pais | tipo= Bahia y haf | name = Plantashi Prins | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 2/2 | caption_align = center | image1 = Zeilschip bij de Yachtclub van Aruba. Op de achtergrond de Lago-olieraffinaderij, Bestanddeelnr 252-3982.jpg | caption1 = Barco di bela cu refineria den fondo | image2 = De haven van de Lago-olieraffinaderij in San Nicolas op Aruba, Bestanddeelnr 252-8041.jpg | caption2 = }} {{Databox}} '''Plantashi Prins''' ([[Hulandes]]: Plantage Prins), originalmente un plantacion di coco na Aruba, [1] [2] a mira su cas reconstrui den añanan 1950. E decadensia di palma, atribuí na malesa, a kondusí na e stòp di produkshon di kunuku. 3] Na 1911, e mapa di Werbata-Jonckheer a identifiká Prins Plantation komo un di e 23 plantashonnan mayoritariamente chikitu karakterisá pa agrikultura kombiná, palu di koko i kas. Ademas, un plantashon mas grandi tabata situá paden, nort di Oranjestad na San Barbola, lugá di nasementu di Virginia Demetricia. E township Savaneta en realidad a surgi for di un plantacion gubernamental cu despues a transforma den un pueblito chikito. 4] == Etimologia == E plantacion ta derivá su nòmber for di un ingeniero di mina suédo Paulus Printz, ku a biba den e área durante di dies-ocho siglo, mientras tabata buska oro den nòmber di e administradornan di e kamber di Amstedam di e kompania Hulandes di West India. Segun e mapa di Van Raders di 1825, e ruina di su kas (No. 37) tabata situá riba e muraya na nortwest di e plantashon, pero for di e tempu ei e ruina a disparsé. E tapa di e seru, ku ta eksponé na bientu, tabata mas faborabel pa biba ku e arroyo ku tabata protehá pa bientu. [5] [6] Printz a traha na Aruba for di 14 di yüni 1725, te ku 3 di yüni 1727, ora ku el a risibí un òrdu di Amsterdam pa stòp e trabou. [ 7] == Panorama general == E kas original di plantacion den e arroyo no ta pará mas, i e struktura ku a sigui, un kas di pais konstruí den añanan 1930, ta awor den un estado di ruin. 6] Situá 2.5 kilometer for di e sentro di bishitante i aproksimadamente 600 meter for di e plantahe Fontein den Parke Nashonal Arikok, un kaminda ta hiba na e plantahe Prins históriko, ku anteriormente tabata di propiedat di Sr. Mokki Arends,[8] i dos arroyos bisiña, Rooi Prins i Rooi Dwars. E arroyos aki un tempu tabata nutrí palu di koko i palu di fruta. Mientras cu e coconutnan a desaparece, y solamente algun mata di fruta a keda, e vegetacion nativo ta prospera mas densamente cu riba e colinan circundante. 1] Te ku 2023, apesar di plannan inisial, e renobashon i transformashon di e ruinanan di e plantashon Prins den e Prins Center, ku ta presentá proyektonan di demonstrashon riba aktividat agrikultoral di plantashon tempran, no a tuma lugá ainda. E integrashon di e Prins Center den e diseño nobo di Parke Nashonal Arikok ta keda pendiente. Ta konsehábel pa konsiderá pa destahá e importansia históriko di Prins Center su nòmber den e sentro mes. 9] {{Appendix}} ------------------------ {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =59895500|titulo=Pos Chikito}} {{References}} }} == Mira tambe == * [[Lista di luga na Korsou]] {{Commonscat}} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =62603301|titulo=Suffisant (Curaçao)}} {{References}} }} ---------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | variante = a | nomber = Bushiribana | nomber_oficial = | nomber_nativo = | tipo = Bario | pais = {{ABW}} | alias = | lema = | imagen = Gouddelving bij Bushiribana op Aruba, Bestanddeelnr 252-7961.jpg | descripcion = Mina di oro na Bushiribana na Aruba (1947). Na 1946, despues di 30 aña, a cuminsa e mina di oro atrobe pero esaki no a resulta lucrativo. | multi-imagen = <!-- Utilisa plantia {{Multiple image}} --> | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[Paradera]] | zoom = 14 }} '''Bushiribana''' ta un luga den region di [[Paradera]] na kosta nort di [[Aruba]].[1] E ta mihó konosí pa e ruinanan di stempel di oro. == Geologia == Na final di e periodo di Kretáseo, kambionan geológiko signifikante a tuma lugá riba Tera. Piedranan fluido nobo, conoci como e batholith di Aruba, a pusha ariba door di scheurnan den e volcan antiguo, e Formacion di Lava di Aruba. E piedranan aki a forma koredónan i a solidifiká. Un di e tiponan di piedra cu a sali for di esaki ta gabbro. Gabbro tin un koló di antrasit i ta mustra mineralnan briante ora inspekshoná mas di aserka. E ta wòrdu hañá den e área di Matividiri. E tipo di piedra aki a wòrdu usá den konstrukshon di e planta di stèmpel di oro di Bushiribana.[2] Rush di oro Oro laba abou ta konosí komo oro aluvial. E ta laba den forma di stòf di oro, pida di oro, grano di oro i tin bia pida di oro. Despues di e rush di oro Arubano di 1824 pa 1829, den cual a haya oro aluvial, e cantidad eventualmente a baha y e depositonan di oro no a duna mas. Den transkurso di siglo, kompanianan di oro a kuminsá buska e fuente di e oro aki, e venanan di kuarso. Tin bia e adernan aki a surgi i despues a disparsé bou di tera atrobe.[3] Stempel di Oro Durante e periodo di 1872 pa 1915, ora ku oro tabata wòrdu mina riba e isla, dos molina di oro tabata operá.[3] Esakinan tabata e planta di stèmpel di oro di Bushiribana i e planta di smelt di oro di Balashi.[4] Na 1872, Aruba Island Gold Mining Company a construi un smelter y stempel mill di oro na Bushiribana, den curason di e area di mineria di oro cuarzo. Tambe e compania a construi e prome pier den haf di Aruba, yama Waaf di Compania riba Forti Abou, y a traha un caminda di dies kilometer pa transporta e mashinnan. E industria di stèmpel di oro tabata inkluí mashinnan di vapor, mulina di stèmpel, reservorionan di awa dushi i fòrnunan. E fábrika a hasi pèrdida pa binti aña. E oro a wòrdu saka dor di kombin’é ku merkurio, perdiendo mas o ménos mitar di e oro. For di 1897, e montonnan di shushi di Bushiribana a wòrdu retrabá usando e proseso di sianuro ku a wòrdu inventá resientemente, i ta e ora ei so e minamentu di oro a bira algu probechoso. Na 1899 un molina di stèmpel na Balashi a tuma over e trabou.[3] E oro prinsipalmente tabata bini di un di e dos shen venanan di kuarso ku ta karga oro ku a bini na superfisie for di e profundidatnan di Aruba kantu di kosta nort.[3] ---------- == Sero Colorado == On your way to Baby or Roger’s Beach, you’ll pass by the famous Red Anchor at what was once the entrance to the Colony residential community and be greeted with red soiled hills by the coast. This is Sero Colorado. Named after the 30-meter, deep red, limestone hill, Adriaan Laclé “Sero Colorado” translates to “Colored Hill”. Sero Colorado has deep historical ties with the once-thriving phosphate industry in the area. Matter of fact, there are still under- ground shafts and passages deep in Sero Colorado from the time of phosphate mining. In 1958, the re- finery at the time, Lago, adopted this name for the residential section of its employees.<ref>[https://www.cspnv.com/pdf/aruba-today-20241118.pdf Place names in San Nicolas and their origins], Aruba Today (18 di november 2024)</ref> -------- {{Infobox luga den pais | tipo= Isla di rif | variante = a | name = Renaissance Island | alias = Sonesta Island | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 2/2 | caption_align = center | image1 = | caption1 = | image2 = | caption2 = | pais = {{ABW}} | region = [[Santa Cruz]]? }} '''Renaissance Island''' (antes Sonesta Island [1]) ta un isla di rif privá dilanti costa di Aruba na haltura di e pista di aterisahe di [[Aeropuerto Internacional Reina Beatrix]]. Bista general E isla di ref di koral di 16 hektar a wòrdu kumprá pa Sonesta Hotels, i a habri na 1989 komo Isla di Sonesta.[2] Na 1991, Sonesta a wòrdu atkerí pa Ramada Renaissance Hotels, i e isla a wòrdu renobá komo Renaissance Island.[3] E ta un isla priva cu por wordo bishita solamente den dia. E isla di ref alargá ta ofresé playanan blanku, mondinan di mangel i un variedat grandi di parhanan.[1] Tin dos playa: Iguana Beach ta pa famianan, i Flamingo Beach ta pa adulto. Iguana Beach ta haña su nòmber for di e iguanan ku ta biba riba e playa. Flamingo Beach ta e unico luga na Aruba cu tin flamingo cu a wordo introduci. Tur dos espesie di animal tin bia ta bishitá e otro playa tambe.[4][5] Entre 7:00 AM y 7:00 PM un boto ta sali for di e hotel Renaissance Aruba pa e isla di rif. Huespetnan ku no ta di hotèl por biaha pa un pago.[6] Dos avion chikí, un Beechcraft Model 18 i un Convair 400, a wòrdu hundi na kosta pa krea un lugá di buseo. Ta posibel pa pasa anochi den un cabana (hut chikitu) riba e isla.[5] -- == Historia == nl.wiki:E isla di 16 hectar riba rif di Bucuti a ser cumpra pa Sonesta Hotels, y a habri na 1989 como isla Sonesta.<ref>Amigoe, [https://www.delpher.nl/nl/kranten/view?query=sonesta+island&coll=ddd&sortfield=date&page=1&facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Nederlandse+Antillen&identifier=ddd:010642557:mpeg21:a0071&resultsidentifier=ddd:010642557:mpeg21:a0071&rowid=2 Sonesta hotel en Sonesta Island: uniek hotelproject], 14 februari 1989</ref> Na 1991, Ramada Renaissance Hotels a kumpra Sonesta, i e nòmber di e isla a kambia pa Renaissance Island.[ 3] Ta un isla privá cu por wordo bishita solamente den dia. E isla di rif ta un isla largu ku ta ofresé playa blanco, palo di mangrove i un variedat grandi di parhanan. 1] Renaissance-eiland (voorheen Sonesta eiland),[1] is een 16 ha groot koraalrifeiland, officieel bekend als het Bucutirif [2][3] voor de kust bij Oranjestad, Aruba. en grenst aan de Rifeilanden van Oranjestad. Het eiland is particulier bezit en heeft de enige privé-stranden op Aruba.[4] Er zijn twee stranden: Iguana Beach en Flamingo Beach. Een Beechcraft 18 en een Convair 400 zijn allebei bewust ongeveer 50 meter (46 m) uit de kust gezonken om een duikplaats te creëren.[5] Flamingo's zijn te zien op het eiland.[6] Ze zijn echter niet inheems op Aruba.[7] de.wiki:Renaissance Island is een ongeveer 48 hectare groot, particulier gebruikt, smal en ongeveer 3,8 kilometer lang eiland voor de kust van het hoofdeiland Aruba . de.wiki:Renaissance Island ta un isla privá di mas o ménos 48 ektar di largura, estrecho i di mas o ménos 3,8 kilometer largu, na kosta di e isla prinsipal Aruba. {{Appendix}} Renaissance Island (anteriormente Sonesta Island),<ref>{{citeer web|titel=Sonesta Island | url = https://www.tripadvisor.com/ShowTopic-g147247-i144-k845765-Sonesta_Island-Aruba.html | accessdate = 2020-03-04}}</ref> ta un isla di 16 hectare di coral, ofisialmente konosí komo Bucutirif<ref>{{cite web | title =Harbour Map and Navigational Chart. From Netherlands Government chart, 1977 | url = https://www.arubaports.com/main/oranjestad/ |bezochtdatum=15 november 2020}}</ref><ref>{{citeer web | titel=Navigation Waypoints referencing to “Bucuti Island” | url=https://www.aruba-cruisingguide.com/navigation/ |bezochtdatum=15 november 2020}}</ref> for di Oranjestad, Aruba, i ta limita ku e Rifeilanden di Oranjestad. E isla ta privá i tin e úniko playa privá na Aruba.<ref>{{cite web | title =Renaissance Aruba Resort & Casino | url =http://www.fodors.com/world/caribbean/aruba/review-40803.html | accessdate = 2014-08-20}}</ref> Tin dos playa: Iguana Beach i Flamingo Beach. Un Beechcraft 18 i un Convair 400 tur dos a keda sink deliberadamente mas o ménos 50 meter (46 m) for di costa pa crea un lugá di buceo.<ref>{{cite book | last =Huber | first =Joyce | title =Best Dives of Aruba, Bonaire & Curaçao | publisher = Hunter Publishing, Inc | date =2011 | isbn = 9781588437495 }}</ref> Flamingo ta ser mira riba e isla.<ref>{{cite web| last =Suri | first =Charu | title =Where to see Flamingos in Aruba | url =http://www.afar.com/highlights/where-to-see-flamingos-in-aruba | accessdate =2014-08-20}}</ref> Sinembargo, nan no ta nativo di Aruba.<ref>{{cite web|url=https://journalistontherun.com/2017/07/01/everything-you-need-to-know-about-flamingo-island-aruba/|title=Everything You Need To Know About Flamingo Beach Aruba|date=1 July 2017|publisher=}}</ref> == Lokashon y uzo == E isla ta situá mesora banda di e ruta di aterisahe RWY 11 na aeropuerto internashonal Reina Beatrix na sur di e islanan di Oranjestad. E ta comprá dor di e doñonan di un hotel di sinku strea. Riba e dos bahia di awa den forma di un U riba e isla a konstruí un restorant, barnan di playa, un sentro di spa, un kancha di voleibol i fasilidatnan pa deporte di awa i baño. E hóbennan di e hotèl ta wòrdu transportá ku e ferry di e hotèl mes. E awa di awa di e hotel ta ser transportá pa barku pa e WEB kanaal purifikashon na e isla prinsipal pa deskontaminashon. {{Appendix}} * Eduardo en Gerardo de Veer van Meta Corporation, de ontwikkelaars van het Sonesta Hotelproject (de bouw van een 320-kamer hotel in het hart van Oranjestad - Coral Reef Hotel) presenteerden de plannen in 1986 en op 30 oktober 1987 de eerste steen gelegd. * Sonesta island gelegen op het rif tegenover de [[internationale luchthaven Koningin Beatrix]]. * Vanaf de open lobby heeft men niet alleen zicht op dezee, maarook ophetkanaal, van waaruit de gasten met de boot naar het Sonesta Island kunnen vertrekken. Een traject dat slechts tien minuten duurt. Vier boten van 26 voet lang en met een capaciteit voor 29 personen elk, zullen beschikaar zijn voor het transport van de gasten van het hotel, via het kanaal, naar Sonesta Island. Op dit rifeiland, waarop tot een jaar geleden alleen maar mangroveplanten te zien waren, zijn in de afgelopen maanden twee prachtige stranden met hagelwit zand aangelegd. Momenteel worden een restaurant en bar gebouwd, waarna de whirlpools en faciliteiten voor watersporten zullen volgen.<ref>{{citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642557:mpeg21:pdf|titel=Sonesta hotel en Sonesta island: uniek hotelproject|werk=[[Amigoe]]|datum=14 februari 1989|bezochtdatum= }}</ref> en.wiki:see Oranjestad, Aruba The touristically named Renaissance Island (formerly Sonesta Island)<ref>{{cite web | title =Sonesta Island | url = https://www.tripadvisor.com/ShowTopic-g147247-i144-k845765-Sonesta_Island-Aruba.html | accessdate = 2020-03-04}}</ref> is a 40 acres [[cay]] (or barrier reef) island, officially known as the Bucuti Rif<ref>{{cite web | title =Harbour Map and Navigational Chart. From Netherlands Government chart, 1977 | url = https://www.arubaports.com/main/oranjestad/ | accessdate = 2020-03-04}}</ref><ref>{{cite web | title =Navigation Waypoints referencing to “Bucuti Island” | url = https://www.aruba-cruisingguide.com/navigation/ | accessdate = 2020-03-04}}</ref> and it is off the coast near Oranjestad. It is privately owned and has the only private beaches on Aruba.<ref>{{cite web | title =Renaissance Aruba Resort & Casino | url =http://www.fodors.com/world/caribbean/aruba/review-40803.html | accessdate = 2014-08-20}}</ref> There are two beaches: Iguana Beach and Flamingo Beach. A [[Beechcraft Model 18|Beechcraft 18]] and a [[Convair]] 400 were both deliberately sunk about 50 yards offshore to create a diving site.<ref>{{cite book | last =Huber | first =Joyce | title =Best Dives of Aruba, Bonaire & Curaçao | publisher = Hunter Publishing, Inc | date =2011 | isbn = 9781588437495 }}</ref> [[Flamingo]]es can be seen on the island.<ref>{{cite web| last =Suri | first =Charu | title =Where to see Flamingos in Aruba | url =http://www.afar.com/highlights/where-to-see-flamingos-in-aruba | accessdate =2014-08-20}}</ref> However, they are not native to Aruba.<ref>{{cite web|url=https://journalistontherun.com/2017/07/01/everything-you-need-to-know-about-flamingo-island-aruba/|title=Everything You Need To Know About Flamingo Beach Aruba|date=1 July 2017|publisher=}}</ref> Awemainta 30 december 2020|Isla Priva: Di complemento pa atraccion principal|E creacion di un beach priva riba e rifnan dilanti di aeropuerto tabata otro reto grandi pa MetaCorp. E responsabilidad di esaki a cay grandamente riba e schoudernan di Rudolph Richardson na cabes di ATCO. Delft Hydraulic Engineering di Hulanda meticulosamente a diseña e isla artificial. A pone shen y shen di meternan cubico di santo blanco den bargenan cu despues a basha riba e awanan poco hunto di e rif pa crea un plataforma for di unda e backhoe y otro ekipo necesario pa traha e isla, por a para firme riba dje. E isla a habri pareu cu e hotel na 1991. Na 1999, Horcan Lenny, considera como e di dos mas fuerte pa pasa den November, a dal Aruba duro y Sonesta Island a keda den hopi mal estado. Mester a trah’e full di nobo. Despues di un candela chikito un par di aña atras, Renaissance Island ta un di e atractivonan turistico mas grandi di e isla. Conoci mundialmente como e luga pa comparti di un dia di solo y lama hunto cu flamingonan cu ta cana casualmente band’i bo. Fuera di e parhanan aki, e isla tambe ta un santuario pa hopi yuwana. {{Appendix}} --------------------- {{Infobox luga den pais | tipo= Playa | name = Hadicurari | alias = Fisherman's Hut | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 2/2 | caption_align = center | image1 = | caption1 = | image2 = | caption2 = }} | pais = {{ABW}} | region = [[Noord]] | zona = [[Palm Beach]] | zoom = 14 }} '''Hadicurari''' (''Fisherman's Hut'') ta un luga na costa west di Aruba, den e zona di [[Palm Beach]] na haltura di e hotelnan Holiday Inn y Marriott Vacation Club. Aki ta situa un waf di piscado y un parti ta wordo uza como zona pa [[windsurf]]. Hadicurari ta conoci como un sitio pa pisca unda tabatin ranchonan di piscado y un pier chikito. Den ananan 1950 tabata captura aki hopi calco. De vissershaven heeft een steiger met 92 aanlegplaatsen die in de jaren 90 van de vorige eeuw is aangelegd. Hier werd in de jaren 1950 veel calco (''strombus gigas'') gevist. Door de roofbouw is de calco in deze buurt zeer zeldzaam geworden en wordt nu beschermd.<ref>Vivienno Frank. 2019. ''Aruba en een keuze uit haar toponiemen'' pag. 111, ISBN:978-0-359-65900-5</ref> Aki tabata establece Centro di pesca Hadicurari, cu tabata organisa torneonan di pisca pa e piscadonan local.<ref>Vistoernooi Centro Hadicurari. "Amigoe". Curaçao, 09-07-1994, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 15-09-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644198:mpeg21:p005</ref> Awendia e ta fungi como restaurant.? * E pier chikito a wordo reemplasa den ananan 19 90 pa un pier grandi cu 92 luga pa boto * Den e periodo aki a lanta e Centro di pesca Hadicurari y na 2003 a funda Fundacion Centro di Pesca Hadicurari. Fundado tabata Colin Christiaans. * Anualmente ta celebra Dia di Piscado cu ta riba 29 di juni cu iun torneo di pesca. * Den e edificio di Centro di Pisca hadicurari tin un restaurant establece. Centro di Pesca Hadicurari ta percura pa brinda e piscadonan tur ayudo. Considerando cu e centro aki ta practicamente hinca entre e hotelnan grandi y luhoso; Centro di pesca Hadicurari tin cu “negosha” un tiki riba e tradicion di piscado den e centro aki. NOTES In tegenwoordigheid van de ministers Elio Nicolaas, ing. Roland Laclé en minister ing. Eddy Briesen, legde minister Charro Kelly vrijdagmiddag de eerste steen voor de vissershaven bij Hadicurari, ten noorden van het Holiday Inn Hotel. De 92 aanlegplaatsen voor de vissersboten vergt een investering van 1,4 miljoen florin. De bouw geschiedt door Camar nv.Eerste steen vissershaven. "Amigoe". Curaçao, 23-11-1992, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 14-09-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643702:mpeg21:p005 {{Appendix}} [[Category:Luga na Aruba]] --------------- {{Infobox luga den pais | tipo= Isla di rif | variante = a | name = De Palm Island | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 2/2 | caption_align = center | image1 = Sign De Palm Island.jpeg | caption1 = | image2 = | caption2 = | pais = {{ABW}} | region = [[Santa Cruz]]? }} [[File:Sign De Palm Island.jpeg|thumb|Borchi pa yega De Palm Island]] '''De Palm Island''' ta un isla di mas o ménos 10 ektar grandi, habitá, estrecho i di 1,5 kilometer largu for di costa di e isla principal di Aruba, ost di e stat di Pos Chiquito, serka di e aeropuerto internashonal Reina Beatrix. E isla ta un rif di koral ku tin un hotel, un bar i un restorant. E biahe via ferry for di e isla prinsipal ta dura mas o ménos 10 minüt. Riba e isla tin un playa ku tin un guardia i un parke di awa. E isla ta di propiedat di De Palm Tours, e operador di biahe di mas grandi na Aruba, fundá pa Wichie de Palm i kumprá pa Harold Malmberg den añanan 60 di [[siglo 20]].<ref>{{Citeer web|url=http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&task=view&id=24&lang=en|titel=Tourism|taal=en|uitgever=Historia di Aruba|bezochtdatum=1 september 2018|archiefurl=https://web.archive.org/web/20230621061434/http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&task=view&id=24&lang=en|archiefdatum=2023-06-21}}</ref> == Detayenan == E parke di awa tin un atraccion extraordinario. E bishitantenan, ekipá ku un sistema di buelo di kaska bou di awa, por bishitá e mundu tropikal di piská di e isla di koral na pia i tambe tuma imágen bou di awa di un avion Cessna 414 derotá i bou di awa. E Sea Trek helmet system tambe ta posibel pa no-swimmer i personanan ku no tin eksperensia di buelo. {{Appendix}} De Palm island is een ongeveer 10 hectare groot, bewoond, smal en 1,5 kilometer lang eiland voor de kust van het hoofdeiland van [[Aruba]], ten oosten van de stad [[Pos Chiquito]], in de buurt van de [[internationale luchthaven Koningin Beatrix]]. Het eiland is een dood [[koraalrif]] met daarop een hotel, bar en restaurant. De overtocht per ferry vanaf het hoofdeiland duurt ongeveer 10 minuten. Op het eiland is er een bewaakt strand en een [[waterpark]]. Het eiland is eigendom van [[De Palm Tours]], de grootste [[touroperator]] op Aruba, opgericht door [[Witchie de Palm]] en in de jaren zestig van de twintigste eeuw gekocht door [[Harold Malmberg]]<ref>{{Citeer web|url=http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&task=view&id=24&lang=en|titel=Tourism|taal=en|uitgever=Historia di Aruba|bezochtdatum=1 september 2018}}</ref> == Bijzonderheden == Het waterpark heeft een buitengewone attractie. Bezoekers, uitgerust met een onderwaterhelm-duiksysteem, kunnen te voet de tropische vissenwereld van het koraaleiland bezoeken en ook onderwateropnamen maken van een neergehaald en onder water gelegen [[Cessna]] 414-vliegtuig. Het gebruik van het Sea Trek-helmsysteem is ook mogelijk voor niet-zwemmers en personen zonder duikervaring. {{Appendix|1=alles|2= '''Voetnoten''' {{References}} '''Bronnen''' * {{citeer web|url=http://www.visitaruba.com/things-to-do/tours-and-activities/depalm-island/|titel=De Palm Island|bezochtdatum=1 september 2018}} * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=de|titel=Palm Island (Aruba)|oldid=165611524|datum=20170518}} -------------- '''Isla di Oro''' ta parti di e rif di Pos Grandi na costa sur di [[Aruba]], entre [[Pos Chikito]] y [[Savaneta]]. E area ta cay den e [[Parke Marino Aruba]] y ta bou maneho di [[Parke Nacional Arikok| Fundacion Parke Nacional Aruba]] (FPNA).<ref>{{citeer web|url=///C:/Users/l_de_/Downloads/BONERIANO-15-03-2024.pdf|titel=FPNA ta activo den defensa di Isla di Oro|werk=Boneriano|datum=2024-03-15|bezochtdatum=2024-03-23}}</ref> == Historia == Isla di Oro a inicia na aña 1965 ora Adolf (Dochi) Oduber a construi un compleho di recreacion den forma di un barco cu den dje un restaurant, bar y sala di baile, cu el a duna e nomber "Isla di Oro".<ref>{{citeer web|url=citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462564:mpeg21:p006|titel=Opening van Isla di Oro|werk=[[Amigoe]]|datum=1965-03-09|bezochtdatum=2024-03-23}}</ref> E compleho ta situa 150 meter for di e costa na un laguna rondona pa mondi di mangel, pa cua mester a traha un brug y kap un caminda dor di e mangelnan.<ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010470027:mpeg21:p006|titel=Luchtkasteel van Oduber werd restaurant in zee|werk=[[Amigoe]]|datum=1964-08-05|bezochtdatum=2024-03-23}}</ref> E tempo ey e compleho tabata un atraccion turistico popular, unda tabata organisa fiesta, ademas di presentacion y shownan di artistanan conoci. E compleho, cu ta riba tereno erfpacht, a cambia varios biaha di doño-desaroyado y tabata operacional te mas o menos aña 1994 pa despues keda bandona. == Proteccion di naturalesa == Isla di Oro ta ubica den un zona di naturalesa cu un grado halto di balor y di medidanan di proteccion. Banda di ta protegi mediante e decretonan nacional ''Nieuwe aanwijzing domeingronden als natuurreservaat''<ref>[https://www.dcbd.nl/sites/default/files/documents/MinistryofJustice%282020%29_LandsbesluitNieuweAanwijzingDomeingrondenAlsNatuurreservaat.pdf Landsbesluit ''Nieuwe aanwijzing domeingronden als natuurreservaat''] ([[Afkondigingsblad van Aruba|AB]] 2020 no. 67)</ref> y ''Ruimtelijke Ontwikkelingsplan met Voorschriften 2021''<ref>[https://www.dip.aw/wp-content/uploads/2021/08/AB-2021-no.-123.pdf Landsbesluit ''Ruimtelijke Ontwikkelingsplan met Voorschriften 2021''] (AB 2021 no. 123) di 28 juli 2021.</ref>, e isla mes y e lama ta clasifica como "Marine Protected Area" (MPA) mediante decreto nacional.<ref>[https://www.dcbd.nl/sites/default/files/documents/MinistryofJustice%282018%29_LandsbesluitParkeMarinoAruba.pdf ''Landsbesluit Parke Marino Aruba''] (AB 2018 no. 77) di 20 di december 2018</ref> Adicionalmente, e area tin reconocemento internacional como un "Key Biodiversity Area" (KBA) door di Union Internacional pa Concervacion di Naturalesa (IUCN) y desde 2023 como un area RAMSAR (RAMSAR Site no. 2526).<ref>{{citeer web|url=https://www.bondia.com/corte-ta-prohibi-aruba-ocean-villas-pa-cuminsa-of-traha-na-isla-di-oro/|titel=Corte ta prohibi Aruba Ocean Villas pa cuminsa of traha na Isla di Oro|werk=BonDiaAruba|datum=2024-03-18|bezochtdatum=2024-03-23}}</ref> Fuera di esey e mangelnan, tanto e mangel preto (''Avicennia germinans'') como e mangel blanco (''Laguncularia racemosa'') ta especienan di mata protegi pa ley.<ref>[https://docplayer.nl/110238034-2017-no-48-afkondigingsblad-van-aruba-landsbesluit-houdende-algemene-maatregelen-van-14-juli-2017-ter-uitvoering.html ''Landsbesluit bescherming in-heemse flora en fauna''] (AB 1995 no. 2) di 14 di juli 2017</ref> Den curso di tempo a lansa diferente proyecto pa Isla di Oro, entre nan e proyecto di un delfinario, bou e nomber di ''Dolphin Beach'' na comienso di añanan nobenta<ref>{{citeer web|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010645141:mpeg21:p005|titel=Gedegen en objectief onderzoek onontbeerlijk voor Dolphin Beach|werk=[[Amigoe]]|datum=1993-05-15|bezochtdatum=2024-03-23}}</ref>, y e proyecto di ecohotel, ''Zoetry Isla di Oro Aruba'', den decada 2010.<ref>{{citeer web|url=https://archive.org/details/BNA-DIG-BONDIA-2014-10-30/page/n2/mode/1up?q=isla+oro+parke+marino&view=theater|titel=Proyecto Isla di Oro ta bek na su concepto inicial di ecohotel|werk=BonDiaAruba|datum=2014-10-30|bezochtdatum=2024-03-23}}</ref> Ambos proyecto a encontra cu resistencia di e activistanan ambiental y finalmente no a continua pa falta di e permisonan rekeri. {{Appendix}} [[:Category:Aruba]] y cu ta cay bou maneho di Fundacion Parke Nacional Aruba (FPNA). Ademas mangelnan, tanto e mangel preto (''Avicennia germinans'') como e mangel blanco (''Laguncularia racemosa'') ta especie di mata protegi pa ley. y e area tambe ta cay den ‘Natuur Gebied’ Nieuwe aanwijzing domeingronden als natuurreservaat (AB 2020 no. 67) y Ruimtelijke Ontwikkelingsplan met Voorschriften 2021; mientras cu e isla mes y e lama ta cay den Marine Protected Area (MPA) esta Landsbesluit Parke Marino (AB 2018 no. 77) Adicionalmente, e area aki tin reconocemento internacional como un Key Biodiversity Area (KBA) door di IUCN y ultimamente a wordo clasifica como un RAMSAR gebied (RAMSAR Site no. 2526) – dunando e area akinan mas balor ainda y den e caso aki, segun Silva ta expresa a nenga diferente parti di ley pero asina mes e desaroyado a continua cu e trabounan dañino pa naturalesa sin permiso. E mangelnan ta un especie protegi pa ley y e area tambe ta cay den Natuur Gebied’ Nieuwe FPNA ta activo den defensa di Isla di Oro aanwijzing domeingronden als natuurreservaat (AB 2020 no. 67) y Ruimtelijke Ontwikkelingsplan met Voorschriften 2021 (AB 2021 no. 123) mientras cu e isla mes y e lama ta cay den Marine Protected Area (MPA) esta Landsbesluit Parke Marino (AB 2018 no. 77) – haciendo e area aki un grado di proteccion halto. Adicionalmente, e area aki tin reconocemento internacional como un Key Biodiversity Area (KBA) door di IUCN y ultima[1] mente a wordo clasifica como un RAMSAR gebied (RAMSAR Site no. 2526) – dunando e area akinan mas balor ainda.<ref>{{citeer web|url=https://www.bondia.com/corte-ta-prohibi-aruba-ocean-villas-pa-cuminsa-of-traha-na-isla-di-oro/|titel=Corte ta prohibi Aruba Ocean Villas pa cuminsa of traha na Isla di Oro|werk=BonDiaAruba|datum=2024-03-18|bezochtdatum=2024-03-23}}</ref> Na november di aña pasa 2023 e area aki a cuminsa forma parti di Convenio di Ramsar Area bao e parti di Costa Zuid e cual ta un di e areanan cu mas biodiversidad, status di Ramsar tin como meta pa proteha e areanan aki sin interveni cu actividadnan economico, enfatisando reduccion di daño y restauracion di naturalesa den caso di daño cu ta inevitabel. Isla di Oro ta un área di mangrove amplio na Aruba, kaminda diferente ekosistema ta reuní. E lugá di buelo ku e mesun nòmber ta konsistí di un banda di playa grandi ku un rif similar na esun di e lugá di buelo Mangel Halto. E tipo di koral mas comun riba e rif aki ta e koral di cerebro, di strea y di placa. Lobster di koral, snapper, piská trompeta i piská angel ta habitantenan regular. Isla di Oro ta nifiká isla di oro.<ref>{{citeer web|url=https://www.duikersgids.nl/en/isla-di-oro|titel=Isla di Oro|werk=duikersgids.nl|datum= |bezochtdatum=2024-03-23}}</ref> Isla di Oro no ta solamente un kolekshon úniko di ekosistema, sino tambe un isla di fiesta ku un restorant abandoná ku a wòrdu traha den forma di un boto. Bo por yega na e lugá despues di un caminata bastante largu dor di e área. Ta rekomendá un buelo di boto. NOTES FUNDACION Parke Nacional Aruba ta na altura di actividadnan cu ta tumando luga riba Isla di Oro y ta activamente haciendo tur cos posibel den e organisacion su capacidad legal pa pone un stop n’e actividadnan cu ta tumando luga. Isla di Oro ta un area cu ta cay bou di maneho di Fundacion Parke Nacional Aruba.<ref>[file:///C:/Users/l_de_/Downloads/BONERIANO-15-03-2024.pdf FPNA ta activo den defensa di Isla di Oro], Boneriano (15 di maart 2024)</ref> E mangelnan ta un especie protegi pa ley y e area tambe ta cay den Natuur Gebied’ Nieuwe FPNA ta activo den defensa di Isla di Oro aanwijzing domeingronden als natuurreservaat (AB 2020 no. 67) y Ruimtelijke Ontwikkelingsplan met Voorschriften 2021 (AB 2021 no. 123) mientras cu e isla mes y e lama ta cay den Marine Protected Area (MPA) esta Landsbesluit Parke Marino (AB 2018 no. 77) – haciendo e area aki un grado di proteccion halto. Adicionalmente, e area aki tin reconocemento internacional como un Key Biodiversity Area (KBA) door di IUCN y ultima[1] mente a wordo clasifica como un RAMSAR gebied (RAMSAR Site no. 2526) – dunando e area akinan mas balor ainda. Fundacion Parke Nacional Aruba ta comprometi na e proteccion di e area importante aki – e unico area na Aruba unda ainda nos ta wak e ‘Poder di 3’ conecta na otro sanamente, esta e mangelnan, yerbe di lama y e rifnan di coral – 3 diferente sistema ecologico crucial cu hunto ta prove un variedad di beneficio pa e ser humano y Aruba su medio ambiente. Dialuna 11 di Maart 2024 bestuur di FPNA a ser alerta di actividadnan cu ta pasando y inmediatamente a bay den accion pa manda un Proforma Bezwaarschrift. Informacion cu FPNA a ricibi ta cu no tin un aanlegvergunning y cu esey ta evaluando pasonan legal. Ta di hopi tempo caba FPNA tin wowo extra riba e area di Isla di Oro y den augustus di 2023 a bin haya sa cu Isla di Oro a ser cumpra y asina a manda un carta oficial dia 28 di augustus pa DIP indicando cu no lo duna permiso pa ningun desaroyo riba Isla di Oro. Den november 2023, FPNA a wordo contacta door di J.O.B. Holding & Management y a ser invita pa bay un meeting pa compronde kico ta e intencion cu Isla di Oro. Dia 4 di januari 2024, FPNA a responde na J.O.B. Holding & Management cu un carta unda cu a indica cu no ta bay di acuerdo cu ningun desaroyo pa Isla di Oro. Siguientemente dia 18 di januari 2024 J.O.B. Holding & Management a invita FPNA conhuntamente cu otro organisacionnan local pa un stakeholder engagement session unda cu nan a informa cu nan lo ta haciendo diferente trabounan riba Isla di Oro y no a presenta un plan concreto cu por ser revisa. No obstante e posicion di FPNA no a cambia. FPNA no lo sostene ningun plan di desaroyo den e area aki Isla di Oro is a vast wetland mangrove area on Aruba where different ecosystems meet. The dive site of the same name consists of a vast shallow sand strip with a reef similar to that of the Mangel Halto dive site. Common types of coral on this reef are brain, star and plate coral. Coral lobsters, snappers, trumpet fish and angelfish are regular inhabitants. Isla di Oro means island of gold.<ref>https://www.duikersgids.nl/en/isla-di-oro</ref> Particulars Isla di Oro is not only a unique collection of ecosystems but also a former party island with an abandoned restaurant built in the shape of a boat. You can reach the location after a fairly long walk through the area. A boat dive is recommendable. ----- Fundacion Savaneta Aruba a nota di e discucion andando riba red social rond di Isla di Oro. E pregunta esencial den esaki ta cu si por papia di destruccion of limpiesa. Fundacion ta observa y ta na altura cu actualmente ta tumando luga un limpiesa di material di e ruina cu a keda atras eynan esta tubo y frusto den awa y hopi desperdicio di palo, etc. No tin ningun acto di corta mangroves ni otro mata pues aki nos tin cu papia di un clean up y no destruccion. Si Parke Arikok kier “claim” e luga, anto e pregunta ta dicon Parke nunca a hacie limpi y no a pone borchi cu e ta pertenece na Parke anto. Antes e doño di Isla di Oro tabata famia Oduber y despues un otro doño a tuma over te cu awe a keda na ruina unda un doño nobo local a cumpr’e via un acto notarial, pues no a hay’e regala. Semper Isla di Oro tabatin su permiso pa Restaurant y NightClub pues esey no ta nada nobo den su desaroyo.<ref>https://24ora.com/fundacion-savaneta-ta-aclaria-a-haci-isla-di-oro-limpi-y-nada-mas/ (17 di maart 2024)</ref> --- Fundacion Parke Nacional Aruba (FPNA) a cuminsa un caso contra pais Aruba y contra desaroyador di Isla di Oro, Osyth Henriquez, pa stop e di haci cualkier trabou di limpiesa riba su tereno. Hues a prohibi Henriquez pa desaroya of hasta pa haci limpiesa riba su tereno na Isla di Oro. FPNA a demanda Pais Aruba tambe pa prohibi Gobierno di duna permiso. Abogado mr. Anthony Ruiz a defende Osyth Henriquez, mientras cu abogado mr. Zuhaila Marchena a defende FPNA. Den su veredicto, mesora, hues a indica na FPNA cu como nan tin e maneho di e area, cu FPNA y e doño di Isla di Oro mester sinta na mesa y sali di e problema. Ta trata aki na un tereno cu e doño tin den erfpacht. E area ta bou maneho di FPNA como un area protehi. Den areanan protehi en general por restablece un edificio na estado original, den consulta cu FPNA. Osyth Henriquez ta propietario di Ocean Villas na Savaneta. Ey tambe e tin cu atende cu reto di FPNA, Gobierno mes y di bisiña, cu no necesariamente ta di acuerdo cu su vision pa desaroya bungalows eynan. Awo cu e kier desaroya Isla di Oro, atrobe e ta hay’e stroba y mester defende su plan y vision den corte. Ta parce cu e reto lo no ta e isla mes, sino mas bien e vecindario cu si ta protegi como un area di naturalesa.<ref>https://24ora.com/hues-a-ordena-osyth-henriquez-pa-para-trabou-riba-isla-di-oro/ (17 di mart 2024)</ref> * <ref>https://antilliaansdagblad.com/aruba/29167-blijf-van-isla-di-oro-af 13 maart 2024</ref> {{Appendix}} isla di oro is pas ontstaan in begin jaren zeventig van de vorige eeuw. Het is een stukje rif ten zuiswesten van Pos Grandi waarop Adolf R. Oduber een recreatiecomplex had gebouwd in de vorm van een schip met daarin een restaurant, bat en danszaal. Vivienno Frank isla di oro a surgi te na komienso di añanan setenta di siglo pasá. E ta un parti di e rif na sur-oeste di Pos Grandi na unda Adolf R. Oduber a konstruí un kompleho di rekreacion den forma di un barku ku den dje un restorant, bat i sala di baile. '''Isla di Oro''' ta un isla di coral na costa sur di Aruba, entre [[Pos Chikito]] y [[Savaneta]]. E area ta cay den e Parke Marino Aruba y ta bou maneho di FPNA. Het is gelegen 150 meter uit de kust op de rif van Pos Grandi. Er moest een weg door de mangrovenbos worden gehakt om bij het eiland te komen.<ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010470027:mpeg21:p006|titel=Luchtkasteel van Oduber werd restaurant in zee|werk=[[Amigoe]]|datum=1964-08-05|bezochtdatum=2024-03-23}}</ref> Gelegen aan een lagoen omringd door mangrovebossen. Er voden optredens en shows vor bekende artiesten plaats en werden feesten gehouden. Isla di oro was in de jaren op de startplaats voor natuurwandelingen van Stimaruba. * Na ana 1965 Adolfo (Dochi) Oduber a habri riba e isla un restaurant ISla di ORo construi den forma di un barco como atraccion turistico y despues amplia cu cocktail lounge y sala di baile. Apertura oficial dia 13 di maart 1965.<ref>Opening van Isla di Oro. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 09-03-1965, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 21-03-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462564:mpeg21:p006</ref> Despues di un aña a traha un brug pa yega na costa. Na 1975 el a cambia man pa Joe Procter, kende e sigui desaroya e luga. * in 1989? beheert-eigenaar door Lucy en jose Brazao Mendez. El a opera te 1994. * verschillende projecten, waaronder het dolfinarium project (1993?)onder de naam Dolphin Beach, voor de doorontwikkeling van Isla di Oro hebben vanaf 1990 gestuit op verzet van milieu-activisten.<ref>Gedegen en objectief onderzoek onontbeerlijk voor Dolphin Beach. "Amigoe". Curaçao, 15-05-1993, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 21-03-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010645141:mpeg21:p005</ref> Dolfinarium ging niet door wegens uitblijven van de nodige vergunningen. ob1nslmq1qn0mgw7fmdcjqrdmappqdn 192392 192391 2026-05-31T21:26:42Z Caribiana 8320 192392 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ {{ABW}} caya nombra pa hende: Caya Dick Cooper - Caya Jose Geerman - Caya Charlie Brouns Sr. - Caya Y.A. (Lord Boxoe) Illidge - Caya Pio Coffie - Caya Enrique Vorst - Sylvia A. Godettstraat - Caya Captain R. Rodger - Caya Lolita E. Euson - Caya Federico Maduro (Balashi) - Caya Juan Werlemen (Cashero) - Caya Juancho Kock (ex-Karawarastraat na Dakota) - Avenida Milio Croes (ex-Fergusonstraat) - Caya Dr. J.R. (Coco) Arends (Sero Blanco) - Bario Dr. Dussenbroek - Caya Ing. Roland H. Lacle - Caya Rufo Wever (Klip/Mon Plaisir) * pending: [[Parkietenbos]] - [[Cunucu Arikok]] - [[Blackstone Beach]] (full review needed) - [[Bushiribana]] - [[Renaissance Island]] - [[Hadicurari]] - [[Zeewijk]] - [[Sero Plat]] - [[Guadirikiri]] - [[Cueba di Fontein]] - [[Cueba di Huliba]] - [[De Palm Island]] - [[Isla di Oro]] - [[Eagle]] (bario) - [[Arashi]] - [[Plantashi Prins]] - [[Boca Prins]] - [[Dos Playa]] * bario di San Nicolas: [[Lagoville]] - Kustbatterij - [[Rooi Congo]] - [[Pedro Mosa]] - [[Esso Heights]] *uitbreiding [[Tanki Flip]] zie de.wiki - zie en.wiki voor [[Mangel Halto]] - [[Ayo]] - [[Catiri]] - [[Alto Vista]] * Roberto G. Croes, [https://designrr.page/?id=499490&token=3435984651&type=FP&h=5688&fbclid=IwY2xjawSD5lhleHRuA2FlbQIxMABicmlkETFoNVhmY1g2T1NuSml5cFhWc3J0YwZhcHBfaWQQMjIyMDM5MTc4ODIwMDg5MgABHlKyG1hj55NGijsU4jWBM9buhkFVlBqvV5G5EPkBOXLazF4nFZ-4bTq-kTSR_aem_r4VExioZnv6pqBz0zQl6Eg Origen di nombernan di bario y sitio na Aruba] ------------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais| variante= a | tipo = Caya | nomber = Caya Jose Geerman | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 2 | caption_align = center | image1 = | caption1 = | image2 = | caption2 = | footer = | footer_align = center }} | area = | poblacion = 2.282 | censo = 2020 | densidad = | pais = {{ABW}} | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[Regionnan di Aruba|San Nicolas Noord]] | tipo_subdivision_adm = Zona | subdivision_adm = | zoom = 13 }} '''Caya Jose Geerman''' ta un caya na [[Aruba]], situa den e bario di [[Rooi Congo]] na e parti nort di [[San Nicolas]]. E caya tabata anteriormente yamá Congoweg, pero komo parti di un programa gubernamental pa nombra cayanan segun figura historico local, e caya a haña su nomber actual na 1995. E ta honra Jose Geerman (1917-1977), un politico, escritor y defensor social Arubiano.<ref>{{citeer web|titel=Congoweg wordt Caya José Geerman|werk=[[Amigoe]]|datum=1995-09-07|via=Delpher.nl| bezochtdatum=2026-05-31|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644937:mpeg21:p007}}</ref> ==Trayecto y importansia== Caya Jose Geerman ta pasa door di e bario di Rooi Congo den e region di San Nicolas-Noord i ta sirbi como un di e rutanan principal pa trafico local. E ta conecta e parti noordoost di San Nicolas, cu ta inclui e barionan di [[Rooi Hundo]], [[Rooi Congo]], [[Standardville]] y [[Kustbatterij]], cu otro areanan residencial manera Brasil y ta duna acceso na varios caya secundario. Den añanan 1960, e area rond di Caya Jose Geerman a pasa den un periodo di desaroyo urbano rapido. A traha scol, cas y otro infrastructura importante. E caya mes a wordo asfalta y ekipa cu trottoir pa mehora accesiblidad. == Mira tambe == * [[San Nicolas]] * [[Rooi Congo]] * [[Brasil (Aruba)|Brasil]] ---------------- Na 1995, e caya a wordu oficialmente renombrá for di Congoweg pa Caya Jose Geerman. E cambio di nòmber tabata parti di un proseso mas amplio di renombramentu di cayanan na Aruba pa honra figuronan lokal despues di introdukshon di Status Aparte. Desaroyo i infrastruktura Durante e mitar di siglo 20, e caya a wordu renobá i mehorá, inkluyendo asfaltamentu i konstrukshon di trottoir. E área tambe a mira establecimiento di institushonnan importante, manera skolnan di enseñansa profesional i edifisionan relijioso. {{Imagen anota |image=BNADIGWERBATAARUBA 0009.jpg |image-width=2000 |image-left= -360 |image-top=-575 |width=270 |height=270 |float=left |annotations=<!-- bashi of no, e parameter aki mester ta inclui--> |caption=Mapa di Werbata ta menciona Rooi Congo (1912). }} == Localisacion y infrastructura == {{Appendix}} [[Kategoria:Luga na Aruba]] ----------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais| variante= a | tipo = Bario | nomber = De Bruynewijk | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 2 | caption_align = center | image1 = Welcome to the Coastal Battery!.jpg | caption1 = | image2 = Cannon tracks at Coastal Battery, Aruba.jpg | caption2 = | footer = Ruinanan di kustbatterij | footer_align = center }} | area = | poblacion = 1.745 | censo = 2020 | densidad = | pais = {{ABW}} | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[Regionnan di Aruba|Savaneta]] | tipo_subdivision_adm = Zona | subdivision_adm = De Bruynewijk | zoom = 13 }} '''Kustbatterij''' ta un zona ku ta forma parti di Juwana Morto na Aruba, den region di San Nicolas Noord. Na 1 di yanüari 2020, e área tabatin un poblashon di 1.188 habitante, di cual 555 muhe i 633 hòmber. Den e zona ta lokalisa e monumento di guera di Kustbatterij. Historia E zona di Kustbatterij a ricibi su nomber durante World War II, ora a konstrui un bateria kostal riba un elevashon den augustus 1940. E lokashon tabata strategiko, siendo un di e puntonan mas haltu den e parti pariba di e isla, ku bista riba e refineria di Lago Oil and Transport Company i riba kosta. E instalashon militar tabata tin komo meta pa defendé e refineria, ku tabata di gran importansia pa e Aliadonan pa motibu di produccion di combustibel di aviashon. Pa e motibu ey, Aruba a bira un meta potensial pa atakenan di submarinonan aleman. E instalashon militar tabata tin komo meta pa defendé e refineria, ku tabata di gran importansia pa e Aliadonan pa motibu di produccion di combustibel di aviashon. Pa e motibu ey, Aruba a bira un meta potensial pa atakenan di submarinonan aleman. E kompleks tabata konsistí di tres posishon di kanon, un puesto di mando i varios edifisionan pa alojamento di soldaatnan. Tambe tabatin fasilidatnan manera un reservorio di awa. Kada posishon di arma tabata monta riba un fundeshi di beton i staal i prepará pa kanonnan ku por a kubri un gran distansia, inkluyendo parti di e isla mes. E bateria nunka no a wòrdu usa den combate, ni sikiera durante e atake di submarinonan aleman riba San Nicolas den febrüari 1942. Na 24 di oktober 1942, Prince Bernhard of the Netherlands a hasi un bishita oficial na e kustbatterij. Despues di guera, e instalashon militar a wòrdu abandoná i e área a wòrdu limpiá parcialmente. Restonan di bunker i posishonnan di arma a keda presente i posteriormente a wòrdu protehá komo patrimonio historiko. Awe, e lugá ta rekonosí komo un monumento di guera (ID 04-003) i ta wòrdu maneha pa Monumentenfonds Aruba. == Descripcion == Kustbatterij ta un zona principalmente residensial, ku desaroyo urbano rond di e sitio historiko. Den e área tin varios caya i bario chikí. E kaminda prinsipal den e zona ta Diamantbergweg, ku ta konektá Juwana Morto ku Rooi Hundo. Otro cayanan inkluí Weg Kustbatterij, Kleine Bergweg i Grote Bergweg. Den Weg Kustbatterij ta situa Colegio Nigel Matthew. Barionan den cercania ta Standardville i Rooi Hundo. == Literatura == * [[Johan Hartog|Hartog, Johan]], [https://archive.org/details/BNA-DIG-HARTOG-KUSTBATTERIJ/page/n4/mode/1up Juwana Morto Kustbatterij Aruba], De Walburg Pers (1987) {{Appendix}} [[:Kategoria:Luga na Aruba]] ----------- '''Kustbatterij''' ta un zona cu ta forma parti di [[Juwana Morto]] na Aruba, den [[Regionnan di Aruba|region di San Nicolas Noord]]. Dia 1 di januari 2020, e area aki tabatin un poblacion di 1.188 habitante, dividi entre 555 muhe y 633 homber. Den e zona ta localisa un monumento di guera. == Historia == E zona di Kustbatterij a ricibi su nomber durante e [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]] ora a construi un kustbatterij riba un elevacion na augustus 1940. Op Juana Morto, het hoogste punt van het oostelijk deel van het eiland, werd een kustbatterij gebouwd met uitzicht over de raffinaderij en over de Noord- en Westkust. * De kustbatterij is een erkend oorlogsmonument (ID 04-003). Cañonnan pisa tabata staciona aki pa defende e refineria di Lago. Despues di guera, e área a wòrdu limpia, lagando atras e luganan di arma y bunkernan, ku awor a wòrdu deklará un monumento protehá. * Op 24 october 1942 bracht Prins Bernhard een bezichtigingsbezoek aan de kustbatterij.<ref>Naar Aruba.. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 22-10-1942, p. 2. Geraadpleegd op Delpher op 28-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987278:mpeg21:p002</ref> * het bouwen van een onderofficiersverblijf bij de kustbatterij op Aruba<ref>Advertentie Aanbesteding. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 01-03-1944, p. 2. Geraadpleegd op Delpher op 28-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010403042:mpeg21:p002</ref> * Aan de N.V. Bouwmaatschappij Aruba is de gunning verleend van de bouw van een betonnen waterreservoir op St. Nicolaas nabij de kustbatterij.<ref>ARUBA AANBESTEDING.. "Amigoe di Curacao". Willemstad, 24-11-1948. Geraadpleegd op Delpher op 28-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000210652:mpeg21:p002</ref> * Op 17 mei 1940 werd proefgeschoten, in augustus 1940 kwam de kustbatterij Juwana Morto gereed voor direct vuur, in augustus 1941 ook voor nachtelijke actie. De Kustbatterij van Juwana Morto is nimmer in actie geweest, ook niet bij de directe aanval van de Duitsers op de raffinaderij in de nacht van 15 op 16 februari 1942, toen enige tankschepen verloren gingen.<ref>{{citeer web|auteur= [[Johan Hartog]]| titel=Batterijen beschermden de eilanden gedurende Tweede Wereldoorlog|werk=[[Amigoe]]|datum=1990-08-25|bezochtdatum=2026-05-28|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010641593:mpeg21:p020}}</ref> Kada un di e tres posishonnan di arma tabata para riba fundeshi di staal i beton. Kada un tabata montá pa un kañon di kaliber 19.2 ku por a drai 360 grado, ku un alkanse di 18.5 kilometer. Oranjestad y su haf tabata den alcance tambe. E cañonnan a haya e nombernan Betsy, Jopie y Beppie door di e soldaatnan, miembronan di Ehercito Boluntario Aruba. E bateria kostal di Juwana Morto nunka no a tira un tiru pa defendé e área, ni sikiera ora ku haf di San Nicolas i Refineria di Lago a wòrdu ataká pa un U-boat aleman na febrüari di 1942. Tankeronan di lago a wòrdu sendé na kandela, kousando huma i kandela pa stroba e bista for di e puesto di mando.<ref>[https://monumentenfondsaruba.org/juwana-morto-coastal-battery-1940/ Juwana Morto Coastal Battery * 1940], [[Monumentenfonds Aruba|SMFA]]</ref> hartog: Mken koos deze plaats vanwege het uitzicht naar twee zijden. En ook als besefte men dat de munitiemagazijnen e.d. in de rotsgrond uitgehouwen moesten worden, de kustbatterij zelf kon men bovengronds bouwen, want van zee u8it viel de kustbatterij toch in het niet bij de van zee uit royaal zichtbare raffinaderij. De batterij lag hoog zodat men over de schoorstenen van de raffinaderij heen kon schieten. Het complex op Aruba, gebouwd in 1940, bestond uit 3 geschutsopstellingen, een commandopost en enkele gebouwen voor onderdak van de kleine 100 mensen die er gelegerd waren. Ook waterreservoir. Een interessant stukje militair erfgoed van Aruba. Aruba speelde een cruciale rol in de Tweede Wereldoorlog vanwege de aanwezigheid van de Lago Raffinaderij, waar de kerosine voor de geallieerden werd geproduceerd. E kustbatterij a wordo construi na augustus 1940. E instalacion militar su obhetivo strategico tabata pa proteha e refineria di petroleo di Lago na San Nicolas cu tabata existi e tempo ey contra atakenan di Alemania durante Segunda Guera Mundial. importancia strategico: debi na e produccion halto di combustibel di aviacion pa e Aliadonan, e refineria di Lago tabata di vital importancia durante Segunda Guera Mundial. Komo resultado, e isla a bira un meta prinsipal pa U-boatnan Aleman. Lugá: E kustbatterij tabata situá riba e punto stratégikamente mas haltu di e parti ost di e isla, den cercania di San Nicolas. Esaki a ofresé un bista perfekto di e refineria i lama. Diseño: E liña defensivo tabata konsistí di un bunker di puesto di mando (commandopostbunker) i tres lugá di arma posishoná espasiá (geschutsemplacementen) cu un distancia di mas o ménos 50 meter for di otro. Restonan: E ruinanan di e post di comando y e cambernan di arma (geschutskamers) ainda por wordo haya awe rond di Weg Kustbatterij na San Nicolas y ta wordo maneha pa [[Monumentenfonds Aruba]]. == Descripcion == Den e zona di Kustbatterij, rond di e ruinanan militar, tin varios caya cu casnan residencial. E area ta wordo cruza pa un caya largo Diamantbergweg, cu ta conecta Juwana Morto cu Rooi Hundo. Otro cayanan conoci ta: Weg Kustbatterij, Kustbatterij, Kleine Bergweg y Grote Bergweg. Na Weg Kustbatterij ta situa un scol secundario, Colegio Nigel Matthew. Barionan den cercania ta: [[Standardville]] y Rooi Hundo. == Literatura == * [[Johan Hartog|Hartog, Johan]], [https://archive.org/details/BNA-DIG-HARTOG-KUSTBATTERIJ/page/n4/mode/1up Juwana Morto Kustbatterij Aruba], De Walburg Pers (1987) {{Appendix}} [[:Kategoria:Luga na Aruba]] ---------------- Kustbatterij (monumento) E Kustbatterij di Juwana Morto ta un monumento di guera situá na Aruba, den e área di Juwana Morto, serka San Nicolas. E ta un resto di un instalashon militar ku a wòrdu konstrui durante Segunda Guera Mundial pa defendé e refineria di petroleo di Lago. E sitio ta oficialmente rekonosí komo monumento di guera (ID 04-003) i ta wòrdu protehá komo parti di patrimonio historiko di Aruba. == Historia == E bateria di artileria a wordo construi na augustus 1940, riba un elevacion strategico den e parti pariba di e isla. E localisacion a wordo skohe pa su bista amplio riba e refineria Lago na [[San Nicolas]] y riba lama, ku tabata di importansia vital pa e Aliadonan durante Segunda Guera Mundial. E refineria di Lago tabata produci gran kantidat di combustibel di aviashon, loke a haci Aruba un punto strategiko i un posible meta pa atakenan di submarinonan aleman. Na 17 di mei 1940, a hasi prueba di tiramentu ku e kanonnan. Na augustus 1940, e bateria tabata kla pa uso den operashonnan di dia, i na augustus 1941 tambe pa operashonnan di anochi. Na 24 di oktober 1942, Prins Bernhard di Hulanda a bishitá e kustbatterij komo parti di un bishita oficial na e isla. A pesar di su importansia militar, e kustbatterij nunka no a wòrdu usa den combate, ni sikiera durante e atake di submarinonan aleman riba e refineria i haf di San Nicolas den febrüari 1942. == Descripcion == E kompleks militar tabata konsistí di: Tres posishon di kanon (geschutsopstellingen) Un bunker di puesto di mando Edifisionan pa alojamento di aproximadamente 100 soldaat Un reservorio di awa i otro fasilidatnan di sosten Kada posishon di arma tabata konstrui riba un fundeshi di beton i staal. E kanonnan tabata di kaliber 19.2 cm, ku por a bira 360 grado i tabatin un alkanse di mas o ménos 18,5 kilometer. Segun testimonio di soldaatnan, e tres kanon a ricibi nòmber informal: Betsy, Jopie i Beppie. E diseño di e bateria a tene kuenta ku e topografia di e terreno. E kanonnan tabata situá asina ku nan por tira por encima di e refineria, aprovechando e alturanan natural di e área. == Despues di guera y estado actual == Despues di 1945, e instalashon militar a wòrdu abandoná. Parti di e área a wòrdu limpiá, pero e strukturanan prinsipal, manera bunker i fundashonnan di kanon, a keda presente. Awendia, e restonan di e kustbatterij ainda por wòrdu mira den e paisahe rond di Weg Kustbatterij. E sitio ta wòrdu maneha i protehá komo patrimonio cultural, i ta forma un testimonio importante di e papel di Aruba durante Segunda Guera Mundial. E monumento ta un di e pokonan strukturanan militar di e periodo aki cu a sobrebibí na e isla. ---------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | variante= a | tipo = Region | nomber = San Nicolas-Noord | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 1/2 | caption_align = center | image1 = Aruba-Regionen.png | caption1 = San Nicolas Noord ta region 7 | image2 = | caption2 = | image3 = | caption3 = }} | area = | poblacion = | censo = 2020 | densidad = | descripcion = | pais = {{ABW}} | zoom = 13 }} '''San Nicolas-Noord''', oficialmente Sint Nicolaas Noord, ta un di e ocho [[Regionnan di Aruba|region]] den cua e [[isla]] di [[Aruba]] ta dividi administrativamente.<ref>{{Citeer web|url=https://cbs.aw/wp/index.php/2020/12/03/gac-geographical-address-classification-2019/|titel=GAC (Geographical Address Classification) 2019 and 2020|bezochtdatum=2025-03-03|datum=2019-06-27|werk=cbs.aw}}</ref> Hunto cu [[San Nicolas Zuid]] e ta constitui e region di San Nicolas, miho conoci como [[pariba di brug]]. E region tin un area di .... [[kilometer kuadrá|km²]] y un poblacion di 9.940 habitante dia prome di januari 2020. E region tin un poblashon di 9.940 (1 di yanüari 2020), loke ta representá 9.2% di e poblashon total di e pais. Muhé Hòmber 4760 5180 == Geografia == E region ta situá den e zona zuidoost di Aruba (region 7 riba mapa), pazuid di ... (region 1), pabou di [[Paradera]] (region 4) y panort di Oranjestad Oost (region 3). San Nicolas-Noord tin e siguiente barionan:<ref>[https://cbs.aw/wp/wp-content/uploads/2024/05/GAC_Officiele-publicatie_2024.pdf Strefy]</ref> * [[Brazil]] * Rooi Congo * Watapana Gezaag * [[Standardville]]/[[Rooi Hundo]] * Kust * [[Juwana Morto]] * San Nicolas-Noord otro {{Appendix}} [[Category:Luga na Aruba]] ------------------ {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais| variante= a | tipo = Region | nomber = San Nicolas-Zuid | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 1/2 | caption_align = center | image1 = Aruba-Regionen.png | caption1 = San Nicolas Zuid ta region 8 | image2 = | caption2 = | image3 = | caption3 = }} | area = | poblacion = | censo = 2020 | densidad = | descripcion = | pais = {{ABW}} | zoom = 13 }} '''San Nicolas-Zuid''', oficialmente Sint Nicolaas Noord, ta un di e ocho [[Regionnan di Aruba|region]] den cua e [[isla]] di [[Aruba]] ta dividi administrativamente.<ref>{{Citeer web|url=https://cbs.aw/wp/index.php/2020/12/03/gac-geographical-address-classification-2019/|titel=GAC (Geographical Address Classification) 2019 and 2020|bezochtdatum=2025-03-03|datum=2019-06-27|werk=cbs.aw}}</ref> Hunto cu [[San Nicolas Noord]] e ta constitui e region di San Nicolas, miho conoci como [[pariba di brug]]. E region tin un area di .... [[kilometer kuadrá|km²]] y un poblacion di 4.235 habitante dia prome di januari 2020. Sint Nicolaas-Zuid ta un di e ocho regionnan den e parti pariba di e pais autonomo di Aruba, cu ta pertenece na Hulanda, na Sur America. Riba promé di yanüari 2020, e region tabatin 4.235 habitante. Pa loke ta trata poblashon, e ta e region di mas chikitu den e pais. == Geografia == E region ta situá den e zona zuidoost di Aruba (region 7 riba mapa), pazuid di ... (region 1), pabou di [[Paradera]] (region 4) y panort di Oranjestad Oost (region 3). San Nicolas-Zuid tin e siguiente barionan:<ref>[https://cbs.aw/wp/wp-content/uploads/2024/05/GAC_Officiele-publicatie_2024.pdf Strefy]</ref> * [[Zeewijk]] * Pastoor Hendriksstraat * Van de Veen Zeppenfeldstraat * [[The Village]] * Essoville * [[Lago Heights]]/Esso Heights * [[Seroe Colorado]] * San Nicolas-Zuid otro Demografia E region tin un poblashon di 4.235 (1 di yanüari 2020), loke ta representá 3.9% di e poblashon total di e pais. Muhé Hòmber 1943 2292 {{Appendix}} [[Category:Luga na Aruba]] --------------- {{Databox}} '''Nomber di caya na Aruba''' ta refleha e historia, cultura y desaroyo social di e isla. Nan ta deriva for di un amplio scala di fuente, incluyendo historia local, [[geografia]], flora y fauna, [[literatura]], ciencia, [[religion]] y politica. Di e manera aki, nombernan di caya ta forma un parti importante di e herencia inmaterial di [[Aruba]]. Un nomber di caya ta un denominacion oficial pa espacio publico, manera caya, avenida, boulevard of plaza. E estudio di nomber di luga ta parti di e disciplina di toponimia. Den practica, nomber di caya ta sirbi como base pa adres y pa sistema di distribucion di post. Na Aruba, adres formal ta consisti di un nomber di caya hunto cu un number di e kavel, sin uzo di un sistema di codigo postal. ==Historia== E sistema di nomber di caya na Aruba a desaroyá gradualmente den [[siglo 19|siglo diesnuebe]] y [[siglo 20|binti]], paralelo cu urbanisacion di [[Oranjestad (Aruba)|Oranjestad]] i otro luganan riba e isla. Den e prome fase, hopi caya tabata sin nomber oficial of tabata conoci pa descripcionnan local. Influencia di gobernacion colonial Hulandes a introduci un sistema mas formal di registracion y nombramento. Un ehempel tempran ta e comision di nomber di caya na [[Willemstad]], [[Kòrsou|Corsou]], estableci na 1866, cu a sirbi como modelo pa Aruba.[1] Memey di siglo binti, despues di [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]], a surgi un consenshi pa uza nombernan cu mas relevancia local, reflehando un fortalecemento di identidad Arubano.<ref>{{citeer web|titel=Aruba Straatnamen|werk=[[Amigoe]]|datum=1950-12-05|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2026-04-29|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987772:mpeg21:p003}}</ref> == Dunamento di nomber == Na Aruba, e dunamento oficial di nomber na caya ta wordo realisa door di e minister responsabel pa Asuntonan General, riba recomendacion di Comision di Nomber di Caya. E comision consultivo aki ta inclui representante di instancianan manera [[Cuerpo Policial Arubano]] (KPA), Kadaster y Departamento di Obra Publico (DOW).[2] Na final di añanan 1940, a surgi discusion tocante e maneho di dunamento di nomber. A cuminsa duna preferencia na nombernan cu conexion cu e comunidad [[Antias Hulandes|Antiano]], en vez di nombernan internacional poco reconocibel.<ref>{{citeer web|titel=Ingezonden: Straatnamen op Aruba|werk=[[Amigoe]]|datum=1949-10-10|bezochtdatum=2026-04-28|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000212719:mpeg21:p003}}</ref><ref>{{citeer web|titel=Aruba straatnamen|werk=[[Amigoe]]|datum=1950-12-05|bezochtdatum=2026-04-28|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987772:mpeg21:p003}}</ref> Un di e prome ehempelnan tabata nomber di figuranan di resistensia, manera [[Boy Ecury]] y [[George Maduro]].[3] E historiado [[Johan Hartog]], prome director di [[Biblioteca Nacional Aruba]] (BNA), a presidi e comision den siglo binti. Bou di su liderazgo, nombernan a wordo selecta for di historia local y naturalesa, y tambe di personanan.[4] E maneho di dunamento di nomber ta evoluciona continuamente, tomando na cuenta expansion urbano y construccion di cayanan nobo, impulsa pa e desaroyo di Aruba durante e descubrimento di [[oro]], e mineria di guano, e yegada di e refineria di petroleo (Lago), y [[turismo]]. Algun nomber di caya ta di origen indigena, usualmente deriva di e zona unda nan ta situa. Den uzo moderno, hopi nomber di caya ta cuminsa cu termino manera ''Caya'' of ''Avenida'' (reemplasando e [[sufiho]] ''straat'' of ''weg''), of ta termina cu ''Boulevard''. ==Nomber tematico== Den diferente bario na Aruba, nombernan di caya ta sigui un tema specifico, loke ta contribui na identidad di e area: *Den Klip tin caya nombra pa escritor y compositor internacional. *Den [[Dakota (Aruba)|Dakota]], nombernan ta deriva di fruta y produkto agricola. *Den Companashi, nombernan ta basa riba cientifico y investigado. *Den Ponton, nan ta referi na mata y elemento di naturalesa local.[6] E sistema tematico ta facilita orientacion y ta duna caracter propio na cada bario. ==Reconocimento social== Hopi caya na Aruba ta nombra pa personanan cu a contribui na sociedad, manera politico, lider social, deportista, artista y religioso. Generalmente, e honor aki ta wordo otorga di manera postumo. E camindanan principal di Aruba ta generalmente nombra pa figuranan influyente. Entre nan tin ''Juan E. Irausquin Boulevard'' y ''Henny Eman Boulevard'', ku ta refleha e desaroyo economico y turistico di e isla den siglo binti.[7] Otro ehempelnan ta ''Avenida Nelson Orlando Oduber''[5], ''Watty Vos Boulevard''<ref>[https://antilliaansdagblad.com/articulo/aruba/20386-watty-vos-blvd-aruba-in-gebruik Watty Vos Boulevard Aruba in gebruik], [[Antilliaans Dagblad]] (6 di november 2019)</ref> y [[Caya G.F. (Betico) Croes]], nombra pa [[Betico Croes|Gilberto François Betico) Croes]], considerá como un figura clave den historia politico di Aruba. {{Appendix}} ==Referensia == * Frank, Vivienno L. 2019. ''Aruba en een keuze uit haar toponiemen.'' ISBN:978-0-359-65900-5 * Hartog, J. Aruba: Past and Present. Oranjestad: De Wit Stores. * Gobierno di Aruba – reglamentonan di nombramento di caya. * Croes, F. Historia di resistencia Antiano den Guera Mundial II. * Hartog, J. Geschiedenis van Aruba. * Alofs, L. & Merkies, H. Ken ta Arubiano? * Kadaster Aruba – registro di nomber di caya. * Ministerie di Infrastructura Aruba – dokumentonan di planifikashon urbano. [[:Kategoria:Geografia di Aruba]] <ref>{{Cite web |title=Kadaster Aruba |url=https://www.kadaster.aw |publisher=Kadaster Aruba |access-date=2026-04-27}}</ref> Example (book): <ref>{{Cite book |last=Hartog |first=Johan |title=Aruba: Past and Present |publisher -------------------- '''Nomber di caya na Aruba''' ta refleha e historia, cultura, y desaroyo social di e isla. Nan ta bin di un scala amplio di disciplina, entre otro historia di Aruba, geografia, flora y fauna, literatura, ciencia, religion y politica. Nomber di caya pues ta un parti importante di herencia inmaterial di Aruba. Un nomber di caya ta referí na un nòmber ku ta wòrdu usá pa designá espasio públiko, manera kaya, avenida, kaminda, plaza y becindario. E teoria di nòmber di kaya òf lugá ta un rama di toponimia. Un nòmber di kaya ta sirbi komo un guia i ta forma adrès, i ta wòrdu usá den hopi pais pa dirigí pòst. Nombernan di caya na Aruba hopi biaha ta un mescla di referencia na Papiamento, Hulandes y historia: hunto cu un number e ta forma un adres formal pero sin un sistema di codigo postal. == Dunamento di nomber == E nombramento oficial di cayanan na Aruba ta wordo haci door di Minister di Asuntonan General, riba recomendacion di e Comision di Nomber di Caya. E comision aki tradicionalmente ta consisti di representantenan di entre otro [[Cuerpo Policial Arubano]] (KPA), Kadaster, y Departamento di Obra Publico (DOW). Un comision similar pa e nomber di caya di [[Willemstad]] tabata existi na [[Kòrsou|Corsou]] caba for di aña 1866. Na fin di añanan 1940, a surgi un diskushon tocante e maneho cu dunamento di nòmber di caya. Kontrali na e hopi nòmbernan di kaya deskonosí, manera esnan di inventornan mundialmente famoso, a kuminsá duna preferensia na nòmbernan di kaya ku tabata papia ku e poblashon lokal.[1][2] E promé nòmbernan rekonosibel tabata esnan di bringadónan di resistensia Antiano: Boy Ecury (Boy Ecuryplein) i George Maduro (George Madurostraat).[3] Historiadó Johan Hartog, e promé direktor di Biblioteka Públiko di Aruba, tabata presidi e Komishon di Nòmber di Kaya di Aruba den siglo binti.[4] Bou di su liderazgo, nòmbernan tabata wòrdu selektá for di historia lokal i naturalesa, pero individuonan tambe tabata wòrdu konsiderá, normalmente póstumo. E decision final a keda na Conseho Ehecutivo di Aruba. Ekspanshon urbano den futuro i konstrukshon di kayanan nobo tambe ta wòrdu tumá na kuenta ora di skohe nòmber, loke ta nifiká ku e polítika di nòmber di kaya ta evolucionando konstantemente. Ku tempu, e terminologia tambe a kambia: nòmbernan di kaya nobo awor hopi bia ta kuminsá ku Caya, Boulevard, òf Avenida. ---------- revision '''Straatnamen van Aruba''' weerspiegelen de geschiedenis, cultuur en maatschappelijke ontwikkeling van het eiland. Zij zijn afkomstig uit uiteenlopende domeinen, waaronder de Arubaanse geschiedenis, aardrijkskunde, flora en fauna, literatuur, wetenschap, religie en politiek. De naamgeving van straten vormt daarmee een belangrijk onderdeel van het immaterieel erfgoed van Aruba. Un nomber di caya ta referi na un nomber cu ta wordo uza pa designá espacio publico, manera caya, avenida, kaminda, plaza y becindario. E teoria di nomber di caya of di luga ta un rama di toponimia. Un nomber di caya ta sirbi como un guia y ta forma adres, y ta wòrdu uza den hopi pais pa dirigi post. Nombernan di caya na Aruba hopi biaha ta un mescla di referencianan na Papiamento, Hulandes y historia: hunto cu un number e ta forma un adres formal pero sin sistema di codigo postal. == Naamgeving en beleid == De officiële naamgeving van straten op Aruba gebeurt door de minister van Algemene Zaken, op voordracht van de Straatnamencommissie. Deze commissie bestaat traditioneel uit vertegenwoordigers van onder meer de politie, het kadaster en de Directie Openbare Werken (DOW). Een vergelijkbare commissie bestond reeds in 1866 op Curaçao voor de straatnamen van Willemstad. Eind jaren 1940 ontstond er discussie over het straatnamenbeleid. In afwijking van de vele onbekende straatnamen, zoals bijvoorbeeld namen van wereldberoemde uitvinders, begon men de voorkeur te geven aan straatnamen die tot de bevolking spreken.<ref>ingezonden buiten verantwoordelijkheid der Redactie STRAATNAMEN OP ARUBA.. "Amigoe di Curacao". Willemstad, 10-10-1949. Geraadpleegd op Delpher op 10-02-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000212719:mpeg21:p003</ref><ref>ARUBA STRAATNAMEN.. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 05-12-1950, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 10-02-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987772:mpeg21:p003</ref> De eerste herkenbare namen werden die van de Antilliaanse verzetstrijders: Boy Ecury (Boy Ecuryplein) en George Maduro (George Madurostraat).<ref>ARUBA NAAR ARUBA.. "Amigoe di Curacao". Willemstad, 24-10-1949. Geraadpleegd op Delpher op 10-02-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000212731:mpeg21:p003</ref> Historicus Johan Hartog, Aruba’s eerste directeur van de Openbare Bibliotheek, was in de twintigste eeuw voorzitter van de Arubaanse straatnamencommissie.<ref>Dr.Johan Hartog; wat hij begon liet hij niet los. "Amigoe". Curaçao, 29-09-1990, p. 4. Geraadpleegd op Delpher op 10-02-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642192:mpeg21:p020</ref> Onder zijn leiding werden namen geselecteerd uit de lokale geschiedenis en natuur, maar ook personen kwamen in aanmerking, meestal postuum. De uiteindelijke besluitvorming lag bij het Bestuurscollege van Aruba. Bij de naamgeving wordt tevens rekening gehouden met toekomstige stadsuitbreidingen en de aanleg van nieuwe straten, waardoor het straatnamenbeleid voortdurend in ontwikkeling is. In de loop van de tijd veranderde ook de terminologie: nieuwe straatnamen beginnen tegenwoordig vaak met Caya, Boulevard of Avenida. == Straatnamen en maatschappelijke erkenning == Veel straatnamen op Aruba zijn gewijd aan verdienstelijke burgers, geestelijken, sporters en politici. Deze eer wordt doorgaans postuum verleend. Een bekend voorbeeld is Gilberto François (Betico) Croes, die als ‘Libertador’ van Aruba wordt beschouwd. De voormalige Nassaustraat, de hoofdstraat van Oranjestad, werd hernoemd tot Caya G. F. (Betico) Croes. Ook andere prominente figuren zijn in het straatbeeld vereeuwigd. Zo werd in 1950 de weg langs het Wilhelminasportpark vernoemd naar J. Helenus Ferguson, gezaghebber in de negentiende eeuw en bekend vanwege zijn rol in de aloëcultuur. Deze weg draagt tegenwoordig de naam Avenida.[[File:Aad Stolwijk, Hooiberg; Fergusonstraat; Avenida Milio Croes; Dakota, ANA-DIG-COL-STOLWIJK-LUCHTF-VEL-563-11, Archivo Nacional Aruba.jpg|thumb|Bista aereo di Avenida Milio Croes (antes Fergusonstraat) rechtsonder (1974).]] Ook andere prominente figuren zijn in het straatbeeld vereeuwigd, al blijkt deze eer niet altijd permanent. Zo werd in 1950 de weg langs het Wilhelminastadion vernoemd naar J. Helenus Ferguson, gezaghebber in de negentiende eeuw en bekend vanwege zijn rol in de aloëcultuur. Deze straat werd in 2004 hernoemd tot Avenida Milio Croes, naar de Milio Croes (1922-2013), voorzitter van SAC en jarenlang bijgedragen aan Aruba Carnaval. Een uitzondering op de regel van postume vernoeming is Nelson Orlando Oduber, voormalig minister-president van Aruba, naar wie de Avenida Nelson Orlando Oduber werd genoemd, ter vervanging van de Sasakiweg. == Thematische straatnaamgeving per wijk == In verschillende wijken op Aruba zijn straatnamen thematisch geordend, wat bijdraagt aan het karakter en prestige van deze buurten. In Oranjestad en omgeving zijn talrijke straten vernoemd naar literaire figuren, zoals Vondel, Herman Gorter, Constantijn Huygens, Jacob Cats en Guido Gezelle, aangevuld met internationale schrijvers als Shakespeare, Victor Hugo, Lord Byron en Alfred de Musset. Nabij Playa komen daarnaast straten voor die zijn vernoemd naar klassieke componisten, waaronder Bach, Schubert en Brahms, evenals leden van het Nederlandse koningshuis. De volkswijk Dakota kent straatnamen ontleend aan vruchten en landbouwproducten, zoals Patiastraat, Dadelstraat, Druivenstraat en Pindastraat. De oorspronkelijke Rondweg van Dakota werd in 1991 vernoemd naar oud-minister en voetballer Guillermo Trinidad, en later hernoemd tot Caya Papa Juan Pablo II. In Companashi, nabij de Kamerlingh Onnesstraat, overheersen namen van natuurwetenschappers zoals Edison, Pascal, Celsius en Fahrenheit. Ook de lokale gemeenschap wordt er weerspiegeld, met onder meer Caya Gilberto Toppenberg. De wijk Ponton bevat straatnamen ontleend aan inheemse plantensoorten, zoals Scopet, Breba, Katuna en Barba di Yoncuman. Het voormalige Eagle Colony kent straatnamen die verwijzen naar Europese landen. == Religie, sport en politiek == Religieuze orden hebben eveneens hun plaats in de Arubaanse straatnaamgeving. Zo zijn straten genoemd naar leden van de Frères de la Salle en de Dominicanessen, waaronder Caya Frère Alexius in Madiki en Caya Soeur Dorothea in Bushiri. Sporters en sportpioniers worden eveneens herdacht, zoals George Maduro, Boes Orman en Wichie de Palm. In Rancho is de Avenida Alo Tromp vernoemd naar een jonge AVP-aanhanger die in 1983 tijdens verkiezingsonrust om het leven kwam. == Hoofdwegen en boulevards == De belangrijkste verkeersaders van Aruba, tussen Oranjestad en Arashi, zijn vernoemd naar invloedrijke figuren uit de twintigste eeuw. De Lloyd G. Smith Boulevard herdenkt de directeur van de Lago-raffinaderij tijdens de Tweede Wereldoorlog, terwijl de Juan E. Irausquin Boulevard verwijst naar een pionier van het Arubaanse toerisme. Ook politicus Edgar ‘Watty’ Vos werd op deze wijze geëerd. --------- '''Straatnamen''' zijn er op Aruba in alle soorten, maar meestal van historische, aardrijkskundige, biologische, literaire of wetenschappelijke oorsprong. De namen worden door de Adviescommissie Straatnamen uitgezocht en aan de overheid voorgesteld. Een zelfde commissie werd op Curaçao al in 1866 benoemd voor straatnamen in Willemstad. Dr. Johan Hartog, historicus en Aruba’s eerste directeur van de Openbare Bibliotheek, vertelt dat hij vanwege zijn functie het voorzitterschap van de straatnamencommissie mocht vervullen, samen met vertegenwoordigers van de politie, het kadaster en openbare werken (DOW) etc. Er werden namen uit de Arubaanse geschiedenis en uit de natuur gekozen en voorgesteld aan het Bestuurscollege dat verder besliste, maar ook namen van overledenen kwamen in aanmerking. Tegenwoordig beginnen nieuwe straatnamen met Caya, Boulevard of zelfs Avenida. Verdienstelijke burgers of geestelijken, sporters of politici – al dan niet van onbesproken naam en faam, verbonden aan een regerende politieke partij – mogen zich, meestal postuum, erin verheugen om in een strook asfalt voort te leven. Aruba’s ‘Libertador’ Betico Croes is daar een voorbeeld van: Nassaustraat, de Mainstreet van Oranjestad, werd Caya G. F. (Betico) Croes. In 1950 werd de weg langs het ‘Wilhelminasportpark’ vernoemd naar J. Helenus Ferguson, gezaghebber in de 19e eeuw, die bekend werd vanwege zijn rol bij van het verbouwen van aloë. Inmiddels is die weg tot Avenida hernoemd. In 1966 merkte gedeputeerde Oscar Henriquez bij de behandeling van de eilandsbegroting op dat het voor de commissie niet makkelijk was om namen te vinden voor de straten in de vele nieuwe woonwijken. “De nieuwe straten moeten namen krijgen die meer tot de bevolking spreken”. Dat blijkt echter niet in alle gevallen nageleefd te zijn. Laten we eerst stellen dat het cachet van bepaalde wijken wordt onderstreept door de namen van de straten. Als je Oranjestad vanaf de airport binnenrijdt, kan je rechts afslaan naar de Vondellaan, vernoemd naar Neerlands grootste schrijver, onder meer bekend van het toneelstuk ‘Gijsbrecht van Amstel’. Hij leefde in de 17e eeuw. De wijk die grenst aan de Vondellaan, Mon Plaisir, bestaat uit huizen, bewoond door mensen die vertrouwd zijn met hun literaire klassiekers, vandaar dat er nog enkele straten klinkende namen hebben als Herman Gorter, Constantijn Huygen, Jacob Cats en Guido Gezelle. Wie kent hen niet… Voor de afwisseling worden er nog wat Engelse en Franse literaire reuzen op de naambordjes geplakt, zoals Shakespeare, Victor Hugo, Byron (Lord) en Alfred de Musset, allemaal bekend van de middelbare schooltijd. Trouwens, iets verder naar het Lagoen in Playa raken we in het goede gezelschap van klassieke componisten als Bach, Schubert en Brahms, waarna we tenslotte leden van de koninklijke familie tegenkomen, Juliana, Beatrix, Irene, Margriet en Maria-Christina. Voor een straat vernoemd naar de vader van deze prinsessen, moeten wij naar San Nicolas, daar vinden wij de Bernhardstraat. Plaatselijke helden zoals George Maduro en plantagehouder Bazin leven ook in straatnamen verder. In de aan de voornoemde Fergusonstraat grenzende volkswijk Dakota wordt het vruchten plukken in de Patiastraat, Dadelstraat, Druivenstraat en Pindastraat; die hebben geen nadere uitleg nodig. Trouwens, rond het oudste deel van Dakota werd een rondweg aangelegd, domweg Rondweg genaamd. In 1991 werd die vernoemd naar oud-minister Guillermo Trinidad, een voetballer afkomstig uit Dakota. Meer recentelijk kwam er een naamswijziging, het heet nu Caya Papa Juan Pablo II. Tja, de kerk wil ook wat. Wat dat betreft: er werden ook namen van bekende frères de la Salle en zusters Dominicanessen uitgezocht voor nieuwe straten in andere delen van de stad. Zo kwam er in Madiki de Caya Frère Alexius en in Bushiri de Caya Soeur Dorothea, beiden omringd door een hele reeks verdienstelijke collega’s. De wijk Companashi, grenzend aan de Kamerling Onnesstraat, vernoemd naar een 19e eeuwse natuurkundige, is gevuld met internationale grote namen op dat gebied zoals Edison, Pascal en natuurlijk Celsius en Fahrenheit. Gilberto Toppenberg, meer dan verdienstelijke inwoner van die wijk, heeft daar nu ook zijn Caya gekregen. Dan komen we in Ponton, via de voormalige Boerhaavestraat, nu Caya Ernesto O. Petronia, en bevinden we ons midden in straten met namen uit de plaatselijke plantenwereld: Scopet, Breba, Katuna en niet te vergeten de Barba di Yoncuman. De wijk die vroeger als Eagle Colony werd aangeduid, heeft de namen van Europese landen in de straatnaam, zoals Frankrijk, Schotland en zo meer. Een deel van de Arendstraat, waar hij aan woont, is vernoemd naar voetbalpionier Boes Orman. De rotonde aan het eind van de Belgiëstraat draagt de naam van Wichie de Palm, oprichter van het bedrijf met touringbussen, niet ver van deze rotonde. In de wijk Rancho is een straat vernoemd naar een jeugdige aanhanger van de AVP die in 1983 bij een schermutseling in verkiezingstijd het leven verloor: de Avenida Alo Tromp. In deze voormalige visserswijk valt het op dat straatnamen die de bewoners iets zeggen zoals de Ranchostraat en Visstraat, worden onderbroken door straten die namen dragen als Johan de Wittstraat en Oldenbarneveldstraat. Eenzelfde contrast is te vinden in San Nicolas, daarover later meer. De voornaamste verkeersaders van het eiland, tussen Oranjestad en Arashi zijn vernoemd naar de directeur van de Lago tijdens de oorlog, Lloyd G. Smith en de pionier van ons toerisme, Juan E. Irausquin. Hun namen zijn aan een Boulevard verbonden. Die eer had ook AVP politicus Edgar ‘Watty’ Vos. Volgens de richtlijnen allemaal postuum geëerd. De enige uitzondering daarop is tot nu toe: Nelson Orlando Oduber, voormalig Minister-President, wiens Avenida de naam Sasakiweg heeft vervangen. Het is nog even wennen...<ref>Evert Bongers, [https://www.facebook.com/groups/2690464017950676/posts/3028876380776103/ Straatnamen op Aruba], facebook Historia di Aruba</ref> {{Appendix}} ------------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | variante = a | tipo= Bario | name = Essoville | imagen = Aad Stolwijk, San Nicolas; San Nicolaas; Graf Von Zinzendorf school; Staringstraat; Kong Ming Supermarktet; Pastoor Hendrikstraat, ANA-DIG-COL-STOLWIJK-LUCHTF-VEL-537-10, Archivo Nacional Aruba.jpg | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[Regionnan di Aruba|San Nicolas Zuid]] | tipo_subdivision_adm = Zona | subdivision_adm = <!-- Historia --> | funda = <!--Fecha di fundacion --> | fundado = <!-- Geografia --> | area = 0.2861<ref>https://www.citypopulation.de/en/aruba/admin/san_nicolas_zuid/885__essoville/</ref> | poblacion = 971 | gentilisio = | censo = 2020 }} '''Essoville''' ta un bario y zona (zona) den e region di Sint Nicolaas-Zuid den e parti zuid di e pais autonomo di Aruba, perteneciente na Hulanda, na Sur America. Riba promé di yanüari 2020, e tabatin un poblashon di 971. E ta e zona di mas grandi den e region. * woonhuizen waren eerst enkel genummerd terwijl beginjaren 60 hieraan namen van rivieren werd toegekend. Essoville is een woonwijk in het oosten van San Nicolas en omvat de woonstraten; Vuykestekestraat Coloradostraat Orinocostraat Missouristraat Amazonestraat Mississippistraat Deze woonwijk werd gesticht door "Home Building Foundation", een stichting opgericht en gefinancierd door de Lago. De huizen werden aan werknemers van de Lago verkocht.<ref>Vivienno Frank. 2019. Essoville. Den:''Aruba en een keuze uit haar toponiemen.'' ISBN:978-0-359-65900-5, pag. 105.</ref> Allereerst is gedacht aan de overdracht hiervan aan de Home Building Foundation, Zoals het zich thans laat aanzien, zou een dergelijke overdracht het meest aan de technische en wettelijke vereisten tegemoet komen. De huizen zouden dan door de Foundation aan de tegenwoordige bewoners worden verkocht op dezelfde wijze zoals dit na de oorlog met de Essoville-huizen geschiedde Deze bewoners zouden dan het eerst voor de aankoop dezer woningen, die zij momenteel huren, in aanmerking komen.<ref>Lago overweegt eigendoms overdracht Lago Heights huizen. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 01-06-1953, p. 2. Geraadpleegd op Delpher op 13-04-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010988047:mpeg21:p002</ref> * woonhuizen waren eerst enkel genummerd terwijl beginjaren 60 hieraan namen van rivieren werd toegekend. * vergeleken met andere barios waren de kavel klein met daarop mini-woninkjes. Te St. Nicolaas is door de recente bouw van 70 arbeiderswoningen de (z.g. „Essoville") door de Lago Oil 6 Transport Cy Ltd. de volkshuisvesting belangrijk verbeterd.<ref>Woningtoestand op Aruba.. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 18-06-1942, p. 4. Geraadpleegd op Delpher op 13-04-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987172:mpeg21:p004</ref> * in de wijk is gevestigd een rumshop en een pompstation, dat in 1952 in bedrijf ging. * wijk grenst aan de Graaf van Zinnendorfschool, gelegen aan de [[Bernhardstraat]]. == Historia == Buiten de Colony verrezen woonwijken voor het lokale personeel, voor elke laag van de hierarchie een aparte wijk. In 1937 werd begonnen met Lago Heights, 150 huizen. In 1939 [[Essoville]] met 75 bungalows om te beginnen. In 1947 werd begonnen met sociale woningbouw in [[Lagoville]]: de arbeiders werden in de gelegenheid gesteld door een spaarregeling op den duur eigenaar te worden van de huizen. En afgezien van de door Lago neergezette wijken was er in het centrum van wat later San Nicolas zou gaan heten ook een wijk van in de haast opgebouwde huizen in de stijl die ook op de Engelstalige Caribische eilanden te vinden is: [[The Village]].<ref>{{citeer web|url=http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&task=view&id=28&Itemid=42|titel=De Lago en de Eagle: de olieindustrie op Aruba|werk=historiadiaruba.aw|datum= |bezochtdatum=2024-09-03|archiefurl=https://web.archive.org/web/20210812112631/http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&task=view&id=28&Itemid=42|archiefdatum=2021-08-12|dodeurl=nee}}</ref> Divishon Atministrativo E zona ta konsistí di un lokalidat:[2] Essoville Demografia E zona tin un poblashon di 971 (1 di yanüari 2020). {{Appendix}} [[:Kategoria:Luga na Aruba]] --------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | variante = a | tipo= Bario | name = Esso Heights | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[Regionnan di Aruba|San Nicolas Zuid]] | tipo_subdivision_adm = Zona | subdivision_adm = }} '''Esso Heights''' ta un bario den e zona di Lago/Esso Heights, den e region di Sint Nicolaas-Zuid den e parti zuidoost di Aruba.[1] == Historia == Buiten de Colony verrezen woonwijken voor het lokale personeel, voor elke laag van de hierarchie een aparte wijk. In 1937 werd begonnen met Lago Heights, 150 huizen. In 1939 [[Essoville]] met 75 bungalows om te beginnen. In 1947 werd begonnen met sociale woningbouw in [[Lagoville]]: de arbeiders werden in de gelegenheid gesteld door een spaarregeling op den duur eigenaar te worden van de huizen. En afgezien van de door Lago neergezette wijken was er in het centrum van wat later San Nicolas zou gaan heten ook een wijk van in de haast opgebouwde huizen in de stijl die ook op de Engelstalige Caribische eilanden te vinden is: [[The Village]].<ref>{{citeer web|url=http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&task=view&id=28&Itemid=42|titel=De Lago en de Eagle: de olieindustrie op Aruba|werk=historiadiaruba.aw|datum= |bezochtdatum=2024-09-03|archiefurl=https://web.archive.org/web/20210812112631/http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&task=view&id=28&Itemid=42|archiefdatum=2021-08-12|dodeurl=nee}}</ref> {{Appendix}} [[:Kategoria:Luga na Aruba]] ------------------ {{Variante|a}} {{infobox luga den pais | variante = a | tipo = Bario | nomber = Lago Colony | pais = {{ABW}} }} '''Lago Colony''' tabata un comunidad situa na e extremo oost di e isla di Aruba, cerca di e area conoci actualmente como Seroe Colorado. E stat tabata konsistí di 377 kas,[2] un hospital,[3][4] misa, kas di klup, pista di bowling, i un Skol Merikano, ku promé pa di diesdos klas i aproksimadamente 180 studiante. E poblashon di Lago Colony tabata prinsipalmente di Merka, ounke tabatin un poblashon grandi di Inglatera, Irlanda i Eskosia ku tabata prinsipalmente ofisialnan riba e flota di tankero di lago. Ademas tabatin Hulandes, Danes, Spaño y otro nacionalidadnan representa den e comunidad. E pueblo aki tabata sostené pa un refineria grandi di zeta na mundu, ku e tempu ei tabata propiedat di un supsidiario di Standard Oil di New Jersey, konosí komo Lago Oil and Transport Company. Lago tabatin su komienso na 1924 komo un fasilidat di trans-shipping pa zeta krudo ekstraí pa Lago Petroleum Corporation ku ta operá na Lago Maracaibo. E crudo a wordo transporta pa Aruba den barconan di fondo plat, cu ta poco profundo, barconan tanker, conoci como lake tankers. E trans-envio aki di e zeta krudo a sigui te na 1928 ora ku a konstruí un refineria i e zeta krudo Venezolano a wòrdu refiná riba e isla i enviá tur kaminda na mundu komo produktonan petrolero kaba. == Baby beach == Den añanan 1950, e Aruba Esso Club a wòrdu konstruí na Baby Beach man made lagoon.[5] E klup a inkluí un restorant, pista di baile i un stadion di beisbòl. Den e lagun, tabatin un waf i baranka chikitu (di kua un ta para ainda). E refineria a opera te cu 1985 ora cu el a wordo cera. E refineria, cu awor ta propiedad di Valero Energy Corporation, despues a wordo cumpra, habri bek, despues cera atrobe; na desèmber 2010, Valero a anunsiá ku e refineria ta habri bèk.[6] Te cu 2012, a keda solamente algun cas di ex-Colonia di Lago. Esnan cu a resta a wordo entrega na Gobierno di Aruba of a wordo bendi na personanan individual. Awendia, e Esso Club ta solamente un edifisio grandi i bandoná ku un negoshi, un tienda di buseo, ku ta den operashon ainda. ------------ {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | variante = a | tipo= Bario | name = Zeewijk | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 1/2 | caption_align = center | image3 = Zeilschip bij de Yachtclub van Aruba. Op de achtergrond de Lago-olieraffinaderij, Bestanddeelnr 252-3982.jpg | image2 = De haven van de Lago-olieraffinaderij in San Nicolas op Aruba, Bestanddeelnr 252-8041.jpg | image1 = BNA-DIG-MEINERS-0035 - San Nicolas - Zeewijk, Zwemmers aan strand van Zeewijk 591200 c.jpg | caption1 = Playa di Zeewijk | footer = Bista pa lama cu [[Lago Oil & Transport Company|refineria Lago]] den fondo | footer_align = center }} | pais = {{ABW}} | region = [[San Nicolas|San Nicolas-Zuid]] | poblacion = 527 | censo = 2020 | censo_ref = | area = 0,4827 | densidad = 1,092 | zona = | zoom = 14 }} ------------------- ==The Lourdes Grotto== Named in commemoration of the famous French religious landmark, was created under the guidance of a priest named “Erkamp” and parishioners in the year 1958. The grotto, a shrine built into the rocks is located in Seroe Preto, just off the main road to San Nicolas. A statue of the Virgin Mary, weighing 700 kilos, was hoisted into place in the grotto. Every year, on February 11 (feast of Lady of Lourdes), a procession leaves from the St. Theresita church in San Nicolas to the grotto, where a mass is performed. The grotto is located road-side and can be visited daily. <ref>https://www.cspnv.com/pdf/aruba-today-20260227.pdf Explore Aruba! (27 di februari 2026)</ref> ---------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais| variante = a | tipo = luga | nomber = Parkietenbos | nomber_oficial = | nomber_nativo = | pais = {{ABW}} | alias = | lema = | imagen = | descripcion = | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 1/2 | caption_align = center | image1 = | caption1 = | image2 = | image3 = }} | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[Oranjestad West]] | zoom = 14 }} '''Parkietenbos''' ta un luga situa na costa west di Aruba, canto di lama y mangelnan directamente pazuid di [[Aeropuerto Internacional Reina Beatrix]] y e areanan residencial di [[Simeon Antonio]] y [[Cas di Paloma]]. E area aki ta designa como un zona economico den e ''Ruimtelijke Desaroyo Plan'' (ROP) di Aruba di 2009.<ref>[https://web.archive.org/web/20160224005153/http://dip.aw/ROP%20atlas.pdf Atlas Ruimtelijk Ordeningsplan]</ref> == Zona economico == For di añanan 1960, e landfill sentral “Parkietenbos Containerpark & ​​Landfill Facility”, simplemente konosí komo “Parkietenbos”, ta situa na Parkietenbos. E instalashon públiko aki ta wòrdu manehá pa [[Serlimar]] y ta consisti di dos deposito principal: e parke di container i e landfill, caminda e sushi ta wordo compacta, nivela y cubri.<ref>[https://web.archive.org/web/20201031134950/https://serlimar.com/ Officiële website Serlimar]</ref> Na 2009, e compania Mericano Bouldin & Lawson a entrega e instalacion di “WastAway”. E instalacion aki cu tin un balor di 28 miyon florin, mester a procesa desperdicio den asina yama “fluff” y despues reusa e fluff aki pa compost of fertilisante di tera. Sinembargo, e instalashon nunka no a funshoná korektamente i p’esei a wòrdu será na mitar di 2011.<ref>{{Citeer web |url=http://www.genootschapnederlandaruba.nl/wp-content/uploads/2017/02/Voor-u-gelezen-juli-2016.pdf |titel=Voor u gelezen, GNA, juli 2016 |bezochtdatum=2018-07-20 |archiefdatum=2018-07-20 |archiefurl=https://web.archive.org/web/20180720225535/http://www.genootschapnederlandaruba.nl/wp-content/uploads/2017/02/Voor-u-gelezen-juli-2016.pdf |dodeurl=ja }}</ref> Riba 8 di febrüari 2018, un “petishon pa informashon” (RFI) a keda publiká en konekshon ku e destaho pa e remediashon di e landfill i e kambio den e método di prosesamentu di desperdisio: di maneho di desperdisio “sólido” pa “sostenibel”.<ref>[https://www.ie-forum.nl/artikelen/rectificatie-afgewezen-wegens-onvoldoende-hinder-voor-aanbestedingen-parkietenbos Rectificatie afgewezen wegens onvoldoende hinder voor aanbestedingen Parkietenbos]</ref> Desde 2007, un planta di tratamentu di awa di riool a wòrdu situá banda di e landfill pa e tratamentu di awa di cesspool suministrá pa tankero.<ref>{{Citeer web |url=http://www.witteveenbos.nl/nl/projecten-afvalwater/project/15-rwzis-aruba/pagenr/1 |titel=Aruba |bezochtdatum=2018-07-20 |archiefdatum=2018-07-20 |archiefurl=https://web.archive.org/web/20180720225707/http://www.witteveenbos.nl/nl/projecten-afvalwater/project/15-rwzis-aruba/pagenr/1 |dodeurl=ja }}</ref> == Asuntonan ambiental == Huma di e landfill di Parkietenbos por wòrdu mira for di Wayaca (yüni 2022) Pa añanan, e landfill ku awor ta sobrepobla tabata e kousa di kehonan tokante molèster di huma, huma tóksiko i polushon, ku ta un peliger pa medio ambiente i salú públiko. Na 2002, un grupo di residente lokal a funda e Fundashon Parkietenbos pa hala mas atenshon na e problema di desperdisio a traves di akshonnan.<ref>https://www.thedailyherald.sx/islands/66520-aruba-residents-take-action-against-landfill{{Dode link|datum=februari 2020 |bot=InternetArchiveBot }}</ref> E fundacion aki a tuma accion na comienso di juli 2018 ora cu candela a bolbe cuminsa na landfill. Despues di akshonnan inútil di Stichting Parkietenbos, un residente lokal a disidí di presentá un demanda kontra gobièrnu na 2020.<ref>{{Citeer web|url=https://caribischnetwerk.ntr.nl/2020/08/25/overheid-blijft-doorgaan-met-illegale-afvalpraktijken/|titel=Overheid blijft doorgaan met illegale afvalpraktijken|bezochtdatum=|auteur=Sharina Henriquez|datum=2020-08-25|werk=caribischnetwerk.ntr.nl}}</ref> {{Appendix}} ------------------- {{Databox}} '''Cunucu Arikok''' ta un museo habri den [[Parke Nacional Arikok]], cu ta sirbi como mustra di e manera di biba di antaño. E ta un di e atraccionnan principal di Parke Nacional Arikok. {{Appendix}} Fondo Prins Bernhard lo financia finalisacion di e proyecto ‘Cunucu Arikok’. Esaki ta encera un suma di mas o menos 60 mil florin. Cu Cunucu Arikok e fundacion FANAPA tin como meta pa crea un obheto cu ta duna e bishitantenan un bon impresion di kico naturalesa na Aruba tin pa ofrece. ‘Na e lugá úniko aki nos ta haña vegetashon eksuberante riba un pida tereno kaminda diferente formashon geológiko ta uni den otro, ku ta visibel den kunuku pa medio di diferensianan den tipo di tera i baranka i kaminda un kantidat grandi di parha i bestia di tera tambe ta biba.<ref> Prins Bernardfonds steunt afbouw project Cunucu Arikok. "Amigoe". Curaçao, 14-09-1989, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 25-04-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642757:mpeg21:p006</ref> E sub-proyecto “Cunucu Arikok”, di Stinapa Aruba, lo wordo financia door di Fondo Prins Bernhard, a haya sa di Stinapa. E proyecto aki ta data for di aña 1980 ora cu Departamento di Desaroyo Economico (DECO) den colaboracion cu otro instancianan local a desaroya un proyecto grandi pa crea un parke nacional Arikok-Jamanota na Aruba. Stinapa Aruba tin 785 hectar riba huur di gobierno. Esaki ta Sero di Arikok y e area rond di dje. E sitio ta situá eksaktamente na e frontera di dos formashon di piedra geológiko: e diabase schist-tuff i e tonalite. Hopi impreshonante den e parti abou ta numeroso formashon ku ta konsistí di blòki grandi di tonalita rondoná den kua eroshon a krea e formanan mas straño i imponente. Komo ku e cunucu ta protehá di e bientunan komersial konstante i salu dor di e seru di Arikok, e tin un vegetashon relativamente eksuberante. Tin un kantidat di palu hopi bieu, grandi i kompletamente krese, ku ta un raridat riba e isla. Konenchi, parakeet ta biba einan i hopi bia por mira otro parhanan manera trupial, chuchubis i perdiz. Kaskabel tambe ta presentá, pero bo mester ta un eksperto pa haña un: nan ta lastra bai ora hende yega serka.<ref>Natuurpark met cultuur-historisch monument Bernhard-fonds neemt Cunucu Arikok voor zijn rekening. "Amigoe". Curaçao, 30-11-1985, p. 9. Geraadpleegd op Delpher op 25-04-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643304:mpeg21:p011</ref> {{Stub}} ChatGPT: Cunucu Arikok ta un lugá histórico i kultural importante den Parke Nacional Arikok na Aruba. E palabra "cunucu" ta referí na un plantashon chikí òf un kas di campo, i den e kontektu aki, e ta referí na un plantashon ku a pertenesé na Arie Kok, un agricultor Hulandés. E nòmber di e parke mes, Arikok, ta derivá di su nòmber. ​ Wikipedia – Die freie Enzyklopädie 🏡 Historia i Signifikado Cunucu Arikok a forma parti di e desaroyo di Parke Nacional Arikok. E área a sirbi komo un plantashon chikí, i su kas di torto (kas di adobe) a keda preservá komo un ejemplo di bida rural tradicional Arubano. E kas a rekonstruí usando método tradicional pa mustra e estilo di bida di e tempu ey. ​ wheninaruba.com 🌿 Naturalesa i Kultura E área rondó di Cunucu Arikok ta riku den flora i fauna lokal, inklusí mata di divi-divi, kaktus tropikal, i otro planta medikinal. Tambien, den e área por haña desèño riba piedra di Indjanan nativo, ku ta indiká e presensia di pueblo indígena den e región. ​ 🥾 Rota di Hike E Cunucu Arikok Trail ta un ruta di hike fasil, ideal pa famia i visitante ku ta buska un introdukshon na e parke. E trail ta kuminsá na e sentro di bishita i ta dura mas o ménos 2 ora. Durante e hike, bo por wak e kas rekonstruí, flora lokal, i arte rupestre. ​ wheninaruba.com +2 things-to-do-in-aruba.com +2 boardwalkaruba.com +2 🗺️ Lokal i Atraktividatnan Serka Cunucu Arikok ta lokalisa serka di otro atraktividatnan den e parke, manera Kueba Chiki, un kueba ku desèño riba su muraya, i Dos Playa, un playa doble popular. E ruta ta pasa tambe serka di Sero Arikok, un di e punto mas haltu di Aruba. ​ AllTrails.com [[:Kategoria:Seru na Aruba]] Sinds enkele járen bezit Aruba een national park. Een uitgestrekt terrein in de omgeving van de Arikok en Jamanota tot aan de noordkust toe. Een kleiner deel van dit park is omheind d.m.v. een “slavenmuur”, aangelegd door de Stinapa. Dit park, gelegen in de luwte van de Arikok, is alleszins de moeite waard en bij uitstek geschikt voor een wandeling op een zondagna¬ middag. De ingang bereikt men door op de zándweg naar de Jamanota de Stinapaborden te volgen. Een keurig aangelegd pad maakt de wandeling tot een waar genoegen. Op de steile gedeelten zijn stenen trappen aangelegd met zelfs een leuning. Men bevindt zich werkelijk in een uniek stukje Arubaanse natuur. Enorme rotsblokken, praktisch alle soorten planten die op Aruba in het wild groeien en schitterende vergezichten. Door de beschutte ligging groeien de Watapana’s zoals het hoort: gewoon rechtop. Onder de enorme kruinen zijn banken aangebracht, waarop het koel rusten is. Dát is pas rusten met enkel vogelgeluiden om je heen, alleen het gekrijs van de parkieten zou aangepast moeten worden. Konijntjes schieten heen en weer. Een zijpaadje voert ons naar een overhangende rots, waar zich Aruba’s bekendste indianentekens bevinden. Bezoekers doen er goed aan een fotocamera mee te nemen, vooral de natuurfotograaf zal behoorlijk aan zijn trekken komen. Het wandelpad mondt uit bij een gerestaureerd lemen huisje. Het is geheel in stijl gehouden. Ook de omgeving van dit huisje wil de Stinapa aanpassen aan het leven van vroeger. Cunucu Arikok is een waardevol projekt, zowel voor de lokale bevolking als de toerist, die wat meer wil zien dan alleen het strand en het casino. Bekijk op uw gemak de foto’s en trek er op uit. Kan heel gezond zijn. (skol i Komunidat november 1986) foto’s: Rinus de Graaff ===Stampia di 75 cen=== Cunucu Arikok ta keda na pia di Sero Arikok, na e parti west unda no tin mucho biento. Den pasado nan a practica aki agricultura y cria di bestia, pero no na gran escala. E cunuqueronan tabata biba den cas di torto, esaki ta un cas traha di lodo. E cas di torto cu nos ta mira awendia den Cunucu Arikok a keda construi na 1985, perfectamente imita na e manera tradicional.<ref>[https://archive.org/details/BNA-DIG-BONDIA-2006-11-01/page/n30/mode/1up?q=cunucu+arikok+skol Post Aruba N.V. kier mustra e beyeza di Parke Nacional Arikok], BDA (1 di november 2006)</ref> Pa e spannan di dak nan a uza flambeu (palo di cadushi) y e murayanan ta traha di un mezcla di lodo y yerba. ===Stampia di 100 cen=== Despues di core riba e caminda cu ta pasa door di e parke, nos ta yega na e punto mas halto, esta Miralamar. For di aki bo tin un bista riba lama na ambos banda di e isla. Den cielo tin un warawara (ployborus plancus) ta bula y ta busca un coneu of un cabrito morto. E paisahe ta caracteriza pa duinen aki ta cubri un espacio di mas o menos 2 hectarea. Nan ta consisti di santo blanco di coral cu e biento di Noordoost ta supla riba e isla. Riba e duinen ta crece algun palo di druif y di oleifi cu te hasta den tempo seco ta mustra berde. Ken lo por haya e shoco dilanti di e monton di piedranan? Shoco bo ta hay’e solamente na Aruba. ------------------ == Manchebo Beach == {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais| variante = a | nomber = Manchebo Beach | nomber_oficial = | nomber_nativo = | tipo = Playa | pais = {{ABW}} | alias = | lema = | imagen = | descripcion = | multi-imagen = <!-- Utilisa plantia {{Multiple image}} --> | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[Oranjestad West]] | zoom = 14 }} (Van een onzer verslaggevers) WILLEMSTAD. — Bij PB 1965 no 34 is verschenen het landsbesluit, dat het besluit van het Bestuurscollege van Aruba goedkeurt om een perceel grond van ongeveer 16.225 m 2 voor zestig jaar in erfpacht uit te geven aan Machebo Beach Hotel NV te Manchebo.<ref>Erfpacht Manchebo. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 30-03-1965, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 22-04-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462582:mpeg21:p003</ref> -------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais| variante = a | nomber = Cueba Huliba | nomber_oficial = | nomber_nativo = | tipo = Cueba | pais = {{ABW}} | alias = | lema = | imagen = Bat Cave Formations.jpg | descripcion = | multi-imagen = <!-- Utilisa plantia {{Multiple image}} --> | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[San Nicolas]] | zoom = 14 }} '''Cueba Huliba'''[1][2] (tambe konosí komo Baranca Sunu ku ta nifiká “Baranka Desnudo”) ta un cueba Guadirikiri of Cueba di Guadirikiri ta un espacio natural bou di tera na Aruba, den Parke Nacional Arikok na mas of menos 1,4 km di Fontein. es.wiki:'''Cueba Huliba'''[1][2] (tambe konosí komo Baranca Sunu ku ta nifiká “Baranka Desnudo”) ta un cueba riba e isla Karibense di Aruba,[3][4] apodá e “tùnel di amor”[5] pa su entrada den forma di kurason. E entrada ta via un trapi skerpi i smal ku ta hinka den e kueba. E tin sinku entrada. Na algun lugá, bo mester bùig pa wak e formashonnan. Flashlights ta nesesario pa eksplorá e koredó di 300 pia (91 m) largu, ya ku ta totalmente skur paden di e kueba. E kueba ta yená ku formashonnan di stalagmita i stalaktita den e piedranan di kalki. Dos espesie di bat ku ta biba den e kueba aki ta e Leptonycteris curasoae i e Macroglossus sobrinus. Ta interesante pa nota cu vleermuis, despues di drumi den cueba durante dia, ta bula sali den horda en busca di cuminda. E salida for di e tùnel ta dor di un seri di trapi ku ta grabá den e baranka i ta basta riesgoso. Den un di e kambernan, e Birgen Maria a wòrdu grabá den un formashon di baranka natural. Leyenda ta menshoná historianan tokante piratanan ku lo a biba den e kueba pa skonde nan tesoronan, ounke no tin evidensia pa konfirmá esaki. {{Appendix}} [[:Kategoria:Aruba]] ----------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | variante = a | nomber = Cueba di Fontein | nomber_oficial = | nomber_nativo = | tipo = Cueba | pais = {{ABW}} | alias = | lema = | imagen = | descripcion = | multi-imagen = <!-- Utilisa plantia {{Multiple image}} --> | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[San Nicolas]] | zoom = 14 }} E '''Cueba di Fontein''' ta un cueba situa na costa nort-oost di [[Aruba]], den e [[Parke Nacional Arikok]]. ** Fontein Cave: Longer than the Quadirikiri Cave, the Fontein Cave contains pathways that stretch to the limestone walls further down. Here is also where prehistoric drawings can be seen. Though this cave does not have its own legend, this was speculated to have been occupied—or at least used by prehistoric Arawak settlers on the island for rituals and other spiritual ceremonies.<ref>[https://www.cspnv.com/pdf/aruba-today-20240403.pdf Visit the island’s popular cave sites!], Aruba Today (3 di april 2024)</ref> This popular cave is located along the northeast coast in National Park Arikok near Boca Prins. The Fontein Cave is well known for its native Arawak Indian rock paintings which can still be found on the walls and ceilings. The brownish-red paintings were left by Caquetios and graffiti imprinted by European settlers. {{Appendix}} [[:Category:Aruba]] es.wiki:'''Cueba di Fontein''' Cave[1][2] ta un cueba chikito cerka di Boca Prins na e parti nort di e isla di Aruba.[3][4][5] E ta bon konosí pa su dibuhonan di muraya nativo Arawak, ku a wòrdu grabá pa Nativonan Merikano dekorativamente riba e murayanan di piedra i parti di e plafond mas plat di e kueba ku kombinashonnan di koló kòrá òf maron-kòrá-maron òf lila; Esaki ta duna pista tokante e historia di e amerindionan. E kueba ta aksesibel for di un “baranka di terasa di piedra di kalki di koral” i tin un largura di 3 meter (9.8 pia) i un haltura di 2 meter (6 pia 7 inch). E sala di entrada, ku ta habrí pa bishitantenan, ta 4 meter (13 pia) haltu i ta ekstendé te na un profundidat di 50 meter (160 pia). Komo ku e ta un formashon geológiko di piedra di kalki, i debí na filtrashon di awa, formashonnan di stalagmita i stalaktita di koló, tamaño i forma hopi straño a wòrdu produsí. Murciélago ta traha nèshi den kavidatnan di kueba den nan búskeda nokturno pa rekohé kuminda, ku ta konsistí di nèktar i pólen. Tin registronan ku e indjannan Araucano a usa e kueba aki pa hasi nan ritualnan i seremonianan tribal. --------------------- '''Blackstone Beach''' ta un playa na costa nort den region di .., den PArke Nacional Arikok. (Oranjestad)—Nomber for di su mas karakterístika rekonosibel, e Piedra Pretu Playa casi ta representa lo contrario di e beachnan tipico di Aruba. Pa un, e tin santu pretu i ta cubri cu piedranan liso preto. Na di dos lugá, e ta keda na e parti nort di e isla, leu for di e blanku playanan di santu di den e region sùit. Pues, si bo ta sinti bo kla pa algu diferente—òf si ta dia kontrali, bishitá e Playa di Blackstone.<ref>[https://www.cspnv.com/pdf/aruba-today-20250305.pdf Blackstone Beach], Aruba Today 95 di maart 2025)</ref> Blackstone Beach ta mustra e mas banda natural di Aruba: e piedranan cu tapa e playanan i e forma di dje a wòrdu trahá pa mil añanan via erupshonnan volkániko, koral moveshonnan di ref i aktividat di ola di e parti nort rural di e isla. Situá mas ost di e Brug Natural i Playa di Andicuri, e Blackstone Beach ta relativamente fásil pa haña akseso. Unabes bo pasa e Formashon di Baranka Ayo, tuma e Kaminda di Andicuri ku ta hiba na Andicuri Laman. Einan, bo por stashoná bo outo i hasi un kaminata di 1km pa Blackstone Beach. E playa aki ta forma parti di e Arikok Parke Nashonal i pues ta un sitio ku ta wòrdu konserbá. Esaki ta e motibu pakiko e ta tambe relativamente intakto pa komersial influensianan. Apesar di a wòrdu yamá un playa, tene kuenta ku e no ta konsehá pa landa den awa, manera e koriente ta hopi fuerte i por desviá bo fásilmente mas leu den oséano salbahe. Pero, ainda bo por disfrutá di un espektakular bista di e piedranan i e parti nort oséano ku ta ekstendé dilanti di e playa i saka un potrèt ku bo amigunan òf famia (Oranjestad)—Named after its most recognizable feature, the Blackstone Beach almost represents the opposite of the typical Aruban beaches. For one, it has black sand and is covered in black smooth stones. Secondly, it lies on the northern side of the island, away from the white sandy beaches of in the southern region. So, if you feel up for something different—or if it’s opposite day, visit the Blackstone Beach. Blackstone Beach shows the more natural side of Aruba: the stones that cover the beaches and the shape of it has been crafted for thousand years via volcanic eruptions, coral reef movements and wave activity of the rural northern part of the island. Located further east to the Natural Bridge and Andicuri Beach, the Blackstone Beach is relatively easy to access. Once you get passed the Ayo Rock Formation, take the Andicuri road leading up to Andicuri Beach. There, you can park your car and take a 1km hike towards Blackstone Beach. This beach forms part of the Arikok National Park and is therefore a site that is preserved. This is why it is also relatively untouched by commercial influences. Despite being called a beach, do note that it is not advised to swim in the water, as the current is very strong and can easily stray you further in the wild ocean. However, you can still enjoy a spectacular view of the stones and the northern ocean that stretches out in front of the beach and take a picture with your friends or family --------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | variante= a | tipo = Playa | nomber = Boca Prins | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 1/2 | caption_align = center | image1 = | caption1 = | image2 = Plantage in Boca Prins op Aruba, Bestanddeelnr 252-7977.jpg | caption2 = Plantashi Boca Prins na 1947 | image3 = | caption3 = }} | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[Santa Cruz]] | tipo_subdivision_adm = Zona | subdivision_adm = [[Parke Nacional Arikok]] | tipo_subdivision_adm2 = | subdivision_adm2 = | descripcion = | pais = {{ABW}} | zoom = 13 }} '''Boca Prins''' ta un boca na e costa nort-oost di Aruba, situa den [[Parke Nacional Arikok]]. Kontenido Deskripshon Situá den Parke Nashonal Arikok, e bahia di santu ta un destinashon turístiko popular. E playa di santu blanku sin vigilansia ku duinen ta solamente 55 meter largu i no ta ofresé ningun otro fasilidat. Landamentu por ta peligroso debí na e koriente fuerte i konstante i ta rekomendabel solamente pa landadónan eksperensia, si ta. E bahia ta wòrdu bishitá de bes en kuando pa surfistanan, pero no ta wòrdu konsiderá un di e lugánan di buseo sobresaliente di e isla. [ 1 ] Un kaminda di santu ku baranka di piedra di kalki ta hiba na e bahia via un trapi di palu. E piedranan di Boca Prins ta e habitat di Cnemidophorus arubensis , un lagadishi di karakol ku ta wòrdu hañá solamente na Aruba. Banda di Boca Prins tin un di e plantacionnan di cunucu mas bieu na Aruba, cu a wordo cultiva pa colonialnan Hulandes den siglo 16. E nòmber di e bahia ta derivá for di e plantashon di Prins di ántes den serkania. https://de.wikipedia.org/wiki/Boca_Prins E entrada aki, unda e [[rooi]] di e mesun nomber ta basha den lama, probablemente ta haya su nomber for di Paulus Printz, kende a wordo manda pa e colonia di Curacao door di WIC pa descubri mineralnan. Despues di no a haya oro ni na Curacao ni na Bonaire, el a yega Aruba dia 14 di juni 1725 y a establece banda di e costa noordoost di e isla.<ref>Vivienno Frank. 2019. ''Aruba en een keuze uit haar toponiemen.'' ISBN:978-0-359-65900-5, pag. 74-75</ref> '''Boca Prins''' ta un [[bahia]] na e costa nort-oost di [[Aruba]], situa den [[Parke Nacional Arikok]]. Deskripshon Situá den Parke Nashonal Arikok, e bahia di santu ta un destinashon turístiko popular. E playa di santu blanku sin vigilansia ku duinen ta solamente 55 meter largu i no ta ofresé ningun otro fasilidat. Landamentu por ta peligroso debí na e koriente fuerte i konstante i ta rekomendabel solamente pa landadónan eksperensia, si ta. E bahia ta wòrdu bishitá de bes en kuando pa surfistanan, pero no ta wòrdu konsiderá un di e lugánan di buseo sobresaliente di e isla. [ 1 ] Un kaminda di santu ku baranka di piedra di kalki ta hiba na e bahia via un trapi di palu. E piedranan di Boca Prins ta e habitat di Cnemidophorus arubensis , un lagadishi di karakol ku ta wòrdu hañá solamente na Aruba. Banda di Boca Prins tin un di e plantacionnan di cunucu mas bieu na Aruba, cu a wordo cultiva pa colonialnan Hulandes den siglo 16. E nòmber di e bahia ta derivá for di e plantashon di Prins di ántes den serkania. https://de.wikipedia.org/wiki/Boca_Prins == Mira tambe == * [[Playanan di Aruba]] {{Commonscat}} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=de|oldid =205170166|titulo=Dos Playa}} {{References}} ;Lista di fuente *[http://nl.aruba.com/activiteiten/dos-playa Dos Playa] riba nl.aruba.com *[https://www.surfline.com/surf-report/dos-playas/5842041f4e65fad6a7708e27 Dos Playa Surf] riba surfline.com }} [[:Category:Luga na Aruba]] ---------------------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | variante = a | nomber = Cueba di Huliba | nomber_oficial = | nomber_nativo = | tipo = Cueba | pais = {{ABW}} | alias = Tunnel of Love | lema = | imagen = | descripcion = | multi-imagen = <!-- Utilisa plantia {{Multiple image}} --> | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[San Nicolas]] | zoom = 14 }} **The Huliba Cave/ Tunnel of Love The Huliba Cave, formerly known as the Tunnel of Love, was once open to the public, and was the biggest and most accessible of all three caves. This cave had five chambers, including one that is heartshaped. This cave had narrow stairs that led to long pathways deep into the cave, with a staircase leading to the exit on the other side. In one of the chambers, there used to be the carving of the Virgin Mary, put there for the protection of the cave. However, the Huliba Cave has been permanently closed for a few years now, as a way to preserve the bat population that lives in the cave. These Long Tongue Fruit Bats and Insect Eater Bats are very important to the ecosystem of the island. Though this cave is no longer accessible to the public, it surely is interesting to learn more about the history of these caves and the Awarak tribes that resided or utilized them.<ref>[https://www.cspnv.com/pdf/aruba-today-20240403.pdf Visit the island’s popular cave sites!], Aruba Today (3 di april 2024)</ref> Do note that these caves are very dark, humid, hot, and are inhabited by bats. Do wear comfortable clothing and shoes, as the pathways in these caves may be rough and bumpy, and don’t forget to bring a lashlight! {{Appendix}} [[:Category:Aruba]] ---------------------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | tipo= Bario | name = Eagle | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 2/2 | caption_align = center | image1 = | caption1 = | image2 = | caption2 = }} == Eagle (Aruba) == '''Eagle''' ta un bario di [[Oranjestad (Aruba)|Oranjestad, capital di Aruba. == Historia == Den comienso di añanan 20, Aruba a conoce dos refineria. Na aña 1924 a establece Lago Oil & Transport Ltd y despues na aña 1927 De [[Arend Petroleum Maatschappij]]. Dos refineria cu tabatin un rol masha importante den [[Di Dos Guera Mundial|Segundo Guera Mundial]], ya cu nan tabata suministra petroleo na e aliadonan. Ta di e refineria ‘Arend’ e vecindario aki a haya su nomber ‘Eagle’ y tambe nos ‘Eagle Beach’. Minister Maduro a comparti un tiki historia: “E refineria Eagle aki a duna trabou na mas cu shete mil trahado di 58 diferente pais. Den e area aki, e refineria a traha e fabrica pa refina e petroleo, un laboratorio y un brandweerkazerne. Tambe nan a construi nan sede ‘hoofdkantoor’ cu ta exactamente e edificio caminda nos ta para actualmente”. E mandatario tambe a trece dilanti cu e refineria a construi casnan special pa e personal di refineria, algun cas den e bario, e Eagle tennis club y e hospital cu tey ainda.<ref>[https://awemainta.com/wp-content/uploads/2024/02/AM240221.pdf Minister Maduro di Cultura a haci e desvelo di e ‘Ruta Historico di Eagle’], Awemainta (21 di februari 2024) </ref> E ‘Ruta Historico di Eagle’ ta un ruta pa cera conoci cu e historia di e bario di Eagle, e refineria di Eagle y Aruba su rol importante pa aliadonan den Segunda Guera Mundial. E storia di e refineria di Eagle, un tempo simbolo di e poder industrial di Aruba hunto cu Lago na San Nicolas, ta conta nos e desaroyo di Aruba den tempo for di su comienso na 1924 te na e desmantelamiento den añanan cincuenta y sesenta caminda cu a traha espacio pa turismo cual te cu awe en dia ta e pilar economico mas importante di Aruba. E proyecto di ‘Eagle History Tour’ lo crea un conexion entre e historia, herencia cultural industrial di Aruba y nos turismo, creando un atractivo nobo pa nos bishitantenan pero tambe lo educa localnan y principalmente e generacionnan mas jong tocante Aruba su historia industrial y e rol importante di e refineria di Eagle den e di Dos Guera Mundial asina e mandatario a trece den su discurso. Ademas den un futuro cercano lo pone borchinan na cinco diferente sitio cu QR code cu ta contene informacion importante di historia di e sitio den cuatro diferente idioma, mas obhetonan di arte y programanan educativo. Aruba tabatin un rol importante den Segundo Guera Mundial cu e dos refinerianan aki cu Alemania tabatin wowo riba Aruba y nan a manda un submarino pa bin destrui e dos refinerianan aki pa stroba e aliadonan haya nan combustibel. Asina e submarino a tira riba e tankero Arkansas y a mata varios hende entre otro Bonerianonan. Tambe e submarino a manda torpedo pa destrui e dos refinerianan cu danki na nos Señor Dios esakinan a faya nan proposito. {{Appendix}} -------------------------------------- {{Infobox luga den pais | tipo= Bahia y haf | name = Plantashi Prins | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 2/2 | caption_align = center | image1 = Zeilschip bij de Yachtclub van Aruba. Op de achtergrond de Lago-olieraffinaderij, Bestanddeelnr 252-3982.jpg | caption1 = Barco di bela cu refineria den fondo | image2 = De haven van de Lago-olieraffinaderij in San Nicolas op Aruba, Bestanddeelnr 252-8041.jpg | caption2 = }} {{Databox}} '''Plantashi Prins''' ([[Hulandes]]: Plantage Prins), originalmente un plantacion di coco na Aruba, [1] [2] a mira su cas reconstrui den añanan 1950. E decadensia di palma, atribuí na malesa, a kondusí na e stòp di produkshon di kunuku. 3] Na 1911, e mapa di Werbata-Jonckheer a identifiká Prins Plantation komo un di e 23 plantashonnan mayoritariamente chikitu karakterisá pa agrikultura kombiná, palu di koko i kas. Ademas, un plantashon mas grandi tabata situá paden, nort di Oranjestad na San Barbola, lugá di nasementu di Virginia Demetricia. E township Savaneta en realidad a surgi for di un plantacion gubernamental cu despues a transforma den un pueblito chikito. 4] == Etimologia == E plantacion ta derivá su nòmber for di un ingeniero di mina suédo Paulus Printz, ku a biba den e área durante di dies-ocho siglo, mientras tabata buska oro den nòmber di e administradornan di e kamber di Amstedam di e kompania Hulandes di West India. Segun e mapa di Van Raders di 1825, e ruina di su kas (No. 37) tabata situá riba e muraya na nortwest di e plantashon, pero for di e tempu ei e ruina a disparsé. E tapa di e seru, ku ta eksponé na bientu, tabata mas faborabel pa biba ku e arroyo ku tabata protehá pa bientu. [5] [6] Printz a traha na Aruba for di 14 di yüni 1725, te ku 3 di yüni 1727, ora ku el a risibí un òrdu di Amsterdam pa stòp e trabou. [ 7] == Panorama general == E kas original di plantacion den e arroyo no ta pará mas, i e struktura ku a sigui, un kas di pais konstruí den añanan 1930, ta awor den un estado di ruin. 6] Situá 2.5 kilometer for di e sentro di bishitante i aproksimadamente 600 meter for di e plantahe Fontein den Parke Nashonal Arikok, un kaminda ta hiba na e plantahe Prins históriko, ku anteriormente tabata di propiedat di Sr. Mokki Arends,[8] i dos arroyos bisiña, Rooi Prins i Rooi Dwars. E arroyos aki un tempu tabata nutrí palu di koko i palu di fruta. Mientras cu e coconutnan a desaparece, y solamente algun mata di fruta a keda, e vegetacion nativo ta prospera mas densamente cu riba e colinan circundante. 1] Te ku 2023, apesar di plannan inisial, e renobashon i transformashon di e ruinanan di e plantashon Prins den e Prins Center, ku ta presentá proyektonan di demonstrashon riba aktividat agrikultoral di plantashon tempran, no a tuma lugá ainda. E integrashon di e Prins Center den e diseño nobo di Parke Nashonal Arikok ta keda pendiente. Ta konsehábel pa konsiderá pa destahá e importansia históriko di Prins Center su nòmber den e sentro mes. 9] {{Appendix}} ------------------------ {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =59895500|titulo=Pos Chikito}} {{References}} }} == Mira tambe == * [[Lista di luga na Korsou]] {{Commonscat}} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =62603301|titulo=Suffisant (Curaçao)}} {{References}} }} ---------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | variante = a | nomber = Bushiribana | nomber_oficial = | nomber_nativo = | tipo = Bario | pais = {{ABW}} | alias = | lema = | imagen = Gouddelving bij Bushiribana op Aruba, Bestanddeelnr 252-7961.jpg | descripcion = Mina di oro na Bushiribana na Aruba (1947). Na 1946, despues di 30 aña, a cuminsa e mina di oro atrobe pero esaki no a resulta lucrativo. | multi-imagen = <!-- Utilisa plantia {{Multiple image}} --> | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[Paradera]] | zoom = 14 }} '''Bushiribana''' ta un luga den region di [[Paradera]] na kosta nort di [[Aruba]].[1] E ta mihó konosí pa e ruinanan di stempel di oro. == Geologia == Na final di e periodo di Kretáseo, kambionan geológiko signifikante a tuma lugá riba Tera. Piedranan fluido nobo, conoci como e batholith di Aruba, a pusha ariba door di scheurnan den e volcan antiguo, e Formacion di Lava di Aruba. E piedranan aki a forma koredónan i a solidifiká. Un di e tiponan di piedra cu a sali for di esaki ta gabbro. Gabbro tin un koló di antrasit i ta mustra mineralnan briante ora inspekshoná mas di aserka. E ta wòrdu hañá den e área di Matividiri. E tipo di piedra aki a wòrdu usá den konstrukshon di e planta di stèmpel di oro di Bushiribana.[2] Rush di oro Oro laba abou ta konosí komo oro aluvial. E ta laba den forma di stòf di oro, pida di oro, grano di oro i tin bia pida di oro. Despues di e rush di oro Arubano di 1824 pa 1829, den cual a haya oro aluvial, e cantidad eventualmente a baha y e depositonan di oro no a duna mas. Den transkurso di siglo, kompanianan di oro a kuminsá buska e fuente di e oro aki, e venanan di kuarso. Tin bia e adernan aki a surgi i despues a disparsé bou di tera atrobe.[3] Stempel di Oro Durante e periodo di 1872 pa 1915, ora ku oro tabata wòrdu mina riba e isla, dos molina di oro tabata operá.[3] Esakinan tabata e planta di stèmpel di oro di Bushiribana i e planta di smelt di oro di Balashi.[4] Na 1872, Aruba Island Gold Mining Company a construi un smelter y stempel mill di oro na Bushiribana, den curason di e area di mineria di oro cuarzo. Tambe e compania a construi e prome pier den haf di Aruba, yama Waaf di Compania riba Forti Abou, y a traha un caminda di dies kilometer pa transporta e mashinnan. E industria di stèmpel di oro tabata inkluí mashinnan di vapor, mulina di stèmpel, reservorionan di awa dushi i fòrnunan. E fábrika a hasi pèrdida pa binti aña. E oro a wòrdu saka dor di kombin’é ku merkurio, perdiendo mas o ménos mitar di e oro. For di 1897, e montonnan di shushi di Bushiribana a wòrdu retrabá usando e proseso di sianuro ku a wòrdu inventá resientemente, i ta e ora ei so e minamentu di oro a bira algu probechoso. Na 1899 un molina di stèmpel na Balashi a tuma over e trabou.[3] E oro prinsipalmente tabata bini di un di e dos shen venanan di kuarso ku ta karga oro ku a bini na superfisie for di e profundidatnan di Aruba kantu di kosta nort.[3] ---------- == Sero Colorado == On your way to Baby or Roger’s Beach, you’ll pass by the famous Red Anchor at what was once the entrance to the Colony residential community and be greeted with red soiled hills by the coast. This is Sero Colorado. Named after the 30-meter, deep red, limestone hill, Adriaan Laclé “Sero Colorado” translates to “Colored Hill”. Sero Colorado has deep historical ties with the once-thriving phosphate industry in the area. Matter of fact, there are still under- ground shafts and passages deep in Sero Colorado from the time of phosphate mining. In 1958, the re- finery at the time, Lago, adopted this name for the residential section of its employees.<ref>[https://www.cspnv.com/pdf/aruba-today-20241118.pdf Place names in San Nicolas and their origins], Aruba Today (18 di november 2024)</ref> -------- {{Infobox luga den pais | tipo= Isla di rif | variante = a | name = Renaissance Island | alias = Sonesta Island | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 2/2 | caption_align = center | image1 = | caption1 = | image2 = | caption2 = | pais = {{ABW}} | region = [[Santa Cruz]]? }} '''Renaissance Island''' (antes Sonesta Island [1]) ta un isla di rif privá dilanti costa di Aruba na haltura di e pista di aterisahe di [[Aeropuerto Internacional Reina Beatrix]]. Bista general E isla di ref di koral di 16 hektar a wòrdu kumprá pa Sonesta Hotels, i a habri na 1989 komo Isla di Sonesta.[2] Na 1991, Sonesta a wòrdu atkerí pa Ramada Renaissance Hotels, i e isla a wòrdu renobá komo Renaissance Island.[3] E ta un isla priva cu por wordo bishita solamente den dia. E isla di ref alargá ta ofresé playanan blanku, mondinan di mangel i un variedat grandi di parhanan.[1] Tin dos playa: Iguana Beach ta pa famianan, i Flamingo Beach ta pa adulto. Iguana Beach ta haña su nòmber for di e iguanan ku ta biba riba e playa. Flamingo Beach ta e unico luga na Aruba cu tin flamingo cu a wordo introduci. Tur dos espesie di animal tin bia ta bishitá e otro playa tambe.[4][5] Entre 7:00 AM y 7:00 PM un boto ta sali for di e hotel Renaissance Aruba pa e isla di rif. Huespetnan ku no ta di hotèl por biaha pa un pago.[6] Dos avion chikí, un Beechcraft Model 18 i un Convair 400, a wòrdu hundi na kosta pa krea un lugá di buseo. Ta posibel pa pasa anochi den un cabana (hut chikitu) riba e isla.[5] -- == Historia == nl.wiki:E isla di 16 hectar riba rif di Bucuti a ser cumpra pa Sonesta Hotels, y a habri na 1989 como isla Sonesta.<ref>Amigoe, [https://www.delpher.nl/nl/kranten/view?query=sonesta+island&coll=ddd&sortfield=date&page=1&facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Nederlandse+Antillen&identifier=ddd:010642557:mpeg21:a0071&resultsidentifier=ddd:010642557:mpeg21:a0071&rowid=2 Sonesta hotel en Sonesta Island: uniek hotelproject], 14 februari 1989</ref> Na 1991, Ramada Renaissance Hotels a kumpra Sonesta, i e nòmber di e isla a kambia pa Renaissance Island.[ 3] Ta un isla privá cu por wordo bishita solamente den dia. E isla di rif ta un isla largu ku ta ofresé playa blanco, palo di mangrove i un variedat grandi di parhanan. 1] Renaissance-eiland (voorheen Sonesta eiland),[1] is een 16 ha groot koraalrifeiland, officieel bekend als het Bucutirif [2][3] voor de kust bij Oranjestad, Aruba. en grenst aan de Rifeilanden van Oranjestad. Het eiland is particulier bezit en heeft de enige privé-stranden op Aruba.[4] Er zijn twee stranden: Iguana Beach en Flamingo Beach. Een Beechcraft 18 en een Convair 400 zijn allebei bewust ongeveer 50 meter (46 m) uit de kust gezonken om een duikplaats te creëren.[5] Flamingo's zijn te zien op het eiland.[6] Ze zijn echter niet inheems op Aruba.[7] de.wiki:Renaissance Island is een ongeveer 48 hectare groot, particulier gebruikt, smal en ongeveer 3,8 kilometer lang eiland voor de kust van het hoofdeiland Aruba . de.wiki:Renaissance Island ta un isla privá di mas o ménos 48 ektar di largura, estrecho i di mas o ménos 3,8 kilometer largu, na kosta di e isla prinsipal Aruba. {{Appendix}} Renaissance Island (anteriormente Sonesta Island),<ref>{{citeer web|titel=Sonesta Island | url = https://www.tripadvisor.com/ShowTopic-g147247-i144-k845765-Sonesta_Island-Aruba.html | accessdate = 2020-03-04}}</ref> ta un isla di 16 hectare di coral, ofisialmente konosí komo Bucutirif<ref>{{cite web | title =Harbour Map and Navigational Chart. From Netherlands Government chart, 1977 | url = https://www.arubaports.com/main/oranjestad/ |bezochtdatum=15 november 2020}}</ref><ref>{{citeer web | titel=Navigation Waypoints referencing to “Bucuti Island” | url=https://www.aruba-cruisingguide.com/navigation/ |bezochtdatum=15 november 2020}}</ref> for di Oranjestad, Aruba, i ta limita ku e Rifeilanden di Oranjestad. E isla ta privá i tin e úniko playa privá na Aruba.<ref>{{cite web | title =Renaissance Aruba Resort & Casino | url =http://www.fodors.com/world/caribbean/aruba/review-40803.html | accessdate = 2014-08-20}}</ref> Tin dos playa: Iguana Beach i Flamingo Beach. Un Beechcraft 18 i un Convair 400 tur dos a keda sink deliberadamente mas o ménos 50 meter (46 m) for di costa pa crea un lugá di buceo.<ref>{{cite book | last =Huber | first =Joyce | title =Best Dives of Aruba, Bonaire & Curaçao | publisher = Hunter Publishing, Inc | date =2011 | isbn = 9781588437495 }}</ref> Flamingo ta ser mira riba e isla.<ref>{{cite web| last =Suri | first =Charu | title =Where to see Flamingos in Aruba | url =http://www.afar.com/highlights/where-to-see-flamingos-in-aruba | accessdate =2014-08-20}}</ref> Sinembargo, nan no ta nativo di Aruba.<ref>{{cite web|url=https://journalistontherun.com/2017/07/01/everything-you-need-to-know-about-flamingo-island-aruba/|title=Everything You Need To Know About Flamingo Beach Aruba|date=1 July 2017|publisher=}}</ref> == Lokashon y uzo == E isla ta situá mesora banda di e ruta di aterisahe RWY 11 na aeropuerto internashonal Reina Beatrix na sur di e islanan di Oranjestad. E ta comprá dor di e doñonan di un hotel di sinku strea. Riba e dos bahia di awa den forma di un U riba e isla a konstruí un restorant, barnan di playa, un sentro di spa, un kancha di voleibol i fasilidatnan pa deporte di awa i baño. E hóbennan di e hotèl ta wòrdu transportá ku e ferry di e hotèl mes. E awa di awa di e hotel ta ser transportá pa barku pa e WEB kanaal purifikashon na e isla prinsipal pa deskontaminashon. {{Appendix}} * Eduardo en Gerardo de Veer van Meta Corporation, de ontwikkelaars van het Sonesta Hotelproject (de bouw van een 320-kamer hotel in het hart van Oranjestad - Coral Reef Hotel) presenteerden de plannen in 1986 en op 30 oktober 1987 de eerste steen gelegd. * Sonesta island gelegen op het rif tegenover de [[internationale luchthaven Koningin Beatrix]]. * Vanaf de open lobby heeft men niet alleen zicht op dezee, maarook ophetkanaal, van waaruit de gasten met de boot naar het Sonesta Island kunnen vertrekken. Een traject dat slechts tien minuten duurt. Vier boten van 26 voet lang en met een capaciteit voor 29 personen elk, zullen beschikaar zijn voor het transport van de gasten van het hotel, via het kanaal, naar Sonesta Island. Op dit rifeiland, waarop tot een jaar geleden alleen maar mangroveplanten te zien waren, zijn in de afgelopen maanden twee prachtige stranden met hagelwit zand aangelegd. Momenteel worden een restaurant en bar gebouwd, waarna de whirlpools en faciliteiten voor watersporten zullen volgen.<ref>{{citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642557:mpeg21:pdf|titel=Sonesta hotel en Sonesta island: uniek hotelproject|werk=[[Amigoe]]|datum=14 februari 1989|bezochtdatum= }}</ref> en.wiki:see Oranjestad, Aruba The touristically named Renaissance Island (formerly Sonesta Island)<ref>{{cite web | title =Sonesta Island | url = https://www.tripadvisor.com/ShowTopic-g147247-i144-k845765-Sonesta_Island-Aruba.html | accessdate = 2020-03-04}}</ref> is a 40 acres [[cay]] (or barrier reef) island, officially known as the Bucuti Rif<ref>{{cite web | title =Harbour Map and Navigational Chart. From Netherlands Government chart, 1977 | url = https://www.arubaports.com/main/oranjestad/ | accessdate = 2020-03-04}}</ref><ref>{{cite web | title =Navigation Waypoints referencing to “Bucuti Island” | url = https://www.aruba-cruisingguide.com/navigation/ | accessdate = 2020-03-04}}</ref> and it is off the coast near Oranjestad. It is privately owned and has the only private beaches on Aruba.<ref>{{cite web | title =Renaissance Aruba Resort & Casino | url =http://www.fodors.com/world/caribbean/aruba/review-40803.html | accessdate = 2014-08-20}}</ref> There are two beaches: Iguana Beach and Flamingo Beach. A [[Beechcraft Model 18|Beechcraft 18]] and a [[Convair]] 400 were both deliberately sunk about 50 yards offshore to create a diving site.<ref>{{cite book | last =Huber | first =Joyce | title =Best Dives of Aruba, Bonaire & Curaçao | publisher = Hunter Publishing, Inc | date =2011 | isbn = 9781588437495 }}</ref> [[Flamingo]]es can be seen on the island.<ref>{{cite web| last =Suri | first =Charu | title =Where to see Flamingos in Aruba | url =http://www.afar.com/highlights/where-to-see-flamingos-in-aruba | accessdate =2014-08-20}}</ref> However, they are not native to Aruba.<ref>{{cite web|url=https://journalistontherun.com/2017/07/01/everything-you-need-to-know-about-flamingo-island-aruba/|title=Everything You Need To Know About Flamingo Beach Aruba|date=1 July 2017|publisher=}}</ref> Awemainta 30 december 2020|Isla Priva: Di complemento pa atraccion principal|E creacion di un beach priva riba e rifnan dilanti di aeropuerto tabata otro reto grandi pa MetaCorp. E responsabilidad di esaki a cay grandamente riba e schoudernan di Rudolph Richardson na cabes di ATCO. Delft Hydraulic Engineering di Hulanda meticulosamente a diseña e isla artificial. A pone shen y shen di meternan cubico di santo blanco den bargenan cu despues a basha riba e awanan poco hunto di e rif pa crea un plataforma for di unda e backhoe y otro ekipo necesario pa traha e isla, por a para firme riba dje. E isla a habri pareu cu e hotel na 1991. Na 1999, Horcan Lenny, considera como e di dos mas fuerte pa pasa den November, a dal Aruba duro y Sonesta Island a keda den hopi mal estado. Mester a trah’e full di nobo. Despues di un candela chikito un par di aña atras, Renaissance Island ta un di e atractivonan turistico mas grandi di e isla. Conoci mundialmente como e luga pa comparti di un dia di solo y lama hunto cu flamingonan cu ta cana casualmente band’i bo. Fuera di e parhanan aki, e isla tambe ta un santuario pa hopi yuwana. {{Appendix}} --------------------- {{Infobox luga den pais | tipo= Playa | name = Hadicurari | alias = Fisherman's Hut | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 2/2 | caption_align = center | image1 = | caption1 = | image2 = | caption2 = }} | pais = {{ABW}} | region = [[Noord]] | zona = [[Palm Beach]] | zoom = 14 }} '''Hadicurari''' (''Fisherman's Hut'') ta un luga na costa west di Aruba, den e zona di [[Palm Beach]] na haltura di e hotelnan Holiday Inn y Marriott Vacation Club. Aki ta situa un waf di piscado y un parti ta wordo uza como zona pa [[windsurf]]. Hadicurari ta conoci como un sitio pa pisca unda tabatin ranchonan di piscado y un pier chikito. Den ananan 1950 tabata captura aki hopi calco. De vissershaven heeft een steiger met 92 aanlegplaatsen die in de jaren 90 van de vorige eeuw is aangelegd. Hier werd in de jaren 1950 veel calco (''strombus gigas'') gevist. Door de roofbouw is de calco in deze buurt zeer zeldzaam geworden en wordt nu beschermd.<ref>Vivienno Frank. 2019. ''Aruba en een keuze uit haar toponiemen'' pag. 111, ISBN:978-0-359-65900-5</ref> Aki tabata establece Centro di pesca Hadicurari, cu tabata organisa torneonan di pisca pa e piscadonan local.<ref>Vistoernooi Centro Hadicurari. "Amigoe". Curaçao, 09-07-1994, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 15-09-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644198:mpeg21:p005</ref> Awendia e ta fungi como restaurant.? * E pier chikito a wordo reemplasa den ananan 19 90 pa un pier grandi cu 92 luga pa boto * Den e periodo aki a lanta e Centro di pesca Hadicurari y na 2003 a funda Fundacion Centro di Pesca Hadicurari. Fundado tabata Colin Christiaans. * Anualmente ta celebra Dia di Piscado cu ta riba 29 di juni cu iun torneo di pesca. * Den e edificio di Centro di Pisca hadicurari tin un restaurant establece. Centro di Pesca Hadicurari ta percura pa brinda e piscadonan tur ayudo. Considerando cu e centro aki ta practicamente hinca entre e hotelnan grandi y luhoso; Centro di pesca Hadicurari tin cu “negosha” un tiki riba e tradicion di piscado den e centro aki. NOTES In tegenwoordigheid van de ministers Elio Nicolaas, ing. Roland Laclé en minister ing. Eddy Briesen, legde minister Charro Kelly vrijdagmiddag de eerste steen voor de vissershaven bij Hadicurari, ten noorden van het Holiday Inn Hotel. De 92 aanlegplaatsen voor de vissersboten vergt een investering van 1,4 miljoen florin. De bouw geschiedt door Camar nv.Eerste steen vissershaven. "Amigoe". Curaçao, 23-11-1992, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 14-09-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643702:mpeg21:p005 {{Appendix}} [[Category:Luga na Aruba]] --------------- {{Infobox luga den pais | tipo= Isla di rif | variante = a | name = De Palm Island | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 2/2 | caption_align = center | image1 = Sign De Palm Island.jpeg | caption1 = | image2 = | caption2 = | pais = {{ABW}} | region = [[Santa Cruz]]? }} [[File:Sign De Palm Island.jpeg|thumb|Borchi pa yega De Palm Island]] '''De Palm Island''' ta un isla di mas o ménos 10 ektar grandi, habitá, estrecho i di 1,5 kilometer largu for di costa di e isla principal di Aruba, ost di e stat di Pos Chiquito, serka di e aeropuerto internashonal Reina Beatrix. E isla ta un rif di koral ku tin un hotel, un bar i un restorant. E biahe via ferry for di e isla prinsipal ta dura mas o ménos 10 minüt. Riba e isla tin un playa ku tin un guardia i un parke di awa. E isla ta di propiedat di De Palm Tours, e operador di biahe di mas grandi na Aruba, fundá pa Wichie de Palm i kumprá pa Harold Malmberg den añanan 60 di [[siglo 20]].<ref>{{Citeer web|url=http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&task=view&id=24&lang=en|titel=Tourism|taal=en|uitgever=Historia di Aruba|bezochtdatum=1 september 2018|archiefurl=https://web.archive.org/web/20230621061434/http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&task=view&id=24&lang=en|archiefdatum=2023-06-21}}</ref> == Detayenan == E parke di awa tin un atraccion extraordinario. E bishitantenan, ekipá ku un sistema di buelo di kaska bou di awa, por bishitá e mundu tropikal di piská di e isla di koral na pia i tambe tuma imágen bou di awa di un avion Cessna 414 derotá i bou di awa. E Sea Trek helmet system tambe ta posibel pa no-swimmer i personanan ku no tin eksperensia di buelo. {{Appendix}} De Palm island is een ongeveer 10 hectare groot, bewoond, smal en 1,5 kilometer lang eiland voor de kust van het hoofdeiland van [[Aruba]], ten oosten van de stad [[Pos Chiquito]], in de buurt van de [[internationale luchthaven Koningin Beatrix]]. Het eiland is een dood [[koraalrif]] met daarop een hotel, bar en restaurant. De overtocht per ferry vanaf het hoofdeiland duurt ongeveer 10 minuten. Op het eiland is er een bewaakt strand en een [[waterpark]]. Het eiland is eigendom van [[De Palm Tours]], de grootste [[touroperator]] op Aruba, opgericht door [[Witchie de Palm]] en in de jaren zestig van de twintigste eeuw gekocht door [[Harold Malmberg]]<ref>{{Citeer web|url=http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&task=view&id=24&lang=en|titel=Tourism|taal=en|uitgever=Historia di Aruba|bezochtdatum=1 september 2018}}</ref> == Bijzonderheden == Het waterpark heeft een buitengewone attractie. Bezoekers, uitgerust met een onderwaterhelm-duiksysteem, kunnen te voet de tropische vissenwereld van het koraaleiland bezoeken en ook onderwateropnamen maken van een neergehaald en onder water gelegen [[Cessna]] 414-vliegtuig. Het gebruik van het Sea Trek-helmsysteem is ook mogelijk voor niet-zwemmers en personen zonder duikervaring. {{Appendix|1=alles|2= '''Voetnoten''' {{References}} '''Bronnen''' * {{citeer web|url=http://www.visitaruba.com/things-to-do/tours-and-activities/depalm-island/|titel=De Palm Island|bezochtdatum=1 september 2018}} * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=de|titel=Palm Island (Aruba)|oldid=165611524|datum=20170518}} -------------- '''Isla di Oro''' ta parti di e rif di Pos Grandi na costa sur di [[Aruba]], entre [[Pos Chikito]] y [[Savaneta]]. E area ta cay den e [[Parke Marino Aruba]] y ta bou maneho di [[Parke Nacional Arikok| Fundacion Parke Nacional Aruba]] (FPNA).<ref>{{citeer web|url=///C:/Users/l_de_/Downloads/BONERIANO-15-03-2024.pdf|titel=FPNA ta activo den defensa di Isla di Oro|werk=Boneriano|datum=2024-03-15|bezochtdatum=2024-03-23}}</ref> == Historia == Isla di Oro a inicia na aña 1965 ora Adolf (Dochi) Oduber a construi un compleho di recreacion den forma di un barco cu den dje un restaurant, bar y sala di baile, cu el a duna e nomber "Isla di Oro".<ref>{{citeer web|url=citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462564:mpeg21:p006|titel=Opening van Isla di Oro|werk=[[Amigoe]]|datum=1965-03-09|bezochtdatum=2024-03-23}}</ref> E compleho ta situa 150 meter for di e costa na un laguna rondona pa mondi di mangel, pa cua mester a traha un brug y kap un caminda dor di e mangelnan.<ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010470027:mpeg21:p006|titel=Luchtkasteel van Oduber werd restaurant in zee|werk=[[Amigoe]]|datum=1964-08-05|bezochtdatum=2024-03-23}}</ref> E tempo ey e compleho tabata un atraccion turistico popular, unda tabata organisa fiesta, ademas di presentacion y shownan di artistanan conoci. E compleho, cu ta riba tereno erfpacht, a cambia varios biaha di doño-desaroyado y tabata operacional te mas o menos aña 1994 pa despues keda bandona. == Proteccion di naturalesa == Isla di Oro ta ubica den un zona di naturalesa cu un grado halto di balor y di medidanan di proteccion. Banda di ta protegi mediante e decretonan nacional ''Nieuwe aanwijzing domeingronden als natuurreservaat''<ref>[https://www.dcbd.nl/sites/default/files/documents/MinistryofJustice%282020%29_LandsbesluitNieuweAanwijzingDomeingrondenAlsNatuurreservaat.pdf Landsbesluit ''Nieuwe aanwijzing domeingronden als natuurreservaat''] ([[Afkondigingsblad van Aruba|AB]] 2020 no. 67)</ref> y ''Ruimtelijke Ontwikkelingsplan met Voorschriften 2021''<ref>[https://www.dip.aw/wp-content/uploads/2021/08/AB-2021-no.-123.pdf Landsbesluit ''Ruimtelijke Ontwikkelingsplan met Voorschriften 2021''] (AB 2021 no. 123) di 28 juli 2021.</ref>, e isla mes y e lama ta clasifica como "Marine Protected Area" (MPA) mediante decreto nacional.<ref>[https://www.dcbd.nl/sites/default/files/documents/MinistryofJustice%282018%29_LandsbesluitParkeMarinoAruba.pdf ''Landsbesluit Parke Marino Aruba''] (AB 2018 no. 77) di 20 di december 2018</ref> Adicionalmente, e area tin reconocemento internacional como un "Key Biodiversity Area" (KBA) door di Union Internacional pa Concervacion di Naturalesa (IUCN) y desde 2023 como un area RAMSAR (RAMSAR Site no. 2526).<ref>{{citeer web|url=https://www.bondia.com/corte-ta-prohibi-aruba-ocean-villas-pa-cuminsa-of-traha-na-isla-di-oro/|titel=Corte ta prohibi Aruba Ocean Villas pa cuminsa of traha na Isla di Oro|werk=BonDiaAruba|datum=2024-03-18|bezochtdatum=2024-03-23}}</ref> Fuera di esey e mangelnan, tanto e mangel preto (''Avicennia germinans'') como e mangel blanco (''Laguncularia racemosa'') ta especienan di mata protegi pa ley.<ref>[https://docplayer.nl/110238034-2017-no-48-afkondigingsblad-van-aruba-landsbesluit-houdende-algemene-maatregelen-van-14-juli-2017-ter-uitvoering.html ''Landsbesluit bescherming in-heemse flora en fauna''] (AB 1995 no. 2) di 14 di juli 2017</ref> Den curso di tempo a lansa diferente proyecto pa Isla di Oro, entre nan e proyecto di un delfinario, bou e nomber di ''Dolphin Beach'' na comienso di añanan nobenta<ref>{{citeer web|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010645141:mpeg21:p005|titel=Gedegen en objectief onderzoek onontbeerlijk voor Dolphin Beach|werk=[[Amigoe]]|datum=1993-05-15|bezochtdatum=2024-03-23}}</ref>, y e proyecto di ecohotel, ''Zoetry Isla di Oro Aruba'', den decada 2010.<ref>{{citeer web|url=https://archive.org/details/BNA-DIG-BONDIA-2014-10-30/page/n2/mode/1up?q=isla+oro+parke+marino&view=theater|titel=Proyecto Isla di Oro ta bek na su concepto inicial di ecohotel|werk=BonDiaAruba|datum=2014-10-30|bezochtdatum=2024-03-23}}</ref> Ambos proyecto a encontra cu resistencia di e activistanan ambiental y finalmente no a continua pa falta di e permisonan rekeri. {{Appendix}} [[:Category:Aruba]] y cu ta cay bou maneho di Fundacion Parke Nacional Aruba (FPNA). Ademas mangelnan, tanto e mangel preto (''Avicennia germinans'') como e mangel blanco (''Laguncularia racemosa'') ta especie di mata protegi pa ley. y e area tambe ta cay den ‘Natuur Gebied’ Nieuwe aanwijzing domeingronden als natuurreservaat (AB 2020 no. 67) y Ruimtelijke Ontwikkelingsplan met Voorschriften 2021; mientras cu e isla mes y e lama ta cay den Marine Protected Area (MPA) esta Landsbesluit Parke Marino (AB 2018 no. 77) Adicionalmente, e area aki tin reconocemento internacional como un Key Biodiversity Area (KBA) door di IUCN y ultimamente a wordo clasifica como un RAMSAR gebied (RAMSAR Site no. 2526) – dunando e area akinan mas balor ainda y den e caso aki, segun Silva ta expresa a nenga diferente parti di ley pero asina mes e desaroyado a continua cu e trabounan dañino pa naturalesa sin permiso. E mangelnan ta un especie protegi pa ley y e area tambe ta cay den Natuur Gebied’ Nieuwe FPNA ta activo den defensa di Isla di Oro aanwijzing domeingronden als natuurreservaat (AB 2020 no. 67) y Ruimtelijke Ontwikkelingsplan met Voorschriften 2021 (AB 2021 no. 123) mientras cu e isla mes y e lama ta cay den Marine Protected Area (MPA) esta Landsbesluit Parke Marino (AB 2018 no. 77) – haciendo e area aki un grado di proteccion halto. Adicionalmente, e area aki tin reconocemento internacional como un Key Biodiversity Area (KBA) door di IUCN y ultima[1] mente a wordo clasifica como un RAMSAR gebied (RAMSAR Site no. 2526) – dunando e area akinan mas balor ainda.<ref>{{citeer web|url=https://www.bondia.com/corte-ta-prohibi-aruba-ocean-villas-pa-cuminsa-of-traha-na-isla-di-oro/|titel=Corte ta prohibi Aruba Ocean Villas pa cuminsa of traha na Isla di Oro|werk=BonDiaAruba|datum=2024-03-18|bezochtdatum=2024-03-23}}</ref> Na november di aña pasa 2023 e area aki a cuminsa forma parti di Convenio di Ramsar Area bao e parti di Costa Zuid e cual ta un di e areanan cu mas biodiversidad, status di Ramsar tin como meta pa proteha e areanan aki sin interveni cu actividadnan economico, enfatisando reduccion di daño y restauracion di naturalesa den caso di daño cu ta inevitabel. Isla di Oro ta un área di mangrove amplio na Aruba, kaminda diferente ekosistema ta reuní. E lugá di buelo ku e mesun nòmber ta konsistí di un banda di playa grandi ku un rif similar na esun di e lugá di buelo Mangel Halto. E tipo di koral mas comun riba e rif aki ta e koral di cerebro, di strea y di placa. Lobster di koral, snapper, piská trompeta i piská angel ta habitantenan regular. Isla di Oro ta nifiká isla di oro.<ref>{{citeer web|url=https://www.duikersgids.nl/en/isla-di-oro|titel=Isla di Oro|werk=duikersgids.nl|datum= |bezochtdatum=2024-03-23}}</ref> Isla di Oro no ta solamente un kolekshon úniko di ekosistema, sino tambe un isla di fiesta ku un restorant abandoná ku a wòrdu traha den forma di un boto. Bo por yega na e lugá despues di un caminata bastante largu dor di e área. Ta rekomendá un buelo di boto. NOTES FUNDACION Parke Nacional Aruba ta na altura di actividadnan cu ta tumando luga riba Isla di Oro y ta activamente haciendo tur cos posibel den e organisacion su capacidad legal pa pone un stop n’e actividadnan cu ta tumando luga. Isla di Oro ta un area cu ta cay bou di maneho di Fundacion Parke Nacional Aruba.<ref>[file:///C:/Users/l_de_/Downloads/BONERIANO-15-03-2024.pdf FPNA ta activo den defensa di Isla di Oro], Boneriano (15 di maart 2024)</ref> E mangelnan ta un especie protegi pa ley y e area tambe ta cay den Natuur Gebied’ Nieuwe FPNA ta activo den defensa di Isla di Oro aanwijzing domeingronden als natuurreservaat (AB 2020 no. 67) y Ruimtelijke Ontwikkelingsplan met Voorschriften 2021 (AB 2021 no. 123) mientras cu e isla mes y e lama ta cay den Marine Protected Area (MPA) esta Landsbesluit Parke Marino (AB 2018 no. 77) – haciendo e area aki un grado di proteccion halto. Adicionalmente, e area aki tin reconocemento internacional como un Key Biodiversity Area (KBA) door di IUCN y ultima[1] mente a wordo clasifica como un RAMSAR gebied (RAMSAR Site no. 2526) – dunando e area akinan mas balor ainda. Fundacion Parke Nacional Aruba ta comprometi na e proteccion di e area importante aki – e unico area na Aruba unda ainda nos ta wak e ‘Poder di 3’ conecta na otro sanamente, esta e mangelnan, yerbe di lama y e rifnan di coral – 3 diferente sistema ecologico crucial cu hunto ta prove un variedad di beneficio pa e ser humano y Aruba su medio ambiente. Dialuna 11 di Maart 2024 bestuur di FPNA a ser alerta di actividadnan cu ta pasando y inmediatamente a bay den accion pa manda un Proforma Bezwaarschrift. Informacion cu FPNA a ricibi ta cu no tin un aanlegvergunning y cu esey ta evaluando pasonan legal. Ta di hopi tempo caba FPNA tin wowo extra riba e area di Isla di Oro y den augustus di 2023 a bin haya sa cu Isla di Oro a ser cumpra y asina a manda un carta oficial dia 28 di augustus pa DIP indicando cu no lo duna permiso pa ningun desaroyo riba Isla di Oro. Den november 2023, FPNA a wordo contacta door di J.O.B. Holding & Management y a ser invita pa bay un meeting pa compronde kico ta e intencion cu Isla di Oro. Dia 4 di januari 2024, FPNA a responde na J.O.B. Holding & Management cu un carta unda cu a indica cu no ta bay di acuerdo cu ningun desaroyo pa Isla di Oro. Siguientemente dia 18 di januari 2024 J.O.B. Holding & Management a invita FPNA conhuntamente cu otro organisacionnan local pa un stakeholder engagement session unda cu nan a informa cu nan lo ta haciendo diferente trabounan riba Isla di Oro y no a presenta un plan concreto cu por ser revisa. No obstante e posicion di FPNA no a cambia. FPNA no lo sostene ningun plan di desaroyo den e area aki Isla di Oro is a vast wetland mangrove area on Aruba where different ecosystems meet. The dive site of the same name consists of a vast shallow sand strip with a reef similar to that of the Mangel Halto dive site. Common types of coral on this reef are brain, star and plate coral. Coral lobsters, snappers, trumpet fish and angelfish are regular inhabitants. Isla di Oro means island of gold.<ref>https://www.duikersgids.nl/en/isla-di-oro</ref> Particulars Isla di Oro is not only a unique collection of ecosystems but also a former party island with an abandoned restaurant built in the shape of a boat. You can reach the location after a fairly long walk through the area. A boat dive is recommendable. ----- Fundacion Savaneta Aruba a nota di e discucion andando riba red social rond di Isla di Oro. E pregunta esencial den esaki ta cu si por papia di destruccion of limpiesa. Fundacion ta observa y ta na altura cu actualmente ta tumando luga un limpiesa di material di e ruina cu a keda atras eynan esta tubo y frusto den awa y hopi desperdicio di palo, etc. No tin ningun acto di corta mangroves ni otro mata pues aki nos tin cu papia di un clean up y no destruccion. Si Parke Arikok kier “claim” e luga, anto e pregunta ta dicon Parke nunca a hacie limpi y no a pone borchi cu e ta pertenece na Parke anto. Antes e doño di Isla di Oro tabata famia Oduber y despues un otro doño a tuma over te cu awe a keda na ruina unda un doño nobo local a cumpr’e via un acto notarial, pues no a hay’e regala. Semper Isla di Oro tabatin su permiso pa Restaurant y NightClub pues esey no ta nada nobo den su desaroyo.<ref>https://24ora.com/fundacion-savaneta-ta-aclaria-a-haci-isla-di-oro-limpi-y-nada-mas/ (17 di maart 2024)</ref> --- Fundacion Parke Nacional Aruba (FPNA) a cuminsa un caso contra pais Aruba y contra desaroyador di Isla di Oro, Osyth Henriquez, pa stop e di haci cualkier trabou di limpiesa riba su tereno. Hues a prohibi Henriquez pa desaroya of hasta pa haci limpiesa riba su tereno na Isla di Oro. FPNA a demanda Pais Aruba tambe pa prohibi Gobierno di duna permiso. Abogado mr. Anthony Ruiz a defende Osyth Henriquez, mientras cu abogado mr. Zuhaila Marchena a defende FPNA. Den su veredicto, mesora, hues a indica na FPNA cu como nan tin e maneho di e area, cu FPNA y e doño di Isla di Oro mester sinta na mesa y sali di e problema. Ta trata aki na un tereno cu e doño tin den erfpacht. E area ta bou maneho di FPNA como un area protehi. Den areanan protehi en general por restablece un edificio na estado original, den consulta cu FPNA. Osyth Henriquez ta propietario di Ocean Villas na Savaneta. Ey tambe e tin cu atende cu reto di FPNA, Gobierno mes y di bisiña, cu no necesariamente ta di acuerdo cu su vision pa desaroya bungalows eynan. Awo cu e kier desaroya Isla di Oro, atrobe e ta hay’e stroba y mester defende su plan y vision den corte. Ta parce cu e reto lo no ta e isla mes, sino mas bien e vecindario cu si ta protegi como un area di naturalesa.<ref>https://24ora.com/hues-a-ordena-osyth-henriquez-pa-para-trabou-riba-isla-di-oro/ (17 di mart 2024)</ref> * <ref>https://antilliaansdagblad.com/aruba/29167-blijf-van-isla-di-oro-af 13 maart 2024</ref> {{Appendix}} isla di oro is pas ontstaan in begin jaren zeventig van de vorige eeuw. Het is een stukje rif ten zuiswesten van Pos Grandi waarop Adolf R. Oduber een recreatiecomplex had gebouwd in de vorm van een schip met daarin een restaurant, bat en danszaal. Vivienno Frank isla di oro a surgi te na komienso di añanan setenta di siglo pasá. E ta un parti di e rif na sur-oeste di Pos Grandi na unda Adolf R. Oduber a konstruí un kompleho di rekreacion den forma di un barku ku den dje un restorant, bat i sala di baile. '''Isla di Oro''' ta un isla di coral na costa sur di Aruba, entre [[Pos Chikito]] y [[Savaneta]]. E area ta cay den e Parke Marino Aruba y ta bou maneho di FPNA. Het is gelegen 150 meter uit de kust op de rif van Pos Grandi. Er moest een weg door de mangrovenbos worden gehakt om bij het eiland te komen.<ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010470027:mpeg21:p006|titel=Luchtkasteel van Oduber werd restaurant in zee|werk=[[Amigoe]]|datum=1964-08-05|bezochtdatum=2024-03-23}}</ref> Gelegen aan een lagoen omringd door mangrovebossen. Er voden optredens en shows vor bekende artiesten plaats en werden feesten gehouden. Isla di oro was in de jaren op de startplaats voor natuurwandelingen van Stimaruba. * Na ana 1965 Adolfo (Dochi) Oduber a habri riba e isla un restaurant ISla di ORo construi den forma di un barco como atraccion turistico y despues amplia cu cocktail lounge y sala di baile. Apertura oficial dia 13 di maart 1965.<ref>Opening van Isla di Oro. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 09-03-1965, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 21-03-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462564:mpeg21:p006</ref> Despues di un aña a traha un brug pa yega na costa. Na 1975 el a cambia man pa Joe Procter, kende e sigui desaroya e luga. * in 1989? beheert-eigenaar door Lucy en jose Brazao Mendez. El a opera te 1994. * verschillende projecten, waaronder het dolfinarium project (1993?)onder de naam Dolphin Beach, voor de doorontwikkeling van Isla di Oro hebben vanaf 1990 gestuit op verzet van milieu-activisten.<ref>Gedegen en objectief onderzoek onontbeerlijk voor Dolphin Beach. "Amigoe". Curaçao, 15-05-1993, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 21-03-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010645141:mpeg21:p005</ref> Dolfinarium ging niet door wegens uitblijven van de nodige vergunningen. qt3t1z15tdsxeh7m6hwazps16i2d67l 192393 192392 2026-05-31T21:28:22Z Caribiana 8320 192393 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ {{ABW}} caya nombra pa hende: Caya Dick Cooper - Caya Jose Geerman - Caya Charlie Brouns Sr. - Caya Y.A. (Lord Boxoe) Illidge - Caya Pio Coffie - Caya Enrique Vorst - Sylvia A. Godettstraat - Caya Captain R. Rodger - Caya Lolita E. Euson - Caya Federico Maduro (Balashi) - Caya Juan Werlemen (Cashero) - Caya Juancho Kock (ex-Karawarastraat na Dakota) - Avenida Milio Croes (ex-Fergusonstraat) - Caya Dr. J.R. (Coco) Arends (Sero Blanco) - Bario Dr. Dussenbroek - Caya Ing. Roland H. Lacle - Caya Rufo Wever (Klip/Mon Plaisir) * pending: [[Parkietenbos]] - [[Cunucu Arikok]] - [[Blackstone Beach]] (full review needed) - [[Bushiribana]] - [[Renaissance Island]] - [[Hadicurari]] - [[Zeewijk]] - [[Sero Plat]] - [[Guadirikiri]] - [[Cueba di Fontein]] - [[Cueba di Huliba]] - [[De Palm Island]] - [[Isla di Oro]] - [[Eagle]] (bario) - [[Arashi]] - [[Plantashi Prins]] - [[Boca Prins]] - [[Dos Playa]] * bario di San Nicolas: [[Lagoville]] - Kustbatterij - [[Rooi Congo]] - [[Pedro Mosa]] - [[Esso Heights]] *uitbreiding [[Tanki Flip]] zie de.wiki - zie en.wiki voor [[Mangel Halto]] - [[Ayo]] - [[Catiri]] - [[Alto Vista]] * Roberto G. Croes, [https://designrr.page/?id=499490&token=3435984651&type=FP&h=5688&fbclid=IwY2xjawSD5lhleHRuA2FlbQIxMABicmlkETFoNVhmY1g2T1NuSml5cFhWc3J0YwZhcHBfaWQQMjIyMDM5MTc4ODIwMDg5MgABHlKyG1hj55NGijsU4jWBM9buhkFVlBqvV5G5EPkBOXLazF4nFZ-4bTq-kTSR_aem_r4VExioZnv6pqBz0zQl6Eg Origen di nombernan di bario y sitio na Aruba] ------------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais| variante= a | tipo = Caya | nomber = Caya Jose Geerman | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 2 | caption_align = center | image1 = | caption1 = | image2 = | caption2 = | footer = | footer_align = center }} | area = | poblacion = 2.282 | censo = 2020 | densidad = | pais = {{ABW}} | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[Regionnan di Aruba|San Nicolas Noord]] | tipo_subdivision_adm = Zona | subdivision_adm = | zoom = 13 }} '''Caya Jose Geerman''' ta un caya na [[Aruba]], situa den e bario di [[Rooi Congo]] na e parti nort di [[San Nicolas]]. E caya tabata anteriormente yamá Congoweg, pero komo parti di un programa gubernamental pa nombra cayanan segun figura historico local, e caya a haña su nomber actual na 1995. E ta honra Jose Geerman (1917-1977), un politico y escritor di San Nicolas.<ref>{{citeer web|titel=Congoweg wordt Caya José Geerman|werk=[[Amigoe]]|datum=1995-09-07|via=Delpher.nl| bezochtdatum=2026-05-31|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644937:mpeg21:p007}}</ref> == Descripcion== Caya Jose Geerman ta pasa door di e bario di Rooi Congo den e region di San Nicolas-Noord i ta sirbi como un di e rutanan principal pa trafico local. E ta conecta e parti noordoost di San Nicolas, cu ta inclui e barionan di [[Rooi Hundo]], [[Rooi Congo]], [[Standardville]] y [[Kustbatterij]], cu otro areanan residencial manera Brasil y ta duna acceso na varios caya secundario. Den añanan 1960, e area rond di Caya Jose Geerman a pasa den un periodo di desaroyo urbano rapido. A traha scol, cas y otro infrastructura importante. E caya mes a wordo asfalta y ekipa cu trottoir pa mehora accesiblidad. == Mira tambe == * [[San Nicolas]] * [[Rooi Congo]] * [[Brasil (Aruba)|Brasil]] ---------------- Na 1995, e caya a wordu oficialmente renombrá for di Congoweg pa Caya Jose Geerman. E cambio di nòmber tabata parti di un proseso mas amplio di renombramentu di cayanan na Aruba pa honra figuronan lokal despues di introdukshon di Status Aparte. Desaroyo i infrastruktura Durante e mitar di siglo 20, e caya a wordu renobá i mehorá, inkluyendo asfaltamentu i konstrukshon di trottoir. E área tambe a mira establecimiento di institushonnan importante, manera skolnan di enseñansa profesional i edifisionan relijioso. {{Imagen anota |image=BNADIGWERBATAARUBA 0009.jpg |image-width=2000 |image-left= -360 |image-top=-575 |width=270 |height=270 |float=left |annotations=<!-- bashi of no, e parameter aki mester ta inclui--> |caption=Mapa di Werbata ta menciona Rooi Congo (1912). }} == Localisacion y infrastructura == {{Appendix}} [[Kategoria:Luga na Aruba]] ----------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais| variante= a | tipo = Bario | nomber = De Bruynewijk | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 2 | caption_align = center | image1 = Welcome to the Coastal Battery!.jpg | caption1 = | image2 = Cannon tracks at Coastal Battery, Aruba.jpg | caption2 = | footer = Ruinanan di kustbatterij | footer_align = center }} | area = | poblacion = 1.745 | censo = 2020 | densidad = | pais = {{ABW}} | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[Regionnan di Aruba|Savaneta]] | tipo_subdivision_adm = Zona | subdivision_adm = De Bruynewijk | zoom = 13 }} '''Kustbatterij''' ta un zona ku ta forma parti di Juwana Morto na Aruba, den region di San Nicolas Noord. Na 1 di yanüari 2020, e área tabatin un poblashon di 1.188 habitante, di cual 555 muhe i 633 hòmber. Den e zona ta lokalisa e monumento di guera di Kustbatterij. Historia E zona di Kustbatterij a ricibi su nomber durante World War II, ora a konstrui un bateria kostal riba un elevashon den augustus 1940. E lokashon tabata strategiko, siendo un di e puntonan mas haltu den e parti pariba di e isla, ku bista riba e refineria di Lago Oil and Transport Company i riba kosta. E instalashon militar tabata tin komo meta pa defendé e refineria, ku tabata di gran importansia pa e Aliadonan pa motibu di produccion di combustibel di aviashon. Pa e motibu ey, Aruba a bira un meta potensial pa atakenan di submarinonan aleman. E instalashon militar tabata tin komo meta pa defendé e refineria, ku tabata di gran importansia pa e Aliadonan pa motibu di produccion di combustibel di aviashon. Pa e motibu ey, Aruba a bira un meta potensial pa atakenan di submarinonan aleman. E kompleks tabata konsistí di tres posishon di kanon, un puesto di mando i varios edifisionan pa alojamento di soldaatnan. Tambe tabatin fasilidatnan manera un reservorio di awa. Kada posishon di arma tabata monta riba un fundeshi di beton i staal i prepará pa kanonnan ku por a kubri un gran distansia, inkluyendo parti di e isla mes. E bateria nunka no a wòrdu usa den combate, ni sikiera durante e atake di submarinonan aleman riba San Nicolas den febrüari 1942. Na 24 di oktober 1942, Prince Bernhard of the Netherlands a hasi un bishita oficial na e kustbatterij. Despues di guera, e instalashon militar a wòrdu abandoná i e área a wòrdu limpiá parcialmente. Restonan di bunker i posishonnan di arma a keda presente i posteriormente a wòrdu protehá komo patrimonio historiko. Awe, e lugá ta rekonosí komo un monumento di guera (ID 04-003) i ta wòrdu maneha pa Monumentenfonds Aruba. == Descripcion == Kustbatterij ta un zona principalmente residensial, ku desaroyo urbano rond di e sitio historiko. Den e área tin varios caya i bario chikí. E kaminda prinsipal den e zona ta Diamantbergweg, ku ta konektá Juwana Morto ku Rooi Hundo. Otro cayanan inkluí Weg Kustbatterij, Kleine Bergweg i Grote Bergweg. Den Weg Kustbatterij ta situa Colegio Nigel Matthew. Barionan den cercania ta Standardville i Rooi Hundo. == Literatura == * [[Johan Hartog|Hartog, Johan]], [https://archive.org/details/BNA-DIG-HARTOG-KUSTBATTERIJ/page/n4/mode/1up Juwana Morto Kustbatterij Aruba], De Walburg Pers (1987) {{Appendix}} [[:Kategoria:Luga na Aruba]] ----------- '''Kustbatterij''' ta un zona cu ta forma parti di [[Juwana Morto]] na Aruba, den [[Regionnan di Aruba|region di San Nicolas Noord]]. Dia 1 di januari 2020, e area aki tabatin un poblacion di 1.188 habitante, dividi entre 555 muhe y 633 homber. Den e zona ta localisa un monumento di guera. == Historia == E zona di Kustbatterij a ricibi su nomber durante e [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]] ora a construi un kustbatterij riba un elevacion na augustus 1940. Op Juana Morto, het hoogste punt van het oostelijk deel van het eiland, werd een kustbatterij gebouwd met uitzicht over de raffinaderij en over de Noord- en Westkust. * De kustbatterij is een erkend oorlogsmonument (ID 04-003). Cañonnan pisa tabata staciona aki pa defende e refineria di Lago. Despues di guera, e área a wòrdu limpia, lagando atras e luganan di arma y bunkernan, ku awor a wòrdu deklará un monumento protehá. * Op 24 october 1942 bracht Prins Bernhard een bezichtigingsbezoek aan de kustbatterij.<ref>Naar Aruba.. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 22-10-1942, p. 2. Geraadpleegd op Delpher op 28-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987278:mpeg21:p002</ref> * het bouwen van een onderofficiersverblijf bij de kustbatterij op Aruba<ref>Advertentie Aanbesteding. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 01-03-1944, p. 2. Geraadpleegd op Delpher op 28-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010403042:mpeg21:p002</ref> * Aan de N.V. Bouwmaatschappij Aruba is de gunning verleend van de bouw van een betonnen waterreservoir op St. Nicolaas nabij de kustbatterij.<ref>ARUBA AANBESTEDING.. "Amigoe di Curacao". Willemstad, 24-11-1948. Geraadpleegd op Delpher op 28-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000210652:mpeg21:p002</ref> * Op 17 mei 1940 werd proefgeschoten, in augustus 1940 kwam de kustbatterij Juwana Morto gereed voor direct vuur, in augustus 1941 ook voor nachtelijke actie. De Kustbatterij van Juwana Morto is nimmer in actie geweest, ook niet bij de directe aanval van de Duitsers op de raffinaderij in de nacht van 15 op 16 februari 1942, toen enige tankschepen verloren gingen.<ref>{{citeer web|auteur= [[Johan Hartog]]| titel=Batterijen beschermden de eilanden gedurende Tweede Wereldoorlog|werk=[[Amigoe]]|datum=1990-08-25|bezochtdatum=2026-05-28|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010641593:mpeg21:p020}}</ref> Kada un di e tres posishonnan di arma tabata para riba fundeshi di staal i beton. Kada un tabata montá pa un kañon di kaliber 19.2 ku por a drai 360 grado, ku un alkanse di 18.5 kilometer. Oranjestad y su haf tabata den alcance tambe. E cañonnan a haya e nombernan Betsy, Jopie y Beppie door di e soldaatnan, miembronan di Ehercito Boluntario Aruba. E bateria kostal di Juwana Morto nunka no a tira un tiru pa defendé e área, ni sikiera ora ku haf di San Nicolas i Refineria di Lago a wòrdu ataká pa un U-boat aleman na febrüari di 1942. Tankeronan di lago a wòrdu sendé na kandela, kousando huma i kandela pa stroba e bista for di e puesto di mando.<ref>[https://monumentenfondsaruba.org/juwana-morto-coastal-battery-1940/ Juwana Morto Coastal Battery * 1940], [[Monumentenfonds Aruba|SMFA]]</ref> hartog: Mken koos deze plaats vanwege het uitzicht naar twee zijden. En ook als besefte men dat de munitiemagazijnen e.d. in de rotsgrond uitgehouwen moesten worden, de kustbatterij zelf kon men bovengronds bouwen, want van zee u8it viel de kustbatterij toch in het niet bij de van zee uit royaal zichtbare raffinaderij. De batterij lag hoog zodat men over de schoorstenen van de raffinaderij heen kon schieten. Het complex op Aruba, gebouwd in 1940, bestond uit 3 geschutsopstellingen, een commandopost en enkele gebouwen voor onderdak van de kleine 100 mensen die er gelegerd waren. Ook waterreservoir. Een interessant stukje militair erfgoed van Aruba. Aruba speelde een cruciale rol in de Tweede Wereldoorlog vanwege de aanwezigheid van de Lago Raffinaderij, waar de kerosine voor de geallieerden werd geproduceerd. E kustbatterij a wordo construi na augustus 1940. E instalacion militar su obhetivo strategico tabata pa proteha e refineria di petroleo di Lago na San Nicolas cu tabata existi e tempo ey contra atakenan di Alemania durante Segunda Guera Mundial. importancia strategico: debi na e produccion halto di combustibel di aviacion pa e Aliadonan, e refineria di Lago tabata di vital importancia durante Segunda Guera Mundial. Komo resultado, e isla a bira un meta prinsipal pa U-boatnan Aleman. Lugá: E kustbatterij tabata situá riba e punto stratégikamente mas haltu di e parti ost di e isla, den cercania di San Nicolas. Esaki a ofresé un bista perfekto di e refineria i lama. Diseño: E liña defensivo tabata konsistí di un bunker di puesto di mando (commandopostbunker) i tres lugá di arma posishoná espasiá (geschutsemplacementen) cu un distancia di mas o ménos 50 meter for di otro. Restonan: E ruinanan di e post di comando y e cambernan di arma (geschutskamers) ainda por wordo haya awe rond di Weg Kustbatterij na San Nicolas y ta wordo maneha pa [[Monumentenfonds Aruba]]. == Descripcion == Den e zona di Kustbatterij, rond di e ruinanan militar, tin varios caya cu casnan residencial. E area ta wordo cruza pa un caya largo Diamantbergweg, cu ta conecta Juwana Morto cu Rooi Hundo. Otro cayanan conoci ta: Weg Kustbatterij, Kustbatterij, Kleine Bergweg y Grote Bergweg. Na Weg Kustbatterij ta situa un scol secundario, Colegio Nigel Matthew. Barionan den cercania ta: [[Standardville]] y Rooi Hundo. == Literatura == * [[Johan Hartog|Hartog, Johan]], [https://archive.org/details/BNA-DIG-HARTOG-KUSTBATTERIJ/page/n4/mode/1up Juwana Morto Kustbatterij Aruba], De Walburg Pers (1987) {{Appendix}} [[:Kategoria:Luga na Aruba]] ---------------- Kustbatterij (monumento) E Kustbatterij di Juwana Morto ta un monumento di guera situá na Aruba, den e área di Juwana Morto, serka San Nicolas. E ta un resto di un instalashon militar ku a wòrdu konstrui durante Segunda Guera Mundial pa defendé e refineria di petroleo di Lago. E sitio ta oficialmente rekonosí komo monumento di guera (ID 04-003) i ta wòrdu protehá komo parti di patrimonio historiko di Aruba. == Historia == E bateria di artileria a wordo construi na augustus 1940, riba un elevacion strategico den e parti pariba di e isla. E localisacion a wordo skohe pa su bista amplio riba e refineria Lago na [[San Nicolas]] y riba lama, ku tabata di importansia vital pa e Aliadonan durante Segunda Guera Mundial. E refineria di Lago tabata produci gran kantidat di combustibel di aviashon, loke a haci Aruba un punto strategiko i un posible meta pa atakenan di submarinonan aleman. Na 17 di mei 1940, a hasi prueba di tiramentu ku e kanonnan. Na augustus 1940, e bateria tabata kla pa uso den operashonnan di dia, i na augustus 1941 tambe pa operashonnan di anochi. Na 24 di oktober 1942, Prins Bernhard di Hulanda a bishitá e kustbatterij komo parti di un bishita oficial na e isla. A pesar di su importansia militar, e kustbatterij nunka no a wòrdu usa den combate, ni sikiera durante e atake di submarinonan aleman riba e refineria i haf di San Nicolas den febrüari 1942. == Descripcion == E kompleks militar tabata konsistí di: Tres posishon di kanon (geschutsopstellingen) Un bunker di puesto di mando Edifisionan pa alojamento di aproximadamente 100 soldaat Un reservorio di awa i otro fasilidatnan di sosten Kada posishon di arma tabata konstrui riba un fundeshi di beton i staal. E kanonnan tabata di kaliber 19.2 cm, ku por a bira 360 grado i tabatin un alkanse di mas o ménos 18,5 kilometer. Segun testimonio di soldaatnan, e tres kanon a ricibi nòmber informal: Betsy, Jopie i Beppie. E diseño di e bateria a tene kuenta ku e topografia di e terreno. E kanonnan tabata situá asina ku nan por tira por encima di e refineria, aprovechando e alturanan natural di e área. == Despues di guera y estado actual == Despues di 1945, e instalashon militar a wòrdu abandoná. Parti di e área a wòrdu limpiá, pero e strukturanan prinsipal, manera bunker i fundashonnan di kanon, a keda presente. Awendia, e restonan di e kustbatterij ainda por wòrdu mira den e paisahe rond di Weg Kustbatterij. E sitio ta wòrdu maneha i protehá komo patrimonio cultural, i ta forma un testimonio importante di e papel di Aruba durante Segunda Guera Mundial. E monumento ta un di e pokonan strukturanan militar di e periodo aki cu a sobrebibí na e isla. ---------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | variante= a | tipo = Region | nomber = San Nicolas-Noord | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 1/2 | caption_align = center | image1 = Aruba-Regionen.png | caption1 = San Nicolas Noord ta region 7 | image2 = | caption2 = | image3 = | caption3 = }} | area = | poblacion = | censo = 2020 | densidad = | descripcion = | pais = {{ABW}} | zoom = 13 }} '''San Nicolas-Noord''', oficialmente Sint Nicolaas Noord, ta un di e ocho [[Regionnan di Aruba|region]] den cua e [[isla]] di [[Aruba]] ta dividi administrativamente.<ref>{{Citeer web|url=https://cbs.aw/wp/index.php/2020/12/03/gac-geographical-address-classification-2019/|titel=GAC (Geographical Address Classification) 2019 and 2020|bezochtdatum=2025-03-03|datum=2019-06-27|werk=cbs.aw}}</ref> Hunto cu [[San Nicolas Zuid]] e ta constitui e region di San Nicolas, miho conoci como [[pariba di brug]]. E region tin un area di .... [[kilometer kuadrá|km²]] y un poblacion di 9.940 habitante dia prome di januari 2020. E region tin un poblashon di 9.940 (1 di yanüari 2020), loke ta representá 9.2% di e poblashon total di e pais. Muhé Hòmber 4760 5180 == Geografia == E region ta situá den e zona zuidoost di Aruba (region 7 riba mapa), pazuid di ... (region 1), pabou di [[Paradera]] (region 4) y panort di Oranjestad Oost (region 3). San Nicolas-Noord tin e siguiente barionan:<ref>[https://cbs.aw/wp/wp-content/uploads/2024/05/GAC_Officiele-publicatie_2024.pdf Strefy]</ref> * [[Brazil]] * Rooi Congo * Watapana Gezaag * [[Standardville]]/[[Rooi Hundo]] * Kust * [[Juwana Morto]] * San Nicolas-Noord otro {{Appendix}} [[Category:Luga na Aruba]] ------------------ {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais| variante= a | tipo = Region | nomber = San Nicolas-Zuid | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 1/2 | caption_align = center | image1 = Aruba-Regionen.png | caption1 = San Nicolas Zuid ta region 8 | image2 = | caption2 = | image3 = | caption3 = }} | area = | poblacion = | censo = 2020 | densidad = | descripcion = | pais = {{ABW}} | zoom = 13 }} '''San Nicolas-Zuid''', oficialmente Sint Nicolaas Noord, ta un di e ocho [[Regionnan di Aruba|region]] den cua e [[isla]] di [[Aruba]] ta dividi administrativamente.<ref>{{Citeer web|url=https://cbs.aw/wp/index.php/2020/12/03/gac-geographical-address-classification-2019/|titel=GAC (Geographical Address Classification) 2019 and 2020|bezochtdatum=2025-03-03|datum=2019-06-27|werk=cbs.aw}}</ref> Hunto cu [[San Nicolas Noord]] e ta constitui e region di San Nicolas, miho conoci como [[pariba di brug]]. E region tin un area di .... [[kilometer kuadrá|km²]] y un poblacion di 4.235 habitante dia prome di januari 2020. Sint Nicolaas-Zuid ta un di e ocho regionnan den e parti pariba di e pais autonomo di Aruba, cu ta pertenece na Hulanda, na Sur America. Riba promé di yanüari 2020, e region tabatin 4.235 habitante. Pa loke ta trata poblashon, e ta e region di mas chikitu den e pais. == Geografia == E region ta situá den e zona zuidoost di Aruba (region 7 riba mapa), pazuid di ... (region 1), pabou di [[Paradera]] (region 4) y panort di Oranjestad Oost (region 3). San Nicolas-Zuid tin e siguiente barionan:<ref>[https://cbs.aw/wp/wp-content/uploads/2024/05/GAC_Officiele-publicatie_2024.pdf Strefy]</ref> * [[Zeewijk]] * Pastoor Hendriksstraat * Van de Veen Zeppenfeldstraat * [[The Village]] * Essoville * [[Lago Heights]]/Esso Heights * [[Seroe Colorado]] * San Nicolas-Zuid otro Demografia E region tin un poblashon di 4.235 (1 di yanüari 2020), loke ta representá 3.9% di e poblashon total di e pais. Muhé Hòmber 1943 2292 {{Appendix}} [[Category:Luga na Aruba]] --------------- {{Databox}} '''Nomber di caya na Aruba''' ta refleha e historia, cultura y desaroyo social di e isla. Nan ta deriva for di un amplio scala di fuente, incluyendo historia local, [[geografia]], flora y fauna, [[literatura]], ciencia, [[religion]] y politica. Di e manera aki, nombernan di caya ta forma un parti importante di e herencia inmaterial di [[Aruba]]. Un nomber di caya ta un denominacion oficial pa espacio publico, manera caya, avenida, boulevard of plaza. E estudio di nomber di luga ta parti di e disciplina di toponimia. Den practica, nomber di caya ta sirbi como base pa adres y pa sistema di distribucion di post. Na Aruba, adres formal ta consisti di un nomber di caya hunto cu un number di e kavel, sin uzo di un sistema di codigo postal. ==Historia== E sistema di nomber di caya na Aruba a desaroyá gradualmente den [[siglo 19|siglo diesnuebe]] y [[siglo 20|binti]], paralelo cu urbanisacion di [[Oranjestad (Aruba)|Oranjestad]] i otro luganan riba e isla. Den e prome fase, hopi caya tabata sin nomber oficial of tabata conoci pa descripcionnan local. Influencia di gobernacion colonial Hulandes a introduci un sistema mas formal di registracion y nombramento. Un ehempel tempran ta e comision di nomber di caya na [[Willemstad]], [[Kòrsou|Corsou]], estableci na 1866, cu a sirbi como modelo pa Aruba.[1] Memey di siglo binti, despues di [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]], a surgi un consenshi pa uza nombernan cu mas relevancia local, reflehando un fortalecemento di identidad Arubano.<ref>{{citeer web|titel=Aruba Straatnamen|werk=[[Amigoe]]|datum=1950-12-05|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2026-04-29|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987772:mpeg21:p003}}</ref> == Dunamento di nomber == Na Aruba, e dunamento oficial di nomber na caya ta wordo realisa door di e minister responsabel pa Asuntonan General, riba recomendacion di Comision di Nomber di Caya. E comision consultivo aki ta inclui representante di instancianan manera [[Cuerpo Policial Arubano]] (KPA), Kadaster y Departamento di Obra Publico (DOW).[2] Na final di añanan 1940, a surgi discusion tocante e maneho di dunamento di nomber. A cuminsa duna preferencia na nombernan cu conexion cu e comunidad [[Antias Hulandes|Antiano]], en vez di nombernan internacional poco reconocibel.<ref>{{citeer web|titel=Ingezonden: Straatnamen op Aruba|werk=[[Amigoe]]|datum=1949-10-10|bezochtdatum=2026-04-28|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000212719:mpeg21:p003}}</ref><ref>{{citeer web|titel=Aruba straatnamen|werk=[[Amigoe]]|datum=1950-12-05|bezochtdatum=2026-04-28|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987772:mpeg21:p003}}</ref> Un di e prome ehempelnan tabata nomber di figuranan di resistensia, manera [[Boy Ecury]] y [[George Maduro]].[3] E historiado [[Johan Hartog]], prome director di [[Biblioteca Nacional Aruba]] (BNA), a presidi e comision den siglo binti. Bou di su liderazgo, nombernan a wordo selecta for di historia local y naturalesa, y tambe di personanan.[4] E maneho di dunamento di nomber ta evoluciona continuamente, tomando na cuenta expansion urbano y construccion di cayanan nobo, impulsa pa e desaroyo di Aruba durante e descubrimento di [[oro]], e mineria di guano, e yegada di e refineria di petroleo (Lago), y [[turismo]]. Algun nomber di caya ta di origen indigena, usualmente deriva di e zona unda nan ta situa. Den uzo moderno, hopi nomber di caya ta cuminsa cu termino manera ''Caya'' of ''Avenida'' (reemplasando e [[sufiho]] ''straat'' of ''weg''), of ta termina cu ''Boulevard''. ==Nomber tematico== Den diferente bario na Aruba, nombernan di caya ta sigui un tema specifico, loke ta contribui na identidad di e area: *Den Klip tin caya nombra pa escritor y compositor internacional. *Den [[Dakota (Aruba)|Dakota]], nombernan ta deriva di fruta y produkto agricola. *Den Companashi, nombernan ta basa riba cientifico y investigado. *Den Ponton, nan ta referi na mata y elemento di naturalesa local.[6] E sistema tematico ta facilita orientacion y ta duna caracter propio na cada bario. ==Reconocimento social== Hopi caya na Aruba ta nombra pa personanan cu a contribui na sociedad, manera politico, lider social, deportista, artista y religioso. Generalmente, e honor aki ta wordo otorga di manera postumo. E camindanan principal di Aruba ta generalmente nombra pa figuranan influyente. Entre nan tin ''Juan E. Irausquin Boulevard'' y ''Henny Eman Boulevard'', ku ta refleha e desaroyo economico y turistico di e isla den siglo binti.[7] Otro ehempelnan ta ''Avenida Nelson Orlando Oduber''[5], ''Watty Vos Boulevard''<ref>[https://antilliaansdagblad.com/articulo/aruba/20386-watty-vos-blvd-aruba-in-gebruik Watty Vos Boulevard Aruba in gebruik], [[Antilliaans Dagblad]] (6 di november 2019)</ref> y [[Caya G.F. (Betico) Croes]], nombra pa [[Betico Croes|Gilberto François Betico) Croes]], considerá como un figura clave den historia politico di Aruba. {{Appendix}} ==Referensia == * Frank, Vivienno L. 2019. ''Aruba en een keuze uit haar toponiemen.'' ISBN:978-0-359-65900-5 * Hartog, J. Aruba: Past and Present. Oranjestad: De Wit Stores. * Gobierno di Aruba – reglamentonan di nombramento di caya. * Croes, F. Historia di resistencia Antiano den Guera Mundial II. * Hartog, J. Geschiedenis van Aruba. * Alofs, L. & Merkies, H. Ken ta Arubiano? * Kadaster Aruba – registro di nomber di caya. * Ministerie di Infrastructura Aruba – dokumentonan di planifikashon urbano. [[:Kategoria:Geografia di Aruba]] <ref>{{Cite web |title=Kadaster Aruba |url=https://www.kadaster.aw |publisher=Kadaster Aruba |access-date=2026-04-27}}</ref> Example (book): <ref>{{Cite book |last=Hartog |first=Johan |title=Aruba: Past and Present |publisher -------------------- '''Nomber di caya na Aruba''' ta refleha e historia, cultura, y desaroyo social di e isla. Nan ta bin di un scala amplio di disciplina, entre otro historia di Aruba, geografia, flora y fauna, literatura, ciencia, religion y politica. Nomber di caya pues ta un parti importante di herencia inmaterial di Aruba. Un nomber di caya ta referí na un nòmber ku ta wòrdu usá pa designá espasio públiko, manera kaya, avenida, kaminda, plaza y becindario. E teoria di nòmber di kaya òf lugá ta un rama di toponimia. Un nòmber di kaya ta sirbi komo un guia i ta forma adrès, i ta wòrdu usá den hopi pais pa dirigí pòst. Nombernan di caya na Aruba hopi biaha ta un mescla di referencia na Papiamento, Hulandes y historia: hunto cu un number e ta forma un adres formal pero sin un sistema di codigo postal. == Dunamento di nomber == E nombramento oficial di cayanan na Aruba ta wordo haci door di Minister di Asuntonan General, riba recomendacion di e Comision di Nomber di Caya. E comision aki tradicionalmente ta consisti di representantenan di entre otro [[Cuerpo Policial Arubano]] (KPA), Kadaster, y Departamento di Obra Publico (DOW). Un comision similar pa e nomber di caya di [[Willemstad]] tabata existi na [[Kòrsou|Corsou]] caba for di aña 1866. Na fin di añanan 1940, a surgi un diskushon tocante e maneho cu dunamento di nòmber di caya. Kontrali na e hopi nòmbernan di kaya deskonosí, manera esnan di inventornan mundialmente famoso, a kuminsá duna preferensia na nòmbernan di kaya ku tabata papia ku e poblashon lokal.[1][2] E promé nòmbernan rekonosibel tabata esnan di bringadónan di resistensia Antiano: Boy Ecury (Boy Ecuryplein) i George Maduro (George Madurostraat).[3] Historiadó Johan Hartog, e promé direktor di Biblioteka Públiko di Aruba, tabata presidi e Komishon di Nòmber di Kaya di Aruba den siglo binti.[4] Bou di su liderazgo, nòmbernan tabata wòrdu selektá for di historia lokal i naturalesa, pero individuonan tambe tabata wòrdu konsiderá, normalmente póstumo. E decision final a keda na Conseho Ehecutivo di Aruba. Ekspanshon urbano den futuro i konstrukshon di kayanan nobo tambe ta wòrdu tumá na kuenta ora di skohe nòmber, loke ta nifiká ku e polítika di nòmber di kaya ta evolucionando konstantemente. Ku tempu, e terminologia tambe a kambia: nòmbernan di kaya nobo awor hopi bia ta kuminsá ku Caya, Boulevard, òf Avenida. ---------- revision '''Straatnamen van Aruba''' weerspiegelen de geschiedenis, cultuur en maatschappelijke ontwikkeling van het eiland. Zij zijn afkomstig uit uiteenlopende domeinen, waaronder de Arubaanse geschiedenis, aardrijkskunde, flora en fauna, literatuur, wetenschap, religie en politiek. De naamgeving van straten vormt daarmee een belangrijk onderdeel van het immaterieel erfgoed van Aruba. Un nomber di caya ta referi na un nomber cu ta wordo uza pa designá espacio publico, manera caya, avenida, kaminda, plaza y becindario. E teoria di nomber di caya of di luga ta un rama di toponimia. Un nomber di caya ta sirbi como un guia y ta forma adres, y ta wòrdu uza den hopi pais pa dirigi post. Nombernan di caya na Aruba hopi biaha ta un mescla di referencianan na Papiamento, Hulandes y historia: hunto cu un number e ta forma un adres formal pero sin sistema di codigo postal. == Naamgeving en beleid == De officiële naamgeving van straten op Aruba gebeurt door de minister van Algemene Zaken, op voordracht van de Straatnamencommissie. Deze commissie bestaat traditioneel uit vertegenwoordigers van onder meer de politie, het kadaster en de Directie Openbare Werken (DOW). Een vergelijkbare commissie bestond reeds in 1866 op Curaçao voor de straatnamen van Willemstad. Eind jaren 1940 ontstond er discussie over het straatnamenbeleid. In afwijking van de vele onbekende straatnamen, zoals bijvoorbeeld namen van wereldberoemde uitvinders, begon men de voorkeur te geven aan straatnamen die tot de bevolking spreken.<ref>ingezonden buiten verantwoordelijkheid der Redactie STRAATNAMEN OP ARUBA.. "Amigoe di Curacao". Willemstad, 10-10-1949. Geraadpleegd op Delpher op 10-02-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000212719:mpeg21:p003</ref><ref>ARUBA STRAATNAMEN.. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 05-12-1950, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 10-02-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987772:mpeg21:p003</ref> De eerste herkenbare namen werden die van de Antilliaanse verzetstrijders: Boy Ecury (Boy Ecuryplein) en George Maduro (George Madurostraat).<ref>ARUBA NAAR ARUBA.. "Amigoe di Curacao". Willemstad, 24-10-1949. Geraadpleegd op Delpher op 10-02-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000212731:mpeg21:p003</ref> Historicus Johan Hartog, Aruba’s eerste directeur van de Openbare Bibliotheek, was in de twintigste eeuw voorzitter van de Arubaanse straatnamencommissie.<ref>Dr.Johan Hartog; wat hij begon liet hij niet los. "Amigoe". Curaçao, 29-09-1990, p. 4. Geraadpleegd op Delpher op 10-02-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642192:mpeg21:p020</ref> Onder zijn leiding werden namen geselecteerd uit de lokale geschiedenis en natuur, maar ook personen kwamen in aanmerking, meestal postuum. De uiteindelijke besluitvorming lag bij het Bestuurscollege van Aruba. Bij de naamgeving wordt tevens rekening gehouden met toekomstige stadsuitbreidingen en de aanleg van nieuwe straten, waardoor het straatnamenbeleid voortdurend in ontwikkeling is. In de loop van de tijd veranderde ook de terminologie: nieuwe straatnamen beginnen tegenwoordig vaak met Caya, Boulevard of Avenida. == Straatnamen en maatschappelijke erkenning == Veel straatnamen op Aruba zijn gewijd aan verdienstelijke burgers, geestelijken, sporters en politici. Deze eer wordt doorgaans postuum verleend. Een bekend voorbeeld is Gilberto François (Betico) Croes, die als ‘Libertador’ van Aruba wordt beschouwd. De voormalige Nassaustraat, de hoofdstraat van Oranjestad, werd hernoemd tot Caya G. F. (Betico) Croes. Ook andere prominente figuren zijn in het straatbeeld vereeuwigd. Zo werd in 1950 de weg langs het Wilhelminasportpark vernoemd naar J. Helenus Ferguson, gezaghebber in de negentiende eeuw en bekend vanwege zijn rol in de aloëcultuur. Deze weg draagt tegenwoordig de naam Avenida.[[File:Aad Stolwijk, Hooiberg; Fergusonstraat; Avenida Milio Croes; Dakota, ANA-DIG-COL-STOLWIJK-LUCHTF-VEL-563-11, Archivo Nacional Aruba.jpg|thumb|Bista aereo di Avenida Milio Croes (antes Fergusonstraat) rechtsonder (1974).]] Ook andere prominente figuren zijn in het straatbeeld vereeuwigd, al blijkt deze eer niet altijd permanent. Zo werd in 1950 de weg langs het Wilhelminastadion vernoemd naar J. Helenus Ferguson, gezaghebber in de negentiende eeuw en bekend vanwege zijn rol in de aloëcultuur. Deze straat werd in 2004 hernoemd tot Avenida Milio Croes, naar de Milio Croes (1922-2013), voorzitter van SAC en jarenlang bijgedragen aan Aruba Carnaval. Een uitzondering op de regel van postume vernoeming is Nelson Orlando Oduber, voormalig minister-president van Aruba, naar wie de Avenida Nelson Orlando Oduber werd genoemd, ter vervanging van de Sasakiweg. == Thematische straatnaamgeving per wijk == In verschillende wijken op Aruba zijn straatnamen thematisch geordend, wat bijdraagt aan het karakter en prestige van deze buurten. In Oranjestad en omgeving zijn talrijke straten vernoemd naar literaire figuren, zoals Vondel, Herman Gorter, Constantijn Huygens, Jacob Cats en Guido Gezelle, aangevuld met internationale schrijvers als Shakespeare, Victor Hugo, Lord Byron en Alfred de Musset. Nabij Playa komen daarnaast straten voor die zijn vernoemd naar klassieke componisten, waaronder Bach, Schubert en Brahms, evenals leden van het Nederlandse koningshuis. De volkswijk Dakota kent straatnamen ontleend aan vruchten en landbouwproducten, zoals Patiastraat, Dadelstraat, Druivenstraat en Pindastraat. De oorspronkelijke Rondweg van Dakota werd in 1991 vernoemd naar oud-minister en voetballer Guillermo Trinidad, en later hernoemd tot Caya Papa Juan Pablo II. In Companashi, nabij de Kamerlingh Onnesstraat, overheersen namen van natuurwetenschappers zoals Edison, Pascal, Celsius en Fahrenheit. Ook de lokale gemeenschap wordt er weerspiegeld, met onder meer Caya Gilberto Toppenberg. De wijk Ponton bevat straatnamen ontleend aan inheemse plantensoorten, zoals Scopet, Breba, Katuna en Barba di Yoncuman. Het voormalige Eagle Colony kent straatnamen die verwijzen naar Europese landen. == Religie, sport en politiek == Religieuze orden hebben eveneens hun plaats in de Arubaanse straatnaamgeving. Zo zijn straten genoemd naar leden van de Frères de la Salle en de Dominicanessen, waaronder Caya Frère Alexius in Madiki en Caya Soeur Dorothea in Bushiri. Sporters en sportpioniers worden eveneens herdacht, zoals George Maduro, Boes Orman en Wichie de Palm. In Rancho is de Avenida Alo Tromp vernoemd naar een jonge AVP-aanhanger die in 1983 tijdens verkiezingsonrust om het leven kwam. == Hoofdwegen en boulevards == De belangrijkste verkeersaders van Aruba, tussen Oranjestad en Arashi, zijn vernoemd naar invloedrijke figuren uit de twintigste eeuw. De Lloyd G. Smith Boulevard herdenkt de directeur van de Lago-raffinaderij tijdens de Tweede Wereldoorlog, terwijl de Juan E. Irausquin Boulevard verwijst naar een pionier van het Arubaanse toerisme. Ook politicus Edgar ‘Watty’ Vos werd op deze wijze geëerd. --------- '''Straatnamen''' zijn er op Aruba in alle soorten, maar meestal van historische, aardrijkskundige, biologische, literaire of wetenschappelijke oorsprong. De namen worden door de Adviescommissie Straatnamen uitgezocht en aan de overheid voorgesteld. Een zelfde commissie werd op Curaçao al in 1866 benoemd voor straatnamen in Willemstad. Dr. Johan Hartog, historicus en Aruba’s eerste directeur van de Openbare Bibliotheek, vertelt dat hij vanwege zijn functie het voorzitterschap van de straatnamencommissie mocht vervullen, samen met vertegenwoordigers van de politie, het kadaster en openbare werken (DOW) etc. Er werden namen uit de Arubaanse geschiedenis en uit de natuur gekozen en voorgesteld aan het Bestuurscollege dat verder besliste, maar ook namen van overledenen kwamen in aanmerking. Tegenwoordig beginnen nieuwe straatnamen met Caya, Boulevard of zelfs Avenida. Verdienstelijke burgers of geestelijken, sporters of politici – al dan niet van onbesproken naam en faam, verbonden aan een regerende politieke partij – mogen zich, meestal postuum, erin verheugen om in een strook asfalt voort te leven. Aruba’s ‘Libertador’ Betico Croes is daar een voorbeeld van: Nassaustraat, de Mainstreet van Oranjestad, werd Caya G. F. (Betico) Croes. In 1950 werd de weg langs het ‘Wilhelminasportpark’ vernoemd naar J. Helenus Ferguson, gezaghebber in de 19e eeuw, die bekend werd vanwege zijn rol bij van het verbouwen van aloë. Inmiddels is die weg tot Avenida hernoemd. In 1966 merkte gedeputeerde Oscar Henriquez bij de behandeling van de eilandsbegroting op dat het voor de commissie niet makkelijk was om namen te vinden voor de straten in de vele nieuwe woonwijken. “De nieuwe straten moeten namen krijgen die meer tot de bevolking spreken”. Dat blijkt echter niet in alle gevallen nageleefd te zijn. Laten we eerst stellen dat het cachet van bepaalde wijken wordt onderstreept door de namen van de straten. Als je Oranjestad vanaf de airport binnenrijdt, kan je rechts afslaan naar de Vondellaan, vernoemd naar Neerlands grootste schrijver, onder meer bekend van het toneelstuk ‘Gijsbrecht van Amstel’. Hij leefde in de 17e eeuw. De wijk die grenst aan de Vondellaan, Mon Plaisir, bestaat uit huizen, bewoond door mensen die vertrouwd zijn met hun literaire klassiekers, vandaar dat er nog enkele straten klinkende namen hebben als Herman Gorter, Constantijn Huygen, Jacob Cats en Guido Gezelle. Wie kent hen niet… Voor de afwisseling worden er nog wat Engelse en Franse literaire reuzen op de naambordjes geplakt, zoals Shakespeare, Victor Hugo, Byron (Lord) en Alfred de Musset, allemaal bekend van de middelbare schooltijd. Trouwens, iets verder naar het Lagoen in Playa raken we in het goede gezelschap van klassieke componisten als Bach, Schubert en Brahms, waarna we tenslotte leden van de koninklijke familie tegenkomen, Juliana, Beatrix, Irene, Margriet en Maria-Christina. Voor een straat vernoemd naar de vader van deze prinsessen, moeten wij naar San Nicolas, daar vinden wij de Bernhardstraat. Plaatselijke helden zoals George Maduro en plantagehouder Bazin leven ook in straatnamen verder. In de aan de voornoemde Fergusonstraat grenzende volkswijk Dakota wordt het vruchten plukken in de Patiastraat, Dadelstraat, Druivenstraat en Pindastraat; die hebben geen nadere uitleg nodig. Trouwens, rond het oudste deel van Dakota werd een rondweg aangelegd, domweg Rondweg genaamd. In 1991 werd die vernoemd naar oud-minister Guillermo Trinidad, een voetballer afkomstig uit Dakota. Meer recentelijk kwam er een naamswijziging, het heet nu Caya Papa Juan Pablo II. Tja, de kerk wil ook wat. Wat dat betreft: er werden ook namen van bekende frères de la Salle en zusters Dominicanessen uitgezocht voor nieuwe straten in andere delen van de stad. Zo kwam er in Madiki de Caya Frère Alexius en in Bushiri de Caya Soeur Dorothea, beiden omringd door een hele reeks verdienstelijke collega’s. De wijk Companashi, grenzend aan de Kamerling Onnesstraat, vernoemd naar een 19e eeuwse natuurkundige, is gevuld met internationale grote namen op dat gebied zoals Edison, Pascal en natuurlijk Celsius en Fahrenheit. Gilberto Toppenberg, meer dan verdienstelijke inwoner van die wijk, heeft daar nu ook zijn Caya gekregen. Dan komen we in Ponton, via de voormalige Boerhaavestraat, nu Caya Ernesto O. Petronia, en bevinden we ons midden in straten met namen uit de plaatselijke plantenwereld: Scopet, Breba, Katuna en niet te vergeten de Barba di Yoncuman. De wijk die vroeger als Eagle Colony werd aangeduid, heeft de namen van Europese landen in de straatnaam, zoals Frankrijk, Schotland en zo meer. Een deel van de Arendstraat, waar hij aan woont, is vernoemd naar voetbalpionier Boes Orman. De rotonde aan het eind van de Belgiëstraat draagt de naam van Wichie de Palm, oprichter van het bedrijf met touringbussen, niet ver van deze rotonde. In de wijk Rancho is een straat vernoemd naar een jeugdige aanhanger van de AVP die in 1983 bij een schermutseling in verkiezingstijd het leven verloor: de Avenida Alo Tromp. In deze voormalige visserswijk valt het op dat straatnamen die de bewoners iets zeggen zoals de Ranchostraat en Visstraat, worden onderbroken door straten die namen dragen als Johan de Wittstraat en Oldenbarneveldstraat. Eenzelfde contrast is te vinden in San Nicolas, daarover later meer. De voornaamste verkeersaders van het eiland, tussen Oranjestad en Arashi zijn vernoemd naar de directeur van de Lago tijdens de oorlog, Lloyd G. Smith en de pionier van ons toerisme, Juan E. Irausquin. Hun namen zijn aan een Boulevard verbonden. Die eer had ook AVP politicus Edgar ‘Watty’ Vos. Volgens de richtlijnen allemaal postuum geëerd. De enige uitzondering daarop is tot nu toe: Nelson Orlando Oduber, voormalig Minister-President, wiens Avenida de naam Sasakiweg heeft vervangen. Het is nog even wennen...<ref>Evert Bongers, [https://www.facebook.com/groups/2690464017950676/posts/3028876380776103/ Straatnamen op Aruba], facebook Historia di Aruba</ref> {{Appendix}} ------------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | variante = a | tipo= Bario | name = Essoville | imagen = Aad Stolwijk, San Nicolas; San Nicolaas; Graf Von Zinzendorf school; Staringstraat; Kong Ming Supermarktet; Pastoor Hendrikstraat, ANA-DIG-COL-STOLWIJK-LUCHTF-VEL-537-10, Archivo Nacional Aruba.jpg | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[Regionnan di Aruba|San Nicolas Zuid]] | tipo_subdivision_adm = Zona | subdivision_adm = <!-- Historia --> | funda = <!--Fecha di fundacion --> | fundado = <!-- Geografia --> | area = 0.2861<ref>https://www.citypopulation.de/en/aruba/admin/san_nicolas_zuid/885__essoville/</ref> | poblacion = 971 | gentilisio = | censo = 2020 }} '''Essoville''' ta un bario y zona (zona) den e region di Sint Nicolaas-Zuid den e parti zuid di e pais autonomo di Aruba, perteneciente na Hulanda, na Sur America. Riba promé di yanüari 2020, e tabatin un poblashon di 971. E ta e zona di mas grandi den e region. * woonhuizen waren eerst enkel genummerd terwijl beginjaren 60 hieraan namen van rivieren werd toegekend. Essoville is een woonwijk in het oosten van San Nicolas en omvat de woonstraten; Vuykestekestraat Coloradostraat Orinocostraat Missouristraat Amazonestraat Mississippistraat Deze woonwijk werd gesticht door "Home Building Foundation", een stichting opgericht en gefinancierd door de Lago. De huizen werden aan werknemers van de Lago verkocht.<ref>Vivienno Frank. 2019. Essoville. Den:''Aruba en een keuze uit haar toponiemen.'' ISBN:978-0-359-65900-5, pag. 105.</ref> Allereerst is gedacht aan de overdracht hiervan aan de Home Building Foundation, Zoals het zich thans laat aanzien, zou een dergelijke overdracht het meest aan de technische en wettelijke vereisten tegemoet komen. De huizen zouden dan door de Foundation aan de tegenwoordige bewoners worden verkocht op dezelfde wijze zoals dit na de oorlog met de Essoville-huizen geschiedde Deze bewoners zouden dan het eerst voor de aankoop dezer woningen, die zij momenteel huren, in aanmerking komen.<ref>Lago overweegt eigendoms overdracht Lago Heights huizen. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 01-06-1953, p. 2. Geraadpleegd op Delpher op 13-04-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010988047:mpeg21:p002</ref> * woonhuizen waren eerst enkel genummerd terwijl beginjaren 60 hieraan namen van rivieren werd toegekend. * vergeleken met andere barios waren de kavel klein met daarop mini-woninkjes. Te St. Nicolaas is door de recente bouw van 70 arbeiderswoningen de (z.g. „Essoville") door de Lago Oil 6 Transport Cy Ltd. de volkshuisvesting belangrijk verbeterd.<ref>Woningtoestand op Aruba.. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 18-06-1942, p. 4. Geraadpleegd op Delpher op 13-04-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987172:mpeg21:p004</ref> * in de wijk is gevestigd een rumshop en een pompstation, dat in 1952 in bedrijf ging. * wijk grenst aan de Graaf van Zinnendorfschool, gelegen aan de [[Bernhardstraat]]. == Historia == Buiten de Colony verrezen woonwijken voor het lokale personeel, voor elke laag van de hierarchie een aparte wijk. In 1937 werd begonnen met Lago Heights, 150 huizen. In 1939 [[Essoville]] met 75 bungalows om te beginnen. In 1947 werd begonnen met sociale woningbouw in [[Lagoville]]: de arbeiders werden in de gelegenheid gesteld door een spaarregeling op den duur eigenaar te worden van de huizen. En afgezien van de door Lago neergezette wijken was er in het centrum van wat later San Nicolas zou gaan heten ook een wijk van in de haast opgebouwde huizen in de stijl die ook op de Engelstalige Caribische eilanden te vinden is: [[The Village]].<ref>{{citeer web|url=http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&task=view&id=28&Itemid=42|titel=De Lago en de Eagle: de olieindustrie op Aruba|werk=historiadiaruba.aw|datum= |bezochtdatum=2024-09-03|archiefurl=https://web.archive.org/web/20210812112631/http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&task=view&id=28&Itemid=42|archiefdatum=2021-08-12|dodeurl=nee}}</ref> Divishon Atministrativo E zona ta konsistí di un lokalidat:[2] Essoville Demografia E zona tin un poblashon di 971 (1 di yanüari 2020). {{Appendix}} [[:Kategoria:Luga na Aruba]] --------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | variante = a | tipo= Bario | name = Esso Heights | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[Regionnan di Aruba|San Nicolas Zuid]] | tipo_subdivision_adm = Zona | subdivision_adm = }} '''Esso Heights''' ta un bario den e zona di Lago/Esso Heights, den e region di Sint Nicolaas-Zuid den e parti zuidoost di Aruba.[1] == Historia == Buiten de Colony verrezen woonwijken voor het lokale personeel, voor elke laag van de hierarchie een aparte wijk. In 1937 werd begonnen met Lago Heights, 150 huizen. In 1939 [[Essoville]] met 75 bungalows om te beginnen. In 1947 werd begonnen met sociale woningbouw in [[Lagoville]]: de arbeiders werden in de gelegenheid gesteld door een spaarregeling op den duur eigenaar te worden van de huizen. En afgezien van de door Lago neergezette wijken was er in het centrum van wat later San Nicolas zou gaan heten ook een wijk van in de haast opgebouwde huizen in de stijl die ook op de Engelstalige Caribische eilanden te vinden is: [[The Village]].<ref>{{citeer web|url=http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&task=view&id=28&Itemid=42|titel=De Lago en de Eagle: de olieindustrie op Aruba|werk=historiadiaruba.aw|datum= |bezochtdatum=2024-09-03|archiefurl=https://web.archive.org/web/20210812112631/http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&task=view&id=28&Itemid=42|archiefdatum=2021-08-12|dodeurl=nee}}</ref> {{Appendix}} [[:Kategoria:Luga na Aruba]] ------------------ {{Variante|a}} {{infobox luga den pais | variante = a | tipo = Bario | nomber = Lago Colony | pais = {{ABW}} }} '''Lago Colony''' tabata un comunidad situa na e extremo oost di e isla di Aruba, cerca di e area conoci actualmente como Seroe Colorado. E stat tabata konsistí di 377 kas,[2] un hospital,[3][4] misa, kas di klup, pista di bowling, i un Skol Merikano, ku promé pa di diesdos klas i aproksimadamente 180 studiante. E poblashon di Lago Colony tabata prinsipalmente di Merka, ounke tabatin un poblashon grandi di Inglatera, Irlanda i Eskosia ku tabata prinsipalmente ofisialnan riba e flota di tankero di lago. Ademas tabatin Hulandes, Danes, Spaño y otro nacionalidadnan representa den e comunidad. E pueblo aki tabata sostené pa un refineria grandi di zeta na mundu, ku e tempu ei tabata propiedat di un supsidiario di Standard Oil di New Jersey, konosí komo Lago Oil and Transport Company. Lago tabatin su komienso na 1924 komo un fasilidat di trans-shipping pa zeta krudo ekstraí pa Lago Petroleum Corporation ku ta operá na Lago Maracaibo. E crudo a wordo transporta pa Aruba den barconan di fondo plat, cu ta poco profundo, barconan tanker, conoci como lake tankers. E trans-envio aki di e zeta krudo a sigui te na 1928 ora ku a konstruí un refineria i e zeta krudo Venezolano a wòrdu refiná riba e isla i enviá tur kaminda na mundu komo produktonan petrolero kaba. == Baby beach == Den añanan 1950, e Aruba Esso Club a wòrdu konstruí na Baby Beach man made lagoon.[5] E klup a inkluí un restorant, pista di baile i un stadion di beisbòl. Den e lagun, tabatin un waf i baranka chikitu (di kua un ta para ainda). E refineria a opera te cu 1985 ora cu el a wordo cera. E refineria, cu awor ta propiedad di Valero Energy Corporation, despues a wordo cumpra, habri bek, despues cera atrobe; na desèmber 2010, Valero a anunsiá ku e refineria ta habri bèk.[6] Te cu 2012, a keda solamente algun cas di ex-Colonia di Lago. Esnan cu a resta a wordo entrega na Gobierno di Aruba of a wordo bendi na personanan individual. Awendia, e Esso Club ta solamente un edifisio grandi i bandoná ku un negoshi, un tienda di buseo, ku ta den operashon ainda. ------------ {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | variante = a | tipo= Bario | name = Zeewijk | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 1/2 | caption_align = center | image3 = Zeilschip bij de Yachtclub van Aruba. Op de achtergrond de Lago-olieraffinaderij, Bestanddeelnr 252-3982.jpg | image2 = De haven van de Lago-olieraffinaderij in San Nicolas op Aruba, Bestanddeelnr 252-8041.jpg | image1 = BNA-DIG-MEINERS-0035 - San Nicolas - Zeewijk, Zwemmers aan strand van Zeewijk 591200 c.jpg | caption1 = Playa di Zeewijk | footer = Bista pa lama cu [[Lago Oil & Transport Company|refineria Lago]] den fondo | footer_align = center }} | pais = {{ABW}} | region = [[San Nicolas|San Nicolas-Zuid]] | poblacion = 527 | censo = 2020 | censo_ref = | area = 0,4827 | densidad = 1,092 | zona = | zoom = 14 }} ------------------- ==The Lourdes Grotto== Named in commemoration of the famous French religious landmark, was created under the guidance of a priest named “Erkamp” and parishioners in the year 1958. The grotto, a shrine built into the rocks is located in Seroe Preto, just off the main road to San Nicolas. A statue of the Virgin Mary, weighing 700 kilos, was hoisted into place in the grotto. Every year, on February 11 (feast of Lady of Lourdes), a procession leaves from the St. Theresita church in San Nicolas to the grotto, where a mass is performed. The grotto is located road-side and can be visited daily. <ref>https://www.cspnv.com/pdf/aruba-today-20260227.pdf Explore Aruba! (27 di februari 2026)</ref> ---------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais| variante = a | tipo = luga | nomber = Parkietenbos | nomber_oficial = | nomber_nativo = | pais = {{ABW}} | alias = | lema = | imagen = | descripcion = | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 1/2 | caption_align = center | image1 = | caption1 = | image2 = | image3 = }} | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[Oranjestad West]] | zoom = 14 }} '''Parkietenbos''' ta un luga situa na costa west di Aruba, canto di lama y mangelnan directamente pazuid di [[Aeropuerto Internacional Reina Beatrix]] y e areanan residencial di [[Simeon Antonio]] y [[Cas di Paloma]]. E area aki ta designa como un zona economico den e ''Ruimtelijke Desaroyo Plan'' (ROP) di Aruba di 2009.<ref>[https://web.archive.org/web/20160224005153/http://dip.aw/ROP%20atlas.pdf Atlas Ruimtelijk Ordeningsplan]</ref> == Zona economico == For di añanan 1960, e landfill sentral “Parkietenbos Containerpark & ​​Landfill Facility”, simplemente konosí komo “Parkietenbos”, ta situa na Parkietenbos. E instalashon públiko aki ta wòrdu manehá pa [[Serlimar]] y ta consisti di dos deposito principal: e parke di container i e landfill, caminda e sushi ta wordo compacta, nivela y cubri.<ref>[https://web.archive.org/web/20201031134950/https://serlimar.com/ Officiële website Serlimar]</ref> Na 2009, e compania Mericano Bouldin & Lawson a entrega e instalacion di “WastAway”. E instalacion aki cu tin un balor di 28 miyon florin, mester a procesa desperdicio den asina yama “fluff” y despues reusa e fluff aki pa compost of fertilisante di tera. Sinembargo, e instalashon nunka no a funshoná korektamente i p’esei a wòrdu será na mitar di 2011.<ref>{{Citeer web |url=http://www.genootschapnederlandaruba.nl/wp-content/uploads/2017/02/Voor-u-gelezen-juli-2016.pdf |titel=Voor u gelezen, GNA, juli 2016 |bezochtdatum=2018-07-20 |archiefdatum=2018-07-20 |archiefurl=https://web.archive.org/web/20180720225535/http://www.genootschapnederlandaruba.nl/wp-content/uploads/2017/02/Voor-u-gelezen-juli-2016.pdf |dodeurl=ja }}</ref> Riba 8 di febrüari 2018, un “petishon pa informashon” (RFI) a keda publiká en konekshon ku e destaho pa e remediashon di e landfill i e kambio den e método di prosesamentu di desperdisio: di maneho di desperdisio “sólido” pa “sostenibel”.<ref>[https://www.ie-forum.nl/artikelen/rectificatie-afgewezen-wegens-onvoldoende-hinder-voor-aanbestedingen-parkietenbos Rectificatie afgewezen wegens onvoldoende hinder voor aanbestedingen Parkietenbos]</ref> Desde 2007, un planta di tratamentu di awa di riool a wòrdu situá banda di e landfill pa e tratamentu di awa di cesspool suministrá pa tankero.<ref>{{Citeer web |url=http://www.witteveenbos.nl/nl/projecten-afvalwater/project/15-rwzis-aruba/pagenr/1 |titel=Aruba |bezochtdatum=2018-07-20 |archiefdatum=2018-07-20 |archiefurl=https://web.archive.org/web/20180720225707/http://www.witteveenbos.nl/nl/projecten-afvalwater/project/15-rwzis-aruba/pagenr/1 |dodeurl=ja }}</ref> == Asuntonan ambiental == Huma di e landfill di Parkietenbos por wòrdu mira for di Wayaca (yüni 2022) Pa añanan, e landfill ku awor ta sobrepobla tabata e kousa di kehonan tokante molèster di huma, huma tóksiko i polushon, ku ta un peliger pa medio ambiente i salú públiko. Na 2002, un grupo di residente lokal a funda e Fundashon Parkietenbos pa hala mas atenshon na e problema di desperdisio a traves di akshonnan.<ref>https://www.thedailyherald.sx/islands/66520-aruba-residents-take-action-against-landfill{{Dode link|datum=februari 2020 |bot=InternetArchiveBot }}</ref> E fundacion aki a tuma accion na comienso di juli 2018 ora cu candela a bolbe cuminsa na landfill. Despues di akshonnan inútil di Stichting Parkietenbos, un residente lokal a disidí di presentá un demanda kontra gobièrnu na 2020.<ref>{{Citeer web|url=https://caribischnetwerk.ntr.nl/2020/08/25/overheid-blijft-doorgaan-met-illegale-afvalpraktijken/|titel=Overheid blijft doorgaan met illegale afvalpraktijken|bezochtdatum=|auteur=Sharina Henriquez|datum=2020-08-25|werk=caribischnetwerk.ntr.nl}}</ref> {{Appendix}} ------------------- {{Databox}} '''Cunucu Arikok''' ta un museo habri den [[Parke Nacional Arikok]], cu ta sirbi como mustra di e manera di biba di antaño. E ta un di e atraccionnan principal di Parke Nacional Arikok. {{Appendix}} Fondo Prins Bernhard lo financia finalisacion di e proyecto ‘Cunucu Arikok’. Esaki ta encera un suma di mas o menos 60 mil florin. Cu Cunucu Arikok e fundacion FANAPA tin como meta pa crea un obheto cu ta duna e bishitantenan un bon impresion di kico naturalesa na Aruba tin pa ofrece. ‘Na e lugá úniko aki nos ta haña vegetashon eksuberante riba un pida tereno kaminda diferente formashon geológiko ta uni den otro, ku ta visibel den kunuku pa medio di diferensianan den tipo di tera i baranka i kaminda un kantidat grandi di parha i bestia di tera tambe ta biba.<ref> Prins Bernardfonds steunt afbouw project Cunucu Arikok. "Amigoe". Curaçao, 14-09-1989, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 25-04-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642757:mpeg21:p006</ref> E sub-proyecto “Cunucu Arikok”, di Stinapa Aruba, lo wordo financia door di Fondo Prins Bernhard, a haya sa di Stinapa. E proyecto aki ta data for di aña 1980 ora cu Departamento di Desaroyo Economico (DECO) den colaboracion cu otro instancianan local a desaroya un proyecto grandi pa crea un parke nacional Arikok-Jamanota na Aruba. Stinapa Aruba tin 785 hectar riba huur di gobierno. Esaki ta Sero di Arikok y e area rond di dje. E sitio ta situá eksaktamente na e frontera di dos formashon di piedra geológiko: e diabase schist-tuff i e tonalite. Hopi impreshonante den e parti abou ta numeroso formashon ku ta konsistí di blòki grandi di tonalita rondoná den kua eroshon a krea e formanan mas straño i imponente. Komo ku e cunucu ta protehá di e bientunan komersial konstante i salu dor di e seru di Arikok, e tin un vegetashon relativamente eksuberante. Tin un kantidat di palu hopi bieu, grandi i kompletamente krese, ku ta un raridat riba e isla. Konenchi, parakeet ta biba einan i hopi bia por mira otro parhanan manera trupial, chuchubis i perdiz. Kaskabel tambe ta presentá, pero bo mester ta un eksperto pa haña un: nan ta lastra bai ora hende yega serka.<ref>Natuurpark met cultuur-historisch monument Bernhard-fonds neemt Cunucu Arikok voor zijn rekening. "Amigoe". Curaçao, 30-11-1985, p. 9. Geraadpleegd op Delpher op 25-04-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643304:mpeg21:p011</ref> {{Stub}} ChatGPT: Cunucu Arikok ta un lugá histórico i kultural importante den Parke Nacional Arikok na Aruba. E palabra "cunucu" ta referí na un plantashon chikí òf un kas di campo, i den e kontektu aki, e ta referí na un plantashon ku a pertenesé na Arie Kok, un agricultor Hulandés. E nòmber di e parke mes, Arikok, ta derivá di su nòmber. ​ Wikipedia – Die freie Enzyklopädie 🏡 Historia i Signifikado Cunucu Arikok a forma parti di e desaroyo di Parke Nacional Arikok. E área a sirbi komo un plantashon chikí, i su kas di torto (kas di adobe) a keda preservá komo un ejemplo di bida rural tradicional Arubano. E kas a rekonstruí usando método tradicional pa mustra e estilo di bida di e tempu ey. ​ wheninaruba.com 🌿 Naturalesa i Kultura E área rondó di Cunucu Arikok ta riku den flora i fauna lokal, inklusí mata di divi-divi, kaktus tropikal, i otro planta medikinal. Tambien, den e área por haña desèño riba piedra di Indjanan nativo, ku ta indiká e presensia di pueblo indígena den e región. ​ 🥾 Rota di Hike E Cunucu Arikok Trail ta un ruta di hike fasil, ideal pa famia i visitante ku ta buska un introdukshon na e parke. E trail ta kuminsá na e sentro di bishita i ta dura mas o ménos 2 ora. Durante e hike, bo por wak e kas rekonstruí, flora lokal, i arte rupestre. ​ wheninaruba.com +2 things-to-do-in-aruba.com +2 boardwalkaruba.com +2 🗺️ Lokal i Atraktividatnan Serka Cunucu Arikok ta lokalisa serka di otro atraktividatnan den e parke, manera Kueba Chiki, un kueba ku desèño riba su muraya, i Dos Playa, un playa doble popular. E ruta ta pasa tambe serka di Sero Arikok, un di e punto mas haltu di Aruba. ​ AllTrails.com [[:Kategoria:Seru na Aruba]] Sinds enkele járen bezit Aruba een national park. Een uitgestrekt terrein in de omgeving van de Arikok en Jamanota tot aan de noordkust toe. Een kleiner deel van dit park is omheind d.m.v. een “slavenmuur”, aangelegd door de Stinapa. Dit park, gelegen in de luwte van de Arikok, is alleszins de moeite waard en bij uitstek geschikt voor een wandeling op een zondagna¬ middag. De ingang bereikt men door op de zándweg naar de Jamanota de Stinapaborden te volgen. Een keurig aangelegd pad maakt de wandeling tot een waar genoegen. Op de steile gedeelten zijn stenen trappen aangelegd met zelfs een leuning. Men bevindt zich werkelijk in een uniek stukje Arubaanse natuur. Enorme rotsblokken, praktisch alle soorten planten die op Aruba in het wild groeien en schitterende vergezichten. Door de beschutte ligging groeien de Watapana’s zoals het hoort: gewoon rechtop. Onder de enorme kruinen zijn banken aangebracht, waarop het koel rusten is. Dát is pas rusten met enkel vogelgeluiden om je heen, alleen het gekrijs van de parkieten zou aangepast moeten worden. Konijntjes schieten heen en weer. Een zijpaadje voert ons naar een overhangende rots, waar zich Aruba’s bekendste indianentekens bevinden. Bezoekers doen er goed aan een fotocamera mee te nemen, vooral de natuurfotograaf zal behoorlijk aan zijn trekken komen. Het wandelpad mondt uit bij een gerestaureerd lemen huisje. Het is geheel in stijl gehouden. Ook de omgeving van dit huisje wil de Stinapa aanpassen aan het leven van vroeger. Cunucu Arikok is een waardevol projekt, zowel voor de lokale bevolking als de toerist, die wat meer wil zien dan alleen het strand en het casino. Bekijk op uw gemak de foto’s en trek er op uit. Kan heel gezond zijn. (skol i Komunidat november 1986) foto’s: Rinus de Graaff ===Stampia di 75 cen=== Cunucu Arikok ta keda na pia di Sero Arikok, na e parti west unda no tin mucho biento. Den pasado nan a practica aki agricultura y cria di bestia, pero no na gran escala. E cunuqueronan tabata biba den cas di torto, esaki ta un cas traha di lodo. E cas di torto cu nos ta mira awendia den Cunucu Arikok a keda construi na 1985, perfectamente imita na e manera tradicional.<ref>[https://archive.org/details/BNA-DIG-BONDIA-2006-11-01/page/n30/mode/1up?q=cunucu+arikok+skol Post Aruba N.V. kier mustra e beyeza di Parke Nacional Arikok], BDA (1 di november 2006)</ref> Pa e spannan di dak nan a uza flambeu (palo di cadushi) y e murayanan ta traha di un mezcla di lodo y yerba. ===Stampia di 100 cen=== Despues di core riba e caminda cu ta pasa door di e parke, nos ta yega na e punto mas halto, esta Miralamar. For di aki bo tin un bista riba lama na ambos banda di e isla. Den cielo tin un warawara (ployborus plancus) ta bula y ta busca un coneu of un cabrito morto. E paisahe ta caracteriza pa duinen aki ta cubri un espacio di mas o menos 2 hectarea. Nan ta consisti di santo blanco di coral cu e biento di Noordoost ta supla riba e isla. Riba e duinen ta crece algun palo di druif y di oleifi cu te hasta den tempo seco ta mustra berde. Ken lo por haya e shoco dilanti di e monton di piedranan? Shoco bo ta hay’e solamente na Aruba. ------------------ == Manchebo Beach == {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais| variante = a | nomber = Manchebo Beach | nomber_oficial = | nomber_nativo = | tipo = Playa | pais = {{ABW}} | alias = | lema = | imagen = | descripcion = | multi-imagen = <!-- Utilisa plantia {{Multiple image}} --> | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[Oranjestad West]] | zoom = 14 }} (Van een onzer verslaggevers) WILLEMSTAD. — Bij PB 1965 no 34 is verschenen het landsbesluit, dat het besluit van het Bestuurscollege van Aruba goedkeurt om een perceel grond van ongeveer 16.225 m 2 voor zestig jaar in erfpacht uit te geven aan Machebo Beach Hotel NV te Manchebo.<ref>Erfpacht Manchebo. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 30-03-1965, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 22-04-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462582:mpeg21:p003</ref> -------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais| variante = a | nomber = Cueba Huliba | nomber_oficial = | nomber_nativo = | tipo = Cueba | pais = {{ABW}} | alias = | lema = | imagen = Bat Cave Formations.jpg | descripcion = | multi-imagen = <!-- Utilisa plantia {{Multiple image}} --> | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[San Nicolas]] | zoom = 14 }} '''Cueba Huliba'''[1][2] (tambe konosí komo Baranca Sunu ku ta nifiká “Baranka Desnudo”) ta un cueba Guadirikiri of Cueba di Guadirikiri ta un espacio natural bou di tera na Aruba, den Parke Nacional Arikok na mas of menos 1,4 km di Fontein. es.wiki:'''Cueba Huliba'''[1][2] (tambe konosí komo Baranca Sunu ku ta nifiká “Baranka Desnudo”) ta un cueba riba e isla Karibense di Aruba,[3][4] apodá e “tùnel di amor”[5] pa su entrada den forma di kurason. E entrada ta via un trapi skerpi i smal ku ta hinka den e kueba. E tin sinku entrada. Na algun lugá, bo mester bùig pa wak e formashonnan. Flashlights ta nesesario pa eksplorá e koredó di 300 pia (91 m) largu, ya ku ta totalmente skur paden di e kueba. E kueba ta yená ku formashonnan di stalagmita i stalaktita den e piedranan di kalki. Dos espesie di bat ku ta biba den e kueba aki ta e Leptonycteris curasoae i e Macroglossus sobrinus. Ta interesante pa nota cu vleermuis, despues di drumi den cueba durante dia, ta bula sali den horda en busca di cuminda. E salida for di e tùnel ta dor di un seri di trapi ku ta grabá den e baranka i ta basta riesgoso. Den un di e kambernan, e Birgen Maria a wòrdu grabá den un formashon di baranka natural. Leyenda ta menshoná historianan tokante piratanan ku lo a biba den e kueba pa skonde nan tesoronan, ounke no tin evidensia pa konfirmá esaki. {{Appendix}} [[:Kategoria:Aruba]] ----------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | variante = a | nomber = Cueba di Fontein | nomber_oficial = | nomber_nativo = | tipo = Cueba | pais = {{ABW}} | alias = | lema = | imagen = | descripcion = | multi-imagen = <!-- Utilisa plantia {{Multiple image}} --> | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[San Nicolas]] | zoom = 14 }} E '''Cueba di Fontein''' ta un cueba situa na costa nort-oost di [[Aruba]], den e [[Parke Nacional Arikok]]. ** Fontein Cave: Longer than the Quadirikiri Cave, the Fontein Cave contains pathways that stretch to the limestone walls further down. Here is also where prehistoric drawings can be seen. Though this cave does not have its own legend, this was speculated to have been occupied—or at least used by prehistoric Arawak settlers on the island for rituals and other spiritual ceremonies.<ref>[https://www.cspnv.com/pdf/aruba-today-20240403.pdf Visit the island’s popular cave sites!], Aruba Today (3 di april 2024)</ref> This popular cave is located along the northeast coast in National Park Arikok near Boca Prins. The Fontein Cave is well known for its native Arawak Indian rock paintings which can still be found on the walls and ceilings. The brownish-red paintings were left by Caquetios and graffiti imprinted by European settlers. {{Appendix}} [[:Category:Aruba]] es.wiki:'''Cueba di Fontein''' Cave[1][2] ta un cueba chikito cerka di Boca Prins na e parti nort di e isla di Aruba.[3][4][5] E ta bon konosí pa su dibuhonan di muraya nativo Arawak, ku a wòrdu grabá pa Nativonan Merikano dekorativamente riba e murayanan di piedra i parti di e plafond mas plat di e kueba ku kombinashonnan di koló kòrá òf maron-kòrá-maron òf lila; Esaki ta duna pista tokante e historia di e amerindionan. E kueba ta aksesibel for di un “baranka di terasa di piedra di kalki di koral” i tin un largura di 3 meter (9.8 pia) i un haltura di 2 meter (6 pia 7 inch). E sala di entrada, ku ta habrí pa bishitantenan, ta 4 meter (13 pia) haltu i ta ekstendé te na un profundidat di 50 meter (160 pia). Komo ku e ta un formashon geológiko di piedra di kalki, i debí na filtrashon di awa, formashonnan di stalagmita i stalaktita di koló, tamaño i forma hopi straño a wòrdu produsí. Murciélago ta traha nèshi den kavidatnan di kueba den nan búskeda nokturno pa rekohé kuminda, ku ta konsistí di nèktar i pólen. Tin registronan ku e indjannan Araucano a usa e kueba aki pa hasi nan ritualnan i seremonianan tribal. --------------------- '''Blackstone Beach''' ta un playa na costa nort den region di .., den PArke Nacional Arikok. (Oranjestad)—Nomber for di su mas karakterístika rekonosibel, e Piedra Pretu Playa casi ta representa lo contrario di e beachnan tipico di Aruba. Pa un, e tin santu pretu i ta cubri cu piedranan liso preto. Na di dos lugá, e ta keda na e parti nort di e isla, leu for di e blanku playanan di santu di den e region sùit. Pues, si bo ta sinti bo kla pa algu diferente—òf si ta dia kontrali, bishitá e Playa di Blackstone.<ref>[https://www.cspnv.com/pdf/aruba-today-20250305.pdf Blackstone Beach], Aruba Today 95 di maart 2025)</ref> Blackstone Beach ta mustra e mas banda natural di Aruba: e piedranan cu tapa e playanan i e forma di dje a wòrdu trahá pa mil añanan via erupshonnan volkániko, koral moveshonnan di ref i aktividat di ola di e parti nort rural di e isla. Situá mas ost di e Brug Natural i Playa di Andicuri, e Blackstone Beach ta relativamente fásil pa haña akseso. Unabes bo pasa e Formashon di Baranka Ayo, tuma e Kaminda di Andicuri ku ta hiba na Andicuri Laman. Einan, bo por stashoná bo outo i hasi un kaminata di 1km pa Blackstone Beach. E playa aki ta forma parti di e Arikok Parke Nashonal i pues ta un sitio ku ta wòrdu konserbá. Esaki ta e motibu pakiko e ta tambe relativamente intakto pa komersial influensianan. Apesar di a wòrdu yamá un playa, tene kuenta ku e no ta konsehá pa landa den awa, manera e koriente ta hopi fuerte i por desviá bo fásilmente mas leu den oséano salbahe. Pero, ainda bo por disfrutá di un espektakular bista di e piedranan i e parti nort oséano ku ta ekstendé dilanti di e playa i saka un potrèt ku bo amigunan òf famia (Oranjestad)—Named after its most recognizable feature, the Blackstone Beach almost represents the opposite of the typical Aruban beaches. For one, it has black sand and is covered in black smooth stones. Secondly, it lies on the northern side of the island, away from the white sandy beaches of in the southern region. So, if you feel up for something different—or if it’s opposite day, visit the Blackstone Beach. Blackstone Beach shows the more natural side of Aruba: the stones that cover the beaches and the shape of it has been crafted for thousand years via volcanic eruptions, coral reef movements and wave activity of the rural northern part of the island. Located further east to the Natural Bridge and Andicuri Beach, the Blackstone Beach is relatively easy to access. Once you get passed the Ayo Rock Formation, take the Andicuri road leading up to Andicuri Beach. There, you can park your car and take a 1km hike towards Blackstone Beach. This beach forms part of the Arikok National Park and is therefore a site that is preserved. This is why it is also relatively untouched by commercial influences. Despite being called a beach, do note that it is not advised to swim in the water, as the current is very strong and can easily stray you further in the wild ocean. However, you can still enjoy a spectacular view of the stones and the northern ocean that stretches out in front of the beach and take a picture with your friends or family --------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | variante= a | tipo = Playa | nomber = Boca Prins | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 1/2 | caption_align = center | image1 = | caption1 = | image2 = Plantage in Boca Prins op Aruba, Bestanddeelnr 252-7977.jpg | caption2 = Plantashi Boca Prins na 1947 | image3 = | caption3 = }} | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[Santa Cruz]] | tipo_subdivision_adm = Zona | subdivision_adm = [[Parke Nacional Arikok]] | tipo_subdivision_adm2 = | subdivision_adm2 = | descripcion = | pais = {{ABW}} | zoom = 13 }} '''Boca Prins''' ta un boca na e costa nort-oost di Aruba, situa den [[Parke Nacional Arikok]]. Kontenido Deskripshon Situá den Parke Nashonal Arikok, e bahia di santu ta un destinashon turístiko popular. E playa di santu blanku sin vigilansia ku duinen ta solamente 55 meter largu i no ta ofresé ningun otro fasilidat. Landamentu por ta peligroso debí na e koriente fuerte i konstante i ta rekomendabel solamente pa landadónan eksperensia, si ta. E bahia ta wòrdu bishitá de bes en kuando pa surfistanan, pero no ta wòrdu konsiderá un di e lugánan di buseo sobresaliente di e isla. [ 1 ] Un kaminda di santu ku baranka di piedra di kalki ta hiba na e bahia via un trapi di palu. E piedranan di Boca Prins ta e habitat di Cnemidophorus arubensis , un lagadishi di karakol ku ta wòrdu hañá solamente na Aruba. Banda di Boca Prins tin un di e plantacionnan di cunucu mas bieu na Aruba, cu a wordo cultiva pa colonialnan Hulandes den siglo 16. E nòmber di e bahia ta derivá for di e plantashon di Prins di ántes den serkania. https://de.wikipedia.org/wiki/Boca_Prins E entrada aki, unda e [[rooi]] di e mesun nomber ta basha den lama, probablemente ta haya su nomber for di Paulus Printz, kende a wordo manda pa e colonia di Curacao door di WIC pa descubri mineralnan. Despues di no a haya oro ni na Curacao ni na Bonaire, el a yega Aruba dia 14 di juni 1725 y a establece banda di e costa noordoost di e isla.<ref>Vivienno Frank. 2019. ''Aruba en een keuze uit haar toponiemen.'' ISBN:978-0-359-65900-5, pag. 74-75</ref> '''Boca Prins''' ta un [[bahia]] na e costa nort-oost di [[Aruba]], situa den [[Parke Nacional Arikok]]. Deskripshon Situá den Parke Nashonal Arikok, e bahia di santu ta un destinashon turístiko popular. E playa di santu blanku sin vigilansia ku duinen ta solamente 55 meter largu i no ta ofresé ningun otro fasilidat. Landamentu por ta peligroso debí na e koriente fuerte i konstante i ta rekomendabel solamente pa landadónan eksperensia, si ta. E bahia ta wòrdu bishitá de bes en kuando pa surfistanan, pero no ta wòrdu konsiderá un di e lugánan di buseo sobresaliente di e isla. [ 1 ] Un kaminda di santu ku baranka di piedra di kalki ta hiba na e bahia via un trapi di palu. E piedranan di Boca Prins ta e habitat di Cnemidophorus arubensis , un lagadishi di karakol ku ta wòrdu hañá solamente na Aruba. Banda di Boca Prins tin un di e plantacionnan di cunucu mas bieu na Aruba, cu a wordo cultiva pa colonialnan Hulandes den siglo 16. E nòmber di e bahia ta derivá for di e plantashon di Prins di ántes den serkania. https://de.wikipedia.org/wiki/Boca_Prins == Mira tambe == * [[Playanan di Aruba]] {{Commonscat}} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=de|oldid =205170166|titulo=Dos Playa}} {{References}} ;Lista di fuente *[http://nl.aruba.com/activiteiten/dos-playa Dos Playa] riba nl.aruba.com *[https://www.surfline.com/surf-report/dos-playas/5842041f4e65fad6a7708e27 Dos Playa Surf] riba surfline.com }} [[:Category:Luga na Aruba]] ---------------------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | variante = a | nomber = Cueba di Huliba | nomber_oficial = | nomber_nativo = | tipo = Cueba | pais = {{ABW}} | alias = Tunnel of Love | lema = | imagen = | descripcion = | multi-imagen = <!-- Utilisa plantia {{Multiple image}} --> | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[San Nicolas]] | zoom = 14 }} **The Huliba Cave/ Tunnel of Love The Huliba Cave, formerly known as the Tunnel of Love, was once open to the public, and was the biggest and most accessible of all three caves. This cave had five chambers, including one that is heartshaped. This cave had narrow stairs that led to long pathways deep into the cave, with a staircase leading to the exit on the other side. In one of the chambers, there used to be the carving of the Virgin Mary, put there for the protection of the cave. However, the Huliba Cave has been permanently closed for a few years now, as a way to preserve the bat population that lives in the cave. These Long Tongue Fruit Bats and Insect Eater Bats are very important to the ecosystem of the island. Though this cave is no longer accessible to the public, it surely is interesting to learn more about the history of these caves and the Awarak tribes that resided or utilized them.<ref>[https://www.cspnv.com/pdf/aruba-today-20240403.pdf Visit the island’s popular cave sites!], Aruba Today (3 di april 2024)</ref> Do note that these caves are very dark, humid, hot, and are inhabited by bats. Do wear comfortable clothing and shoes, as the pathways in these caves may be rough and bumpy, and don’t forget to bring a lashlight! {{Appendix}} [[:Category:Aruba]] ---------------------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | tipo= Bario | name = Eagle | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 2/2 | caption_align = center | image1 = | caption1 = | image2 = | caption2 = }} == Eagle (Aruba) == '''Eagle''' ta un bario di [[Oranjestad (Aruba)|Oranjestad, capital di Aruba. == Historia == Den comienso di añanan 20, Aruba a conoce dos refineria. Na aña 1924 a establece Lago Oil & Transport Ltd y despues na aña 1927 De [[Arend Petroleum Maatschappij]]. Dos refineria cu tabatin un rol masha importante den [[Di Dos Guera Mundial|Segundo Guera Mundial]], ya cu nan tabata suministra petroleo na e aliadonan. Ta di e refineria ‘Arend’ e vecindario aki a haya su nomber ‘Eagle’ y tambe nos ‘Eagle Beach’. Minister Maduro a comparti un tiki historia: “E refineria Eagle aki a duna trabou na mas cu shete mil trahado di 58 diferente pais. Den e area aki, e refineria a traha e fabrica pa refina e petroleo, un laboratorio y un brandweerkazerne. Tambe nan a construi nan sede ‘hoofdkantoor’ cu ta exactamente e edificio caminda nos ta para actualmente”. E mandatario tambe a trece dilanti cu e refineria a construi casnan special pa e personal di refineria, algun cas den e bario, e Eagle tennis club y e hospital cu tey ainda.<ref>[https://awemainta.com/wp-content/uploads/2024/02/AM240221.pdf Minister Maduro di Cultura a haci e desvelo di e ‘Ruta Historico di Eagle’], Awemainta (21 di februari 2024) </ref> E ‘Ruta Historico di Eagle’ ta un ruta pa cera conoci cu e historia di e bario di Eagle, e refineria di Eagle y Aruba su rol importante pa aliadonan den Segunda Guera Mundial. E storia di e refineria di Eagle, un tempo simbolo di e poder industrial di Aruba hunto cu Lago na San Nicolas, ta conta nos e desaroyo di Aruba den tempo for di su comienso na 1924 te na e desmantelamiento den añanan cincuenta y sesenta caminda cu a traha espacio pa turismo cual te cu awe en dia ta e pilar economico mas importante di Aruba. E proyecto di ‘Eagle History Tour’ lo crea un conexion entre e historia, herencia cultural industrial di Aruba y nos turismo, creando un atractivo nobo pa nos bishitantenan pero tambe lo educa localnan y principalmente e generacionnan mas jong tocante Aruba su historia industrial y e rol importante di e refineria di Eagle den e di Dos Guera Mundial asina e mandatario a trece den su discurso. Ademas den un futuro cercano lo pone borchinan na cinco diferente sitio cu QR code cu ta contene informacion importante di historia di e sitio den cuatro diferente idioma, mas obhetonan di arte y programanan educativo. Aruba tabatin un rol importante den Segundo Guera Mundial cu e dos refinerianan aki cu Alemania tabatin wowo riba Aruba y nan a manda un submarino pa bin destrui e dos refinerianan aki pa stroba e aliadonan haya nan combustibel. Asina e submarino a tira riba e tankero Arkansas y a mata varios hende entre otro Bonerianonan. Tambe e submarino a manda torpedo pa destrui e dos refinerianan cu danki na nos Señor Dios esakinan a faya nan proposito. {{Appendix}} -------------------------------------- {{Infobox luga den pais | tipo= Bahia y haf | name = Plantashi Prins | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 2/2 | caption_align = center | image1 = Zeilschip bij de Yachtclub van Aruba. Op de achtergrond de Lago-olieraffinaderij, Bestanddeelnr 252-3982.jpg | caption1 = Barco di bela cu refineria den fondo | image2 = De haven van de Lago-olieraffinaderij in San Nicolas op Aruba, Bestanddeelnr 252-8041.jpg | caption2 = }} {{Databox}} '''Plantashi Prins''' ([[Hulandes]]: Plantage Prins), originalmente un plantacion di coco na Aruba, [1] [2] a mira su cas reconstrui den añanan 1950. E decadensia di palma, atribuí na malesa, a kondusí na e stòp di produkshon di kunuku. 3] Na 1911, e mapa di Werbata-Jonckheer a identifiká Prins Plantation komo un di e 23 plantashonnan mayoritariamente chikitu karakterisá pa agrikultura kombiná, palu di koko i kas. Ademas, un plantashon mas grandi tabata situá paden, nort di Oranjestad na San Barbola, lugá di nasementu di Virginia Demetricia. E township Savaneta en realidad a surgi for di un plantacion gubernamental cu despues a transforma den un pueblito chikito. 4] == Etimologia == E plantacion ta derivá su nòmber for di un ingeniero di mina suédo Paulus Printz, ku a biba den e área durante di dies-ocho siglo, mientras tabata buska oro den nòmber di e administradornan di e kamber di Amstedam di e kompania Hulandes di West India. Segun e mapa di Van Raders di 1825, e ruina di su kas (No. 37) tabata situá riba e muraya na nortwest di e plantashon, pero for di e tempu ei e ruina a disparsé. E tapa di e seru, ku ta eksponé na bientu, tabata mas faborabel pa biba ku e arroyo ku tabata protehá pa bientu. [5] [6] Printz a traha na Aruba for di 14 di yüni 1725, te ku 3 di yüni 1727, ora ku el a risibí un òrdu di Amsterdam pa stòp e trabou. [ 7] == Panorama general == E kas original di plantacion den e arroyo no ta pará mas, i e struktura ku a sigui, un kas di pais konstruí den añanan 1930, ta awor den un estado di ruin. 6] Situá 2.5 kilometer for di e sentro di bishitante i aproksimadamente 600 meter for di e plantahe Fontein den Parke Nashonal Arikok, un kaminda ta hiba na e plantahe Prins históriko, ku anteriormente tabata di propiedat di Sr. Mokki Arends,[8] i dos arroyos bisiña, Rooi Prins i Rooi Dwars. E arroyos aki un tempu tabata nutrí palu di koko i palu di fruta. Mientras cu e coconutnan a desaparece, y solamente algun mata di fruta a keda, e vegetacion nativo ta prospera mas densamente cu riba e colinan circundante. 1] Te ku 2023, apesar di plannan inisial, e renobashon i transformashon di e ruinanan di e plantashon Prins den e Prins Center, ku ta presentá proyektonan di demonstrashon riba aktividat agrikultoral di plantashon tempran, no a tuma lugá ainda. E integrashon di e Prins Center den e diseño nobo di Parke Nashonal Arikok ta keda pendiente. Ta konsehábel pa konsiderá pa destahá e importansia históriko di Prins Center su nòmber den e sentro mes. 9] {{Appendix}} ------------------------ {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =59895500|titulo=Pos Chikito}} {{References}} }} == Mira tambe == * [[Lista di luga na Korsou]] {{Commonscat}} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =62603301|titulo=Suffisant (Curaçao)}} {{References}} }} ---------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | variante = a | nomber = Bushiribana | nomber_oficial = | nomber_nativo = | tipo = Bario | pais = {{ABW}} | alias = | lema = | imagen = Gouddelving bij Bushiribana op Aruba, Bestanddeelnr 252-7961.jpg | descripcion = Mina di oro na Bushiribana na Aruba (1947). Na 1946, despues di 30 aña, a cuminsa e mina di oro atrobe pero esaki no a resulta lucrativo. | multi-imagen = <!-- Utilisa plantia {{Multiple image}} --> | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[Paradera]] | zoom = 14 }} '''Bushiribana''' ta un luga den region di [[Paradera]] na kosta nort di [[Aruba]].[1] E ta mihó konosí pa e ruinanan di stempel di oro. == Geologia == Na final di e periodo di Kretáseo, kambionan geológiko signifikante a tuma lugá riba Tera. Piedranan fluido nobo, conoci como e batholith di Aruba, a pusha ariba door di scheurnan den e volcan antiguo, e Formacion di Lava di Aruba. E piedranan aki a forma koredónan i a solidifiká. Un di e tiponan di piedra cu a sali for di esaki ta gabbro. Gabbro tin un koló di antrasit i ta mustra mineralnan briante ora inspekshoná mas di aserka. E ta wòrdu hañá den e área di Matividiri. E tipo di piedra aki a wòrdu usá den konstrukshon di e planta di stèmpel di oro di Bushiribana.[2] Rush di oro Oro laba abou ta konosí komo oro aluvial. E ta laba den forma di stòf di oro, pida di oro, grano di oro i tin bia pida di oro. Despues di e rush di oro Arubano di 1824 pa 1829, den cual a haya oro aluvial, e cantidad eventualmente a baha y e depositonan di oro no a duna mas. Den transkurso di siglo, kompanianan di oro a kuminsá buska e fuente di e oro aki, e venanan di kuarso. Tin bia e adernan aki a surgi i despues a disparsé bou di tera atrobe.[3] Stempel di Oro Durante e periodo di 1872 pa 1915, ora ku oro tabata wòrdu mina riba e isla, dos molina di oro tabata operá.[3] Esakinan tabata e planta di stèmpel di oro di Bushiribana i e planta di smelt di oro di Balashi.[4] Na 1872, Aruba Island Gold Mining Company a construi un smelter y stempel mill di oro na Bushiribana, den curason di e area di mineria di oro cuarzo. Tambe e compania a construi e prome pier den haf di Aruba, yama Waaf di Compania riba Forti Abou, y a traha un caminda di dies kilometer pa transporta e mashinnan. E industria di stèmpel di oro tabata inkluí mashinnan di vapor, mulina di stèmpel, reservorionan di awa dushi i fòrnunan. E fábrika a hasi pèrdida pa binti aña. E oro a wòrdu saka dor di kombin’é ku merkurio, perdiendo mas o ménos mitar di e oro. For di 1897, e montonnan di shushi di Bushiribana a wòrdu retrabá usando e proseso di sianuro ku a wòrdu inventá resientemente, i ta e ora ei so e minamentu di oro a bira algu probechoso. Na 1899 un molina di stèmpel na Balashi a tuma over e trabou.[3] E oro prinsipalmente tabata bini di un di e dos shen venanan di kuarso ku ta karga oro ku a bini na superfisie for di e profundidatnan di Aruba kantu di kosta nort.[3] ---------- == Sero Colorado == On your way to Baby or Roger’s Beach, you’ll pass by the famous Red Anchor at what was once the entrance to the Colony residential community and be greeted with red soiled hills by the coast. This is Sero Colorado. Named after the 30-meter, deep red, limestone hill, Adriaan Laclé “Sero Colorado” translates to “Colored Hill”. Sero Colorado has deep historical ties with the once-thriving phosphate industry in the area. Matter of fact, there are still under- ground shafts and passages deep in Sero Colorado from the time of phosphate mining. In 1958, the re- finery at the time, Lago, adopted this name for the residential section of its employees.<ref>[https://www.cspnv.com/pdf/aruba-today-20241118.pdf Place names in San Nicolas and their origins], Aruba Today (18 di november 2024)</ref> -------- {{Infobox luga den pais | tipo= Isla di rif | variante = a | name = Renaissance Island | alias = Sonesta Island | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 2/2 | caption_align = center | image1 = | caption1 = | image2 = | caption2 = | pais = {{ABW}} | region = [[Santa Cruz]]? }} '''Renaissance Island''' (antes Sonesta Island [1]) ta un isla di rif privá dilanti costa di Aruba na haltura di e pista di aterisahe di [[Aeropuerto Internacional Reina Beatrix]]. Bista general E isla di ref di koral di 16 hektar a wòrdu kumprá pa Sonesta Hotels, i a habri na 1989 komo Isla di Sonesta.[2] Na 1991, Sonesta a wòrdu atkerí pa Ramada Renaissance Hotels, i e isla a wòrdu renobá komo Renaissance Island.[3] E ta un isla priva cu por wordo bishita solamente den dia. E isla di ref alargá ta ofresé playanan blanku, mondinan di mangel i un variedat grandi di parhanan.[1] Tin dos playa: Iguana Beach ta pa famianan, i Flamingo Beach ta pa adulto. Iguana Beach ta haña su nòmber for di e iguanan ku ta biba riba e playa. Flamingo Beach ta e unico luga na Aruba cu tin flamingo cu a wordo introduci. Tur dos espesie di animal tin bia ta bishitá e otro playa tambe.[4][5] Entre 7:00 AM y 7:00 PM un boto ta sali for di e hotel Renaissance Aruba pa e isla di rif. Huespetnan ku no ta di hotèl por biaha pa un pago.[6] Dos avion chikí, un Beechcraft Model 18 i un Convair 400, a wòrdu hundi na kosta pa krea un lugá di buseo. Ta posibel pa pasa anochi den un cabana (hut chikitu) riba e isla.[5] -- == Historia == nl.wiki:E isla di 16 hectar riba rif di Bucuti a ser cumpra pa Sonesta Hotels, y a habri na 1989 como isla Sonesta.<ref>Amigoe, [https://www.delpher.nl/nl/kranten/view?query=sonesta+island&coll=ddd&sortfield=date&page=1&facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Nederlandse+Antillen&identifier=ddd:010642557:mpeg21:a0071&resultsidentifier=ddd:010642557:mpeg21:a0071&rowid=2 Sonesta hotel en Sonesta Island: uniek hotelproject], 14 februari 1989</ref> Na 1991, Ramada Renaissance Hotels a kumpra Sonesta, i e nòmber di e isla a kambia pa Renaissance Island.[ 3] Ta un isla privá cu por wordo bishita solamente den dia. E isla di rif ta un isla largu ku ta ofresé playa blanco, palo di mangrove i un variedat grandi di parhanan. 1] Renaissance-eiland (voorheen Sonesta eiland),[1] is een 16 ha groot koraalrifeiland, officieel bekend als het Bucutirif [2][3] voor de kust bij Oranjestad, Aruba. en grenst aan de Rifeilanden van Oranjestad. Het eiland is particulier bezit en heeft de enige privé-stranden op Aruba.[4] Er zijn twee stranden: Iguana Beach en Flamingo Beach. Een Beechcraft 18 en een Convair 400 zijn allebei bewust ongeveer 50 meter (46 m) uit de kust gezonken om een duikplaats te creëren.[5] Flamingo's zijn te zien op het eiland.[6] Ze zijn echter niet inheems op Aruba.[7] de.wiki:Renaissance Island is een ongeveer 48 hectare groot, particulier gebruikt, smal en ongeveer 3,8 kilometer lang eiland voor de kust van het hoofdeiland Aruba . de.wiki:Renaissance Island ta un isla privá di mas o ménos 48 ektar di largura, estrecho i di mas o ménos 3,8 kilometer largu, na kosta di e isla prinsipal Aruba. {{Appendix}} Renaissance Island (anteriormente Sonesta Island),<ref>{{citeer web|titel=Sonesta Island | url = https://www.tripadvisor.com/ShowTopic-g147247-i144-k845765-Sonesta_Island-Aruba.html | accessdate = 2020-03-04}}</ref> ta un isla di 16 hectare di coral, ofisialmente konosí komo Bucutirif<ref>{{cite web | title =Harbour Map and Navigational Chart. From Netherlands Government chart, 1977 | url = https://www.arubaports.com/main/oranjestad/ |bezochtdatum=15 november 2020}}</ref><ref>{{citeer web | titel=Navigation Waypoints referencing to “Bucuti Island” | url=https://www.aruba-cruisingguide.com/navigation/ |bezochtdatum=15 november 2020}}</ref> for di Oranjestad, Aruba, i ta limita ku e Rifeilanden di Oranjestad. E isla ta privá i tin e úniko playa privá na Aruba.<ref>{{cite web | title =Renaissance Aruba Resort & Casino | url =http://www.fodors.com/world/caribbean/aruba/review-40803.html | accessdate = 2014-08-20}}</ref> Tin dos playa: Iguana Beach i Flamingo Beach. Un Beechcraft 18 i un Convair 400 tur dos a keda sink deliberadamente mas o ménos 50 meter (46 m) for di costa pa crea un lugá di buceo.<ref>{{cite book | last =Huber | first =Joyce | title =Best Dives of Aruba, Bonaire & Curaçao | publisher = Hunter Publishing, Inc | date =2011 | isbn = 9781588437495 }}</ref> Flamingo ta ser mira riba e isla.<ref>{{cite web| last =Suri | first =Charu | title =Where to see Flamingos in Aruba | url =http://www.afar.com/highlights/where-to-see-flamingos-in-aruba | accessdate =2014-08-20}}</ref> Sinembargo, nan no ta nativo di Aruba.<ref>{{cite web|url=https://journalistontherun.com/2017/07/01/everything-you-need-to-know-about-flamingo-island-aruba/|title=Everything You Need To Know About Flamingo Beach Aruba|date=1 July 2017|publisher=}}</ref> == Lokashon y uzo == E isla ta situá mesora banda di e ruta di aterisahe RWY 11 na aeropuerto internashonal Reina Beatrix na sur di e islanan di Oranjestad. E ta comprá dor di e doñonan di un hotel di sinku strea. Riba e dos bahia di awa den forma di un U riba e isla a konstruí un restorant, barnan di playa, un sentro di spa, un kancha di voleibol i fasilidatnan pa deporte di awa i baño. E hóbennan di e hotèl ta wòrdu transportá ku e ferry di e hotèl mes. E awa di awa di e hotel ta ser transportá pa barku pa e WEB kanaal purifikashon na e isla prinsipal pa deskontaminashon. {{Appendix}} * Eduardo en Gerardo de Veer van Meta Corporation, de ontwikkelaars van het Sonesta Hotelproject (de bouw van een 320-kamer hotel in het hart van Oranjestad - Coral Reef Hotel) presenteerden de plannen in 1986 en op 30 oktober 1987 de eerste steen gelegd. * Sonesta island gelegen op het rif tegenover de [[internationale luchthaven Koningin Beatrix]]. * Vanaf de open lobby heeft men niet alleen zicht op dezee, maarook ophetkanaal, van waaruit de gasten met de boot naar het Sonesta Island kunnen vertrekken. Een traject dat slechts tien minuten duurt. Vier boten van 26 voet lang en met een capaciteit voor 29 personen elk, zullen beschikaar zijn voor het transport van de gasten van het hotel, via het kanaal, naar Sonesta Island. Op dit rifeiland, waarop tot een jaar geleden alleen maar mangroveplanten te zien waren, zijn in de afgelopen maanden twee prachtige stranden met hagelwit zand aangelegd. Momenteel worden een restaurant en bar gebouwd, waarna de whirlpools en faciliteiten voor watersporten zullen volgen.<ref>{{citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642557:mpeg21:pdf|titel=Sonesta hotel en Sonesta island: uniek hotelproject|werk=[[Amigoe]]|datum=14 februari 1989|bezochtdatum= }}</ref> en.wiki:see Oranjestad, Aruba The touristically named Renaissance Island (formerly Sonesta Island)<ref>{{cite web | title =Sonesta Island | url = https://www.tripadvisor.com/ShowTopic-g147247-i144-k845765-Sonesta_Island-Aruba.html | accessdate = 2020-03-04}}</ref> is a 40 acres [[cay]] (or barrier reef) island, officially known as the Bucuti Rif<ref>{{cite web | title =Harbour Map and Navigational Chart. From Netherlands Government chart, 1977 | url = https://www.arubaports.com/main/oranjestad/ | accessdate = 2020-03-04}}</ref><ref>{{cite web | title =Navigation Waypoints referencing to “Bucuti Island” | url = https://www.aruba-cruisingguide.com/navigation/ | accessdate = 2020-03-04}}</ref> and it is off the coast near Oranjestad. It is privately owned and has the only private beaches on Aruba.<ref>{{cite web | title =Renaissance Aruba Resort & Casino | url =http://www.fodors.com/world/caribbean/aruba/review-40803.html | accessdate = 2014-08-20}}</ref> There are two beaches: Iguana Beach and Flamingo Beach. A [[Beechcraft Model 18|Beechcraft 18]] and a [[Convair]] 400 were both deliberately sunk about 50 yards offshore to create a diving site.<ref>{{cite book | last =Huber | first =Joyce | title =Best Dives of Aruba, Bonaire & Curaçao | publisher = Hunter Publishing, Inc | date =2011 | isbn = 9781588437495 }}</ref> [[Flamingo]]es can be seen on the island.<ref>{{cite web| last =Suri | first =Charu | title =Where to see Flamingos in Aruba | url =http://www.afar.com/highlights/where-to-see-flamingos-in-aruba | accessdate =2014-08-20}}</ref> However, they are not native to Aruba.<ref>{{cite web|url=https://journalistontherun.com/2017/07/01/everything-you-need-to-know-about-flamingo-island-aruba/|title=Everything You Need To Know About Flamingo Beach Aruba|date=1 July 2017|publisher=}}</ref> Awemainta 30 december 2020|Isla Priva: Di complemento pa atraccion principal|E creacion di un beach priva riba e rifnan dilanti di aeropuerto tabata otro reto grandi pa MetaCorp. E responsabilidad di esaki a cay grandamente riba e schoudernan di Rudolph Richardson na cabes di ATCO. Delft Hydraulic Engineering di Hulanda meticulosamente a diseña e isla artificial. A pone shen y shen di meternan cubico di santo blanco den bargenan cu despues a basha riba e awanan poco hunto di e rif pa crea un plataforma for di unda e backhoe y otro ekipo necesario pa traha e isla, por a para firme riba dje. E isla a habri pareu cu e hotel na 1991. Na 1999, Horcan Lenny, considera como e di dos mas fuerte pa pasa den November, a dal Aruba duro y Sonesta Island a keda den hopi mal estado. Mester a trah’e full di nobo. Despues di un candela chikito un par di aña atras, Renaissance Island ta un di e atractivonan turistico mas grandi di e isla. Conoci mundialmente como e luga pa comparti di un dia di solo y lama hunto cu flamingonan cu ta cana casualmente band’i bo. Fuera di e parhanan aki, e isla tambe ta un santuario pa hopi yuwana. {{Appendix}} --------------------- {{Infobox luga den pais | tipo= Playa | name = Hadicurari | alias = Fisherman's Hut | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 2/2 | caption_align = center | image1 = | caption1 = | image2 = | caption2 = }} | pais = {{ABW}} | region = [[Noord]] | zona = [[Palm Beach]] | zoom = 14 }} '''Hadicurari''' (''Fisherman's Hut'') ta un luga na costa west di Aruba, den e zona di [[Palm Beach]] na haltura di e hotelnan Holiday Inn y Marriott Vacation Club. Aki ta situa un waf di piscado y un parti ta wordo uza como zona pa [[windsurf]]. Hadicurari ta conoci como un sitio pa pisca unda tabatin ranchonan di piscado y un pier chikito. Den ananan 1950 tabata captura aki hopi calco. De vissershaven heeft een steiger met 92 aanlegplaatsen die in de jaren 90 van de vorige eeuw is aangelegd. Hier werd in de jaren 1950 veel calco (''strombus gigas'') gevist. Door de roofbouw is de calco in deze buurt zeer zeldzaam geworden en wordt nu beschermd.<ref>Vivienno Frank. 2019. ''Aruba en een keuze uit haar toponiemen'' pag. 111, ISBN:978-0-359-65900-5</ref> Aki tabata establece Centro di pesca Hadicurari, cu tabata organisa torneonan di pisca pa e piscadonan local.<ref>Vistoernooi Centro Hadicurari. "Amigoe". Curaçao, 09-07-1994, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 15-09-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644198:mpeg21:p005</ref> Awendia e ta fungi como restaurant.? * E pier chikito a wordo reemplasa den ananan 19 90 pa un pier grandi cu 92 luga pa boto * Den e periodo aki a lanta e Centro di pesca Hadicurari y na 2003 a funda Fundacion Centro di Pesca Hadicurari. Fundado tabata Colin Christiaans. * Anualmente ta celebra Dia di Piscado cu ta riba 29 di juni cu iun torneo di pesca. * Den e edificio di Centro di Pisca hadicurari tin un restaurant establece. Centro di Pesca Hadicurari ta percura pa brinda e piscadonan tur ayudo. Considerando cu e centro aki ta practicamente hinca entre e hotelnan grandi y luhoso; Centro di pesca Hadicurari tin cu “negosha” un tiki riba e tradicion di piscado den e centro aki. NOTES In tegenwoordigheid van de ministers Elio Nicolaas, ing. Roland Laclé en minister ing. Eddy Briesen, legde minister Charro Kelly vrijdagmiddag de eerste steen voor de vissershaven bij Hadicurari, ten noorden van het Holiday Inn Hotel. De 92 aanlegplaatsen voor de vissersboten vergt een investering van 1,4 miljoen florin. De bouw geschiedt door Camar nv.Eerste steen vissershaven. "Amigoe". Curaçao, 23-11-1992, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 14-09-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643702:mpeg21:p005 {{Appendix}} [[Category:Luga na Aruba]] --------------- {{Infobox luga den pais | tipo= Isla di rif | variante = a | name = De Palm Island | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 2/2 | caption_align = center | image1 = Sign De Palm Island.jpeg | caption1 = | image2 = | caption2 = | pais = {{ABW}} | region = [[Santa Cruz]]? }} [[File:Sign De Palm Island.jpeg|thumb|Borchi pa yega De Palm Island]] '''De Palm Island''' ta un isla di mas o ménos 10 ektar grandi, habitá, estrecho i di 1,5 kilometer largu for di costa di e isla principal di Aruba, ost di e stat di Pos Chiquito, serka di e aeropuerto internashonal Reina Beatrix. E isla ta un rif di koral ku tin un hotel, un bar i un restorant. E biahe via ferry for di e isla prinsipal ta dura mas o ménos 10 minüt. Riba e isla tin un playa ku tin un guardia i un parke di awa. E isla ta di propiedat di De Palm Tours, e operador di biahe di mas grandi na Aruba, fundá pa Wichie de Palm i kumprá pa Harold Malmberg den añanan 60 di [[siglo 20]].<ref>{{Citeer web|url=http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&task=view&id=24&lang=en|titel=Tourism|taal=en|uitgever=Historia di Aruba|bezochtdatum=1 september 2018|archiefurl=https://web.archive.org/web/20230621061434/http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&task=view&id=24&lang=en|archiefdatum=2023-06-21}}</ref> == Detayenan == E parke di awa tin un atraccion extraordinario. E bishitantenan, ekipá ku un sistema di buelo di kaska bou di awa, por bishitá e mundu tropikal di piská di e isla di koral na pia i tambe tuma imágen bou di awa di un avion Cessna 414 derotá i bou di awa. E Sea Trek helmet system tambe ta posibel pa no-swimmer i personanan ku no tin eksperensia di buelo. {{Appendix}} De Palm island is een ongeveer 10 hectare groot, bewoond, smal en 1,5 kilometer lang eiland voor de kust van het hoofdeiland van [[Aruba]], ten oosten van de stad [[Pos Chiquito]], in de buurt van de [[internationale luchthaven Koningin Beatrix]]. Het eiland is een dood [[koraalrif]] met daarop een hotel, bar en restaurant. De overtocht per ferry vanaf het hoofdeiland duurt ongeveer 10 minuten. Op het eiland is er een bewaakt strand en een [[waterpark]]. Het eiland is eigendom van [[De Palm Tours]], de grootste [[touroperator]] op Aruba, opgericht door [[Witchie de Palm]] en in de jaren zestig van de twintigste eeuw gekocht door [[Harold Malmberg]]<ref>{{Citeer web|url=http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&task=view&id=24&lang=en|titel=Tourism|taal=en|uitgever=Historia di Aruba|bezochtdatum=1 september 2018}}</ref> == Bijzonderheden == Het waterpark heeft een buitengewone attractie. Bezoekers, uitgerust met een onderwaterhelm-duiksysteem, kunnen te voet de tropische vissenwereld van het koraaleiland bezoeken en ook onderwateropnamen maken van een neergehaald en onder water gelegen [[Cessna]] 414-vliegtuig. Het gebruik van het Sea Trek-helmsysteem is ook mogelijk voor niet-zwemmers en personen zonder duikervaring. {{Appendix|1=alles|2= '''Voetnoten''' {{References}} '''Bronnen''' * {{citeer web|url=http://www.visitaruba.com/things-to-do/tours-and-activities/depalm-island/|titel=De Palm Island|bezochtdatum=1 september 2018}} * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=de|titel=Palm Island (Aruba)|oldid=165611524|datum=20170518}} -------------- '''Isla di Oro''' ta parti di e rif di Pos Grandi na costa sur di [[Aruba]], entre [[Pos Chikito]] y [[Savaneta]]. E area ta cay den e [[Parke Marino Aruba]] y ta bou maneho di [[Parke Nacional Arikok| Fundacion Parke Nacional Aruba]] (FPNA).<ref>{{citeer web|url=///C:/Users/l_de_/Downloads/BONERIANO-15-03-2024.pdf|titel=FPNA ta activo den defensa di Isla di Oro|werk=Boneriano|datum=2024-03-15|bezochtdatum=2024-03-23}}</ref> == Historia == Isla di Oro a inicia na aña 1965 ora Adolf (Dochi) Oduber a construi un compleho di recreacion den forma di un barco cu den dje un restaurant, bar y sala di baile, cu el a duna e nomber "Isla di Oro".<ref>{{citeer web|url=citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462564:mpeg21:p006|titel=Opening van Isla di Oro|werk=[[Amigoe]]|datum=1965-03-09|bezochtdatum=2024-03-23}}</ref> E compleho ta situa 150 meter for di e costa na un laguna rondona pa mondi di mangel, pa cua mester a traha un brug y kap un caminda dor di e mangelnan.<ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010470027:mpeg21:p006|titel=Luchtkasteel van Oduber werd restaurant in zee|werk=[[Amigoe]]|datum=1964-08-05|bezochtdatum=2024-03-23}}</ref> E tempo ey e compleho tabata un atraccion turistico popular, unda tabata organisa fiesta, ademas di presentacion y shownan di artistanan conoci. E compleho, cu ta riba tereno erfpacht, a cambia varios biaha di doño-desaroyado y tabata operacional te mas o menos aña 1994 pa despues keda bandona. == Proteccion di naturalesa == Isla di Oro ta ubica den un zona di naturalesa cu un grado halto di balor y di medidanan di proteccion. Banda di ta protegi mediante e decretonan nacional ''Nieuwe aanwijzing domeingronden als natuurreservaat''<ref>[https://www.dcbd.nl/sites/default/files/documents/MinistryofJustice%282020%29_LandsbesluitNieuweAanwijzingDomeingrondenAlsNatuurreservaat.pdf Landsbesluit ''Nieuwe aanwijzing domeingronden als natuurreservaat''] ([[Afkondigingsblad van Aruba|AB]] 2020 no. 67)</ref> y ''Ruimtelijke Ontwikkelingsplan met Voorschriften 2021''<ref>[https://www.dip.aw/wp-content/uploads/2021/08/AB-2021-no.-123.pdf Landsbesluit ''Ruimtelijke Ontwikkelingsplan met Voorschriften 2021''] (AB 2021 no. 123) di 28 juli 2021.</ref>, e isla mes y e lama ta clasifica como "Marine Protected Area" (MPA) mediante decreto nacional.<ref>[https://www.dcbd.nl/sites/default/files/documents/MinistryofJustice%282018%29_LandsbesluitParkeMarinoAruba.pdf ''Landsbesluit Parke Marino Aruba''] (AB 2018 no. 77) di 20 di december 2018</ref> Adicionalmente, e area tin reconocemento internacional como un "Key Biodiversity Area" (KBA) door di Union Internacional pa Concervacion di Naturalesa (IUCN) y desde 2023 como un area RAMSAR (RAMSAR Site no. 2526).<ref>{{citeer web|url=https://www.bondia.com/corte-ta-prohibi-aruba-ocean-villas-pa-cuminsa-of-traha-na-isla-di-oro/|titel=Corte ta prohibi Aruba Ocean Villas pa cuminsa of traha na Isla di Oro|werk=BonDiaAruba|datum=2024-03-18|bezochtdatum=2024-03-23}}</ref> Fuera di esey e mangelnan, tanto e mangel preto (''Avicennia germinans'') como e mangel blanco (''Laguncularia racemosa'') ta especienan di mata protegi pa ley.<ref>[https://docplayer.nl/110238034-2017-no-48-afkondigingsblad-van-aruba-landsbesluit-houdende-algemene-maatregelen-van-14-juli-2017-ter-uitvoering.html ''Landsbesluit bescherming in-heemse flora en fauna''] (AB 1995 no. 2) di 14 di juli 2017</ref> Den curso di tempo a lansa diferente proyecto pa Isla di Oro, entre nan e proyecto di un delfinario, bou e nomber di ''Dolphin Beach'' na comienso di añanan nobenta<ref>{{citeer web|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010645141:mpeg21:p005|titel=Gedegen en objectief onderzoek onontbeerlijk voor Dolphin Beach|werk=[[Amigoe]]|datum=1993-05-15|bezochtdatum=2024-03-23}}</ref>, y e proyecto di ecohotel, ''Zoetry Isla di Oro Aruba'', den decada 2010.<ref>{{citeer web|url=https://archive.org/details/BNA-DIG-BONDIA-2014-10-30/page/n2/mode/1up?q=isla+oro+parke+marino&view=theater|titel=Proyecto Isla di Oro ta bek na su concepto inicial di ecohotel|werk=BonDiaAruba|datum=2014-10-30|bezochtdatum=2024-03-23}}</ref> Ambos proyecto a encontra cu resistencia di e activistanan ambiental y finalmente no a continua pa falta di e permisonan rekeri. {{Appendix}} [[:Category:Aruba]] y cu ta cay bou maneho di Fundacion Parke Nacional Aruba (FPNA). Ademas mangelnan, tanto e mangel preto (''Avicennia germinans'') como e mangel blanco (''Laguncularia racemosa'') ta especie di mata protegi pa ley. y e area tambe ta cay den ‘Natuur Gebied’ Nieuwe aanwijzing domeingronden als natuurreservaat (AB 2020 no. 67) y Ruimtelijke Ontwikkelingsplan met Voorschriften 2021; mientras cu e isla mes y e lama ta cay den Marine Protected Area (MPA) esta Landsbesluit Parke Marino (AB 2018 no. 77) Adicionalmente, e area aki tin reconocemento internacional como un Key Biodiversity Area (KBA) door di IUCN y ultimamente a wordo clasifica como un RAMSAR gebied (RAMSAR Site no. 2526) – dunando e area akinan mas balor ainda y den e caso aki, segun Silva ta expresa a nenga diferente parti di ley pero asina mes e desaroyado a continua cu e trabounan dañino pa naturalesa sin permiso. E mangelnan ta un especie protegi pa ley y e area tambe ta cay den Natuur Gebied’ Nieuwe FPNA ta activo den defensa di Isla di Oro aanwijzing domeingronden als natuurreservaat (AB 2020 no. 67) y Ruimtelijke Ontwikkelingsplan met Voorschriften 2021 (AB 2021 no. 123) mientras cu e isla mes y e lama ta cay den Marine Protected Area (MPA) esta Landsbesluit Parke Marino (AB 2018 no. 77) – haciendo e area aki un grado di proteccion halto. Adicionalmente, e area aki tin reconocemento internacional como un Key Biodiversity Area (KBA) door di IUCN y ultima[1] mente a wordo clasifica como un RAMSAR gebied (RAMSAR Site no. 2526) – dunando e area akinan mas balor ainda.<ref>{{citeer web|url=https://www.bondia.com/corte-ta-prohibi-aruba-ocean-villas-pa-cuminsa-of-traha-na-isla-di-oro/|titel=Corte ta prohibi Aruba Ocean Villas pa cuminsa of traha na Isla di Oro|werk=BonDiaAruba|datum=2024-03-18|bezochtdatum=2024-03-23}}</ref> Na november di aña pasa 2023 e area aki a cuminsa forma parti di Convenio di Ramsar Area bao e parti di Costa Zuid e cual ta un di e areanan cu mas biodiversidad, status di Ramsar tin como meta pa proteha e areanan aki sin interveni cu actividadnan economico, enfatisando reduccion di daño y restauracion di naturalesa den caso di daño cu ta inevitabel. Isla di Oro ta un área di mangrove amplio na Aruba, kaminda diferente ekosistema ta reuní. E lugá di buelo ku e mesun nòmber ta konsistí di un banda di playa grandi ku un rif similar na esun di e lugá di buelo Mangel Halto. E tipo di koral mas comun riba e rif aki ta e koral di cerebro, di strea y di placa. Lobster di koral, snapper, piská trompeta i piská angel ta habitantenan regular. Isla di Oro ta nifiká isla di oro.<ref>{{citeer web|url=https://www.duikersgids.nl/en/isla-di-oro|titel=Isla di Oro|werk=duikersgids.nl|datum= |bezochtdatum=2024-03-23}}</ref> Isla di Oro no ta solamente un kolekshon úniko di ekosistema, sino tambe un isla di fiesta ku un restorant abandoná ku a wòrdu traha den forma di un boto. Bo por yega na e lugá despues di un caminata bastante largu dor di e área. Ta rekomendá un buelo di boto. NOTES FUNDACION Parke Nacional Aruba ta na altura di actividadnan cu ta tumando luga riba Isla di Oro y ta activamente haciendo tur cos posibel den e organisacion su capacidad legal pa pone un stop n’e actividadnan cu ta tumando luga. Isla di Oro ta un area cu ta cay bou di maneho di Fundacion Parke Nacional Aruba.<ref>[file:///C:/Users/l_de_/Downloads/BONERIANO-15-03-2024.pdf FPNA ta activo den defensa di Isla di Oro], Boneriano (15 di maart 2024)</ref> E mangelnan ta un especie protegi pa ley y e area tambe ta cay den Natuur Gebied’ Nieuwe FPNA ta activo den defensa di Isla di Oro aanwijzing domeingronden als natuurreservaat (AB 2020 no. 67) y Ruimtelijke Ontwikkelingsplan met Voorschriften 2021 (AB 2021 no. 123) mientras cu e isla mes y e lama ta cay den Marine Protected Area (MPA) esta Landsbesluit Parke Marino (AB 2018 no. 77) – haciendo e area aki un grado di proteccion halto. Adicionalmente, e area aki tin reconocemento internacional como un Key Biodiversity Area (KBA) door di IUCN y ultima[1] mente a wordo clasifica como un RAMSAR gebied (RAMSAR Site no. 2526) – dunando e area akinan mas balor ainda. Fundacion Parke Nacional Aruba ta comprometi na e proteccion di e area importante aki – e unico area na Aruba unda ainda nos ta wak e ‘Poder di 3’ conecta na otro sanamente, esta e mangelnan, yerbe di lama y e rifnan di coral – 3 diferente sistema ecologico crucial cu hunto ta prove un variedad di beneficio pa e ser humano y Aruba su medio ambiente. Dialuna 11 di Maart 2024 bestuur di FPNA a ser alerta di actividadnan cu ta pasando y inmediatamente a bay den accion pa manda un Proforma Bezwaarschrift. Informacion cu FPNA a ricibi ta cu no tin un aanlegvergunning y cu esey ta evaluando pasonan legal. Ta di hopi tempo caba FPNA tin wowo extra riba e area di Isla di Oro y den augustus di 2023 a bin haya sa cu Isla di Oro a ser cumpra y asina a manda un carta oficial dia 28 di augustus pa DIP indicando cu no lo duna permiso pa ningun desaroyo riba Isla di Oro. Den november 2023, FPNA a wordo contacta door di J.O.B. Holding & Management y a ser invita pa bay un meeting pa compronde kico ta e intencion cu Isla di Oro. Dia 4 di januari 2024, FPNA a responde na J.O.B. Holding & Management cu un carta unda cu a indica cu no ta bay di acuerdo cu ningun desaroyo pa Isla di Oro. Siguientemente dia 18 di januari 2024 J.O.B. Holding & Management a invita FPNA conhuntamente cu otro organisacionnan local pa un stakeholder engagement session unda cu nan a informa cu nan lo ta haciendo diferente trabounan riba Isla di Oro y no a presenta un plan concreto cu por ser revisa. No obstante e posicion di FPNA no a cambia. FPNA no lo sostene ningun plan di desaroyo den e area aki Isla di Oro is a vast wetland mangrove area on Aruba where different ecosystems meet. The dive site of the same name consists of a vast shallow sand strip with a reef similar to that of the Mangel Halto dive site. Common types of coral on this reef are brain, star and plate coral. Coral lobsters, snappers, trumpet fish and angelfish are regular inhabitants. Isla di Oro means island of gold.<ref>https://www.duikersgids.nl/en/isla-di-oro</ref> Particulars Isla di Oro is not only a unique collection of ecosystems but also a former party island with an abandoned restaurant built in the shape of a boat. You can reach the location after a fairly long walk through the area. A boat dive is recommendable. ----- Fundacion Savaneta Aruba a nota di e discucion andando riba red social rond di Isla di Oro. E pregunta esencial den esaki ta cu si por papia di destruccion of limpiesa. Fundacion ta observa y ta na altura cu actualmente ta tumando luga un limpiesa di material di e ruina cu a keda atras eynan esta tubo y frusto den awa y hopi desperdicio di palo, etc. No tin ningun acto di corta mangroves ni otro mata pues aki nos tin cu papia di un clean up y no destruccion. Si Parke Arikok kier “claim” e luga, anto e pregunta ta dicon Parke nunca a hacie limpi y no a pone borchi cu e ta pertenece na Parke anto. Antes e doño di Isla di Oro tabata famia Oduber y despues un otro doño a tuma over te cu awe a keda na ruina unda un doño nobo local a cumpr’e via un acto notarial, pues no a hay’e regala. Semper Isla di Oro tabatin su permiso pa Restaurant y NightClub pues esey no ta nada nobo den su desaroyo.<ref>https://24ora.com/fundacion-savaneta-ta-aclaria-a-haci-isla-di-oro-limpi-y-nada-mas/ (17 di maart 2024)</ref> --- Fundacion Parke Nacional Aruba (FPNA) a cuminsa un caso contra pais Aruba y contra desaroyador di Isla di Oro, Osyth Henriquez, pa stop e di haci cualkier trabou di limpiesa riba su tereno. Hues a prohibi Henriquez pa desaroya of hasta pa haci limpiesa riba su tereno na Isla di Oro. FPNA a demanda Pais Aruba tambe pa prohibi Gobierno di duna permiso. Abogado mr. Anthony Ruiz a defende Osyth Henriquez, mientras cu abogado mr. Zuhaila Marchena a defende FPNA. Den su veredicto, mesora, hues a indica na FPNA cu como nan tin e maneho di e area, cu FPNA y e doño di Isla di Oro mester sinta na mesa y sali di e problema. Ta trata aki na un tereno cu e doño tin den erfpacht. E area ta bou maneho di FPNA como un area protehi. Den areanan protehi en general por restablece un edificio na estado original, den consulta cu FPNA. Osyth Henriquez ta propietario di Ocean Villas na Savaneta. Ey tambe e tin cu atende cu reto di FPNA, Gobierno mes y di bisiña, cu no necesariamente ta di acuerdo cu su vision pa desaroya bungalows eynan. Awo cu e kier desaroya Isla di Oro, atrobe e ta hay’e stroba y mester defende su plan y vision den corte. Ta parce cu e reto lo no ta e isla mes, sino mas bien e vecindario cu si ta protegi como un area di naturalesa.<ref>https://24ora.com/hues-a-ordena-osyth-henriquez-pa-para-trabou-riba-isla-di-oro/ (17 di mart 2024)</ref> * <ref>https://antilliaansdagblad.com/aruba/29167-blijf-van-isla-di-oro-af 13 maart 2024</ref> {{Appendix}} isla di oro is pas ontstaan in begin jaren zeventig van de vorige eeuw. Het is een stukje rif ten zuiswesten van Pos Grandi waarop Adolf R. Oduber een recreatiecomplex had gebouwd in de vorm van een schip met daarin een restaurant, bat en danszaal. Vivienno Frank isla di oro a surgi te na komienso di añanan setenta di siglo pasá. E ta un parti di e rif na sur-oeste di Pos Grandi na unda Adolf R. Oduber a konstruí un kompleho di rekreacion den forma di un barku ku den dje un restorant, bat i sala di baile. '''Isla di Oro''' ta un isla di coral na costa sur di Aruba, entre [[Pos Chikito]] y [[Savaneta]]. E area ta cay den e Parke Marino Aruba y ta bou maneho di FPNA. Het is gelegen 150 meter uit de kust op de rif van Pos Grandi. Er moest een weg door de mangrovenbos worden gehakt om bij het eiland te komen.<ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010470027:mpeg21:p006|titel=Luchtkasteel van Oduber werd restaurant in zee|werk=[[Amigoe]]|datum=1964-08-05|bezochtdatum=2024-03-23}}</ref> Gelegen aan een lagoen omringd door mangrovebossen. Er voden optredens en shows vor bekende artiesten plaats en werden feesten gehouden. Isla di oro was in de jaren op de startplaats voor natuurwandelingen van Stimaruba. * Na ana 1965 Adolfo (Dochi) Oduber a habri riba e isla un restaurant ISla di ORo construi den forma di un barco como atraccion turistico y despues amplia cu cocktail lounge y sala di baile. Apertura oficial dia 13 di maart 1965.<ref>Opening van Isla di Oro. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 09-03-1965, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 21-03-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462564:mpeg21:p006</ref> Despues di un aña a traha un brug pa yega na costa. Na 1975 el a cambia man pa Joe Procter, kende e sigui desaroya e luga. * in 1989? beheert-eigenaar door Lucy en jose Brazao Mendez. El a opera te 1994. * verschillende projecten, waaronder het dolfinarium project (1993?)onder de naam Dolphin Beach, voor de doorontwikkeling van Isla di Oro hebben vanaf 1990 gestuit op verzet van milieu-activisten.<ref>Gedegen en objectief onderzoek onontbeerlijk voor Dolphin Beach. "Amigoe". Curaçao, 15-05-1993, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 21-03-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010645141:mpeg21:p005</ref> Dolfinarium ging niet door wegens uitblijven van de nodige vergunningen. 9dhgvuhidfw8pienx47d7mubzeenhws 192394 192393 2026-05-31T21:35:13Z Caribiana 8320 192394 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ {{ABW}} caya nombra pa hende: Caya Dick Cooper - Caya Jose Geerman - Caya Charlie Brouns Sr. - Caya Y.A. (Lord Boxoe) Illidge - Caya Pio Coffie - Caya Enrique Vorst - Sylvia A. Godettstraat - Caya Captain R. Rodger - Caya Lolita E. Euson - Caya Federico Maduro (Balashi) - Caya Juan Werlemen (Cashero) - Caya Juancho Kock (ex-Karawarastraat na Dakota) - Avenida Milio Croes (ex-Fergusonstraat) - Caya Dr. J.R. (Coco) Arends (Sero Blanco) - Bario Dr. Dussenbroek - Caya Ing. Roland H. Lacle - Caya Rufo Wever (Klip/Mon Plaisir) * pending: [[Parkietenbos]] - [[Cunucu Arikok]] - [[Blackstone Beach]] (full review needed) - [[Bushiribana]] - [[Renaissance Island]] - [[Hadicurari]] - [[Zeewijk]] - [[Sero Plat]] - [[Guadirikiri]] - [[Cueba di Fontein]] - [[Cueba di Huliba]] - [[De Palm Island]] - [[Isla di Oro]] - [[Eagle]] (bario) - [[Arashi]] - [[Plantashi Prins]] - [[Boca Prins]] - [[Dos Playa]] * bario di San Nicolas: [[Lagoville]] - Kustbatterij - [[Rooi Congo]] - [[Pedro Mosa]] - [[Esso Heights]] *uitbreiding [[Tanki Flip]] zie de.wiki - zie en.wiki voor [[Mangel Halto]] - [[Ayo]] - [[Catiri]] - [[Alto Vista]] * Roberto G. Croes, [https://designrr.page/?id=499490&token=3435984651&type=FP&h=5688&fbclid=IwY2xjawSD5lhleHRuA2FlbQIxMABicmlkETFoNVhmY1g2T1NuSml5cFhWc3J0YwZhcHBfaWQQMjIyMDM5MTc4ODIwMDg5MgABHlKyG1hj55NGijsU4jWBM9buhkFVlBqvV5G5EPkBOXLazF4nFZ-4bTq-kTSR_aem_r4VExioZnv6pqBz0zQl6Eg Origen di nombernan di bario y sitio na Aruba] ------------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais| variante= a | tipo = Caya | nomber = Caya Jose Geerman | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 2 | caption_align = center | image1 = | caption1 = | image2 = | caption2 = | footer = | footer_align = center }} | area = | poblacion = 2.282 | censo = 2020 | densidad = | pais = {{ABW}} | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[Regionnan di Aruba|San Nicolas Noord]] | tipo_subdivision_adm = Zona | subdivision_adm = | zoom = 13 }} '''Caya Jose Geerman''' ta un caya na [[Aruba]], situa den e bario di [[Rooi Congo]] na e parti nort di [[San Nicolas]]. E caya tabata anteriormente yamá Congoweg, pero komo parti di un programa gubernamental pa nombra cayanan segun figura historico local, e caya a haña su nomber actual na 1995. E ta honra Jose Geerman (1917-1977), un politico y escritor di San Nicolas.<ref>{{citeer web|titel=Congoweg wordt Caya José Geerman|werk=[[Amigoe]]|datum=1995-09-07|via=Delpher.nl| bezochtdatum=2026-05-31|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644937:mpeg21:p007}}</ref> == Trayecto y desaroyo == Caya Jose Geerman ta pasa door di e bario di Rooi Congo entre Weg Sero Preto y Brasil y ta sirbi como un di e rutanan principal pa trafico local. E ta conecta e parti noordoost di San Nicolas, cu ta inclui e barionan di [[Rooi Hundo]], [[Rooi Congo]], [[Standardville]] y [[Kustbatterij]], cu otro areanan residencial manera Brasil y ta duna acceso na varios caya secundario. Den añanan 1960, e area rond di Caya Jose Geerman a pasa den un periodo di desaroyo urbano rapido. A traha scol, cas y otro infrastructura importante. E caya mes a wordo asfalta y ekipa cu trottoir pa mehora accesiblidad.<ref>{{citeer web|titel=Arubaans bc vraagt krediet voor aanleg trottoirs Rooi Congo|werk=[[Amigoe]]|datum=1968-07-06|bezochtdatum=2026-05-31|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643790:mpeg21:p005}}</ref> == Mira tambe == * [[San Nicolas]] * [[Rooi Congo]] * [[Brasil (Aruba)|Brasil]] ---------------- Na 1995, e caya a wordu oficialmente renombrá for di Congoweg pa Caya Jose Geerman. E cambio di nòmber tabata parti di un proseso mas amplio di renombramentu di cayanan na Aruba pa honra figuronan lokal despues di introdukshon di Status Aparte. Desaroyo i infrastruktura Durante e mitar di siglo 20, e caya a wordu renobá i mehorá, inkluyendo asfaltamentu i konstrukshon di trottoir. E área tambe a mira establecimiento di institushonnan importante, manera skolnan di enseñansa profesional i edifisionan relijioso. {{Imagen anota |image=BNADIGWERBATAARUBA 0009.jpg |image-width=2000 |image-left= -360 |image-top=-575 |width=270 |height=270 |float=left |annotations=<!-- bashi of no, e parameter aki mester ta inclui--> |caption=Mapa di Werbata ta menciona Rooi Congo (1912). }} == Localisacion y infrastructura == {{Appendix}} [[Kategoria:Luga na Aruba]] ----------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais| variante= a | tipo = Bario | nomber = De Bruynewijk | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 2 | caption_align = center | image1 = Welcome to the Coastal Battery!.jpg | caption1 = | image2 = Cannon tracks at Coastal Battery, Aruba.jpg | caption2 = | footer = Ruinanan di kustbatterij | footer_align = center }} | area = | poblacion = 1.745 | censo = 2020 | densidad = | pais = {{ABW}} | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[Regionnan di Aruba|Savaneta]] | tipo_subdivision_adm = Zona | subdivision_adm = De Bruynewijk | zoom = 13 }} '''Kustbatterij''' ta un zona ku ta forma parti di Juwana Morto na Aruba, den region di San Nicolas Noord. Na 1 di yanüari 2020, e área tabatin un poblashon di 1.188 habitante, di cual 555 muhe i 633 hòmber. Den e zona ta lokalisa e monumento di guera di Kustbatterij. Historia E zona di Kustbatterij a ricibi su nomber durante World War II, ora a konstrui un bateria kostal riba un elevashon den augustus 1940. E lokashon tabata strategiko, siendo un di e puntonan mas haltu den e parti pariba di e isla, ku bista riba e refineria di Lago Oil and Transport Company i riba kosta. E instalashon militar tabata tin komo meta pa defendé e refineria, ku tabata di gran importansia pa e Aliadonan pa motibu di produccion di combustibel di aviashon. Pa e motibu ey, Aruba a bira un meta potensial pa atakenan di submarinonan aleman. E instalashon militar tabata tin komo meta pa defendé e refineria, ku tabata di gran importansia pa e Aliadonan pa motibu di produccion di combustibel di aviashon. Pa e motibu ey, Aruba a bira un meta potensial pa atakenan di submarinonan aleman. E kompleks tabata konsistí di tres posishon di kanon, un puesto di mando i varios edifisionan pa alojamento di soldaatnan. Tambe tabatin fasilidatnan manera un reservorio di awa. Kada posishon di arma tabata monta riba un fundeshi di beton i staal i prepará pa kanonnan ku por a kubri un gran distansia, inkluyendo parti di e isla mes. E bateria nunka no a wòrdu usa den combate, ni sikiera durante e atake di submarinonan aleman riba San Nicolas den febrüari 1942. Na 24 di oktober 1942, Prince Bernhard of the Netherlands a hasi un bishita oficial na e kustbatterij. Despues di guera, e instalashon militar a wòrdu abandoná i e área a wòrdu limpiá parcialmente. Restonan di bunker i posishonnan di arma a keda presente i posteriormente a wòrdu protehá komo patrimonio historiko. Awe, e lugá ta rekonosí komo un monumento di guera (ID 04-003) i ta wòrdu maneha pa Monumentenfonds Aruba. == Descripcion == Kustbatterij ta un zona principalmente residensial, ku desaroyo urbano rond di e sitio historiko. Den e área tin varios caya i bario chikí. E kaminda prinsipal den e zona ta Diamantbergweg, ku ta konektá Juwana Morto ku Rooi Hundo. Otro cayanan inkluí Weg Kustbatterij, Kleine Bergweg i Grote Bergweg. Den Weg Kustbatterij ta situa Colegio Nigel Matthew. Barionan den cercania ta Standardville i Rooi Hundo. == Literatura == * [[Johan Hartog|Hartog, Johan]], [https://archive.org/details/BNA-DIG-HARTOG-KUSTBATTERIJ/page/n4/mode/1up Juwana Morto Kustbatterij Aruba], De Walburg Pers (1987) {{Appendix}} [[:Kategoria:Luga na Aruba]] ----------- '''Kustbatterij''' ta un zona cu ta forma parti di [[Juwana Morto]] na Aruba, den [[Regionnan di Aruba|region di San Nicolas Noord]]. Dia 1 di januari 2020, e area aki tabatin un poblacion di 1.188 habitante, dividi entre 555 muhe y 633 homber. Den e zona ta localisa un monumento di guera. == Historia == E zona di Kustbatterij a ricibi su nomber durante e [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]] ora a construi un kustbatterij riba un elevacion na augustus 1940. Op Juana Morto, het hoogste punt van het oostelijk deel van het eiland, werd een kustbatterij gebouwd met uitzicht over de raffinaderij en over de Noord- en Westkust. * De kustbatterij is een erkend oorlogsmonument (ID 04-003). Cañonnan pisa tabata staciona aki pa defende e refineria di Lago. Despues di guera, e área a wòrdu limpia, lagando atras e luganan di arma y bunkernan, ku awor a wòrdu deklará un monumento protehá. * Op 24 october 1942 bracht Prins Bernhard een bezichtigingsbezoek aan de kustbatterij.<ref>Naar Aruba.. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 22-10-1942, p. 2. Geraadpleegd op Delpher op 28-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987278:mpeg21:p002</ref> * het bouwen van een onderofficiersverblijf bij de kustbatterij op Aruba<ref>Advertentie Aanbesteding. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 01-03-1944, p. 2. Geraadpleegd op Delpher op 28-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010403042:mpeg21:p002</ref> * Aan de N.V. Bouwmaatschappij Aruba is de gunning verleend van de bouw van een betonnen waterreservoir op St. Nicolaas nabij de kustbatterij.<ref>ARUBA AANBESTEDING.. "Amigoe di Curacao". Willemstad, 24-11-1948. Geraadpleegd op Delpher op 28-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000210652:mpeg21:p002</ref> * Op 17 mei 1940 werd proefgeschoten, in augustus 1940 kwam de kustbatterij Juwana Morto gereed voor direct vuur, in augustus 1941 ook voor nachtelijke actie. De Kustbatterij van Juwana Morto is nimmer in actie geweest, ook niet bij de directe aanval van de Duitsers op de raffinaderij in de nacht van 15 op 16 februari 1942, toen enige tankschepen verloren gingen.<ref>{{citeer web|auteur= [[Johan Hartog]]| titel=Batterijen beschermden de eilanden gedurende Tweede Wereldoorlog|werk=[[Amigoe]]|datum=1990-08-25|bezochtdatum=2026-05-28|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010641593:mpeg21:p020}}</ref> Kada un di e tres posishonnan di arma tabata para riba fundeshi di staal i beton. Kada un tabata montá pa un kañon di kaliber 19.2 ku por a drai 360 grado, ku un alkanse di 18.5 kilometer. Oranjestad y su haf tabata den alcance tambe. E cañonnan a haya e nombernan Betsy, Jopie y Beppie door di e soldaatnan, miembronan di Ehercito Boluntario Aruba. E bateria kostal di Juwana Morto nunka no a tira un tiru pa defendé e área, ni sikiera ora ku haf di San Nicolas i Refineria di Lago a wòrdu ataká pa un U-boat aleman na febrüari di 1942. Tankeronan di lago a wòrdu sendé na kandela, kousando huma i kandela pa stroba e bista for di e puesto di mando.<ref>[https://monumentenfondsaruba.org/juwana-morto-coastal-battery-1940/ Juwana Morto Coastal Battery * 1940], [[Monumentenfonds Aruba|SMFA]]</ref> hartog: Mken koos deze plaats vanwege het uitzicht naar twee zijden. En ook als besefte men dat de munitiemagazijnen e.d. in de rotsgrond uitgehouwen moesten worden, de kustbatterij zelf kon men bovengronds bouwen, want van zee u8it viel de kustbatterij toch in het niet bij de van zee uit royaal zichtbare raffinaderij. De batterij lag hoog zodat men over de schoorstenen van de raffinaderij heen kon schieten. Het complex op Aruba, gebouwd in 1940, bestond uit 3 geschutsopstellingen, een commandopost en enkele gebouwen voor onderdak van de kleine 100 mensen die er gelegerd waren. Ook waterreservoir. Een interessant stukje militair erfgoed van Aruba. Aruba speelde een cruciale rol in de Tweede Wereldoorlog vanwege de aanwezigheid van de Lago Raffinaderij, waar de kerosine voor de geallieerden werd geproduceerd. E kustbatterij a wordo construi na augustus 1940. E instalacion militar su obhetivo strategico tabata pa proteha e refineria di petroleo di Lago na San Nicolas cu tabata existi e tempo ey contra atakenan di Alemania durante Segunda Guera Mundial. importancia strategico: debi na e produccion halto di combustibel di aviacion pa e Aliadonan, e refineria di Lago tabata di vital importancia durante Segunda Guera Mundial. Komo resultado, e isla a bira un meta prinsipal pa U-boatnan Aleman. Lugá: E kustbatterij tabata situá riba e punto stratégikamente mas haltu di e parti ost di e isla, den cercania di San Nicolas. Esaki a ofresé un bista perfekto di e refineria i lama. Diseño: E liña defensivo tabata konsistí di un bunker di puesto di mando (commandopostbunker) i tres lugá di arma posishoná espasiá (geschutsemplacementen) cu un distancia di mas o ménos 50 meter for di otro. Restonan: E ruinanan di e post di comando y e cambernan di arma (geschutskamers) ainda por wordo haya awe rond di Weg Kustbatterij na San Nicolas y ta wordo maneha pa [[Monumentenfonds Aruba]]. == Descripcion == Den e zona di Kustbatterij, rond di e ruinanan militar, tin varios caya cu casnan residencial. E area ta wordo cruza pa un caya largo Diamantbergweg, cu ta conecta Juwana Morto cu Rooi Hundo. Otro cayanan conoci ta: Weg Kustbatterij, Kustbatterij, Kleine Bergweg y Grote Bergweg. Na Weg Kustbatterij ta situa un scol secundario, Colegio Nigel Matthew. Barionan den cercania ta: [[Standardville]] y Rooi Hundo. == Literatura == * [[Johan Hartog|Hartog, Johan]], [https://archive.org/details/BNA-DIG-HARTOG-KUSTBATTERIJ/page/n4/mode/1up Juwana Morto Kustbatterij Aruba], De Walburg Pers (1987) {{Appendix}} [[:Kategoria:Luga na Aruba]] ---------------- Kustbatterij (monumento) E Kustbatterij di Juwana Morto ta un monumento di guera situá na Aruba, den e área di Juwana Morto, serka San Nicolas. E ta un resto di un instalashon militar ku a wòrdu konstrui durante Segunda Guera Mundial pa defendé e refineria di petroleo di Lago. E sitio ta oficialmente rekonosí komo monumento di guera (ID 04-003) i ta wòrdu protehá komo parti di patrimonio historiko di Aruba. == Historia == E bateria di artileria a wordo construi na augustus 1940, riba un elevacion strategico den e parti pariba di e isla. E localisacion a wordo skohe pa su bista amplio riba e refineria Lago na [[San Nicolas]] y riba lama, ku tabata di importansia vital pa e Aliadonan durante Segunda Guera Mundial. E refineria di Lago tabata produci gran kantidat di combustibel di aviashon, loke a haci Aruba un punto strategiko i un posible meta pa atakenan di submarinonan aleman. Na 17 di mei 1940, a hasi prueba di tiramentu ku e kanonnan. Na augustus 1940, e bateria tabata kla pa uso den operashonnan di dia, i na augustus 1941 tambe pa operashonnan di anochi. Na 24 di oktober 1942, Prins Bernhard di Hulanda a bishitá e kustbatterij komo parti di un bishita oficial na e isla. A pesar di su importansia militar, e kustbatterij nunka no a wòrdu usa den combate, ni sikiera durante e atake di submarinonan aleman riba e refineria i haf di San Nicolas den febrüari 1942. == Descripcion == E kompleks militar tabata konsistí di: Tres posishon di kanon (geschutsopstellingen) Un bunker di puesto di mando Edifisionan pa alojamento di aproximadamente 100 soldaat Un reservorio di awa i otro fasilidatnan di sosten Kada posishon di arma tabata konstrui riba un fundeshi di beton i staal. E kanonnan tabata di kaliber 19.2 cm, ku por a bira 360 grado i tabatin un alkanse di mas o ménos 18,5 kilometer. Segun testimonio di soldaatnan, e tres kanon a ricibi nòmber informal: Betsy, Jopie i Beppie. E diseño di e bateria a tene kuenta ku e topografia di e terreno. E kanonnan tabata situá asina ku nan por tira por encima di e refineria, aprovechando e alturanan natural di e área. == Despues di guera y estado actual == Despues di 1945, e instalashon militar a wòrdu abandoná. Parti di e área a wòrdu limpiá, pero e strukturanan prinsipal, manera bunker i fundashonnan di kanon, a keda presente. Awendia, e restonan di e kustbatterij ainda por wòrdu mira den e paisahe rond di Weg Kustbatterij. E sitio ta wòrdu maneha i protehá komo patrimonio cultural, i ta forma un testimonio importante di e papel di Aruba durante Segunda Guera Mundial. E monumento ta un di e pokonan strukturanan militar di e periodo aki cu a sobrebibí na e isla. ---------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | variante= a | tipo = Region | nomber = San Nicolas-Noord | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 1/2 | caption_align = center | image1 = Aruba-Regionen.png | caption1 = San Nicolas Noord ta region 7 | image2 = | caption2 = | image3 = | caption3 = }} | area = | poblacion = | censo = 2020 | densidad = | descripcion = | pais = {{ABW}} | zoom = 13 }} '''San Nicolas-Noord''', oficialmente Sint Nicolaas Noord, ta un di e ocho [[Regionnan di Aruba|region]] den cua e [[isla]] di [[Aruba]] ta dividi administrativamente.<ref>{{Citeer web|url=https://cbs.aw/wp/index.php/2020/12/03/gac-geographical-address-classification-2019/|titel=GAC (Geographical Address Classification) 2019 and 2020|bezochtdatum=2025-03-03|datum=2019-06-27|werk=cbs.aw}}</ref> Hunto cu [[San Nicolas Zuid]] e ta constitui e region di San Nicolas, miho conoci como [[pariba di brug]]. E region tin un area di .... [[kilometer kuadrá|km²]] y un poblacion di 9.940 habitante dia prome di januari 2020. E region tin un poblashon di 9.940 (1 di yanüari 2020), loke ta representá 9.2% di e poblashon total di e pais. Muhé Hòmber 4760 5180 == Geografia == E region ta situá den e zona zuidoost di Aruba (region 7 riba mapa), pazuid di ... (region 1), pabou di [[Paradera]] (region 4) y panort di Oranjestad Oost (region 3). San Nicolas-Noord tin e siguiente barionan:<ref>[https://cbs.aw/wp/wp-content/uploads/2024/05/GAC_Officiele-publicatie_2024.pdf Strefy]</ref> * [[Brazil]] * Rooi Congo * Watapana Gezaag * [[Standardville]]/[[Rooi Hundo]] * Kust * [[Juwana Morto]] * San Nicolas-Noord otro {{Appendix}} [[Category:Luga na Aruba]] ------------------ {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais| variante= a | tipo = Region | nomber = San Nicolas-Zuid | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 1/2 | caption_align = center | image1 = Aruba-Regionen.png | caption1 = San Nicolas Zuid ta region 8 | image2 = | caption2 = | image3 = | caption3 = }} | area = | poblacion = | censo = 2020 | densidad = | descripcion = | pais = {{ABW}} | zoom = 13 }} '''San Nicolas-Zuid''', oficialmente Sint Nicolaas Noord, ta un di e ocho [[Regionnan di Aruba|region]] den cua e [[isla]] di [[Aruba]] ta dividi administrativamente.<ref>{{Citeer web|url=https://cbs.aw/wp/index.php/2020/12/03/gac-geographical-address-classification-2019/|titel=GAC (Geographical Address Classification) 2019 and 2020|bezochtdatum=2025-03-03|datum=2019-06-27|werk=cbs.aw}}</ref> Hunto cu [[San Nicolas Noord]] e ta constitui e region di San Nicolas, miho conoci como [[pariba di brug]]. E region tin un area di .... [[kilometer kuadrá|km²]] y un poblacion di 4.235 habitante dia prome di januari 2020. Sint Nicolaas-Zuid ta un di e ocho regionnan den e parti pariba di e pais autonomo di Aruba, cu ta pertenece na Hulanda, na Sur America. Riba promé di yanüari 2020, e region tabatin 4.235 habitante. Pa loke ta trata poblashon, e ta e region di mas chikitu den e pais. == Geografia == E region ta situá den e zona zuidoost di Aruba (region 7 riba mapa), pazuid di ... (region 1), pabou di [[Paradera]] (region 4) y panort di Oranjestad Oost (region 3). San Nicolas-Zuid tin e siguiente barionan:<ref>[https://cbs.aw/wp/wp-content/uploads/2024/05/GAC_Officiele-publicatie_2024.pdf Strefy]</ref> * [[Zeewijk]] * Pastoor Hendriksstraat * Van de Veen Zeppenfeldstraat * [[The Village]] * Essoville * [[Lago Heights]]/Esso Heights * [[Seroe Colorado]] * San Nicolas-Zuid otro Demografia E region tin un poblashon di 4.235 (1 di yanüari 2020), loke ta representá 3.9% di e poblashon total di e pais. Muhé Hòmber 1943 2292 {{Appendix}} [[Category:Luga na Aruba]] --------------- {{Databox}} '''Nomber di caya na Aruba''' ta refleha e historia, cultura y desaroyo social di e isla. Nan ta deriva for di un amplio scala di fuente, incluyendo historia local, [[geografia]], flora y fauna, [[literatura]], ciencia, [[religion]] y politica. Di e manera aki, nombernan di caya ta forma un parti importante di e herencia inmaterial di [[Aruba]]. Un nomber di caya ta un denominacion oficial pa espacio publico, manera caya, avenida, boulevard of plaza. E estudio di nomber di luga ta parti di e disciplina di toponimia. Den practica, nomber di caya ta sirbi como base pa adres y pa sistema di distribucion di post. Na Aruba, adres formal ta consisti di un nomber di caya hunto cu un number di e kavel, sin uzo di un sistema di codigo postal. ==Historia== E sistema di nomber di caya na Aruba a desaroyá gradualmente den [[siglo 19|siglo diesnuebe]] y [[siglo 20|binti]], paralelo cu urbanisacion di [[Oranjestad (Aruba)|Oranjestad]] i otro luganan riba e isla. Den e prome fase, hopi caya tabata sin nomber oficial of tabata conoci pa descripcionnan local. Influencia di gobernacion colonial Hulandes a introduci un sistema mas formal di registracion y nombramento. Un ehempel tempran ta e comision di nomber di caya na [[Willemstad]], [[Kòrsou|Corsou]], estableci na 1866, cu a sirbi como modelo pa Aruba.[1] Memey di siglo binti, despues di [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]], a surgi un consenshi pa uza nombernan cu mas relevancia local, reflehando un fortalecemento di identidad Arubano.<ref>{{citeer web|titel=Aruba Straatnamen|werk=[[Amigoe]]|datum=1950-12-05|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2026-04-29|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987772:mpeg21:p003}}</ref> == Dunamento di nomber == Na Aruba, e dunamento oficial di nomber na caya ta wordo realisa door di e minister responsabel pa Asuntonan General, riba recomendacion di Comision di Nomber di Caya. E comision consultivo aki ta inclui representante di instancianan manera [[Cuerpo Policial Arubano]] (KPA), Kadaster y Departamento di Obra Publico (DOW).[2] Na final di añanan 1940, a surgi discusion tocante e maneho di dunamento di nomber. A cuminsa duna preferencia na nombernan cu conexion cu e comunidad [[Antias Hulandes|Antiano]], en vez di nombernan internacional poco reconocibel.<ref>{{citeer web|titel=Ingezonden: Straatnamen op Aruba|werk=[[Amigoe]]|datum=1949-10-10|bezochtdatum=2026-04-28|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000212719:mpeg21:p003}}</ref><ref>{{citeer web|titel=Aruba straatnamen|werk=[[Amigoe]]|datum=1950-12-05|bezochtdatum=2026-04-28|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987772:mpeg21:p003}}</ref> Un di e prome ehempelnan tabata nomber di figuranan di resistensia, manera [[Boy Ecury]] y [[George Maduro]].[3] E historiado [[Johan Hartog]], prome director di [[Biblioteca Nacional Aruba]] (BNA), a presidi e comision den siglo binti. Bou di su liderazgo, nombernan a wordo selecta for di historia local y naturalesa, y tambe di personanan.[4] E maneho di dunamento di nomber ta evoluciona continuamente, tomando na cuenta expansion urbano y construccion di cayanan nobo, impulsa pa e desaroyo di Aruba durante e descubrimento di [[oro]], e mineria di guano, e yegada di e refineria di petroleo (Lago), y [[turismo]]. Algun nomber di caya ta di origen indigena, usualmente deriva di e zona unda nan ta situa. Den uzo moderno, hopi nomber di caya ta cuminsa cu termino manera ''Caya'' of ''Avenida'' (reemplasando e [[sufiho]] ''straat'' of ''weg''), of ta termina cu ''Boulevard''. ==Nomber tematico== Den diferente bario na Aruba, nombernan di caya ta sigui un tema specifico, loke ta contribui na identidad di e area: *Den Klip tin caya nombra pa escritor y compositor internacional. *Den [[Dakota (Aruba)|Dakota]], nombernan ta deriva di fruta y produkto agricola. *Den Companashi, nombernan ta basa riba cientifico y investigado. *Den Ponton, nan ta referi na mata y elemento di naturalesa local.[6] E sistema tematico ta facilita orientacion y ta duna caracter propio na cada bario. ==Reconocimento social== Hopi caya na Aruba ta nombra pa personanan cu a contribui na sociedad, manera politico, lider social, deportista, artista y religioso. Generalmente, e honor aki ta wordo otorga di manera postumo. E camindanan principal di Aruba ta generalmente nombra pa figuranan influyente. Entre nan tin ''Juan E. Irausquin Boulevard'' y ''Henny Eman Boulevard'', ku ta refleha e desaroyo economico y turistico di e isla den siglo binti.[7] Otro ehempelnan ta ''Avenida Nelson Orlando Oduber''[5], ''Watty Vos Boulevard''<ref>[https://antilliaansdagblad.com/articulo/aruba/20386-watty-vos-blvd-aruba-in-gebruik Watty Vos Boulevard Aruba in gebruik], [[Antilliaans Dagblad]] (6 di november 2019)</ref> y [[Caya G.F. (Betico) Croes]], nombra pa [[Betico Croes|Gilberto François Betico) Croes]], considerá como un figura clave den historia politico di Aruba. {{Appendix}} ==Referensia == * Frank, Vivienno L. 2019. ''Aruba en een keuze uit haar toponiemen.'' ISBN:978-0-359-65900-5 * Hartog, J. Aruba: Past and Present. Oranjestad: De Wit Stores. * Gobierno di Aruba – reglamentonan di nombramento di caya. * Croes, F. Historia di resistencia Antiano den Guera Mundial II. * Hartog, J. Geschiedenis van Aruba. * Alofs, L. & Merkies, H. Ken ta Arubiano? * Kadaster Aruba – registro di nomber di caya. * Ministerie di Infrastructura Aruba – dokumentonan di planifikashon urbano. [[:Kategoria:Geografia di Aruba]] <ref>{{Cite web |title=Kadaster Aruba |url=https://www.kadaster.aw |publisher=Kadaster Aruba |access-date=2026-04-27}}</ref> Example (book): <ref>{{Cite book |last=Hartog |first=Johan |title=Aruba: Past and Present |publisher -------------------- '''Nomber di caya na Aruba''' ta refleha e historia, cultura, y desaroyo social di e isla. Nan ta bin di un scala amplio di disciplina, entre otro historia di Aruba, geografia, flora y fauna, literatura, ciencia, religion y politica. Nomber di caya pues ta un parti importante di herencia inmaterial di Aruba. Un nomber di caya ta referí na un nòmber ku ta wòrdu usá pa designá espasio públiko, manera kaya, avenida, kaminda, plaza y becindario. E teoria di nòmber di kaya òf lugá ta un rama di toponimia. Un nòmber di kaya ta sirbi komo un guia i ta forma adrès, i ta wòrdu usá den hopi pais pa dirigí pòst. Nombernan di caya na Aruba hopi biaha ta un mescla di referencia na Papiamento, Hulandes y historia: hunto cu un number e ta forma un adres formal pero sin un sistema di codigo postal. == Dunamento di nomber == E nombramento oficial di cayanan na Aruba ta wordo haci door di Minister di Asuntonan General, riba recomendacion di e Comision di Nomber di Caya. E comision aki tradicionalmente ta consisti di representantenan di entre otro [[Cuerpo Policial Arubano]] (KPA), Kadaster, y Departamento di Obra Publico (DOW). Un comision similar pa e nomber di caya di [[Willemstad]] tabata existi na [[Kòrsou|Corsou]] caba for di aña 1866. Na fin di añanan 1940, a surgi un diskushon tocante e maneho cu dunamento di nòmber di caya. Kontrali na e hopi nòmbernan di kaya deskonosí, manera esnan di inventornan mundialmente famoso, a kuminsá duna preferensia na nòmbernan di kaya ku tabata papia ku e poblashon lokal.[1][2] E promé nòmbernan rekonosibel tabata esnan di bringadónan di resistensia Antiano: Boy Ecury (Boy Ecuryplein) i George Maduro (George Madurostraat).[3] Historiadó Johan Hartog, e promé direktor di Biblioteka Públiko di Aruba, tabata presidi e Komishon di Nòmber di Kaya di Aruba den siglo binti.[4] Bou di su liderazgo, nòmbernan tabata wòrdu selektá for di historia lokal i naturalesa, pero individuonan tambe tabata wòrdu konsiderá, normalmente póstumo. E decision final a keda na Conseho Ehecutivo di Aruba. Ekspanshon urbano den futuro i konstrukshon di kayanan nobo tambe ta wòrdu tumá na kuenta ora di skohe nòmber, loke ta nifiká ku e polítika di nòmber di kaya ta evolucionando konstantemente. Ku tempu, e terminologia tambe a kambia: nòmbernan di kaya nobo awor hopi bia ta kuminsá ku Caya, Boulevard, òf Avenida. ---------- revision '''Straatnamen van Aruba''' weerspiegelen de geschiedenis, cultuur en maatschappelijke ontwikkeling van het eiland. Zij zijn afkomstig uit uiteenlopende domeinen, waaronder de Arubaanse geschiedenis, aardrijkskunde, flora en fauna, literatuur, wetenschap, religie en politiek. De naamgeving van straten vormt daarmee een belangrijk onderdeel van het immaterieel erfgoed van Aruba. Un nomber di caya ta referi na un nomber cu ta wordo uza pa designá espacio publico, manera caya, avenida, kaminda, plaza y becindario. E teoria di nomber di caya of di luga ta un rama di toponimia. Un nomber di caya ta sirbi como un guia y ta forma adres, y ta wòrdu uza den hopi pais pa dirigi post. Nombernan di caya na Aruba hopi biaha ta un mescla di referencianan na Papiamento, Hulandes y historia: hunto cu un number e ta forma un adres formal pero sin sistema di codigo postal. == Naamgeving en beleid == De officiële naamgeving van straten op Aruba gebeurt door de minister van Algemene Zaken, op voordracht van de Straatnamencommissie. Deze commissie bestaat traditioneel uit vertegenwoordigers van onder meer de politie, het kadaster en de Directie Openbare Werken (DOW). Een vergelijkbare commissie bestond reeds in 1866 op Curaçao voor de straatnamen van Willemstad. Eind jaren 1940 ontstond er discussie over het straatnamenbeleid. In afwijking van de vele onbekende straatnamen, zoals bijvoorbeeld namen van wereldberoemde uitvinders, begon men de voorkeur te geven aan straatnamen die tot de bevolking spreken.<ref>ingezonden buiten verantwoordelijkheid der Redactie STRAATNAMEN OP ARUBA.. "Amigoe di Curacao". Willemstad, 10-10-1949. Geraadpleegd op Delpher op 10-02-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000212719:mpeg21:p003</ref><ref>ARUBA STRAATNAMEN.. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 05-12-1950, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 10-02-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987772:mpeg21:p003</ref> De eerste herkenbare namen werden die van de Antilliaanse verzetstrijders: Boy Ecury (Boy Ecuryplein) en George Maduro (George Madurostraat).<ref>ARUBA NAAR ARUBA.. "Amigoe di Curacao". Willemstad, 24-10-1949. Geraadpleegd op Delpher op 10-02-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000212731:mpeg21:p003</ref> Historicus Johan Hartog, Aruba’s eerste directeur van de Openbare Bibliotheek, was in de twintigste eeuw voorzitter van de Arubaanse straatnamencommissie.<ref>Dr.Johan Hartog; wat hij begon liet hij niet los. "Amigoe". Curaçao, 29-09-1990, p. 4. Geraadpleegd op Delpher op 10-02-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642192:mpeg21:p020</ref> Onder zijn leiding werden namen geselecteerd uit de lokale geschiedenis en natuur, maar ook personen kwamen in aanmerking, meestal postuum. De uiteindelijke besluitvorming lag bij het Bestuurscollege van Aruba. Bij de naamgeving wordt tevens rekening gehouden met toekomstige stadsuitbreidingen en de aanleg van nieuwe straten, waardoor het straatnamenbeleid voortdurend in ontwikkeling is. In de loop van de tijd veranderde ook de terminologie: nieuwe straatnamen beginnen tegenwoordig vaak met Caya, Boulevard of Avenida. == Straatnamen en maatschappelijke erkenning == Veel straatnamen op Aruba zijn gewijd aan verdienstelijke burgers, geestelijken, sporters en politici. Deze eer wordt doorgaans postuum verleend. Een bekend voorbeeld is Gilberto François (Betico) Croes, die als ‘Libertador’ van Aruba wordt beschouwd. De voormalige Nassaustraat, de hoofdstraat van Oranjestad, werd hernoemd tot Caya G. F. (Betico) Croes. Ook andere prominente figuren zijn in het straatbeeld vereeuwigd. Zo werd in 1950 de weg langs het Wilhelminasportpark vernoemd naar J. Helenus Ferguson, gezaghebber in de negentiende eeuw en bekend vanwege zijn rol in de aloëcultuur. Deze weg draagt tegenwoordig de naam Avenida.[[File:Aad Stolwijk, Hooiberg; Fergusonstraat; Avenida Milio Croes; Dakota, ANA-DIG-COL-STOLWIJK-LUCHTF-VEL-563-11, Archivo Nacional Aruba.jpg|thumb|Bista aereo di Avenida Milio Croes (antes Fergusonstraat) rechtsonder (1974).]] Ook andere prominente figuren zijn in het straatbeeld vereeuwigd, al blijkt deze eer niet altijd permanent. Zo werd in 1950 de weg langs het Wilhelminastadion vernoemd naar J. Helenus Ferguson, gezaghebber in de negentiende eeuw en bekend vanwege zijn rol in de aloëcultuur. Deze straat werd in 2004 hernoemd tot Avenida Milio Croes, naar de Milio Croes (1922-2013), voorzitter van SAC en jarenlang bijgedragen aan Aruba Carnaval. Een uitzondering op de regel van postume vernoeming is Nelson Orlando Oduber, voormalig minister-president van Aruba, naar wie de Avenida Nelson Orlando Oduber werd genoemd, ter vervanging van de Sasakiweg. == Thematische straatnaamgeving per wijk == In verschillende wijken op Aruba zijn straatnamen thematisch geordend, wat bijdraagt aan het karakter en prestige van deze buurten. In Oranjestad en omgeving zijn talrijke straten vernoemd naar literaire figuren, zoals Vondel, Herman Gorter, Constantijn Huygens, Jacob Cats en Guido Gezelle, aangevuld met internationale schrijvers als Shakespeare, Victor Hugo, Lord Byron en Alfred de Musset. Nabij Playa komen daarnaast straten voor die zijn vernoemd naar klassieke componisten, waaronder Bach, Schubert en Brahms, evenals leden van het Nederlandse koningshuis. De volkswijk Dakota kent straatnamen ontleend aan vruchten en landbouwproducten, zoals Patiastraat, Dadelstraat, Druivenstraat en Pindastraat. De oorspronkelijke Rondweg van Dakota werd in 1991 vernoemd naar oud-minister en voetballer Guillermo Trinidad, en later hernoemd tot Caya Papa Juan Pablo II. In Companashi, nabij de Kamerlingh Onnesstraat, overheersen namen van natuurwetenschappers zoals Edison, Pascal, Celsius en Fahrenheit. Ook de lokale gemeenschap wordt er weerspiegeld, met onder meer Caya Gilberto Toppenberg. De wijk Ponton bevat straatnamen ontleend aan inheemse plantensoorten, zoals Scopet, Breba, Katuna en Barba di Yoncuman. Het voormalige Eagle Colony kent straatnamen die verwijzen naar Europese landen. == Religie, sport en politiek == Religieuze orden hebben eveneens hun plaats in de Arubaanse straatnaamgeving. Zo zijn straten genoemd naar leden van de Frères de la Salle en de Dominicanessen, waaronder Caya Frère Alexius in Madiki en Caya Soeur Dorothea in Bushiri. Sporters en sportpioniers worden eveneens herdacht, zoals George Maduro, Boes Orman en Wichie de Palm. In Rancho is de Avenida Alo Tromp vernoemd naar een jonge AVP-aanhanger die in 1983 tijdens verkiezingsonrust om het leven kwam. == Hoofdwegen en boulevards == De belangrijkste verkeersaders van Aruba, tussen Oranjestad en Arashi, zijn vernoemd naar invloedrijke figuren uit de twintigste eeuw. De Lloyd G. Smith Boulevard herdenkt de directeur van de Lago-raffinaderij tijdens de Tweede Wereldoorlog, terwijl de Juan E. Irausquin Boulevard verwijst naar een pionier van het Arubaanse toerisme. Ook politicus Edgar ‘Watty’ Vos werd op deze wijze geëerd. --------- '''Straatnamen''' zijn er op Aruba in alle soorten, maar meestal van historische, aardrijkskundige, biologische, literaire of wetenschappelijke oorsprong. De namen worden door de Adviescommissie Straatnamen uitgezocht en aan de overheid voorgesteld. Een zelfde commissie werd op Curaçao al in 1866 benoemd voor straatnamen in Willemstad. Dr. Johan Hartog, historicus en Aruba’s eerste directeur van de Openbare Bibliotheek, vertelt dat hij vanwege zijn functie het voorzitterschap van de straatnamencommissie mocht vervullen, samen met vertegenwoordigers van de politie, het kadaster en openbare werken (DOW) etc. Er werden namen uit de Arubaanse geschiedenis en uit de natuur gekozen en voorgesteld aan het Bestuurscollege dat verder besliste, maar ook namen van overledenen kwamen in aanmerking. Tegenwoordig beginnen nieuwe straatnamen met Caya, Boulevard of zelfs Avenida. Verdienstelijke burgers of geestelijken, sporters of politici – al dan niet van onbesproken naam en faam, verbonden aan een regerende politieke partij – mogen zich, meestal postuum, erin verheugen om in een strook asfalt voort te leven. Aruba’s ‘Libertador’ Betico Croes is daar een voorbeeld van: Nassaustraat, de Mainstreet van Oranjestad, werd Caya G. F. (Betico) Croes. In 1950 werd de weg langs het ‘Wilhelminasportpark’ vernoemd naar J. Helenus Ferguson, gezaghebber in de 19e eeuw, die bekend werd vanwege zijn rol bij van het verbouwen van aloë. Inmiddels is die weg tot Avenida hernoemd. In 1966 merkte gedeputeerde Oscar Henriquez bij de behandeling van de eilandsbegroting op dat het voor de commissie niet makkelijk was om namen te vinden voor de straten in de vele nieuwe woonwijken. “De nieuwe straten moeten namen krijgen die meer tot de bevolking spreken”. Dat blijkt echter niet in alle gevallen nageleefd te zijn. Laten we eerst stellen dat het cachet van bepaalde wijken wordt onderstreept door de namen van de straten. Als je Oranjestad vanaf de airport binnenrijdt, kan je rechts afslaan naar de Vondellaan, vernoemd naar Neerlands grootste schrijver, onder meer bekend van het toneelstuk ‘Gijsbrecht van Amstel’. Hij leefde in de 17e eeuw. De wijk die grenst aan de Vondellaan, Mon Plaisir, bestaat uit huizen, bewoond door mensen die vertrouwd zijn met hun literaire klassiekers, vandaar dat er nog enkele straten klinkende namen hebben als Herman Gorter, Constantijn Huygen, Jacob Cats en Guido Gezelle. Wie kent hen niet… Voor de afwisseling worden er nog wat Engelse en Franse literaire reuzen op de naambordjes geplakt, zoals Shakespeare, Victor Hugo, Byron (Lord) en Alfred de Musset, allemaal bekend van de middelbare schooltijd. Trouwens, iets verder naar het Lagoen in Playa raken we in het goede gezelschap van klassieke componisten als Bach, Schubert en Brahms, waarna we tenslotte leden van de koninklijke familie tegenkomen, Juliana, Beatrix, Irene, Margriet en Maria-Christina. Voor een straat vernoemd naar de vader van deze prinsessen, moeten wij naar San Nicolas, daar vinden wij de Bernhardstraat. Plaatselijke helden zoals George Maduro en plantagehouder Bazin leven ook in straatnamen verder. In de aan de voornoemde Fergusonstraat grenzende volkswijk Dakota wordt het vruchten plukken in de Patiastraat, Dadelstraat, Druivenstraat en Pindastraat; die hebben geen nadere uitleg nodig. Trouwens, rond het oudste deel van Dakota werd een rondweg aangelegd, domweg Rondweg genaamd. In 1991 werd die vernoemd naar oud-minister Guillermo Trinidad, een voetballer afkomstig uit Dakota. Meer recentelijk kwam er een naamswijziging, het heet nu Caya Papa Juan Pablo II. Tja, de kerk wil ook wat. Wat dat betreft: er werden ook namen van bekende frères de la Salle en zusters Dominicanessen uitgezocht voor nieuwe straten in andere delen van de stad. Zo kwam er in Madiki de Caya Frère Alexius en in Bushiri de Caya Soeur Dorothea, beiden omringd door een hele reeks verdienstelijke collega’s. De wijk Companashi, grenzend aan de Kamerling Onnesstraat, vernoemd naar een 19e eeuwse natuurkundige, is gevuld met internationale grote namen op dat gebied zoals Edison, Pascal en natuurlijk Celsius en Fahrenheit. Gilberto Toppenberg, meer dan verdienstelijke inwoner van die wijk, heeft daar nu ook zijn Caya gekregen. Dan komen we in Ponton, via de voormalige Boerhaavestraat, nu Caya Ernesto O. Petronia, en bevinden we ons midden in straten met namen uit de plaatselijke plantenwereld: Scopet, Breba, Katuna en niet te vergeten de Barba di Yoncuman. De wijk die vroeger als Eagle Colony werd aangeduid, heeft de namen van Europese landen in de straatnaam, zoals Frankrijk, Schotland en zo meer. Een deel van de Arendstraat, waar hij aan woont, is vernoemd naar voetbalpionier Boes Orman. De rotonde aan het eind van de Belgiëstraat draagt de naam van Wichie de Palm, oprichter van het bedrijf met touringbussen, niet ver van deze rotonde. In de wijk Rancho is een straat vernoemd naar een jeugdige aanhanger van de AVP die in 1983 bij een schermutseling in verkiezingstijd het leven verloor: de Avenida Alo Tromp. In deze voormalige visserswijk valt het op dat straatnamen die de bewoners iets zeggen zoals de Ranchostraat en Visstraat, worden onderbroken door straten die namen dragen als Johan de Wittstraat en Oldenbarneveldstraat. Eenzelfde contrast is te vinden in San Nicolas, daarover later meer. De voornaamste verkeersaders van het eiland, tussen Oranjestad en Arashi zijn vernoemd naar de directeur van de Lago tijdens de oorlog, Lloyd G. Smith en de pionier van ons toerisme, Juan E. Irausquin. Hun namen zijn aan een Boulevard verbonden. Die eer had ook AVP politicus Edgar ‘Watty’ Vos. Volgens de richtlijnen allemaal postuum geëerd. De enige uitzondering daarop is tot nu toe: Nelson Orlando Oduber, voormalig Minister-President, wiens Avenida de naam Sasakiweg heeft vervangen. Het is nog even wennen...<ref>Evert Bongers, [https://www.facebook.com/groups/2690464017950676/posts/3028876380776103/ Straatnamen op Aruba], facebook Historia di Aruba</ref> {{Appendix}} ------------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | variante = a | tipo= Bario | name = Essoville | imagen = Aad Stolwijk, San Nicolas; San Nicolaas; Graf Von Zinzendorf school; Staringstraat; Kong Ming Supermarktet; Pastoor Hendrikstraat, ANA-DIG-COL-STOLWIJK-LUCHTF-VEL-537-10, Archivo Nacional Aruba.jpg | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[Regionnan di Aruba|San Nicolas Zuid]] | tipo_subdivision_adm = Zona | subdivision_adm = <!-- Historia --> | funda = <!--Fecha di fundacion --> | fundado = <!-- Geografia --> | area = 0.2861<ref>https://www.citypopulation.de/en/aruba/admin/san_nicolas_zuid/885__essoville/</ref> | poblacion = 971 | gentilisio = | censo = 2020 }} '''Essoville''' ta un bario y zona (zona) den e region di Sint Nicolaas-Zuid den e parti zuid di e pais autonomo di Aruba, perteneciente na Hulanda, na Sur America. Riba promé di yanüari 2020, e tabatin un poblashon di 971. E ta e zona di mas grandi den e region. * woonhuizen waren eerst enkel genummerd terwijl beginjaren 60 hieraan namen van rivieren werd toegekend. Essoville is een woonwijk in het oosten van San Nicolas en omvat de woonstraten; Vuykestekestraat Coloradostraat Orinocostraat Missouristraat Amazonestraat Mississippistraat Deze woonwijk werd gesticht door "Home Building Foundation", een stichting opgericht en gefinancierd door de Lago. De huizen werden aan werknemers van de Lago verkocht.<ref>Vivienno Frank. 2019. Essoville. Den:''Aruba en een keuze uit haar toponiemen.'' ISBN:978-0-359-65900-5, pag. 105.</ref> Allereerst is gedacht aan de overdracht hiervan aan de Home Building Foundation, Zoals het zich thans laat aanzien, zou een dergelijke overdracht het meest aan de technische en wettelijke vereisten tegemoet komen. De huizen zouden dan door de Foundation aan de tegenwoordige bewoners worden verkocht op dezelfde wijze zoals dit na de oorlog met de Essoville-huizen geschiedde Deze bewoners zouden dan het eerst voor de aankoop dezer woningen, die zij momenteel huren, in aanmerking komen.<ref>Lago overweegt eigendoms overdracht Lago Heights huizen. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 01-06-1953, p. 2. Geraadpleegd op Delpher op 13-04-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010988047:mpeg21:p002</ref> * woonhuizen waren eerst enkel genummerd terwijl beginjaren 60 hieraan namen van rivieren werd toegekend. * vergeleken met andere barios waren de kavel klein met daarop mini-woninkjes. Te St. Nicolaas is door de recente bouw van 70 arbeiderswoningen de (z.g. „Essoville") door de Lago Oil 6 Transport Cy Ltd. de volkshuisvesting belangrijk verbeterd.<ref>Woningtoestand op Aruba.. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 18-06-1942, p. 4. Geraadpleegd op Delpher op 13-04-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987172:mpeg21:p004</ref> * in de wijk is gevestigd een rumshop en een pompstation, dat in 1952 in bedrijf ging. * wijk grenst aan de Graaf van Zinnendorfschool, gelegen aan de [[Bernhardstraat]]. == Historia == Buiten de Colony verrezen woonwijken voor het lokale personeel, voor elke laag van de hierarchie een aparte wijk. In 1937 werd begonnen met Lago Heights, 150 huizen. In 1939 [[Essoville]] met 75 bungalows om te beginnen. In 1947 werd begonnen met sociale woningbouw in [[Lagoville]]: de arbeiders werden in de gelegenheid gesteld door een spaarregeling op den duur eigenaar te worden van de huizen. En afgezien van de door Lago neergezette wijken was er in het centrum van wat later San Nicolas zou gaan heten ook een wijk van in de haast opgebouwde huizen in de stijl die ook op de Engelstalige Caribische eilanden te vinden is: [[The Village]].<ref>{{citeer web|url=http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&task=view&id=28&Itemid=42|titel=De Lago en de Eagle: de olieindustrie op Aruba|werk=historiadiaruba.aw|datum= |bezochtdatum=2024-09-03|archiefurl=https://web.archive.org/web/20210812112631/http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&task=view&id=28&Itemid=42|archiefdatum=2021-08-12|dodeurl=nee}}</ref> Divishon Atministrativo E zona ta konsistí di un lokalidat:[2] Essoville Demografia E zona tin un poblashon di 971 (1 di yanüari 2020). {{Appendix}} [[:Kategoria:Luga na Aruba]] --------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | variante = a | tipo= Bario | name = Esso Heights | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[Regionnan di Aruba|San Nicolas Zuid]] | tipo_subdivision_adm = Zona | subdivision_adm = }} '''Esso Heights''' ta un bario den e zona di Lago/Esso Heights, den e region di Sint Nicolaas-Zuid den e parti zuidoost di Aruba.[1] == Historia == Buiten de Colony verrezen woonwijken voor het lokale personeel, voor elke laag van de hierarchie een aparte wijk. In 1937 werd begonnen met Lago Heights, 150 huizen. In 1939 [[Essoville]] met 75 bungalows om te beginnen. In 1947 werd begonnen met sociale woningbouw in [[Lagoville]]: de arbeiders werden in de gelegenheid gesteld door een spaarregeling op den duur eigenaar te worden van de huizen. En afgezien van de door Lago neergezette wijken was er in het centrum van wat later San Nicolas zou gaan heten ook een wijk van in de haast opgebouwde huizen in de stijl die ook op de Engelstalige Caribische eilanden te vinden is: [[The Village]].<ref>{{citeer web|url=http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&task=view&id=28&Itemid=42|titel=De Lago en de Eagle: de olieindustrie op Aruba|werk=historiadiaruba.aw|datum= |bezochtdatum=2024-09-03|archiefurl=https://web.archive.org/web/20210812112631/http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&task=view&id=28&Itemid=42|archiefdatum=2021-08-12|dodeurl=nee}}</ref> {{Appendix}} [[:Kategoria:Luga na Aruba]] ------------------ {{Variante|a}} {{infobox luga den pais | variante = a | tipo = Bario | nomber = Lago Colony | pais = {{ABW}} }} '''Lago Colony''' tabata un comunidad situa na e extremo oost di e isla di Aruba, cerca di e area conoci actualmente como Seroe Colorado. E stat tabata konsistí di 377 kas,[2] un hospital,[3][4] misa, kas di klup, pista di bowling, i un Skol Merikano, ku promé pa di diesdos klas i aproksimadamente 180 studiante. E poblashon di Lago Colony tabata prinsipalmente di Merka, ounke tabatin un poblashon grandi di Inglatera, Irlanda i Eskosia ku tabata prinsipalmente ofisialnan riba e flota di tankero di lago. Ademas tabatin Hulandes, Danes, Spaño y otro nacionalidadnan representa den e comunidad. E pueblo aki tabata sostené pa un refineria grandi di zeta na mundu, ku e tempu ei tabata propiedat di un supsidiario di Standard Oil di New Jersey, konosí komo Lago Oil and Transport Company. Lago tabatin su komienso na 1924 komo un fasilidat di trans-shipping pa zeta krudo ekstraí pa Lago Petroleum Corporation ku ta operá na Lago Maracaibo. E crudo a wordo transporta pa Aruba den barconan di fondo plat, cu ta poco profundo, barconan tanker, conoci como lake tankers. E trans-envio aki di e zeta krudo a sigui te na 1928 ora ku a konstruí un refineria i e zeta krudo Venezolano a wòrdu refiná riba e isla i enviá tur kaminda na mundu komo produktonan petrolero kaba. == Baby beach == Den añanan 1950, e Aruba Esso Club a wòrdu konstruí na Baby Beach man made lagoon.[5] E klup a inkluí un restorant, pista di baile i un stadion di beisbòl. Den e lagun, tabatin un waf i baranka chikitu (di kua un ta para ainda). E refineria a opera te cu 1985 ora cu el a wordo cera. E refineria, cu awor ta propiedad di Valero Energy Corporation, despues a wordo cumpra, habri bek, despues cera atrobe; na desèmber 2010, Valero a anunsiá ku e refineria ta habri bèk.[6] Te cu 2012, a keda solamente algun cas di ex-Colonia di Lago. Esnan cu a resta a wordo entrega na Gobierno di Aruba of a wordo bendi na personanan individual. Awendia, e Esso Club ta solamente un edifisio grandi i bandoná ku un negoshi, un tienda di buseo, ku ta den operashon ainda. ------------ {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | variante = a | tipo= Bario | name = Zeewijk | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 1/2 | caption_align = center | image3 = Zeilschip bij de Yachtclub van Aruba. Op de achtergrond de Lago-olieraffinaderij, Bestanddeelnr 252-3982.jpg | image2 = De haven van de Lago-olieraffinaderij in San Nicolas op Aruba, Bestanddeelnr 252-8041.jpg | image1 = BNA-DIG-MEINERS-0035 - San Nicolas - Zeewijk, Zwemmers aan strand van Zeewijk 591200 c.jpg | caption1 = Playa di Zeewijk | footer = Bista pa lama cu [[Lago Oil & Transport Company|refineria Lago]] den fondo | footer_align = center }} | pais = {{ABW}} | region = [[San Nicolas|San Nicolas-Zuid]] | poblacion = 527 | censo = 2020 | censo_ref = | area = 0,4827 | densidad = 1,092 | zona = | zoom = 14 }} ------------------- ==The Lourdes Grotto== Named in commemoration of the famous French religious landmark, was created under the guidance of a priest named “Erkamp” and parishioners in the year 1958. The grotto, a shrine built into the rocks is located in Seroe Preto, just off the main road to San Nicolas. A statue of the Virgin Mary, weighing 700 kilos, was hoisted into place in the grotto. Every year, on February 11 (feast of Lady of Lourdes), a procession leaves from the St. Theresita church in San Nicolas to the grotto, where a mass is performed. The grotto is located road-side and can be visited daily. <ref>https://www.cspnv.com/pdf/aruba-today-20260227.pdf Explore Aruba! (27 di februari 2026)</ref> ---------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais| variante = a | tipo = luga | nomber = Parkietenbos | nomber_oficial = | nomber_nativo = | pais = {{ABW}} | alias = | lema = | imagen = | descripcion = | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 1/2 | caption_align = center | image1 = | caption1 = | image2 = | image3 = }} | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[Oranjestad West]] | zoom = 14 }} '''Parkietenbos''' ta un luga situa na costa west di Aruba, canto di lama y mangelnan directamente pazuid di [[Aeropuerto Internacional Reina Beatrix]] y e areanan residencial di [[Simeon Antonio]] y [[Cas di Paloma]]. E area aki ta designa como un zona economico den e ''Ruimtelijke Desaroyo Plan'' (ROP) di Aruba di 2009.<ref>[https://web.archive.org/web/20160224005153/http://dip.aw/ROP%20atlas.pdf Atlas Ruimtelijk Ordeningsplan]</ref> == Zona economico == For di añanan 1960, e landfill sentral “Parkietenbos Containerpark & ​​Landfill Facility”, simplemente konosí komo “Parkietenbos”, ta situa na Parkietenbos. E instalashon públiko aki ta wòrdu manehá pa [[Serlimar]] y ta consisti di dos deposito principal: e parke di container i e landfill, caminda e sushi ta wordo compacta, nivela y cubri.<ref>[https://web.archive.org/web/20201031134950/https://serlimar.com/ Officiële website Serlimar]</ref> Na 2009, e compania Mericano Bouldin & Lawson a entrega e instalacion di “WastAway”. E instalacion aki cu tin un balor di 28 miyon florin, mester a procesa desperdicio den asina yama “fluff” y despues reusa e fluff aki pa compost of fertilisante di tera. Sinembargo, e instalashon nunka no a funshoná korektamente i p’esei a wòrdu será na mitar di 2011.<ref>{{Citeer web |url=http://www.genootschapnederlandaruba.nl/wp-content/uploads/2017/02/Voor-u-gelezen-juli-2016.pdf |titel=Voor u gelezen, GNA, juli 2016 |bezochtdatum=2018-07-20 |archiefdatum=2018-07-20 |archiefurl=https://web.archive.org/web/20180720225535/http://www.genootschapnederlandaruba.nl/wp-content/uploads/2017/02/Voor-u-gelezen-juli-2016.pdf |dodeurl=ja }}</ref> Riba 8 di febrüari 2018, un “petishon pa informashon” (RFI) a keda publiká en konekshon ku e destaho pa e remediashon di e landfill i e kambio den e método di prosesamentu di desperdisio: di maneho di desperdisio “sólido” pa “sostenibel”.<ref>[https://www.ie-forum.nl/artikelen/rectificatie-afgewezen-wegens-onvoldoende-hinder-voor-aanbestedingen-parkietenbos Rectificatie afgewezen wegens onvoldoende hinder voor aanbestedingen Parkietenbos]</ref> Desde 2007, un planta di tratamentu di awa di riool a wòrdu situá banda di e landfill pa e tratamentu di awa di cesspool suministrá pa tankero.<ref>{{Citeer web |url=http://www.witteveenbos.nl/nl/projecten-afvalwater/project/15-rwzis-aruba/pagenr/1 |titel=Aruba |bezochtdatum=2018-07-20 |archiefdatum=2018-07-20 |archiefurl=https://web.archive.org/web/20180720225707/http://www.witteveenbos.nl/nl/projecten-afvalwater/project/15-rwzis-aruba/pagenr/1 |dodeurl=ja }}</ref> == Asuntonan ambiental == Huma di e landfill di Parkietenbos por wòrdu mira for di Wayaca (yüni 2022) Pa añanan, e landfill ku awor ta sobrepobla tabata e kousa di kehonan tokante molèster di huma, huma tóksiko i polushon, ku ta un peliger pa medio ambiente i salú públiko. Na 2002, un grupo di residente lokal a funda e Fundashon Parkietenbos pa hala mas atenshon na e problema di desperdisio a traves di akshonnan.<ref>https://www.thedailyherald.sx/islands/66520-aruba-residents-take-action-against-landfill{{Dode link|datum=februari 2020 |bot=InternetArchiveBot }}</ref> E fundacion aki a tuma accion na comienso di juli 2018 ora cu candela a bolbe cuminsa na landfill. Despues di akshonnan inútil di Stichting Parkietenbos, un residente lokal a disidí di presentá un demanda kontra gobièrnu na 2020.<ref>{{Citeer web|url=https://caribischnetwerk.ntr.nl/2020/08/25/overheid-blijft-doorgaan-met-illegale-afvalpraktijken/|titel=Overheid blijft doorgaan met illegale afvalpraktijken|bezochtdatum=|auteur=Sharina Henriquez|datum=2020-08-25|werk=caribischnetwerk.ntr.nl}}</ref> {{Appendix}} ------------------- {{Databox}} '''Cunucu Arikok''' ta un museo habri den [[Parke Nacional Arikok]], cu ta sirbi como mustra di e manera di biba di antaño. E ta un di e atraccionnan principal di Parke Nacional Arikok. {{Appendix}} Fondo Prins Bernhard lo financia finalisacion di e proyecto ‘Cunucu Arikok’. Esaki ta encera un suma di mas o menos 60 mil florin. Cu Cunucu Arikok e fundacion FANAPA tin como meta pa crea un obheto cu ta duna e bishitantenan un bon impresion di kico naturalesa na Aruba tin pa ofrece. ‘Na e lugá úniko aki nos ta haña vegetashon eksuberante riba un pida tereno kaminda diferente formashon geológiko ta uni den otro, ku ta visibel den kunuku pa medio di diferensianan den tipo di tera i baranka i kaminda un kantidat grandi di parha i bestia di tera tambe ta biba.<ref> Prins Bernardfonds steunt afbouw project Cunucu Arikok. "Amigoe". Curaçao, 14-09-1989, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 25-04-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642757:mpeg21:p006</ref> E sub-proyecto “Cunucu Arikok”, di Stinapa Aruba, lo wordo financia door di Fondo Prins Bernhard, a haya sa di Stinapa. E proyecto aki ta data for di aña 1980 ora cu Departamento di Desaroyo Economico (DECO) den colaboracion cu otro instancianan local a desaroya un proyecto grandi pa crea un parke nacional Arikok-Jamanota na Aruba. Stinapa Aruba tin 785 hectar riba huur di gobierno. Esaki ta Sero di Arikok y e area rond di dje. E sitio ta situá eksaktamente na e frontera di dos formashon di piedra geológiko: e diabase schist-tuff i e tonalite. Hopi impreshonante den e parti abou ta numeroso formashon ku ta konsistí di blòki grandi di tonalita rondoná den kua eroshon a krea e formanan mas straño i imponente. Komo ku e cunucu ta protehá di e bientunan komersial konstante i salu dor di e seru di Arikok, e tin un vegetashon relativamente eksuberante. Tin un kantidat di palu hopi bieu, grandi i kompletamente krese, ku ta un raridat riba e isla. Konenchi, parakeet ta biba einan i hopi bia por mira otro parhanan manera trupial, chuchubis i perdiz. Kaskabel tambe ta presentá, pero bo mester ta un eksperto pa haña un: nan ta lastra bai ora hende yega serka.<ref>Natuurpark met cultuur-historisch monument Bernhard-fonds neemt Cunucu Arikok voor zijn rekening. "Amigoe". Curaçao, 30-11-1985, p. 9. Geraadpleegd op Delpher op 25-04-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643304:mpeg21:p011</ref> {{Stub}} ChatGPT: Cunucu Arikok ta un lugá histórico i kultural importante den Parke Nacional Arikok na Aruba. E palabra "cunucu" ta referí na un plantashon chikí òf un kas di campo, i den e kontektu aki, e ta referí na un plantashon ku a pertenesé na Arie Kok, un agricultor Hulandés. E nòmber di e parke mes, Arikok, ta derivá di su nòmber. ​ Wikipedia – Die freie Enzyklopädie 🏡 Historia i Signifikado Cunucu Arikok a forma parti di e desaroyo di Parke Nacional Arikok. E área a sirbi komo un plantashon chikí, i su kas di torto (kas di adobe) a keda preservá komo un ejemplo di bida rural tradicional Arubano. E kas a rekonstruí usando método tradicional pa mustra e estilo di bida di e tempu ey. ​ wheninaruba.com 🌿 Naturalesa i Kultura E área rondó di Cunucu Arikok ta riku den flora i fauna lokal, inklusí mata di divi-divi, kaktus tropikal, i otro planta medikinal. Tambien, den e área por haña desèño riba piedra di Indjanan nativo, ku ta indiká e presensia di pueblo indígena den e región. ​ 🥾 Rota di Hike E Cunucu Arikok Trail ta un ruta di hike fasil, ideal pa famia i visitante ku ta buska un introdukshon na e parke. E trail ta kuminsá na e sentro di bishita i ta dura mas o ménos 2 ora. Durante e hike, bo por wak e kas rekonstruí, flora lokal, i arte rupestre. ​ wheninaruba.com +2 things-to-do-in-aruba.com +2 boardwalkaruba.com +2 🗺️ Lokal i Atraktividatnan Serka Cunucu Arikok ta lokalisa serka di otro atraktividatnan den e parke, manera Kueba Chiki, un kueba ku desèño riba su muraya, i Dos Playa, un playa doble popular. E ruta ta pasa tambe serka di Sero Arikok, un di e punto mas haltu di Aruba. ​ AllTrails.com [[:Kategoria:Seru na Aruba]] Sinds enkele járen bezit Aruba een national park. Een uitgestrekt terrein in de omgeving van de Arikok en Jamanota tot aan de noordkust toe. Een kleiner deel van dit park is omheind d.m.v. een “slavenmuur”, aangelegd door de Stinapa. Dit park, gelegen in de luwte van de Arikok, is alleszins de moeite waard en bij uitstek geschikt voor een wandeling op een zondagna¬ middag. De ingang bereikt men door op de zándweg naar de Jamanota de Stinapaborden te volgen. Een keurig aangelegd pad maakt de wandeling tot een waar genoegen. Op de steile gedeelten zijn stenen trappen aangelegd met zelfs een leuning. Men bevindt zich werkelijk in een uniek stukje Arubaanse natuur. Enorme rotsblokken, praktisch alle soorten planten die op Aruba in het wild groeien en schitterende vergezichten. Door de beschutte ligging groeien de Watapana’s zoals het hoort: gewoon rechtop. Onder de enorme kruinen zijn banken aangebracht, waarop het koel rusten is. Dát is pas rusten met enkel vogelgeluiden om je heen, alleen het gekrijs van de parkieten zou aangepast moeten worden. Konijntjes schieten heen en weer. Een zijpaadje voert ons naar een overhangende rots, waar zich Aruba’s bekendste indianentekens bevinden. Bezoekers doen er goed aan een fotocamera mee te nemen, vooral de natuurfotograaf zal behoorlijk aan zijn trekken komen. Het wandelpad mondt uit bij een gerestaureerd lemen huisje. Het is geheel in stijl gehouden. Ook de omgeving van dit huisje wil de Stinapa aanpassen aan het leven van vroeger. Cunucu Arikok is een waardevol projekt, zowel voor de lokale bevolking als de toerist, die wat meer wil zien dan alleen het strand en het casino. Bekijk op uw gemak de foto’s en trek er op uit. Kan heel gezond zijn. (skol i Komunidat november 1986) foto’s: Rinus de Graaff ===Stampia di 75 cen=== Cunucu Arikok ta keda na pia di Sero Arikok, na e parti west unda no tin mucho biento. Den pasado nan a practica aki agricultura y cria di bestia, pero no na gran escala. E cunuqueronan tabata biba den cas di torto, esaki ta un cas traha di lodo. E cas di torto cu nos ta mira awendia den Cunucu Arikok a keda construi na 1985, perfectamente imita na e manera tradicional.<ref>[https://archive.org/details/BNA-DIG-BONDIA-2006-11-01/page/n30/mode/1up?q=cunucu+arikok+skol Post Aruba N.V. kier mustra e beyeza di Parke Nacional Arikok], BDA (1 di november 2006)</ref> Pa e spannan di dak nan a uza flambeu (palo di cadushi) y e murayanan ta traha di un mezcla di lodo y yerba. ===Stampia di 100 cen=== Despues di core riba e caminda cu ta pasa door di e parke, nos ta yega na e punto mas halto, esta Miralamar. For di aki bo tin un bista riba lama na ambos banda di e isla. Den cielo tin un warawara (ployborus plancus) ta bula y ta busca un coneu of un cabrito morto. E paisahe ta caracteriza pa duinen aki ta cubri un espacio di mas o menos 2 hectarea. Nan ta consisti di santo blanco di coral cu e biento di Noordoost ta supla riba e isla. Riba e duinen ta crece algun palo di druif y di oleifi cu te hasta den tempo seco ta mustra berde. Ken lo por haya e shoco dilanti di e monton di piedranan? Shoco bo ta hay’e solamente na Aruba. ------------------ == Manchebo Beach == {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais| variante = a | nomber = Manchebo Beach | nomber_oficial = | nomber_nativo = | tipo = Playa | pais = {{ABW}} | alias = | lema = | imagen = | descripcion = | multi-imagen = <!-- Utilisa plantia {{Multiple image}} --> | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[Oranjestad West]] | zoom = 14 }} (Van een onzer verslaggevers) WILLEMSTAD. — Bij PB 1965 no 34 is verschenen het landsbesluit, dat het besluit van het Bestuurscollege van Aruba goedkeurt om een perceel grond van ongeveer 16.225 m 2 voor zestig jaar in erfpacht uit te geven aan Machebo Beach Hotel NV te Manchebo.<ref>Erfpacht Manchebo. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 30-03-1965, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 22-04-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462582:mpeg21:p003</ref> -------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais| variante = a | nomber = Cueba Huliba | nomber_oficial = | nomber_nativo = | tipo = Cueba | pais = {{ABW}} | alias = | lema = | imagen = Bat Cave Formations.jpg | descripcion = | multi-imagen = <!-- Utilisa plantia {{Multiple image}} --> | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[San Nicolas]] | zoom = 14 }} '''Cueba Huliba'''[1][2] (tambe konosí komo Baranca Sunu ku ta nifiká “Baranka Desnudo”) ta un cueba Guadirikiri of Cueba di Guadirikiri ta un espacio natural bou di tera na Aruba, den Parke Nacional Arikok na mas of menos 1,4 km di Fontein. es.wiki:'''Cueba Huliba'''[1][2] (tambe konosí komo Baranca Sunu ku ta nifiká “Baranka Desnudo”) ta un cueba riba e isla Karibense di Aruba,[3][4] apodá e “tùnel di amor”[5] pa su entrada den forma di kurason. E entrada ta via un trapi skerpi i smal ku ta hinka den e kueba. E tin sinku entrada. Na algun lugá, bo mester bùig pa wak e formashonnan. Flashlights ta nesesario pa eksplorá e koredó di 300 pia (91 m) largu, ya ku ta totalmente skur paden di e kueba. E kueba ta yená ku formashonnan di stalagmita i stalaktita den e piedranan di kalki. Dos espesie di bat ku ta biba den e kueba aki ta e Leptonycteris curasoae i e Macroglossus sobrinus. Ta interesante pa nota cu vleermuis, despues di drumi den cueba durante dia, ta bula sali den horda en busca di cuminda. E salida for di e tùnel ta dor di un seri di trapi ku ta grabá den e baranka i ta basta riesgoso. Den un di e kambernan, e Birgen Maria a wòrdu grabá den un formashon di baranka natural. Leyenda ta menshoná historianan tokante piratanan ku lo a biba den e kueba pa skonde nan tesoronan, ounke no tin evidensia pa konfirmá esaki. {{Appendix}} [[:Kategoria:Aruba]] ----------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | variante = a | nomber = Cueba di Fontein | nomber_oficial = | nomber_nativo = | tipo = Cueba | pais = {{ABW}} | alias = | lema = | imagen = | descripcion = | multi-imagen = <!-- Utilisa plantia {{Multiple image}} --> | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[San Nicolas]] | zoom = 14 }} E '''Cueba di Fontein''' ta un cueba situa na costa nort-oost di [[Aruba]], den e [[Parke Nacional Arikok]]. ** Fontein Cave: Longer than the Quadirikiri Cave, the Fontein Cave contains pathways that stretch to the limestone walls further down. Here is also where prehistoric drawings can be seen. Though this cave does not have its own legend, this was speculated to have been occupied—or at least used by prehistoric Arawak settlers on the island for rituals and other spiritual ceremonies.<ref>[https://www.cspnv.com/pdf/aruba-today-20240403.pdf Visit the island’s popular cave sites!], Aruba Today (3 di april 2024)</ref> This popular cave is located along the northeast coast in National Park Arikok near Boca Prins. The Fontein Cave is well known for its native Arawak Indian rock paintings which can still be found on the walls and ceilings. The brownish-red paintings were left by Caquetios and graffiti imprinted by European settlers. {{Appendix}} [[:Category:Aruba]] es.wiki:'''Cueba di Fontein''' Cave[1][2] ta un cueba chikito cerka di Boca Prins na e parti nort di e isla di Aruba.[3][4][5] E ta bon konosí pa su dibuhonan di muraya nativo Arawak, ku a wòrdu grabá pa Nativonan Merikano dekorativamente riba e murayanan di piedra i parti di e plafond mas plat di e kueba ku kombinashonnan di koló kòrá òf maron-kòrá-maron òf lila; Esaki ta duna pista tokante e historia di e amerindionan. E kueba ta aksesibel for di un “baranka di terasa di piedra di kalki di koral” i tin un largura di 3 meter (9.8 pia) i un haltura di 2 meter (6 pia 7 inch). E sala di entrada, ku ta habrí pa bishitantenan, ta 4 meter (13 pia) haltu i ta ekstendé te na un profundidat di 50 meter (160 pia). Komo ku e ta un formashon geológiko di piedra di kalki, i debí na filtrashon di awa, formashonnan di stalagmita i stalaktita di koló, tamaño i forma hopi straño a wòrdu produsí. Murciélago ta traha nèshi den kavidatnan di kueba den nan búskeda nokturno pa rekohé kuminda, ku ta konsistí di nèktar i pólen. Tin registronan ku e indjannan Araucano a usa e kueba aki pa hasi nan ritualnan i seremonianan tribal. --------------------- '''Blackstone Beach''' ta un playa na costa nort den region di .., den PArke Nacional Arikok. (Oranjestad)—Nomber for di su mas karakterístika rekonosibel, e Piedra Pretu Playa casi ta representa lo contrario di e beachnan tipico di Aruba. Pa un, e tin santu pretu i ta cubri cu piedranan liso preto. Na di dos lugá, e ta keda na e parti nort di e isla, leu for di e blanku playanan di santu di den e region sùit. Pues, si bo ta sinti bo kla pa algu diferente—òf si ta dia kontrali, bishitá e Playa di Blackstone.<ref>[https://www.cspnv.com/pdf/aruba-today-20250305.pdf Blackstone Beach], Aruba Today 95 di maart 2025)</ref> Blackstone Beach ta mustra e mas banda natural di Aruba: e piedranan cu tapa e playanan i e forma di dje a wòrdu trahá pa mil añanan via erupshonnan volkániko, koral moveshonnan di ref i aktividat di ola di e parti nort rural di e isla. Situá mas ost di e Brug Natural i Playa di Andicuri, e Blackstone Beach ta relativamente fásil pa haña akseso. Unabes bo pasa e Formashon di Baranka Ayo, tuma e Kaminda di Andicuri ku ta hiba na Andicuri Laman. Einan, bo por stashoná bo outo i hasi un kaminata di 1km pa Blackstone Beach. E playa aki ta forma parti di e Arikok Parke Nashonal i pues ta un sitio ku ta wòrdu konserbá. Esaki ta e motibu pakiko e ta tambe relativamente intakto pa komersial influensianan. Apesar di a wòrdu yamá un playa, tene kuenta ku e no ta konsehá pa landa den awa, manera e koriente ta hopi fuerte i por desviá bo fásilmente mas leu den oséano salbahe. Pero, ainda bo por disfrutá di un espektakular bista di e piedranan i e parti nort oséano ku ta ekstendé dilanti di e playa i saka un potrèt ku bo amigunan òf famia (Oranjestad)—Named after its most recognizable feature, the Blackstone Beach almost represents the opposite of the typical Aruban beaches. For one, it has black sand and is covered in black smooth stones. Secondly, it lies on the northern side of the island, away from the white sandy beaches of in the southern region. So, if you feel up for something different—or if it’s opposite day, visit the Blackstone Beach. Blackstone Beach shows the more natural side of Aruba: the stones that cover the beaches and the shape of it has been crafted for thousand years via volcanic eruptions, coral reef movements and wave activity of the rural northern part of the island. Located further east to the Natural Bridge and Andicuri Beach, the Blackstone Beach is relatively easy to access. Once you get passed the Ayo Rock Formation, take the Andicuri road leading up to Andicuri Beach. There, you can park your car and take a 1km hike towards Blackstone Beach. This beach forms part of the Arikok National Park and is therefore a site that is preserved. This is why it is also relatively untouched by commercial influences. Despite being called a beach, do note that it is not advised to swim in the water, as the current is very strong and can easily stray you further in the wild ocean. However, you can still enjoy a spectacular view of the stones and the northern ocean that stretches out in front of the beach and take a picture with your friends or family --------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | variante= a | tipo = Playa | nomber = Boca Prins | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 1/2 | caption_align = center | image1 = | caption1 = | image2 = Plantage in Boca Prins op Aruba, Bestanddeelnr 252-7977.jpg | caption2 = Plantashi Boca Prins na 1947 | image3 = | caption3 = }} | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[Santa Cruz]] | tipo_subdivision_adm = Zona | subdivision_adm = [[Parke Nacional Arikok]] | tipo_subdivision_adm2 = | subdivision_adm2 = | descripcion = | pais = {{ABW}} | zoom = 13 }} '''Boca Prins''' ta un boca na e costa nort-oost di Aruba, situa den [[Parke Nacional Arikok]]. Kontenido Deskripshon Situá den Parke Nashonal Arikok, e bahia di santu ta un destinashon turístiko popular. E playa di santu blanku sin vigilansia ku duinen ta solamente 55 meter largu i no ta ofresé ningun otro fasilidat. Landamentu por ta peligroso debí na e koriente fuerte i konstante i ta rekomendabel solamente pa landadónan eksperensia, si ta. E bahia ta wòrdu bishitá de bes en kuando pa surfistanan, pero no ta wòrdu konsiderá un di e lugánan di buseo sobresaliente di e isla. [ 1 ] Un kaminda di santu ku baranka di piedra di kalki ta hiba na e bahia via un trapi di palu. E piedranan di Boca Prins ta e habitat di Cnemidophorus arubensis , un lagadishi di karakol ku ta wòrdu hañá solamente na Aruba. Banda di Boca Prins tin un di e plantacionnan di cunucu mas bieu na Aruba, cu a wordo cultiva pa colonialnan Hulandes den siglo 16. E nòmber di e bahia ta derivá for di e plantashon di Prins di ántes den serkania. https://de.wikipedia.org/wiki/Boca_Prins E entrada aki, unda e [[rooi]] di e mesun nomber ta basha den lama, probablemente ta haya su nomber for di Paulus Printz, kende a wordo manda pa e colonia di Curacao door di WIC pa descubri mineralnan. Despues di no a haya oro ni na Curacao ni na Bonaire, el a yega Aruba dia 14 di juni 1725 y a establece banda di e costa noordoost di e isla.<ref>Vivienno Frank. 2019. ''Aruba en een keuze uit haar toponiemen.'' ISBN:978-0-359-65900-5, pag. 74-75</ref> '''Boca Prins''' ta un [[bahia]] na e costa nort-oost di [[Aruba]], situa den [[Parke Nacional Arikok]]. Deskripshon Situá den Parke Nashonal Arikok, e bahia di santu ta un destinashon turístiko popular. E playa di santu blanku sin vigilansia ku duinen ta solamente 55 meter largu i no ta ofresé ningun otro fasilidat. Landamentu por ta peligroso debí na e koriente fuerte i konstante i ta rekomendabel solamente pa landadónan eksperensia, si ta. E bahia ta wòrdu bishitá de bes en kuando pa surfistanan, pero no ta wòrdu konsiderá un di e lugánan di buseo sobresaliente di e isla. [ 1 ] Un kaminda di santu ku baranka di piedra di kalki ta hiba na e bahia via un trapi di palu. E piedranan di Boca Prins ta e habitat di Cnemidophorus arubensis , un lagadishi di karakol ku ta wòrdu hañá solamente na Aruba. Banda di Boca Prins tin un di e plantacionnan di cunucu mas bieu na Aruba, cu a wordo cultiva pa colonialnan Hulandes den siglo 16. E nòmber di e bahia ta derivá for di e plantashon di Prins di ántes den serkania. https://de.wikipedia.org/wiki/Boca_Prins == Mira tambe == * [[Playanan di Aruba]] {{Commonscat}} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=de|oldid =205170166|titulo=Dos Playa}} {{References}} ;Lista di fuente *[http://nl.aruba.com/activiteiten/dos-playa Dos Playa] riba nl.aruba.com *[https://www.surfline.com/surf-report/dos-playas/5842041f4e65fad6a7708e27 Dos Playa Surf] riba surfline.com }} [[:Category:Luga na Aruba]] ---------------------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | variante = a | nomber = Cueba di Huliba | nomber_oficial = | nomber_nativo = | tipo = Cueba | pais = {{ABW}} | alias = Tunnel of Love | lema = | imagen = | descripcion = | multi-imagen = <!-- Utilisa plantia {{Multiple image}} --> | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[San Nicolas]] | zoom = 14 }} **The Huliba Cave/ Tunnel of Love The Huliba Cave, formerly known as the Tunnel of Love, was once open to the public, and was the biggest and most accessible of all three caves. This cave had five chambers, including one that is heartshaped. This cave had narrow stairs that led to long pathways deep into the cave, with a staircase leading to the exit on the other side. In one of the chambers, there used to be the carving of the Virgin Mary, put there for the protection of the cave. However, the Huliba Cave has been permanently closed for a few years now, as a way to preserve the bat population that lives in the cave. These Long Tongue Fruit Bats and Insect Eater Bats are very important to the ecosystem of the island. Though this cave is no longer accessible to the public, it surely is interesting to learn more about the history of these caves and the Awarak tribes that resided or utilized them.<ref>[https://www.cspnv.com/pdf/aruba-today-20240403.pdf Visit the island’s popular cave sites!], Aruba Today (3 di april 2024)</ref> Do note that these caves are very dark, humid, hot, and are inhabited by bats. Do wear comfortable clothing and shoes, as the pathways in these caves may be rough and bumpy, and don’t forget to bring a lashlight! {{Appendix}} [[:Category:Aruba]] ---------------------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | tipo= Bario | name = Eagle | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 2/2 | caption_align = center | image1 = | caption1 = | image2 = | caption2 = }} == Eagle (Aruba) == '''Eagle''' ta un bario di [[Oranjestad (Aruba)|Oranjestad, capital di Aruba. == Historia == Den comienso di añanan 20, Aruba a conoce dos refineria. Na aña 1924 a establece Lago Oil & Transport Ltd y despues na aña 1927 De [[Arend Petroleum Maatschappij]]. Dos refineria cu tabatin un rol masha importante den [[Di Dos Guera Mundial|Segundo Guera Mundial]], ya cu nan tabata suministra petroleo na e aliadonan. Ta di e refineria ‘Arend’ e vecindario aki a haya su nomber ‘Eagle’ y tambe nos ‘Eagle Beach’. Minister Maduro a comparti un tiki historia: “E refineria Eagle aki a duna trabou na mas cu shete mil trahado di 58 diferente pais. Den e area aki, e refineria a traha e fabrica pa refina e petroleo, un laboratorio y un brandweerkazerne. Tambe nan a construi nan sede ‘hoofdkantoor’ cu ta exactamente e edificio caminda nos ta para actualmente”. E mandatario tambe a trece dilanti cu e refineria a construi casnan special pa e personal di refineria, algun cas den e bario, e Eagle tennis club y e hospital cu tey ainda.<ref>[https://awemainta.com/wp-content/uploads/2024/02/AM240221.pdf Minister Maduro di Cultura a haci e desvelo di e ‘Ruta Historico di Eagle’], Awemainta (21 di februari 2024) </ref> E ‘Ruta Historico di Eagle’ ta un ruta pa cera conoci cu e historia di e bario di Eagle, e refineria di Eagle y Aruba su rol importante pa aliadonan den Segunda Guera Mundial. E storia di e refineria di Eagle, un tempo simbolo di e poder industrial di Aruba hunto cu Lago na San Nicolas, ta conta nos e desaroyo di Aruba den tempo for di su comienso na 1924 te na e desmantelamiento den añanan cincuenta y sesenta caminda cu a traha espacio pa turismo cual te cu awe en dia ta e pilar economico mas importante di Aruba. E proyecto di ‘Eagle History Tour’ lo crea un conexion entre e historia, herencia cultural industrial di Aruba y nos turismo, creando un atractivo nobo pa nos bishitantenan pero tambe lo educa localnan y principalmente e generacionnan mas jong tocante Aruba su historia industrial y e rol importante di e refineria di Eagle den e di Dos Guera Mundial asina e mandatario a trece den su discurso. Ademas den un futuro cercano lo pone borchinan na cinco diferente sitio cu QR code cu ta contene informacion importante di historia di e sitio den cuatro diferente idioma, mas obhetonan di arte y programanan educativo. Aruba tabatin un rol importante den Segundo Guera Mundial cu e dos refinerianan aki cu Alemania tabatin wowo riba Aruba y nan a manda un submarino pa bin destrui e dos refinerianan aki pa stroba e aliadonan haya nan combustibel. Asina e submarino a tira riba e tankero Arkansas y a mata varios hende entre otro Bonerianonan. Tambe e submarino a manda torpedo pa destrui e dos refinerianan cu danki na nos Señor Dios esakinan a faya nan proposito. {{Appendix}} -------------------------------------- {{Infobox luga den pais | tipo= Bahia y haf | name = Plantashi Prins | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 2/2 | caption_align = center | image1 = Zeilschip bij de Yachtclub van Aruba. Op de achtergrond de Lago-olieraffinaderij, Bestanddeelnr 252-3982.jpg | caption1 = Barco di bela cu refineria den fondo | image2 = De haven van de Lago-olieraffinaderij in San Nicolas op Aruba, Bestanddeelnr 252-8041.jpg | caption2 = }} {{Databox}} '''Plantashi Prins''' ([[Hulandes]]: Plantage Prins), originalmente un plantacion di coco na Aruba, [1] [2] a mira su cas reconstrui den añanan 1950. E decadensia di palma, atribuí na malesa, a kondusí na e stòp di produkshon di kunuku. 3] Na 1911, e mapa di Werbata-Jonckheer a identifiká Prins Plantation komo un di e 23 plantashonnan mayoritariamente chikitu karakterisá pa agrikultura kombiná, palu di koko i kas. Ademas, un plantashon mas grandi tabata situá paden, nort di Oranjestad na San Barbola, lugá di nasementu di Virginia Demetricia. E township Savaneta en realidad a surgi for di un plantacion gubernamental cu despues a transforma den un pueblito chikito. 4] == Etimologia == E plantacion ta derivá su nòmber for di un ingeniero di mina suédo Paulus Printz, ku a biba den e área durante di dies-ocho siglo, mientras tabata buska oro den nòmber di e administradornan di e kamber di Amstedam di e kompania Hulandes di West India. Segun e mapa di Van Raders di 1825, e ruina di su kas (No. 37) tabata situá riba e muraya na nortwest di e plantashon, pero for di e tempu ei e ruina a disparsé. E tapa di e seru, ku ta eksponé na bientu, tabata mas faborabel pa biba ku e arroyo ku tabata protehá pa bientu. [5] [6] Printz a traha na Aruba for di 14 di yüni 1725, te ku 3 di yüni 1727, ora ku el a risibí un òrdu di Amsterdam pa stòp e trabou. [ 7] == Panorama general == E kas original di plantacion den e arroyo no ta pará mas, i e struktura ku a sigui, un kas di pais konstruí den añanan 1930, ta awor den un estado di ruin. 6] Situá 2.5 kilometer for di e sentro di bishitante i aproksimadamente 600 meter for di e plantahe Fontein den Parke Nashonal Arikok, un kaminda ta hiba na e plantahe Prins históriko, ku anteriormente tabata di propiedat di Sr. Mokki Arends,[8] i dos arroyos bisiña, Rooi Prins i Rooi Dwars. E arroyos aki un tempu tabata nutrí palu di koko i palu di fruta. Mientras cu e coconutnan a desaparece, y solamente algun mata di fruta a keda, e vegetacion nativo ta prospera mas densamente cu riba e colinan circundante. 1] Te ku 2023, apesar di plannan inisial, e renobashon i transformashon di e ruinanan di e plantashon Prins den e Prins Center, ku ta presentá proyektonan di demonstrashon riba aktividat agrikultoral di plantashon tempran, no a tuma lugá ainda. E integrashon di e Prins Center den e diseño nobo di Parke Nashonal Arikok ta keda pendiente. Ta konsehábel pa konsiderá pa destahá e importansia históriko di Prins Center su nòmber den e sentro mes. 9] {{Appendix}} ------------------------ {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =59895500|titulo=Pos Chikito}} {{References}} }} == Mira tambe == * [[Lista di luga na Korsou]] {{Commonscat}} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =62603301|titulo=Suffisant (Curaçao)}} {{References}} }} ---------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | variante = a | nomber = Bushiribana | nomber_oficial = | nomber_nativo = | tipo = Bario | pais = {{ABW}} | alias = | lema = | imagen = Gouddelving bij Bushiribana op Aruba, Bestanddeelnr 252-7961.jpg | descripcion = Mina di oro na Bushiribana na Aruba (1947). Na 1946, despues di 30 aña, a cuminsa e mina di oro atrobe pero esaki no a resulta lucrativo. | multi-imagen = <!-- Utilisa plantia {{Multiple image}} --> | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[Paradera]] | zoom = 14 }} '''Bushiribana''' ta un luga den region di [[Paradera]] na kosta nort di [[Aruba]].[1] E ta mihó konosí pa e ruinanan di stempel di oro. == Geologia == Na final di e periodo di Kretáseo, kambionan geológiko signifikante a tuma lugá riba Tera. Piedranan fluido nobo, conoci como e batholith di Aruba, a pusha ariba door di scheurnan den e volcan antiguo, e Formacion di Lava di Aruba. E piedranan aki a forma koredónan i a solidifiká. Un di e tiponan di piedra cu a sali for di esaki ta gabbro. Gabbro tin un koló di antrasit i ta mustra mineralnan briante ora inspekshoná mas di aserka. E ta wòrdu hañá den e área di Matividiri. E tipo di piedra aki a wòrdu usá den konstrukshon di e planta di stèmpel di oro di Bushiribana.[2] Rush di oro Oro laba abou ta konosí komo oro aluvial. E ta laba den forma di stòf di oro, pida di oro, grano di oro i tin bia pida di oro. Despues di e rush di oro Arubano di 1824 pa 1829, den cual a haya oro aluvial, e cantidad eventualmente a baha y e depositonan di oro no a duna mas. Den transkurso di siglo, kompanianan di oro a kuminsá buska e fuente di e oro aki, e venanan di kuarso. Tin bia e adernan aki a surgi i despues a disparsé bou di tera atrobe.[3] Stempel di Oro Durante e periodo di 1872 pa 1915, ora ku oro tabata wòrdu mina riba e isla, dos molina di oro tabata operá.[3] Esakinan tabata e planta di stèmpel di oro di Bushiribana i e planta di smelt di oro di Balashi.[4] Na 1872, Aruba Island Gold Mining Company a construi un smelter y stempel mill di oro na Bushiribana, den curason di e area di mineria di oro cuarzo. Tambe e compania a construi e prome pier den haf di Aruba, yama Waaf di Compania riba Forti Abou, y a traha un caminda di dies kilometer pa transporta e mashinnan. E industria di stèmpel di oro tabata inkluí mashinnan di vapor, mulina di stèmpel, reservorionan di awa dushi i fòrnunan. E fábrika a hasi pèrdida pa binti aña. E oro a wòrdu saka dor di kombin’é ku merkurio, perdiendo mas o ménos mitar di e oro. For di 1897, e montonnan di shushi di Bushiribana a wòrdu retrabá usando e proseso di sianuro ku a wòrdu inventá resientemente, i ta e ora ei so e minamentu di oro a bira algu probechoso. Na 1899 un molina di stèmpel na Balashi a tuma over e trabou.[3] E oro prinsipalmente tabata bini di un di e dos shen venanan di kuarso ku ta karga oro ku a bini na superfisie for di e profundidatnan di Aruba kantu di kosta nort.[3] ---------- == Sero Colorado == On your way to Baby or Roger’s Beach, you’ll pass by the famous Red Anchor at what was once the entrance to the Colony residential community and be greeted with red soiled hills by the coast. This is Sero Colorado. Named after the 30-meter, deep red, limestone hill, Adriaan Laclé “Sero Colorado” translates to “Colored Hill”. Sero Colorado has deep historical ties with the once-thriving phosphate industry in the area. Matter of fact, there are still under- ground shafts and passages deep in Sero Colorado from the time of phosphate mining. In 1958, the re- finery at the time, Lago, adopted this name for the residential section of its employees.<ref>[https://www.cspnv.com/pdf/aruba-today-20241118.pdf Place names in San Nicolas and their origins], Aruba Today (18 di november 2024)</ref> -------- {{Infobox luga den pais | tipo= Isla di rif | variante = a | name = Renaissance Island | alias = Sonesta Island | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 2/2 | caption_align = center | image1 = | caption1 = | image2 = | caption2 = | pais = {{ABW}} | region = [[Santa Cruz]]? }} '''Renaissance Island''' (antes Sonesta Island [1]) ta un isla di rif privá dilanti costa di Aruba na haltura di e pista di aterisahe di [[Aeropuerto Internacional Reina Beatrix]]. Bista general E isla di ref di koral di 16 hektar a wòrdu kumprá pa Sonesta Hotels, i a habri na 1989 komo Isla di Sonesta.[2] Na 1991, Sonesta a wòrdu atkerí pa Ramada Renaissance Hotels, i e isla a wòrdu renobá komo Renaissance Island.[3] E ta un isla priva cu por wordo bishita solamente den dia. E isla di ref alargá ta ofresé playanan blanku, mondinan di mangel i un variedat grandi di parhanan.[1] Tin dos playa: Iguana Beach ta pa famianan, i Flamingo Beach ta pa adulto. Iguana Beach ta haña su nòmber for di e iguanan ku ta biba riba e playa. Flamingo Beach ta e unico luga na Aruba cu tin flamingo cu a wordo introduci. Tur dos espesie di animal tin bia ta bishitá e otro playa tambe.[4][5] Entre 7:00 AM y 7:00 PM un boto ta sali for di e hotel Renaissance Aruba pa e isla di rif. Huespetnan ku no ta di hotèl por biaha pa un pago.[6] Dos avion chikí, un Beechcraft Model 18 i un Convair 400, a wòrdu hundi na kosta pa krea un lugá di buseo. Ta posibel pa pasa anochi den un cabana (hut chikitu) riba e isla.[5] -- == Historia == nl.wiki:E isla di 16 hectar riba rif di Bucuti a ser cumpra pa Sonesta Hotels, y a habri na 1989 como isla Sonesta.<ref>Amigoe, [https://www.delpher.nl/nl/kranten/view?query=sonesta+island&coll=ddd&sortfield=date&page=1&facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Nederlandse+Antillen&identifier=ddd:010642557:mpeg21:a0071&resultsidentifier=ddd:010642557:mpeg21:a0071&rowid=2 Sonesta hotel en Sonesta Island: uniek hotelproject], 14 februari 1989</ref> Na 1991, Ramada Renaissance Hotels a kumpra Sonesta, i e nòmber di e isla a kambia pa Renaissance Island.[ 3] Ta un isla privá cu por wordo bishita solamente den dia. E isla di rif ta un isla largu ku ta ofresé playa blanco, palo di mangrove i un variedat grandi di parhanan. 1] Renaissance-eiland (voorheen Sonesta eiland),[1] is een 16 ha groot koraalrifeiland, officieel bekend als het Bucutirif [2][3] voor de kust bij Oranjestad, Aruba. en grenst aan de Rifeilanden van Oranjestad. Het eiland is particulier bezit en heeft de enige privé-stranden op Aruba.[4] Er zijn twee stranden: Iguana Beach en Flamingo Beach. Een Beechcraft 18 en een Convair 400 zijn allebei bewust ongeveer 50 meter (46 m) uit de kust gezonken om een duikplaats te creëren.[5] Flamingo's zijn te zien op het eiland.[6] Ze zijn echter niet inheems op Aruba.[7] de.wiki:Renaissance Island is een ongeveer 48 hectare groot, particulier gebruikt, smal en ongeveer 3,8 kilometer lang eiland voor de kust van het hoofdeiland Aruba . de.wiki:Renaissance Island ta un isla privá di mas o ménos 48 ektar di largura, estrecho i di mas o ménos 3,8 kilometer largu, na kosta di e isla prinsipal Aruba. {{Appendix}} Renaissance Island (anteriormente Sonesta Island),<ref>{{citeer web|titel=Sonesta Island | url = https://www.tripadvisor.com/ShowTopic-g147247-i144-k845765-Sonesta_Island-Aruba.html | accessdate = 2020-03-04}}</ref> ta un isla di 16 hectare di coral, ofisialmente konosí komo Bucutirif<ref>{{cite web | title =Harbour Map and Navigational Chart. From Netherlands Government chart, 1977 | url = https://www.arubaports.com/main/oranjestad/ |bezochtdatum=15 november 2020}}</ref><ref>{{citeer web | titel=Navigation Waypoints referencing to “Bucuti Island” | url=https://www.aruba-cruisingguide.com/navigation/ |bezochtdatum=15 november 2020}}</ref> for di Oranjestad, Aruba, i ta limita ku e Rifeilanden di Oranjestad. E isla ta privá i tin e úniko playa privá na Aruba.<ref>{{cite web | title =Renaissance Aruba Resort & Casino | url =http://www.fodors.com/world/caribbean/aruba/review-40803.html | accessdate = 2014-08-20}}</ref> Tin dos playa: Iguana Beach i Flamingo Beach. Un Beechcraft 18 i un Convair 400 tur dos a keda sink deliberadamente mas o ménos 50 meter (46 m) for di costa pa crea un lugá di buceo.<ref>{{cite book | last =Huber | first =Joyce | title =Best Dives of Aruba, Bonaire & Curaçao | publisher = Hunter Publishing, Inc | date =2011 | isbn = 9781588437495 }}</ref> Flamingo ta ser mira riba e isla.<ref>{{cite web| last =Suri | first =Charu | title =Where to see Flamingos in Aruba | url =http://www.afar.com/highlights/where-to-see-flamingos-in-aruba | accessdate =2014-08-20}}</ref> Sinembargo, nan no ta nativo di Aruba.<ref>{{cite web|url=https://journalistontherun.com/2017/07/01/everything-you-need-to-know-about-flamingo-island-aruba/|title=Everything You Need To Know About Flamingo Beach Aruba|date=1 July 2017|publisher=}}</ref> == Lokashon y uzo == E isla ta situá mesora banda di e ruta di aterisahe RWY 11 na aeropuerto internashonal Reina Beatrix na sur di e islanan di Oranjestad. E ta comprá dor di e doñonan di un hotel di sinku strea. Riba e dos bahia di awa den forma di un U riba e isla a konstruí un restorant, barnan di playa, un sentro di spa, un kancha di voleibol i fasilidatnan pa deporte di awa i baño. E hóbennan di e hotèl ta wòrdu transportá ku e ferry di e hotèl mes. E awa di awa di e hotel ta ser transportá pa barku pa e WEB kanaal purifikashon na e isla prinsipal pa deskontaminashon. {{Appendix}} * Eduardo en Gerardo de Veer van Meta Corporation, de ontwikkelaars van het Sonesta Hotelproject (de bouw van een 320-kamer hotel in het hart van Oranjestad - Coral Reef Hotel) presenteerden de plannen in 1986 en op 30 oktober 1987 de eerste steen gelegd. * Sonesta island gelegen op het rif tegenover de [[internationale luchthaven Koningin Beatrix]]. * Vanaf de open lobby heeft men niet alleen zicht op dezee, maarook ophetkanaal, van waaruit de gasten met de boot naar het Sonesta Island kunnen vertrekken. Een traject dat slechts tien minuten duurt. Vier boten van 26 voet lang en met een capaciteit voor 29 personen elk, zullen beschikaar zijn voor het transport van de gasten van het hotel, via het kanaal, naar Sonesta Island. Op dit rifeiland, waarop tot een jaar geleden alleen maar mangroveplanten te zien waren, zijn in de afgelopen maanden twee prachtige stranden met hagelwit zand aangelegd. Momenteel worden een restaurant en bar gebouwd, waarna de whirlpools en faciliteiten voor watersporten zullen volgen.<ref>{{citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642557:mpeg21:pdf|titel=Sonesta hotel en Sonesta island: uniek hotelproject|werk=[[Amigoe]]|datum=14 februari 1989|bezochtdatum= }}</ref> en.wiki:see Oranjestad, Aruba The touristically named Renaissance Island (formerly Sonesta Island)<ref>{{cite web | title =Sonesta Island | url = https://www.tripadvisor.com/ShowTopic-g147247-i144-k845765-Sonesta_Island-Aruba.html | accessdate = 2020-03-04}}</ref> is a 40 acres [[cay]] (or barrier reef) island, officially known as the Bucuti Rif<ref>{{cite web | title =Harbour Map and Navigational Chart. From Netherlands Government chart, 1977 | url = https://www.arubaports.com/main/oranjestad/ | accessdate = 2020-03-04}}</ref><ref>{{cite web | title =Navigation Waypoints referencing to “Bucuti Island” | url = https://www.aruba-cruisingguide.com/navigation/ | accessdate = 2020-03-04}}</ref> and it is off the coast near Oranjestad. It is privately owned and has the only private beaches on Aruba.<ref>{{cite web | title =Renaissance Aruba Resort & Casino | url =http://www.fodors.com/world/caribbean/aruba/review-40803.html | accessdate = 2014-08-20}}</ref> There are two beaches: Iguana Beach and Flamingo Beach. A [[Beechcraft Model 18|Beechcraft 18]] and a [[Convair]] 400 were both deliberately sunk about 50 yards offshore to create a diving site.<ref>{{cite book | last =Huber | first =Joyce | title =Best Dives of Aruba, Bonaire & Curaçao | publisher = Hunter Publishing, Inc | date =2011 | isbn = 9781588437495 }}</ref> [[Flamingo]]es can be seen on the island.<ref>{{cite web| last =Suri | first =Charu | title =Where to see Flamingos in Aruba | url =http://www.afar.com/highlights/where-to-see-flamingos-in-aruba | accessdate =2014-08-20}}</ref> However, they are not native to Aruba.<ref>{{cite web|url=https://journalistontherun.com/2017/07/01/everything-you-need-to-know-about-flamingo-island-aruba/|title=Everything You Need To Know About Flamingo Beach Aruba|date=1 July 2017|publisher=}}</ref> Awemainta 30 december 2020|Isla Priva: Di complemento pa atraccion principal|E creacion di un beach priva riba e rifnan dilanti di aeropuerto tabata otro reto grandi pa MetaCorp. E responsabilidad di esaki a cay grandamente riba e schoudernan di Rudolph Richardson na cabes di ATCO. Delft Hydraulic Engineering di Hulanda meticulosamente a diseña e isla artificial. A pone shen y shen di meternan cubico di santo blanco den bargenan cu despues a basha riba e awanan poco hunto di e rif pa crea un plataforma for di unda e backhoe y otro ekipo necesario pa traha e isla, por a para firme riba dje. E isla a habri pareu cu e hotel na 1991. Na 1999, Horcan Lenny, considera como e di dos mas fuerte pa pasa den November, a dal Aruba duro y Sonesta Island a keda den hopi mal estado. Mester a trah’e full di nobo. Despues di un candela chikito un par di aña atras, Renaissance Island ta un di e atractivonan turistico mas grandi di e isla. Conoci mundialmente como e luga pa comparti di un dia di solo y lama hunto cu flamingonan cu ta cana casualmente band’i bo. Fuera di e parhanan aki, e isla tambe ta un santuario pa hopi yuwana. {{Appendix}} --------------------- {{Infobox luga den pais | tipo= Playa | name = Hadicurari | alias = Fisherman's Hut | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 2/2 | caption_align = center | image1 = | caption1 = | image2 = | caption2 = }} | pais = {{ABW}} | region = [[Noord]] | zona = [[Palm Beach]] | zoom = 14 }} '''Hadicurari''' (''Fisherman's Hut'') ta un luga na costa west di Aruba, den e zona di [[Palm Beach]] na haltura di e hotelnan Holiday Inn y Marriott Vacation Club. Aki ta situa un waf di piscado y un parti ta wordo uza como zona pa [[windsurf]]. Hadicurari ta conoci como un sitio pa pisca unda tabatin ranchonan di piscado y un pier chikito. Den ananan 1950 tabata captura aki hopi calco. De vissershaven heeft een steiger met 92 aanlegplaatsen die in de jaren 90 van de vorige eeuw is aangelegd. Hier werd in de jaren 1950 veel calco (''strombus gigas'') gevist. Door de roofbouw is de calco in deze buurt zeer zeldzaam geworden en wordt nu beschermd.<ref>Vivienno Frank. 2019. ''Aruba en een keuze uit haar toponiemen'' pag. 111, ISBN:978-0-359-65900-5</ref> Aki tabata establece Centro di pesca Hadicurari, cu tabata organisa torneonan di pisca pa e piscadonan local.<ref>Vistoernooi Centro Hadicurari. "Amigoe". Curaçao, 09-07-1994, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 15-09-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644198:mpeg21:p005</ref> Awendia e ta fungi como restaurant.? * E pier chikito a wordo reemplasa den ananan 19 90 pa un pier grandi cu 92 luga pa boto * Den e periodo aki a lanta e Centro di pesca Hadicurari y na 2003 a funda Fundacion Centro di Pesca Hadicurari. Fundado tabata Colin Christiaans. * Anualmente ta celebra Dia di Piscado cu ta riba 29 di juni cu iun torneo di pesca. * Den e edificio di Centro di Pisca hadicurari tin un restaurant establece. Centro di Pesca Hadicurari ta percura pa brinda e piscadonan tur ayudo. Considerando cu e centro aki ta practicamente hinca entre e hotelnan grandi y luhoso; Centro di pesca Hadicurari tin cu “negosha” un tiki riba e tradicion di piscado den e centro aki. NOTES In tegenwoordigheid van de ministers Elio Nicolaas, ing. Roland Laclé en minister ing. Eddy Briesen, legde minister Charro Kelly vrijdagmiddag de eerste steen voor de vissershaven bij Hadicurari, ten noorden van het Holiday Inn Hotel. De 92 aanlegplaatsen voor de vissersboten vergt een investering van 1,4 miljoen florin. De bouw geschiedt door Camar nv.Eerste steen vissershaven. "Amigoe". Curaçao, 23-11-1992, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 14-09-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643702:mpeg21:p005 {{Appendix}} [[Category:Luga na Aruba]] --------------- {{Infobox luga den pais | tipo= Isla di rif | variante = a | name = De Palm Island | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 2/2 | caption_align = center | image1 = Sign De Palm Island.jpeg | caption1 = | image2 = | caption2 = | pais = {{ABW}} | region = [[Santa Cruz]]? }} [[File:Sign De Palm Island.jpeg|thumb|Borchi pa yega De Palm Island]] '''De Palm Island''' ta un isla di mas o ménos 10 ektar grandi, habitá, estrecho i di 1,5 kilometer largu for di costa di e isla principal di Aruba, ost di e stat di Pos Chiquito, serka di e aeropuerto internashonal Reina Beatrix. E isla ta un rif di koral ku tin un hotel, un bar i un restorant. E biahe via ferry for di e isla prinsipal ta dura mas o ménos 10 minüt. Riba e isla tin un playa ku tin un guardia i un parke di awa. E isla ta di propiedat di De Palm Tours, e operador di biahe di mas grandi na Aruba, fundá pa Wichie de Palm i kumprá pa Harold Malmberg den añanan 60 di [[siglo 20]].<ref>{{Citeer web|url=http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&task=view&id=24&lang=en|titel=Tourism|taal=en|uitgever=Historia di Aruba|bezochtdatum=1 september 2018|archiefurl=https://web.archive.org/web/20230621061434/http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&task=view&id=24&lang=en|archiefdatum=2023-06-21}}</ref> == Detayenan == E parke di awa tin un atraccion extraordinario. E bishitantenan, ekipá ku un sistema di buelo di kaska bou di awa, por bishitá e mundu tropikal di piská di e isla di koral na pia i tambe tuma imágen bou di awa di un avion Cessna 414 derotá i bou di awa. E Sea Trek helmet system tambe ta posibel pa no-swimmer i personanan ku no tin eksperensia di buelo. {{Appendix}} De Palm island is een ongeveer 10 hectare groot, bewoond, smal en 1,5 kilometer lang eiland voor de kust van het hoofdeiland van [[Aruba]], ten oosten van de stad [[Pos Chiquito]], in de buurt van de [[internationale luchthaven Koningin Beatrix]]. Het eiland is een dood [[koraalrif]] met daarop een hotel, bar en restaurant. De overtocht per ferry vanaf het hoofdeiland duurt ongeveer 10 minuten. Op het eiland is er een bewaakt strand en een [[waterpark]]. Het eiland is eigendom van [[De Palm Tours]], de grootste [[touroperator]] op Aruba, opgericht door [[Witchie de Palm]] en in de jaren zestig van de twintigste eeuw gekocht door [[Harold Malmberg]]<ref>{{Citeer web|url=http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&task=view&id=24&lang=en|titel=Tourism|taal=en|uitgever=Historia di Aruba|bezochtdatum=1 september 2018}}</ref> == Bijzonderheden == Het waterpark heeft een buitengewone attractie. Bezoekers, uitgerust met een onderwaterhelm-duiksysteem, kunnen te voet de tropische vissenwereld van het koraaleiland bezoeken en ook onderwateropnamen maken van een neergehaald en onder water gelegen [[Cessna]] 414-vliegtuig. Het gebruik van het Sea Trek-helmsysteem is ook mogelijk voor niet-zwemmers en personen zonder duikervaring. {{Appendix|1=alles|2= '''Voetnoten''' {{References}} '''Bronnen''' * {{citeer web|url=http://www.visitaruba.com/things-to-do/tours-and-activities/depalm-island/|titel=De Palm Island|bezochtdatum=1 september 2018}} * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=de|titel=Palm Island (Aruba)|oldid=165611524|datum=20170518}} -------------- '''Isla di Oro''' ta parti di e rif di Pos Grandi na costa sur di [[Aruba]], entre [[Pos Chikito]] y [[Savaneta]]. E area ta cay den e [[Parke Marino Aruba]] y ta bou maneho di [[Parke Nacional Arikok| Fundacion Parke Nacional Aruba]] (FPNA).<ref>{{citeer web|url=///C:/Users/l_de_/Downloads/BONERIANO-15-03-2024.pdf|titel=FPNA ta activo den defensa di Isla di Oro|werk=Boneriano|datum=2024-03-15|bezochtdatum=2024-03-23}}</ref> == Historia == Isla di Oro a inicia na aña 1965 ora Adolf (Dochi) Oduber a construi un compleho di recreacion den forma di un barco cu den dje un restaurant, bar y sala di baile, cu el a duna e nomber "Isla di Oro".<ref>{{citeer web|url=citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462564:mpeg21:p006|titel=Opening van Isla di Oro|werk=[[Amigoe]]|datum=1965-03-09|bezochtdatum=2024-03-23}}</ref> E compleho ta situa 150 meter for di e costa na un laguna rondona pa mondi di mangel, pa cua mester a traha un brug y kap un caminda dor di e mangelnan.<ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010470027:mpeg21:p006|titel=Luchtkasteel van Oduber werd restaurant in zee|werk=[[Amigoe]]|datum=1964-08-05|bezochtdatum=2024-03-23}}</ref> E tempo ey e compleho tabata un atraccion turistico popular, unda tabata organisa fiesta, ademas di presentacion y shownan di artistanan conoci. E compleho, cu ta riba tereno erfpacht, a cambia varios biaha di doño-desaroyado y tabata operacional te mas o menos aña 1994 pa despues keda bandona. == Proteccion di naturalesa == Isla di Oro ta ubica den un zona di naturalesa cu un grado halto di balor y di medidanan di proteccion. Banda di ta protegi mediante e decretonan nacional ''Nieuwe aanwijzing domeingronden als natuurreservaat''<ref>[https://www.dcbd.nl/sites/default/files/documents/MinistryofJustice%282020%29_LandsbesluitNieuweAanwijzingDomeingrondenAlsNatuurreservaat.pdf Landsbesluit ''Nieuwe aanwijzing domeingronden als natuurreservaat''] ([[Afkondigingsblad van Aruba|AB]] 2020 no. 67)</ref> y ''Ruimtelijke Ontwikkelingsplan met Voorschriften 2021''<ref>[https://www.dip.aw/wp-content/uploads/2021/08/AB-2021-no.-123.pdf Landsbesluit ''Ruimtelijke Ontwikkelingsplan met Voorschriften 2021''] (AB 2021 no. 123) di 28 juli 2021.</ref>, e isla mes y e lama ta clasifica como "Marine Protected Area" (MPA) mediante decreto nacional.<ref>[https://www.dcbd.nl/sites/default/files/documents/MinistryofJustice%282018%29_LandsbesluitParkeMarinoAruba.pdf ''Landsbesluit Parke Marino Aruba''] (AB 2018 no. 77) di 20 di december 2018</ref> Adicionalmente, e area tin reconocemento internacional como un "Key Biodiversity Area" (KBA) door di Union Internacional pa Concervacion di Naturalesa (IUCN) y desde 2023 como un area RAMSAR (RAMSAR Site no. 2526).<ref>{{citeer web|url=https://www.bondia.com/corte-ta-prohibi-aruba-ocean-villas-pa-cuminsa-of-traha-na-isla-di-oro/|titel=Corte ta prohibi Aruba Ocean Villas pa cuminsa of traha na Isla di Oro|werk=BonDiaAruba|datum=2024-03-18|bezochtdatum=2024-03-23}}</ref> Fuera di esey e mangelnan, tanto e mangel preto (''Avicennia germinans'') como e mangel blanco (''Laguncularia racemosa'') ta especienan di mata protegi pa ley.<ref>[https://docplayer.nl/110238034-2017-no-48-afkondigingsblad-van-aruba-landsbesluit-houdende-algemene-maatregelen-van-14-juli-2017-ter-uitvoering.html ''Landsbesluit bescherming in-heemse flora en fauna''] (AB 1995 no. 2) di 14 di juli 2017</ref> Den curso di tempo a lansa diferente proyecto pa Isla di Oro, entre nan e proyecto di un delfinario, bou e nomber di ''Dolphin Beach'' na comienso di añanan nobenta<ref>{{citeer web|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010645141:mpeg21:p005|titel=Gedegen en objectief onderzoek onontbeerlijk voor Dolphin Beach|werk=[[Amigoe]]|datum=1993-05-15|bezochtdatum=2024-03-23}}</ref>, y e proyecto di ecohotel, ''Zoetry Isla di Oro Aruba'', den decada 2010.<ref>{{citeer web|url=https://archive.org/details/BNA-DIG-BONDIA-2014-10-30/page/n2/mode/1up?q=isla+oro+parke+marino&view=theater|titel=Proyecto Isla di Oro ta bek na su concepto inicial di ecohotel|werk=BonDiaAruba|datum=2014-10-30|bezochtdatum=2024-03-23}}</ref> Ambos proyecto a encontra cu resistencia di e activistanan ambiental y finalmente no a continua pa falta di e permisonan rekeri. {{Appendix}} [[:Category:Aruba]] y cu ta cay bou maneho di Fundacion Parke Nacional Aruba (FPNA). Ademas mangelnan, tanto e mangel preto (''Avicennia germinans'') como e mangel blanco (''Laguncularia racemosa'') ta especie di mata protegi pa ley. y e area tambe ta cay den ‘Natuur Gebied’ Nieuwe aanwijzing domeingronden als natuurreservaat (AB 2020 no. 67) y Ruimtelijke Ontwikkelingsplan met Voorschriften 2021; mientras cu e isla mes y e lama ta cay den Marine Protected Area (MPA) esta Landsbesluit Parke Marino (AB 2018 no. 77) Adicionalmente, e area aki tin reconocemento internacional como un Key Biodiversity Area (KBA) door di IUCN y ultimamente a wordo clasifica como un RAMSAR gebied (RAMSAR Site no. 2526) – dunando e area akinan mas balor ainda y den e caso aki, segun Silva ta expresa a nenga diferente parti di ley pero asina mes e desaroyado a continua cu e trabounan dañino pa naturalesa sin permiso. E mangelnan ta un especie protegi pa ley y e area tambe ta cay den Natuur Gebied’ Nieuwe FPNA ta activo den defensa di Isla di Oro aanwijzing domeingronden als natuurreservaat (AB 2020 no. 67) y Ruimtelijke Ontwikkelingsplan met Voorschriften 2021 (AB 2021 no. 123) mientras cu e isla mes y e lama ta cay den Marine Protected Area (MPA) esta Landsbesluit Parke Marino (AB 2018 no. 77) – haciendo e area aki un grado di proteccion halto. Adicionalmente, e area aki tin reconocemento internacional como un Key Biodiversity Area (KBA) door di IUCN y ultima[1] mente a wordo clasifica como un RAMSAR gebied (RAMSAR Site no. 2526) – dunando e area akinan mas balor ainda.<ref>{{citeer web|url=https://www.bondia.com/corte-ta-prohibi-aruba-ocean-villas-pa-cuminsa-of-traha-na-isla-di-oro/|titel=Corte ta prohibi Aruba Ocean Villas pa cuminsa of traha na Isla di Oro|werk=BonDiaAruba|datum=2024-03-18|bezochtdatum=2024-03-23}}</ref> Na november di aña pasa 2023 e area aki a cuminsa forma parti di Convenio di Ramsar Area bao e parti di Costa Zuid e cual ta un di e areanan cu mas biodiversidad, status di Ramsar tin como meta pa proteha e areanan aki sin interveni cu actividadnan economico, enfatisando reduccion di daño y restauracion di naturalesa den caso di daño cu ta inevitabel. Isla di Oro ta un área di mangrove amplio na Aruba, kaminda diferente ekosistema ta reuní. E lugá di buelo ku e mesun nòmber ta konsistí di un banda di playa grandi ku un rif similar na esun di e lugá di buelo Mangel Halto. E tipo di koral mas comun riba e rif aki ta e koral di cerebro, di strea y di placa. Lobster di koral, snapper, piská trompeta i piská angel ta habitantenan regular. Isla di Oro ta nifiká isla di oro.<ref>{{citeer web|url=https://www.duikersgids.nl/en/isla-di-oro|titel=Isla di Oro|werk=duikersgids.nl|datum= |bezochtdatum=2024-03-23}}</ref> Isla di Oro no ta solamente un kolekshon úniko di ekosistema, sino tambe un isla di fiesta ku un restorant abandoná ku a wòrdu traha den forma di un boto. Bo por yega na e lugá despues di un caminata bastante largu dor di e área. Ta rekomendá un buelo di boto. NOTES FUNDACION Parke Nacional Aruba ta na altura di actividadnan cu ta tumando luga riba Isla di Oro y ta activamente haciendo tur cos posibel den e organisacion su capacidad legal pa pone un stop n’e actividadnan cu ta tumando luga. Isla di Oro ta un area cu ta cay bou di maneho di Fundacion Parke Nacional Aruba.<ref>[file:///C:/Users/l_de_/Downloads/BONERIANO-15-03-2024.pdf FPNA ta activo den defensa di Isla di Oro], Boneriano (15 di maart 2024)</ref> E mangelnan ta un especie protegi pa ley y e area tambe ta cay den Natuur Gebied’ Nieuwe FPNA ta activo den defensa di Isla di Oro aanwijzing domeingronden als natuurreservaat (AB 2020 no. 67) y Ruimtelijke Ontwikkelingsplan met Voorschriften 2021 (AB 2021 no. 123) mientras cu e isla mes y e lama ta cay den Marine Protected Area (MPA) esta Landsbesluit Parke Marino (AB 2018 no. 77) – haciendo e area aki un grado di proteccion halto. Adicionalmente, e area aki tin reconocemento internacional como un Key Biodiversity Area (KBA) door di IUCN y ultima[1] mente a wordo clasifica como un RAMSAR gebied (RAMSAR Site no. 2526) – dunando e area akinan mas balor ainda. Fundacion Parke Nacional Aruba ta comprometi na e proteccion di e area importante aki – e unico area na Aruba unda ainda nos ta wak e ‘Poder di 3’ conecta na otro sanamente, esta e mangelnan, yerbe di lama y e rifnan di coral – 3 diferente sistema ecologico crucial cu hunto ta prove un variedad di beneficio pa e ser humano y Aruba su medio ambiente. Dialuna 11 di Maart 2024 bestuur di FPNA a ser alerta di actividadnan cu ta pasando y inmediatamente a bay den accion pa manda un Proforma Bezwaarschrift. Informacion cu FPNA a ricibi ta cu no tin un aanlegvergunning y cu esey ta evaluando pasonan legal. Ta di hopi tempo caba FPNA tin wowo extra riba e area di Isla di Oro y den augustus di 2023 a bin haya sa cu Isla di Oro a ser cumpra y asina a manda un carta oficial dia 28 di augustus pa DIP indicando cu no lo duna permiso pa ningun desaroyo riba Isla di Oro. Den november 2023, FPNA a wordo contacta door di J.O.B. Holding & Management y a ser invita pa bay un meeting pa compronde kico ta e intencion cu Isla di Oro. Dia 4 di januari 2024, FPNA a responde na J.O.B. Holding & Management cu un carta unda cu a indica cu no ta bay di acuerdo cu ningun desaroyo pa Isla di Oro. Siguientemente dia 18 di januari 2024 J.O.B. Holding & Management a invita FPNA conhuntamente cu otro organisacionnan local pa un stakeholder engagement session unda cu nan a informa cu nan lo ta haciendo diferente trabounan riba Isla di Oro y no a presenta un plan concreto cu por ser revisa. No obstante e posicion di FPNA no a cambia. FPNA no lo sostene ningun plan di desaroyo den e area aki Isla di Oro is a vast wetland mangrove area on Aruba where different ecosystems meet. The dive site of the same name consists of a vast shallow sand strip with a reef similar to that of the Mangel Halto dive site. Common types of coral on this reef are brain, star and plate coral. Coral lobsters, snappers, trumpet fish and angelfish are regular inhabitants. Isla di Oro means island of gold.<ref>https://www.duikersgids.nl/en/isla-di-oro</ref> Particulars Isla di Oro is not only a unique collection of ecosystems but also a former party island with an abandoned restaurant built in the shape of a boat. You can reach the location after a fairly long walk through the area. A boat dive is recommendable. ----- Fundacion Savaneta Aruba a nota di e discucion andando riba red social rond di Isla di Oro. E pregunta esencial den esaki ta cu si por papia di destruccion of limpiesa. Fundacion ta observa y ta na altura cu actualmente ta tumando luga un limpiesa di material di e ruina cu a keda atras eynan esta tubo y frusto den awa y hopi desperdicio di palo, etc. No tin ningun acto di corta mangroves ni otro mata pues aki nos tin cu papia di un clean up y no destruccion. Si Parke Arikok kier “claim” e luga, anto e pregunta ta dicon Parke nunca a hacie limpi y no a pone borchi cu e ta pertenece na Parke anto. Antes e doño di Isla di Oro tabata famia Oduber y despues un otro doño a tuma over te cu awe a keda na ruina unda un doño nobo local a cumpr’e via un acto notarial, pues no a hay’e regala. Semper Isla di Oro tabatin su permiso pa Restaurant y NightClub pues esey no ta nada nobo den su desaroyo.<ref>https://24ora.com/fundacion-savaneta-ta-aclaria-a-haci-isla-di-oro-limpi-y-nada-mas/ (17 di maart 2024)</ref> --- Fundacion Parke Nacional Aruba (FPNA) a cuminsa un caso contra pais Aruba y contra desaroyador di Isla di Oro, Osyth Henriquez, pa stop e di haci cualkier trabou di limpiesa riba su tereno. Hues a prohibi Henriquez pa desaroya of hasta pa haci limpiesa riba su tereno na Isla di Oro. FPNA a demanda Pais Aruba tambe pa prohibi Gobierno di duna permiso. Abogado mr. Anthony Ruiz a defende Osyth Henriquez, mientras cu abogado mr. Zuhaila Marchena a defende FPNA. Den su veredicto, mesora, hues a indica na FPNA cu como nan tin e maneho di e area, cu FPNA y e doño di Isla di Oro mester sinta na mesa y sali di e problema. Ta trata aki na un tereno cu e doño tin den erfpacht. E area ta bou maneho di FPNA como un area protehi. Den areanan protehi en general por restablece un edificio na estado original, den consulta cu FPNA. Osyth Henriquez ta propietario di Ocean Villas na Savaneta. Ey tambe e tin cu atende cu reto di FPNA, Gobierno mes y di bisiña, cu no necesariamente ta di acuerdo cu su vision pa desaroya bungalows eynan. Awo cu e kier desaroya Isla di Oro, atrobe e ta hay’e stroba y mester defende su plan y vision den corte. Ta parce cu e reto lo no ta e isla mes, sino mas bien e vecindario cu si ta protegi como un area di naturalesa.<ref>https://24ora.com/hues-a-ordena-osyth-henriquez-pa-para-trabou-riba-isla-di-oro/ (17 di mart 2024)</ref> * <ref>https://antilliaansdagblad.com/aruba/29167-blijf-van-isla-di-oro-af 13 maart 2024</ref> {{Appendix}} isla di oro is pas ontstaan in begin jaren zeventig van de vorige eeuw. Het is een stukje rif ten zuiswesten van Pos Grandi waarop Adolf R. Oduber een recreatiecomplex had gebouwd in de vorm van een schip met daarin een restaurant, bat en danszaal. Vivienno Frank isla di oro a surgi te na komienso di añanan setenta di siglo pasá. E ta un parti di e rif na sur-oeste di Pos Grandi na unda Adolf R. Oduber a konstruí un kompleho di rekreacion den forma di un barku ku den dje un restorant, bat i sala di baile. '''Isla di Oro''' ta un isla di coral na costa sur di Aruba, entre [[Pos Chikito]] y [[Savaneta]]. E area ta cay den e Parke Marino Aruba y ta bou maneho di FPNA. Het is gelegen 150 meter uit de kust op de rif van Pos Grandi. Er moest een weg door de mangrovenbos worden gehakt om bij het eiland te komen.<ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010470027:mpeg21:p006|titel=Luchtkasteel van Oduber werd restaurant in zee|werk=[[Amigoe]]|datum=1964-08-05|bezochtdatum=2024-03-23}}</ref> Gelegen aan een lagoen omringd door mangrovebossen. Er voden optredens en shows vor bekende artiesten plaats en werden feesten gehouden. Isla di oro was in de jaren op de startplaats voor natuurwandelingen van Stimaruba. * Na ana 1965 Adolfo (Dochi) Oduber a habri riba e isla un restaurant ISla di ORo construi den forma di un barco como atraccion turistico y despues amplia cu cocktail lounge y sala di baile. Apertura oficial dia 13 di maart 1965.<ref>Opening van Isla di Oro. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 09-03-1965, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 21-03-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462564:mpeg21:p006</ref> Despues di un aña a traha un brug pa yega na costa. Na 1975 el a cambia man pa Joe Procter, kende e sigui desaroya e luga. * in 1989? beheert-eigenaar door Lucy en jose Brazao Mendez. El a opera te 1994. * verschillende projecten, waaronder het dolfinarium project (1993?)onder de naam Dolphin Beach, voor de doorontwikkeling van Isla di Oro hebben vanaf 1990 gestuit op verzet van milieu-activisten.<ref>Gedegen en objectief onderzoek onontbeerlijk voor Dolphin Beach. "Amigoe". Curaçao, 15-05-1993, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 21-03-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010645141:mpeg21:p005</ref> Dolfinarium ging niet door wegens uitblijven van de nodige vergunningen. po7qkp02nqikrkknsgxx2wliu7u7um5 192395 192394 2026-05-31T21:38:07Z Caribiana 8320 /* Trayecto y desaroyo */ 192395 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ {{ABW}} caya nombra pa hende: Caya Dick Cooper - Caya Jose Geerman - Caya Charlie Brouns Sr. - Caya Y.A. (Lord Boxoe) Illidge - Caya Pio Coffie - Caya Enrique Vorst - Sylvia A. Godettstraat - Caya Captain R. Rodger - Caya Lolita E. Euson - Caya Federico Maduro (Balashi) - Caya Juan Werlemen (Cashero) - Caya Juancho Kock (ex-Karawarastraat na Dakota) - Avenida Milio Croes (ex-Fergusonstraat) - Caya Dr. J.R. (Coco) Arends (Sero Blanco) - Bario Dr. Dussenbroek - Caya Ing. Roland H. Lacle - Caya Rufo Wever (Klip/Mon Plaisir) * pending: [[Parkietenbos]] - [[Cunucu Arikok]] - [[Blackstone Beach]] (full review needed) - [[Bushiribana]] - [[Renaissance Island]] - [[Hadicurari]] - [[Zeewijk]] - [[Sero Plat]] - [[Guadirikiri]] - [[Cueba di Fontein]] - [[Cueba di Huliba]] - [[De Palm Island]] - [[Isla di Oro]] - [[Eagle]] (bario) - [[Arashi]] - [[Plantashi Prins]] - [[Boca Prins]] - [[Dos Playa]] * bario di San Nicolas: [[Lagoville]] - Kustbatterij - [[Rooi Congo]] - [[Pedro Mosa]] - [[Esso Heights]] *uitbreiding [[Tanki Flip]] zie de.wiki - zie en.wiki voor [[Mangel Halto]] - [[Ayo]] - [[Catiri]] - [[Alto Vista]] * Roberto G. Croes, [https://designrr.page/?id=499490&token=3435984651&type=FP&h=5688&fbclid=IwY2xjawSD5lhleHRuA2FlbQIxMABicmlkETFoNVhmY1g2T1NuSml5cFhWc3J0YwZhcHBfaWQQMjIyMDM5MTc4ODIwMDg5MgABHlKyG1hj55NGijsU4jWBM9buhkFVlBqvV5G5EPkBOXLazF4nFZ-4bTq-kTSR_aem_r4VExioZnv6pqBz0zQl6Eg Origen di nombernan di bario y sitio na Aruba] ------------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais| variante= a | tipo = Caya | nomber = Caya Jose Geerman | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 2 | caption_align = center | image1 = | caption1 = | image2 = | caption2 = | footer = | footer_align = center }} | area = | poblacion = 2.282 | censo = 2020 | densidad = | pais = {{ABW}} | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[Regionnan di Aruba|San Nicolas Noord]] | tipo_subdivision_adm = Zona | subdivision_adm = | zoom = 13 }} '''Caya Jose Geerman''' ta un caya na [[Aruba]], situa den e bario di [[Rooi Congo]] na e parti nort di [[San Nicolas]]. E caya tabata anteriormente yamá Congoweg, pero komo parti di un programa gubernamental pa nombra cayanan segun figura historico local, e caya a haña su nomber actual na 1995. E ta honra Jose Geerman (1917-1977), un politico y escritor di San Nicolas.<ref>{{citeer web|titel=Congoweg wordt Caya José Geerman|werk=[[Amigoe]]|datum=1995-09-07|via=Delpher.nl| bezochtdatum=2026-05-31|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644937:mpeg21:p007}}</ref> == Trayecto y desaroyo == Caya Jose Geerman ta pasa door di e bario di Rooi Congo entre Weg Sero Preto y Brasil y ta sirbi como un di e rutanan principal pa trafico local. E ta e caya mas largo den e bario. E ta conecta e parti noordoost di San Nicolas, cu ta inclui e barionan di [[Rooi Hundo]], [[Rooi Congo]], [[Standardville]] y [[Kustbatterij]], cu otro areanan residencial manera Brasil y ta duna acceso na varios caya secundario. Den añanan 1960, e area rond di Caya Jose Geerman a pasa den un periodo di desaroyo urbano rapido. A traha scol, cas y otro infrastructura importante. E caya mes a wordo asfalta y ekipa cu trottoir pa mehora accesiblidad.<ref>{{citeer web|titel=Arubaans bc vraagt krediet voor aanleg trottoirs Rooi Congo|werk=[[Amigoe]]|datum=1968-07-06|bezochtdatum=2026-05-31|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643790:mpeg21:p005}}</ref> == Mira tambe == * [[San Nicolas]] * [[Rooi Congo]] * [[Brasil (Aruba)|Brasil]] ---------------- Na 1995, e caya a wordu oficialmente renombrá for di Congoweg pa Caya Jose Geerman. E cambio di nòmber tabata parti di un proseso mas amplio di renombramentu di cayanan na Aruba pa honra figuronan lokal despues di introdukshon di Status Aparte. Desaroyo i infrastruktura Durante e mitar di siglo 20, e caya a wordu renobá i mehorá, inkluyendo asfaltamentu i konstrukshon di trottoir. E área tambe a mira establecimiento di institushonnan importante, manera skolnan di enseñansa profesional i edifisionan relijioso. {{Imagen anota |image=BNADIGWERBATAARUBA 0009.jpg |image-width=2000 |image-left= -360 |image-top=-575 |width=270 |height=270 |float=left |annotations=<!-- bashi of no, e parameter aki mester ta inclui--> |caption=Mapa di Werbata ta menciona Rooi Congo (1912). }} == Localisacion y infrastructura == {{Appendix}} [[Kategoria:Luga na Aruba]] ----------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais| variante= a | tipo = Bario | nomber = De Bruynewijk | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 2 | caption_align = center | image1 = Welcome to the Coastal Battery!.jpg | caption1 = | image2 = Cannon tracks at Coastal Battery, Aruba.jpg | caption2 = | footer = Ruinanan di kustbatterij | footer_align = center }} | area = | poblacion = 1.745 | censo = 2020 | densidad = | pais = {{ABW}} | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[Regionnan di Aruba|Savaneta]] | tipo_subdivision_adm = Zona | subdivision_adm = De Bruynewijk | zoom = 13 }} '''Kustbatterij''' ta un zona ku ta forma parti di Juwana Morto na Aruba, den region di San Nicolas Noord. Na 1 di yanüari 2020, e área tabatin un poblashon di 1.188 habitante, di cual 555 muhe i 633 hòmber. Den e zona ta lokalisa e monumento di guera di Kustbatterij. Historia E zona di Kustbatterij a ricibi su nomber durante World War II, ora a konstrui un bateria kostal riba un elevashon den augustus 1940. E lokashon tabata strategiko, siendo un di e puntonan mas haltu den e parti pariba di e isla, ku bista riba e refineria di Lago Oil and Transport Company i riba kosta. E instalashon militar tabata tin komo meta pa defendé e refineria, ku tabata di gran importansia pa e Aliadonan pa motibu di produccion di combustibel di aviashon. Pa e motibu ey, Aruba a bira un meta potensial pa atakenan di submarinonan aleman. E instalashon militar tabata tin komo meta pa defendé e refineria, ku tabata di gran importansia pa e Aliadonan pa motibu di produccion di combustibel di aviashon. Pa e motibu ey, Aruba a bira un meta potensial pa atakenan di submarinonan aleman. E kompleks tabata konsistí di tres posishon di kanon, un puesto di mando i varios edifisionan pa alojamento di soldaatnan. Tambe tabatin fasilidatnan manera un reservorio di awa. Kada posishon di arma tabata monta riba un fundeshi di beton i staal i prepará pa kanonnan ku por a kubri un gran distansia, inkluyendo parti di e isla mes. E bateria nunka no a wòrdu usa den combate, ni sikiera durante e atake di submarinonan aleman riba San Nicolas den febrüari 1942. Na 24 di oktober 1942, Prince Bernhard of the Netherlands a hasi un bishita oficial na e kustbatterij. Despues di guera, e instalashon militar a wòrdu abandoná i e área a wòrdu limpiá parcialmente. Restonan di bunker i posishonnan di arma a keda presente i posteriormente a wòrdu protehá komo patrimonio historiko. Awe, e lugá ta rekonosí komo un monumento di guera (ID 04-003) i ta wòrdu maneha pa Monumentenfonds Aruba. == Descripcion == Kustbatterij ta un zona principalmente residensial, ku desaroyo urbano rond di e sitio historiko. Den e área tin varios caya i bario chikí. E kaminda prinsipal den e zona ta Diamantbergweg, ku ta konektá Juwana Morto ku Rooi Hundo. Otro cayanan inkluí Weg Kustbatterij, Kleine Bergweg i Grote Bergweg. Den Weg Kustbatterij ta situa Colegio Nigel Matthew. Barionan den cercania ta Standardville i Rooi Hundo. == Literatura == * [[Johan Hartog|Hartog, Johan]], [https://archive.org/details/BNA-DIG-HARTOG-KUSTBATTERIJ/page/n4/mode/1up Juwana Morto Kustbatterij Aruba], De Walburg Pers (1987) {{Appendix}} [[:Kategoria:Luga na Aruba]] ----------- '''Kustbatterij''' ta un zona cu ta forma parti di [[Juwana Morto]] na Aruba, den [[Regionnan di Aruba|region di San Nicolas Noord]]. Dia 1 di januari 2020, e area aki tabatin un poblacion di 1.188 habitante, dividi entre 555 muhe y 633 homber. Den e zona ta localisa un monumento di guera. == Historia == E zona di Kustbatterij a ricibi su nomber durante e [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]] ora a construi un kustbatterij riba un elevacion na augustus 1940. Op Juana Morto, het hoogste punt van het oostelijk deel van het eiland, werd een kustbatterij gebouwd met uitzicht over de raffinaderij en over de Noord- en Westkust. * De kustbatterij is een erkend oorlogsmonument (ID 04-003). Cañonnan pisa tabata staciona aki pa defende e refineria di Lago. Despues di guera, e área a wòrdu limpia, lagando atras e luganan di arma y bunkernan, ku awor a wòrdu deklará un monumento protehá. * Op 24 october 1942 bracht Prins Bernhard een bezichtigingsbezoek aan de kustbatterij.<ref>Naar Aruba.. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 22-10-1942, p. 2. Geraadpleegd op Delpher op 28-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987278:mpeg21:p002</ref> * het bouwen van een onderofficiersverblijf bij de kustbatterij op Aruba<ref>Advertentie Aanbesteding. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 01-03-1944, p. 2. Geraadpleegd op Delpher op 28-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010403042:mpeg21:p002</ref> * Aan de N.V. Bouwmaatschappij Aruba is de gunning verleend van de bouw van een betonnen waterreservoir op St. Nicolaas nabij de kustbatterij.<ref>ARUBA AANBESTEDING.. "Amigoe di Curacao". Willemstad, 24-11-1948. Geraadpleegd op Delpher op 28-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000210652:mpeg21:p002</ref> * Op 17 mei 1940 werd proefgeschoten, in augustus 1940 kwam de kustbatterij Juwana Morto gereed voor direct vuur, in augustus 1941 ook voor nachtelijke actie. De Kustbatterij van Juwana Morto is nimmer in actie geweest, ook niet bij de directe aanval van de Duitsers op de raffinaderij in de nacht van 15 op 16 februari 1942, toen enige tankschepen verloren gingen.<ref>{{citeer web|auteur= [[Johan Hartog]]| titel=Batterijen beschermden de eilanden gedurende Tweede Wereldoorlog|werk=[[Amigoe]]|datum=1990-08-25|bezochtdatum=2026-05-28|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010641593:mpeg21:p020}}</ref> Kada un di e tres posishonnan di arma tabata para riba fundeshi di staal i beton. Kada un tabata montá pa un kañon di kaliber 19.2 ku por a drai 360 grado, ku un alkanse di 18.5 kilometer. Oranjestad y su haf tabata den alcance tambe. E cañonnan a haya e nombernan Betsy, Jopie y Beppie door di e soldaatnan, miembronan di Ehercito Boluntario Aruba. E bateria kostal di Juwana Morto nunka no a tira un tiru pa defendé e área, ni sikiera ora ku haf di San Nicolas i Refineria di Lago a wòrdu ataká pa un U-boat aleman na febrüari di 1942. Tankeronan di lago a wòrdu sendé na kandela, kousando huma i kandela pa stroba e bista for di e puesto di mando.<ref>[https://monumentenfondsaruba.org/juwana-morto-coastal-battery-1940/ Juwana Morto Coastal Battery * 1940], [[Monumentenfonds Aruba|SMFA]]</ref> hartog: Mken koos deze plaats vanwege het uitzicht naar twee zijden. En ook als besefte men dat de munitiemagazijnen e.d. in de rotsgrond uitgehouwen moesten worden, de kustbatterij zelf kon men bovengronds bouwen, want van zee u8it viel de kustbatterij toch in het niet bij de van zee uit royaal zichtbare raffinaderij. De batterij lag hoog zodat men over de schoorstenen van de raffinaderij heen kon schieten. Het complex op Aruba, gebouwd in 1940, bestond uit 3 geschutsopstellingen, een commandopost en enkele gebouwen voor onderdak van de kleine 100 mensen die er gelegerd waren. Ook waterreservoir. Een interessant stukje militair erfgoed van Aruba. Aruba speelde een cruciale rol in de Tweede Wereldoorlog vanwege de aanwezigheid van de Lago Raffinaderij, waar de kerosine voor de geallieerden werd geproduceerd. E kustbatterij a wordo construi na augustus 1940. E instalacion militar su obhetivo strategico tabata pa proteha e refineria di petroleo di Lago na San Nicolas cu tabata existi e tempo ey contra atakenan di Alemania durante Segunda Guera Mundial. importancia strategico: debi na e produccion halto di combustibel di aviacion pa e Aliadonan, e refineria di Lago tabata di vital importancia durante Segunda Guera Mundial. Komo resultado, e isla a bira un meta prinsipal pa U-boatnan Aleman. Lugá: E kustbatterij tabata situá riba e punto stratégikamente mas haltu di e parti ost di e isla, den cercania di San Nicolas. Esaki a ofresé un bista perfekto di e refineria i lama. Diseño: E liña defensivo tabata konsistí di un bunker di puesto di mando (commandopostbunker) i tres lugá di arma posishoná espasiá (geschutsemplacementen) cu un distancia di mas o ménos 50 meter for di otro. Restonan: E ruinanan di e post di comando y e cambernan di arma (geschutskamers) ainda por wordo haya awe rond di Weg Kustbatterij na San Nicolas y ta wordo maneha pa [[Monumentenfonds Aruba]]. == Descripcion == Den e zona di Kustbatterij, rond di e ruinanan militar, tin varios caya cu casnan residencial. E area ta wordo cruza pa un caya largo Diamantbergweg, cu ta conecta Juwana Morto cu Rooi Hundo. Otro cayanan conoci ta: Weg Kustbatterij, Kustbatterij, Kleine Bergweg y Grote Bergweg. Na Weg Kustbatterij ta situa un scol secundario, Colegio Nigel Matthew. Barionan den cercania ta: [[Standardville]] y Rooi Hundo. == Literatura == * [[Johan Hartog|Hartog, Johan]], [https://archive.org/details/BNA-DIG-HARTOG-KUSTBATTERIJ/page/n4/mode/1up Juwana Morto Kustbatterij Aruba], De Walburg Pers (1987) {{Appendix}} [[:Kategoria:Luga na Aruba]] ---------------- Kustbatterij (monumento) E Kustbatterij di Juwana Morto ta un monumento di guera situá na Aruba, den e área di Juwana Morto, serka San Nicolas. E ta un resto di un instalashon militar ku a wòrdu konstrui durante Segunda Guera Mundial pa defendé e refineria di petroleo di Lago. E sitio ta oficialmente rekonosí komo monumento di guera (ID 04-003) i ta wòrdu protehá komo parti di patrimonio historiko di Aruba. == Historia == E bateria di artileria a wordo construi na augustus 1940, riba un elevacion strategico den e parti pariba di e isla. E localisacion a wordo skohe pa su bista amplio riba e refineria Lago na [[San Nicolas]] y riba lama, ku tabata di importansia vital pa e Aliadonan durante Segunda Guera Mundial. E refineria di Lago tabata produci gran kantidat di combustibel di aviashon, loke a haci Aruba un punto strategiko i un posible meta pa atakenan di submarinonan aleman. Na 17 di mei 1940, a hasi prueba di tiramentu ku e kanonnan. Na augustus 1940, e bateria tabata kla pa uso den operashonnan di dia, i na augustus 1941 tambe pa operashonnan di anochi. Na 24 di oktober 1942, Prins Bernhard di Hulanda a bishitá e kustbatterij komo parti di un bishita oficial na e isla. A pesar di su importansia militar, e kustbatterij nunka no a wòrdu usa den combate, ni sikiera durante e atake di submarinonan aleman riba e refineria i haf di San Nicolas den febrüari 1942. == Descripcion == E kompleks militar tabata konsistí di: Tres posishon di kanon (geschutsopstellingen) Un bunker di puesto di mando Edifisionan pa alojamento di aproximadamente 100 soldaat Un reservorio di awa i otro fasilidatnan di sosten Kada posishon di arma tabata konstrui riba un fundeshi di beton i staal. E kanonnan tabata di kaliber 19.2 cm, ku por a bira 360 grado i tabatin un alkanse di mas o ménos 18,5 kilometer. Segun testimonio di soldaatnan, e tres kanon a ricibi nòmber informal: Betsy, Jopie i Beppie. E diseño di e bateria a tene kuenta ku e topografia di e terreno. E kanonnan tabata situá asina ku nan por tira por encima di e refineria, aprovechando e alturanan natural di e área. == Despues di guera y estado actual == Despues di 1945, e instalashon militar a wòrdu abandoná. Parti di e área a wòrdu limpiá, pero e strukturanan prinsipal, manera bunker i fundashonnan di kanon, a keda presente. Awendia, e restonan di e kustbatterij ainda por wòrdu mira den e paisahe rond di Weg Kustbatterij. E sitio ta wòrdu maneha i protehá komo patrimonio cultural, i ta forma un testimonio importante di e papel di Aruba durante Segunda Guera Mundial. E monumento ta un di e pokonan strukturanan militar di e periodo aki cu a sobrebibí na e isla. ---------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | variante= a | tipo = Region | nomber = San Nicolas-Noord | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 1/2 | caption_align = center | image1 = Aruba-Regionen.png | caption1 = San Nicolas Noord ta region 7 | image2 = | caption2 = | image3 = | caption3 = }} | area = | poblacion = | censo = 2020 | densidad = | descripcion = | pais = {{ABW}} | zoom = 13 }} '''San Nicolas-Noord''', oficialmente Sint Nicolaas Noord, ta un di e ocho [[Regionnan di Aruba|region]] den cua e [[isla]] di [[Aruba]] ta dividi administrativamente.<ref>{{Citeer web|url=https://cbs.aw/wp/index.php/2020/12/03/gac-geographical-address-classification-2019/|titel=GAC (Geographical Address Classification) 2019 and 2020|bezochtdatum=2025-03-03|datum=2019-06-27|werk=cbs.aw}}</ref> Hunto cu [[San Nicolas Zuid]] e ta constitui e region di San Nicolas, miho conoci como [[pariba di brug]]. E region tin un area di .... [[kilometer kuadrá|km²]] y un poblacion di 9.940 habitante dia prome di januari 2020. E region tin un poblashon di 9.940 (1 di yanüari 2020), loke ta representá 9.2% di e poblashon total di e pais. Muhé Hòmber 4760 5180 == Geografia == E region ta situá den e zona zuidoost di Aruba (region 7 riba mapa), pazuid di ... (region 1), pabou di [[Paradera]] (region 4) y panort di Oranjestad Oost (region 3). San Nicolas-Noord tin e siguiente barionan:<ref>[https://cbs.aw/wp/wp-content/uploads/2024/05/GAC_Officiele-publicatie_2024.pdf Strefy]</ref> * [[Brazil]] * Rooi Congo * Watapana Gezaag * [[Standardville]]/[[Rooi Hundo]] * Kust * [[Juwana Morto]] * San Nicolas-Noord otro {{Appendix}} [[Category:Luga na Aruba]] ------------------ {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais| variante= a | tipo = Region | nomber = San Nicolas-Zuid | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 1/2 | caption_align = center | image1 = Aruba-Regionen.png | caption1 = San Nicolas Zuid ta region 8 | image2 = | caption2 = | image3 = | caption3 = }} | area = | poblacion = | censo = 2020 | densidad = | descripcion = | pais = {{ABW}} | zoom = 13 }} '''San Nicolas-Zuid''', oficialmente Sint Nicolaas Noord, ta un di e ocho [[Regionnan di Aruba|region]] den cua e [[isla]] di [[Aruba]] ta dividi administrativamente.<ref>{{Citeer web|url=https://cbs.aw/wp/index.php/2020/12/03/gac-geographical-address-classification-2019/|titel=GAC (Geographical Address Classification) 2019 and 2020|bezochtdatum=2025-03-03|datum=2019-06-27|werk=cbs.aw}}</ref> Hunto cu [[San Nicolas Noord]] e ta constitui e region di San Nicolas, miho conoci como [[pariba di brug]]. E region tin un area di .... [[kilometer kuadrá|km²]] y un poblacion di 4.235 habitante dia prome di januari 2020. Sint Nicolaas-Zuid ta un di e ocho regionnan den e parti pariba di e pais autonomo di Aruba, cu ta pertenece na Hulanda, na Sur America. Riba promé di yanüari 2020, e region tabatin 4.235 habitante. Pa loke ta trata poblashon, e ta e region di mas chikitu den e pais. == Geografia == E region ta situá den e zona zuidoost di Aruba (region 7 riba mapa), pazuid di ... (region 1), pabou di [[Paradera]] (region 4) y panort di Oranjestad Oost (region 3). San Nicolas-Zuid tin e siguiente barionan:<ref>[https://cbs.aw/wp/wp-content/uploads/2024/05/GAC_Officiele-publicatie_2024.pdf Strefy]</ref> * [[Zeewijk]] * Pastoor Hendriksstraat * Van de Veen Zeppenfeldstraat * [[The Village]] * Essoville * [[Lago Heights]]/Esso Heights * [[Seroe Colorado]] * San Nicolas-Zuid otro Demografia E region tin un poblashon di 4.235 (1 di yanüari 2020), loke ta representá 3.9% di e poblashon total di e pais. Muhé Hòmber 1943 2292 {{Appendix}} [[Category:Luga na Aruba]] --------------- {{Databox}} '''Nomber di caya na Aruba''' ta refleha e historia, cultura y desaroyo social di e isla. Nan ta deriva for di un amplio scala di fuente, incluyendo historia local, [[geografia]], flora y fauna, [[literatura]], ciencia, [[religion]] y politica. Di e manera aki, nombernan di caya ta forma un parti importante di e herencia inmaterial di [[Aruba]]. Un nomber di caya ta un denominacion oficial pa espacio publico, manera caya, avenida, boulevard of plaza. E estudio di nomber di luga ta parti di e disciplina di toponimia. Den practica, nomber di caya ta sirbi como base pa adres y pa sistema di distribucion di post. Na Aruba, adres formal ta consisti di un nomber di caya hunto cu un number di e kavel, sin uzo di un sistema di codigo postal. ==Historia== E sistema di nomber di caya na Aruba a desaroyá gradualmente den [[siglo 19|siglo diesnuebe]] y [[siglo 20|binti]], paralelo cu urbanisacion di [[Oranjestad (Aruba)|Oranjestad]] i otro luganan riba e isla. Den e prome fase, hopi caya tabata sin nomber oficial of tabata conoci pa descripcionnan local. Influencia di gobernacion colonial Hulandes a introduci un sistema mas formal di registracion y nombramento. Un ehempel tempran ta e comision di nomber di caya na [[Willemstad]], [[Kòrsou|Corsou]], estableci na 1866, cu a sirbi como modelo pa Aruba.[1] Memey di siglo binti, despues di [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]], a surgi un consenshi pa uza nombernan cu mas relevancia local, reflehando un fortalecemento di identidad Arubano.<ref>{{citeer web|titel=Aruba Straatnamen|werk=[[Amigoe]]|datum=1950-12-05|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2026-04-29|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987772:mpeg21:p003}}</ref> == Dunamento di nomber == Na Aruba, e dunamento oficial di nomber na caya ta wordo realisa door di e minister responsabel pa Asuntonan General, riba recomendacion di Comision di Nomber di Caya. E comision consultivo aki ta inclui representante di instancianan manera [[Cuerpo Policial Arubano]] (KPA), Kadaster y Departamento di Obra Publico (DOW).[2] Na final di añanan 1940, a surgi discusion tocante e maneho di dunamento di nomber. A cuminsa duna preferencia na nombernan cu conexion cu e comunidad [[Antias Hulandes|Antiano]], en vez di nombernan internacional poco reconocibel.<ref>{{citeer web|titel=Ingezonden: Straatnamen op Aruba|werk=[[Amigoe]]|datum=1949-10-10|bezochtdatum=2026-04-28|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000212719:mpeg21:p003}}</ref><ref>{{citeer web|titel=Aruba straatnamen|werk=[[Amigoe]]|datum=1950-12-05|bezochtdatum=2026-04-28|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987772:mpeg21:p003}}</ref> Un di e prome ehempelnan tabata nomber di figuranan di resistensia, manera [[Boy Ecury]] y [[George Maduro]].[3] E historiado [[Johan Hartog]], prome director di [[Biblioteca Nacional Aruba]] (BNA), a presidi e comision den siglo binti. Bou di su liderazgo, nombernan a wordo selecta for di historia local y naturalesa, y tambe di personanan.[4] E maneho di dunamento di nomber ta evoluciona continuamente, tomando na cuenta expansion urbano y construccion di cayanan nobo, impulsa pa e desaroyo di Aruba durante e descubrimento di [[oro]], e mineria di guano, e yegada di e refineria di petroleo (Lago), y [[turismo]]. Algun nomber di caya ta di origen indigena, usualmente deriva di e zona unda nan ta situa. Den uzo moderno, hopi nomber di caya ta cuminsa cu termino manera ''Caya'' of ''Avenida'' (reemplasando e [[sufiho]] ''straat'' of ''weg''), of ta termina cu ''Boulevard''. ==Nomber tematico== Den diferente bario na Aruba, nombernan di caya ta sigui un tema specifico, loke ta contribui na identidad di e area: *Den Klip tin caya nombra pa escritor y compositor internacional. *Den [[Dakota (Aruba)|Dakota]], nombernan ta deriva di fruta y produkto agricola. *Den Companashi, nombernan ta basa riba cientifico y investigado. *Den Ponton, nan ta referi na mata y elemento di naturalesa local.[6] E sistema tematico ta facilita orientacion y ta duna caracter propio na cada bario. ==Reconocimento social== Hopi caya na Aruba ta nombra pa personanan cu a contribui na sociedad, manera politico, lider social, deportista, artista y religioso. Generalmente, e honor aki ta wordo otorga di manera postumo. E camindanan principal di Aruba ta generalmente nombra pa figuranan influyente. Entre nan tin ''Juan E. Irausquin Boulevard'' y ''Henny Eman Boulevard'', ku ta refleha e desaroyo economico y turistico di e isla den siglo binti.[7] Otro ehempelnan ta ''Avenida Nelson Orlando Oduber''[5], ''Watty Vos Boulevard''<ref>[https://antilliaansdagblad.com/articulo/aruba/20386-watty-vos-blvd-aruba-in-gebruik Watty Vos Boulevard Aruba in gebruik], [[Antilliaans Dagblad]] (6 di november 2019)</ref> y [[Caya G.F. (Betico) Croes]], nombra pa [[Betico Croes|Gilberto François Betico) Croes]], considerá como un figura clave den historia politico di Aruba. {{Appendix}} ==Referensia == * Frank, Vivienno L. 2019. ''Aruba en een keuze uit haar toponiemen.'' ISBN:978-0-359-65900-5 * Hartog, J. Aruba: Past and Present. Oranjestad: De Wit Stores. * Gobierno di Aruba – reglamentonan di nombramento di caya. * Croes, F. Historia di resistencia Antiano den Guera Mundial II. * Hartog, J. Geschiedenis van Aruba. * Alofs, L. & Merkies, H. Ken ta Arubiano? * Kadaster Aruba – registro di nomber di caya. * Ministerie di Infrastructura Aruba – dokumentonan di planifikashon urbano. [[:Kategoria:Geografia di Aruba]] <ref>{{Cite web |title=Kadaster Aruba |url=https://www.kadaster.aw |publisher=Kadaster Aruba |access-date=2026-04-27}}</ref> Example (book): <ref>{{Cite book |last=Hartog |first=Johan |title=Aruba: Past and Present |publisher -------------------- '''Nomber di caya na Aruba''' ta refleha e historia, cultura, y desaroyo social di e isla. Nan ta bin di un scala amplio di disciplina, entre otro historia di Aruba, geografia, flora y fauna, literatura, ciencia, religion y politica. Nomber di caya pues ta un parti importante di herencia inmaterial di Aruba. Un nomber di caya ta referí na un nòmber ku ta wòrdu usá pa designá espasio públiko, manera kaya, avenida, kaminda, plaza y becindario. E teoria di nòmber di kaya òf lugá ta un rama di toponimia. Un nòmber di kaya ta sirbi komo un guia i ta forma adrès, i ta wòrdu usá den hopi pais pa dirigí pòst. Nombernan di caya na Aruba hopi biaha ta un mescla di referencia na Papiamento, Hulandes y historia: hunto cu un number e ta forma un adres formal pero sin un sistema di codigo postal. == Dunamento di nomber == E nombramento oficial di cayanan na Aruba ta wordo haci door di Minister di Asuntonan General, riba recomendacion di e Comision di Nomber di Caya. E comision aki tradicionalmente ta consisti di representantenan di entre otro [[Cuerpo Policial Arubano]] (KPA), Kadaster, y Departamento di Obra Publico (DOW). Un comision similar pa e nomber di caya di [[Willemstad]] tabata existi na [[Kòrsou|Corsou]] caba for di aña 1866. Na fin di añanan 1940, a surgi un diskushon tocante e maneho cu dunamento di nòmber di caya. Kontrali na e hopi nòmbernan di kaya deskonosí, manera esnan di inventornan mundialmente famoso, a kuminsá duna preferensia na nòmbernan di kaya ku tabata papia ku e poblashon lokal.[1][2] E promé nòmbernan rekonosibel tabata esnan di bringadónan di resistensia Antiano: Boy Ecury (Boy Ecuryplein) i George Maduro (George Madurostraat).[3] Historiadó Johan Hartog, e promé direktor di Biblioteka Públiko di Aruba, tabata presidi e Komishon di Nòmber di Kaya di Aruba den siglo binti.[4] Bou di su liderazgo, nòmbernan tabata wòrdu selektá for di historia lokal i naturalesa, pero individuonan tambe tabata wòrdu konsiderá, normalmente póstumo. E decision final a keda na Conseho Ehecutivo di Aruba. Ekspanshon urbano den futuro i konstrukshon di kayanan nobo tambe ta wòrdu tumá na kuenta ora di skohe nòmber, loke ta nifiká ku e polítika di nòmber di kaya ta evolucionando konstantemente. Ku tempu, e terminologia tambe a kambia: nòmbernan di kaya nobo awor hopi bia ta kuminsá ku Caya, Boulevard, òf Avenida. ---------- revision '''Straatnamen van Aruba''' weerspiegelen de geschiedenis, cultuur en maatschappelijke ontwikkeling van het eiland. Zij zijn afkomstig uit uiteenlopende domeinen, waaronder de Arubaanse geschiedenis, aardrijkskunde, flora en fauna, literatuur, wetenschap, religie en politiek. De naamgeving van straten vormt daarmee een belangrijk onderdeel van het immaterieel erfgoed van Aruba. Un nomber di caya ta referi na un nomber cu ta wordo uza pa designá espacio publico, manera caya, avenida, kaminda, plaza y becindario. E teoria di nomber di caya of di luga ta un rama di toponimia. Un nomber di caya ta sirbi como un guia y ta forma adres, y ta wòrdu uza den hopi pais pa dirigi post. Nombernan di caya na Aruba hopi biaha ta un mescla di referencianan na Papiamento, Hulandes y historia: hunto cu un number e ta forma un adres formal pero sin sistema di codigo postal. == Naamgeving en beleid == De officiële naamgeving van straten op Aruba gebeurt door de minister van Algemene Zaken, op voordracht van de Straatnamencommissie. Deze commissie bestaat traditioneel uit vertegenwoordigers van onder meer de politie, het kadaster en de Directie Openbare Werken (DOW). Een vergelijkbare commissie bestond reeds in 1866 op Curaçao voor de straatnamen van Willemstad. Eind jaren 1940 ontstond er discussie over het straatnamenbeleid. In afwijking van de vele onbekende straatnamen, zoals bijvoorbeeld namen van wereldberoemde uitvinders, begon men de voorkeur te geven aan straatnamen die tot de bevolking spreken.<ref>ingezonden buiten verantwoordelijkheid der Redactie STRAATNAMEN OP ARUBA.. "Amigoe di Curacao". Willemstad, 10-10-1949. Geraadpleegd op Delpher op 10-02-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000212719:mpeg21:p003</ref><ref>ARUBA STRAATNAMEN.. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 05-12-1950, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 10-02-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987772:mpeg21:p003</ref> De eerste herkenbare namen werden die van de Antilliaanse verzetstrijders: Boy Ecury (Boy Ecuryplein) en George Maduro (George Madurostraat).<ref>ARUBA NAAR ARUBA.. "Amigoe di Curacao". Willemstad, 24-10-1949. Geraadpleegd op Delpher op 10-02-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000212731:mpeg21:p003</ref> Historicus Johan Hartog, Aruba’s eerste directeur van de Openbare Bibliotheek, was in de twintigste eeuw voorzitter van de Arubaanse straatnamencommissie.<ref>Dr.Johan Hartog; wat hij begon liet hij niet los. "Amigoe". Curaçao, 29-09-1990, p. 4. Geraadpleegd op Delpher op 10-02-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642192:mpeg21:p020</ref> Onder zijn leiding werden namen geselecteerd uit de lokale geschiedenis en natuur, maar ook personen kwamen in aanmerking, meestal postuum. De uiteindelijke besluitvorming lag bij het Bestuurscollege van Aruba. Bij de naamgeving wordt tevens rekening gehouden met toekomstige stadsuitbreidingen en de aanleg van nieuwe straten, waardoor het straatnamenbeleid voortdurend in ontwikkeling is. In de loop van de tijd veranderde ook de terminologie: nieuwe straatnamen beginnen tegenwoordig vaak met Caya, Boulevard of Avenida. == Straatnamen en maatschappelijke erkenning == Veel straatnamen op Aruba zijn gewijd aan verdienstelijke burgers, geestelijken, sporters en politici. Deze eer wordt doorgaans postuum verleend. Een bekend voorbeeld is Gilberto François (Betico) Croes, die als ‘Libertador’ van Aruba wordt beschouwd. De voormalige Nassaustraat, de hoofdstraat van Oranjestad, werd hernoemd tot Caya G. F. (Betico) Croes. Ook andere prominente figuren zijn in het straatbeeld vereeuwigd. Zo werd in 1950 de weg langs het Wilhelminasportpark vernoemd naar J. Helenus Ferguson, gezaghebber in de negentiende eeuw en bekend vanwege zijn rol in de aloëcultuur. Deze weg draagt tegenwoordig de naam Avenida.[[File:Aad Stolwijk, Hooiberg; Fergusonstraat; Avenida Milio Croes; Dakota, ANA-DIG-COL-STOLWIJK-LUCHTF-VEL-563-11, Archivo Nacional Aruba.jpg|thumb|Bista aereo di Avenida Milio Croes (antes Fergusonstraat) rechtsonder (1974).]] Ook andere prominente figuren zijn in het straatbeeld vereeuwigd, al blijkt deze eer niet altijd permanent. Zo werd in 1950 de weg langs het Wilhelminastadion vernoemd naar J. Helenus Ferguson, gezaghebber in de negentiende eeuw en bekend vanwege zijn rol in de aloëcultuur. Deze straat werd in 2004 hernoemd tot Avenida Milio Croes, naar de Milio Croes (1922-2013), voorzitter van SAC en jarenlang bijgedragen aan Aruba Carnaval. Een uitzondering op de regel van postume vernoeming is Nelson Orlando Oduber, voormalig minister-president van Aruba, naar wie de Avenida Nelson Orlando Oduber werd genoemd, ter vervanging van de Sasakiweg. == Thematische straatnaamgeving per wijk == In verschillende wijken op Aruba zijn straatnamen thematisch geordend, wat bijdraagt aan het karakter en prestige van deze buurten. In Oranjestad en omgeving zijn talrijke straten vernoemd naar literaire figuren, zoals Vondel, Herman Gorter, Constantijn Huygens, Jacob Cats en Guido Gezelle, aangevuld met internationale schrijvers als Shakespeare, Victor Hugo, Lord Byron en Alfred de Musset. Nabij Playa komen daarnaast straten voor die zijn vernoemd naar klassieke componisten, waaronder Bach, Schubert en Brahms, evenals leden van het Nederlandse koningshuis. De volkswijk Dakota kent straatnamen ontleend aan vruchten en landbouwproducten, zoals Patiastraat, Dadelstraat, Druivenstraat en Pindastraat. De oorspronkelijke Rondweg van Dakota werd in 1991 vernoemd naar oud-minister en voetballer Guillermo Trinidad, en later hernoemd tot Caya Papa Juan Pablo II. In Companashi, nabij de Kamerlingh Onnesstraat, overheersen namen van natuurwetenschappers zoals Edison, Pascal, Celsius en Fahrenheit. Ook de lokale gemeenschap wordt er weerspiegeld, met onder meer Caya Gilberto Toppenberg. De wijk Ponton bevat straatnamen ontleend aan inheemse plantensoorten, zoals Scopet, Breba, Katuna en Barba di Yoncuman. Het voormalige Eagle Colony kent straatnamen die verwijzen naar Europese landen. == Religie, sport en politiek == Religieuze orden hebben eveneens hun plaats in de Arubaanse straatnaamgeving. Zo zijn straten genoemd naar leden van de Frères de la Salle en de Dominicanessen, waaronder Caya Frère Alexius in Madiki en Caya Soeur Dorothea in Bushiri. Sporters en sportpioniers worden eveneens herdacht, zoals George Maduro, Boes Orman en Wichie de Palm. In Rancho is de Avenida Alo Tromp vernoemd naar een jonge AVP-aanhanger die in 1983 tijdens verkiezingsonrust om het leven kwam. == Hoofdwegen en boulevards == De belangrijkste verkeersaders van Aruba, tussen Oranjestad en Arashi, zijn vernoemd naar invloedrijke figuren uit de twintigste eeuw. De Lloyd G. Smith Boulevard herdenkt de directeur van de Lago-raffinaderij tijdens de Tweede Wereldoorlog, terwijl de Juan E. Irausquin Boulevard verwijst naar een pionier van het Arubaanse toerisme. Ook politicus Edgar ‘Watty’ Vos werd op deze wijze geëerd. --------- '''Straatnamen''' zijn er op Aruba in alle soorten, maar meestal van historische, aardrijkskundige, biologische, literaire of wetenschappelijke oorsprong. De namen worden door de Adviescommissie Straatnamen uitgezocht en aan de overheid voorgesteld. Een zelfde commissie werd op Curaçao al in 1866 benoemd voor straatnamen in Willemstad. Dr. Johan Hartog, historicus en Aruba’s eerste directeur van de Openbare Bibliotheek, vertelt dat hij vanwege zijn functie het voorzitterschap van de straatnamencommissie mocht vervullen, samen met vertegenwoordigers van de politie, het kadaster en openbare werken (DOW) etc. Er werden namen uit de Arubaanse geschiedenis en uit de natuur gekozen en voorgesteld aan het Bestuurscollege dat verder besliste, maar ook namen van overledenen kwamen in aanmerking. Tegenwoordig beginnen nieuwe straatnamen met Caya, Boulevard of zelfs Avenida. Verdienstelijke burgers of geestelijken, sporters of politici – al dan niet van onbesproken naam en faam, verbonden aan een regerende politieke partij – mogen zich, meestal postuum, erin verheugen om in een strook asfalt voort te leven. Aruba’s ‘Libertador’ Betico Croes is daar een voorbeeld van: Nassaustraat, de Mainstreet van Oranjestad, werd Caya G. F. (Betico) Croes. In 1950 werd de weg langs het ‘Wilhelminasportpark’ vernoemd naar J. Helenus Ferguson, gezaghebber in de 19e eeuw, die bekend werd vanwege zijn rol bij van het verbouwen van aloë. Inmiddels is die weg tot Avenida hernoemd. In 1966 merkte gedeputeerde Oscar Henriquez bij de behandeling van de eilandsbegroting op dat het voor de commissie niet makkelijk was om namen te vinden voor de straten in de vele nieuwe woonwijken. “De nieuwe straten moeten namen krijgen die meer tot de bevolking spreken”. Dat blijkt echter niet in alle gevallen nageleefd te zijn. Laten we eerst stellen dat het cachet van bepaalde wijken wordt onderstreept door de namen van de straten. Als je Oranjestad vanaf de airport binnenrijdt, kan je rechts afslaan naar de Vondellaan, vernoemd naar Neerlands grootste schrijver, onder meer bekend van het toneelstuk ‘Gijsbrecht van Amstel’. Hij leefde in de 17e eeuw. De wijk die grenst aan de Vondellaan, Mon Plaisir, bestaat uit huizen, bewoond door mensen die vertrouwd zijn met hun literaire klassiekers, vandaar dat er nog enkele straten klinkende namen hebben als Herman Gorter, Constantijn Huygen, Jacob Cats en Guido Gezelle. Wie kent hen niet… Voor de afwisseling worden er nog wat Engelse en Franse literaire reuzen op de naambordjes geplakt, zoals Shakespeare, Victor Hugo, Byron (Lord) en Alfred de Musset, allemaal bekend van de middelbare schooltijd. Trouwens, iets verder naar het Lagoen in Playa raken we in het goede gezelschap van klassieke componisten als Bach, Schubert en Brahms, waarna we tenslotte leden van de koninklijke familie tegenkomen, Juliana, Beatrix, Irene, Margriet en Maria-Christina. Voor een straat vernoemd naar de vader van deze prinsessen, moeten wij naar San Nicolas, daar vinden wij de Bernhardstraat. Plaatselijke helden zoals George Maduro en plantagehouder Bazin leven ook in straatnamen verder. In de aan de voornoemde Fergusonstraat grenzende volkswijk Dakota wordt het vruchten plukken in de Patiastraat, Dadelstraat, Druivenstraat en Pindastraat; die hebben geen nadere uitleg nodig. Trouwens, rond het oudste deel van Dakota werd een rondweg aangelegd, domweg Rondweg genaamd. In 1991 werd die vernoemd naar oud-minister Guillermo Trinidad, een voetballer afkomstig uit Dakota. Meer recentelijk kwam er een naamswijziging, het heet nu Caya Papa Juan Pablo II. Tja, de kerk wil ook wat. Wat dat betreft: er werden ook namen van bekende frères de la Salle en zusters Dominicanessen uitgezocht voor nieuwe straten in andere delen van de stad. Zo kwam er in Madiki de Caya Frère Alexius en in Bushiri de Caya Soeur Dorothea, beiden omringd door een hele reeks verdienstelijke collega’s. De wijk Companashi, grenzend aan de Kamerling Onnesstraat, vernoemd naar een 19e eeuwse natuurkundige, is gevuld met internationale grote namen op dat gebied zoals Edison, Pascal en natuurlijk Celsius en Fahrenheit. Gilberto Toppenberg, meer dan verdienstelijke inwoner van die wijk, heeft daar nu ook zijn Caya gekregen. Dan komen we in Ponton, via de voormalige Boerhaavestraat, nu Caya Ernesto O. Petronia, en bevinden we ons midden in straten met namen uit de plaatselijke plantenwereld: Scopet, Breba, Katuna en niet te vergeten de Barba di Yoncuman. De wijk die vroeger als Eagle Colony werd aangeduid, heeft de namen van Europese landen in de straatnaam, zoals Frankrijk, Schotland en zo meer. Een deel van de Arendstraat, waar hij aan woont, is vernoemd naar voetbalpionier Boes Orman. De rotonde aan het eind van de Belgiëstraat draagt de naam van Wichie de Palm, oprichter van het bedrijf met touringbussen, niet ver van deze rotonde. In de wijk Rancho is een straat vernoemd naar een jeugdige aanhanger van de AVP die in 1983 bij een schermutseling in verkiezingstijd het leven verloor: de Avenida Alo Tromp. In deze voormalige visserswijk valt het op dat straatnamen die de bewoners iets zeggen zoals de Ranchostraat en Visstraat, worden onderbroken door straten die namen dragen als Johan de Wittstraat en Oldenbarneveldstraat. Eenzelfde contrast is te vinden in San Nicolas, daarover later meer. De voornaamste verkeersaders van het eiland, tussen Oranjestad en Arashi zijn vernoemd naar de directeur van de Lago tijdens de oorlog, Lloyd G. Smith en de pionier van ons toerisme, Juan E. Irausquin. Hun namen zijn aan een Boulevard verbonden. Die eer had ook AVP politicus Edgar ‘Watty’ Vos. Volgens de richtlijnen allemaal postuum geëerd. De enige uitzondering daarop is tot nu toe: Nelson Orlando Oduber, voormalig Minister-President, wiens Avenida de naam Sasakiweg heeft vervangen. Het is nog even wennen...<ref>Evert Bongers, [https://www.facebook.com/groups/2690464017950676/posts/3028876380776103/ Straatnamen op Aruba], facebook Historia di Aruba</ref> {{Appendix}} ------------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | variante = a | tipo= Bario | name = Essoville | imagen = Aad Stolwijk, San Nicolas; San Nicolaas; Graf Von Zinzendorf school; Staringstraat; Kong Ming Supermarktet; Pastoor Hendrikstraat, ANA-DIG-COL-STOLWIJK-LUCHTF-VEL-537-10, Archivo Nacional Aruba.jpg | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[Regionnan di Aruba|San Nicolas Zuid]] | tipo_subdivision_adm = Zona | subdivision_adm = <!-- Historia --> | funda = <!--Fecha di fundacion --> | fundado = <!-- Geografia --> | area = 0.2861<ref>https://www.citypopulation.de/en/aruba/admin/san_nicolas_zuid/885__essoville/</ref> | poblacion = 971 | gentilisio = | censo = 2020 }} '''Essoville''' ta un bario y zona (zona) den e region di Sint Nicolaas-Zuid den e parti zuid di e pais autonomo di Aruba, perteneciente na Hulanda, na Sur America. Riba promé di yanüari 2020, e tabatin un poblashon di 971. E ta e zona di mas grandi den e region. * woonhuizen waren eerst enkel genummerd terwijl beginjaren 60 hieraan namen van rivieren werd toegekend. Essoville is een woonwijk in het oosten van San Nicolas en omvat de woonstraten; Vuykestekestraat Coloradostraat Orinocostraat Missouristraat Amazonestraat Mississippistraat Deze woonwijk werd gesticht door "Home Building Foundation", een stichting opgericht en gefinancierd door de Lago. De huizen werden aan werknemers van de Lago verkocht.<ref>Vivienno Frank. 2019. Essoville. Den:''Aruba en een keuze uit haar toponiemen.'' ISBN:978-0-359-65900-5, pag. 105.</ref> Allereerst is gedacht aan de overdracht hiervan aan de Home Building Foundation, Zoals het zich thans laat aanzien, zou een dergelijke overdracht het meest aan de technische en wettelijke vereisten tegemoet komen. De huizen zouden dan door de Foundation aan de tegenwoordige bewoners worden verkocht op dezelfde wijze zoals dit na de oorlog met de Essoville-huizen geschiedde Deze bewoners zouden dan het eerst voor de aankoop dezer woningen, die zij momenteel huren, in aanmerking komen.<ref>Lago overweegt eigendoms overdracht Lago Heights huizen. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 01-06-1953, p. 2. Geraadpleegd op Delpher op 13-04-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010988047:mpeg21:p002</ref> * woonhuizen waren eerst enkel genummerd terwijl beginjaren 60 hieraan namen van rivieren werd toegekend. * vergeleken met andere barios waren de kavel klein met daarop mini-woninkjes. Te St. Nicolaas is door de recente bouw van 70 arbeiderswoningen de (z.g. „Essoville") door de Lago Oil 6 Transport Cy Ltd. de volkshuisvesting belangrijk verbeterd.<ref>Woningtoestand op Aruba.. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 18-06-1942, p. 4. Geraadpleegd op Delpher op 13-04-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987172:mpeg21:p004</ref> * in de wijk is gevestigd een rumshop en een pompstation, dat in 1952 in bedrijf ging. * wijk grenst aan de Graaf van Zinnendorfschool, gelegen aan de [[Bernhardstraat]]. == Historia == Buiten de Colony verrezen woonwijken voor het lokale personeel, voor elke laag van de hierarchie een aparte wijk. In 1937 werd begonnen met Lago Heights, 150 huizen. In 1939 [[Essoville]] met 75 bungalows om te beginnen. In 1947 werd begonnen met sociale woningbouw in [[Lagoville]]: de arbeiders werden in de gelegenheid gesteld door een spaarregeling op den duur eigenaar te worden van de huizen. En afgezien van de door Lago neergezette wijken was er in het centrum van wat later San Nicolas zou gaan heten ook een wijk van in de haast opgebouwde huizen in de stijl die ook op de Engelstalige Caribische eilanden te vinden is: [[The Village]].<ref>{{citeer web|url=http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&task=view&id=28&Itemid=42|titel=De Lago en de Eagle: de olieindustrie op Aruba|werk=historiadiaruba.aw|datum= |bezochtdatum=2024-09-03|archiefurl=https://web.archive.org/web/20210812112631/http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&task=view&id=28&Itemid=42|archiefdatum=2021-08-12|dodeurl=nee}}</ref> Divishon Atministrativo E zona ta konsistí di un lokalidat:[2] Essoville Demografia E zona tin un poblashon di 971 (1 di yanüari 2020). {{Appendix}} [[:Kategoria:Luga na Aruba]] --------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | variante = a | tipo= Bario | name = Esso Heights | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[Regionnan di Aruba|San Nicolas Zuid]] | tipo_subdivision_adm = Zona | subdivision_adm = }} '''Esso Heights''' ta un bario den e zona di Lago/Esso Heights, den e region di Sint Nicolaas-Zuid den e parti zuidoost di Aruba.[1] == Historia == Buiten de Colony verrezen woonwijken voor het lokale personeel, voor elke laag van de hierarchie een aparte wijk. In 1937 werd begonnen met Lago Heights, 150 huizen. In 1939 [[Essoville]] met 75 bungalows om te beginnen. In 1947 werd begonnen met sociale woningbouw in [[Lagoville]]: de arbeiders werden in de gelegenheid gesteld door een spaarregeling op den duur eigenaar te worden van de huizen. En afgezien van de door Lago neergezette wijken was er in het centrum van wat later San Nicolas zou gaan heten ook een wijk van in de haast opgebouwde huizen in de stijl die ook op de Engelstalige Caribische eilanden te vinden is: [[The Village]].<ref>{{citeer web|url=http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&task=view&id=28&Itemid=42|titel=De Lago en de Eagle: de olieindustrie op Aruba|werk=historiadiaruba.aw|datum= |bezochtdatum=2024-09-03|archiefurl=https://web.archive.org/web/20210812112631/http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&task=view&id=28&Itemid=42|archiefdatum=2021-08-12|dodeurl=nee}}</ref> {{Appendix}} [[:Kategoria:Luga na Aruba]] ------------------ {{Variante|a}} {{infobox luga den pais | variante = a | tipo = Bario | nomber = Lago Colony | pais = {{ABW}} }} '''Lago Colony''' tabata un comunidad situa na e extremo oost di e isla di Aruba, cerca di e area conoci actualmente como Seroe Colorado. E stat tabata konsistí di 377 kas,[2] un hospital,[3][4] misa, kas di klup, pista di bowling, i un Skol Merikano, ku promé pa di diesdos klas i aproksimadamente 180 studiante. E poblashon di Lago Colony tabata prinsipalmente di Merka, ounke tabatin un poblashon grandi di Inglatera, Irlanda i Eskosia ku tabata prinsipalmente ofisialnan riba e flota di tankero di lago. Ademas tabatin Hulandes, Danes, Spaño y otro nacionalidadnan representa den e comunidad. E pueblo aki tabata sostené pa un refineria grandi di zeta na mundu, ku e tempu ei tabata propiedat di un supsidiario di Standard Oil di New Jersey, konosí komo Lago Oil and Transport Company. Lago tabatin su komienso na 1924 komo un fasilidat di trans-shipping pa zeta krudo ekstraí pa Lago Petroleum Corporation ku ta operá na Lago Maracaibo. E crudo a wordo transporta pa Aruba den barconan di fondo plat, cu ta poco profundo, barconan tanker, conoci como lake tankers. E trans-envio aki di e zeta krudo a sigui te na 1928 ora ku a konstruí un refineria i e zeta krudo Venezolano a wòrdu refiná riba e isla i enviá tur kaminda na mundu komo produktonan petrolero kaba. == Baby beach == Den añanan 1950, e Aruba Esso Club a wòrdu konstruí na Baby Beach man made lagoon.[5] E klup a inkluí un restorant, pista di baile i un stadion di beisbòl. Den e lagun, tabatin un waf i baranka chikitu (di kua un ta para ainda). E refineria a opera te cu 1985 ora cu el a wordo cera. E refineria, cu awor ta propiedad di Valero Energy Corporation, despues a wordo cumpra, habri bek, despues cera atrobe; na desèmber 2010, Valero a anunsiá ku e refineria ta habri bèk.[6] Te cu 2012, a keda solamente algun cas di ex-Colonia di Lago. Esnan cu a resta a wordo entrega na Gobierno di Aruba of a wordo bendi na personanan individual. Awendia, e Esso Club ta solamente un edifisio grandi i bandoná ku un negoshi, un tienda di buseo, ku ta den operashon ainda. ------------ {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | variante = a | tipo= Bario | name = Zeewijk | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 1/2 | caption_align = center | image3 = Zeilschip bij de Yachtclub van Aruba. Op de achtergrond de Lago-olieraffinaderij, Bestanddeelnr 252-3982.jpg | image2 = De haven van de Lago-olieraffinaderij in San Nicolas op Aruba, Bestanddeelnr 252-8041.jpg | image1 = BNA-DIG-MEINERS-0035 - San Nicolas - Zeewijk, Zwemmers aan strand van Zeewijk 591200 c.jpg | caption1 = Playa di Zeewijk | footer = Bista pa lama cu [[Lago Oil & Transport Company|refineria Lago]] den fondo | footer_align = center }} | pais = {{ABW}} | region = [[San Nicolas|San Nicolas-Zuid]] | poblacion = 527 | censo = 2020 | censo_ref = | area = 0,4827 | densidad = 1,092 | zona = | zoom = 14 }} ------------------- ==The Lourdes Grotto== Named in commemoration of the famous French religious landmark, was created under the guidance of a priest named “Erkamp” and parishioners in the year 1958. The grotto, a shrine built into the rocks is located in Seroe Preto, just off the main road to San Nicolas. A statue of the Virgin Mary, weighing 700 kilos, was hoisted into place in the grotto. Every year, on February 11 (feast of Lady of Lourdes), a procession leaves from the St. Theresita church in San Nicolas to the grotto, where a mass is performed. The grotto is located road-side and can be visited daily. <ref>https://www.cspnv.com/pdf/aruba-today-20260227.pdf Explore Aruba! (27 di februari 2026)</ref> ---------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais| variante = a | tipo = luga | nomber = Parkietenbos | nomber_oficial = | nomber_nativo = | pais = {{ABW}} | alias = | lema = | imagen = | descripcion = | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 1/2 | caption_align = center | image1 = | caption1 = | image2 = | image3 = }} | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[Oranjestad West]] | zoom = 14 }} '''Parkietenbos''' ta un luga situa na costa west di Aruba, canto di lama y mangelnan directamente pazuid di [[Aeropuerto Internacional Reina Beatrix]] y e areanan residencial di [[Simeon Antonio]] y [[Cas di Paloma]]. E area aki ta designa como un zona economico den e ''Ruimtelijke Desaroyo Plan'' (ROP) di Aruba di 2009.<ref>[https://web.archive.org/web/20160224005153/http://dip.aw/ROP%20atlas.pdf Atlas Ruimtelijk Ordeningsplan]</ref> == Zona economico == For di añanan 1960, e landfill sentral “Parkietenbos Containerpark & ​​Landfill Facility”, simplemente konosí komo “Parkietenbos”, ta situa na Parkietenbos. E instalashon públiko aki ta wòrdu manehá pa [[Serlimar]] y ta consisti di dos deposito principal: e parke di container i e landfill, caminda e sushi ta wordo compacta, nivela y cubri.<ref>[https://web.archive.org/web/20201031134950/https://serlimar.com/ Officiële website Serlimar]</ref> Na 2009, e compania Mericano Bouldin & Lawson a entrega e instalacion di “WastAway”. E instalacion aki cu tin un balor di 28 miyon florin, mester a procesa desperdicio den asina yama “fluff” y despues reusa e fluff aki pa compost of fertilisante di tera. Sinembargo, e instalashon nunka no a funshoná korektamente i p’esei a wòrdu será na mitar di 2011.<ref>{{Citeer web |url=http://www.genootschapnederlandaruba.nl/wp-content/uploads/2017/02/Voor-u-gelezen-juli-2016.pdf |titel=Voor u gelezen, GNA, juli 2016 |bezochtdatum=2018-07-20 |archiefdatum=2018-07-20 |archiefurl=https://web.archive.org/web/20180720225535/http://www.genootschapnederlandaruba.nl/wp-content/uploads/2017/02/Voor-u-gelezen-juli-2016.pdf |dodeurl=ja }}</ref> Riba 8 di febrüari 2018, un “petishon pa informashon” (RFI) a keda publiká en konekshon ku e destaho pa e remediashon di e landfill i e kambio den e método di prosesamentu di desperdisio: di maneho di desperdisio “sólido” pa “sostenibel”.<ref>[https://www.ie-forum.nl/artikelen/rectificatie-afgewezen-wegens-onvoldoende-hinder-voor-aanbestedingen-parkietenbos Rectificatie afgewezen wegens onvoldoende hinder voor aanbestedingen Parkietenbos]</ref> Desde 2007, un planta di tratamentu di awa di riool a wòrdu situá banda di e landfill pa e tratamentu di awa di cesspool suministrá pa tankero.<ref>{{Citeer web |url=http://www.witteveenbos.nl/nl/projecten-afvalwater/project/15-rwzis-aruba/pagenr/1 |titel=Aruba |bezochtdatum=2018-07-20 |archiefdatum=2018-07-20 |archiefurl=https://web.archive.org/web/20180720225707/http://www.witteveenbos.nl/nl/projecten-afvalwater/project/15-rwzis-aruba/pagenr/1 |dodeurl=ja }}</ref> == Asuntonan ambiental == Huma di e landfill di Parkietenbos por wòrdu mira for di Wayaca (yüni 2022) Pa añanan, e landfill ku awor ta sobrepobla tabata e kousa di kehonan tokante molèster di huma, huma tóksiko i polushon, ku ta un peliger pa medio ambiente i salú públiko. Na 2002, un grupo di residente lokal a funda e Fundashon Parkietenbos pa hala mas atenshon na e problema di desperdisio a traves di akshonnan.<ref>https://www.thedailyherald.sx/islands/66520-aruba-residents-take-action-against-landfill{{Dode link|datum=februari 2020 |bot=InternetArchiveBot }}</ref> E fundacion aki a tuma accion na comienso di juli 2018 ora cu candela a bolbe cuminsa na landfill. Despues di akshonnan inútil di Stichting Parkietenbos, un residente lokal a disidí di presentá un demanda kontra gobièrnu na 2020.<ref>{{Citeer web|url=https://caribischnetwerk.ntr.nl/2020/08/25/overheid-blijft-doorgaan-met-illegale-afvalpraktijken/|titel=Overheid blijft doorgaan met illegale afvalpraktijken|bezochtdatum=|auteur=Sharina Henriquez|datum=2020-08-25|werk=caribischnetwerk.ntr.nl}}</ref> {{Appendix}} ------------------- {{Databox}} '''Cunucu Arikok''' ta un museo habri den [[Parke Nacional Arikok]], cu ta sirbi como mustra di e manera di biba di antaño. E ta un di e atraccionnan principal di Parke Nacional Arikok. {{Appendix}} Fondo Prins Bernhard lo financia finalisacion di e proyecto ‘Cunucu Arikok’. Esaki ta encera un suma di mas o menos 60 mil florin. Cu Cunucu Arikok e fundacion FANAPA tin como meta pa crea un obheto cu ta duna e bishitantenan un bon impresion di kico naturalesa na Aruba tin pa ofrece. ‘Na e lugá úniko aki nos ta haña vegetashon eksuberante riba un pida tereno kaminda diferente formashon geológiko ta uni den otro, ku ta visibel den kunuku pa medio di diferensianan den tipo di tera i baranka i kaminda un kantidat grandi di parha i bestia di tera tambe ta biba.<ref> Prins Bernardfonds steunt afbouw project Cunucu Arikok. "Amigoe". Curaçao, 14-09-1989, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 25-04-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642757:mpeg21:p006</ref> E sub-proyecto “Cunucu Arikok”, di Stinapa Aruba, lo wordo financia door di Fondo Prins Bernhard, a haya sa di Stinapa. E proyecto aki ta data for di aña 1980 ora cu Departamento di Desaroyo Economico (DECO) den colaboracion cu otro instancianan local a desaroya un proyecto grandi pa crea un parke nacional Arikok-Jamanota na Aruba. Stinapa Aruba tin 785 hectar riba huur di gobierno. Esaki ta Sero di Arikok y e area rond di dje. E sitio ta situá eksaktamente na e frontera di dos formashon di piedra geológiko: e diabase schist-tuff i e tonalite. Hopi impreshonante den e parti abou ta numeroso formashon ku ta konsistí di blòki grandi di tonalita rondoná den kua eroshon a krea e formanan mas straño i imponente. Komo ku e cunucu ta protehá di e bientunan komersial konstante i salu dor di e seru di Arikok, e tin un vegetashon relativamente eksuberante. Tin un kantidat di palu hopi bieu, grandi i kompletamente krese, ku ta un raridat riba e isla. Konenchi, parakeet ta biba einan i hopi bia por mira otro parhanan manera trupial, chuchubis i perdiz. Kaskabel tambe ta presentá, pero bo mester ta un eksperto pa haña un: nan ta lastra bai ora hende yega serka.<ref>Natuurpark met cultuur-historisch monument Bernhard-fonds neemt Cunucu Arikok voor zijn rekening. "Amigoe". Curaçao, 30-11-1985, p. 9. Geraadpleegd op Delpher op 25-04-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643304:mpeg21:p011</ref> {{Stub}} ChatGPT: Cunucu Arikok ta un lugá histórico i kultural importante den Parke Nacional Arikok na Aruba. E palabra "cunucu" ta referí na un plantashon chikí òf un kas di campo, i den e kontektu aki, e ta referí na un plantashon ku a pertenesé na Arie Kok, un agricultor Hulandés. E nòmber di e parke mes, Arikok, ta derivá di su nòmber. ​ Wikipedia – Die freie Enzyklopädie 🏡 Historia i Signifikado Cunucu Arikok a forma parti di e desaroyo di Parke Nacional Arikok. E área a sirbi komo un plantashon chikí, i su kas di torto (kas di adobe) a keda preservá komo un ejemplo di bida rural tradicional Arubano. E kas a rekonstruí usando método tradicional pa mustra e estilo di bida di e tempu ey. ​ wheninaruba.com 🌿 Naturalesa i Kultura E área rondó di Cunucu Arikok ta riku den flora i fauna lokal, inklusí mata di divi-divi, kaktus tropikal, i otro planta medikinal. Tambien, den e área por haña desèño riba piedra di Indjanan nativo, ku ta indiká e presensia di pueblo indígena den e región. ​ 🥾 Rota di Hike E Cunucu Arikok Trail ta un ruta di hike fasil, ideal pa famia i visitante ku ta buska un introdukshon na e parke. E trail ta kuminsá na e sentro di bishita i ta dura mas o ménos 2 ora. Durante e hike, bo por wak e kas rekonstruí, flora lokal, i arte rupestre. ​ wheninaruba.com +2 things-to-do-in-aruba.com +2 boardwalkaruba.com +2 🗺️ Lokal i Atraktividatnan Serka Cunucu Arikok ta lokalisa serka di otro atraktividatnan den e parke, manera Kueba Chiki, un kueba ku desèño riba su muraya, i Dos Playa, un playa doble popular. E ruta ta pasa tambe serka di Sero Arikok, un di e punto mas haltu di Aruba. ​ AllTrails.com [[:Kategoria:Seru na Aruba]] Sinds enkele járen bezit Aruba een national park. Een uitgestrekt terrein in de omgeving van de Arikok en Jamanota tot aan de noordkust toe. Een kleiner deel van dit park is omheind d.m.v. een “slavenmuur”, aangelegd door de Stinapa. Dit park, gelegen in de luwte van de Arikok, is alleszins de moeite waard en bij uitstek geschikt voor een wandeling op een zondagna¬ middag. De ingang bereikt men door op de zándweg naar de Jamanota de Stinapaborden te volgen. Een keurig aangelegd pad maakt de wandeling tot een waar genoegen. Op de steile gedeelten zijn stenen trappen aangelegd met zelfs een leuning. Men bevindt zich werkelijk in een uniek stukje Arubaanse natuur. Enorme rotsblokken, praktisch alle soorten planten die op Aruba in het wild groeien en schitterende vergezichten. Door de beschutte ligging groeien de Watapana’s zoals het hoort: gewoon rechtop. Onder de enorme kruinen zijn banken aangebracht, waarop het koel rusten is. Dát is pas rusten met enkel vogelgeluiden om je heen, alleen het gekrijs van de parkieten zou aangepast moeten worden. Konijntjes schieten heen en weer. Een zijpaadje voert ons naar een overhangende rots, waar zich Aruba’s bekendste indianentekens bevinden. Bezoekers doen er goed aan een fotocamera mee te nemen, vooral de natuurfotograaf zal behoorlijk aan zijn trekken komen. Het wandelpad mondt uit bij een gerestaureerd lemen huisje. Het is geheel in stijl gehouden. Ook de omgeving van dit huisje wil de Stinapa aanpassen aan het leven van vroeger. Cunucu Arikok is een waardevol projekt, zowel voor de lokale bevolking als de toerist, die wat meer wil zien dan alleen het strand en het casino. Bekijk op uw gemak de foto’s en trek er op uit. Kan heel gezond zijn. (skol i Komunidat november 1986) foto’s: Rinus de Graaff ===Stampia di 75 cen=== Cunucu Arikok ta keda na pia di Sero Arikok, na e parti west unda no tin mucho biento. Den pasado nan a practica aki agricultura y cria di bestia, pero no na gran escala. E cunuqueronan tabata biba den cas di torto, esaki ta un cas traha di lodo. E cas di torto cu nos ta mira awendia den Cunucu Arikok a keda construi na 1985, perfectamente imita na e manera tradicional.<ref>[https://archive.org/details/BNA-DIG-BONDIA-2006-11-01/page/n30/mode/1up?q=cunucu+arikok+skol Post Aruba N.V. kier mustra e beyeza di Parke Nacional Arikok], BDA (1 di november 2006)</ref> Pa e spannan di dak nan a uza flambeu (palo di cadushi) y e murayanan ta traha di un mezcla di lodo y yerba. ===Stampia di 100 cen=== Despues di core riba e caminda cu ta pasa door di e parke, nos ta yega na e punto mas halto, esta Miralamar. For di aki bo tin un bista riba lama na ambos banda di e isla. Den cielo tin un warawara (ployborus plancus) ta bula y ta busca un coneu of un cabrito morto. E paisahe ta caracteriza pa duinen aki ta cubri un espacio di mas o menos 2 hectarea. Nan ta consisti di santo blanco di coral cu e biento di Noordoost ta supla riba e isla. Riba e duinen ta crece algun palo di druif y di oleifi cu te hasta den tempo seco ta mustra berde. Ken lo por haya e shoco dilanti di e monton di piedranan? Shoco bo ta hay’e solamente na Aruba. ------------------ == Manchebo Beach == {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais| variante = a | nomber = Manchebo Beach | nomber_oficial = | nomber_nativo = | tipo = Playa | pais = {{ABW}} | alias = | lema = | imagen = | descripcion = | multi-imagen = <!-- Utilisa plantia {{Multiple image}} --> | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[Oranjestad West]] | zoom = 14 }} (Van een onzer verslaggevers) WILLEMSTAD. — Bij PB 1965 no 34 is verschenen het landsbesluit, dat het besluit van het Bestuurscollege van Aruba goedkeurt om een perceel grond van ongeveer 16.225 m 2 voor zestig jaar in erfpacht uit te geven aan Machebo Beach Hotel NV te Manchebo.<ref>Erfpacht Manchebo. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 30-03-1965, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 22-04-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462582:mpeg21:p003</ref> -------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais| variante = a | nomber = Cueba Huliba | nomber_oficial = | nomber_nativo = | tipo = Cueba | pais = {{ABW}} | alias = | lema = | imagen = Bat Cave Formations.jpg | descripcion = | multi-imagen = <!-- Utilisa plantia {{Multiple image}} --> | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[San Nicolas]] | zoom = 14 }} '''Cueba Huliba'''[1][2] (tambe konosí komo Baranca Sunu ku ta nifiká “Baranka Desnudo”) ta un cueba Guadirikiri of Cueba di Guadirikiri ta un espacio natural bou di tera na Aruba, den Parke Nacional Arikok na mas of menos 1,4 km di Fontein. es.wiki:'''Cueba Huliba'''[1][2] (tambe konosí komo Baranca Sunu ku ta nifiká “Baranka Desnudo”) ta un cueba riba e isla Karibense di Aruba,[3][4] apodá e “tùnel di amor”[5] pa su entrada den forma di kurason. E entrada ta via un trapi skerpi i smal ku ta hinka den e kueba. E tin sinku entrada. Na algun lugá, bo mester bùig pa wak e formashonnan. Flashlights ta nesesario pa eksplorá e koredó di 300 pia (91 m) largu, ya ku ta totalmente skur paden di e kueba. E kueba ta yená ku formashonnan di stalagmita i stalaktita den e piedranan di kalki. Dos espesie di bat ku ta biba den e kueba aki ta e Leptonycteris curasoae i e Macroglossus sobrinus. Ta interesante pa nota cu vleermuis, despues di drumi den cueba durante dia, ta bula sali den horda en busca di cuminda. E salida for di e tùnel ta dor di un seri di trapi ku ta grabá den e baranka i ta basta riesgoso. Den un di e kambernan, e Birgen Maria a wòrdu grabá den un formashon di baranka natural. Leyenda ta menshoná historianan tokante piratanan ku lo a biba den e kueba pa skonde nan tesoronan, ounke no tin evidensia pa konfirmá esaki. {{Appendix}} [[:Kategoria:Aruba]] ----------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | variante = a | nomber = Cueba di Fontein | nomber_oficial = | nomber_nativo = | tipo = Cueba | pais = {{ABW}} | alias = | lema = | imagen = | descripcion = | multi-imagen = <!-- Utilisa plantia {{Multiple image}} --> | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[San Nicolas]] | zoom = 14 }} E '''Cueba di Fontein''' ta un cueba situa na costa nort-oost di [[Aruba]], den e [[Parke Nacional Arikok]]. ** Fontein Cave: Longer than the Quadirikiri Cave, the Fontein Cave contains pathways that stretch to the limestone walls further down. Here is also where prehistoric drawings can be seen. Though this cave does not have its own legend, this was speculated to have been occupied—or at least used by prehistoric Arawak settlers on the island for rituals and other spiritual ceremonies.<ref>[https://www.cspnv.com/pdf/aruba-today-20240403.pdf Visit the island’s popular cave sites!], Aruba Today (3 di april 2024)</ref> This popular cave is located along the northeast coast in National Park Arikok near Boca Prins. The Fontein Cave is well known for its native Arawak Indian rock paintings which can still be found on the walls and ceilings. The brownish-red paintings were left by Caquetios and graffiti imprinted by European settlers. {{Appendix}} [[:Category:Aruba]] es.wiki:'''Cueba di Fontein''' Cave[1][2] ta un cueba chikito cerka di Boca Prins na e parti nort di e isla di Aruba.[3][4][5] E ta bon konosí pa su dibuhonan di muraya nativo Arawak, ku a wòrdu grabá pa Nativonan Merikano dekorativamente riba e murayanan di piedra i parti di e plafond mas plat di e kueba ku kombinashonnan di koló kòrá òf maron-kòrá-maron òf lila; Esaki ta duna pista tokante e historia di e amerindionan. E kueba ta aksesibel for di un “baranka di terasa di piedra di kalki di koral” i tin un largura di 3 meter (9.8 pia) i un haltura di 2 meter (6 pia 7 inch). E sala di entrada, ku ta habrí pa bishitantenan, ta 4 meter (13 pia) haltu i ta ekstendé te na un profundidat di 50 meter (160 pia). Komo ku e ta un formashon geológiko di piedra di kalki, i debí na filtrashon di awa, formashonnan di stalagmita i stalaktita di koló, tamaño i forma hopi straño a wòrdu produsí. Murciélago ta traha nèshi den kavidatnan di kueba den nan búskeda nokturno pa rekohé kuminda, ku ta konsistí di nèktar i pólen. Tin registronan ku e indjannan Araucano a usa e kueba aki pa hasi nan ritualnan i seremonianan tribal. --------------------- '''Blackstone Beach''' ta un playa na costa nort den region di .., den PArke Nacional Arikok. (Oranjestad)—Nomber for di su mas karakterístika rekonosibel, e Piedra Pretu Playa casi ta representa lo contrario di e beachnan tipico di Aruba. Pa un, e tin santu pretu i ta cubri cu piedranan liso preto. Na di dos lugá, e ta keda na e parti nort di e isla, leu for di e blanku playanan di santu di den e region sùit. Pues, si bo ta sinti bo kla pa algu diferente—òf si ta dia kontrali, bishitá e Playa di Blackstone.<ref>[https://www.cspnv.com/pdf/aruba-today-20250305.pdf Blackstone Beach], Aruba Today 95 di maart 2025)</ref> Blackstone Beach ta mustra e mas banda natural di Aruba: e piedranan cu tapa e playanan i e forma di dje a wòrdu trahá pa mil añanan via erupshonnan volkániko, koral moveshonnan di ref i aktividat di ola di e parti nort rural di e isla. Situá mas ost di e Brug Natural i Playa di Andicuri, e Blackstone Beach ta relativamente fásil pa haña akseso. Unabes bo pasa e Formashon di Baranka Ayo, tuma e Kaminda di Andicuri ku ta hiba na Andicuri Laman. Einan, bo por stashoná bo outo i hasi un kaminata di 1km pa Blackstone Beach. E playa aki ta forma parti di e Arikok Parke Nashonal i pues ta un sitio ku ta wòrdu konserbá. Esaki ta e motibu pakiko e ta tambe relativamente intakto pa komersial influensianan. Apesar di a wòrdu yamá un playa, tene kuenta ku e no ta konsehá pa landa den awa, manera e koriente ta hopi fuerte i por desviá bo fásilmente mas leu den oséano salbahe. Pero, ainda bo por disfrutá di un espektakular bista di e piedranan i e parti nort oséano ku ta ekstendé dilanti di e playa i saka un potrèt ku bo amigunan òf famia (Oranjestad)—Named after its most recognizable feature, the Blackstone Beach almost represents the opposite of the typical Aruban beaches. For one, it has black sand and is covered in black smooth stones. Secondly, it lies on the northern side of the island, away from the white sandy beaches of in the southern region. So, if you feel up for something different—or if it’s opposite day, visit the Blackstone Beach. Blackstone Beach shows the more natural side of Aruba: the stones that cover the beaches and the shape of it has been crafted for thousand years via volcanic eruptions, coral reef movements and wave activity of the rural northern part of the island. Located further east to the Natural Bridge and Andicuri Beach, the Blackstone Beach is relatively easy to access. Once you get passed the Ayo Rock Formation, take the Andicuri road leading up to Andicuri Beach. There, you can park your car and take a 1km hike towards Blackstone Beach. This beach forms part of the Arikok National Park and is therefore a site that is preserved. This is why it is also relatively untouched by commercial influences. Despite being called a beach, do note that it is not advised to swim in the water, as the current is very strong and can easily stray you further in the wild ocean. However, you can still enjoy a spectacular view of the stones and the northern ocean that stretches out in front of the beach and take a picture with your friends or family --------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | variante= a | tipo = Playa | nomber = Boca Prins | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 1/2 | caption_align = center | image1 = | caption1 = | image2 = Plantage in Boca Prins op Aruba, Bestanddeelnr 252-7977.jpg | caption2 = Plantashi Boca Prins na 1947 | image3 = | caption3 = }} | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[Santa Cruz]] | tipo_subdivision_adm = Zona | subdivision_adm = [[Parke Nacional Arikok]] | tipo_subdivision_adm2 = | subdivision_adm2 = | descripcion = | pais = {{ABW}} | zoom = 13 }} '''Boca Prins''' ta un boca na e costa nort-oost di Aruba, situa den [[Parke Nacional Arikok]]. Kontenido Deskripshon Situá den Parke Nashonal Arikok, e bahia di santu ta un destinashon turístiko popular. E playa di santu blanku sin vigilansia ku duinen ta solamente 55 meter largu i no ta ofresé ningun otro fasilidat. Landamentu por ta peligroso debí na e koriente fuerte i konstante i ta rekomendabel solamente pa landadónan eksperensia, si ta. E bahia ta wòrdu bishitá de bes en kuando pa surfistanan, pero no ta wòrdu konsiderá un di e lugánan di buseo sobresaliente di e isla. [ 1 ] Un kaminda di santu ku baranka di piedra di kalki ta hiba na e bahia via un trapi di palu. E piedranan di Boca Prins ta e habitat di Cnemidophorus arubensis , un lagadishi di karakol ku ta wòrdu hañá solamente na Aruba. Banda di Boca Prins tin un di e plantacionnan di cunucu mas bieu na Aruba, cu a wordo cultiva pa colonialnan Hulandes den siglo 16. E nòmber di e bahia ta derivá for di e plantashon di Prins di ántes den serkania. https://de.wikipedia.org/wiki/Boca_Prins E entrada aki, unda e [[rooi]] di e mesun nomber ta basha den lama, probablemente ta haya su nomber for di Paulus Printz, kende a wordo manda pa e colonia di Curacao door di WIC pa descubri mineralnan. Despues di no a haya oro ni na Curacao ni na Bonaire, el a yega Aruba dia 14 di juni 1725 y a establece banda di e costa noordoost di e isla.<ref>Vivienno Frank. 2019. ''Aruba en een keuze uit haar toponiemen.'' ISBN:978-0-359-65900-5, pag. 74-75</ref> '''Boca Prins''' ta un [[bahia]] na e costa nort-oost di [[Aruba]], situa den [[Parke Nacional Arikok]]. Deskripshon Situá den Parke Nashonal Arikok, e bahia di santu ta un destinashon turístiko popular. E playa di santu blanku sin vigilansia ku duinen ta solamente 55 meter largu i no ta ofresé ningun otro fasilidat. Landamentu por ta peligroso debí na e koriente fuerte i konstante i ta rekomendabel solamente pa landadónan eksperensia, si ta. E bahia ta wòrdu bishitá de bes en kuando pa surfistanan, pero no ta wòrdu konsiderá un di e lugánan di buseo sobresaliente di e isla. [ 1 ] Un kaminda di santu ku baranka di piedra di kalki ta hiba na e bahia via un trapi di palu. E piedranan di Boca Prins ta e habitat di Cnemidophorus arubensis , un lagadishi di karakol ku ta wòrdu hañá solamente na Aruba. Banda di Boca Prins tin un di e plantacionnan di cunucu mas bieu na Aruba, cu a wordo cultiva pa colonialnan Hulandes den siglo 16. E nòmber di e bahia ta derivá for di e plantashon di Prins di ántes den serkania. https://de.wikipedia.org/wiki/Boca_Prins == Mira tambe == * [[Playanan di Aruba]] {{Commonscat}} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=de|oldid =205170166|titulo=Dos Playa}} {{References}} ;Lista di fuente *[http://nl.aruba.com/activiteiten/dos-playa Dos Playa] riba nl.aruba.com *[https://www.surfline.com/surf-report/dos-playas/5842041f4e65fad6a7708e27 Dos Playa Surf] riba surfline.com }} [[:Category:Luga na Aruba]] ---------------------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | variante = a | nomber = Cueba di Huliba | nomber_oficial = | nomber_nativo = | tipo = Cueba | pais = {{ABW}} | alias = Tunnel of Love | lema = | imagen = | descripcion = | multi-imagen = <!-- Utilisa plantia {{Multiple image}} --> | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[San Nicolas]] | zoom = 14 }} **The Huliba Cave/ Tunnel of Love The Huliba Cave, formerly known as the Tunnel of Love, was once open to the public, and was the biggest and most accessible of all three caves. This cave had five chambers, including one that is heartshaped. This cave had narrow stairs that led to long pathways deep into the cave, with a staircase leading to the exit on the other side. In one of the chambers, there used to be the carving of the Virgin Mary, put there for the protection of the cave. However, the Huliba Cave has been permanently closed for a few years now, as a way to preserve the bat population that lives in the cave. These Long Tongue Fruit Bats and Insect Eater Bats are very important to the ecosystem of the island. Though this cave is no longer accessible to the public, it surely is interesting to learn more about the history of these caves and the Awarak tribes that resided or utilized them.<ref>[https://www.cspnv.com/pdf/aruba-today-20240403.pdf Visit the island’s popular cave sites!], Aruba Today (3 di april 2024)</ref> Do note that these caves are very dark, humid, hot, and are inhabited by bats. Do wear comfortable clothing and shoes, as the pathways in these caves may be rough and bumpy, and don’t forget to bring a lashlight! {{Appendix}} [[:Category:Aruba]] ---------------------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | tipo= Bario | name = Eagle | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 2/2 | caption_align = center | image1 = | caption1 = | image2 = | caption2 = }} == Eagle (Aruba) == '''Eagle''' ta un bario di [[Oranjestad (Aruba)|Oranjestad, capital di Aruba. == Historia == Den comienso di añanan 20, Aruba a conoce dos refineria. Na aña 1924 a establece Lago Oil & Transport Ltd y despues na aña 1927 De [[Arend Petroleum Maatschappij]]. Dos refineria cu tabatin un rol masha importante den [[Di Dos Guera Mundial|Segundo Guera Mundial]], ya cu nan tabata suministra petroleo na e aliadonan. Ta di e refineria ‘Arend’ e vecindario aki a haya su nomber ‘Eagle’ y tambe nos ‘Eagle Beach’. Minister Maduro a comparti un tiki historia: “E refineria Eagle aki a duna trabou na mas cu shete mil trahado di 58 diferente pais. Den e area aki, e refineria a traha e fabrica pa refina e petroleo, un laboratorio y un brandweerkazerne. Tambe nan a construi nan sede ‘hoofdkantoor’ cu ta exactamente e edificio caminda nos ta para actualmente”. E mandatario tambe a trece dilanti cu e refineria a construi casnan special pa e personal di refineria, algun cas den e bario, e Eagle tennis club y e hospital cu tey ainda.<ref>[https://awemainta.com/wp-content/uploads/2024/02/AM240221.pdf Minister Maduro di Cultura a haci e desvelo di e ‘Ruta Historico di Eagle’], Awemainta (21 di februari 2024) </ref> E ‘Ruta Historico di Eagle’ ta un ruta pa cera conoci cu e historia di e bario di Eagle, e refineria di Eagle y Aruba su rol importante pa aliadonan den Segunda Guera Mundial. E storia di e refineria di Eagle, un tempo simbolo di e poder industrial di Aruba hunto cu Lago na San Nicolas, ta conta nos e desaroyo di Aruba den tempo for di su comienso na 1924 te na e desmantelamiento den añanan cincuenta y sesenta caminda cu a traha espacio pa turismo cual te cu awe en dia ta e pilar economico mas importante di Aruba. E proyecto di ‘Eagle History Tour’ lo crea un conexion entre e historia, herencia cultural industrial di Aruba y nos turismo, creando un atractivo nobo pa nos bishitantenan pero tambe lo educa localnan y principalmente e generacionnan mas jong tocante Aruba su historia industrial y e rol importante di e refineria di Eagle den e di Dos Guera Mundial asina e mandatario a trece den su discurso. Ademas den un futuro cercano lo pone borchinan na cinco diferente sitio cu QR code cu ta contene informacion importante di historia di e sitio den cuatro diferente idioma, mas obhetonan di arte y programanan educativo. Aruba tabatin un rol importante den Segundo Guera Mundial cu e dos refinerianan aki cu Alemania tabatin wowo riba Aruba y nan a manda un submarino pa bin destrui e dos refinerianan aki pa stroba e aliadonan haya nan combustibel. Asina e submarino a tira riba e tankero Arkansas y a mata varios hende entre otro Bonerianonan. Tambe e submarino a manda torpedo pa destrui e dos refinerianan cu danki na nos Señor Dios esakinan a faya nan proposito. {{Appendix}} -------------------------------------- {{Infobox luga den pais | tipo= Bahia y haf | name = Plantashi Prins | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 2/2 | caption_align = center | image1 = Zeilschip bij de Yachtclub van Aruba. Op de achtergrond de Lago-olieraffinaderij, Bestanddeelnr 252-3982.jpg | caption1 = Barco di bela cu refineria den fondo | image2 = De haven van de Lago-olieraffinaderij in San Nicolas op Aruba, Bestanddeelnr 252-8041.jpg | caption2 = }} {{Databox}} '''Plantashi Prins''' ([[Hulandes]]: Plantage Prins), originalmente un plantacion di coco na Aruba, [1] [2] a mira su cas reconstrui den añanan 1950. E decadensia di palma, atribuí na malesa, a kondusí na e stòp di produkshon di kunuku. 3] Na 1911, e mapa di Werbata-Jonckheer a identifiká Prins Plantation komo un di e 23 plantashonnan mayoritariamente chikitu karakterisá pa agrikultura kombiná, palu di koko i kas. Ademas, un plantashon mas grandi tabata situá paden, nort di Oranjestad na San Barbola, lugá di nasementu di Virginia Demetricia. E township Savaneta en realidad a surgi for di un plantacion gubernamental cu despues a transforma den un pueblito chikito. 4] == Etimologia == E plantacion ta derivá su nòmber for di un ingeniero di mina suédo Paulus Printz, ku a biba den e área durante di dies-ocho siglo, mientras tabata buska oro den nòmber di e administradornan di e kamber di Amstedam di e kompania Hulandes di West India. Segun e mapa di Van Raders di 1825, e ruina di su kas (No. 37) tabata situá riba e muraya na nortwest di e plantashon, pero for di e tempu ei e ruina a disparsé. E tapa di e seru, ku ta eksponé na bientu, tabata mas faborabel pa biba ku e arroyo ku tabata protehá pa bientu. [5] [6] Printz a traha na Aruba for di 14 di yüni 1725, te ku 3 di yüni 1727, ora ku el a risibí un òrdu di Amsterdam pa stòp e trabou. [ 7] == Panorama general == E kas original di plantacion den e arroyo no ta pará mas, i e struktura ku a sigui, un kas di pais konstruí den añanan 1930, ta awor den un estado di ruin. 6] Situá 2.5 kilometer for di e sentro di bishitante i aproksimadamente 600 meter for di e plantahe Fontein den Parke Nashonal Arikok, un kaminda ta hiba na e plantahe Prins históriko, ku anteriormente tabata di propiedat di Sr. Mokki Arends,[8] i dos arroyos bisiña, Rooi Prins i Rooi Dwars. E arroyos aki un tempu tabata nutrí palu di koko i palu di fruta. Mientras cu e coconutnan a desaparece, y solamente algun mata di fruta a keda, e vegetacion nativo ta prospera mas densamente cu riba e colinan circundante. 1] Te ku 2023, apesar di plannan inisial, e renobashon i transformashon di e ruinanan di e plantashon Prins den e Prins Center, ku ta presentá proyektonan di demonstrashon riba aktividat agrikultoral di plantashon tempran, no a tuma lugá ainda. E integrashon di e Prins Center den e diseño nobo di Parke Nashonal Arikok ta keda pendiente. Ta konsehábel pa konsiderá pa destahá e importansia históriko di Prins Center su nòmber den e sentro mes. 9] {{Appendix}} ------------------------ {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =59895500|titulo=Pos Chikito}} {{References}} }} == Mira tambe == * [[Lista di luga na Korsou]] {{Commonscat}} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =62603301|titulo=Suffisant (Curaçao)}} {{References}} }} ---------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | variante = a | nomber = Bushiribana | nomber_oficial = | nomber_nativo = | tipo = Bario | pais = {{ABW}} | alias = | lema = | imagen = Gouddelving bij Bushiribana op Aruba, Bestanddeelnr 252-7961.jpg | descripcion = Mina di oro na Bushiribana na Aruba (1947). Na 1946, despues di 30 aña, a cuminsa e mina di oro atrobe pero esaki no a resulta lucrativo. | multi-imagen = <!-- Utilisa plantia {{Multiple image}} --> | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[Paradera]] | zoom = 14 }} '''Bushiribana''' ta un luga den region di [[Paradera]] na kosta nort di [[Aruba]].[1] E ta mihó konosí pa e ruinanan di stempel di oro. == Geologia == Na final di e periodo di Kretáseo, kambionan geológiko signifikante a tuma lugá riba Tera. Piedranan fluido nobo, conoci como e batholith di Aruba, a pusha ariba door di scheurnan den e volcan antiguo, e Formacion di Lava di Aruba. E piedranan aki a forma koredónan i a solidifiká. Un di e tiponan di piedra cu a sali for di esaki ta gabbro. Gabbro tin un koló di antrasit i ta mustra mineralnan briante ora inspekshoná mas di aserka. E ta wòrdu hañá den e área di Matividiri. E tipo di piedra aki a wòrdu usá den konstrukshon di e planta di stèmpel di oro di Bushiribana.[2] Rush di oro Oro laba abou ta konosí komo oro aluvial. E ta laba den forma di stòf di oro, pida di oro, grano di oro i tin bia pida di oro. Despues di e rush di oro Arubano di 1824 pa 1829, den cual a haya oro aluvial, e cantidad eventualmente a baha y e depositonan di oro no a duna mas. Den transkurso di siglo, kompanianan di oro a kuminsá buska e fuente di e oro aki, e venanan di kuarso. Tin bia e adernan aki a surgi i despues a disparsé bou di tera atrobe.[3] Stempel di Oro Durante e periodo di 1872 pa 1915, ora ku oro tabata wòrdu mina riba e isla, dos molina di oro tabata operá.[3] Esakinan tabata e planta di stèmpel di oro di Bushiribana i e planta di smelt di oro di Balashi.[4] Na 1872, Aruba Island Gold Mining Company a construi un smelter y stempel mill di oro na Bushiribana, den curason di e area di mineria di oro cuarzo. Tambe e compania a construi e prome pier den haf di Aruba, yama Waaf di Compania riba Forti Abou, y a traha un caminda di dies kilometer pa transporta e mashinnan. E industria di stèmpel di oro tabata inkluí mashinnan di vapor, mulina di stèmpel, reservorionan di awa dushi i fòrnunan. E fábrika a hasi pèrdida pa binti aña. E oro a wòrdu saka dor di kombin’é ku merkurio, perdiendo mas o ménos mitar di e oro. For di 1897, e montonnan di shushi di Bushiribana a wòrdu retrabá usando e proseso di sianuro ku a wòrdu inventá resientemente, i ta e ora ei so e minamentu di oro a bira algu probechoso. Na 1899 un molina di stèmpel na Balashi a tuma over e trabou.[3] E oro prinsipalmente tabata bini di un di e dos shen venanan di kuarso ku ta karga oro ku a bini na superfisie for di e profundidatnan di Aruba kantu di kosta nort.[3] ---------- == Sero Colorado == On your way to Baby or Roger’s Beach, you’ll pass by the famous Red Anchor at what was once the entrance to the Colony residential community and be greeted with red soiled hills by the coast. This is Sero Colorado. Named after the 30-meter, deep red, limestone hill, Adriaan Laclé “Sero Colorado” translates to “Colored Hill”. Sero Colorado has deep historical ties with the once-thriving phosphate industry in the area. Matter of fact, there are still under- ground shafts and passages deep in Sero Colorado from the time of phosphate mining. In 1958, the re- finery at the time, Lago, adopted this name for the residential section of its employees.<ref>[https://www.cspnv.com/pdf/aruba-today-20241118.pdf Place names in San Nicolas and their origins], Aruba Today (18 di november 2024)</ref> -------- {{Infobox luga den pais | tipo= Isla di rif | variante = a | name = Renaissance Island | alias = Sonesta Island | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 2/2 | caption_align = center | image1 = | caption1 = | image2 = | caption2 = | pais = {{ABW}} | region = [[Santa Cruz]]? }} '''Renaissance Island''' (antes Sonesta Island [1]) ta un isla di rif privá dilanti costa di Aruba na haltura di e pista di aterisahe di [[Aeropuerto Internacional Reina Beatrix]]. Bista general E isla di ref di koral di 16 hektar a wòrdu kumprá pa Sonesta Hotels, i a habri na 1989 komo Isla di Sonesta.[2] Na 1991, Sonesta a wòrdu atkerí pa Ramada Renaissance Hotels, i e isla a wòrdu renobá komo Renaissance Island.[3] E ta un isla priva cu por wordo bishita solamente den dia. E isla di ref alargá ta ofresé playanan blanku, mondinan di mangel i un variedat grandi di parhanan.[1] Tin dos playa: Iguana Beach ta pa famianan, i Flamingo Beach ta pa adulto. Iguana Beach ta haña su nòmber for di e iguanan ku ta biba riba e playa. Flamingo Beach ta e unico luga na Aruba cu tin flamingo cu a wordo introduci. Tur dos espesie di animal tin bia ta bishitá e otro playa tambe.[4][5] Entre 7:00 AM y 7:00 PM un boto ta sali for di e hotel Renaissance Aruba pa e isla di rif. Huespetnan ku no ta di hotèl por biaha pa un pago.[6] Dos avion chikí, un Beechcraft Model 18 i un Convair 400, a wòrdu hundi na kosta pa krea un lugá di buseo. Ta posibel pa pasa anochi den un cabana (hut chikitu) riba e isla.[5] -- == Historia == nl.wiki:E isla di 16 hectar riba rif di Bucuti a ser cumpra pa Sonesta Hotels, y a habri na 1989 como isla Sonesta.<ref>Amigoe, [https://www.delpher.nl/nl/kranten/view?query=sonesta+island&coll=ddd&sortfield=date&page=1&facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Nederlandse+Antillen&identifier=ddd:010642557:mpeg21:a0071&resultsidentifier=ddd:010642557:mpeg21:a0071&rowid=2 Sonesta hotel en Sonesta Island: uniek hotelproject], 14 februari 1989</ref> Na 1991, Ramada Renaissance Hotels a kumpra Sonesta, i e nòmber di e isla a kambia pa Renaissance Island.[ 3] Ta un isla privá cu por wordo bishita solamente den dia. E isla di rif ta un isla largu ku ta ofresé playa blanco, palo di mangrove i un variedat grandi di parhanan. 1] Renaissance-eiland (voorheen Sonesta eiland),[1] is een 16 ha groot koraalrifeiland, officieel bekend als het Bucutirif [2][3] voor de kust bij Oranjestad, Aruba. en grenst aan de Rifeilanden van Oranjestad. Het eiland is particulier bezit en heeft de enige privé-stranden op Aruba.[4] Er zijn twee stranden: Iguana Beach en Flamingo Beach. Een Beechcraft 18 en een Convair 400 zijn allebei bewust ongeveer 50 meter (46 m) uit de kust gezonken om een duikplaats te creëren.[5] Flamingo's zijn te zien op het eiland.[6] Ze zijn echter niet inheems op Aruba.[7] de.wiki:Renaissance Island is een ongeveer 48 hectare groot, particulier gebruikt, smal en ongeveer 3,8 kilometer lang eiland voor de kust van het hoofdeiland Aruba . de.wiki:Renaissance Island ta un isla privá di mas o ménos 48 ektar di largura, estrecho i di mas o ménos 3,8 kilometer largu, na kosta di e isla prinsipal Aruba. {{Appendix}} Renaissance Island (anteriormente Sonesta Island),<ref>{{citeer web|titel=Sonesta Island | url = https://www.tripadvisor.com/ShowTopic-g147247-i144-k845765-Sonesta_Island-Aruba.html | accessdate = 2020-03-04}}</ref> ta un isla di 16 hectare di coral, ofisialmente konosí komo Bucutirif<ref>{{cite web | title =Harbour Map and Navigational Chart. From Netherlands Government chart, 1977 | url = https://www.arubaports.com/main/oranjestad/ |bezochtdatum=15 november 2020}}</ref><ref>{{citeer web | titel=Navigation Waypoints referencing to “Bucuti Island” | url=https://www.aruba-cruisingguide.com/navigation/ |bezochtdatum=15 november 2020}}</ref> for di Oranjestad, Aruba, i ta limita ku e Rifeilanden di Oranjestad. E isla ta privá i tin e úniko playa privá na Aruba.<ref>{{cite web | title =Renaissance Aruba Resort & Casino | url =http://www.fodors.com/world/caribbean/aruba/review-40803.html | accessdate = 2014-08-20}}</ref> Tin dos playa: Iguana Beach i Flamingo Beach. Un Beechcraft 18 i un Convair 400 tur dos a keda sink deliberadamente mas o ménos 50 meter (46 m) for di costa pa crea un lugá di buceo.<ref>{{cite book | last =Huber | first =Joyce | title =Best Dives of Aruba, Bonaire & Curaçao | publisher = Hunter Publishing, Inc | date =2011 | isbn = 9781588437495 }}</ref> Flamingo ta ser mira riba e isla.<ref>{{cite web| last =Suri | first =Charu | title =Where to see Flamingos in Aruba | url =http://www.afar.com/highlights/where-to-see-flamingos-in-aruba | accessdate =2014-08-20}}</ref> Sinembargo, nan no ta nativo di Aruba.<ref>{{cite web|url=https://journalistontherun.com/2017/07/01/everything-you-need-to-know-about-flamingo-island-aruba/|title=Everything You Need To Know About Flamingo Beach Aruba|date=1 July 2017|publisher=}}</ref> == Lokashon y uzo == E isla ta situá mesora banda di e ruta di aterisahe RWY 11 na aeropuerto internashonal Reina Beatrix na sur di e islanan di Oranjestad. E ta comprá dor di e doñonan di un hotel di sinku strea. Riba e dos bahia di awa den forma di un U riba e isla a konstruí un restorant, barnan di playa, un sentro di spa, un kancha di voleibol i fasilidatnan pa deporte di awa i baño. E hóbennan di e hotèl ta wòrdu transportá ku e ferry di e hotèl mes. E awa di awa di e hotel ta ser transportá pa barku pa e WEB kanaal purifikashon na e isla prinsipal pa deskontaminashon. {{Appendix}} * Eduardo en Gerardo de Veer van Meta Corporation, de ontwikkelaars van het Sonesta Hotelproject (de bouw van een 320-kamer hotel in het hart van Oranjestad - Coral Reef Hotel) presenteerden de plannen in 1986 en op 30 oktober 1987 de eerste steen gelegd. * Sonesta island gelegen op het rif tegenover de [[internationale luchthaven Koningin Beatrix]]. * Vanaf de open lobby heeft men niet alleen zicht op dezee, maarook ophetkanaal, van waaruit de gasten met de boot naar het Sonesta Island kunnen vertrekken. Een traject dat slechts tien minuten duurt. Vier boten van 26 voet lang en met een capaciteit voor 29 personen elk, zullen beschikaar zijn voor het transport van de gasten van het hotel, via het kanaal, naar Sonesta Island. Op dit rifeiland, waarop tot een jaar geleden alleen maar mangroveplanten te zien waren, zijn in de afgelopen maanden twee prachtige stranden met hagelwit zand aangelegd. Momenteel worden een restaurant en bar gebouwd, waarna de whirlpools en faciliteiten voor watersporten zullen volgen.<ref>{{citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642557:mpeg21:pdf|titel=Sonesta hotel en Sonesta island: uniek hotelproject|werk=[[Amigoe]]|datum=14 februari 1989|bezochtdatum= }}</ref> en.wiki:see Oranjestad, Aruba The touristically named Renaissance Island (formerly Sonesta Island)<ref>{{cite web | title =Sonesta Island | url = https://www.tripadvisor.com/ShowTopic-g147247-i144-k845765-Sonesta_Island-Aruba.html | accessdate = 2020-03-04}}</ref> is a 40 acres [[cay]] (or barrier reef) island, officially known as the Bucuti Rif<ref>{{cite web | title =Harbour Map and Navigational Chart. From Netherlands Government chart, 1977 | url = https://www.arubaports.com/main/oranjestad/ | accessdate = 2020-03-04}}</ref><ref>{{cite web | title =Navigation Waypoints referencing to “Bucuti Island” | url = https://www.aruba-cruisingguide.com/navigation/ | accessdate = 2020-03-04}}</ref> and it is off the coast near Oranjestad. It is privately owned and has the only private beaches on Aruba.<ref>{{cite web | title =Renaissance Aruba Resort & Casino | url =http://www.fodors.com/world/caribbean/aruba/review-40803.html | accessdate = 2014-08-20}}</ref> There are two beaches: Iguana Beach and Flamingo Beach. A [[Beechcraft Model 18|Beechcraft 18]] and a [[Convair]] 400 were both deliberately sunk about 50 yards offshore to create a diving site.<ref>{{cite book | last =Huber | first =Joyce | title =Best Dives of Aruba, Bonaire & Curaçao | publisher = Hunter Publishing, Inc | date =2011 | isbn = 9781588437495 }}</ref> [[Flamingo]]es can be seen on the island.<ref>{{cite web| last =Suri | first =Charu | title =Where to see Flamingos in Aruba | url =http://www.afar.com/highlights/where-to-see-flamingos-in-aruba | accessdate =2014-08-20}}</ref> However, they are not native to Aruba.<ref>{{cite web|url=https://journalistontherun.com/2017/07/01/everything-you-need-to-know-about-flamingo-island-aruba/|title=Everything You Need To Know About Flamingo Beach Aruba|date=1 July 2017|publisher=}}</ref> Awemainta 30 december 2020|Isla Priva: Di complemento pa atraccion principal|E creacion di un beach priva riba e rifnan dilanti di aeropuerto tabata otro reto grandi pa MetaCorp. E responsabilidad di esaki a cay grandamente riba e schoudernan di Rudolph Richardson na cabes di ATCO. Delft Hydraulic Engineering di Hulanda meticulosamente a diseña e isla artificial. A pone shen y shen di meternan cubico di santo blanco den bargenan cu despues a basha riba e awanan poco hunto di e rif pa crea un plataforma for di unda e backhoe y otro ekipo necesario pa traha e isla, por a para firme riba dje. E isla a habri pareu cu e hotel na 1991. Na 1999, Horcan Lenny, considera como e di dos mas fuerte pa pasa den November, a dal Aruba duro y Sonesta Island a keda den hopi mal estado. Mester a trah’e full di nobo. Despues di un candela chikito un par di aña atras, Renaissance Island ta un di e atractivonan turistico mas grandi di e isla. Conoci mundialmente como e luga pa comparti di un dia di solo y lama hunto cu flamingonan cu ta cana casualmente band’i bo. Fuera di e parhanan aki, e isla tambe ta un santuario pa hopi yuwana. {{Appendix}} --------------------- {{Infobox luga den pais | tipo= Playa | name = Hadicurari | alias = Fisherman's Hut | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 2/2 | caption_align = center | image1 = | caption1 = | image2 = | caption2 = }} | pais = {{ABW}} | region = [[Noord]] | zona = [[Palm Beach]] | zoom = 14 }} '''Hadicurari''' (''Fisherman's Hut'') ta un luga na costa west di Aruba, den e zona di [[Palm Beach]] na haltura di e hotelnan Holiday Inn y Marriott Vacation Club. Aki ta situa un waf di piscado y un parti ta wordo uza como zona pa [[windsurf]]. Hadicurari ta conoci como un sitio pa pisca unda tabatin ranchonan di piscado y un pier chikito. Den ananan 1950 tabata captura aki hopi calco. De vissershaven heeft een steiger met 92 aanlegplaatsen die in de jaren 90 van de vorige eeuw is aangelegd. Hier werd in de jaren 1950 veel calco (''strombus gigas'') gevist. Door de roofbouw is de calco in deze buurt zeer zeldzaam geworden en wordt nu beschermd.<ref>Vivienno Frank. 2019. ''Aruba en een keuze uit haar toponiemen'' pag. 111, ISBN:978-0-359-65900-5</ref> Aki tabata establece Centro di pesca Hadicurari, cu tabata organisa torneonan di pisca pa e piscadonan local.<ref>Vistoernooi Centro Hadicurari. "Amigoe". Curaçao, 09-07-1994, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 15-09-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644198:mpeg21:p005</ref> Awendia e ta fungi como restaurant.? * E pier chikito a wordo reemplasa den ananan 19 90 pa un pier grandi cu 92 luga pa boto * Den e periodo aki a lanta e Centro di pesca Hadicurari y na 2003 a funda Fundacion Centro di Pesca Hadicurari. Fundado tabata Colin Christiaans. * Anualmente ta celebra Dia di Piscado cu ta riba 29 di juni cu iun torneo di pesca. * Den e edificio di Centro di Pisca hadicurari tin un restaurant establece. Centro di Pesca Hadicurari ta percura pa brinda e piscadonan tur ayudo. Considerando cu e centro aki ta practicamente hinca entre e hotelnan grandi y luhoso; Centro di pesca Hadicurari tin cu “negosha” un tiki riba e tradicion di piscado den e centro aki. NOTES In tegenwoordigheid van de ministers Elio Nicolaas, ing. Roland Laclé en minister ing. Eddy Briesen, legde minister Charro Kelly vrijdagmiddag de eerste steen voor de vissershaven bij Hadicurari, ten noorden van het Holiday Inn Hotel. De 92 aanlegplaatsen voor de vissersboten vergt een investering van 1,4 miljoen florin. De bouw geschiedt door Camar nv.Eerste steen vissershaven. "Amigoe". Curaçao, 23-11-1992, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 14-09-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643702:mpeg21:p005 {{Appendix}} [[Category:Luga na Aruba]] --------------- {{Infobox luga den pais | tipo= Isla di rif | variante = a | name = De Palm Island | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 2/2 | caption_align = center | image1 = Sign De Palm Island.jpeg | caption1 = | image2 = | caption2 = | pais = {{ABW}} | region = [[Santa Cruz]]? }} [[File:Sign De Palm Island.jpeg|thumb|Borchi pa yega De Palm Island]] '''De Palm Island''' ta un isla di mas o ménos 10 ektar grandi, habitá, estrecho i di 1,5 kilometer largu for di costa di e isla principal di Aruba, ost di e stat di Pos Chiquito, serka di e aeropuerto internashonal Reina Beatrix. E isla ta un rif di koral ku tin un hotel, un bar i un restorant. E biahe via ferry for di e isla prinsipal ta dura mas o ménos 10 minüt. Riba e isla tin un playa ku tin un guardia i un parke di awa. E isla ta di propiedat di De Palm Tours, e operador di biahe di mas grandi na Aruba, fundá pa Wichie de Palm i kumprá pa Harold Malmberg den añanan 60 di [[siglo 20]].<ref>{{Citeer web|url=http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&task=view&id=24&lang=en|titel=Tourism|taal=en|uitgever=Historia di Aruba|bezochtdatum=1 september 2018|archiefurl=https://web.archive.org/web/20230621061434/http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&task=view&id=24&lang=en|archiefdatum=2023-06-21}}</ref> == Detayenan == E parke di awa tin un atraccion extraordinario. E bishitantenan, ekipá ku un sistema di buelo di kaska bou di awa, por bishitá e mundu tropikal di piská di e isla di koral na pia i tambe tuma imágen bou di awa di un avion Cessna 414 derotá i bou di awa. E Sea Trek helmet system tambe ta posibel pa no-swimmer i personanan ku no tin eksperensia di buelo. {{Appendix}} De Palm island is een ongeveer 10 hectare groot, bewoond, smal en 1,5 kilometer lang eiland voor de kust van het hoofdeiland van [[Aruba]], ten oosten van de stad [[Pos Chiquito]], in de buurt van de [[internationale luchthaven Koningin Beatrix]]. Het eiland is een dood [[koraalrif]] met daarop een hotel, bar en restaurant. De overtocht per ferry vanaf het hoofdeiland duurt ongeveer 10 minuten. Op het eiland is er een bewaakt strand en een [[waterpark]]. Het eiland is eigendom van [[De Palm Tours]], de grootste [[touroperator]] op Aruba, opgericht door [[Witchie de Palm]] en in de jaren zestig van de twintigste eeuw gekocht door [[Harold Malmberg]]<ref>{{Citeer web|url=http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&task=view&id=24&lang=en|titel=Tourism|taal=en|uitgever=Historia di Aruba|bezochtdatum=1 september 2018}}</ref> == Bijzonderheden == Het waterpark heeft een buitengewone attractie. Bezoekers, uitgerust met een onderwaterhelm-duiksysteem, kunnen te voet de tropische vissenwereld van het koraaleiland bezoeken en ook onderwateropnamen maken van een neergehaald en onder water gelegen [[Cessna]] 414-vliegtuig. Het gebruik van het Sea Trek-helmsysteem is ook mogelijk voor niet-zwemmers en personen zonder duikervaring. {{Appendix|1=alles|2= '''Voetnoten''' {{References}} '''Bronnen''' * {{citeer web|url=http://www.visitaruba.com/things-to-do/tours-and-activities/depalm-island/|titel=De Palm Island|bezochtdatum=1 september 2018}} * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=de|titel=Palm Island (Aruba)|oldid=165611524|datum=20170518}} -------------- '''Isla di Oro''' ta parti di e rif di Pos Grandi na costa sur di [[Aruba]], entre [[Pos Chikito]] y [[Savaneta]]. E area ta cay den e [[Parke Marino Aruba]] y ta bou maneho di [[Parke Nacional Arikok| Fundacion Parke Nacional Aruba]] (FPNA).<ref>{{citeer web|url=///C:/Users/l_de_/Downloads/BONERIANO-15-03-2024.pdf|titel=FPNA ta activo den defensa di Isla di Oro|werk=Boneriano|datum=2024-03-15|bezochtdatum=2024-03-23}}</ref> == Historia == Isla di Oro a inicia na aña 1965 ora Adolf (Dochi) Oduber a construi un compleho di recreacion den forma di un barco cu den dje un restaurant, bar y sala di baile, cu el a duna e nomber "Isla di Oro".<ref>{{citeer web|url=citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462564:mpeg21:p006|titel=Opening van Isla di Oro|werk=[[Amigoe]]|datum=1965-03-09|bezochtdatum=2024-03-23}}</ref> E compleho ta situa 150 meter for di e costa na un laguna rondona pa mondi di mangel, pa cua mester a traha un brug y kap un caminda dor di e mangelnan.<ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010470027:mpeg21:p006|titel=Luchtkasteel van Oduber werd restaurant in zee|werk=[[Amigoe]]|datum=1964-08-05|bezochtdatum=2024-03-23}}</ref> E tempo ey e compleho tabata un atraccion turistico popular, unda tabata organisa fiesta, ademas di presentacion y shownan di artistanan conoci. E compleho, cu ta riba tereno erfpacht, a cambia varios biaha di doño-desaroyado y tabata operacional te mas o menos aña 1994 pa despues keda bandona. == Proteccion di naturalesa == Isla di Oro ta ubica den un zona di naturalesa cu un grado halto di balor y di medidanan di proteccion. Banda di ta protegi mediante e decretonan nacional ''Nieuwe aanwijzing domeingronden als natuurreservaat''<ref>[https://www.dcbd.nl/sites/default/files/documents/MinistryofJustice%282020%29_LandsbesluitNieuweAanwijzingDomeingrondenAlsNatuurreservaat.pdf Landsbesluit ''Nieuwe aanwijzing domeingronden als natuurreservaat''] ([[Afkondigingsblad van Aruba|AB]] 2020 no. 67)</ref> y ''Ruimtelijke Ontwikkelingsplan met Voorschriften 2021''<ref>[https://www.dip.aw/wp-content/uploads/2021/08/AB-2021-no.-123.pdf Landsbesluit ''Ruimtelijke Ontwikkelingsplan met Voorschriften 2021''] (AB 2021 no. 123) di 28 juli 2021.</ref>, e isla mes y e lama ta clasifica como "Marine Protected Area" (MPA) mediante decreto nacional.<ref>[https://www.dcbd.nl/sites/default/files/documents/MinistryofJustice%282018%29_LandsbesluitParkeMarinoAruba.pdf ''Landsbesluit Parke Marino Aruba''] (AB 2018 no. 77) di 20 di december 2018</ref> Adicionalmente, e area tin reconocemento internacional como un "Key Biodiversity Area" (KBA) door di Union Internacional pa Concervacion di Naturalesa (IUCN) y desde 2023 como un area RAMSAR (RAMSAR Site no. 2526).<ref>{{citeer web|url=https://www.bondia.com/corte-ta-prohibi-aruba-ocean-villas-pa-cuminsa-of-traha-na-isla-di-oro/|titel=Corte ta prohibi Aruba Ocean Villas pa cuminsa of traha na Isla di Oro|werk=BonDiaAruba|datum=2024-03-18|bezochtdatum=2024-03-23}}</ref> Fuera di esey e mangelnan, tanto e mangel preto (''Avicennia germinans'') como e mangel blanco (''Laguncularia racemosa'') ta especienan di mata protegi pa ley.<ref>[https://docplayer.nl/110238034-2017-no-48-afkondigingsblad-van-aruba-landsbesluit-houdende-algemene-maatregelen-van-14-juli-2017-ter-uitvoering.html ''Landsbesluit bescherming in-heemse flora en fauna''] (AB 1995 no. 2) di 14 di juli 2017</ref> Den curso di tempo a lansa diferente proyecto pa Isla di Oro, entre nan e proyecto di un delfinario, bou e nomber di ''Dolphin Beach'' na comienso di añanan nobenta<ref>{{citeer web|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010645141:mpeg21:p005|titel=Gedegen en objectief onderzoek onontbeerlijk voor Dolphin Beach|werk=[[Amigoe]]|datum=1993-05-15|bezochtdatum=2024-03-23}}</ref>, y e proyecto di ecohotel, ''Zoetry Isla di Oro Aruba'', den decada 2010.<ref>{{citeer web|url=https://archive.org/details/BNA-DIG-BONDIA-2014-10-30/page/n2/mode/1up?q=isla+oro+parke+marino&view=theater|titel=Proyecto Isla di Oro ta bek na su concepto inicial di ecohotel|werk=BonDiaAruba|datum=2014-10-30|bezochtdatum=2024-03-23}}</ref> Ambos proyecto a encontra cu resistencia di e activistanan ambiental y finalmente no a continua pa falta di e permisonan rekeri. {{Appendix}} [[:Category:Aruba]] y cu ta cay bou maneho di Fundacion Parke Nacional Aruba (FPNA). Ademas mangelnan, tanto e mangel preto (''Avicennia germinans'') como e mangel blanco (''Laguncularia racemosa'') ta especie di mata protegi pa ley. y e area tambe ta cay den ‘Natuur Gebied’ Nieuwe aanwijzing domeingronden als natuurreservaat (AB 2020 no. 67) y Ruimtelijke Ontwikkelingsplan met Voorschriften 2021; mientras cu e isla mes y e lama ta cay den Marine Protected Area (MPA) esta Landsbesluit Parke Marino (AB 2018 no. 77) Adicionalmente, e area aki tin reconocemento internacional como un Key Biodiversity Area (KBA) door di IUCN y ultimamente a wordo clasifica como un RAMSAR gebied (RAMSAR Site no. 2526) – dunando e area akinan mas balor ainda y den e caso aki, segun Silva ta expresa a nenga diferente parti di ley pero asina mes e desaroyado a continua cu e trabounan dañino pa naturalesa sin permiso. E mangelnan ta un especie protegi pa ley y e area tambe ta cay den Natuur Gebied’ Nieuwe FPNA ta activo den defensa di Isla di Oro aanwijzing domeingronden als natuurreservaat (AB 2020 no. 67) y Ruimtelijke Ontwikkelingsplan met Voorschriften 2021 (AB 2021 no. 123) mientras cu e isla mes y e lama ta cay den Marine Protected Area (MPA) esta Landsbesluit Parke Marino (AB 2018 no. 77) – haciendo e area aki un grado di proteccion halto. Adicionalmente, e area aki tin reconocemento internacional como un Key Biodiversity Area (KBA) door di IUCN y ultima[1] mente a wordo clasifica como un RAMSAR gebied (RAMSAR Site no. 2526) – dunando e area akinan mas balor ainda.<ref>{{citeer web|url=https://www.bondia.com/corte-ta-prohibi-aruba-ocean-villas-pa-cuminsa-of-traha-na-isla-di-oro/|titel=Corte ta prohibi Aruba Ocean Villas pa cuminsa of traha na Isla di Oro|werk=BonDiaAruba|datum=2024-03-18|bezochtdatum=2024-03-23}}</ref> Na november di aña pasa 2023 e area aki a cuminsa forma parti di Convenio di Ramsar Area bao e parti di Costa Zuid e cual ta un di e areanan cu mas biodiversidad, status di Ramsar tin como meta pa proteha e areanan aki sin interveni cu actividadnan economico, enfatisando reduccion di daño y restauracion di naturalesa den caso di daño cu ta inevitabel. Isla di Oro ta un área di mangrove amplio na Aruba, kaminda diferente ekosistema ta reuní. E lugá di buelo ku e mesun nòmber ta konsistí di un banda di playa grandi ku un rif similar na esun di e lugá di buelo Mangel Halto. E tipo di koral mas comun riba e rif aki ta e koral di cerebro, di strea y di placa. Lobster di koral, snapper, piská trompeta i piská angel ta habitantenan regular. Isla di Oro ta nifiká isla di oro.<ref>{{citeer web|url=https://www.duikersgids.nl/en/isla-di-oro|titel=Isla di Oro|werk=duikersgids.nl|datum= |bezochtdatum=2024-03-23}}</ref> Isla di Oro no ta solamente un kolekshon úniko di ekosistema, sino tambe un isla di fiesta ku un restorant abandoná ku a wòrdu traha den forma di un boto. Bo por yega na e lugá despues di un caminata bastante largu dor di e área. Ta rekomendá un buelo di boto. NOTES FUNDACION Parke Nacional Aruba ta na altura di actividadnan cu ta tumando luga riba Isla di Oro y ta activamente haciendo tur cos posibel den e organisacion su capacidad legal pa pone un stop n’e actividadnan cu ta tumando luga. Isla di Oro ta un area cu ta cay bou di maneho di Fundacion Parke Nacional Aruba.<ref>[file:///C:/Users/l_de_/Downloads/BONERIANO-15-03-2024.pdf FPNA ta activo den defensa di Isla di Oro], Boneriano (15 di maart 2024)</ref> E mangelnan ta un especie protegi pa ley y e area tambe ta cay den Natuur Gebied’ Nieuwe FPNA ta activo den defensa di Isla di Oro aanwijzing domeingronden als natuurreservaat (AB 2020 no. 67) y Ruimtelijke Ontwikkelingsplan met Voorschriften 2021 (AB 2021 no. 123) mientras cu e isla mes y e lama ta cay den Marine Protected Area (MPA) esta Landsbesluit Parke Marino (AB 2018 no. 77) – haciendo e area aki un grado di proteccion halto. Adicionalmente, e area aki tin reconocemento internacional como un Key Biodiversity Area (KBA) door di IUCN y ultima[1] mente a wordo clasifica como un RAMSAR gebied (RAMSAR Site no. 2526) – dunando e area akinan mas balor ainda. Fundacion Parke Nacional Aruba ta comprometi na e proteccion di e area importante aki – e unico area na Aruba unda ainda nos ta wak e ‘Poder di 3’ conecta na otro sanamente, esta e mangelnan, yerbe di lama y e rifnan di coral – 3 diferente sistema ecologico crucial cu hunto ta prove un variedad di beneficio pa e ser humano y Aruba su medio ambiente. Dialuna 11 di Maart 2024 bestuur di FPNA a ser alerta di actividadnan cu ta pasando y inmediatamente a bay den accion pa manda un Proforma Bezwaarschrift. Informacion cu FPNA a ricibi ta cu no tin un aanlegvergunning y cu esey ta evaluando pasonan legal. Ta di hopi tempo caba FPNA tin wowo extra riba e area di Isla di Oro y den augustus di 2023 a bin haya sa cu Isla di Oro a ser cumpra y asina a manda un carta oficial dia 28 di augustus pa DIP indicando cu no lo duna permiso pa ningun desaroyo riba Isla di Oro. Den november 2023, FPNA a wordo contacta door di J.O.B. Holding & Management y a ser invita pa bay un meeting pa compronde kico ta e intencion cu Isla di Oro. Dia 4 di januari 2024, FPNA a responde na J.O.B. Holding & Management cu un carta unda cu a indica cu no ta bay di acuerdo cu ningun desaroyo pa Isla di Oro. Siguientemente dia 18 di januari 2024 J.O.B. Holding & Management a invita FPNA conhuntamente cu otro organisacionnan local pa un stakeholder engagement session unda cu nan a informa cu nan lo ta haciendo diferente trabounan riba Isla di Oro y no a presenta un plan concreto cu por ser revisa. No obstante e posicion di FPNA no a cambia. FPNA no lo sostene ningun plan di desaroyo den e area aki Isla di Oro is a vast wetland mangrove area on Aruba where different ecosystems meet. The dive site of the same name consists of a vast shallow sand strip with a reef similar to that of the Mangel Halto dive site. Common types of coral on this reef are brain, star and plate coral. Coral lobsters, snappers, trumpet fish and angelfish are regular inhabitants. Isla di Oro means island of gold.<ref>https://www.duikersgids.nl/en/isla-di-oro</ref> Particulars Isla di Oro is not only a unique collection of ecosystems but also a former party island with an abandoned restaurant built in the shape of a boat. You can reach the location after a fairly long walk through the area. A boat dive is recommendable. ----- Fundacion Savaneta Aruba a nota di e discucion andando riba red social rond di Isla di Oro. E pregunta esencial den esaki ta cu si por papia di destruccion of limpiesa. Fundacion ta observa y ta na altura cu actualmente ta tumando luga un limpiesa di material di e ruina cu a keda atras eynan esta tubo y frusto den awa y hopi desperdicio di palo, etc. No tin ningun acto di corta mangroves ni otro mata pues aki nos tin cu papia di un clean up y no destruccion. Si Parke Arikok kier “claim” e luga, anto e pregunta ta dicon Parke nunca a hacie limpi y no a pone borchi cu e ta pertenece na Parke anto. Antes e doño di Isla di Oro tabata famia Oduber y despues un otro doño a tuma over te cu awe a keda na ruina unda un doño nobo local a cumpr’e via un acto notarial, pues no a hay’e regala. Semper Isla di Oro tabatin su permiso pa Restaurant y NightClub pues esey no ta nada nobo den su desaroyo.<ref>https://24ora.com/fundacion-savaneta-ta-aclaria-a-haci-isla-di-oro-limpi-y-nada-mas/ (17 di maart 2024)</ref> --- Fundacion Parke Nacional Aruba (FPNA) a cuminsa un caso contra pais Aruba y contra desaroyador di Isla di Oro, Osyth Henriquez, pa stop e di haci cualkier trabou di limpiesa riba su tereno. Hues a prohibi Henriquez pa desaroya of hasta pa haci limpiesa riba su tereno na Isla di Oro. FPNA a demanda Pais Aruba tambe pa prohibi Gobierno di duna permiso. Abogado mr. Anthony Ruiz a defende Osyth Henriquez, mientras cu abogado mr. Zuhaila Marchena a defende FPNA. Den su veredicto, mesora, hues a indica na FPNA cu como nan tin e maneho di e area, cu FPNA y e doño di Isla di Oro mester sinta na mesa y sali di e problema. Ta trata aki na un tereno cu e doño tin den erfpacht. E area ta bou maneho di FPNA como un area protehi. Den areanan protehi en general por restablece un edificio na estado original, den consulta cu FPNA. Osyth Henriquez ta propietario di Ocean Villas na Savaneta. Ey tambe e tin cu atende cu reto di FPNA, Gobierno mes y di bisiña, cu no necesariamente ta di acuerdo cu su vision pa desaroya bungalows eynan. Awo cu e kier desaroya Isla di Oro, atrobe e ta hay’e stroba y mester defende su plan y vision den corte. Ta parce cu e reto lo no ta e isla mes, sino mas bien e vecindario cu si ta protegi como un area di naturalesa.<ref>https://24ora.com/hues-a-ordena-osyth-henriquez-pa-para-trabou-riba-isla-di-oro/ (17 di mart 2024)</ref> * <ref>https://antilliaansdagblad.com/aruba/29167-blijf-van-isla-di-oro-af 13 maart 2024</ref> {{Appendix}} isla di oro is pas ontstaan in begin jaren zeventig van de vorige eeuw. Het is een stukje rif ten zuiswesten van Pos Grandi waarop Adolf R. Oduber een recreatiecomplex had gebouwd in de vorm van een schip met daarin een restaurant, bat en danszaal. Vivienno Frank isla di oro a surgi te na komienso di añanan setenta di siglo pasá. E ta un parti di e rif na sur-oeste di Pos Grandi na unda Adolf R. Oduber a konstruí un kompleho di rekreacion den forma di un barku ku den dje un restorant, bat i sala di baile. '''Isla di Oro''' ta un isla di coral na costa sur di Aruba, entre [[Pos Chikito]] y [[Savaneta]]. E area ta cay den e Parke Marino Aruba y ta bou maneho di FPNA. Het is gelegen 150 meter uit de kust op de rif van Pos Grandi. Er moest een weg door de mangrovenbos worden gehakt om bij het eiland te komen.<ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010470027:mpeg21:p006|titel=Luchtkasteel van Oduber werd restaurant in zee|werk=[[Amigoe]]|datum=1964-08-05|bezochtdatum=2024-03-23}}</ref> Gelegen aan een lagoen omringd door mangrovebossen. Er voden optredens en shows vor bekende artiesten plaats en werden feesten gehouden. Isla di oro was in de jaren op de startplaats voor natuurwandelingen van Stimaruba. * Na ana 1965 Adolfo (Dochi) Oduber a habri riba e isla un restaurant ISla di ORo construi den forma di un barco como atraccion turistico y despues amplia cu cocktail lounge y sala di baile. Apertura oficial dia 13 di maart 1965.<ref>Opening van Isla di Oro. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 09-03-1965, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 21-03-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462564:mpeg21:p006</ref> Despues di un aña a traha un brug pa yega na costa. Na 1975 el a cambia man pa Joe Procter, kende e sigui desaroya e luga. * in 1989? beheert-eigenaar door Lucy en jose Brazao Mendez. El a opera te 1994. * verschillende projecten, waaronder het dolfinarium project (1993?)onder de naam Dolphin Beach, voor de doorontwikkeling van Isla di Oro hebben vanaf 1990 gestuit op verzet van milieu-activisten.<ref>Gedegen en objectief onderzoek onontbeerlijk voor Dolphin Beach. "Amigoe". Curaçao, 15-05-1993, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 21-03-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010645141:mpeg21:p005</ref> Dolfinarium ging niet door wegens uitblijven van de nodige vergunningen. 6ocypoejewglgiziapp40yctojly9by 192396 192395 2026-05-31T21:42:50Z Caribiana 8320 /* Trayecto y desaroyo */ 192396 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ {{ABW}} caya nombra pa hende: Caya Dick Cooper - Caya Jose Geerman - Caya Charlie Brouns Sr. - Caya Y.A. (Lord Boxoe) Illidge - Caya Pio Coffie - Caya Enrique Vorst - Sylvia A. Godettstraat - Caya Captain R. Rodger - Caya Lolita E. Euson - Caya Federico Maduro (Balashi) - Caya Juan Werlemen (Cashero) - Caya Juancho Kock (ex-Karawarastraat na Dakota) - Avenida Milio Croes (ex-Fergusonstraat) - Caya Dr. J.R. (Coco) Arends (Sero Blanco) - Bario Dr. Dussenbroek - Caya Ing. Roland H. Lacle - Caya Rufo Wever (Klip/Mon Plaisir) * pending: [[Parkietenbos]] - [[Cunucu Arikok]] - [[Blackstone Beach]] (full review needed) - [[Bushiribana]] - [[Renaissance Island]] - [[Hadicurari]] - [[Zeewijk]] - [[Sero Plat]] - [[Guadirikiri]] - [[Cueba di Fontein]] - [[Cueba di Huliba]] - [[De Palm Island]] - [[Isla di Oro]] - [[Eagle]] (bario) - [[Arashi]] - [[Plantashi Prins]] - [[Boca Prins]] - [[Dos Playa]] * bario di San Nicolas: [[Lagoville]] - Kustbatterij - [[Rooi Congo]] - [[Pedro Mosa]] - [[Esso Heights]] *uitbreiding [[Tanki Flip]] zie de.wiki - zie en.wiki voor [[Mangel Halto]] - [[Ayo]] - [[Catiri]] - [[Alto Vista]] * Roberto G. Croes, [https://designrr.page/?id=499490&token=3435984651&type=FP&h=5688&fbclid=IwY2xjawSD5lhleHRuA2FlbQIxMABicmlkETFoNVhmY1g2T1NuSml5cFhWc3J0YwZhcHBfaWQQMjIyMDM5MTc4ODIwMDg5MgABHlKyG1hj55NGijsU4jWBM9buhkFVlBqvV5G5EPkBOXLazF4nFZ-4bTq-kTSR_aem_r4VExioZnv6pqBz0zQl6Eg Origen di nombernan di bario y sitio na Aruba] ------------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais| variante= a | tipo = Caya | nomber = Caya Jose Geerman | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 2 | caption_align = center | image1 = | caption1 = | image2 = | caption2 = | footer = | footer_align = center }} | area = | poblacion = 2.282 | censo = 2020 | densidad = | pais = {{ABW}} | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[Regionnan di Aruba|San Nicolas Noord]] | tipo_subdivision_adm = Zona | subdivision_adm = | zoom = 13 }} '''Caya Jose Geerman''' ta un caya na [[Aruba]], situa den e bario di [[Rooi Congo]] na e parti nort di [[San Nicolas]]. E caya tabata anteriormente yamá Congoweg, pero komo parti di un programa gubernamental pa nombra cayanan segun figura historico local, e caya a haña su nomber actual na 1995. E ta honra Jose Geerman (1917-1977), un politico y escritor di San Nicolas.<ref>{{citeer web|titel=Congoweg wordt Caya José Geerman|werk=[[Amigoe]]|datum=1995-09-07|via=Delpher.nl| bezochtdatum=2026-05-31|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644937:mpeg21:p007}}</ref> == Trayecto y desaroyo == Caya Jose Geerman ta pasa door di e bario di Rooi Congo entre Weg Sero Preto y Brasil y ta sirbi como un di e rutanan principal pa trafico local. E ta e caya mas largo den e bario, cu ta conecta e parti noordoost di San Nicolas, incluyendo e barionan di [[Rooi Hundo]], [[Rooi Congo]], [[Standardville]] y [[Kustbatterij]], cu areanan residencial mas pabou y ta duna acceso na varios caya secundario den Rooi Congo. Durante añanan 1960, e area rond di Caya Jose Geerman a pasa den un periodo di desaroyo urbano rapido. A traha scol, cas y otro infrastructura importante. E caya mes a wordo asfalta y ekipa cu trottoir pa mehora accesiblidad.<ref>{{citeer web|titel=Arubaans bc vraagt krediet voor aanleg trottoirs Rooi Congo|werk=[[Amigoe]]|datum=1968-07-06|bezochtdatum=2026-05-31|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643790:mpeg21:p005}}</ref> == Mira tambe == * [[San Nicolas]] * [[Rooi Congo]] * [[Brasil (Aruba)|Brasil]] ---------------- Na 1995, e caya a wordu oficialmente renombrá for di Congoweg pa Caya Jose Geerman. E cambio di nòmber tabata parti di un proseso mas amplio di renombramentu di cayanan na Aruba pa honra figuronan lokal despues di introdukshon di Status Aparte. Desaroyo i infrastruktura Durante e mitar di siglo 20, e caya a wordu renobá i mehorá, inkluyendo asfaltamentu i konstrukshon di trottoir. E área tambe a mira establecimiento di institushonnan importante, manera skolnan di enseñansa profesional i edifisionan relijioso. {{Imagen anota |image=BNADIGWERBATAARUBA 0009.jpg |image-width=2000 |image-left= -360 |image-top=-575 |width=270 |height=270 |float=left |annotations=<!-- bashi of no, e parameter aki mester ta inclui--> |caption=Mapa di Werbata ta menciona Rooi Congo (1912). }} == Localisacion y infrastructura == {{Appendix}} [[Kategoria:Luga na Aruba]] ----------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais| variante= a | tipo = Bario | nomber = De Bruynewijk | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 2 | caption_align = center | image1 = Welcome to the Coastal Battery!.jpg | caption1 = | image2 = Cannon tracks at Coastal Battery, Aruba.jpg | caption2 = | footer = Ruinanan di kustbatterij | footer_align = center }} | area = | poblacion = 1.745 | censo = 2020 | densidad = | pais = {{ABW}} | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[Regionnan di Aruba|Savaneta]] | tipo_subdivision_adm = Zona | subdivision_adm = De Bruynewijk | zoom = 13 }} '''Kustbatterij''' ta un zona ku ta forma parti di Juwana Morto na Aruba, den region di San Nicolas Noord. Na 1 di yanüari 2020, e área tabatin un poblashon di 1.188 habitante, di cual 555 muhe i 633 hòmber. Den e zona ta lokalisa e monumento di guera di Kustbatterij. Historia E zona di Kustbatterij a ricibi su nomber durante World War II, ora a konstrui un bateria kostal riba un elevashon den augustus 1940. E lokashon tabata strategiko, siendo un di e puntonan mas haltu den e parti pariba di e isla, ku bista riba e refineria di Lago Oil and Transport Company i riba kosta. E instalashon militar tabata tin komo meta pa defendé e refineria, ku tabata di gran importansia pa e Aliadonan pa motibu di produccion di combustibel di aviashon. Pa e motibu ey, Aruba a bira un meta potensial pa atakenan di submarinonan aleman. E instalashon militar tabata tin komo meta pa defendé e refineria, ku tabata di gran importansia pa e Aliadonan pa motibu di produccion di combustibel di aviashon. Pa e motibu ey, Aruba a bira un meta potensial pa atakenan di submarinonan aleman. E kompleks tabata konsistí di tres posishon di kanon, un puesto di mando i varios edifisionan pa alojamento di soldaatnan. Tambe tabatin fasilidatnan manera un reservorio di awa. Kada posishon di arma tabata monta riba un fundeshi di beton i staal i prepará pa kanonnan ku por a kubri un gran distansia, inkluyendo parti di e isla mes. E bateria nunka no a wòrdu usa den combate, ni sikiera durante e atake di submarinonan aleman riba San Nicolas den febrüari 1942. Na 24 di oktober 1942, Prince Bernhard of the Netherlands a hasi un bishita oficial na e kustbatterij. Despues di guera, e instalashon militar a wòrdu abandoná i e área a wòrdu limpiá parcialmente. Restonan di bunker i posishonnan di arma a keda presente i posteriormente a wòrdu protehá komo patrimonio historiko. Awe, e lugá ta rekonosí komo un monumento di guera (ID 04-003) i ta wòrdu maneha pa Monumentenfonds Aruba. == Descripcion == Kustbatterij ta un zona principalmente residensial, ku desaroyo urbano rond di e sitio historiko. Den e área tin varios caya i bario chikí. E kaminda prinsipal den e zona ta Diamantbergweg, ku ta konektá Juwana Morto ku Rooi Hundo. Otro cayanan inkluí Weg Kustbatterij, Kleine Bergweg i Grote Bergweg. Den Weg Kustbatterij ta situa Colegio Nigel Matthew. Barionan den cercania ta Standardville i Rooi Hundo. == Literatura == * [[Johan Hartog|Hartog, Johan]], [https://archive.org/details/BNA-DIG-HARTOG-KUSTBATTERIJ/page/n4/mode/1up Juwana Morto Kustbatterij Aruba], De Walburg Pers (1987) {{Appendix}} [[:Kategoria:Luga na Aruba]] ----------- '''Kustbatterij''' ta un zona cu ta forma parti di [[Juwana Morto]] na Aruba, den [[Regionnan di Aruba|region di San Nicolas Noord]]. Dia 1 di januari 2020, e area aki tabatin un poblacion di 1.188 habitante, dividi entre 555 muhe y 633 homber. Den e zona ta localisa un monumento di guera. == Historia == E zona di Kustbatterij a ricibi su nomber durante e [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]] ora a construi un kustbatterij riba un elevacion na augustus 1940. Op Juana Morto, het hoogste punt van het oostelijk deel van het eiland, werd een kustbatterij gebouwd met uitzicht over de raffinaderij en over de Noord- en Westkust. * De kustbatterij is een erkend oorlogsmonument (ID 04-003). Cañonnan pisa tabata staciona aki pa defende e refineria di Lago. Despues di guera, e área a wòrdu limpia, lagando atras e luganan di arma y bunkernan, ku awor a wòrdu deklará un monumento protehá. * Op 24 october 1942 bracht Prins Bernhard een bezichtigingsbezoek aan de kustbatterij.<ref>Naar Aruba.. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 22-10-1942, p. 2. Geraadpleegd op Delpher op 28-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987278:mpeg21:p002</ref> * het bouwen van een onderofficiersverblijf bij de kustbatterij op Aruba<ref>Advertentie Aanbesteding. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 01-03-1944, p. 2. Geraadpleegd op Delpher op 28-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010403042:mpeg21:p002</ref> * Aan de N.V. Bouwmaatschappij Aruba is de gunning verleend van de bouw van een betonnen waterreservoir op St. Nicolaas nabij de kustbatterij.<ref>ARUBA AANBESTEDING.. "Amigoe di Curacao". Willemstad, 24-11-1948. Geraadpleegd op Delpher op 28-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000210652:mpeg21:p002</ref> * Op 17 mei 1940 werd proefgeschoten, in augustus 1940 kwam de kustbatterij Juwana Morto gereed voor direct vuur, in augustus 1941 ook voor nachtelijke actie. De Kustbatterij van Juwana Morto is nimmer in actie geweest, ook niet bij de directe aanval van de Duitsers op de raffinaderij in de nacht van 15 op 16 februari 1942, toen enige tankschepen verloren gingen.<ref>{{citeer web|auteur= [[Johan Hartog]]| titel=Batterijen beschermden de eilanden gedurende Tweede Wereldoorlog|werk=[[Amigoe]]|datum=1990-08-25|bezochtdatum=2026-05-28|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010641593:mpeg21:p020}}</ref> Kada un di e tres posishonnan di arma tabata para riba fundeshi di staal i beton. Kada un tabata montá pa un kañon di kaliber 19.2 ku por a drai 360 grado, ku un alkanse di 18.5 kilometer. Oranjestad y su haf tabata den alcance tambe. E cañonnan a haya e nombernan Betsy, Jopie y Beppie door di e soldaatnan, miembronan di Ehercito Boluntario Aruba. E bateria kostal di Juwana Morto nunka no a tira un tiru pa defendé e área, ni sikiera ora ku haf di San Nicolas i Refineria di Lago a wòrdu ataká pa un U-boat aleman na febrüari di 1942. Tankeronan di lago a wòrdu sendé na kandela, kousando huma i kandela pa stroba e bista for di e puesto di mando.<ref>[https://monumentenfondsaruba.org/juwana-morto-coastal-battery-1940/ Juwana Morto Coastal Battery * 1940], [[Monumentenfonds Aruba|SMFA]]</ref> hartog: Mken koos deze plaats vanwege het uitzicht naar twee zijden. En ook als besefte men dat de munitiemagazijnen e.d. in de rotsgrond uitgehouwen moesten worden, de kustbatterij zelf kon men bovengronds bouwen, want van zee u8it viel de kustbatterij toch in het niet bij de van zee uit royaal zichtbare raffinaderij. De batterij lag hoog zodat men over de schoorstenen van de raffinaderij heen kon schieten. Het complex op Aruba, gebouwd in 1940, bestond uit 3 geschutsopstellingen, een commandopost en enkele gebouwen voor onderdak van de kleine 100 mensen die er gelegerd waren. Ook waterreservoir. Een interessant stukje militair erfgoed van Aruba. Aruba speelde een cruciale rol in de Tweede Wereldoorlog vanwege de aanwezigheid van de Lago Raffinaderij, waar de kerosine voor de geallieerden werd geproduceerd. E kustbatterij a wordo construi na augustus 1940. E instalacion militar su obhetivo strategico tabata pa proteha e refineria di petroleo di Lago na San Nicolas cu tabata existi e tempo ey contra atakenan di Alemania durante Segunda Guera Mundial. importancia strategico: debi na e produccion halto di combustibel di aviacion pa e Aliadonan, e refineria di Lago tabata di vital importancia durante Segunda Guera Mundial. Komo resultado, e isla a bira un meta prinsipal pa U-boatnan Aleman. Lugá: E kustbatterij tabata situá riba e punto stratégikamente mas haltu di e parti ost di e isla, den cercania di San Nicolas. Esaki a ofresé un bista perfekto di e refineria i lama. Diseño: E liña defensivo tabata konsistí di un bunker di puesto di mando (commandopostbunker) i tres lugá di arma posishoná espasiá (geschutsemplacementen) cu un distancia di mas o ménos 50 meter for di otro. Restonan: E ruinanan di e post di comando y e cambernan di arma (geschutskamers) ainda por wordo haya awe rond di Weg Kustbatterij na San Nicolas y ta wordo maneha pa [[Monumentenfonds Aruba]]. == Descripcion == Den e zona di Kustbatterij, rond di e ruinanan militar, tin varios caya cu casnan residencial. E area ta wordo cruza pa un caya largo Diamantbergweg, cu ta conecta Juwana Morto cu Rooi Hundo. Otro cayanan conoci ta: Weg Kustbatterij, Kustbatterij, Kleine Bergweg y Grote Bergweg. Na Weg Kustbatterij ta situa un scol secundario, Colegio Nigel Matthew. Barionan den cercania ta: [[Standardville]] y Rooi Hundo. == Literatura == * [[Johan Hartog|Hartog, Johan]], [https://archive.org/details/BNA-DIG-HARTOG-KUSTBATTERIJ/page/n4/mode/1up Juwana Morto Kustbatterij Aruba], De Walburg Pers (1987) {{Appendix}} [[:Kategoria:Luga na Aruba]] ---------------- Kustbatterij (monumento) E Kustbatterij di Juwana Morto ta un monumento di guera situá na Aruba, den e área di Juwana Morto, serka San Nicolas. E ta un resto di un instalashon militar ku a wòrdu konstrui durante Segunda Guera Mundial pa defendé e refineria di petroleo di Lago. E sitio ta oficialmente rekonosí komo monumento di guera (ID 04-003) i ta wòrdu protehá komo parti di patrimonio historiko di Aruba. == Historia == E bateria di artileria a wordo construi na augustus 1940, riba un elevacion strategico den e parti pariba di e isla. E localisacion a wordo skohe pa su bista amplio riba e refineria Lago na [[San Nicolas]] y riba lama, ku tabata di importansia vital pa e Aliadonan durante Segunda Guera Mundial. E refineria di Lago tabata produci gran kantidat di combustibel di aviashon, loke a haci Aruba un punto strategiko i un posible meta pa atakenan di submarinonan aleman. Na 17 di mei 1940, a hasi prueba di tiramentu ku e kanonnan. Na augustus 1940, e bateria tabata kla pa uso den operashonnan di dia, i na augustus 1941 tambe pa operashonnan di anochi. Na 24 di oktober 1942, Prins Bernhard di Hulanda a bishitá e kustbatterij komo parti di un bishita oficial na e isla. A pesar di su importansia militar, e kustbatterij nunka no a wòrdu usa den combate, ni sikiera durante e atake di submarinonan aleman riba e refineria i haf di San Nicolas den febrüari 1942. == Descripcion == E kompleks militar tabata konsistí di: Tres posishon di kanon (geschutsopstellingen) Un bunker di puesto di mando Edifisionan pa alojamento di aproximadamente 100 soldaat Un reservorio di awa i otro fasilidatnan di sosten Kada posishon di arma tabata konstrui riba un fundeshi di beton i staal. E kanonnan tabata di kaliber 19.2 cm, ku por a bira 360 grado i tabatin un alkanse di mas o ménos 18,5 kilometer. Segun testimonio di soldaatnan, e tres kanon a ricibi nòmber informal: Betsy, Jopie i Beppie. E diseño di e bateria a tene kuenta ku e topografia di e terreno. E kanonnan tabata situá asina ku nan por tira por encima di e refineria, aprovechando e alturanan natural di e área. == Despues di guera y estado actual == Despues di 1945, e instalashon militar a wòrdu abandoná. Parti di e área a wòrdu limpiá, pero e strukturanan prinsipal, manera bunker i fundashonnan di kanon, a keda presente. Awendia, e restonan di e kustbatterij ainda por wòrdu mira den e paisahe rond di Weg Kustbatterij. E sitio ta wòrdu maneha i protehá komo patrimonio cultural, i ta forma un testimonio importante di e papel di Aruba durante Segunda Guera Mundial. E monumento ta un di e pokonan strukturanan militar di e periodo aki cu a sobrebibí na e isla. ---------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | variante= a | tipo = Region | nomber = San Nicolas-Noord | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 1/2 | caption_align = center | image1 = Aruba-Regionen.png | caption1 = San Nicolas Noord ta region 7 | image2 = | caption2 = | image3 = | caption3 = }} | area = | poblacion = | censo = 2020 | densidad = | descripcion = | pais = {{ABW}} | zoom = 13 }} '''San Nicolas-Noord''', oficialmente Sint Nicolaas Noord, ta un di e ocho [[Regionnan di Aruba|region]] den cua e [[isla]] di [[Aruba]] ta dividi administrativamente.<ref>{{Citeer web|url=https://cbs.aw/wp/index.php/2020/12/03/gac-geographical-address-classification-2019/|titel=GAC (Geographical Address Classification) 2019 and 2020|bezochtdatum=2025-03-03|datum=2019-06-27|werk=cbs.aw}}</ref> Hunto cu [[San Nicolas Zuid]] e ta constitui e region di San Nicolas, miho conoci como [[pariba di brug]]. E region tin un area di .... [[kilometer kuadrá|km²]] y un poblacion di 9.940 habitante dia prome di januari 2020. E region tin un poblashon di 9.940 (1 di yanüari 2020), loke ta representá 9.2% di e poblashon total di e pais. Muhé Hòmber 4760 5180 == Geografia == E region ta situá den e zona zuidoost di Aruba (region 7 riba mapa), pazuid di ... (region 1), pabou di [[Paradera]] (region 4) y panort di Oranjestad Oost (region 3). San Nicolas-Noord tin e siguiente barionan:<ref>[https://cbs.aw/wp/wp-content/uploads/2024/05/GAC_Officiele-publicatie_2024.pdf Strefy]</ref> * [[Brazil]] * Rooi Congo * Watapana Gezaag * [[Standardville]]/[[Rooi Hundo]] * Kust * [[Juwana Morto]] * San Nicolas-Noord otro {{Appendix}} [[Category:Luga na Aruba]] ------------------ {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais| variante= a | tipo = Region | nomber = San Nicolas-Zuid | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 1/2 | caption_align = center | image1 = Aruba-Regionen.png | caption1 = San Nicolas Zuid ta region 8 | image2 = | caption2 = | image3 = | caption3 = }} | area = | poblacion = | censo = 2020 | densidad = | descripcion = | pais = {{ABW}} | zoom = 13 }} '''San Nicolas-Zuid''', oficialmente Sint Nicolaas Noord, ta un di e ocho [[Regionnan di Aruba|region]] den cua e [[isla]] di [[Aruba]] ta dividi administrativamente.<ref>{{Citeer web|url=https://cbs.aw/wp/index.php/2020/12/03/gac-geographical-address-classification-2019/|titel=GAC (Geographical Address Classification) 2019 and 2020|bezochtdatum=2025-03-03|datum=2019-06-27|werk=cbs.aw}}</ref> Hunto cu [[San Nicolas Noord]] e ta constitui e region di San Nicolas, miho conoci como [[pariba di brug]]. E region tin un area di .... [[kilometer kuadrá|km²]] y un poblacion di 4.235 habitante dia prome di januari 2020. Sint Nicolaas-Zuid ta un di e ocho regionnan den e parti pariba di e pais autonomo di Aruba, cu ta pertenece na Hulanda, na Sur America. Riba promé di yanüari 2020, e region tabatin 4.235 habitante. Pa loke ta trata poblashon, e ta e region di mas chikitu den e pais. == Geografia == E region ta situá den e zona zuidoost di Aruba (region 7 riba mapa), pazuid di ... (region 1), pabou di [[Paradera]] (region 4) y panort di Oranjestad Oost (region 3). San Nicolas-Zuid tin e siguiente barionan:<ref>[https://cbs.aw/wp/wp-content/uploads/2024/05/GAC_Officiele-publicatie_2024.pdf Strefy]</ref> * [[Zeewijk]] * Pastoor Hendriksstraat * Van de Veen Zeppenfeldstraat * [[The Village]] * Essoville * [[Lago Heights]]/Esso Heights * [[Seroe Colorado]] * San Nicolas-Zuid otro Demografia E region tin un poblashon di 4.235 (1 di yanüari 2020), loke ta representá 3.9% di e poblashon total di e pais. Muhé Hòmber 1943 2292 {{Appendix}} [[Category:Luga na Aruba]] --------------- {{Databox}} '''Nomber di caya na Aruba''' ta refleha e historia, cultura y desaroyo social di e isla. Nan ta deriva for di un amplio scala di fuente, incluyendo historia local, [[geografia]], flora y fauna, [[literatura]], ciencia, [[religion]] y politica. Di e manera aki, nombernan di caya ta forma un parti importante di e herencia inmaterial di [[Aruba]]. Un nomber di caya ta un denominacion oficial pa espacio publico, manera caya, avenida, boulevard of plaza. E estudio di nomber di luga ta parti di e disciplina di toponimia. Den practica, nomber di caya ta sirbi como base pa adres y pa sistema di distribucion di post. Na Aruba, adres formal ta consisti di un nomber di caya hunto cu un number di e kavel, sin uzo di un sistema di codigo postal. ==Historia== E sistema di nomber di caya na Aruba a desaroyá gradualmente den [[siglo 19|siglo diesnuebe]] y [[siglo 20|binti]], paralelo cu urbanisacion di [[Oranjestad (Aruba)|Oranjestad]] i otro luganan riba e isla. Den e prome fase, hopi caya tabata sin nomber oficial of tabata conoci pa descripcionnan local. Influencia di gobernacion colonial Hulandes a introduci un sistema mas formal di registracion y nombramento. Un ehempel tempran ta e comision di nomber di caya na [[Willemstad]], [[Kòrsou|Corsou]], estableci na 1866, cu a sirbi como modelo pa Aruba.[1] Memey di siglo binti, despues di [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]], a surgi un consenshi pa uza nombernan cu mas relevancia local, reflehando un fortalecemento di identidad Arubano.<ref>{{citeer web|titel=Aruba Straatnamen|werk=[[Amigoe]]|datum=1950-12-05|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2026-04-29|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987772:mpeg21:p003}}</ref> == Dunamento di nomber == Na Aruba, e dunamento oficial di nomber na caya ta wordo realisa door di e minister responsabel pa Asuntonan General, riba recomendacion di Comision di Nomber di Caya. E comision consultivo aki ta inclui representante di instancianan manera [[Cuerpo Policial Arubano]] (KPA), Kadaster y Departamento di Obra Publico (DOW).[2] Na final di añanan 1940, a surgi discusion tocante e maneho di dunamento di nomber. A cuminsa duna preferencia na nombernan cu conexion cu e comunidad [[Antias Hulandes|Antiano]], en vez di nombernan internacional poco reconocibel.<ref>{{citeer web|titel=Ingezonden: Straatnamen op Aruba|werk=[[Amigoe]]|datum=1949-10-10|bezochtdatum=2026-04-28|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000212719:mpeg21:p003}}</ref><ref>{{citeer web|titel=Aruba straatnamen|werk=[[Amigoe]]|datum=1950-12-05|bezochtdatum=2026-04-28|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987772:mpeg21:p003}}</ref> Un di e prome ehempelnan tabata nomber di figuranan di resistensia, manera [[Boy Ecury]] y [[George Maduro]].[3] E historiado [[Johan Hartog]], prome director di [[Biblioteca Nacional Aruba]] (BNA), a presidi e comision den siglo binti. Bou di su liderazgo, nombernan a wordo selecta for di historia local y naturalesa, y tambe di personanan.[4] E maneho di dunamento di nomber ta evoluciona continuamente, tomando na cuenta expansion urbano y construccion di cayanan nobo, impulsa pa e desaroyo di Aruba durante e descubrimento di [[oro]], e mineria di guano, e yegada di e refineria di petroleo (Lago), y [[turismo]]. Algun nomber di caya ta di origen indigena, usualmente deriva di e zona unda nan ta situa. Den uzo moderno, hopi nomber di caya ta cuminsa cu termino manera ''Caya'' of ''Avenida'' (reemplasando e [[sufiho]] ''straat'' of ''weg''), of ta termina cu ''Boulevard''. ==Nomber tematico== Den diferente bario na Aruba, nombernan di caya ta sigui un tema specifico, loke ta contribui na identidad di e area: *Den Klip tin caya nombra pa escritor y compositor internacional. *Den [[Dakota (Aruba)|Dakota]], nombernan ta deriva di fruta y produkto agricola. *Den Companashi, nombernan ta basa riba cientifico y investigado. *Den Ponton, nan ta referi na mata y elemento di naturalesa local.[6] E sistema tematico ta facilita orientacion y ta duna caracter propio na cada bario. ==Reconocimento social== Hopi caya na Aruba ta nombra pa personanan cu a contribui na sociedad, manera politico, lider social, deportista, artista y religioso. Generalmente, e honor aki ta wordo otorga di manera postumo. E camindanan principal di Aruba ta generalmente nombra pa figuranan influyente. Entre nan tin ''Juan E. Irausquin Boulevard'' y ''Henny Eman Boulevard'', ku ta refleha e desaroyo economico y turistico di e isla den siglo binti.[7] Otro ehempelnan ta ''Avenida Nelson Orlando Oduber''[5], ''Watty Vos Boulevard''<ref>[https://antilliaansdagblad.com/articulo/aruba/20386-watty-vos-blvd-aruba-in-gebruik Watty Vos Boulevard Aruba in gebruik], [[Antilliaans Dagblad]] (6 di november 2019)</ref> y [[Caya G.F. (Betico) Croes]], nombra pa [[Betico Croes|Gilberto François Betico) Croes]], considerá como un figura clave den historia politico di Aruba. {{Appendix}} ==Referensia == * Frank, Vivienno L. 2019. ''Aruba en een keuze uit haar toponiemen.'' ISBN:978-0-359-65900-5 * Hartog, J. Aruba: Past and Present. Oranjestad: De Wit Stores. * Gobierno di Aruba – reglamentonan di nombramento di caya. * Croes, F. Historia di resistencia Antiano den Guera Mundial II. * Hartog, J. Geschiedenis van Aruba. * Alofs, L. & Merkies, H. Ken ta Arubiano? * Kadaster Aruba – registro di nomber di caya. * Ministerie di Infrastructura Aruba – dokumentonan di planifikashon urbano. [[:Kategoria:Geografia di Aruba]] <ref>{{Cite web |title=Kadaster Aruba |url=https://www.kadaster.aw |publisher=Kadaster Aruba |access-date=2026-04-27}}</ref> Example (book): <ref>{{Cite book |last=Hartog |first=Johan |title=Aruba: Past and Present |publisher -------------------- '''Nomber di caya na Aruba''' ta refleha e historia, cultura, y desaroyo social di e isla. Nan ta bin di un scala amplio di disciplina, entre otro historia di Aruba, geografia, flora y fauna, literatura, ciencia, religion y politica. Nomber di caya pues ta un parti importante di herencia inmaterial di Aruba. Un nomber di caya ta referí na un nòmber ku ta wòrdu usá pa designá espasio públiko, manera kaya, avenida, kaminda, plaza y becindario. E teoria di nòmber di kaya òf lugá ta un rama di toponimia. Un nòmber di kaya ta sirbi komo un guia i ta forma adrès, i ta wòrdu usá den hopi pais pa dirigí pòst. Nombernan di caya na Aruba hopi biaha ta un mescla di referencia na Papiamento, Hulandes y historia: hunto cu un number e ta forma un adres formal pero sin un sistema di codigo postal. == Dunamento di nomber == E nombramento oficial di cayanan na Aruba ta wordo haci door di Minister di Asuntonan General, riba recomendacion di e Comision di Nomber di Caya. E comision aki tradicionalmente ta consisti di representantenan di entre otro [[Cuerpo Policial Arubano]] (KPA), Kadaster, y Departamento di Obra Publico (DOW). Un comision similar pa e nomber di caya di [[Willemstad]] tabata existi na [[Kòrsou|Corsou]] caba for di aña 1866. Na fin di añanan 1940, a surgi un diskushon tocante e maneho cu dunamento di nòmber di caya. Kontrali na e hopi nòmbernan di kaya deskonosí, manera esnan di inventornan mundialmente famoso, a kuminsá duna preferensia na nòmbernan di kaya ku tabata papia ku e poblashon lokal.[1][2] E promé nòmbernan rekonosibel tabata esnan di bringadónan di resistensia Antiano: Boy Ecury (Boy Ecuryplein) i George Maduro (George Madurostraat).[3] Historiadó Johan Hartog, e promé direktor di Biblioteka Públiko di Aruba, tabata presidi e Komishon di Nòmber di Kaya di Aruba den siglo binti.[4] Bou di su liderazgo, nòmbernan tabata wòrdu selektá for di historia lokal i naturalesa, pero individuonan tambe tabata wòrdu konsiderá, normalmente póstumo. E decision final a keda na Conseho Ehecutivo di Aruba. Ekspanshon urbano den futuro i konstrukshon di kayanan nobo tambe ta wòrdu tumá na kuenta ora di skohe nòmber, loke ta nifiká ku e polítika di nòmber di kaya ta evolucionando konstantemente. Ku tempu, e terminologia tambe a kambia: nòmbernan di kaya nobo awor hopi bia ta kuminsá ku Caya, Boulevard, òf Avenida. ---------- revision '''Straatnamen van Aruba''' weerspiegelen de geschiedenis, cultuur en maatschappelijke ontwikkeling van het eiland. Zij zijn afkomstig uit uiteenlopende domeinen, waaronder de Arubaanse geschiedenis, aardrijkskunde, flora en fauna, literatuur, wetenschap, religie en politiek. De naamgeving van straten vormt daarmee een belangrijk onderdeel van het immaterieel erfgoed van Aruba. Un nomber di caya ta referi na un nomber cu ta wordo uza pa designá espacio publico, manera caya, avenida, kaminda, plaza y becindario. E teoria di nomber di caya of di luga ta un rama di toponimia. Un nomber di caya ta sirbi como un guia y ta forma adres, y ta wòrdu uza den hopi pais pa dirigi post. Nombernan di caya na Aruba hopi biaha ta un mescla di referencianan na Papiamento, Hulandes y historia: hunto cu un number e ta forma un adres formal pero sin sistema di codigo postal. == Naamgeving en beleid == De officiële naamgeving van straten op Aruba gebeurt door de minister van Algemene Zaken, op voordracht van de Straatnamencommissie. Deze commissie bestaat traditioneel uit vertegenwoordigers van onder meer de politie, het kadaster en de Directie Openbare Werken (DOW). Een vergelijkbare commissie bestond reeds in 1866 op Curaçao voor de straatnamen van Willemstad. Eind jaren 1940 ontstond er discussie over het straatnamenbeleid. In afwijking van de vele onbekende straatnamen, zoals bijvoorbeeld namen van wereldberoemde uitvinders, begon men de voorkeur te geven aan straatnamen die tot de bevolking spreken.<ref>ingezonden buiten verantwoordelijkheid der Redactie STRAATNAMEN OP ARUBA.. "Amigoe di Curacao". Willemstad, 10-10-1949. Geraadpleegd op Delpher op 10-02-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000212719:mpeg21:p003</ref><ref>ARUBA STRAATNAMEN.. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 05-12-1950, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 10-02-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987772:mpeg21:p003</ref> De eerste herkenbare namen werden die van de Antilliaanse verzetstrijders: Boy Ecury (Boy Ecuryplein) en George Maduro (George Madurostraat).<ref>ARUBA NAAR ARUBA.. "Amigoe di Curacao". Willemstad, 24-10-1949. Geraadpleegd op Delpher op 10-02-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000212731:mpeg21:p003</ref> Historicus Johan Hartog, Aruba’s eerste directeur van de Openbare Bibliotheek, was in de twintigste eeuw voorzitter van de Arubaanse straatnamencommissie.<ref>Dr.Johan Hartog; wat hij begon liet hij niet los. "Amigoe". Curaçao, 29-09-1990, p. 4. Geraadpleegd op Delpher op 10-02-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642192:mpeg21:p020</ref> Onder zijn leiding werden namen geselecteerd uit de lokale geschiedenis en natuur, maar ook personen kwamen in aanmerking, meestal postuum. De uiteindelijke besluitvorming lag bij het Bestuurscollege van Aruba. Bij de naamgeving wordt tevens rekening gehouden met toekomstige stadsuitbreidingen en de aanleg van nieuwe straten, waardoor het straatnamenbeleid voortdurend in ontwikkeling is. In de loop van de tijd veranderde ook de terminologie: nieuwe straatnamen beginnen tegenwoordig vaak met Caya, Boulevard of Avenida. == Straatnamen en maatschappelijke erkenning == Veel straatnamen op Aruba zijn gewijd aan verdienstelijke burgers, geestelijken, sporters en politici. Deze eer wordt doorgaans postuum verleend. Een bekend voorbeeld is Gilberto François (Betico) Croes, die als ‘Libertador’ van Aruba wordt beschouwd. De voormalige Nassaustraat, de hoofdstraat van Oranjestad, werd hernoemd tot Caya G. F. (Betico) Croes. Ook andere prominente figuren zijn in het straatbeeld vereeuwigd. Zo werd in 1950 de weg langs het Wilhelminasportpark vernoemd naar J. Helenus Ferguson, gezaghebber in de negentiende eeuw en bekend vanwege zijn rol in de aloëcultuur. Deze weg draagt tegenwoordig de naam Avenida.[[File:Aad Stolwijk, Hooiberg; Fergusonstraat; Avenida Milio Croes; Dakota, ANA-DIG-COL-STOLWIJK-LUCHTF-VEL-563-11, Archivo Nacional Aruba.jpg|thumb|Bista aereo di Avenida Milio Croes (antes Fergusonstraat) rechtsonder (1974).]] Ook andere prominente figuren zijn in het straatbeeld vereeuwigd, al blijkt deze eer niet altijd permanent. Zo werd in 1950 de weg langs het Wilhelminastadion vernoemd naar J. Helenus Ferguson, gezaghebber in de negentiende eeuw en bekend vanwege zijn rol in de aloëcultuur. Deze straat werd in 2004 hernoemd tot Avenida Milio Croes, naar de Milio Croes (1922-2013), voorzitter van SAC en jarenlang bijgedragen aan Aruba Carnaval. Een uitzondering op de regel van postume vernoeming is Nelson Orlando Oduber, voormalig minister-president van Aruba, naar wie de Avenida Nelson Orlando Oduber werd genoemd, ter vervanging van de Sasakiweg. == Thematische straatnaamgeving per wijk == In verschillende wijken op Aruba zijn straatnamen thematisch geordend, wat bijdraagt aan het karakter en prestige van deze buurten. In Oranjestad en omgeving zijn talrijke straten vernoemd naar literaire figuren, zoals Vondel, Herman Gorter, Constantijn Huygens, Jacob Cats en Guido Gezelle, aangevuld met internationale schrijvers als Shakespeare, Victor Hugo, Lord Byron en Alfred de Musset. Nabij Playa komen daarnaast straten voor die zijn vernoemd naar klassieke componisten, waaronder Bach, Schubert en Brahms, evenals leden van het Nederlandse koningshuis. De volkswijk Dakota kent straatnamen ontleend aan vruchten en landbouwproducten, zoals Patiastraat, Dadelstraat, Druivenstraat en Pindastraat. De oorspronkelijke Rondweg van Dakota werd in 1991 vernoemd naar oud-minister en voetballer Guillermo Trinidad, en later hernoemd tot Caya Papa Juan Pablo II. In Companashi, nabij de Kamerlingh Onnesstraat, overheersen namen van natuurwetenschappers zoals Edison, Pascal, Celsius en Fahrenheit. Ook de lokale gemeenschap wordt er weerspiegeld, met onder meer Caya Gilberto Toppenberg. De wijk Ponton bevat straatnamen ontleend aan inheemse plantensoorten, zoals Scopet, Breba, Katuna en Barba di Yoncuman. Het voormalige Eagle Colony kent straatnamen die verwijzen naar Europese landen. == Religie, sport en politiek == Religieuze orden hebben eveneens hun plaats in de Arubaanse straatnaamgeving. Zo zijn straten genoemd naar leden van de Frères de la Salle en de Dominicanessen, waaronder Caya Frère Alexius in Madiki en Caya Soeur Dorothea in Bushiri. Sporters en sportpioniers worden eveneens herdacht, zoals George Maduro, Boes Orman en Wichie de Palm. In Rancho is de Avenida Alo Tromp vernoemd naar een jonge AVP-aanhanger die in 1983 tijdens verkiezingsonrust om het leven kwam. == Hoofdwegen en boulevards == De belangrijkste verkeersaders van Aruba, tussen Oranjestad en Arashi, zijn vernoemd naar invloedrijke figuren uit de twintigste eeuw. De Lloyd G. Smith Boulevard herdenkt de directeur van de Lago-raffinaderij tijdens de Tweede Wereldoorlog, terwijl de Juan E. Irausquin Boulevard verwijst naar een pionier van het Arubaanse toerisme. Ook politicus Edgar ‘Watty’ Vos werd op deze wijze geëerd. --------- '''Straatnamen''' zijn er op Aruba in alle soorten, maar meestal van historische, aardrijkskundige, biologische, literaire of wetenschappelijke oorsprong. De namen worden door de Adviescommissie Straatnamen uitgezocht en aan de overheid voorgesteld. Een zelfde commissie werd op Curaçao al in 1866 benoemd voor straatnamen in Willemstad. Dr. Johan Hartog, historicus en Aruba’s eerste directeur van de Openbare Bibliotheek, vertelt dat hij vanwege zijn functie het voorzitterschap van de straatnamencommissie mocht vervullen, samen met vertegenwoordigers van de politie, het kadaster en openbare werken (DOW) etc. Er werden namen uit de Arubaanse geschiedenis en uit de natuur gekozen en voorgesteld aan het Bestuurscollege dat verder besliste, maar ook namen van overledenen kwamen in aanmerking. Tegenwoordig beginnen nieuwe straatnamen met Caya, Boulevard of zelfs Avenida. Verdienstelijke burgers of geestelijken, sporters of politici – al dan niet van onbesproken naam en faam, verbonden aan een regerende politieke partij – mogen zich, meestal postuum, erin verheugen om in een strook asfalt voort te leven. Aruba’s ‘Libertador’ Betico Croes is daar een voorbeeld van: Nassaustraat, de Mainstreet van Oranjestad, werd Caya G. F. (Betico) Croes. In 1950 werd de weg langs het ‘Wilhelminasportpark’ vernoemd naar J. Helenus Ferguson, gezaghebber in de 19e eeuw, die bekend werd vanwege zijn rol bij van het verbouwen van aloë. Inmiddels is die weg tot Avenida hernoemd. In 1966 merkte gedeputeerde Oscar Henriquez bij de behandeling van de eilandsbegroting op dat het voor de commissie niet makkelijk was om namen te vinden voor de straten in de vele nieuwe woonwijken. “De nieuwe straten moeten namen krijgen die meer tot de bevolking spreken”. Dat blijkt echter niet in alle gevallen nageleefd te zijn. Laten we eerst stellen dat het cachet van bepaalde wijken wordt onderstreept door de namen van de straten. Als je Oranjestad vanaf de airport binnenrijdt, kan je rechts afslaan naar de Vondellaan, vernoemd naar Neerlands grootste schrijver, onder meer bekend van het toneelstuk ‘Gijsbrecht van Amstel’. Hij leefde in de 17e eeuw. De wijk die grenst aan de Vondellaan, Mon Plaisir, bestaat uit huizen, bewoond door mensen die vertrouwd zijn met hun literaire klassiekers, vandaar dat er nog enkele straten klinkende namen hebben als Herman Gorter, Constantijn Huygen, Jacob Cats en Guido Gezelle. Wie kent hen niet… Voor de afwisseling worden er nog wat Engelse en Franse literaire reuzen op de naambordjes geplakt, zoals Shakespeare, Victor Hugo, Byron (Lord) en Alfred de Musset, allemaal bekend van de middelbare schooltijd. Trouwens, iets verder naar het Lagoen in Playa raken we in het goede gezelschap van klassieke componisten als Bach, Schubert en Brahms, waarna we tenslotte leden van de koninklijke familie tegenkomen, Juliana, Beatrix, Irene, Margriet en Maria-Christina. Voor een straat vernoemd naar de vader van deze prinsessen, moeten wij naar San Nicolas, daar vinden wij de Bernhardstraat. Plaatselijke helden zoals George Maduro en plantagehouder Bazin leven ook in straatnamen verder. In de aan de voornoemde Fergusonstraat grenzende volkswijk Dakota wordt het vruchten plukken in de Patiastraat, Dadelstraat, Druivenstraat en Pindastraat; die hebben geen nadere uitleg nodig. Trouwens, rond het oudste deel van Dakota werd een rondweg aangelegd, domweg Rondweg genaamd. In 1991 werd die vernoemd naar oud-minister Guillermo Trinidad, een voetballer afkomstig uit Dakota. Meer recentelijk kwam er een naamswijziging, het heet nu Caya Papa Juan Pablo II. Tja, de kerk wil ook wat. Wat dat betreft: er werden ook namen van bekende frères de la Salle en zusters Dominicanessen uitgezocht voor nieuwe straten in andere delen van de stad. Zo kwam er in Madiki de Caya Frère Alexius en in Bushiri de Caya Soeur Dorothea, beiden omringd door een hele reeks verdienstelijke collega’s. De wijk Companashi, grenzend aan de Kamerling Onnesstraat, vernoemd naar een 19e eeuwse natuurkundige, is gevuld met internationale grote namen op dat gebied zoals Edison, Pascal en natuurlijk Celsius en Fahrenheit. Gilberto Toppenberg, meer dan verdienstelijke inwoner van die wijk, heeft daar nu ook zijn Caya gekregen. Dan komen we in Ponton, via de voormalige Boerhaavestraat, nu Caya Ernesto O. Petronia, en bevinden we ons midden in straten met namen uit de plaatselijke plantenwereld: Scopet, Breba, Katuna en niet te vergeten de Barba di Yoncuman. De wijk die vroeger als Eagle Colony werd aangeduid, heeft de namen van Europese landen in de straatnaam, zoals Frankrijk, Schotland en zo meer. Een deel van de Arendstraat, waar hij aan woont, is vernoemd naar voetbalpionier Boes Orman. De rotonde aan het eind van de Belgiëstraat draagt de naam van Wichie de Palm, oprichter van het bedrijf met touringbussen, niet ver van deze rotonde. In de wijk Rancho is een straat vernoemd naar een jeugdige aanhanger van de AVP die in 1983 bij een schermutseling in verkiezingstijd het leven verloor: de Avenida Alo Tromp. In deze voormalige visserswijk valt het op dat straatnamen die de bewoners iets zeggen zoals de Ranchostraat en Visstraat, worden onderbroken door straten die namen dragen als Johan de Wittstraat en Oldenbarneveldstraat. Eenzelfde contrast is te vinden in San Nicolas, daarover later meer. De voornaamste verkeersaders van het eiland, tussen Oranjestad en Arashi zijn vernoemd naar de directeur van de Lago tijdens de oorlog, Lloyd G. Smith en de pionier van ons toerisme, Juan E. Irausquin. Hun namen zijn aan een Boulevard verbonden. Die eer had ook AVP politicus Edgar ‘Watty’ Vos. Volgens de richtlijnen allemaal postuum geëerd. De enige uitzondering daarop is tot nu toe: Nelson Orlando Oduber, voormalig Minister-President, wiens Avenida de naam Sasakiweg heeft vervangen. Het is nog even wennen...<ref>Evert Bongers, [https://www.facebook.com/groups/2690464017950676/posts/3028876380776103/ Straatnamen op Aruba], facebook Historia di Aruba</ref> {{Appendix}} ------------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | variante = a | tipo= Bario | name = Essoville | imagen = Aad Stolwijk, San Nicolas; San Nicolaas; Graf Von Zinzendorf school; Staringstraat; Kong Ming Supermarktet; Pastoor Hendrikstraat, ANA-DIG-COL-STOLWIJK-LUCHTF-VEL-537-10, Archivo Nacional Aruba.jpg | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[Regionnan di Aruba|San Nicolas Zuid]] | tipo_subdivision_adm = Zona | subdivision_adm = <!-- Historia --> | funda = <!--Fecha di fundacion --> | fundado = <!-- Geografia --> | area = 0.2861<ref>https://www.citypopulation.de/en/aruba/admin/san_nicolas_zuid/885__essoville/</ref> | poblacion = 971 | gentilisio = | censo = 2020 }} '''Essoville''' ta un bario y zona (zona) den e region di Sint Nicolaas-Zuid den e parti zuid di e pais autonomo di Aruba, perteneciente na Hulanda, na Sur America. Riba promé di yanüari 2020, e tabatin un poblashon di 971. E ta e zona di mas grandi den e region. * woonhuizen waren eerst enkel genummerd terwijl beginjaren 60 hieraan namen van rivieren werd toegekend. Essoville is een woonwijk in het oosten van San Nicolas en omvat de woonstraten; Vuykestekestraat Coloradostraat Orinocostraat Missouristraat Amazonestraat Mississippistraat Deze woonwijk werd gesticht door "Home Building Foundation", een stichting opgericht en gefinancierd door de Lago. De huizen werden aan werknemers van de Lago verkocht.<ref>Vivienno Frank. 2019. Essoville. Den:''Aruba en een keuze uit haar toponiemen.'' ISBN:978-0-359-65900-5, pag. 105.</ref> Allereerst is gedacht aan de overdracht hiervan aan de Home Building Foundation, Zoals het zich thans laat aanzien, zou een dergelijke overdracht het meest aan de technische en wettelijke vereisten tegemoet komen. De huizen zouden dan door de Foundation aan de tegenwoordige bewoners worden verkocht op dezelfde wijze zoals dit na de oorlog met de Essoville-huizen geschiedde Deze bewoners zouden dan het eerst voor de aankoop dezer woningen, die zij momenteel huren, in aanmerking komen.<ref>Lago overweegt eigendoms overdracht Lago Heights huizen. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 01-06-1953, p. 2. Geraadpleegd op Delpher op 13-04-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010988047:mpeg21:p002</ref> * woonhuizen waren eerst enkel genummerd terwijl beginjaren 60 hieraan namen van rivieren werd toegekend. * vergeleken met andere barios waren de kavel klein met daarop mini-woninkjes. Te St. Nicolaas is door de recente bouw van 70 arbeiderswoningen de (z.g. „Essoville") door de Lago Oil 6 Transport Cy Ltd. de volkshuisvesting belangrijk verbeterd.<ref>Woningtoestand op Aruba.. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 18-06-1942, p. 4. Geraadpleegd op Delpher op 13-04-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987172:mpeg21:p004</ref> * in de wijk is gevestigd een rumshop en een pompstation, dat in 1952 in bedrijf ging. * wijk grenst aan de Graaf van Zinnendorfschool, gelegen aan de [[Bernhardstraat]]. == Historia == Buiten de Colony verrezen woonwijken voor het lokale personeel, voor elke laag van de hierarchie een aparte wijk. In 1937 werd begonnen met Lago Heights, 150 huizen. In 1939 [[Essoville]] met 75 bungalows om te beginnen. In 1947 werd begonnen met sociale woningbouw in [[Lagoville]]: de arbeiders werden in de gelegenheid gesteld door een spaarregeling op den duur eigenaar te worden van de huizen. En afgezien van de door Lago neergezette wijken was er in het centrum van wat later San Nicolas zou gaan heten ook een wijk van in de haast opgebouwde huizen in de stijl die ook op de Engelstalige Caribische eilanden te vinden is: [[The Village]].<ref>{{citeer web|url=http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&task=view&id=28&Itemid=42|titel=De Lago en de Eagle: de olieindustrie op Aruba|werk=historiadiaruba.aw|datum= |bezochtdatum=2024-09-03|archiefurl=https://web.archive.org/web/20210812112631/http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&task=view&id=28&Itemid=42|archiefdatum=2021-08-12|dodeurl=nee}}</ref> Divishon Atministrativo E zona ta konsistí di un lokalidat:[2] Essoville Demografia E zona tin un poblashon di 971 (1 di yanüari 2020). {{Appendix}} [[:Kategoria:Luga na Aruba]] --------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | variante = a | tipo= Bario | name = Esso Heights | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[Regionnan di Aruba|San Nicolas Zuid]] | tipo_subdivision_adm = Zona | subdivision_adm = }} '''Esso Heights''' ta un bario den e zona di Lago/Esso Heights, den e region di Sint Nicolaas-Zuid den e parti zuidoost di Aruba.[1] == Historia == Buiten de Colony verrezen woonwijken voor het lokale personeel, voor elke laag van de hierarchie een aparte wijk. In 1937 werd begonnen met Lago Heights, 150 huizen. In 1939 [[Essoville]] met 75 bungalows om te beginnen. In 1947 werd begonnen met sociale woningbouw in [[Lagoville]]: de arbeiders werden in de gelegenheid gesteld door een spaarregeling op den duur eigenaar te worden van de huizen. En afgezien van de door Lago neergezette wijken was er in het centrum van wat later San Nicolas zou gaan heten ook een wijk van in de haast opgebouwde huizen in de stijl die ook op de Engelstalige Caribische eilanden te vinden is: [[The Village]].<ref>{{citeer web|url=http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&task=view&id=28&Itemid=42|titel=De Lago en de Eagle: de olieindustrie op Aruba|werk=historiadiaruba.aw|datum= |bezochtdatum=2024-09-03|archiefurl=https://web.archive.org/web/20210812112631/http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&task=view&id=28&Itemid=42|archiefdatum=2021-08-12|dodeurl=nee}}</ref> {{Appendix}} [[:Kategoria:Luga na Aruba]] ------------------ {{Variante|a}} {{infobox luga den pais | variante = a | tipo = Bario | nomber = Lago Colony | pais = {{ABW}} }} '''Lago Colony''' tabata un comunidad situa na e extremo oost di e isla di Aruba, cerca di e area conoci actualmente como Seroe Colorado. E stat tabata konsistí di 377 kas,[2] un hospital,[3][4] misa, kas di klup, pista di bowling, i un Skol Merikano, ku promé pa di diesdos klas i aproksimadamente 180 studiante. E poblashon di Lago Colony tabata prinsipalmente di Merka, ounke tabatin un poblashon grandi di Inglatera, Irlanda i Eskosia ku tabata prinsipalmente ofisialnan riba e flota di tankero di lago. Ademas tabatin Hulandes, Danes, Spaño y otro nacionalidadnan representa den e comunidad. E pueblo aki tabata sostené pa un refineria grandi di zeta na mundu, ku e tempu ei tabata propiedat di un supsidiario di Standard Oil di New Jersey, konosí komo Lago Oil and Transport Company. Lago tabatin su komienso na 1924 komo un fasilidat di trans-shipping pa zeta krudo ekstraí pa Lago Petroleum Corporation ku ta operá na Lago Maracaibo. E crudo a wordo transporta pa Aruba den barconan di fondo plat, cu ta poco profundo, barconan tanker, conoci como lake tankers. E trans-envio aki di e zeta krudo a sigui te na 1928 ora ku a konstruí un refineria i e zeta krudo Venezolano a wòrdu refiná riba e isla i enviá tur kaminda na mundu komo produktonan petrolero kaba. == Baby beach == Den añanan 1950, e Aruba Esso Club a wòrdu konstruí na Baby Beach man made lagoon.[5] E klup a inkluí un restorant, pista di baile i un stadion di beisbòl. Den e lagun, tabatin un waf i baranka chikitu (di kua un ta para ainda). E refineria a opera te cu 1985 ora cu el a wordo cera. E refineria, cu awor ta propiedad di Valero Energy Corporation, despues a wordo cumpra, habri bek, despues cera atrobe; na desèmber 2010, Valero a anunsiá ku e refineria ta habri bèk.[6] Te cu 2012, a keda solamente algun cas di ex-Colonia di Lago. Esnan cu a resta a wordo entrega na Gobierno di Aruba of a wordo bendi na personanan individual. Awendia, e Esso Club ta solamente un edifisio grandi i bandoná ku un negoshi, un tienda di buseo, ku ta den operashon ainda. ------------ {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | variante = a | tipo= Bario | name = Zeewijk | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 1/2 | caption_align = center | image3 = Zeilschip bij de Yachtclub van Aruba. Op de achtergrond de Lago-olieraffinaderij, Bestanddeelnr 252-3982.jpg | image2 = De haven van de Lago-olieraffinaderij in San Nicolas op Aruba, Bestanddeelnr 252-8041.jpg | image1 = BNA-DIG-MEINERS-0035 - San Nicolas - Zeewijk, Zwemmers aan strand van Zeewijk 591200 c.jpg | caption1 = Playa di Zeewijk | footer = Bista pa lama cu [[Lago Oil & Transport Company|refineria Lago]] den fondo | footer_align = center }} | pais = {{ABW}} | region = [[San Nicolas|San Nicolas-Zuid]] | poblacion = 527 | censo = 2020 | censo_ref = | area = 0,4827 | densidad = 1,092 | zona = | zoom = 14 }} ------------------- ==The Lourdes Grotto== Named in commemoration of the famous French religious landmark, was created under the guidance of a priest named “Erkamp” and parishioners in the year 1958. The grotto, a shrine built into the rocks is located in Seroe Preto, just off the main road to San Nicolas. A statue of the Virgin Mary, weighing 700 kilos, was hoisted into place in the grotto. Every year, on February 11 (feast of Lady of Lourdes), a procession leaves from the St. Theresita church in San Nicolas to the grotto, where a mass is performed. The grotto is located road-side and can be visited daily. <ref>https://www.cspnv.com/pdf/aruba-today-20260227.pdf Explore Aruba! (27 di februari 2026)</ref> ---------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais| variante = a | tipo = luga | nomber = Parkietenbos | nomber_oficial = | nomber_nativo = | pais = {{ABW}} | alias = | lema = | imagen = | descripcion = | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 1/2 | caption_align = center | image1 = | caption1 = | image2 = | image3 = }} | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[Oranjestad West]] | zoom = 14 }} '''Parkietenbos''' ta un luga situa na costa west di Aruba, canto di lama y mangelnan directamente pazuid di [[Aeropuerto Internacional Reina Beatrix]] y e areanan residencial di [[Simeon Antonio]] y [[Cas di Paloma]]. E area aki ta designa como un zona economico den e ''Ruimtelijke Desaroyo Plan'' (ROP) di Aruba di 2009.<ref>[https://web.archive.org/web/20160224005153/http://dip.aw/ROP%20atlas.pdf Atlas Ruimtelijk Ordeningsplan]</ref> == Zona economico == For di añanan 1960, e landfill sentral “Parkietenbos Containerpark & ​​Landfill Facility”, simplemente konosí komo “Parkietenbos”, ta situa na Parkietenbos. E instalashon públiko aki ta wòrdu manehá pa [[Serlimar]] y ta consisti di dos deposito principal: e parke di container i e landfill, caminda e sushi ta wordo compacta, nivela y cubri.<ref>[https://web.archive.org/web/20201031134950/https://serlimar.com/ Officiële website Serlimar]</ref> Na 2009, e compania Mericano Bouldin & Lawson a entrega e instalacion di “WastAway”. E instalacion aki cu tin un balor di 28 miyon florin, mester a procesa desperdicio den asina yama “fluff” y despues reusa e fluff aki pa compost of fertilisante di tera. Sinembargo, e instalashon nunka no a funshoná korektamente i p’esei a wòrdu será na mitar di 2011.<ref>{{Citeer web |url=http://www.genootschapnederlandaruba.nl/wp-content/uploads/2017/02/Voor-u-gelezen-juli-2016.pdf |titel=Voor u gelezen, GNA, juli 2016 |bezochtdatum=2018-07-20 |archiefdatum=2018-07-20 |archiefurl=https://web.archive.org/web/20180720225535/http://www.genootschapnederlandaruba.nl/wp-content/uploads/2017/02/Voor-u-gelezen-juli-2016.pdf |dodeurl=ja }}</ref> Riba 8 di febrüari 2018, un “petishon pa informashon” (RFI) a keda publiká en konekshon ku e destaho pa e remediashon di e landfill i e kambio den e método di prosesamentu di desperdisio: di maneho di desperdisio “sólido” pa “sostenibel”.<ref>[https://www.ie-forum.nl/artikelen/rectificatie-afgewezen-wegens-onvoldoende-hinder-voor-aanbestedingen-parkietenbos Rectificatie afgewezen wegens onvoldoende hinder voor aanbestedingen Parkietenbos]</ref> Desde 2007, un planta di tratamentu di awa di riool a wòrdu situá banda di e landfill pa e tratamentu di awa di cesspool suministrá pa tankero.<ref>{{Citeer web |url=http://www.witteveenbos.nl/nl/projecten-afvalwater/project/15-rwzis-aruba/pagenr/1 |titel=Aruba |bezochtdatum=2018-07-20 |archiefdatum=2018-07-20 |archiefurl=https://web.archive.org/web/20180720225707/http://www.witteveenbos.nl/nl/projecten-afvalwater/project/15-rwzis-aruba/pagenr/1 |dodeurl=ja }}</ref> == Asuntonan ambiental == Huma di e landfill di Parkietenbos por wòrdu mira for di Wayaca (yüni 2022) Pa añanan, e landfill ku awor ta sobrepobla tabata e kousa di kehonan tokante molèster di huma, huma tóksiko i polushon, ku ta un peliger pa medio ambiente i salú públiko. Na 2002, un grupo di residente lokal a funda e Fundashon Parkietenbos pa hala mas atenshon na e problema di desperdisio a traves di akshonnan.<ref>https://www.thedailyherald.sx/islands/66520-aruba-residents-take-action-against-landfill{{Dode link|datum=februari 2020 |bot=InternetArchiveBot }}</ref> E fundacion aki a tuma accion na comienso di juli 2018 ora cu candela a bolbe cuminsa na landfill. Despues di akshonnan inútil di Stichting Parkietenbos, un residente lokal a disidí di presentá un demanda kontra gobièrnu na 2020.<ref>{{Citeer web|url=https://caribischnetwerk.ntr.nl/2020/08/25/overheid-blijft-doorgaan-met-illegale-afvalpraktijken/|titel=Overheid blijft doorgaan met illegale afvalpraktijken|bezochtdatum=|auteur=Sharina Henriquez|datum=2020-08-25|werk=caribischnetwerk.ntr.nl}}</ref> {{Appendix}} ------------------- {{Databox}} '''Cunucu Arikok''' ta un museo habri den [[Parke Nacional Arikok]], cu ta sirbi como mustra di e manera di biba di antaño. E ta un di e atraccionnan principal di Parke Nacional Arikok. {{Appendix}} Fondo Prins Bernhard lo financia finalisacion di e proyecto ‘Cunucu Arikok’. Esaki ta encera un suma di mas o menos 60 mil florin. Cu Cunucu Arikok e fundacion FANAPA tin como meta pa crea un obheto cu ta duna e bishitantenan un bon impresion di kico naturalesa na Aruba tin pa ofrece. ‘Na e lugá úniko aki nos ta haña vegetashon eksuberante riba un pida tereno kaminda diferente formashon geológiko ta uni den otro, ku ta visibel den kunuku pa medio di diferensianan den tipo di tera i baranka i kaminda un kantidat grandi di parha i bestia di tera tambe ta biba.<ref> Prins Bernardfonds steunt afbouw project Cunucu Arikok. "Amigoe". Curaçao, 14-09-1989, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 25-04-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642757:mpeg21:p006</ref> E sub-proyecto “Cunucu Arikok”, di Stinapa Aruba, lo wordo financia door di Fondo Prins Bernhard, a haya sa di Stinapa. E proyecto aki ta data for di aña 1980 ora cu Departamento di Desaroyo Economico (DECO) den colaboracion cu otro instancianan local a desaroya un proyecto grandi pa crea un parke nacional Arikok-Jamanota na Aruba. Stinapa Aruba tin 785 hectar riba huur di gobierno. Esaki ta Sero di Arikok y e area rond di dje. E sitio ta situá eksaktamente na e frontera di dos formashon di piedra geológiko: e diabase schist-tuff i e tonalite. Hopi impreshonante den e parti abou ta numeroso formashon ku ta konsistí di blòki grandi di tonalita rondoná den kua eroshon a krea e formanan mas straño i imponente. Komo ku e cunucu ta protehá di e bientunan komersial konstante i salu dor di e seru di Arikok, e tin un vegetashon relativamente eksuberante. Tin un kantidat di palu hopi bieu, grandi i kompletamente krese, ku ta un raridat riba e isla. Konenchi, parakeet ta biba einan i hopi bia por mira otro parhanan manera trupial, chuchubis i perdiz. Kaskabel tambe ta presentá, pero bo mester ta un eksperto pa haña un: nan ta lastra bai ora hende yega serka.<ref>Natuurpark met cultuur-historisch monument Bernhard-fonds neemt Cunucu Arikok voor zijn rekening. "Amigoe". Curaçao, 30-11-1985, p. 9. Geraadpleegd op Delpher op 25-04-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643304:mpeg21:p011</ref> {{Stub}} ChatGPT: Cunucu Arikok ta un lugá histórico i kultural importante den Parke Nacional Arikok na Aruba. E palabra "cunucu" ta referí na un plantashon chikí òf un kas di campo, i den e kontektu aki, e ta referí na un plantashon ku a pertenesé na Arie Kok, un agricultor Hulandés. E nòmber di e parke mes, Arikok, ta derivá di su nòmber. ​ Wikipedia – Die freie Enzyklopädie 🏡 Historia i Signifikado Cunucu Arikok a forma parti di e desaroyo di Parke Nacional Arikok. E área a sirbi komo un plantashon chikí, i su kas di torto (kas di adobe) a keda preservá komo un ejemplo di bida rural tradicional Arubano. E kas a rekonstruí usando método tradicional pa mustra e estilo di bida di e tempu ey. ​ wheninaruba.com 🌿 Naturalesa i Kultura E área rondó di Cunucu Arikok ta riku den flora i fauna lokal, inklusí mata di divi-divi, kaktus tropikal, i otro planta medikinal. Tambien, den e área por haña desèño riba piedra di Indjanan nativo, ku ta indiká e presensia di pueblo indígena den e región. ​ 🥾 Rota di Hike E Cunucu Arikok Trail ta un ruta di hike fasil, ideal pa famia i visitante ku ta buska un introdukshon na e parke. E trail ta kuminsá na e sentro di bishita i ta dura mas o ménos 2 ora. Durante e hike, bo por wak e kas rekonstruí, flora lokal, i arte rupestre. ​ wheninaruba.com +2 things-to-do-in-aruba.com +2 boardwalkaruba.com +2 🗺️ Lokal i Atraktividatnan Serka Cunucu Arikok ta lokalisa serka di otro atraktividatnan den e parke, manera Kueba Chiki, un kueba ku desèño riba su muraya, i Dos Playa, un playa doble popular. E ruta ta pasa tambe serka di Sero Arikok, un di e punto mas haltu di Aruba. ​ AllTrails.com [[:Kategoria:Seru na Aruba]] Sinds enkele járen bezit Aruba een national park. Een uitgestrekt terrein in de omgeving van de Arikok en Jamanota tot aan de noordkust toe. Een kleiner deel van dit park is omheind d.m.v. een “slavenmuur”, aangelegd door de Stinapa. Dit park, gelegen in de luwte van de Arikok, is alleszins de moeite waard en bij uitstek geschikt voor een wandeling op een zondagna¬ middag. De ingang bereikt men door op de zándweg naar de Jamanota de Stinapaborden te volgen. Een keurig aangelegd pad maakt de wandeling tot een waar genoegen. Op de steile gedeelten zijn stenen trappen aangelegd met zelfs een leuning. Men bevindt zich werkelijk in een uniek stukje Arubaanse natuur. Enorme rotsblokken, praktisch alle soorten planten die op Aruba in het wild groeien en schitterende vergezichten. Door de beschutte ligging groeien de Watapana’s zoals het hoort: gewoon rechtop. Onder de enorme kruinen zijn banken aangebracht, waarop het koel rusten is. Dát is pas rusten met enkel vogelgeluiden om je heen, alleen het gekrijs van de parkieten zou aangepast moeten worden. Konijntjes schieten heen en weer. Een zijpaadje voert ons naar een overhangende rots, waar zich Aruba’s bekendste indianentekens bevinden. Bezoekers doen er goed aan een fotocamera mee te nemen, vooral de natuurfotograaf zal behoorlijk aan zijn trekken komen. Het wandelpad mondt uit bij een gerestaureerd lemen huisje. Het is geheel in stijl gehouden. Ook de omgeving van dit huisje wil de Stinapa aanpassen aan het leven van vroeger. Cunucu Arikok is een waardevol projekt, zowel voor de lokale bevolking als de toerist, die wat meer wil zien dan alleen het strand en het casino. Bekijk op uw gemak de foto’s en trek er op uit. Kan heel gezond zijn. (skol i Komunidat november 1986) foto’s: Rinus de Graaff ===Stampia di 75 cen=== Cunucu Arikok ta keda na pia di Sero Arikok, na e parti west unda no tin mucho biento. Den pasado nan a practica aki agricultura y cria di bestia, pero no na gran escala. E cunuqueronan tabata biba den cas di torto, esaki ta un cas traha di lodo. E cas di torto cu nos ta mira awendia den Cunucu Arikok a keda construi na 1985, perfectamente imita na e manera tradicional.<ref>[https://archive.org/details/BNA-DIG-BONDIA-2006-11-01/page/n30/mode/1up?q=cunucu+arikok+skol Post Aruba N.V. kier mustra e beyeza di Parke Nacional Arikok], BDA (1 di november 2006)</ref> Pa e spannan di dak nan a uza flambeu (palo di cadushi) y e murayanan ta traha di un mezcla di lodo y yerba. ===Stampia di 100 cen=== Despues di core riba e caminda cu ta pasa door di e parke, nos ta yega na e punto mas halto, esta Miralamar. For di aki bo tin un bista riba lama na ambos banda di e isla. Den cielo tin un warawara (ployborus plancus) ta bula y ta busca un coneu of un cabrito morto. E paisahe ta caracteriza pa duinen aki ta cubri un espacio di mas o menos 2 hectarea. Nan ta consisti di santo blanco di coral cu e biento di Noordoost ta supla riba e isla. Riba e duinen ta crece algun palo di druif y di oleifi cu te hasta den tempo seco ta mustra berde. Ken lo por haya e shoco dilanti di e monton di piedranan? Shoco bo ta hay’e solamente na Aruba. ------------------ == Manchebo Beach == {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais| variante = a | nomber = Manchebo Beach | nomber_oficial = | nomber_nativo = | tipo = Playa | pais = {{ABW}} | alias = | lema = | imagen = | descripcion = | multi-imagen = <!-- Utilisa plantia {{Multiple image}} --> | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[Oranjestad West]] | zoom = 14 }} (Van een onzer verslaggevers) WILLEMSTAD. — Bij PB 1965 no 34 is verschenen het landsbesluit, dat het besluit van het Bestuurscollege van Aruba goedkeurt om een perceel grond van ongeveer 16.225 m 2 voor zestig jaar in erfpacht uit te geven aan Machebo Beach Hotel NV te Manchebo.<ref>Erfpacht Manchebo. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 30-03-1965, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 22-04-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462582:mpeg21:p003</ref> -------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais| variante = a | nomber = Cueba Huliba | nomber_oficial = | nomber_nativo = | tipo = Cueba | pais = {{ABW}} | alias = | lema = | imagen = Bat Cave Formations.jpg | descripcion = | multi-imagen = <!-- Utilisa plantia {{Multiple image}} --> | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[San Nicolas]] | zoom = 14 }} '''Cueba Huliba'''[1][2] (tambe konosí komo Baranca Sunu ku ta nifiká “Baranka Desnudo”) ta un cueba Guadirikiri of Cueba di Guadirikiri ta un espacio natural bou di tera na Aruba, den Parke Nacional Arikok na mas of menos 1,4 km di Fontein. es.wiki:'''Cueba Huliba'''[1][2] (tambe konosí komo Baranca Sunu ku ta nifiká “Baranka Desnudo”) ta un cueba riba e isla Karibense di Aruba,[3][4] apodá e “tùnel di amor”[5] pa su entrada den forma di kurason. E entrada ta via un trapi skerpi i smal ku ta hinka den e kueba. E tin sinku entrada. Na algun lugá, bo mester bùig pa wak e formashonnan. Flashlights ta nesesario pa eksplorá e koredó di 300 pia (91 m) largu, ya ku ta totalmente skur paden di e kueba. E kueba ta yená ku formashonnan di stalagmita i stalaktita den e piedranan di kalki. Dos espesie di bat ku ta biba den e kueba aki ta e Leptonycteris curasoae i e Macroglossus sobrinus. Ta interesante pa nota cu vleermuis, despues di drumi den cueba durante dia, ta bula sali den horda en busca di cuminda. E salida for di e tùnel ta dor di un seri di trapi ku ta grabá den e baranka i ta basta riesgoso. Den un di e kambernan, e Birgen Maria a wòrdu grabá den un formashon di baranka natural. Leyenda ta menshoná historianan tokante piratanan ku lo a biba den e kueba pa skonde nan tesoronan, ounke no tin evidensia pa konfirmá esaki. {{Appendix}} [[:Kategoria:Aruba]] ----------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | variante = a | nomber = Cueba di Fontein | nomber_oficial = | nomber_nativo = | tipo = Cueba | pais = {{ABW}} | alias = | lema = | imagen = | descripcion = | multi-imagen = <!-- Utilisa plantia {{Multiple image}} --> | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[San Nicolas]] | zoom = 14 }} E '''Cueba di Fontein''' ta un cueba situa na costa nort-oost di [[Aruba]], den e [[Parke Nacional Arikok]]. ** Fontein Cave: Longer than the Quadirikiri Cave, the Fontein Cave contains pathways that stretch to the limestone walls further down. Here is also where prehistoric drawings can be seen. Though this cave does not have its own legend, this was speculated to have been occupied—or at least used by prehistoric Arawak settlers on the island for rituals and other spiritual ceremonies.<ref>[https://www.cspnv.com/pdf/aruba-today-20240403.pdf Visit the island’s popular cave sites!], Aruba Today (3 di april 2024)</ref> This popular cave is located along the northeast coast in National Park Arikok near Boca Prins. The Fontein Cave is well known for its native Arawak Indian rock paintings which can still be found on the walls and ceilings. The brownish-red paintings were left by Caquetios and graffiti imprinted by European settlers. {{Appendix}} [[:Category:Aruba]] es.wiki:'''Cueba di Fontein''' Cave[1][2] ta un cueba chikito cerka di Boca Prins na e parti nort di e isla di Aruba.[3][4][5] E ta bon konosí pa su dibuhonan di muraya nativo Arawak, ku a wòrdu grabá pa Nativonan Merikano dekorativamente riba e murayanan di piedra i parti di e plafond mas plat di e kueba ku kombinashonnan di koló kòrá òf maron-kòrá-maron òf lila; Esaki ta duna pista tokante e historia di e amerindionan. E kueba ta aksesibel for di un “baranka di terasa di piedra di kalki di koral” i tin un largura di 3 meter (9.8 pia) i un haltura di 2 meter (6 pia 7 inch). E sala di entrada, ku ta habrí pa bishitantenan, ta 4 meter (13 pia) haltu i ta ekstendé te na un profundidat di 50 meter (160 pia). Komo ku e ta un formashon geológiko di piedra di kalki, i debí na filtrashon di awa, formashonnan di stalagmita i stalaktita di koló, tamaño i forma hopi straño a wòrdu produsí. Murciélago ta traha nèshi den kavidatnan di kueba den nan búskeda nokturno pa rekohé kuminda, ku ta konsistí di nèktar i pólen. Tin registronan ku e indjannan Araucano a usa e kueba aki pa hasi nan ritualnan i seremonianan tribal. --------------------- '''Blackstone Beach''' ta un playa na costa nort den region di .., den PArke Nacional Arikok. (Oranjestad)—Nomber for di su mas karakterístika rekonosibel, e Piedra Pretu Playa casi ta representa lo contrario di e beachnan tipico di Aruba. Pa un, e tin santu pretu i ta cubri cu piedranan liso preto. Na di dos lugá, e ta keda na e parti nort di e isla, leu for di e blanku playanan di santu di den e region sùit. Pues, si bo ta sinti bo kla pa algu diferente—òf si ta dia kontrali, bishitá e Playa di Blackstone.<ref>[https://www.cspnv.com/pdf/aruba-today-20250305.pdf Blackstone Beach], Aruba Today 95 di maart 2025)</ref> Blackstone Beach ta mustra e mas banda natural di Aruba: e piedranan cu tapa e playanan i e forma di dje a wòrdu trahá pa mil añanan via erupshonnan volkániko, koral moveshonnan di ref i aktividat di ola di e parti nort rural di e isla. Situá mas ost di e Brug Natural i Playa di Andicuri, e Blackstone Beach ta relativamente fásil pa haña akseso. Unabes bo pasa e Formashon di Baranka Ayo, tuma e Kaminda di Andicuri ku ta hiba na Andicuri Laman. Einan, bo por stashoná bo outo i hasi un kaminata di 1km pa Blackstone Beach. E playa aki ta forma parti di e Arikok Parke Nashonal i pues ta un sitio ku ta wòrdu konserbá. Esaki ta e motibu pakiko e ta tambe relativamente intakto pa komersial influensianan. Apesar di a wòrdu yamá un playa, tene kuenta ku e no ta konsehá pa landa den awa, manera e koriente ta hopi fuerte i por desviá bo fásilmente mas leu den oséano salbahe. Pero, ainda bo por disfrutá di un espektakular bista di e piedranan i e parti nort oséano ku ta ekstendé dilanti di e playa i saka un potrèt ku bo amigunan òf famia (Oranjestad)—Named after its most recognizable feature, the Blackstone Beach almost represents the opposite of the typical Aruban beaches. For one, it has black sand and is covered in black smooth stones. Secondly, it lies on the northern side of the island, away from the white sandy beaches of in the southern region. So, if you feel up for something different—or if it’s opposite day, visit the Blackstone Beach. Blackstone Beach shows the more natural side of Aruba: the stones that cover the beaches and the shape of it has been crafted for thousand years via volcanic eruptions, coral reef movements and wave activity of the rural northern part of the island. Located further east to the Natural Bridge and Andicuri Beach, the Blackstone Beach is relatively easy to access. Once you get passed the Ayo Rock Formation, take the Andicuri road leading up to Andicuri Beach. There, you can park your car and take a 1km hike towards Blackstone Beach. This beach forms part of the Arikok National Park and is therefore a site that is preserved. This is why it is also relatively untouched by commercial influences. Despite being called a beach, do note that it is not advised to swim in the water, as the current is very strong and can easily stray you further in the wild ocean. However, you can still enjoy a spectacular view of the stones and the northern ocean that stretches out in front of the beach and take a picture with your friends or family --------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | variante= a | tipo = Playa | nomber = Boca Prins | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 1/2 | caption_align = center | image1 = | caption1 = | image2 = Plantage in Boca Prins op Aruba, Bestanddeelnr 252-7977.jpg | caption2 = Plantashi Boca Prins na 1947 | image3 = | caption3 = }} | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[Santa Cruz]] | tipo_subdivision_adm = Zona | subdivision_adm = [[Parke Nacional Arikok]] | tipo_subdivision_adm2 = | subdivision_adm2 = | descripcion = | pais = {{ABW}} | zoom = 13 }} '''Boca Prins''' ta un boca na e costa nort-oost di Aruba, situa den [[Parke Nacional Arikok]]. Kontenido Deskripshon Situá den Parke Nashonal Arikok, e bahia di santu ta un destinashon turístiko popular. E playa di santu blanku sin vigilansia ku duinen ta solamente 55 meter largu i no ta ofresé ningun otro fasilidat. Landamentu por ta peligroso debí na e koriente fuerte i konstante i ta rekomendabel solamente pa landadónan eksperensia, si ta. E bahia ta wòrdu bishitá de bes en kuando pa surfistanan, pero no ta wòrdu konsiderá un di e lugánan di buseo sobresaliente di e isla. [ 1 ] Un kaminda di santu ku baranka di piedra di kalki ta hiba na e bahia via un trapi di palu. E piedranan di Boca Prins ta e habitat di Cnemidophorus arubensis , un lagadishi di karakol ku ta wòrdu hañá solamente na Aruba. Banda di Boca Prins tin un di e plantacionnan di cunucu mas bieu na Aruba, cu a wordo cultiva pa colonialnan Hulandes den siglo 16. E nòmber di e bahia ta derivá for di e plantashon di Prins di ántes den serkania. https://de.wikipedia.org/wiki/Boca_Prins E entrada aki, unda e [[rooi]] di e mesun nomber ta basha den lama, probablemente ta haya su nomber for di Paulus Printz, kende a wordo manda pa e colonia di Curacao door di WIC pa descubri mineralnan. Despues di no a haya oro ni na Curacao ni na Bonaire, el a yega Aruba dia 14 di juni 1725 y a establece banda di e costa noordoost di e isla.<ref>Vivienno Frank. 2019. ''Aruba en een keuze uit haar toponiemen.'' ISBN:978-0-359-65900-5, pag. 74-75</ref> '''Boca Prins''' ta un [[bahia]] na e costa nort-oost di [[Aruba]], situa den [[Parke Nacional Arikok]]. Deskripshon Situá den Parke Nashonal Arikok, e bahia di santu ta un destinashon turístiko popular. E playa di santu blanku sin vigilansia ku duinen ta solamente 55 meter largu i no ta ofresé ningun otro fasilidat. Landamentu por ta peligroso debí na e koriente fuerte i konstante i ta rekomendabel solamente pa landadónan eksperensia, si ta. E bahia ta wòrdu bishitá de bes en kuando pa surfistanan, pero no ta wòrdu konsiderá un di e lugánan di buseo sobresaliente di e isla. [ 1 ] Un kaminda di santu ku baranka di piedra di kalki ta hiba na e bahia via un trapi di palu. E piedranan di Boca Prins ta e habitat di Cnemidophorus arubensis , un lagadishi di karakol ku ta wòrdu hañá solamente na Aruba. Banda di Boca Prins tin un di e plantacionnan di cunucu mas bieu na Aruba, cu a wordo cultiva pa colonialnan Hulandes den siglo 16. E nòmber di e bahia ta derivá for di e plantashon di Prins di ántes den serkania. https://de.wikipedia.org/wiki/Boca_Prins == Mira tambe == * [[Playanan di Aruba]] {{Commonscat}} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=de|oldid =205170166|titulo=Dos Playa}} {{References}} ;Lista di fuente *[http://nl.aruba.com/activiteiten/dos-playa Dos Playa] riba nl.aruba.com *[https://www.surfline.com/surf-report/dos-playas/5842041f4e65fad6a7708e27 Dos Playa Surf] riba surfline.com }} [[:Category:Luga na Aruba]] ---------------------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | variante = a | nomber = Cueba di Huliba | nomber_oficial = | nomber_nativo = | tipo = Cueba | pais = {{ABW}} | alias = Tunnel of Love | lema = | imagen = | descripcion = | multi-imagen = <!-- Utilisa plantia {{Multiple image}} --> | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[San Nicolas]] | zoom = 14 }} **The Huliba Cave/ Tunnel of Love The Huliba Cave, formerly known as the Tunnel of Love, was once open to the public, and was the biggest and most accessible of all three caves. This cave had five chambers, including one that is heartshaped. This cave had narrow stairs that led to long pathways deep into the cave, with a staircase leading to the exit on the other side. In one of the chambers, there used to be the carving of the Virgin Mary, put there for the protection of the cave. However, the Huliba Cave has been permanently closed for a few years now, as a way to preserve the bat population that lives in the cave. These Long Tongue Fruit Bats and Insect Eater Bats are very important to the ecosystem of the island. Though this cave is no longer accessible to the public, it surely is interesting to learn more about the history of these caves and the Awarak tribes that resided or utilized them.<ref>[https://www.cspnv.com/pdf/aruba-today-20240403.pdf Visit the island’s popular cave sites!], Aruba Today (3 di april 2024)</ref> Do note that these caves are very dark, humid, hot, and are inhabited by bats. Do wear comfortable clothing and shoes, as the pathways in these caves may be rough and bumpy, and don’t forget to bring a lashlight! {{Appendix}} [[:Category:Aruba]] ---------------------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | tipo= Bario | name = Eagle | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 2/2 | caption_align = center | image1 = | caption1 = | image2 = | caption2 = }} == Eagle (Aruba) == '''Eagle''' ta un bario di [[Oranjestad (Aruba)|Oranjestad, capital di Aruba. == Historia == Den comienso di añanan 20, Aruba a conoce dos refineria. Na aña 1924 a establece Lago Oil & Transport Ltd y despues na aña 1927 De [[Arend Petroleum Maatschappij]]. Dos refineria cu tabatin un rol masha importante den [[Di Dos Guera Mundial|Segundo Guera Mundial]], ya cu nan tabata suministra petroleo na e aliadonan. Ta di e refineria ‘Arend’ e vecindario aki a haya su nomber ‘Eagle’ y tambe nos ‘Eagle Beach’. Minister Maduro a comparti un tiki historia: “E refineria Eagle aki a duna trabou na mas cu shete mil trahado di 58 diferente pais. Den e area aki, e refineria a traha e fabrica pa refina e petroleo, un laboratorio y un brandweerkazerne. Tambe nan a construi nan sede ‘hoofdkantoor’ cu ta exactamente e edificio caminda nos ta para actualmente”. E mandatario tambe a trece dilanti cu e refineria a construi casnan special pa e personal di refineria, algun cas den e bario, e Eagle tennis club y e hospital cu tey ainda.<ref>[https://awemainta.com/wp-content/uploads/2024/02/AM240221.pdf Minister Maduro di Cultura a haci e desvelo di e ‘Ruta Historico di Eagle’], Awemainta (21 di februari 2024) </ref> E ‘Ruta Historico di Eagle’ ta un ruta pa cera conoci cu e historia di e bario di Eagle, e refineria di Eagle y Aruba su rol importante pa aliadonan den Segunda Guera Mundial. E storia di e refineria di Eagle, un tempo simbolo di e poder industrial di Aruba hunto cu Lago na San Nicolas, ta conta nos e desaroyo di Aruba den tempo for di su comienso na 1924 te na e desmantelamiento den añanan cincuenta y sesenta caminda cu a traha espacio pa turismo cual te cu awe en dia ta e pilar economico mas importante di Aruba. E proyecto di ‘Eagle History Tour’ lo crea un conexion entre e historia, herencia cultural industrial di Aruba y nos turismo, creando un atractivo nobo pa nos bishitantenan pero tambe lo educa localnan y principalmente e generacionnan mas jong tocante Aruba su historia industrial y e rol importante di e refineria di Eagle den e di Dos Guera Mundial asina e mandatario a trece den su discurso. Ademas den un futuro cercano lo pone borchinan na cinco diferente sitio cu QR code cu ta contene informacion importante di historia di e sitio den cuatro diferente idioma, mas obhetonan di arte y programanan educativo. Aruba tabatin un rol importante den Segundo Guera Mundial cu e dos refinerianan aki cu Alemania tabatin wowo riba Aruba y nan a manda un submarino pa bin destrui e dos refinerianan aki pa stroba e aliadonan haya nan combustibel. Asina e submarino a tira riba e tankero Arkansas y a mata varios hende entre otro Bonerianonan. Tambe e submarino a manda torpedo pa destrui e dos refinerianan cu danki na nos Señor Dios esakinan a faya nan proposito. {{Appendix}} -------------------------------------- {{Infobox luga den pais | tipo= Bahia y haf | name = Plantashi Prins | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 2/2 | caption_align = center | image1 = Zeilschip bij de Yachtclub van Aruba. Op de achtergrond de Lago-olieraffinaderij, Bestanddeelnr 252-3982.jpg | caption1 = Barco di bela cu refineria den fondo | image2 = De haven van de Lago-olieraffinaderij in San Nicolas op Aruba, Bestanddeelnr 252-8041.jpg | caption2 = }} {{Databox}} '''Plantashi Prins''' ([[Hulandes]]: Plantage Prins), originalmente un plantacion di coco na Aruba, [1] [2] a mira su cas reconstrui den añanan 1950. E decadensia di palma, atribuí na malesa, a kondusí na e stòp di produkshon di kunuku. 3] Na 1911, e mapa di Werbata-Jonckheer a identifiká Prins Plantation komo un di e 23 plantashonnan mayoritariamente chikitu karakterisá pa agrikultura kombiná, palu di koko i kas. Ademas, un plantashon mas grandi tabata situá paden, nort di Oranjestad na San Barbola, lugá di nasementu di Virginia Demetricia. E township Savaneta en realidad a surgi for di un plantacion gubernamental cu despues a transforma den un pueblito chikito. 4] == Etimologia == E plantacion ta derivá su nòmber for di un ingeniero di mina suédo Paulus Printz, ku a biba den e área durante di dies-ocho siglo, mientras tabata buska oro den nòmber di e administradornan di e kamber di Amstedam di e kompania Hulandes di West India. Segun e mapa di Van Raders di 1825, e ruina di su kas (No. 37) tabata situá riba e muraya na nortwest di e plantashon, pero for di e tempu ei e ruina a disparsé. E tapa di e seru, ku ta eksponé na bientu, tabata mas faborabel pa biba ku e arroyo ku tabata protehá pa bientu. [5] [6] Printz a traha na Aruba for di 14 di yüni 1725, te ku 3 di yüni 1727, ora ku el a risibí un òrdu di Amsterdam pa stòp e trabou. [ 7] == Panorama general == E kas original di plantacion den e arroyo no ta pará mas, i e struktura ku a sigui, un kas di pais konstruí den añanan 1930, ta awor den un estado di ruin. 6] Situá 2.5 kilometer for di e sentro di bishitante i aproksimadamente 600 meter for di e plantahe Fontein den Parke Nashonal Arikok, un kaminda ta hiba na e plantahe Prins históriko, ku anteriormente tabata di propiedat di Sr. Mokki Arends,[8] i dos arroyos bisiña, Rooi Prins i Rooi Dwars. E arroyos aki un tempu tabata nutrí palu di koko i palu di fruta. Mientras cu e coconutnan a desaparece, y solamente algun mata di fruta a keda, e vegetacion nativo ta prospera mas densamente cu riba e colinan circundante. 1] Te ku 2023, apesar di plannan inisial, e renobashon i transformashon di e ruinanan di e plantashon Prins den e Prins Center, ku ta presentá proyektonan di demonstrashon riba aktividat agrikultoral di plantashon tempran, no a tuma lugá ainda. E integrashon di e Prins Center den e diseño nobo di Parke Nashonal Arikok ta keda pendiente. Ta konsehábel pa konsiderá pa destahá e importansia históriko di Prins Center su nòmber den e sentro mes. 9] {{Appendix}} ------------------------ {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =59895500|titulo=Pos Chikito}} {{References}} }} == Mira tambe == * [[Lista di luga na Korsou]] {{Commonscat}} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =62603301|titulo=Suffisant (Curaçao)}} {{References}} }} ---------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | variante = a | nomber = Bushiribana | nomber_oficial = | nomber_nativo = | tipo = Bario | pais = {{ABW}} | alias = | lema = | imagen = Gouddelving bij Bushiribana op Aruba, Bestanddeelnr 252-7961.jpg | descripcion = Mina di oro na Bushiribana na Aruba (1947). Na 1946, despues di 30 aña, a cuminsa e mina di oro atrobe pero esaki no a resulta lucrativo. | multi-imagen = <!-- Utilisa plantia {{Multiple image}} --> | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[Paradera]] | zoom = 14 }} '''Bushiribana''' ta un luga den region di [[Paradera]] na kosta nort di [[Aruba]].[1] E ta mihó konosí pa e ruinanan di stempel di oro. == Geologia == Na final di e periodo di Kretáseo, kambionan geológiko signifikante a tuma lugá riba Tera. Piedranan fluido nobo, conoci como e batholith di Aruba, a pusha ariba door di scheurnan den e volcan antiguo, e Formacion di Lava di Aruba. E piedranan aki a forma koredónan i a solidifiká. Un di e tiponan di piedra cu a sali for di esaki ta gabbro. Gabbro tin un koló di antrasit i ta mustra mineralnan briante ora inspekshoná mas di aserka. E ta wòrdu hañá den e área di Matividiri. E tipo di piedra aki a wòrdu usá den konstrukshon di e planta di stèmpel di oro di Bushiribana.[2] Rush di oro Oro laba abou ta konosí komo oro aluvial. E ta laba den forma di stòf di oro, pida di oro, grano di oro i tin bia pida di oro. Despues di e rush di oro Arubano di 1824 pa 1829, den cual a haya oro aluvial, e cantidad eventualmente a baha y e depositonan di oro no a duna mas. Den transkurso di siglo, kompanianan di oro a kuminsá buska e fuente di e oro aki, e venanan di kuarso. Tin bia e adernan aki a surgi i despues a disparsé bou di tera atrobe.[3] Stempel di Oro Durante e periodo di 1872 pa 1915, ora ku oro tabata wòrdu mina riba e isla, dos molina di oro tabata operá.[3] Esakinan tabata e planta di stèmpel di oro di Bushiribana i e planta di smelt di oro di Balashi.[4] Na 1872, Aruba Island Gold Mining Company a construi un smelter y stempel mill di oro na Bushiribana, den curason di e area di mineria di oro cuarzo. Tambe e compania a construi e prome pier den haf di Aruba, yama Waaf di Compania riba Forti Abou, y a traha un caminda di dies kilometer pa transporta e mashinnan. E industria di stèmpel di oro tabata inkluí mashinnan di vapor, mulina di stèmpel, reservorionan di awa dushi i fòrnunan. E fábrika a hasi pèrdida pa binti aña. E oro a wòrdu saka dor di kombin’é ku merkurio, perdiendo mas o ménos mitar di e oro. For di 1897, e montonnan di shushi di Bushiribana a wòrdu retrabá usando e proseso di sianuro ku a wòrdu inventá resientemente, i ta e ora ei so e minamentu di oro a bira algu probechoso. Na 1899 un molina di stèmpel na Balashi a tuma over e trabou.[3] E oro prinsipalmente tabata bini di un di e dos shen venanan di kuarso ku ta karga oro ku a bini na superfisie for di e profundidatnan di Aruba kantu di kosta nort.[3] ---------- == Sero Colorado == On your way to Baby or Roger’s Beach, you’ll pass by the famous Red Anchor at what was once the entrance to the Colony residential community and be greeted with red soiled hills by the coast. This is Sero Colorado. Named after the 30-meter, deep red, limestone hill, Adriaan Laclé “Sero Colorado” translates to “Colored Hill”. Sero Colorado has deep historical ties with the once-thriving phosphate industry in the area. Matter of fact, there are still under- ground shafts and passages deep in Sero Colorado from the time of phosphate mining. In 1958, the re- finery at the time, Lago, adopted this name for the residential section of its employees.<ref>[https://www.cspnv.com/pdf/aruba-today-20241118.pdf Place names in San Nicolas and their origins], Aruba Today (18 di november 2024)</ref> -------- {{Infobox luga den pais | tipo= Isla di rif | variante = a | name = Renaissance Island | alias = Sonesta Island | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 2/2 | caption_align = center | image1 = | caption1 = | image2 = | caption2 = | pais = {{ABW}} | region = [[Santa Cruz]]? }} '''Renaissance Island''' (antes Sonesta Island [1]) ta un isla di rif privá dilanti costa di Aruba na haltura di e pista di aterisahe di [[Aeropuerto Internacional Reina Beatrix]]. Bista general E isla di ref di koral di 16 hektar a wòrdu kumprá pa Sonesta Hotels, i a habri na 1989 komo Isla di Sonesta.[2] Na 1991, Sonesta a wòrdu atkerí pa Ramada Renaissance Hotels, i e isla a wòrdu renobá komo Renaissance Island.[3] E ta un isla priva cu por wordo bishita solamente den dia. E isla di ref alargá ta ofresé playanan blanku, mondinan di mangel i un variedat grandi di parhanan.[1] Tin dos playa: Iguana Beach ta pa famianan, i Flamingo Beach ta pa adulto. Iguana Beach ta haña su nòmber for di e iguanan ku ta biba riba e playa. Flamingo Beach ta e unico luga na Aruba cu tin flamingo cu a wordo introduci. Tur dos espesie di animal tin bia ta bishitá e otro playa tambe.[4][5] Entre 7:00 AM y 7:00 PM un boto ta sali for di e hotel Renaissance Aruba pa e isla di rif. Huespetnan ku no ta di hotèl por biaha pa un pago.[6] Dos avion chikí, un Beechcraft Model 18 i un Convair 400, a wòrdu hundi na kosta pa krea un lugá di buseo. Ta posibel pa pasa anochi den un cabana (hut chikitu) riba e isla.[5] -- == Historia == nl.wiki:E isla di 16 hectar riba rif di Bucuti a ser cumpra pa Sonesta Hotels, y a habri na 1989 como isla Sonesta.<ref>Amigoe, [https://www.delpher.nl/nl/kranten/view?query=sonesta+island&coll=ddd&sortfield=date&page=1&facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Nederlandse+Antillen&identifier=ddd:010642557:mpeg21:a0071&resultsidentifier=ddd:010642557:mpeg21:a0071&rowid=2 Sonesta hotel en Sonesta Island: uniek hotelproject], 14 februari 1989</ref> Na 1991, Ramada Renaissance Hotels a kumpra Sonesta, i e nòmber di e isla a kambia pa Renaissance Island.[ 3] Ta un isla privá cu por wordo bishita solamente den dia. E isla di rif ta un isla largu ku ta ofresé playa blanco, palo di mangrove i un variedat grandi di parhanan. 1] Renaissance-eiland (voorheen Sonesta eiland),[1] is een 16 ha groot koraalrifeiland, officieel bekend als het Bucutirif [2][3] voor de kust bij Oranjestad, Aruba. en grenst aan de Rifeilanden van Oranjestad. Het eiland is particulier bezit en heeft de enige privé-stranden op Aruba.[4] Er zijn twee stranden: Iguana Beach en Flamingo Beach. Een Beechcraft 18 en een Convair 400 zijn allebei bewust ongeveer 50 meter (46 m) uit de kust gezonken om een duikplaats te creëren.[5] Flamingo's zijn te zien op het eiland.[6] Ze zijn echter niet inheems op Aruba.[7] de.wiki:Renaissance Island is een ongeveer 48 hectare groot, particulier gebruikt, smal en ongeveer 3,8 kilometer lang eiland voor de kust van het hoofdeiland Aruba . de.wiki:Renaissance Island ta un isla privá di mas o ménos 48 ektar di largura, estrecho i di mas o ménos 3,8 kilometer largu, na kosta di e isla prinsipal Aruba. {{Appendix}} Renaissance Island (anteriormente Sonesta Island),<ref>{{citeer web|titel=Sonesta Island | url = https://www.tripadvisor.com/ShowTopic-g147247-i144-k845765-Sonesta_Island-Aruba.html | accessdate = 2020-03-04}}</ref> ta un isla di 16 hectare di coral, ofisialmente konosí komo Bucutirif<ref>{{cite web | title =Harbour Map and Navigational Chart. From Netherlands Government chart, 1977 | url = https://www.arubaports.com/main/oranjestad/ |bezochtdatum=15 november 2020}}</ref><ref>{{citeer web | titel=Navigation Waypoints referencing to “Bucuti Island” | url=https://www.aruba-cruisingguide.com/navigation/ |bezochtdatum=15 november 2020}}</ref> for di Oranjestad, Aruba, i ta limita ku e Rifeilanden di Oranjestad. E isla ta privá i tin e úniko playa privá na Aruba.<ref>{{cite web | title =Renaissance Aruba Resort & Casino | url =http://www.fodors.com/world/caribbean/aruba/review-40803.html | accessdate = 2014-08-20}}</ref> Tin dos playa: Iguana Beach i Flamingo Beach. Un Beechcraft 18 i un Convair 400 tur dos a keda sink deliberadamente mas o ménos 50 meter (46 m) for di costa pa crea un lugá di buceo.<ref>{{cite book | last =Huber | first =Joyce | title =Best Dives of Aruba, Bonaire & Curaçao | publisher = Hunter Publishing, Inc | date =2011 | isbn = 9781588437495 }}</ref> Flamingo ta ser mira riba e isla.<ref>{{cite web| last =Suri | first =Charu | title =Where to see Flamingos in Aruba | url =http://www.afar.com/highlights/where-to-see-flamingos-in-aruba | accessdate =2014-08-20}}</ref> Sinembargo, nan no ta nativo di Aruba.<ref>{{cite web|url=https://journalistontherun.com/2017/07/01/everything-you-need-to-know-about-flamingo-island-aruba/|title=Everything You Need To Know About Flamingo Beach Aruba|date=1 July 2017|publisher=}}</ref> == Lokashon y uzo == E isla ta situá mesora banda di e ruta di aterisahe RWY 11 na aeropuerto internashonal Reina Beatrix na sur di e islanan di Oranjestad. E ta comprá dor di e doñonan di un hotel di sinku strea. Riba e dos bahia di awa den forma di un U riba e isla a konstruí un restorant, barnan di playa, un sentro di spa, un kancha di voleibol i fasilidatnan pa deporte di awa i baño. E hóbennan di e hotèl ta wòrdu transportá ku e ferry di e hotèl mes. E awa di awa di e hotel ta ser transportá pa barku pa e WEB kanaal purifikashon na e isla prinsipal pa deskontaminashon. {{Appendix}} * Eduardo en Gerardo de Veer van Meta Corporation, de ontwikkelaars van het Sonesta Hotelproject (de bouw van een 320-kamer hotel in het hart van Oranjestad - Coral Reef Hotel) presenteerden de plannen in 1986 en op 30 oktober 1987 de eerste steen gelegd. * Sonesta island gelegen op het rif tegenover de [[internationale luchthaven Koningin Beatrix]]. * Vanaf de open lobby heeft men niet alleen zicht op dezee, maarook ophetkanaal, van waaruit de gasten met de boot naar het Sonesta Island kunnen vertrekken. Een traject dat slechts tien minuten duurt. Vier boten van 26 voet lang en met een capaciteit voor 29 personen elk, zullen beschikaar zijn voor het transport van de gasten van het hotel, via het kanaal, naar Sonesta Island. Op dit rifeiland, waarop tot een jaar geleden alleen maar mangroveplanten te zien waren, zijn in de afgelopen maanden twee prachtige stranden met hagelwit zand aangelegd. Momenteel worden een restaurant en bar gebouwd, waarna de whirlpools en faciliteiten voor watersporten zullen volgen.<ref>{{citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642557:mpeg21:pdf|titel=Sonesta hotel en Sonesta island: uniek hotelproject|werk=[[Amigoe]]|datum=14 februari 1989|bezochtdatum= }}</ref> en.wiki:see Oranjestad, Aruba The touristically named Renaissance Island (formerly Sonesta Island)<ref>{{cite web | title =Sonesta Island | url = https://www.tripadvisor.com/ShowTopic-g147247-i144-k845765-Sonesta_Island-Aruba.html | accessdate = 2020-03-04}}</ref> is a 40 acres [[cay]] (or barrier reef) island, officially known as the Bucuti Rif<ref>{{cite web | title =Harbour Map and Navigational Chart. From Netherlands Government chart, 1977 | url = https://www.arubaports.com/main/oranjestad/ | accessdate = 2020-03-04}}</ref><ref>{{cite web | title =Navigation Waypoints referencing to “Bucuti Island” | url = https://www.aruba-cruisingguide.com/navigation/ | accessdate = 2020-03-04}}</ref> and it is off the coast near Oranjestad. It is privately owned and has the only private beaches on Aruba.<ref>{{cite web | title =Renaissance Aruba Resort & Casino | url =http://www.fodors.com/world/caribbean/aruba/review-40803.html | accessdate = 2014-08-20}}</ref> There are two beaches: Iguana Beach and Flamingo Beach. A [[Beechcraft Model 18|Beechcraft 18]] and a [[Convair]] 400 were both deliberately sunk about 50 yards offshore to create a diving site.<ref>{{cite book | last =Huber | first =Joyce | title =Best Dives of Aruba, Bonaire & Curaçao | publisher = Hunter Publishing, Inc | date =2011 | isbn = 9781588437495 }}</ref> [[Flamingo]]es can be seen on the island.<ref>{{cite web| last =Suri | first =Charu | title =Where to see Flamingos in Aruba | url =http://www.afar.com/highlights/where-to-see-flamingos-in-aruba | accessdate =2014-08-20}}</ref> However, they are not native to Aruba.<ref>{{cite web|url=https://journalistontherun.com/2017/07/01/everything-you-need-to-know-about-flamingo-island-aruba/|title=Everything You Need To Know About Flamingo Beach Aruba|date=1 July 2017|publisher=}}</ref> Awemainta 30 december 2020|Isla Priva: Di complemento pa atraccion principal|E creacion di un beach priva riba e rifnan dilanti di aeropuerto tabata otro reto grandi pa MetaCorp. E responsabilidad di esaki a cay grandamente riba e schoudernan di Rudolph Richardson na cabes di ATCO. Delft Hydraulic Engineering di Hulanda meticulosamente a diseña e isla artificial. A pone shen y shen di meternan cubico di santo blanco den bargenan cu despues a basha riba e awanan poco hunto di e rif pa crea un plataforma for di unda e backhoe y otro ekipo necesario pa traha e isla, por a para firme riba dje. E isla a habri pareu cu e hotel na 1991. Na 1999, Horcan Lenny, considera como e di dos mas fuerte pa pasa den November, a dal Aruba duro y Sonesta Island a keda den hopi mal estado. Mester a trah’e full di nobo. Despues di un candela chikito un par di aña atras, Renaissance Island ta un di e atractivonan turistico mas grandi di e isla. Conoci mundialmente como e luga pa comparti di un dia di solo y lama hunto cu flamingonan cu ta cana casualmente band’i bo. Fuera di e parhanan aki, e isla tambe ta un santuario pa hopi yuwana. {{Appendix}} --------------------- {{Infobox luga den pais | tipo= Playa | name = Hadicurari | alias = Fisherman's Hut | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 2/2 | caption_align = center | image1 = | caption1 = | image2 = | caption2 = }} | pais = {{ABW}} | region = [[Noord]] | zona = [[Palm Beach]] | zoom = 14 }} '''Hadicurari''' (''Fisherman's Hut'') ta un luga na costa west di Aruba, den e zona di [[Palm Beach]] na haltura di e hotelnan Holiday Inn y Marriott Vacation Club. Aki ta situa un waf di piscado y un parti ta wordo uza como zona pa [[windsurf]]. Hadicurari ta conoci como un sitio pa pisca unda tabatin ranchonan di piscado y un pier chikito. Den ananan 1950 tabata captura aki hopi calco. De vissershaven heeft een steiger met 92 aanlegplaatsen die in de jaren 90 van de vorige eeuw is aangelegd. Hier werd in de jaren 1950 veel calco (''strombus gigas'') gevist. Door de roofbouw is de calco in deze buurt zeer zeldzaam geworden en wordt nu beschermd.<ref>Vivienno Frank. 2019. ''Aruba en een keuze uit haar toponiemen'' pag. 111, ISBN:978-0-359-65900-5</ref> Aki tabata establece Centro di pesca Hadicurari, cu tabata organisa torneonan di pisca pa e piscadonan local.<ref>Vistoernooi Centro Hadicurari. "Amigoe". Curaçao, 09-07-1994, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 15-09-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644198:mpeg21:p005</ref> Awendia e ta fungi como restaurant.? * E pier chikito a wordo reemplasa den ananan 19 90 pa un pier grandi cu 92 luga pa boto * Den e periodo aki a lanta e Centro di pesca Hadicurari y na 2003 a funda Fundacion Centro di Pesca Hadicurari. Fundado tabata Colin Christiaans. * Anualmente ta celebra Dia di Piscado cu ta riba 29 di juni cu iun torneo di pesca. * Den e edificio di Centro di Pisca hadicurari tin un restaurant establece. Centro di Pesca Hadicurari ta percura pa brinda e piscadonan tur ayudo. Considerando cu e centro aki ta practicamente hinca entre e hotelnan grandi y luhoso; Centro di pesca Hadicurari tin cu “negosha” un tiki riba e tradicion di piscado den e centro aki. NOTES In tegenwoordigheid van de ministers Elio Nicolaas, ing. Roland Laclé en minister ing. Eddy Briesen, legde minister Charro Kelly vrijdagmiddag de eerste steen voor de vissershaven bij Hadicurari, ten noorden van het Holiday Inn Hotel. De 92 aanlegplaatsen voor de vissersboten vergt een investering van 1,4 miljoen florin. De bouw geschiedt door Camar nv.Eerste steen vissershaven. "Amigoe". Curaçao, 23-11-1992, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 14-09-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643702:mpeg21:p005 {{Appendix}} [[Category:Luga na Aruba]] --------------- {{Infobox luga den pais | tipo= Isla di rif | variante = a | name = De Palm Island | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 2/2 | caption_align = center | image1 = Sign De Palm Island.jpeg | caption1 = | image2 = | caption2 = | pais = {{ABW}} | region = [[Santa Cruz]]? }} [[File:Sign De Palm Island.jpeg|thumb|Borchi pa yega De Palm Island]] '''De Palm Island''' ta un isla di mas o ménos 10 ektar grandi, habitá, estrecho i di 1,5 kilometer largu for di costa di e isla principal di Aruba, ost di e stat di Pos Chiquito, serka di e aeropuerto internashonal Reina Beatrix. E isla ta un rif di koral ku tin un hotel, un bar i un restorant. E biahe via ferry for di e isla prinsipal ta dura mas o ménos 10 minüt. Riba e isla tin un playa ku tin un guardia i un parke di awa. E isla ta di propiedat di De Palm Tours, e operador di biahe di mas grandi na Aruba, fundá pa Wichie de Palm i kumprá pa Harold Malmberg den añanan 60 di [[siglo 20]].<ref>{{Citeer web|url=http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&task=view&id=24&lang=en|titel=Tourism|taal=en|uitgever=Historia di Aruba|bezochtdatum=1 september 2018|archiefurl=https://web.archive.org/web/20230621061434/http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&task=view&id=24&lang=en|archiefdatum=2023-06-21}}</ref> == Detayenan == E parke di awa tin un atraccion extraordinario. E bishitantenan, ekipá ku un sistema di buelo di kaska bou di awa, por bishitá e mundu tropikal di piská di e isla di koral na pia i tambe tuma imágen bou di awa di un avion Cessna 414 derotá i bou di awa. E Sea Trek helmet system tambe ta posibel pa no-swimmer i personanan ku no tin eksperensia di buelo. {{Appendix}} De Palm island is een ongeveer 10 hectare groot, bewoond, smal en 1,5 kilometer lang eiland voor de kust van het hoofdeiland van [[Aruba]], ten oosten van de stad [[Pos Chiquito]], in de buurt van de [[internationale luchthaven Koningin Beatrix]]. Het eiland is een dood [[koraalrif]] met daarop een hotel, bar en restaurant. De overtocht per ferry vanaf het hoofdeiland duurt ongeveer 10 minuten. Op het eiland is er een bewaakt strand en een [[waterpark]]. Het eiland is eigendom van [[De Palm Tours]], de grootste [[touroperator]] op Aruba, opgericht door [[Witchie de Palm]] en in de jaren zestig van de twintigste eeuw gekocht door [[Harold Malmberg]]<ref>{{Citeer web|url=http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&task=view&id=24&lang=en|titel=Tourism|taal=en|uitgever=Historia di Aruba|bezochtdatum=1 september 2018}}</ref> == Bijzonderheden == Het waterpark heeft een buitengewone attractie. Bezoekers, uitgerust met een onderwaterhelm-duiksysteem, kunnen te voet de tropische vissenwereld van het koraaleiland bezoeken en ook onderwateropnamen maken van een neergehaald en onder water gelegen [[Cessna]] 414-vliegtuig. Het gebruik van het Sea Trek-helmsysteem is ook mogelijk voor niet-zwemmers en personen zonder duikervaring. {{Appendix|1=alles|2= '''Voetnoten''' {{References}} '''Bronnen''' * {{citeer web|url=http://www.visitaruba.com/things-to-do/tours-and-activities/depalm-island/|titel=De Palm Island|bezochtdatum=1 september 2018}} * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=de|titel=Palm Island (Aruba)|oldid=165611524|datum=20170518}} -------------- '''Isla di Oro''' ta parti di e rif di Pos Grandi na costa sur di [[Aruba]], entre [[Pos Chikito]] y [[Savaneta]]. E area ta cay den e [[Parke Marino Aruba]] y ta bou maneho di [[Parke Nacional Arikok| Fundacion Parke Nacional Aruba]] (FPNA).<ref>{{citeer web|url=///C:/Users/l_de_/Downloads/BONERIANO-15-03-2024.pdf|titel=FPNA ta activo den defensa di Isla di Oro|werk=Boneriano|datum=2024-03-15|bezochtdatum=2024-03-23}}</ref> == Historia == Isla di Oro a inicia na aña 1965 ora Adolf (Dochi) Oduber a construi un compleho di recreacion den forma di un barco cu den dje un restaurant, bar y sala di baile, cu el a duna e nomber "Isla di Oro".<ref>{{citeer web|url=citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462564:mpeg21:p006|titel=Opening van Isla di Oro|werk=[[Amigoe]]|datum=1965-03-09|bezochtdatum=2024-03-23}}</ref> E compleho ta situa 150 meter for di e costa na un laguna rondona pa mondi di mangel, pa cua mester a traha un brug y kap un caminda dor di e mangelnan.<ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010470027:mpeg21:p006|titel=Luchtkasteel van Oduber werd restaurant in zee|werk=[[Amigoe]]|datum=1964-08-05|bezochtdatum=2024-03-23}}</ref> E tempo ey e compleho tabata un atraccion turistico popular, unda tabata organisa fiesta, ademas di presentacion y shownan di artistanan conoci. E compleho, cu ta riba tereno erfpacht, a cambia varios biaha di doño-desaroyado y tabata operacional te mas o menos aña 1994 pa despues keda bandona. == Proteccion di naturalesa == Isla di Oro ta ubica den un zona di naturalesa cu un grado halto di balor y di medidanan di proteccion. Banda di ta protegi mediante e decretonan nacional ''Nieuwe aanwijzing domeingronden als natuurreservaat''<ref>[https://www.dcbd.nl/sites/default/files/documents/MinistryofJustice%282020%29_LandsbesluitNieuweAanwijzingDomeingrondenAlsNatuurreservaat.pdf Landsbesluit ''Nieuwe aanwijzing domeingronden als natuurreservaat''] ([[Afkondigingsblad van Aruba|AB]] 2020 no. 67)</ref> y ''Ruimtelijke Ontwikkelingsplan met Voorschriften 2021''<ref>[https://www.dip.aw/wp-content/uploads/2021/08/AB-2021-no.-123.pdf Landsbesluit ''Ruimtelijke Ontwikkelingsplan met Voorschriften 2021''] (AB 2021 no. 123) di 28 juli 2021.</ref>, e isla mes y e lama ta clasifica como "Marine Protected Area" (MPA) mediante decreto nacional.<ref>[https://www.dcbd.nl/sites/default/files/documents/MinistryofJustice%282018%29_LandsbesluitParkeMarinoAruba.pdf ''Landsbesluit Parke Marino Aruba''] (AB 2018 no. 77) di 20 di december 2018</ref> Adicionalmente, e area tin reconocemento internacional como un "Key Biodiversity Area" (KBA) door di Union Internacional pa Concervacion di Naturalesa (IUCN) y desde 2023 como un area RAMSAR (RAMSAR Site no. 2526).<ref>{{citeer web|url=https://www.bondia.com/corte-ta-prohibi-aruba-ocean-villas-pa-cuminsa-of-traha-na-isla-di-oro/|titel=Corte ta prohibi Aruba Ocean Villas pa cuminsa of traha na Isla di Oro|werk=BonDiaAruba|datum=2024-03-18|bezochtdatum=2024-03-23}}</ref> Fuera di esey e mangelnan, tanto e mangel preto (''Avicennia germinans'') como e mangel blanco (''Laguncularia racemosa'') ta especienan di mata protegi pa ley.<ref>[https://docplayer.nl/110238034-2017-no-48-afkondigingsblad-van-aruba-landsbesluit-houdende-algemene-maatregelen-van-14-juli-2017-ter-uitvoering.html ''Landsbesluit bescherming in-heemse flora en fauna''] (AB 1995 no. 2) di 14 di juli 2017</ref> Den curso di tempo a lansa diferente proyecto pa Isla di Oro, entre nan e proyecto di un delfinario, bou e nomber di ''Dolphin Beach'' na comienso di añanan nobenta<ref>{{citeer web|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010645141:mpeg21:p005|titel=Gedegen en objectief onderzoek onontbeerlijk voor Dolphin Beach|werk=[[Amigoe]]|datum=1993-05-15|bezochtdatum=2024-03-23}}</ref>, y e proyecto di ecohotel, ''Zoetry Isla di Oro Aruba'', den decada 2010.<ref>{{citeer web|url=https://archive.org/details/BNA-DIG-BONDIA-2014-10-30/page/n2/mode/1up?q=isla+oro+parke+marino&view=theater|titel=Proyecto Isla di Oro ta bek na su concepto inicial di ecohotel|werk=BonDiaAruba|datum=2014-10-30|bezochtdatum=2024-03-23}}</ref> Ambos proyecto a encontra cu resistencia di e activistanan ambiental y finalmente no a continua pa falta di e permisonan rekeri. {{Appendix}} [[:Category:Aruba]] y cu ta cay bou maneho di Fundacion Parke Nacional Aruba (FPNA). Ademas mangelnan, tanto e mangel preto (''Avicennia germinans'') como e mangel blanco (''Laguncularia racemosa'') ta especie di mata protegi pa ley. y e area tambe ta cay den ‘Natuur Gebied’ Nieuwe aanwijzing domeingronden als natuurreservaat (AB 2020 no. 67) y Ruimtelijke Ontwikkelingsplan met Voorschriften 2021; mientras cu e isla mes y e lama ta cay den Marine Protected Area (MPA) esta Landsbesluit Parke Marino (AB 2018 no. 77) Adicionalmente, e area aki tin reconocemento internacional como un Key Biodiversity Area (KBA) door di IUCN y ultimamente a wordo clasifica como un RAMSAR gebied (RAMSAR Site no. 2526) – dunando e area akinan mas balor ainda y den e caso aki, segun Silva ta expresa a nenga diferente parti di ley pero asina mes e desaroyado a continua cu e trabounan dañino pa naturalesa sin permiso. E mangelnan ta un especie protegi pa ley y e area tambe ta cay den Natuur Gebied’ Nieuwe FPNA ta activo den defensa di Isla di Oro aanwijzing domeingronden als natuurreservaat (AB 2020 no. 67) y Ruimtelijke Ontwikkelingsplan met Voorschriften 2021 (AB 2021 no. 123) mientras cu e isla mes y e lama ta cay den Marine Protected Area (MPA) esta Landsbesluit Parke Marino (AB 2018 no. 77) – haciendo e area aki un grado di proteccion halto. Adicionalmente, e area aki tin reconocemento internacional como un Key Biodiversity Area (KBA) door di IUCN y ultima[1] mente a wordo clasifica como un RAMSAR gebied (RAMSAR Site no. 2526) – dunando e area akinan mas balor ainda.<ref>{{citeer web|url=https://www.bondia.com/corte-ta-prohibi-aruba-ocean-villas-pa-cuminsa-of-traha-na-isla-di-oro/|titel=Corte ta prohibi Aruba Ocean Villas pa cuminsa of traha na Isla di Oro|werk=BonDiaAruba|datum=2024-03-18|bezochtdatum=2024-03-23}}</ref> Na november di aña pasa 2023 e area aki a cuminsa forma parti di Convenio di Ramsar Area bao e parti di Costa Zuid e cual ta un di e areanan cu mas biodiversidad, status di Ramsar tin como meta pa proteha e areanan aki sin interveni cu actividadnan economico, enfatisando reduccion di daño y restauracion di naturalesa den caso di daño cu ta inevitabel. Isla di Oro ta un área di mangrove amplio na Aruba, kaminda diferente ekosistema ta reuní. E lugá di buelo ku e mesun nòmber ta konsistí di un banda di playa grandi ku un rif similar na esun di e lugá di buelo Mangel Halto. E tipo di koral mas comun riba e rif aki ta e koral di cerebro, di strea y di placa. Lobster di koral, snapper, piská trompeta i piská angel ta habitantenan regular. Isla di Oro ta nifiká isla di oro.<ref>{{citeer web|url=https://www.duikersgids.nl/en/isla-di-oro|titel=Isla di Oro|werk=duikersgids.nl|datum= |bezochtdatum=2024-03-23}}</ref> Isla di Oro no ta solamente un kolekshon úniko di ekosistema, sino tambe un isla di fiesta ku un restorant abandoná ku a wòrdu traha den forma di un boto. Bo por yega na e lugá despues di un caminata bastante largu dor di e área. Ta rekomendá un buelo di boto. NOTES FUNDACION Parke Nacional Aruba ta na altura di actividadnan cu ta tumando luga riba Isla di Oro y ta activamente haciendo tur cos posibel den e organisacion su capacidad legal pa pone un stop n’e actividadnan cu ta tumando luga. Isla di Oro ta un area cu ta cay bou di maneho di Fundacion Parke Nacional Aruba.<ref>[file:///C:/Users/l_de_/Downloads/BONERIANO-15-03-2024.pdf FPNA ta activo den defensa di Isla di Oro], Boneriano (15 di maart 2024)</ref> E mangelnan ta un especie protegi pa ley y e area tambe ta cay den Natuur Gebied’ Nieuwe FPNA ta activo den defensa di Isla di Oro aanwijzing domeingronden als natuurreservaat (AB 2020 no. 67) y Ruimtelijke Ontwikkelingsplan met Voorschriften 2021 (AB 2021 no. 123) mientras cu e isla mes y e lama ta cay den Marine Protected Area (MPA) esta Landsbesluit Parke Marino (AB 2018 no. 77) – haciendo e area aki un grado di proteccion halto. Adicionalmente, e area aki tin reconocemento internacional como un Key Biodiversity Area (KBA) door di IUCN y ultima[1] mente a wordo clasifica como un RAMSAR gebied (RAMSAR Site no. 2526) – dunando e area akinan mas balor ainda. Fundacion Parke Nacional Aruba ta comprometi na e proteccion di e area importante aki – e unico area na Aruba unda ainda nos ta wak e ‘Poder di 3’ conecta na otro sanamente, esta e mangelnan, yerbe di lama y e rifnan di coral – 3 diferente sistema ecologico crucial cu hunto ta prove un variedad di beneficio pa e ser humano y Aruba su medio ambiente. Dialuna 11 di Maart 2024 bestuur di FPNA a ser alerta di actividadnan cu ta pasando y inmediatamente a bay den accion pa manda un Proforma Bezwaarschrift. Informacion cu FPNA a ricibi ta cu no tin un aanlegvergunning y cu esey ta evaluando pasonan legal. Ta di hopi tempo caba FPNA tin wowo extra riba e area di Isla di Oro y den augustus di 2023 a bin haya sa cu Isla di Oro a ser cumpra y asina a manda un carta oficial dia 28 di augustus pa DIP indicando cu no lo duna permiso pa ningun desaroyo riba Isla di Oro. Den november 2023, FPNA a wordo contacta door di J.O.B. Holding & Management y a ser invita pa bay un meeting pa compronde kico ta e intencion cu Isla di Oro. Dia 4 di januari 2024, FPNA a responde na J.O.B. Holding & Management cu un carta unda cu a indica cu no ta bay di acuerdo cu ningun desaroyo pa Isla di Oro. Siguientemente dia 18 di januari 2024 J.O.B. Holding & Management a invita FPNA conhuntamente cu otro organisacionnan local pa un stakeholder engagement session unda cu nan a informa cu nan lo ta haciendo diferente trabounan riba Isla di Oro y no a presenta un plan concreto cu por ser revisa. No obstante e posicion di FPNA no a cambia. FPNA no lo sostene ningun plan di desaroyo den e area aki Isla di Oro is a vast wetland mangrove area on Aruba where different ecosystems meet. The dive site of the same name consists of a vast shallow sand strip with a reef similar to that of the Mangel Halto dive site. Common types of coral on this reef are brain, star and plate coral. Coral lobsters, snappers, trumpet fish and angelfish are regular inhabitants. Isla di Oro means island of gold.<ref>https://www.duikersgids.nl/en/isla-di-oro</ref> Particulars Isla di Oro is not only a unique collection of ecosystems but also a former party island with an abandoned restaurant built in the shape of a boat. You can reach the location after a fairly long walk through the area. A boat dive is recommendable. ----- Fundacion Savaneta Aruba a nota di e discucion andando riba red social rond di Isla di Oro. E pregunta esencial den esaki ta cu si por papia di destruccion of limpiesa. Fundacion ta observa y ta na altura cu actualmente ta tumando luga un limpiesa di material di e ruina cu a keda atras eynan esta tubo y frusto den awa y hopi desperdicio di palo, etc. No tin ningun acto di corta mangroves ni otro mata pues aki nos tin cu papia di un clean up y no destruccion. Si Parke Arikok kier “claim” e luga, anto e pregunta ta dicon Parke nunca a hacie limpi y no a pone borchi cu e ta pertenece na Parke anto. Antes e doño di Isla di Oro tabata famia Oduber y despues un otro doño a tuma over te cu awe a keda na ruina unda un doño nobo local a cumpr’e via un acto notarial, pues no a hay’e regala. Semper Isla di Oro tabatin su permiso pa Restaurant y NightClub pues esey no ta nada nobo den su desaroyo.<ref>https://24ora.com/fundacion-savaneta-ta-aclaria-a-haci-isla-di-oro-limpi-y-nada-mas/ (17 di maart 2024)</ref> --- Fundacion Parke Nacional Aruba (FPNA) a cuminsa un caso contra pais Aruba y contra desaroyador di Isla di Oro, Osyth Henriquez, pa stop e di haci cualkier trabou di limpiesa riba su tereno. Hues a prohibi Henriquez pa desaroya of hasta pa haci limpiesa riba su tereno na Isla di Oro. FPNA a demanda Pais Aruba tambe pa prohibi Gobierno di duna permiso. Abogado mr. Anthony Ruiz a defende Osyth Henriquez, mientras cu abogado mr. Zuhaila Marchena a defende FPNA. Den su veredicto, mesora, hues a indica na FPNA cu como nan tin e maneho di e area, cu FPNA y e doño di Isla di Oro mester sinta na mesa y sali di e problema. Ta trata aki na un tereno cu e doño tin den erfpacht. E area ta bou maneho di FPNA como un area protehi. Den areanan protehi en general por restablece un edificio na estado original, den consulta cu FPNA. Osyth Henriquez ta propietario di Ocean Villas na Savaneta. Ey tambe e tin cu atende cu reto di FPNA, Gobierno mes y di bisiña, cu no necesariamente ta di acuerdo cu su vision pa desaroya bungalows eynan. Awo cu e kier desaroya Isla di Oro, atrobe e ta hay’e stroba y mester defende su plan y vision den corte. Ta parce cu e reto lo no ta e isla mes, sino mas bien e vecindario cu si ta protegi como un area di naturalesa.<ref>https://24ora.com/hues-a-ordena-osyth-henriquez-pa-para-trabou-riba-isla-di-oro/ (17 di mart 2024)</ref> * <ref>https://antilliaansdagblad.com/aruba/29167-blijf-van-isla-di-oro-af 13 maart 2024</ref> {{Appendix}} isla di oro is pas ontstaan in begin jaren zeventig van de vorige eeuw. Het is een stukje rif ten zuiswesten van Pos Grandi waarop Adolf R. Oduber een recreatiecomplex had gebouwd in de vorm van een schip met daarin een restaurant, bat en danszaal. Vivienno Frank isla di oro a surgi te na komienso di añanan setenta di siglo pasá. E ta un parti di e rif na sur-oeste di Pos Grandi na unda Adolf R. Oduber a konstruí un kompleho di rekreacion den forma di un barku ku den dje un restorant, bat i sala di baile. '''Isla di Oro''' ta un isla di coral na costa sur di Aruba, entre [[Pos Chikito]] y [[Savaneta]]. E area ta cay den e Parke Marino Aruba y ta bou maneho di FPNA. Het is gelegen 150 meter uit de kust op de rif van Pos Grandi. Er moest een weg door de mangrovenbos worden gehakt om bij het eiland te komen.<ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010470027:mpeg21:p006|titel=Luchtkasteel van Oduber werd restaurant in zee|werk=[[Amigoe]]|datum=1964-08-05|bezochtdatum=2024-03-23}}</ref> Gelegen aan een lagoen omringd door mangrovebossen. Er voden optredens en shows vor bekende artiesten plaats en werden feesten gehouden. Isla di oro was in de jaren op de startplaats voor natuurwandelingen van Stimaruba. * Na ana 1965 Adolfo (Dochi) Oduber a habri riba e isla un restaurant ISla di ORo construi den forma di un barco como atraccion turistico y despues amplia cu cocktail lounge y sala di baile. Apertura oficial dia 13 di maart 1965.<ref>Opening van Isla di Oro. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 09-03-1965, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 21-03-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462564:mpeg21:p006</ref> Despues di un aña a traha un brug pa yega na costa. Na 1975 el a cambia man pa Joe Procter, kende e sigui desaroya e luga. * in 1989? beheert-eigenaar door Lucy en jose Brazao Mendez. El a opera te 1994. * verschillende projecten, waaronder het dolfinarium project (1993?)onder de naam Dolphin Beach, voor de doorontwikkeling van Isla di Oro hebben vanaf 1990 gestuit op verzet van milieu-activisten.<ref>Gedegen en objectief onderzoek onontbeerlijk voor Dolphin Beach. "Amigoe". Curaçao, 15-05-1993, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 21-03-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010645141:mpeg21:p005</ref> Dolfinarium ging niet door wegens uitblijven van de nodige vergunningen. q2s39znj97p3alqfd18yqvzyd6p5mv4 192397 192396 2026-05-31T21:48:58Z Caribiana 8320 192397 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ {{ABW}} caya nombra pa hende: Caya Dick Cooper - Caya Jose Geerman - Caya Charlie Brouns Sr. - Caya Y.A. (Lord Boxoe) Illidge - Caya Pio Coffie - Caya Enrique Vorst - Sylvia A. Godettstraat - Caya Captain R. Rodger - Caya Lolita E. Euson - Caya Federico Maduro (Balashi) - Caya Juan Werlemen (Cashero) - Caya Juancho Kock (ex-Karawarastraat na Dakota) - Avenida Milio Croes (ex-Fergusonstraat) - Caya Dr. J.R. (Coco) Arends (Sero Blanco) - Bario Dr. Dussenbroek - Caya Ing. Roland H. Lacle - Caya Rufo Wever (Klip/Mon Plaisir) * pending: [[Parkietenbos]] - [[Cunucu Arikok]] - [[Blackstone Beach]] (full review needed) - [[Bushiribana]] - [[Renaissance Island]] - [[Hadicurari]] - [[Zeewijk]] - [[Sero Plat]] - [[Guadirikiri]] - [[Cueba di Fontein]] - [[Cueba di Huliba]] - [[De Palm Island]] - [[Isla di Oro]] - [[Eagle]] (bario) - [[Arashi]] - [[Plantashi Prins]] - [[Boca Prins]] - [[Dos Playa]] * bario di San Nicolas: [[Lagoville]] - Kustbatterij - [[Rooi Congo]] - [[Pedro Mosa]] - [[Esso Heights]] *uitbreiding [[Tanki Flip]] zie de.wiki - zie en.wiki voor [[Mangel Halto]] - [[Ayo]] - [[Catiri]] - [[Alto Vista]] * Roberto G. Croes, [https://designrr.page/?id=499490&token=3435984651&type=FP&h=5688&fbclid=IwY2xjawSD5lhleHRuA2FlbQIxMABicmlkETFoNVhmY1g2T1NuSml5cFhWc3J0YwZhcHBfaWQQMjIyMDM5MTc4ODIwMDg5MgABHlKyG1hj55NGijsU4jWBM9buhkFVlBqvV5G5EPkBOXLazF4nFZ-4bTq-kTSR_aem_r4VExioZnv6pqBz0zQl6Eg Origen di nombernan di bario y sitio na Aruba] ------------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais| variante= a | tipo = Caya | nomber = Caya Jose Geerman | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 2 | caption_align = center | image1 = | caption1 = | image2 = | caption2 = | footer = | footer_align = center }} | pais = {{ABW}} | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[Regionnan di Aruba|San Nicolas Noord]] | tipo_subdivision_adm = Zona | subdivision_adm = | zoom = 13 }} '''Caya Jose Geerman''' ta un caya na [[Aruba]], situa den e bario di [[Rooi Congo]] na e parti nort di [[San Nicolas]]. E caya tabata anteriormente yamá Congoweg, pero komo parti di un programa gubernamental pa nombra cayanan segun figura historico local, e caya a haña su nomber actual na 1995. E ta honra Jose Geerman (1917-1977), un politico y escritor di San Nicolas.<ref>{{citeer web|titel=Congoweg wordt Caya José Geerman|werk=[[Amigoe]]|datum=1995-09-07|via=Delpher.nl| bezochtdatum=2026-05-31|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644937:mpeg21:p007}}</ref> == Trayecto y desaroyo == Caya Jose Geerman ta pasa door di e bario di Rooi Congo entre Weg Sero Preto y Brasil y ta sirbi como un di e rutanan principal pa trafico local. E ta e caya mas largo den e bario, cu ta conecta e parti noordoost di San Nicolas, incluyendo e barionan di [[Rooi Hundo]], [[Rooi Congo]], [[Standardville]] y [[Kustbatterij]], cu areanan residencial mas pabou y ta duna acceso na varios caya secundario den Rooi Congo. Durante añanan 1960, e area rond di Caya Jose Geerman a pasa den un periodo di desaroyo urbano rapido. A traha scol, cas y otro infrastructura importante. E caya mes a wordo asfalta y ekipa cu trottoir pa mehora accesiblidad.<ref>{{citeer web|titel=Arubaans bc vraagt krediet voor aanleg trottoirs Rooi Congo|werk=[[Amigoe]]|datum=1968-07-06|bezochtdatum=2026-05-31|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643790:mpeg21:p005}}</ref> == Mira tambe == * [[Rooi Congo]] * [[San Nicolas]] * [[Brasil (Aruba)|Brasil]] ---------------- Na 1995, e caya a wordu oficialmente renombrá for di Congoweg pa Caya Jose Geerman. E cambio di nòmber tabata parti di un proseso mas amplio di renombramentu di cayanan na Aruba pa honra figuronan lokal despues di introdukshon di Status Aparte. Desaroyo i infrastruktura Durante e mitar di siglo 20, e caya a wordu renobá i mehorá, inkluyendo asfaltamentu i konstrukshon di trottoir. E área tambe a mira establecimiento di institushonnan importante, manera skolnan di enseñansa profesional i edifisionan relijioso. {{Imagen anota |image=BNADIGWERBATAARUBA 0009.jpg |image-width=2000 |image-left= -360 |image-top=-575 |width=270 |height=270 |float=left |annotations=<!-- bashi of no, e parameter aki mester ta inclui--> |caption=Mapa di Werbata ta menciona Rooi Congo (1912). }} == Localisacion y infrastructura == {{Appendix}} [[Kategoria:Luga na Aruba]] ----------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais| variante= a | tipo = Bario | nomber = De Bruynewijk | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 2 | caption_align = center | image1 = Welcome to the Coastal Battery!.jpg | caption1 = | image2 = Cannon tracks at Coastal Battery, Aruba.jpg | caption2 = | footer = Ruinanan di kustbatterij | footer_align = center }} | area = | poblacion = 1.745 | censo = 2020 | densidad = | pais = {{ABW}} | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[Regionnan di Aruba|Savaneta]] | tipo_subdivision_adm = Zona | subdivision_adm = De Bruynewijk | zoom = 13 }} '''Kustbatterij''' ta un zona ku ta forma parti di Juwana Morto na Aruba, den region di San Nicolas Noord. Na 1 di yanüari 2020, e área tabatin un poblashon di 1.188 habitante, di cual 555 muhe i 633 hòmber. Den e zona ta lokalisa e monumento di guera di Kustbatterij. Historia E zona di Kustbatterij a ricibi su nomber durante World War II, ora a konstrui un bateria kostal riba un elevashon den augustus 1940. E lokashon tabata strategiko, siendo un di e puntonan mas haltu den e parti pariba di e isla, ku bista riba e refineria di Lago Oil and Transport Company i riba kosta. E instalashon militar tabata tin komo meta pa defendé e refineria, ku tabata di gran importansia pa e Aliadonan pa motibu di produccion di combustibel di aviashon. Pa e motibu ey, Aruba a bira un meta potensial pa atakenan di submarinonan aleman. E instalashon militar tabata tin komo meta pa defendé e refineria, ku tabata di gran importansia pa e Aliadonan pa motibu di produccion di combustibel di aviashon. Pa e motibu ey, Aruba a bira un meta potensial pa atakenan di submarinonan aleman. E kompleks tabata konsistí di tres posishon di kanon, un puesto di mando i varios edifisionan pa alojamento di soldaatnan. Tambe tabatin fasilidatnan manera un reservorio di awa. Kada posishon di arma tabata monta riba un fundeshi di beton i staal i prepará pa kanonnan ku por a kubri un gran distansia, inkluyendo parti di e isla mes. E bateria nunka no a wòrdu usa den combate, ni sikiera durante e atake di submarinonan aleman riba San Nicolas den febrüari 1942. Na 24 di oktober 1942, Prince Bernhard of the Netherlands a hasi un bishita oficial na e kustbatterij. Despues di guera, e instalashon militar a wòrdu abandoná i e área a wòrdu limpiá parcialmente. Restonan di bunker i posishonnan di arma a keda presente i posteriormente a wòrdu protehá komo patrimonio historiko. Awe, e lugá ta rekonosí komo un monumento di guera (ID 04-003) i ta wòrdu maneha pa Monumentenfonds Aruba. == Descripcion == Kustbatterij ta un zona principalmente residensial, ku desaroyo urbano rond di e sitio historiko. Den e área tin varios caya i bario chikí. E kaminda prinsipal den e zona ta Diamantbergweg, ku ta konektá Juwana Morto ku Rooi Hundo. Otro cayanan inkluí Weg Kustbatterij, Kleine Bergweg i Grote Bergweg. Den Weg Kustbatterij ta situa Colegio Nigel Matthew. Barionan den cercania ta Standardville i Rooi Hundo. == Literatura == * [[Johan Hartog|Hartog, Johan]], [https://archive.org/details/BNA-DIG-HARTOG-KUSTBATTERIJ/page/n4/mode/1up Juwana Morto Kustbatterij Aruba], De Walburg Pers (1987) {{Appendix}} [[:Kategoria:Luga na Aruba]] ----------- '''Kustbatterij''' ta un zona cu ta forma parti di [[Juwana Morto]] na Aruba, den [[Regionnan di Aruba|region di San Nicolas Noord]]. Dia 1 di januari 2020, e area aki tabatin un poblacion di 1.188 habitante, dividi entre 555 muhe y 633 homber. Den e zona ta localisa un monumento di guera. == Historia == E zona di Kustbatterij a ricibi su nomber durante e [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]] ora a construi un kustbatterij riba un elevacion na augustus 1940. Op Juana Morto, het hoogste punt van het oostelijk deel van het eiland, werd een kustbatterij gebouwd met uitzicht over de raffinaderij en over de Noord- en Westkust. * De kustbatterij is een erkend oorlogsmonument (ID 04-003). Cañonnan pisa tabata staciona aki pa defende e refineria di Lago. Despues di guera, e área a wòrdu limpia, lagando atras e luganan di arma y bunkernan, ku awor a wòrdu deklará un monumento protehá. * Op 24 october 1942 bracht Prins Bernhard een bezichtigingsbezoek aan de kustbatterij.<ref>Naar Aruba.. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 22-10-1942, p. 2. Geraadpleegd op Delpher op 28-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987278:mpeg21:p002</ref> * het bouwen van een onderofficiersverblijf bij de kustbatterij op Aruba<ref>Advertentie Aanbesteding. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 01-03-1944, p. 2. Geraadpleegd op Delpher op 28-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010403042:mpeg21:p002</ref> * Aan de N.V. Bouwmaatschappij Aruba is de gunning verleend van de bouw van een betonnen waterreservoir op St. Nicolaas nabij de kustbatterij.<ref>ARUBA AANBESTEDING.. "Amigoe di Curacao". Willemstad, 24-11-1948. Geraadpleegd op Delpher op 28-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000210652:mpeg21:p002</ref> * Op 17 mei 1940 werd proefgeschoten, in augustus 1940 kwam de kustbatterij Juwana Morto gereed voor direct vuur, in augustus 1941 ook voor nachtelijke actie. De Kustbatterij van Juwana Morto is nimmer in actie geweest, ook niet bij de directe aanval van de Duitsers op de raffinaderij in de nacht van 15 op 16 februari 1942, toen enige tankschepen verloren gingen.<ref>{{citeer web|auteur= [[Johan Hartog]]| titel=Batterijen beschermden de eilanden gedurende Tweede Wereldoorlog|werk=[[Amigoe]]|datum=1990-08-25|bezochtdatum=2026-05-28|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010641593:mpeg21:p020}}</ref> Kada un di e tres posishonnan di arma tabata para riba fundeshi di staal i beton. Kada un tabata montá pa un kañon di kaliber 19.2 ku por a drai 360 grado, ku un alkanse di 18.5 kilometer. Oranjestad y su haf tabata den alcance tambe. E cañonnan a haya e nombernan Betsy, Jopie y Beppie door di e soldaatnan, miembronan di Ehercito Boluntario Aruba. E bateria kostal di Juwana Morto nunka no a tira un tiru pa defendé e área, ni sikiera ora ku haf di San Nicolas i Refineria di Lago a wòrdu ataká pa un U-boat aleman na febrüari di 1942. Tankeronan di lago a wòrdu sendé na kandela, kousando huma i kandela pa stroba e bista for di e puesto di mando.<ref>[https://monumentenfondsaruba.org/juwana-morto-coastal-battery-1940/ Juwana Morto Coastal Battery * 1940], [[Monumentenfonds Aruba|SMFA]]</ref> hartog: Mken koos deze plaats vanwege het uitzicht naar twee zijden. En ook als besefte men dat de munitiemagazijnen e.d. in de rotsgrond uitgehouwen moesten worden, de kustbatterij zelf kon men bovengronds bouwen, want van zee u8it viel de kustbatterij toch in het niet bij de van zee uit royaal zichtbare raffinaderij. De batterij lag hoog zodat men over de schoorstenen van de raffinaderij heen kon schieten. Het complex op Aruba, gebouwd in 1940, bestond uit 3 geschutsopstellingen, een commandopost en enkele gebouwen voor onderdak van de kleine 100 mensen die er gelegerd waren. Ook waterreservoir. Een interessant stukje militair erfgoed van Aruba. Aruba speelde een cruciale rol in de Tweede Wereldoorlog vanwege de aanwezigheid van de Lago Raffinaderij, waar de kerosine voor de geallieerden werd geproduceerd. E kustbatterij a wordo construi na augustus 1940. E instalacion militar su obhetivo strategico tabata pa proteha e refineria di petroleo di Lago na San Nicolas cu tabata existi e tempo ey contra atakenan di Alemania durante Segunda Guera Mundial. importancia strategico: debi na e produccion halto di combustibel di aviacion pa e Aliadonan, e refineria di Lago tabata di vital importancia durante Segunda Guera Mundial. Komo resultado, e isla a bira un meta prinsipal pa U-boatnan Aleman. Lugá: E kustbatterij tabata situá riba e punto stratégikamente mas haltu di e parti ost di e isla, den cercania di San Nicolas. Esaki a ofresé un bista perfekto di e refineria i lama. Diseño: E liña defensivo tabata konsistí di un bunker di puesto di mando (commandopostbunker) i tres lugá di arma posishoná espasiá (geschutsemplacementen) cu un distancia di mas o ménos 50 meter for di otro. Restonan: E ruinanan di e post di comando y e cambernan di arma (geschutskamers) ainda por wordo haya awe rond di Weg Kustbatterij na San Nicolas y ta wordo maneha pa [[Monumentenfonds Aruba]]. == Descripcion == Den e zona di Kustbatterij, rond di e ruinanan militar, tin varios caya cu casnan residencial. E area ta wordo cruza pa un caya largo Diamantbergweg, cu ta conecta Juwana Morto cu Rooi Hundo. Otro cayanan conoci ta: Weg Kustbatterij, Kustbatterij, Kleine Bergweg y Grote Bergweg. Na Weg Kustbatterij ta situa un scol secundario, Colegio Nigel Matthew. Barionan den cercania ta: [[Standardville]] y Rooi Hundo. == Literatura == * [[Johan Hartog|Hartog, Johan]], [https://archive.org/details/BNA-DIG-HARTOG-KUSTBATTERIJ/page/n4/mode/1up Juwana Morto Kustbatterij Aruba], De Walburg Pers (1987) {{Appendix}} [[:Kategoria:Luga na Aruba]] ---------------- Kustbatterij (monumento) E Kustbatterij di Juwana Morto ta un monumento di guera situá na Aruba, den e área di Juwana Morto, serka San Nicolas. E ta un resto di un instalashon militar ku a wòrdu konstrui durante Segunda Guera Mundial pa defendé e refineria di petroleo di Lago. E sitio ta oficialmente rekonosí komo monumento di guera (ID 04-003) i ta wòrdu protehá komo parti di patrimonio historiko di Aruba. == Historia == E bateria di artileria a wordo construi na augustus 1940, riba un elevacion strategico den e parti pariba di e isla. E localisacion a wordo skohe pa su bista amplio riba e refineria Lago na [[San Nicolas]] y riba lama, ku tabata di importansia vital pa e Aliadonan durante Segunda Guera Mundial. E refineria di Lago tabata produci gran kantidat di combustibel di aviashon, loke a haci Aruba un punto strategiko i un posible meta pa atakenan di submarinonan aleman. Na 17 di mei 1940, a hasi prueba di tiramentu ku e kanonnan. Na augustus 1940, e bateria tabata kla pa uso den operashonnan di dia, i na augustus 1941 tambe pa operashonnan di anochi. Na 24 di oktober 1942, Prins Bernhard di Hulanda a bishitá e kustbatterij komo parti di un bishita oficial na e isla. A pesar di su importansia militar, e kustbatterij nunka no a wòrdu usa den combate, ni sikiera durante e atake di submarinonan aleman riba e refineria i haf di San Nicolas den febrüari 1942. == Descripcion == E kompleks militar tabata konsistí di: Tres posishon di kanon (geschutsopstellingen) Un bunker di puesto di mando Edifisionan pa alojamento di aproximadamente 100 soldaat Un reservorio di awa i otro fasilidatnan di sosten Kada posishon di arma tabata konstrui riba un fundeshi di beton i staal. E kanonnan tabata di kaliber 19.2 cm, ku por a bira 360 grado i tabatin un alkanse di mas o ménos 18,5 kilometer. Segun testimonio di soldaatnan, e tres kanon a ricibi nòmber informal: Betsy, Jopie i Beppie. E diseño di e bateria a tene kuenta ku e topografia di e terreno. E kanonnan tabata situá asina ku nan por tira por encima di e refineria, aprovechando e alturanan natural di e área. == Despues di guera y estado actual == Despues di 1945, e instalashon militar a wòrdu abandoná. Parti di e área a wòrdu limpiá, pero e strukturanan prinsipal, manera bunker i fundashonnan di kanon, a keda presente. Awendia, e restonan di e kustbatterij ainda por wòrdu mira den e paisahe rond di Weg Kustbatterij. E sitio ta wòrdu maneha i protehá komo patrimonio cultural, i ta forma un testimonio importante di e papel di Aruba durante Segunda Guera Mundial. E monumento ta un di e pokonan strukturanan militar di e periodo aki cu a sobrebibí na e isla. ---------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | variante= a | tipo = Region | nomber = San Nicolas-Noord | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 1/2 | caption_align = center | image1 = Aruba-Regionen.png | caption1 = San Nicolas Noord ta region 7 | image2 = | caption2 = | image3 = | caption3 = }} | area = | poblacion = | censo = 2020 | densidad = | descripcion = | pais = {{ABW}} | zoom = 13 }} '''San Nicolas-Noord''', oficialmente Sint Nicolaas Noord, ta un di e ocho [[Regionnan di Aruba|region]] den cua e [[isla]] di [[Aruba]] ta dividi administrativamente.<ref>{{Citeer web|url=https://cbs.aw/wp/index.php/2020/12/03/gac-geographical-address-classification-2019/|titel=GAC (Geographical Address Classification) 2019 and 2020|bezochtdatum=2025-03-03|datum=2019-06-27|werk=cbs.aw}}</ref> Hunto cu [[San Nicolas Zuid]] e ta constitui e region di San Nicolas, miho conoci como [[pariba di brug]]. E region tin un area di .... [[kilometer kuadrá|km²]] y un poblacion di 9.940 habitante dia prome di januari 2020. E region tin un poblashon di 9.940 (1 di yanüari 2020), loke ta representá 9.2% di e poblashon total di e pais. Muhé Hòmber 4760 5180 == Geografia == E region ta situá den e zona zuidoost di Aruba (region 7 riba mapa), pazuid di ... (region 1), pabou di [[Paradera]] (region 4) y panort di Oranjestad Oost (region 3). San Nicolas-Noord tin e siguiente barionan:<ref>[https://cbs.aw/wp/wp-content/uploads/2024/05/GAC_Officiele-publicatie_2024.pdf Strefy]</ref> * [[Brazil]] * Rooi Congo * Watapana Gezaag * [[Standardville]]/[[Rooi Hundo]] * Kust * [[Juwana Morto]] * San Nicolas-Noord otro {{Appendix}} [[Category:Luga na Aruba]] ------------------ {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais| variante= a | tipo = Region | nomber = San Nicolas-Zuid | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 1/2 | caption_align = center | image1 = Aruba-Regionen.png | caption1 = San Nicolas Zuid ta region 8 | image2 = | caption2 = | image3 = | caption3 = }} | area = | poblacion = | censo = 2020 | densidad = | descripcion = | pais = {{ABW}} | zoom = 13 }} '''San Nicolas-Zuid''', oficialmente Sint Nicolaas Noord, ta un di e ocho [[Regionnan di Aruba|region]] den cua e [[isla]] di [[Aruba]] ta dividi administrativamente.<ref>{{Citeer web|url=https://cbs.aw/wp/index.php/2020/12/03/gac-geographical-address-classification-2019/|titel=GAC (Geographical Address Classification) 2019 and 2020|bezochtdatum=2025-03-03|datum=2019-06-27|werk=cbs.aw}}</ref> Hunto cu [[San Nicolas Noord]] e ta constitui e region di San Nicolas, miho conoci como [[pariba di brug]]. E region tin un area di .... [[kilometer kuadrá|km²]] y un poblacion di 4.235 habitante dia prome di januari 2020. Sint Nicolaas-Zuid ta un di e ocho regionnan den e parti pariba di e pais autonomo di Aruba, cu ta pertenece na Hulanda, na Sur America. Riba promé di yanüari 2020, e region tabatin 4.235 habitante. Pa loke ta trata poblashon, e ta e region di mas chikitu den e pais. == Geografia == E region ta situá den e zona zuidoost di Aruba (region 7 riba mapa), pazuid di ... (region 1), pabou di [[Paradera]] (region 4) y panort di Oranjestad Oost (region 3). San Nicolas-Zuid tin e siguiente barionan:<ref>[https://cbs.aw/wp/wp-content/uploads/2024/05/GAC_Officiele-publicatie_2024.pdf Strefy]</ref> * [[Zeewijk]] * Pastoor Hendriksstraat * Van de Veen Zeppenfeldstraat * [[The Village]] * Essoville * [[Lago Heights]]/Esso Heights * [[Seroe Colorado]] * San Nicolas-Zuid otro Demografia E region tin un poblashon di 4.235 (1 di yanüari 2020), loke ta representá 3.9% di e poblashon total di e pais. Muhé Hòmber 1943 2292 {{Appendix}} [[Category:Luga na Aruba]] --------------- {{Databox}} '''Nomber di caya na Aruba''' ta refleha e historia, cultura y desaroyo social di e isla. Nan ta deriva for di un amplio scala di fuente, incluyendo historia local, [[geografia]], flora y fauna, [[literatura]], ciencia, [[religion]] y politica. Di e manera aki, nombernan di caya ta forma un parti importante di e herencia inmaterial di [[Aruba]]. Un nomber di caya ta un denominacion oficial pa espacio publico, manera caya, avenida, boulevard of plaza. E estudio di nomber di luga ta parti di e disciplina di toponimia. Den practica, nomber di caya ta sirbi como base pa adres y pa sistema di distribucion di post. Na Aruba, adres formal ta consisti di un nomber di caya hunto cu un number di e kavel, sin uzo di un sistema di codigo postal. ==Historia== E sistema di nomber di caya na Aruba a desaroyá gradualmente den [[siglo 19|siglo diesnuebe]] y [[siglo 20|binti]], paralelo cu urbanisacion di [[Oranjestad (Aruba)|Oranjestad]] i otro luganan riba e isla. Den e prome fase, hopi caya tabata sin nomber oficial of tabata conoci pa descripcionnan local. Influencia di gobernacion colonial Hulandes a introduci un sistema mas formal di registracion y nombramento. Un ehempel tempran ta e comision di nomber di caya na [[Willemstad]], [[Kòrsou|Corsou]], estableci na 1866, cu a sirbi como modelo pa Aruba.[1] Memey di siglo binti, despues di [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]], a surgi un consenshi pa uza nombernan cu mas relevancia local, reflehando un fortalecemento di identidad Arubano.<ref>{{citeer web|titel=Aruba Straatnamen|werk=[[Amigoe]]|datum=1950-12-05|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2026-04-29|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987772:mpeg21:p003}}</ref> == Dunamento di nomber == Na Aruba, e dunamento oficial di nomber na caya ta wordo realisa door di e minister responsabel pa Asuntonan General, riba recomendacion di Comision di Nomber di Caya. E comision consultivo aki ta inclui representante di instancianan manera [[Cuerpo Policial Arubano]] (KPA), Kadaster y Departamento di Obra Publico (DOW).[2] Na final di añanan 1940, a surgi discusion tocante e maneho di dunamento di nomber. A cuminsa duna preferencia na nombernan cu conexion cu e comunidad [[Antias Hulandes|Antiano]], en vez di nombernan internacional poco reconocibel.<ref>{{citeer web|titel=Ingezonden: Straatnamen op Aruba|werk=[[Amigoe]]|datum=1949-10-10|bezochtdatum=2026-04-28|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000212719:mpeg21:p003}}</ref><ref>{{citeer web|titel=Aruba straatnamen|werk=[[Amigoe]]|datum=1950-12-05|bezochtdatum=2026-04-28|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987772:mpeg21:p003}}</ref> Un di e prome ehempelnan tabata nomber di figuranan di resistensia, manera [[Boy Ecury]] y [[George Maduro]].[3] E historiado [[Johan Hartog]], prome director di [[Biblioteca Nacional Aruba]] (BNA), a presidi e comision den siglo binti. Bou di su liderazgo, nombernan a wordo selecta for di historia local y naturalesa, y tambe di personanan.[4] E maneho di dunamento di nomber ta evoluciona continuamente, tomando na cuenta expansion urbano y construccion di cayanan nobo, impulsa pa e desaroyo di Aruba durante e descubrimento di [[oro]], e mineria di guano, e yegada di e refineria di petroleo (Lago), y [[turismo]]. Algun nomber di caya ta di origen indigena, usualmente deriva di e zona unda nan ta situa. Den uzo moderno, hopi nomber di caya ta cuminsa cu termino manera ''Caya'' of ''Avenida'' (reemplasando e [[sufiho]] ''straat'' of ''weg''), of ta termina cu ''Boulevard''. ==Nomber tematico== Den diferente bario na Aruba, nombernan di caya ta sigui un tema specifico, loke ta contribui na identidad di e area: *Den Klip tin caya nombra pa escritor y compositor internacional. *Den [[Dakota (Aruba)|Dakota]], nombernan ta deriva di fruta y produkto agricola. *Den Companashi, nombernan ta basa riba cientifico y investigado. *Den Ponton, nan ta referi na mata y elemento di naturalesa local.[6] E sistema tematico ta facilita orientacion y ta duna caracter propio na cada bario. ==Reconocimento social== Hopi caya na Aruba ta nombra pa personanan cu a contribui na sociedad, manera politico, lider social, deportista, artista y religioso. Generalmente, e honor aki ta wordo otorga di manera postumo. E camindanan principal di Aruba ta generalmente nombra pa figuranan influyente. Entre nan tin ''Juan E. Irausquin Boulevard'' y ''Henny Eman Boulevard'', ku ta refleha e desaroyo economico y turistico di e isla den siglo binti.[7] Otro ehempelnan ta ''Avenida Nelson Orlando Oduber''[5], ''Watty Vos Boulevard''<ref>[https://antilliaansdagblad.com/articulo/aruba/20386-watty-vos-blvd-aruba-in-gebruik Watty Vos Boulevard Aruba in gebruik], [[Antilliaans Dagblad]] (6 di november 2019)</ref> y [[Caya G.F. (Betico) Croes]], nombra pa [[Betico Croes|Gilberto François Betico) Croes]], considerá como un figura clave den historia politico di Aruba. {{Appendix}} ==Referensia == * Frank, Vivienno L. 2019. ''Aruba en een keuze uit haar toponiemen.'' ISBN:978-0-359-65900-5 * Hartog, J. Aruba: Past and Present. Oranjestad: De Wit Stores. * Gobierno di Aruba – reglamentonan di nombramento di caya. * Croes, F. Historia di resistencia Antiano den Guera Mundial II. * Hartog, J. Geschiedenis van Aruba. * Alofs, L. & Merkies, H. Ken ta Arubiano? * Kadaster Aruba – registro di nomber di caya. * Ministerie di Infrastructura Aruba – dokumentonan di planifikashon urbano. [[:Kategoria:Geografia di Aruba]] <ref>{{Cite web |title=Kadaster Aruba |url=https://www.kadaster.aw |publisher=Kadaster Aruba |access-date=2026-04-27}}</ref> Example (book): <ref>{{Cite book |last=Hartog |first=Johan |title=Aruba: Past and Present |publisher -------------------- '''Nomber di caya na Aruba''' ta refleha e historia, cultura, y desaroyo social di e isla. Nan ta bin di un scala amplio di disciplina, entre otro historia di Aruba, geografia, flora y fauna, literatura, ciencia, religion y politica. Nomber di caya pues ta un parti importante di herencia inmaterial di Aruba. Un nomber di caya ta referí na un nòmber ku ta wòrdu usá pa designá espasio públiko, manera kaya, avenida, kaminda, plaza y becindario. E teoria di nòmber di kaya òf lugá ta un rama di toponimia. Un nòmber di kaya ta sirbi komo un guia i ta forma adrès, i ta wòrdu usá den hopi pais pa dirigí pòst. Nombernan di caya na Aruba hopi biaha ta un mescla di referencia na Papiamento, Hulandes y historia: hunto cu un number e ta forma un adres formal pero sin un sistema di codigo postal. == Dunamento di nomber == E nombramento oficial di cayanan na Aruba ta wordo haci door di Minister di Asuntonan General, riba recomendacion di e Comision di Nomber di Caya. E comision aki tradicionalmente ta consisti di representantenan di entre otro [[Cuerpo Policial Arubano]] (KPA), Kadaster, y Departamento di Obra Publico (DOW). Un comision similar pa e nomber di caya di [[Willemstad]] tabata existi na [[Kòrsou|Corsou]] caba for di aña 1866. Na fin di añanan 1940, a surgi un diskushon tocante e maneho cu dunamento di nòmber di caya. Kontrali na e hopi nòmbernan di kaya deskonosí, manera esnan di inventornan mundialmente famoso, a kuminsá duna preferensia na nòmbernan di kaya ku tabata papia ku e poblashon lokal.[1][2] E promé nòmbernan rekonosibel tabata esnan di bringadónan di resistensia Antiano: Boy Ecury (Boy Ecuryplein) i George Maduro (George Madurostraat).[3] Historiadó Johan Hartog, e promé direktor di Biblioteka Públiko di Aruba, tabata presidi e Komishon di Nòmber di Kaya di Aruba den siglo binti.[4] Bou di su liderazgo, nòmbernan tabata wòrdu selektá for di historia lokal i naturalesa, pero individuonan tambe tabata wòrdu konsiderá, normalmente póstumo. E decision final a keda na Conseho Ehecutivo di Aruba. Ekspanshon urbano den futuro i konstrukshon di kayanan nobo tambe ta wòrdu tumá na kuenta ora di skohe nòmber, loke ta nifiká ku e polítika di nòmber di kaya ta evolucionando konstantemente. Ku tempu, e terminologia tambe a kambia: nòmbernan di kaya nobo awor hopi bia ta kuminsá ku Caya, Boulevard, òf Avenida. ---------- revision '''Straatnamen van Aruba''' weerspiegelen de geschiedenis, cultuur en maatschappelijke ontwikkeling van het eiland. Zij zijn afkomstig uit uiteenlopende domeinen, waaronder de Arubaanse geschiedenis, aardrijkskunde, flora en fauna, literatuur, wetenschap, religie en politiek. De naamgeving van straten vormt daarmee een belangrijk onderdeel van het immaterieel erfgoed van Aruba. Un nomber di caya ta referi na un nomber cu ta wordo uza pa designá espacio publico, manera caya, avenida, kaminda, plaza y becindario. E teoria di nomber di caya of di luga ta un rama di toponimia. Un nomber di caya ta sirbi como un guia y ta forma adres, y ta wòrdu uza den hopi pais pa dirigi post. Nombernan di caya na Aruba hopi biaha ta un mescla di referencianan na Papiamento, Hulandes y historia: hunto cu un number e ta forma un adres formal pero sin sistema di codigo postal. == Naamgeving en beleid == De officiële naamgeving van straten op Aruba gebeurt door de minister van Algemene Zaken, op voordracht van de Straatnamencommissie. Deze commissie bestaat traditioneel uit vertegenwoordigers van onder meer de politie, het kadaster en de Directie Openbare Werken (DOW). Een vergelijkbare commissie bestond reeds in 1866 op Curaçao voor de straatnamen van Willemstad. Eind jaren 1940 ontstond er discussie over het straatnamenbeleid. In afwijking van de vele onbekende straatnamen, zoals bijvoorbeeld namen van wereldberoemde uitvinders, begon men de voorkeur te geven aan straatnamen die tot de bevolking spreken.<ref>ingezonden buiten verantwoordelijkheid der Redactie STRAATNAMEN OP ARUBA.. "Amigoe di Curacao". Willemstad, 10-10-1949. Geraadpleegd op Delpher op 10-02-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000212719:mpeg21:p003</ref><ref>ARUBA STRAATNAMEN.. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 05-12-1950, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 10-02-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987772:mpeg21:p003</ref> De eerste herkenbare namen werden die van de Antilliaanse verzetstrijders: Boy Ecury (Boy Ecuryplein) en George Maduro (George Madurostraat).<ref>ARUBA NAAR ARUBA.. "Amigoe di Curacao". Willemstad, 24-10-1949. Geraadpleegd op Delpher op 10-02-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000212731:mpeg21:p003</ref> Historicus Johan Hartog, Aruba’s eerste directeur van de Openbare Bibliotheek, was in de twintigste eeuw voorzitter van de Arubaanse straatnamencommissie.<ref>Dr.Johan Hartog; wat hij begon liet hij niet los. "Amigoe". Curaçao, 29-09-1990, p. 4. Geraadpleegd op Delpher op 10-02-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642192:mpeg21:p020</ref> Onder zijn leiding werden namen geselecteerd uit de lokale geschiedenis en natuur, maar ook personen kwamen in aanmerking, meestal postuum. De uiteindelijke besluitvorming lag bij het Bestuurscollege van Aruba. Bij de naamgeving wordt tevens rekening gehouden met toekomstige stadsuitbreidingen en de aanleg van nieuwe straten, waardoor het straatnamenbeleid voortdurend in ontwikkeling is. In de loop van de tijd veranderde ook de terminologie: nieuwe straatnamen beginnen tegenwoordig vaak met Caya, Boulevard of Avenida. == Straatnamen en maatschappelijke erkenning == Veel straatnamen op Aruba zijn gewijd aan verdienstelijke burgers, geestelijken, sporters en politici. Deze eer wordt doorgaans postuum verleend. Een bekend voorbeeld is Gilberto François (Betico) Croes, die als ‘Libertador’ van Aruba wordt beschouwd. De voormalige Nassaustraat, de hoofdstraat van Oranjestad, werd hernoemd tot Caya G. F. (Betico) Croes. Ook andere prominente figuren zijn in het straatbeeld vereeuwigd. Zo werd in 1950 de weg langs het Wilhelminasportpark vernoemd naar J. Helenus Ferguson, gezaghebber in de negentiende eeuw en bekend vanwege zijn rol in de aloëcultuur. Deze weg draagt tegenwoordig de naam Avenida.[[File:Aad Stolwijk, Hooiberg; Fergusonstraat; Avenida Milio Croes; Dakota, ANA-DIG-COL-STOLWIJK-LUCHTF-VEL-563-11, Archivo Nacional Aruba.jpg|thumb|Bista aereo di Avenida Milio Croes (antes Fergusonstraat) rechtsonder (1974).]] Ook andere prominente figuren zijn in het straatbeeld vereeuwigd, al blijkt deze eer niet altijd permanent. Zo werd in 1950 de weg langs het Wilhelminastadion vernoemd naar J. Helenus Ferguson, gezaghebber in de negentiende eeuw en bekend vanwege zijn rol in de aloëcultuur. Deze straat werd in 2004 hernoemd tot Avenida Milio Croes, naar de Milio Croes (1922-2013), voorzitter van SAC en jarenlang bijgedragen aan Aruba Carnaval. Een uitzondering op de regel van postume vernoeming is Nelson Orlando Oduber, voormalig minister-president van Aruba, naar wie de Avenida Nelson Orlando Oduber werd genoemd, ter vervanging van de Sasakiweg. == Thematische straatnaamgeving per wijk == In verschillende wijken op Aruba zijn straatnamen thematisch geordend, wat bijdraagt aan het karakter en prestige van deze buurten. In Oranjestad en omgeving zijn talrijke straten vernoemd naar literaire figuren, zoals Vondel, Herman Gorter, Constantijn Huygens, Jacob Cats en Guido Gezelle, aangevuld met internationale schrijvers als Shakespeare, Victor Hugo, Lord Byron en Alfred de Musset. Nabij Playa komen daarnaast straten voor die zijn vernoemd naar klassieke componisten, waaronder Bach, Schubert en Brahms, evenals leden van het Nederlandse koningshuis. De volkswijk Dakota kent straatnamen ontleend aan vruchten en landbouwproducten, zoals Patiastraat, Dadelstraat, Druivenstraat en Pindastraat. De oorspronkelijke Rondweg van Dakota werd in 1991 vernoemd naar oud-minister en voetballer Guillermo Trinidad, en later hernoemd tot Caya Papa Juan Pablo II. In Companashi, nabij de Kamerlingh Onnesstraat, overheersen namen van natuurwetenschappers zoals Edison, Pascal, Celsius en Fahrenheit. Ook de lokale gemeenschap wordt er weerspiegeld, met onder meer Caya Gilberto Toppenberg. De wijk Ponton bevat straatnamen ontleend aan inheemse plantensoorten, zoals Scopet, Breba, Katuna en Barba di Yoncuman. Het voormalige Eagle Colony kent straatnamen die verwijzen naar Europese landen. == Religie, sport en politiek == Religieuze orden hebben eveneens hun plaats in de Arubaanse straatnaamgeving. Zo zijn straten genoemd naar leden van de Frères de la Salle en de Dominicanessen, waaronder Caya Frère Alexius in Madiki en Caya Soeur Dorothea in Bushiri. Sporters en sportpioniers worden eveneens herdacht, zoals George Maduro, Boes Orman en Wichie de Palm. In Rancho is de Avenida Alo Tromp vernoemd naar een jonge AVP-aanhanger die in 1983 tijdens verkiezingsonrust om het leven kwam. == Hoofdwegen en boulevards == De belangrijkste verkeersaders van Aruba, tussen Oranjestad en Arashi, zijn vernoemd naar invloedrijke figuren uit de twintigste eeuw. De Lloyd G. Smith Boulevard herdenkt de directeur van de Lago-raffinaderij tijdens de Tweede Wereldoorlog, terwijl de Juan E. Irausquin Boulevard verwijst naar een pionier van het Arubaanse toerisme. Ook politicus Edgar ‘Watty’ Vos werd op deze wijze geëerd. --------- '''Straatnamen''' zijn er op Aruba in alle soorten, maar meestal van historische, aardrijkskundige, biologische, literaire of wetenschappelijke oorsprong. De namen worden door de Adviescommissie Straatnamen uitgezocht en aan de overheid voorgesteld. Een zelfde commissie werd op Curaçao al in 1866 benoemd voor straatnamen in Willemstad. Dr. Johan Hartog, historicus en Aruba’s eerste directeur van de Openbare Bibliotheek, vertelt dat hij vanwege zijn functie het voorzitterschap van de straatnamencommissie mocht vervullen, samen met vertegenwoordigers van de politie, het kadaster en openbare werken (DOW) etc. Er werden namen uit de Arubaanse geschiedenis en uit de natuur gekozen en voorgesteld aan het Bestuurscollege dat verder besliste, maar ook namen van overledenen kwamen in aanmerking. Tegenwoordig beginnen nieuwe straatnamen met Caya, Boulevard of zelfs Avenida. Verdienstelijke burgers of geestelijken, sporters of politici – al dan niet van onbesproken naam en faam, verbonden aan een regerende politieke partij – mogen zich, meestal postuum, erin verheugen om in een strook asfalt voort te leven. Aruba’s ‘Libertador’ Betico Croes is daar een voorbeeld van: Nassaustraat, de Mainstreet van Oranjestad, werd Caya G. F. (Betico) Croes. In 1950 werd de weg langs het ‘Wilhelminasportpark’ vernoemd naar J. Helenus Ferguson, gezaghebber in de 19e eeuw, die bekend werd vanwege zijn rol bij van het verbouwen van aloë. Inmiddels is die weg tot Avenida hernoemd. In 1966 merkte gedeputeerde Oscar Henriquez bij de behandeling van de eilandsbegroting op dat het voor de commissie niet makkelijk was om namen te vinden voor de straten in de vele nieuwe woonwijken. “De nieuwe straten moeten namen krijgen die meer tot de bevolking spreken”. Dat blijkt echter niet in alle gevallen nageleefd te zijn. Laten we eerst stellen dat het cachet van bepaalde wijken wordt onderstreept door de namen van de straten. Als je Oranjestad vanaf de airport binnenrijdt, kan je rechts afslaan naar de Vondellaan, vernoemd naar Neerlands grootste schrijver, onder meer bekend van het toneelstuk ‘Gijsbrecht van Amstel’. Hij leefde in de 17e eeuw. De wijk die grenst aan de Vondellaan, Mon Plaisir, bestaat uit huizen, bewoond door mensen die vertrouwd zijn met hun literaire klassiekers, vandaar dat er nog enkele straten klinkende namen hebben als Herman Gorter, Constantijn Huygen, Jacob Cats en Guido Gezelle. Wie kent hen niet… Voor de afwisseling worden er nog wat Engelse en Franse literaire reuzen op de naambordjes geplakt, zoals Shakespeare, Victor Hugo, Byron (Lord) en Alfred de Musset, allemaal bekend van de middelbare schooltijd. Trouwens, iets verder naar het Lagoen in Playa raken we in het goede gezelschap van klassieke componisten als Bach, Schubert en Brahms, waarna we tenslotte leden van de koninklijke familie tegenkomen, Juliana, Beatrix, Irene, Margriet en Maria-Christina. Voor een straat vernoemd naar de vader van deze prinsessen, moeten wij naar San Nicolas, daar vinden wij de Bernhardstraat. Plaatselijke helden zoals George Maduro en plantagehouder Bazin leven ook in straatnamen verder. In de aan de voornoemde Fergusonstraat grenzende volkswijk Dakota wordt het vruchten plukken in de Patiastraat, Dadelstraat, Druivenstraat en Pindastraat; die hebben geen nadere uitleg nodig. Trouwens, rond het oudste deel van Dakota werd een rondweg aangelegd, domweg Rondweg genaamd. In 1991 werd die vernoemd naar oud-minister Guillermo Trinidad, een voetballer afkomstig uit Dakota. Meer recentelijk kwam er een naamswijziging, het heet nu Caya Papa Juan Pablo II. Tja, de kerk wil ook wat. Wat dat betreft: er werden ook namen van bekende frères de la Salle en zusters Dominicanessen uitgezocht voor nieuwe straten in andere delen van de stad. Zo kwam er in Madiki de Caya Frère Alexius en in Bushiri de Caya Soeur Dorothea, beiden omringd door een hele reeks verdienstelijke collega’s. De wijk Companashi, grenzend aan de Kamerling Onnesstraat, vernoemd naar een 19e eeuwse natuurkundige, is gevuld met internationale grote namen op dat gebied zoals Edison, Pascal en natuurlijk Celsius en Fahrenheit. Gilberto Toppenberg, meer dan verdienstelijke inwoner van die wijk, heeft daar nu ook zijn Caya gekregen. Dan komen we in Ponton, via de voormalige Boerhaavestraat, nu Caya Ernesto O. Petronia, en bevinden we ons midden in straten met namen uit de plaatselijke plantenwereld: Scopet, Breba, Katuna en niet te vergeten de Barba di Yoncuman. De wijk die vroeger als Eagle Colony werd aangeduid, heeft de namen van Europese landen in de straatnaam, zoals Frankrijk, Schotland en zo meer. Een deel van de Arendstraat, waar hij aan woont, is vernoemd naar voetbalpionier Boes Orman. De rotonde aan het eind van de Belgiëstraat draagt de naam van Wichie de Palm, oprichter van het bedrijf met touringbussen, niet ver van deze rotonde. In de wijk Rancho is een straat vernoemd naar een jeugdige aanhanger van de AVP die in 1983 bij een schermutseling in verkiezingstijd het leven verloor: de Avenida Alo Tromp. In deze voormalige visserswijk valt het op dat straatnamen die de bewoners iets zeggen zoals de Ranchostraat en Visstraat, worden onderbroken door straten die namen dragen als Johan de Wittstraat en Oldenbarneveldstraat. Eenzelfde contrast is te vinden in San Nicolas, daarover later meer. De voornaamste verkeersaders van het eiland, tussen Oranjestad en Arashi zijn vernoemd naar de directeur van de Lago tijdens de oorlog, Lloyd G. Smith en de pionier van ons toerisme, Juan E. Irausquin. Hun namen zijn aan een Boulevard verbonden. Die eer had ook AVP politicus Edgar ‘Watty’ Vos. Volgens de richtlijnen allemaal postuum geëerd. De enige uitzondering daarop is tot nu toe: Nelson Orlando Oduber, voormalig Minister-President, wiens Avenida de naam Sasakiweg heeft vervangen. Het is nog even wennen...<ref>Evert Bongers, [https://www.facebook.com/groups/2690464017950676/posts/3028876380776103/ Straatnamen op Aruba], facebook Historia di Aruba</ref> {{Appendix}} ------------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | variante = a | tipo= Bario | name = Essoville | imagen = Aad Stolwijk, San Nicolas; San Nicolaas; Graf Von Zinzendorf school; Staringstraat; Kong Ming Supermarktet; Pastoor Hendrikstraat, ANA-DIG-COL-STOLWIJK-LUCHTF-VEL-537-10, Archivo Nacional Aruba.jpg | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[Regionnan di Aruba|San Nicolas Zuid]] | tipo_subdivision_adm = Zona | subdivision_adm = <!-- Historia --> | funda = <!--Fecha di fundacion --> | fundado = <!-- Geografia --> | area = 0.2861<ref>https://www.citypopulation.de/en/aruba/admin/san_nicolas_zuid/885__essoville/</ref> | poblacion = 971 | gentilisio = | censo = 2020 }} '''Essoville''' ta un bario y zona (zona) den e region di Sint Nicolaas-Zuid den e parti zuid di e pais autonomo di Aruba, perteneciente na Hulanda, na Sur America. Riba promé di yanüari 2020, e tabatin un poblashon di 971. E ta e zona di mas grandi den e region. * woonhuizen waren eerst enkel genummerd terwijl beginjaren 60 hieraan namen van rivieren werd toegekend. Essoville is een woonwijk in het oosten van San Nicolas en omvat de woonstraten; Vuykestekestraat Coloradostraat Orinocostraat Missouristraat Amazonestraat Mississippistraat Deze woonwijk werd gesticht door "Home Building Foundation", een stichting opgericht en gefinancierd door de Lago. De huizen werden aan werknemers van de Lago verkocht.<ref>Vivienno Frank. 2019. Essoville. Den:''Aruba en een keuze uit haar toponiemen.'' ISBN:978-0-359-65900-5, pag. 105.</ref> Allereerst is gedacht aan de overdracht hiervan aan de Home Building Foundation, Zoals het zich thans laat aanzien, zou een dergelijke overdracht het meest aan de technische en wettelijke vereisten tegemoet komen. De huizen zouden dan door de Foundation aan de tegenwoordige bewoners worden verkocht op dezelfde wijze zoals dit na de oorlog met de Essoville-huizen geschiedde Deze bewoners zouden dan het eerst voor de aankoop dezer woningen, die zij momenteel huren, in aanmerking komen.<ref>Lago overweegt eigendoms overdracht Lago Heights huizen. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 01-06-1953, p. 2. Geraadpleegd op Delpher op 13-04-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010988047:mpeg21:p002</ref> * woonhuizen waren eerst enkel genummerd terwijl beginjaren 60 hieraan namen van rivieren werd toegekend. * vergeleken met andere barios waren de kavel klein met daarop mini-woninkjes. Te St. Nicolaas is door de recente bouw van 70 arbeiderswoningen de (z.g. „Essoville") door de Lago Oil 6 Transport Cy Ltd. de volkshuisvesting belangrijk verbeterd.<ref>Woningtoestand op Aruba.. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 18-06-1942, p. 4. Geraadpleegd op Delpher op 13-04-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987172:mpeg21:p004</ref> * in de wijk is gevestigd een rumshop en een pompstation, dat in 1952 in bedrijf ging. * wijk grenst aan de Graaf van Zinnendorfschool, gelegen aan de [[Bernhardstraat]]. == Historia == Buiten de Colony verrezen woonwijken voor het lokale personeel, voor elke laag van de hierarchie een aparte wijk. In 1937 werd begonnen met Lago Heights, 150 huizen. In 1939 [[Essoville]] met 75 bungalows om te beginnen. In 1947 werd begonnen met sociale woningbouw in [[Lagoville]]: de arbeiders werden in de gelegenheid gesteld door een spaarregeling op den duur eigenaar te worden van de huizen. En afgezien van de door Lago neergezette wijken was er in het centrum van wat later San Nicolas zou gaan heten ook een wijk van in de haast opgebouwde huizen in de stijl die ook op de Engelstalige Caribische eilanden te vinden is: [[The Village]].<ref>{{citeer web|url=http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&task=view&id=28&Itemid=42|titel=De Lago en de Eagle: de olieindustrie op Aruba|werk=historiadiaruba.aw|datum= |bezochtdatum=2024-09-03|archiefurl=https://web.archive.org/web/20210812112631/http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&task=view&id=28&Itemid=42|archiefdatum=2021-08-12|dodeurl=nee}}</ref> Divishon Atministrativo E zona ta konsistí di un lokalidat:[2] Essoville Demografia E zona tin un poblashon di 971 (1 di yanüari 2020). {{Appendix}} [[:Kategoria:Luga na Aruba]] --------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | variante = a | tipo= Bario | name = Esso Heights | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[Regionnan di Aruba|San Nicolas Zuid]] | tipo_subdivision_adm = Zona | subdivision_adm = }} '''Esso Heights''' ta un bario den e zona di Lago/Esso Heights, den e region di Sint Nicolaas-Zuid den e parti zuidoost di Aruba.[1] == Historia == Buiten de Colony verrezen woonwijken voor het lokale personeel, voor elke laag van de hierarchie een aparte wijk. In 1937 werd begonnen met Lago Heights, 150 huizen. In 1939 [[Essoville]] met 75 bungalows om te beginnen. In 1947 werd begonnen met sociale woningbouw in [[Lagoville]]: de arbeiders werden in de gelegenheid gesteld door een spaarregeling op den duur eigenaar te worden van de huizen. En afgezien van de door Lago neergezette wijken was er in het centrum van wat later San Nicolas zou gaan heten ook een wijk van in de haast opgebouwde huizen in de stijl die ook op de Engelstalige Caribische eilanden te vinden is: [[The Village]].<ref>{{citeer web|url=http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&task=view&id=28&Itemid=42|titel=De Lago en de Eagle: de olieindustrie op Aruba|werk=historiadiaruba.aw|datum= |bezochtdatum=2024-09-03|archiefurl=https://web.archive.org/web/20210812112631/http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&task=view&id=28&Itemid=42|archiefdatum=2021-08-12|dodeurl=nee}}</ref> {{Appendix}} [[:Kategoria:Luga na Aruba]] ------------------ {{Variante|a}} {{infobox luga den pais | variante = a | tipo = Bario | nomber = Lago Colony | pais = {{ABW}} }} '''Lago Colony''' tabata un comunidad situa na e extremo oost di e isla di Aruba, cerca di e area conoci actualmente como Seroe Colorado. E stat tabata konsistí di 377 kas,[2] un hospital,[3][4] misa, kas di klup, pista di bowling, i un Skol Merikano, ku promé pa di diesdos klas i aproksimadamente 180 studiante. E poblashon di Lago Colony tabata prinsipalmente di Merka, ounke tabatin un poblashon grandi di Inglatera, Irlanda i Eskosia ku tabata prinsipalmente ofisialnan riba e flota di tankero di lago. Ademas tabatin Hulandes, Danes, Spaño y otro nacionalidadnan representa den e comunidad. E pueblo aki tabata sostené pa un refineria grandi di zeta na mundu, ku e tempu ei tabata propiedat di un supsidiario di Standard Oil di New Jersey, konosí komo Lago Oil and Transport Company. Lago tabatin su komienso na 1924 komo un fasilidat di trans-shipping pa zeta krudo ekstraí pa Lago Petroleum Corporation ku ta operá na Lago Maracaibo. E crudo a wordo transporta pa Aruba den barconan di fondo plat, cu ta poco profundo, barconan tanker, conoci como lake tankers. E trans-envio aki di e zeta krudo a sigui te na 1928 ora ku a konstruí un refineria i e zeta krudo Venezolano a wòrdu refiná riba e isla i enviá tur kaminda na mundu komo produktonan petrolero kaba. == Baby beach == Den añanan 1950, e Aruba Esso Club a wòrdu konstruí na Baby Beach man made lagoon.[5] E klup a inkluí un restorant, pista di baile i un stadion di beisbòl. Den e lagun, tabatin un waf i baranka chikitu (di kua un ta para ainda). E refineria a opera te cu 1985 ora cu el a wordo cera. E refineria, cu awor ta propiedad di Valero Energy Corporation, despues a wordo cumpra, habri bek, despues cera atrobe; na desèmber 2010, Valero a anunsiá ku e refineria ta habri bèk.[6] Te cu 2012, a keda solamente algun cas di ex-Colonia di Lago. Esnan cu a resta a wordo entrega na Gobierno di Aruba of a wordo bendi na personanan individual. Awendia, e Esso Club ta solamente un edifisio grandi i bandoná ku un negoshi, un tienda di buseo, ku ta den operashon ainda. ------------ {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | variante = a | tipo= Bario | name = Zeewijk | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 1/2 | caption_align = center | image3 = Zeilschip bij de Yachtclub van Aruba. Op de achtergrond de Lago-olieraffinaderij, Bestanddeelnr 252-3982.jpg | image2 = De haven van de Lago-olieraffinaderij in San Nicolas op Aruba, Bestanddeelnr 252-8041.jpg | image1 = BNA-DIG-MEINERS-0035 - San Nicolas - Zeewijk, Zwemmers aan strand van Zeewijk 591200 c.jpg | caption1 = Playa di Zeewijk | footer = Bista pa lama cu [[Lago Oil & Transport Company|refineria Lago]] den fondo | footer_align = center }} | pais = {{ABW}} | region = [[San Nicolas|San Nicolas-Zuid]] | poblacion = 527 | censo = 2020 | censo_ref = | area = 0,4827 | densidad = 1,092 | zona = | zoom = 14 }} ------------------- ==The Lourdes Grotto== Named in commemoration of the famous French religious landmark, was created under the guidance of a priest named “Erkamp” and parishioners in the year 1958. The grotto, a shrine built into the rocks is located in Seroe Preto, just off the main road to San Nicolas. A statue of the Virgin Mary, weighing 700 kilos, was hoisted into place in the grotto. Every year, on February 11 (feast of Lady of Lourdes), a procession leaves from the St. Theresita church in San Nicolas to the grotto, where a mass is performed. The grotto is located road-side and can be visited daily. <ref>https://www.cspnv.com/pdf/aruba-today-20260227.pdf Explore Aruba! (27 di februari 2026)</ref> ---------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais| variante = a | tipo = luga | nomber = Parkietenbos | nomber_oficial = | nomber_nativo = | pais = {{ABW}} | alias = | lema = | imagen = | descripcion = | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 1/2 | caption_align = center | image1 = | caption1 = | image2 = | image3 = }} | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[Oranjestad West]] | zoom = 14 }} '''Parkietenbos''' ta un luga situa na costa west di Aruba, canto di lama y mangelnan directamente pazuid di [[Aeropuerto Internacional Reina Beatrix]] y e areanan residencial di [[Simeon Antonio]] y [[Cas di Paloma]]. E area aki ta designa como un zona economico den e ''Ruimtelijke Desaroyo Plan'' (ROP) di Aruba di 2009.<ref>[https://web.archive.org/web/20160224005153/http://dip.aw/ROP%20atlas.pdf Atlas Ruimtelijk Ordeningsplan]</ref> == Zona economico == For di añanan 1960, e landfill sentral “Parkietenbos Containerpark & ​​Landfill Facility”, simplemente konosí komo “Parkietenbos”, ta situa na Parkietenbos. E instalashon públiko aki ta wòrdu manehá pa [[Serlimar]] y ta consisti di dos deposito principal: e parke di container i e landfill, caminda e sushi ta wordo compacta, nivela y cubri.<ref>[https://web.archive.org/web/20201031134950/https://serlimar.com/ Officiële website Serlimar]</ref> Na 2009, e compania Mericano Bouldin & Lawson a entrega e instalacion di “WastAway”. E instalacion aki cu tin un balor di 28 miyon florin, mester a procesa desperdicio den asina yama “fluff” y despues reusa e fluff aki pa compost of fertilisante di tera. Sinembargo, e instalashon nunka no a funshoná korektamente i p’esei a wòrdu será na mitar di 2011.<ref>{{Citeer web |url=http://www.genootschapnederlandaruba.nl/wp-content/uploads/2017/02/Voor-u-gelezen-juli-2016.pdf |titel=Voor u gelezen, GNA, juli 2016 |bezochtdatum=2018-07-20 |archiefdatum=2018-07-20 |archiefurl=https://web.archive.org/web/20180720225535/http://www.genootschapnederlandaruba.nl/wp-content/uploads/2017/02/Voor-u-gelezen-juli-2016.pdf |dodeurl=ja }}</ref> Riba 8 di febrüari 2018, un “petishon pa informashon” (RFI) a keda publiká en konekshon ku e destaho pa e remediashon di e landfill i e kambio den e método di prosesamentu di desperdisio: di maneho di desperdisio “sólido” pa “sostenibel”.<ref>[https://www.ie-forum.nl/artikelen/rectificatie-afgewezen-wegens-onvoldoende-hinder-voor-aanbestedingen-parkietenbos Rectificatie afgewezen wegens onvoldoende hinder voor aanbestedingen Parkietenbos]</ref> Desde 2007, un planta di tratamentu di awa di riool a wòrdu situá banda di e landfill pa e tratamentu di awa di cesspool suministrá pa tankero.<ref>{{Citeer web |url=http://www.witteveenbos.nl/nl/projecten-afvalwater/project/15-rwzis-aruba/pagenr/1 |titel=Aruba |bezochtdatum=2018-07-20 |archiefdatum=2018-07-20 |archiefurl=https://web.archive.org/web/20180720225707/http://www.witteveenbos.nl/nl/projecten-afvalwater/project/15-rwzis-aruba/pagenr/1 |dodeurl=ja }}</ref> == Asuntonan ambiental == Huma di e landfill di Parkietenbos por wòrdu mira for di Wayaca (yüni 2022) Pa añanan, e landfill ku awor ta sobrepobla tabata e kousa di kehonan tokante molèster di huma, huma tóksiko i polushon, ku ta un peliger pa medio ambiente i salú públiko. Na 2002, un grupo di residente lokal a funda e Fundashon Parkietenbos pa hala mas atenshon na e problema di desperdisio a traves di akshonnan.<ref>https://www.thedailyherald.sx/islands/66520-aruba-residents-take-action-against-landfill{{Dode link|datum=februari 2020 |bot=InternetArchiveBot }}</ref> E fundacion aki a tuma accion na comienso di juli 2018 ora cu candela a bolbe cuminsa na landfill. Despues di akshonnan inútil di Stichting Parkietenbos, un residente lokal a disidí di presentá un demanda kontra gobièrnu na 2020.<ref>{{Citeer web|url=https://caribischnetwerk.ntr.nl/2020/08/25/overheid-blijft-doorgaan-met-illegale-afvalpraktijken/|titel=Overheid blijft doorgaan met illegale afvalpraktijken|bezochtdatum=|auteur=Sharina Henriquez|datum=2020-08-25|werk=caribischnetwerk.ntr.nl}}</ref> {{Appendix}} ------------------- {{Databox}} '''Cunucu Arikok''' ta un museo habri den [[Parke Nacional Arikok]], cu ta sirbi como mustra di e manera di biba di antaño. E ta un di e atraccionnan principal di Parke Nacional Arikok. {{Appendix}} Fondo Prins Bernhard lo financia finalisacion di e proyecto ‘Cunucu Arikok’. Esaki ta encera un suma di mas o menos 60 mil florin. Cu Cunucu Arikok e fundacion FANAPA tin como meta pa crea un obheto cu ta duna e bishitantenan un bon impresion di kico naturalesa na Aruba tin pa ofrece. ‘Na e lugá úniko aki nos ta haña vegetashon eksuberante riba un pida tereno kaminda diferente formashon geológiko ta uni den otro, ku ta visibel den kunuku pa medio di diferensianan den tipo di tera i baranka i kaminda un kantidat grandi di parha i bestia di tera tambe ta biba.<ref> Prins Bernardfonds steunt afbouw project Cunucu Arikok. "Amigoe". Curaçao, 14-09-1989, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 25-04-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642757:mpeg21:p006</ref> E sub-proyecto “Cunucu Arikok”, di Stinapa Aruba, lo wordo financia door di Fondo Prins Bernhard, a haya sa di Stinapa. E proyecto aki ta data for di aña 1980 ora cu Departamento di Desaroyo Economico (DECO) den colaboracion cu otro instancianan local a desaroya un proyecto grandi pa crea un parke nacional Arikok-Jamanota na Aruba. Stinapa Aruba tin 785 hectar riba huur di gobierno. Esaki ta Sero di Arikok y e area rond di dje. E sitio ta situá eksaktamente na e frontera di dos formashon di piedra geológiko: e diabase schist-tuff i e tonalite. Hopi impreshonante den e parti abou ta numeroso formashon ku ta konsistí di blòki grandi di tonalita rondoná den kua eroshon a krea e formanan mas straño i imponente. Komo ku e cunucu ta protehá di e bientunan komersial konstante i salu dor di e seru di Arikok, e tin un vegetashon relativamente eksuberante. Tin un kantidat di palu hopi bieu, grandi i kompletamente krese, ku ta un raridat riba e isla. Konenchi, parakeet ta biba einan i hopi bia por mira otro parhanan manera trupial, chuchubis i perdiz. Kaskabel tambe ta presentá, pero bo mester ta un eksperto pa haña un: nan ta lastra bai ora hende yega serka.<ref>Natuurpark met cultuur-historisch monument Bernhard-fonds neemt Cunucu Arikok voor zijn rekening. "Amigoe". Curaçao, 30-11-1985, p. 9. Geraadpleegd op Delpher op 25-04-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643304:mpeg21:p011</ref> {{Stub}} ChatGPT: Cunucu Arikok ta un lugá histórico i kultural importante den Parke Nacional Arikok na Aruba. E palabra "cunucu" ta referí na un plantashon chikí òf un kas di campo, i den e kontektu aki, e ta referí na un plantashon ku a pertenesé na Arie Kok, un agricultor Hulandés. E nòmber di e parke mes, Arikok, ta derivá di su nòmber. ​ Wikipedia – Die freie Enzyklopädie 🏡 Historia i Signifikado Cunucu Arikok a forma parti di e desaroyo di Parke Nacional Arikok. E área a sirbi komo un plantashon chikí, i su kas di torto (kas di adobe) a keda preservá komo un ejemplo di bida rural tradicional Arubano. E kas a rekonstruí usando método tradicional pa mustra e estilo di bida di e tempu ey. ​ wheninaruba.com 🌿 Naturalesa i Kultura E área rondó di Cunucu Arikok ta riku den flora i fauna lokal, inklusí mata di divi-divi, kaktus tropikal, i otro planta medikinal. Tambien, den e área por haña desèño riba piedra di Indjanan nativo, ku ta indiká e presensia di pueblo indígena den e región. ​ 🥾 Rota di Hike E Cunucu Arikok Trail ta un ruta di hike fasil, ideal pa famia i visitante ku ta buska un introdukshon na e parke. E trail ta kuminsá na e sentro di bishita i ta dura mas o ménos 2 ora. Durante e hike, bo por wak e kas rekonstruí, flora lokal, i arte rupestre. ​ wheninaruba.com +2 things-to-do-in-aruba.com +2 boardwalkaruba.com +2 🗺️ Lokal i Atraktividatnan Serka Cunucu Arikok ta lokalisa serka di otro atraktividatnan den e parke, manera Kueba Chiki, un kueba ku desèño riba su muraya, i Dos Playa, un playa doble popular. E ruta ta pasa tambe serka di Sero Arikok, un di e punto mas haltu di Aruba. ​ AllTrails.com [[:Kategoria:Seru na Aruba]] Sinds enkele járen bezit Aruba een national park. Een uitgestrekt terrein in de omgeving van de Arikok en Jamanota tot aan de noordkust toe. Een kleiner deel van dit park is omheind d.m.v. een “slavenmuur”, aangelegd door de Stinapa. Dit park, gelegen in de luwte van de Arikok, is alleszins de moeite waard en bij uitstek geschikt voor een wandeling op een zondagna¬ middag. De ingang bereikt men door op de zándweg naar de Jamanota de Stinapaborden te volgen. Een keurig aangelegd pad maakt de wandeling tot een waar genoegen. Op de steile gedeelten zijn stenen trappen aangelegd met zelfs een leuning. Men bevindt zich werkelijk in een uniek stukje Arubaanse natuur. Enorme rotsblokken, praktisch alle soorten planten die op Aruba in het wild groeien en schitterende vergezichten. Door de beschutte ligging groeien de Watapana’s zoals het hoort: gewoon rechtop. Onder de enorme kruinen zijn banken aangebracht, waarop het koel rusten is. Dát is pas rusten met enkel vogelgeluiden om je heen, alleen het gekrijs van de parkieten zou aangepast moeten worden. Konijntjes schieten heen en weer. Een zijpaadje voert ons naar een overhangende rots, waar zich Aruba’s bekendste indianentekens bevinden. Bezoekers doen er goed aan een fotocamera mee te nemen, vooral de natuurfotograaf zal behoorlijk aan zijn trekken komen. Het wandelpad mondt uit bij een gerestaureerd lemen huisje. Het is geheel in stijl gehouden. Ook de omgeving van dit huisje wil de Stinapa aanpassen aan het leven van vroeger. Cunucu Arikok is een waardevol projekt, zowel voor de lokale bevolking als de toerist, die wat meer wil zien dan alleen het strand en het casino. Bekijk op uw gemak de foto’s en trek er op uit. Kan heel gezond zijn. (skol i Komunidat november 1986) foto’s: Rinus de Graaff ===Stampia di 75 cen=== Cunucu Arikok ta keda na pia di Sero Arikok, na e parti west unda no tin mucho biento. Den pasado nan a practica aki agricultura y cria di bestia, pero no na gran escala. E cunuqueronan tabata biba den cas di torto, esaki ta un cas traha di lodo. E cas di torto cu nos ta mira awendia den Cunucu Arikok a keda construi na 1985, perfectamente imita na e manera tradicional.<ref>[https://archive.org/details/BNA-DIG-BONDIA-2006-11-01/page/n30/mode/1up?q=cunucu+arikok+skol Post Aruba N.V. kier mustra e beyeza di Parke Nacional Arikok], BDA (1 di november 2006)</ref> Pa e spannan di dak nan a uza flambeu (palo di cadushi) y e murayanan ta traha di un mezcla di lodo y yerba. ===Stampia di 100 cen=== Despues di core riba e caminda cu ta pasa door di e parke, nos ta yega na e punto mas halto, esta Miralamar. For di aki bo tin un bista riba lama na ambos banda di e isla. Den cielo tin un warawara (ployborus plancus) ta bula y ta busca un coneu of un cabrito morto. E paisahe ta caracteriza pa duinen aki ta cubri un espacio di mas o menos 2 hectarea. Nan ta consisti di santo blanco di coral cu e biento di Noordoost ta supla riba e isla. Riba e duinen ta crece algun palo di druif y di oleifi cu te hasta den tempo seco ta mustra berde. Ken lo por haya e shoco dilanti di e monton di piedranan? Shoco bo ta hay’e solamente na Aruba. ------------------ == Manchebo Beach == {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais| variante = a | nomber = Manchebo Beach | nomber_oficial = | nomber_nativo = | tipo = Playa | pais = {{ABW}} | alias = | lema = | imagen = | descripcion = | multi-imagen = <!-- Utilisa plantia {{Multiple image}} --> | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[Oranjestad West]] | zoom = 14 }} (Van een onzer verslaggevers) WILLEMSTAD. — Bij PB 1965 no 34 is verschenen het landsbesluit, dat het besluit van het Bestuurscollege van Aruba goedkeurt om een perceel grond van ongeveer 16.225 m 2 voor zestig jaar in erfpacht uit te geven aan Machebo Beach Hotel NV te Manchebo.<ref>Erfpacht Manchebo. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 30-03-1965, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 22-04-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462582:mpeg21:p003</ref> -------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais| variante = a | nomber = Cueba Huliba | nomber_oficial = | nomber_nativo = | tipo = Cueba | pais = {{ABW}} | alias = | lema = | imagen = Bat Cave Formations.jpg | descripcion = | multi-imagen = <!-- Utilisa plantia {{Multiple image}} --> | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[San Nicolas]] | zoom = 14 }} '''Cueba Huliba'''[1][2] (tambe konosí komo Baranca Sunu ku ta nifiká “Baranka Desnudo”) ta un cueba Guadirikiri of Cueba di Guadirikiri ta un espacio natural bou di tera na Aruba, den Parke Nacional Arikok na mas of menos 1,4 km di Fontein. es.wiki:'''Cueba Huliba'''[1][2] (tambe konosí komo Baranca Sunu ku ta nifiká “Baranka Desnudo”) ta un cueba riba e isla Karibense di Aruba,[3][4] apodá e “tùnel di amor”[5] pa su entrada den forma di kurason. E entrada ta via un trapi skerpi i smal ku ta hinka den e kueba. E tin sinku entrada. Na algun lugá, bo mester bùig pa wak e formashonnan. Flashlights ta nesesario pa eksplorá e koredó di 300 pia (91 m) largu, ya ku ta totalmente skur paden di e kueba. E kueba ta yená ku formashonnan di stalagmita i stalaktita den e piedranan di kalki. Dos espesie di bat ku ta biba den e kueba aki ta e Leptonycteris curasoae i e Macroglossus sobrinus. Ta interesante pa nota cu vleermuis, despues di drumi den cueba durante dia, ta bula sali den horda en busca di cuminda. E salida for di e tùnel ta dor di un seri di trapi ku ta grabá den e baranka i ta basta riesgoso. Den un di e kambernan, e Birgen Maria a wòrdu grabá den un formashon di baranka natural. Leyenda ta menshoná historianan tokante piratanan ku lo a biba den e kueba pa skonde nan tesoronan, ounke no tin evidensia pa konfirmá esaki. {{Appendix}} [[:Kategoria:Aruba]] ----------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | variante = a | nomber = Cueba di Fontein | nomber_oficial = | nomber_nativo = | tipo = Cueba | pais = {{ABW}} | alias = | lema = | imagen = | descripcion = | multi-imagen = <!-- Utilisa plantia {{Multiple image}} --> | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[San Nicolas]] | zoom = 14 }} E '''Cueba di Fontein''' ta un cueba situa na costa nort-oost di [[Aruba]], den e [[Parke Nacional Arikok]]. ** Fontein Cave: Longer than the Quadirikiri Cave, the Fontein Cave contains pathways that stretch to the limestone walls further down. Here is also where prehistoric drawings can be seen. Though this cave does not have its own legend, this was speculated to have been occupied—or at least used by prehistoric Arawak settlers on the island for rituals and other spiritual ceremonies.<ref>[https://www.cspnv.com/pdf/aruba-today-20240403.pdf Visit the island’s popular cave sites!], Aruba Today (3 di april 2024)</ref> This popular cave is located along the northeast coast in National Park Arikok near Boca Prins. The Fontein Cave is well known for its native Arawak Indian rock paintings which can still be found on the walls and ceilings. The brownish-red paintings were left by Caquetios and graffiti imprinted by European settlers. {{Appendix}} [[:Category:Aruba]] es.wiki:'''Cueba di Fontein''' Cave[1][2] ta un cueba chikito cerka di Boca Prins na e parti nort di e isla di Aruba.[3][4][5] E ta bon konosí pa su dibuhonan di muraya nativo Arawak, ku a wòrdu grabá pa Nativonan Merikano dekorativamente riba e murayanan di piedra i parti di e plafond mas plat di e kueba ku kombinashonnan di koló kòrá òf maron-kòrá-maron òf lila; Esaki ta duna pista tokante e historia di e amerindionan. E kueba ta aksesibel for di un “baranka di terasa di piedra di kalki di koral” i tin un largura di 3 meter (9.8 pia) i un haltura di 2 meter (6 pia 7 inch). E sala di entrada, ku ta habrí pa bishitantenan, ta 4 meter (13 pia) haltu i ta ekstendé te na un profundidat di 50 meter (160 pia). Komo ku e ta un formashon geológiko di piedra di kalki, i debí na filtrashon di awa, formashonnan di stalagmita i stalaktita di koló, tamaño i forma hopi straño a wòrdu produsí. Murciélago ta traha nèshi den kavidatnan di kueba den nan búskeda nokturno pa rekohé kuminda, ku ta konsistí di nèktar i pólen. Tin registronan ku e indjannan Araucano a usa e kueba aki pa hasi nan ritualnan i seremonianan tribal. --------------------- '''Blackstone Beach''' ta un playa na costa nort den region di .., den PArke Nacional Arikok. (Oranjestad)—Nomber for di su mas karakterístika rekonosibel, e Piedra Pretu Playa casi ta representa lo contrario di e beachnan tipico di Aruba. Pa un, e tin santu pretu i ta cubri cu piedranan liso preto. Na di dos lugá, e ta keda na e parti nort di e isla, leu for di e blanku playanan di santu di den e region sùit. Pues, si bo ta sinti bo kla pa algu diferente—òf si ta dia kontrali, bishitá e Playa di Blackstone.<ref>[https://www.cspnv.com/pdf/aruba-today-20250305.pdf Blackstone Beach], Aruba Today 95 di maart 2025)</ref> Blackstone Beach ta mustra e mas banda natural di Aruba: e piedranan cu tapa e playanan i e forma di dje a wòrdu trahá pa mil añanan via erupshonnan volkániko, koral moveshonnan di ref i aktividat di ola di e parti nort rural di e isla. Situá mas ost di e Brug Natural i Playa di Andicuri, e Blackstone Beach ta relativamente fásil pa haña akseso. Unabes bo pasa e Formashon di Baranka Ayo, tuma e Kaminda di Andicuri ku ta hiba na Andicuri Laman. Einan, bo por stashoná bo outo i hasi un kaminata di 1km pa Blackstone Beach. E playa aki ta forma parti di e Arikok Parke Nashonal i pues ta un sitio ku ta wòrdu konserbá. Esaki ta e motibu pakiko e ta tambe relativamente intakto pa komersial influensianan. Apesar di a wòrdu yamá un playa, tene kuenta ku e no ta konsehá pa landa den awa, manera e koriente ta hopi fuerte i por desviá bo fásilmente mas leu den oséano salbahe. Pero, ainda bo por disfrutá di un espektakular bista di e piedranan i e parti nort oséano ku ta ekstendé dilanti di e playa i saka un potrèt ku bo amigunan òf famia (Oranjestad)—Named after its most recognizable feature, the Blackstone Beach almost represents the opposite of the typical Aruban beaches. For one, it has black sand and is covered in black smooth stones. Secondly, it lies on the northern side of the island, away from the white sandy beaches of in the southern region. So, if you feel up for something different—or if it’s opposite day, visit the Blackstone Beach. Blackstone Beach shows the more natural side of Aruba: the stones that cover the beaches and the shape of it has been crafted for thousand years via volcanic eruptions, coral reef movements and wave activity of the rural northern part of the island. Located further east to the Natural Bridge and Andicuri Beach, the Blackstone Beach is relatively easy to access. Once you get passed the Ayo Rock Formation, take the Andicuri road leading up to Andicuri Beach. There, you can park your car and take a 1km hike towards Blackstone Beach. This beach forms part of the Arikok National Park and is therefore a site that is preserved. This is why it is also relatively untouched by commercial influences. Despite being called a beach, do note that it is not advised to swim in the water, as the current is very strong and can easily stray you further in the wild ocean. However, you can still enjoy a spectacular view of the stones and the northern ocean that stretches out in front of the beach and take a picture with your friends or family --------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | variante= a | tipo = Playa | nomber = Boca Prins | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 1/2 | caption_align = center | image1 = | caption1 = | image2 = Plantage in Boca Prins op Aruba, Bestanddeelnr 252-7977.jpg | caption2 = Plantashi Boca Prins na 1947 | image3 = | caption3 = }} | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[Santa Cruz]] | tipo_subdivision_adm = Zona | subdivision_adm = [[Parke Nacional Arikok]] | tipo_subdivision_adm2 = | subdivision_adm2 = | descripcion = | pais = {{ABW}} | zoom = 13 }} '''Boca Prins''' ta un boca na e costa nort-oost di Aruba, situa den [[Parke Nacional Arikok]]. Kontenido Deskripshon Situá den Parke Nashonal Arikok, e bahia di santu ta un destinashon turístiko popular. E playa di santu blanku sin vigilansia ku duinen ta solamente 55 meter largu i no ta ofresé ningun otro fasilidat. Landamentu por ta peligroso debí na e koriente fuerte i konstante i ta rekomendabel solamente pa landadónan eksperensia, si ta. E bahia ta wòrdu bishitá de bes en kuando pa surfistanan, pero no ta wòrdu konsiderá un di e lugánan di buseo sobresaliente di e isla. [ 1 ] Un kaminda di santu ku baranka di piedra di kalki ta hiba na e bahia via un trapi di palu. E piedranan di Boca Prins ta e habitat di Cnemidophorus arubensis , un lagadishi di karakol ku ta wòrdu hañá solamente na Aruba. Banda di Boca Prins tin un di e plantacionnan di cunucu mas bieu na Aruba, cu a wordo cultiva pa colonialnan Hulandes den siglo 16. E nòmber di e bahia ta derivá for di e plantashon di Prins di ántes den serkania. https://de.wikipedia.org/wiki/Boca_Prins E entrada aki, unda e [[rooi]] di e mesun nomber ta basha den lama, probablemente ta haya su nomber for di Paulus Printz, kende a wordo manda pa e colonia di Curacao door di WIC pa descubri mineralnan. Despues di no a haya oro ni na Curacao ni na Bonaire, el a yega Aruba dia 14 di juni 1725 y a establece banda di e costa noordoost di e isla.<ref>Vivienno Frank. 2019. ''Aruba en een keuze uit haar toponiemen.'' ISBN:978-0-359-65900-5, pag. 74-75</ref> '''Boca Prins''' ta un [[bahia]] na e costa nort-oost di [[Aruba]], situa den [[Parke Nacional Arikok]]. Deskripshon Situá den Parke Nashonal Arikok, e bahia di santu ta un destinashon turístiko popular. E playa di santu blanku sin vigilansia ku duinen ta solamente 55 meter largu i no ta ofresé ningun otro fasilidat. Landamentu por ta peligroso debí na e koriente fuerte i konstante i ta rekomendabel solamente pa landadónan eksperensia, si ta. E bahia ta wòrdu bishitá de bes en kuando pa surfistanan, pero no ta wòrdu konsiderá un di e lugánan di buseo sobresaliente di e isla. [ 1 ] Un kaminda di santu ku baranka di piedra di kalki ta hiba na e bahia via un trapi di palu. E piedranan di Boca Prins ta e habitat di Cnemidophorus arubensis , un lagadishi di karakol ku ta wòrdu hañá solamente na Aruba. Banda di Boca Prins tin un di e plantacionnan di cunucu mas bieu na Aruba, cu a wordo cultiva pa colonialnan Hulandes den siglo 16. E nòmber di e bahia ta derivá for di e plantashon di Prins di ántes den serkania. https://de.wikipedia.org/wiki/Boca_Prins == Mira tambe == * [[Playanan di Aruba]] {{Commonscat}} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=de|oldid =205170166|titulo=Dos Playa}} {{References}} ;Lista di fuente *[http://nl.aruba.com/activiteiten/dos-playa Dos Playa] riba nl.aruba.com *[https://www.surfline.com/surf-report/dos-playas/5842041f4e65fad6a7708e27 Dos Playa Surf] riba surfline.com }} [[:Category:Luga na Aruba]] ---------------------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | variante = a | nomber = Cueba di Huliba | nomber_oficial = | nomber_nativo = | tipo = Cueba | pais = {{ABW}} | alias = Tunnel of Love | lema = | imagen = | descripcion = | multi-imagen = <!-- Utilisa plantia {{Multiple image}} --> | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[San Nicolas]] | zoom = 14 }} **The Huliba Cave/ Tunnel of Love The Huliba Cave, formerly known as the Tunnel of Love, was once open to the public, and was the biggest and most accessible of all three caves. This cave had five chambers, including one that is heartshaped. This cave had narrow stairs that led to long pathways deep into the cave, with a staircase leading to the exit on the other side. In one of the chambers, there used to be the carving of the Virgin Mary, put there for the protection of the cave. However, the Huliba Cave has been permanently closed for a few years now, as a way to preserve the bat population that lives in the cave. These Long Tongue Fruit Bats and Insect Eater Bats are very important to the ecosystem of the island. Though this cave is no longer accessible to the public, it surely is interesting to learn more about the history of these caves and the Awarak tribes that resided or utilized them.<ref>[https://www.cspnv.com/pdf/aruba-today-20240403.pdf Visit the island’s popular cave sites!], Aruba Today (3 di april 2024)</ref> Do note that these caves are very dark, humid, hot, and are inhabited by bats. Do wear comfortable clothing and shoes, as the pathways in these caves may be rough and bumpy, and don’t forget to bring a lashlight! {{Appendix}} [[:Category:Aruba]] ---------------------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | tipo= Bario | name = Eagle | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 2/2 | caption_align = center | image1 = | caption1 = | image2 = | caption2 = }} == Eagle (Aruba) == '''Eagle''' ta un bario di [[Oranjestad (Aruba)|Oranjestad, capital di Aruba. == Historia == Den comienso di añanan 20, Aruba a conoce dos refineria. Na aña 1924 a establece Lago Oil & Transport Ltd y despues na aña 1927 De [[Arend Petroleum Maatschappij]]. Dos refineria cu tabatin un rol masha importante den [[Di Dos Guera Mundial|Segundo Guera Mundial]], ya cu nan tabata suministra petroleo na e aliadonan. Ta di e refineria ‘Arend’ e vecindario aki a haya su nomber ‘Eagle’ y tambe nos ‘Eagle Beach’. Minister Maduro a comparti un tiki historia: “E refineria Eagle aki a duna trabou na mas cu shete mil trahado di 58 diferente pais. Den e area aki, e refineria a traha e fabrica pa refina e petroleo, un laboratorio y un brandweerkazerne. Tambe nan a construi nan sede ‘hoofdkantoor’ cu ta exactamente e edificio caminda nos ta para actualmente”. E mandatario tambe a trece dilanti cu e refineria a construi casnan special pa e personal di refineria, algun cas den e bario, e Eagle tennis club y e hospital cu tey ainda.<ref>[https://awemainta.com/wp-content/uploads/2024/02/AM240221.pdf Minister Maduro di Cultura a haci e desvelo di e ‘Ruta Historico di Eagle’], Awemainta (21 di februari 2024) </ref> E ‘Ruta Historico di Eagle’ ta un ruta pa cera conoci cu e historia di e bario di Eagle, e refineria di Eagle y Aruba su rol importante pa aliadonan den Segunda Guera Mundial. E storia di e refineria di Eagle, un tempo simbolo di e poder industrial di Aruba hunto cu Lago na San Nicolas, ta conta nos e desaroyo di Aruba den tempo for di su comienso na 1924 te na e desmantelamiento den añanan cincuenta y sesenta caminda cu a traha espacio pa turismo cual te cu awe en dia ta e pilar economico mas importante di Aruba. E proyecto di ‘Eagle History Tour’ lo crea un conexion entre e historia, herencia cultural industrial di Aruba y nos turismo, creando un atractivo nobo pa nos bishitantenan pero tambe lo educa localnan y principalmente e generacionnan mas jong tocante Aruba su historia industrial y e rol importante di e refineria di Eagle den e di Dos Guera Mundial asina e mandatario a trece den su discurso. Ademas den un futuro cercano lo pone borchinan na cinco diferente sitio cu QR code cu ta contene informacion importante di historia di e sitio den cuatro diferente idioma, mas obhetonan di arte y programanan educativo. Aruba tabatin un rol importante den Segundo Guera Mundial cu e dos refinerianan aki cu Alemania tabatin wowo riba Aruba y nan a manda un submarino pa bin destrui e dos refinerianan aki pa stroba e aliadonan haya nan combustibel. Asina e submarino a tira riba e tankero Arkansas y a mata varios hende entre otro Bonerianonan. Tambe e submarino a manda torpedo pa destrui e dos refinerianan cu danki na nos Señor Dios esakinan a faya nan proposito. {{Appendix}} -------------------------------------- {{Infobox luga den pais | tipo= Bahia y haf | name = Plantashi Prins | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 2/2 | caption_align = center | image1 = Zeilschip bij de Yachtclub van Aruba. Op de achtergrond de Lago-olieraffinaderij, Bestanddeelnr 252-3982.jpg | caption1 = Barco di bela cu refineria den fondo | image2 = De haven van de Lago-olieraffinaderij in San Nicolas op Aruba, Bestanddeelnr 252-8041.jpg | caption2 = }} {{Databox}} '''Plantashi Prins''' ([[Hulandes]]: Plantage Prins), originalmente un plantacion di coco na Aruba, [1] [2] a mira su cas reconstrui den añanan 1950. E decadensia di palma, atribuí na malesa, a kondusí na e stòp di produkshon di kunuku. 3] Na 1911, e mapa di Werbata-Jonckheer a identifiká Prins Plantation komo un di e 23 plantashonnan mayoritariamente chikitu karakterisá pa agrikultura kombiná, palu di koko i kas. Ademas, un plantashon mas grandi tabata situá paden, nort di Oranjestad na San Barbola, lugá di nasementu di Virginia Demetricia. E township Savaneta en realidad a surgi for di un plantacion gubernamental cu despues a transforma den un pueblito chikito. 4] == Etimologia == E plantacion ta derivá su nòmber for di un ingeniero di mina suédo Paulus Printz, ku a biba den e área durante di dies-ocho siglo, mientras tabata buska oro den nòmber di e administradornan di e kamber di Amstedam di e kompania Hulandes di West India. Segun e mapa di Van Raders di 1825, e ruina di su kas (No. 37) tabata situá riba e muraya na nortwest di e plantashon, pero for di e tempu ei e ruina a disparsé. E tapa di e seru, ku ta eksponé na bientu, tabata mas faborabel pa biba ku e arroyo ku tabata protehá pa bientu. [5] [6] Printz a traha na Aruba for di 14 di yüni 1725, te ku 3 di yüni 1727, ora ku el a risibí un òrdu di Amsterdam pa stòp e trabou. [ 7] == Panorama general == E kas original di plantacion den e arroyo no ta pará mas, i e struktura ku a sigui, un kas di pais konstruí den añanan 1930, ta awor den un estado di ruin. 6] Situá 2.5 kilometer for di e sentro di bishitante i aproksimadamente 600 meter for di e plantahe Fontein den Parke Nashonal Arikok, un kaminda ta hiba na e plantahe Prins históriko, ku anteriormente tabata di propiedat di Sr. Mokki Arends,[8] i dos arroyos bisiña, Rooi Prins i Rooi Dwars. E arroyos aki un tempu tabata nutrí palu di koko i palu di fruta. Mientras cu e coconutnan a desaparece, y solamente algun mata di fruta a keda, e vegetacion nativo ta prospera mas densamente cu riba e colinan circundante. 1] Te ku 2023, apesar di plannan inisial, e renobashon i transformashon di e ruinanan di e plantashon Prins den e Prins Center, ku ta presentá proyektonan di demonstrashon riba aktividat agrikultoral di plantashon tempran, no a tuma lugá ainda. E integrashon di e Prins Center den e diseño nobo di Parke Nashonal Arikok ta keda pendiente. Ta konsehábel pa konsiderá pa destahá e importansia históriko di Prins Center su nòmber den e sentro mes. 9] {{Appendix}} ------------------------ {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =59895500|titulo=Pos Chikito}} {{References}} }} == Mira tambe == * [[Lista di luga na Korsou]] {{Commonscat}} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =62603301|titulo=Suffisant (Curaçao)}} {{References}} }} ---------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | variante = a | nomber = Bushiribana | nomber_oficial = | nomber_nativo = | tipo = Bario | pais = {{ABW}} | alias = | lema = | imagen = Gouddelving bij Bushiribana op Aruba, Bestanddeelnr 252-7961.jpg | descripcion = Mina di oro na Bushiribana na Aruba (1947). Na 1946, despues di 30 aña, a cuminsa e mina di oro atrobe pero esaki no a resulta lucrativo. | multi-imagen = <!-- Utilisa plantia {{Multiple image}} --> | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[Paradera]] | zoom = 14 }} '''Bushiribana''' ta un luga den region di [[Paradera]] na kosta nort di [[Aruba]].[1] E ta mihó konosí pa e ruinanan di stempel di oro. == Geologia == Na final di e periodo di Kretáseo, kambionan geológiko signifikante a tuma lugá riba Tera. Piedranan fluido nobo, conoci como e batholith di Aruba, a pusha ariba door di scheurnan den e volcan antiguo, e Formacion di Lava di Aruba. E piedranan aki a forma koredónan i a solidifiká. Un di e tiponan di piedra cu a sali for di esaki ta gabbro. Gabbro tin un koló di antrasit i ta mustra mineralnan briante ora inspekshoná mas di aserka. E ta wòrdu hañá den e área di Matividiri. E tipo di piedra aki a wòrdu usá den konstrukshon di e planta di stèmpel di oro di Bushiribana.[2] Rush di oro Oro laba abou ta konosí komo oro aluvial. E ta laba den forma di stòf di oro, pida di oro, grano di oro i tin bia pida di oro. Despues di e rush di oro Arubano di 1824 pa 1829, den cual a haya oro aluvial, e cantidad eventualmente a baha y e depositonan di oro no a duna mas. Den transkurso di siglo, kompanianan di oro a kuminsá buska e fuente di e oro aki, e venanan di kuarso. Tin bia e adernan aki a surgi i despues a disparsé bou di tera atrobe.[3] Stempel di Oro Durante e periodo di 1872 pa 1915, ora ku oro tabata wòrdu mina riba e isla, dos molina di oro tabata operá.[3] Esakinan tabata e planta di stèmpel di oro di Bushiribana i e planta di smelt di oro di Balashi.[4] Na 1872, Aruba Island Gold Mining Company a construi un smelter y stempel mill di oro na Bushiribana, den curason di e area di mineria di oro cuarzo. Tambe e compania a construi e prome pier den haf di Aruba, yama Waaf di Compania riba Forti Abou, y a traha un caminda di dies kilometer pa transporta e mashinnan. E industria di stèmpel di oro tabata inkluí mashinnan di vapor, mulina di stèmpel, reservorionan di awa dushi i fòrnunan. E fábrika a hasi pèrdida pa binti aña. E oro a wòrdu saka dor di kombin’é ku merkurio, perdiendo mas o ménos mitar di e oro. For di 1897, e montonnan di shushi di Bushiribana a wòrdu retrabá usando e proseso di sianuro ku a wòrdu inventá resientemente, i ta e ora ei so e minamentu di oro a bira algu probechoso. Na 1899 un molina di stèmpel na Balashi a tuma over e trabou.[3] E oro prinsipalmente tabata bini di un di e dos shen venanan di kuarso ku ta karga oro ku a bini na superfisie for di e profundidatnan di Aruba kantu di kosta nort.[3] ---------- == Sero Colorado == On your way to Baby or Roger’s Beach, you’ll pass by the famous Red Anchor at what was once the entrance to the Colony residential community and be greeted with red soiled hills by the coast. This is Sero Colorado. Named after the 30-meter, deep red, limestone hill, Adriaan Laclé “Sero Colorado” translates to “Colored Hill”. Sero Colorado has deep historical ties with the once-thriving phosphate industry in the area. Matter of fact, there are still under- ground shafts and passages deep in Sero Colorado from the time of phosphate mining. In 1958, the re- finery at the time, Lago, adopted this name for the residential section of its employees.<ref>[https://www.cspnv.com/pdf/aruba-today-20241118.pdf Place names in San Nicolas and their origins], Aruba Today (18 di november 2024)</ref> -------- {{Infobox luga den pais | tipo= Isla di rif | variante = a | name = Renaissance Island | alias = Sonesta Island | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 2/2 | caption_align = center | image1 = | caption1 = | image2 = | caption2 = | pais = {{ABW}} | region = [[Santa Cruz]]? }} '''Renaissance Island''' (antes Sonesta Island [1]) ta un isla di rif privá dilanti costa di Aruba na haltura di e pista di aterisahe di [[Aeropuerto Internacional Reina Beatrix]]. Bista general E isla di ref di koral di 16 hektar a wòrdu kumprá pa Sonesta Hotels, i a habri na 1989 komo Isla di Sonesta.[2] Na 1991, Sonesta a wòrdu atkerí pa Ramada Renaissance Hotels, i e isla a wòrdu renobá komo Renaissance Island.[3] E ta un isla priva cu por wordo bishita solamente den dia. E isla di ref alargá ta ofresé playanan blanku, mondinan di mangel i un variedat grandi di parhanan.[1] Tin dos playa: Iguana Beach ta pa famianan, i Flamingo Beach ta pa adulto. Iguana Beach ta haña su nòmber for di e iguanan ku ta biba riba e playa. Flamingo Beach ta e unico luga na Aruba cu tin flamingo cu a wordo introduci. Tur dos espesie di animal tin bia ta bishitá e otro playa tambe.[4][5] Entre 7:00 AM y 7:00 PM un boto ta sali for di e hotel Renaissance Aruba pa e isla di rif. Huespetnan ku no ta di hotèl por biaha pa un pago.[6] Dos avion chikí, un Beechcraft Model 18 i un Convair 400, a wòrdu hundi na kosta pa krea un lugá di buseo. Ta posibel pa pasa anochi den un cabana (hut chikitu) riba e isla.[5] -- == Historia == nl.wiki:E isla di 16 hectar riba rif di Bucuti a ser cumpra pa Sonesta Hotels, y a habri na 1989 como isla Sonesta.<ref>Amigoe, [https://www.delpher.nl/nl/kranten/view?query=sonesta+island&coll=ddd&sortfield=date&page=1&facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Nederlandse+Antillen&identifier=ddd:010642557:mpeg21:a0071&resultsidentifier=ddd:010642557:mpeg21:a0071&rowid=2 Sonesta hotel en Sonesta Island: uniek hotelproject], 14 februari 1989</ref> Na 1991, Ramada Renaissance Hotels a kumpra Sonesta, i e nòmber di e isla a kambia pa Renaissance Island.[ 3] Ta un isla privá cu por wordo bishita solamente den dia. E isla di rif ta un isla largu ku ta ofresé playa blanco, palo di mangrove i un variedat grandi di parhanan. 1] Renaissance-eiland (voorheen Sonesta eiland),[1] is een 16 ha groot koraalrifeiland, officieel bekend als het Bucutirif [2][3] voor de kust bij Oranjestad, Aruba. en grenst aan de Rifeilanden van Oranjestad. Het eiland is particulier bezit en heeft de enige privé-stranden op Aruba.[4] Er zijn twee stranden: Iguana Beach en Flamingo Beach. Een Beechcraft 18 en een Convair 400 zijn allebei bewust ongeveer 50 meter (46 m) uit de kust gezonken om een duikplaats te creëren.[5] Flamingo's zijn te zien op het eiland.[6] Ze zijn echter niet inheems op Aruba.[7] de.wiki:Renaissance Island is een ongeveer 48 hectare groot, particulier gebruikt, smal en ongeveer 3,8 kilometer lang eiland voor de kust van het hoofdeiland Aruba . de.wiki:Renaissance Island ta un isla privá di mas o ménos 48 ektar di largura, estrecho i di mas o ménos 3,8 kilometer largu, na kosta di e isla prinsipal Aruba. {{Appendix}} Renaissance Island (anteriormente Sonesta Island),<ref>{{citeer web|titel=Sonesta Island | url = https://www.tripadvisor.com/ShowTopic-g147247-i144-k845765-Sonesta_Island-Aruba.html | accessdate = 2020-03-04}}</ref> ta un isla di 16 hectare di coral, ofisialmente konosí komo Bucutirif<ref>{{cite web | title =Harbour Map and Navigational Chart. From Netherlands Government chart, 1977 | url = https://www.arubaports.com/main/oranjestad/ |bezochtdatum=15 november 2020}}</ref><ref>{{citeer web | titel=Navigation Waypoints referencing to “Bucuti Island” | url=https://www.aruba-cruisingguide.com/navigation/ |bezochtdatum=15 november 2020}}</ref> for di Oranjestad, Aruba, i ta limita ku e Rifeilanden di Oranjestad. E isla ta privá i tin e úniko playa privá na Aruba.<ref>{{cite web | title =Renaissance Aruba Resort & Casino | url =http://www.fodors.com/world/caribbean/aruba/review-40803.html | accessdate = 2014-08-20}}</ref> Tin dos playa: Iguana Beach i Flamingo Beach. Un Beechcraft 18 i un Convair 400 tur dos a keda sink deliberadamente mas o ménos 50 meter (46 m) for di costa pa crea un lugá di buceo.<ref>{{cite book | last =Huber | first =Joyce | title =Best Dives of Aruba, Bonaire & Curaçao | publisher = Hunter Publishing, Inc | date =2011 | isbn = 9781588437495 }}</ref> Flamingo ta ser mira riba e isla.<ref>{{cite web| last =Suri | first =Charu | title =Where to see Flamingos in Aruba | url =http://www.afar.com/highlights/where-to-see-flamingos-in-aruba | accessdate =2014-08-20}}</ref> Sinembargo, nan no ta nativo di Aruba.<ref>{{cite web|url=https://journalistontherun.com/2017/07/01/everything-you-need-to-know-about-flamingo-island-aruba/|title=Everything You Need To Know About Flamingo Beach Aruba|date=1 July 2017|publisher=}}</ref> == Lokashon y uzo == E isla ta situá mesora banda di e ruta di aterisahe RWY 11 na aeropuerto internashonal Reina Beatrix na sur di e islanan di Oranjestad. E ta comprá dor di e doñonan di un hotel di sinku strea. Riba e dos bahia di awa den forma di un U riba e isla a konstruí un restorant, barnan di playa, un sentro di spa, un kancha di voleibol i fasilidatnan pa deporte di awa i baño. E hóbennan di e hotèl ta wòrdu transportá ku e ferry di e hotèl mes. E awa di awa di e hotel ta ser transportá pa barku pa e WEB kanaal purifikashon na e isla prinsipal pa deskontaminashon. {{Appendix}} * Eduardo en Gerardo de Veer van Meta Corporation, de ontwikkelaars van het Sonesta Hotelproject (de bouw van een 320-kamer hotel in het hart van Oranjestad - Coral Reef Hotel) presenteerden de plannen in 1986 en op 30 oktober 1987 de eerste steen gelegd. * Sonesta island gelegen op het rif tegenover de [[internationale luchthaven Koningin Beatrix]]. * Vanaf de open lobby heeft men niet alleen zicht op dezee, maarook ophetkanaal, van waaruit de gasten met de boot naar het Sonesta Island kunnen vertrekken. Een traject dat slechts tien minuten duurt. Vier boten van 26 voet lang en met een capaciteit voor 29 personen elk, zullen beschikaar zijn voor het transport van de gasten van het hotel, via het kanaal, naar Sonesta Island. Op dit rifeiland, waarop tot een jaar geleden alleen maar mangroveplanten te zien waren, zijn in de afgelopen maanden twee prachtige stranden met hagelwit zand aangelegd. Momenteel worden een restaurant en bar gebouwd, waarna de whirlpools en faciliteiten voor watersporten zullen volgen.<ref>{{citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642557:mpeg21:pdf|titel=Sonesta hotel en Sonesta island: uniek hotelproject|werk=[[Amigoe]]|datum=14 februari 1989|bezochtdatum= }}</ref> en.wiki:see Oranjestad, Aruba The touristically named Renaissance Island (formerly Sonesta Island)<ref>{{cite web | title =Sonesta Island | url = https://www.tripadvisor.com/ShowTopic-g147247-i144-k845765-Sonesta_Island-Aruba.html | accessdate = 2020-03-04}}</ref> is a 40 acres [[cay]] (or barrier reef) island, officially known as the Bucuti Rif<ref>{{cite web | title =Harbour Map and Navigational Chart. From Netherlands Government chart, 1977 | url = https://www.arubaports.com/main/oranjestad/ | accessdate = 2020-03-04}}</ref><ref>{{cite web | title =Navigation Waypoints referencing to “Bucuti Island” | url = https://www.aruba-cruisingguide.com/navigation/ | accessdate = 2020-03-04}}</ref> and it is off the coast near Oranjestad. It is privately owned and has the only private beaches on Aruba.<ref>{{cite web | title =Renaissance Aruba Resort & Casino | url =http://www.fodors.com/world/caribbean/aruba/review-40803.html | accessdate = 2014-08-20}}</ref> There are two beaches: Iguana Beach and Flamingo Beach. A [[Beechcraft Model 18|Beechcraft 18]] and a [[Convair]] 400 were both deliberately sunk about 50 yards offshore to create a diving site.<ref>{{cite book | last =Huber | first =Joyce | title =Best Dives of Aruba, Bonaire & Curaçao | publisher = Hunter Publishing, Inc | date =2011 | isbn = 9781588437495 }}</ref> [[Flamingo]]es can be seen on the island.<ref>{{cite web| last =Suri | first =Charu | title =Where to see Flamingos in Aruba | url =http://www.afar.com/highlights/where-to-see-flamingos-in-aruba | accessdate =2014-08-20}}</ref> However, they are not native to Aruba.<ref>{{cite web|url=https://journalistontherun.com/2017/07/01/everything-you-need-to-know-about-flamingo-island-aruba/|title=Everything You Need To Know About Flamingo Beach Aruba|date=1 July 2017|publisher=}}</ref> Awemainta 30 december 2020|Isla Priva: Di complemento pa atraccion principal|E creacion di un beach priva riba e rifnan dilanti di aeropuerto tabata otro reto grandi pa MetaCorp. E responsabilidad di esaki a cay grandamente riba e schoudernan di Rudolph Richardson na cabes di ATCO. Delft Hydraulic Engineering di Hulanda meticulosamente a diseña e isla artificial. A pone shen y shen di meternan cubico di santo blanco den bargenan cu despues a basha riba e awanan poco hunto di e rif pa crea un plataforma for di unda e backhoe y otro ekipo necesario pa traha e isla, por a para firme riba dje. E isla a habri pareu cu e hotel na 1991. Na 1999, Horcan Lenny, considera como e di dos mas fuerte pa pasa den November, a dal Aruba duro y Sonesta Island a keda den hopi mal estado. Mester a trah’e full di nobo. Despues di un candela chikito un par di aña atras, Renaissance Island ta un di e atractivonan turistico mas grandi di e isla. Conoci mundialmente como e luga pa comparti di un dia di solo y lama hunto cu flamingonan cu ta cana casualmente band’i bo. Fuera di e parhanan aki, e isla tambe ta un santuario pa hopi yuwana. {{Appendix}} --------------------- {{Infobox luga den pais | tipo= Playa | name = Hadicurari | alias = Fisherman's Hut | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 2/2 | caption_align = center | image1 = | caption1 = | image2 = | caption2 = }} | pais = {{ABW}} | region = [[Noord]] | zona = [[Palm Beach]] | zoom = 14 }} '''Hadicurari''' (''Fisherman's Hut'') ta un luga na costa west di Aruba, den e zona di [[Palm Beach]] na haltura di e hotelnan Holiday Inn y Marriott Vacation Club. Aki ta situa un waf di piscado y un parti ta wordo uza como zona pa [[windsurf]]. Hadicurari ta conoci como un sitio pa pisca unda tabatin ranchonan di piscado y un pier chikito. Den ananan 1950 tabata captura aki hopi calco. De vissershaven heeft een steiger met 92 aanlegplaatsen die in de jaren 90 van de vorige eeuw is aangelegd. Hier werd in de jaren 1950 veel calco (''strombus gigas'') gevist. Door de roofbouw is de calco in deze buurt zeer zeldzaam geworden en wordt nu beschermd.<ref>Vivienno Frank. 2019. ''Aruba en een keuze uit haar toponiemen'' pag. 111, ISBN:978-0-359-65900-5</ref> Aki tabata establece Centro di pesca Hadicurari, cu tabata organisa torneonan di pisca pa e piscadonan local.<ref>Vistoernooi Centro Hadicurari. "Amigoe". Curaçao, 09-07-1994, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 15-09-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644198:mpeg21:p005</ref> Awendia e ta fungi como restaurant.? * E pier chikito a wordo reemplasa den ananan 19 90 pa un pier grandi cu 92 luga pa boto * Den e periodo aki a lanta e Centro di pesca Hadicurari y na 2003 a funda Fundacion Centro di Pesca Hadicurari. Fundado tabata Colin Christiaans. * Anualmente ta celebra Dia di Piscado cu ta riba 29 di juni cu iun torneo di pesca. * Den e edificio di Centro di Pisca hadicurari tin un restaurant establece. Centro di Pesca Hadicurari ta percura pa brinda e piscadonan tur ayudo. Considerando cu e centro aki ta practicamente hinca entre e hotelnan grandi y luhoso; Centro di pesca Hadicurari tin cu “negosha” un tiki riba e tradicion di piscado den e centro aki. NOTES In tegenwoordigheid van de ministers Elio Nicolaas, ing. Roland Laclé en minister ing. Eddy Briesen, legde minister Charro Kelly vrijdagmiddag de eerste steen voor de vissershaven bij Hadicurari, ten noorden van het Holiday Inn Hotel. De 92 aanlegplaatsen voor de vissersboten vergt een investering van 1,4 miljoen florin. De bouw geschiedt door Camar nv.Eerste steen vissershaven. "Amigoe". Curaçao, 23-11-1992, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 14-09-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643702:mpeg21:p005 {{Appendix}} [[Category:Luga na Aruba]] --------------- {{Infobox luga den pais | tipo= Isla di rif | variante = a | name = De Palm Island | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 2/2 | caption_align = center | image1 = Sign De Palm Island.jpeg | caption1 = | image2 = | caption2 = | pais = {{ABW}} | region = [[Santa Cruz]]? }} [[File:Sign De Palm Island.jpeg|thumb|Borchi pa yega De Palm Island]] '''De Palm Island''' ta un isla di mas o ménos 10 ektar grandi, habitá, estrecho i di 1,5 kilometer largu for di costa di e isla principal di Aruba, ost di e stat di Pos Chiquito, serka di e aeropuerto internashonal Reina Beatrix. E isla ta un rif di koral ku tin un hotel, un bar i un restorant. E biahe via ferry for di e isla prinsipal ta dura mas o ménos 10 minüt. Riba e isla tin un playa ku tin un guardia i un parke di awa. E isla ta di propiedat di De Palm Tours, e operador di biahe di mas grandi na Aruba, fundá pa Wichie de Palm i kumprá pa Harold Malmberg den añanan 60 di [[siglo 20]].<ref>{{Citeer web|url=http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&task=view&id=24&lang=en|titel=Tourism|taal=en|uitgever=Historia di Aruba|bezochtdatum=1 september 2018|archiefurl=https://web.archive.org/web/20230621061434/http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&task=view&id=24&lang=en|archiefdatum=2023-06-21}}</ref> == Detayenan == E parke di awa tin un atraccion extraordinario. E bishitantenan, ekipá ku un sistema di buelo di kaska bou di awa, por bishitá e mundu tropikal di piská di e isla di koral na pia i tambe tuma imágen bou di awa di un avion Cessna 414 derotá i bou di awa. E Sea Trek helmet system tambe ta posibel pa no-swimmer i personanan ku no tin eksperensia di buelo. {{Appendix}} De Palm island is een ongeveer 10 hectare groot, bewoond, smal en 1,5 kilometer lang eiland voor de kust van het hoofdeiland van [[Aruba]], ten oosten van de stad [[Pos Chiquito]], in de buurt van de [[internationale luchthaven Koningin Beatrix]]. Het eiland is een dood [[koraalrif]] met daarop een hotel, bar en restaurant. De overtocht per ferry vanaf het hoofdeiland duurt ongeveer 10 minuten. Op het eiland is er een bewaakt strand en een [[waterpark]]. Het eiland is eigendom van [[De Palm Tours]], de grootste [[touroperator]] op Aruba, opgericht door [[Witchie de Palm]] en in de jaren zestig van de twintigste eeuw gekocht door [[Harold Malmberg]]<ref>{{Citeer web|url=http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&task=view&id=24&lang=en|titel=Tourism|taal=en|uitgever=Historia di Aruba|bezochtdatum=1 september 2018}}</ref> == Bijzonderheden == Het waterpark heeft een buitengewone attractie. Bezoekers, uitgerust met een onderwaterhelm-duiksysteem, kunnen te voet de tropische vissenwereld van het koraaleiland bezoeken en ook onderwateropnamen maken van een neergehaald en onder water gelegen [[Cessna]] 414-vliegtuig. Het gebruik van het Sea Trek-helmsysteem is ook mogelijk voor niet-zwemmers en personen zonder duikervaring. {{Appendix|1=alles|2= '''Voetnoten''' {{References}} '''Bronnen''' * {{citeer web|url=http://www.visitaruba.com/things-to-do/tours-and-activities/depalm-island/|titel=De Palm Island|bezochtdatum=1 september 2018}} * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=de|titel=Palm Island (Aruba)|oldid=165611524|datum=20170518}} -------------- '''Isla di Oro''' ta parti di e rif di Pos Grandi na costa sur di [[Aruba]], entre [[Pos Chikito]] y [[Savaneta]]. E area ta cay den e [[Parke Marino Aruba]] y ta bou maneho di [[Parke Nacional Arikok| Fundacion Parke Nacional Aruba]] (FPNA).<ref>{{citeer web|url=///C:/Users/l_de_/Downloads/BONERIANO-15-03-2024.pdf|titel=FPNA ta activo den defensa di Isla di Oro|werk=Boneriano|datum=2024-03-15|bezochtdatum=2024-03-23}}</ref> == Historia == Isla di Oro a inicia na aña 1965 ora Adolf (Dochi) Oduber a construi un compleho di recreacion den forma di un barco cu den dje un restaurant, bar y sala di baile, cu el a duna e nomber "Isla di Oro".<ref>{{citeer web|url=citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462564:mpeg21:p006|titel=Opening van Isla di Oro|werk=[[Amigoe]]|datum=1965-03-09|bezochtdatum=2024-03-23}}</ref> E compleho ta situa 150 meter for di e costa na un laguna rondona pa mondi di mangel, pa cua mester a traha un brug y kap un caminda dor di e mangelnan.<ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010470027:mpeg21:p006|titel=Luchtkasteel van Oduber werd restaurant in zee|werk=[[Amigoe]]|datum=1964-08-05|bezochtdatum=2024-03-23}}</ref> E tempo ey e compleho tabata un atraccion turistico popular, unda tabata organisa fiesta, ademas di presentacion y shownan di artistanan conoci. E compleho, cu ta riba tereno erfpacht, a cambia varios biaha di doño-desaroyado y tabata operacional te mas o menos aña 1994 pa despues keda bandona. == Proteccion di naturalesa == Isla di Oro ta ubica den un zona di naturalesa cu un grado halto di balor y di medidanan di proteccion. Banda di ta protegi mediante e decretonan nacional ''Nieuwe aanwijzing domeingronden als natuurreservaat''<ref>[https://www.dcbd.nl/sites/default/files/documents/MinistryofJustice%282020%29_LandsbesluitNieuweAanwijzingDomeingrondenAlsNatuurreservaat.pdf Landsbesluit ''Nieuwe aanwijzing domeingronden als natuurreservaat''] ([[Afkondigingsblad van Aruba|AB]] 2020 no. 67)</ref> y ''Ruimtelijke Ontwikkelingsplan met Voorschriften 2021''<ref>[https://www.dip.aw/wp-content/uploads/2021/08/AB-2021-no.-123.pdf Landsbesluit ''Ruimtelijke Ontwikkelingsplan met Voorschriften 2021''] (AB 2021 no. 123) di 28 juli 2021.</ref>, e isla mes y e lama ta clasifica como "Marine Protected Area" (MPA) mediante decreto nacional.<ref>[https://www.dcbd.nl/sites/default/files/documents/MinistryofJustice%282018%29_LandsbesluitParkeMarinoAruba.pdf ''Landsbesluit Parke Marino Aruba''] (AB 2018 no. 77) di 20 di december 2018</ref> Adicionalmente, e area tin reconocemento internacional como un "Key Biodiversity Area" (KBA) door di Union Internacional pa Concervacion di Naturalesa (IUCN) y desde 2023 como un area RAMSAR (RAMSAR Site no. 2526).<ref>{{citeer web|url=https://www.bondia.com/corte-ta-prohibi-aruba-ocean-villas-pa-cuminsa-of-traha-na-isla-di-oro/|titel=Corte ta prohibi Aruba Ocean Villas pa cuminsa of traha na Isla di Oro|werk=BonDiaAruba|datum=2024-03-18|bezochtdatum=2024-03-23}}</ref> Fuera di esey e mangelnan, tanto e mangel preto (''Avicennia germinans'') como e mangel blanco (''Laguncularia racemosa'') ta especienan di mata protegi pa ley.<ref>[https://docplayer.nl/110238034-2017-no-48-afkondigingsblad-van-aruba-landsbesluit-houdende-algemene-maatregelen-van-14-juli-2017-ter-uitvoering.html ''Landsbesluit bescherming in-heemse flora en fauna''] (AB 1995 no. 2) di 14 di juli 2017</ref> Den curso di tempo a lansa diferente proyecto pa Isla di Oro, entre nan e proyecto di un delfinario, bou e nomber di ''Dolphin Beach'' na comienso di añanan nobenta<ref>{{citeer web|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010645141:mpeg21:p005|titel=Gedegen en objectief onderzoek onontbeerlijk voor Dolphin Beach|werk=[[Amigoe]]|datum=1993-05-15|bezochtdatum=2024-03-23}}</ref>, y e proyecto di ecohotel, ''Zoetry Isla di Oro Aruba'', den decada 2010.<ref>{{citeer web|url=https://archive.org/details/BNA-DIG-BONDIA-2014-10-30/page/n2/mode/1up?q=isla+oro+parke+marino&view=theater|titel=Proyecto Isla di Oro ta bek na su concepto inicial di ecohotel|werk=BonDiaAruba|datum=2014-10-30|bezochtdatum=2024-03-23}}</ref> Ambos proyecto a encontra cu resistencia di e activistanan ambiental y finalmente no a continua pa falta di e permisonan rekeri. {{Appendix}} [[:Category:Aruba]] y cu ta cay bou maneho di Fundacion Parke Nacional Aruba (FPNA). Ademas mangelnan, tanto e mangel preto (''Avicennia germinans'') como e mangel blanco (''Laguncularia racemosa'') ta especie di mata protegi pa ley. y e area tambe ta cay den ‘Natuur Gebied’ Nieuwe aanwijzing domeingronden als natuurreservaat (AB 2020 no. 67) y Ruimtelijke Ontwikkelingsplan met Voorschriften 2021; mientras cu e isla mes y e lama ta cay den Marine Protected Area (MPA) esta Landsbesluit Parke Marino (AB 2018 no. 77) Adicionalmente, e area aki tin reconocemento internacional como un Key Biodiversity Area (KBA) door di IUCN y ultimamente a wordo clasifica como un RAMSAR gebied (RAMSAR Site no. 2526) – dunando e area akinan mas balor ainda y den e caso aki, segun Silva ta expresa a nenga diferente parti di ley pero asina mes e desaroyado a continua cu e trabounan dañino pa naturalesa sin permiso. E mangelnan ta un especie protegi pa ley y e area tambe ta cay den Natuur Gebied’ Nieuwe FPNA ta activo den defensa di Isla di Oro aanwijzing domeingronden als natuurreservaat (AB 2020 no. 67) y Ruimtelijke Ontwikkelingsplan met Voorschriften 2021 (AB 2021 no. 123) mientras cu e isla mes y e lama ta cay den Marine Protected Area (MPA) esta Landsbesluit Parke Marino (AB 2018 no. 77) – haciendo e area aki un grado di proteccion halto. Adicionalmente, e area aki tin reconocemento internacional como un Key Biodiversity Area (KBA) door di IUCN y ultima[1] mente a wordo clasifica como un RAMSAR gebied (RAMSAR Site no. 2526) – dunando e area akinan mas balor ainda.<ref>{{citeer web|url=https://www.bondia.com/corte-ta-prohibi-aruba-ocean-villas-pa-cuminsa-of-traha-na-isla-di-oro/|titel=Corte ta prohibi Aruba Ocean Villas pa cuminsa of traha na Isla di Oro|werk=BonDiaAruba|datum=2024-03-18|bezochtdatum=2024-03-23}}</ref> Na november di aña pasa 2023 e area aki a cuminsa forma parti di Convenio di Ramsar Area bao e parti di Costa Zuid e cual ta un di e areanan cu mas biodiversidad, status di Ramsar tin como meta pa proteha e areanan aki sin interveni cu actividadnan economico, enfatisando reduccion di daño y restauracion di naturalesa den caso di daño cu ta inevitabel. Isla di Oro ta un área di mangrove amplio na Aruba, kaminda diferente ekosistema ta reuní. E lugá di buelo ku e mesun nòmber ta konsistí di un banda di playa grandi ku un rif similar na esun di e lugá di buelo Mangel Halto. E tipo di koral mas comun riba e rif aki ta e koral di cerebro, di strea y di placa. Lobster di koral, snapper, piská trompeta i piská angel ta habitantenan regular. Isla di Oro ta nifiká isla di oro.<ref>{{citeer web|url=https://www.duikersgids.nl/en/isla-di-oro|titel=Isla di Oro|werk=duikersgids.nl|datum= |bezochtdatum=2024-03-23}}</ref> Isla di Oro no ta solamente un kolekshon úniko di ekosistema, sino tambe un isla di fiesta ku un restorant abandoná ku a wòrdu traha den forma di un boto. Bo por yega na e lugá despues di un caminata bastante largu dor di e área. Ta rekomendá un buelo di boto. NOTES FUNDACION Parke Nacional Aruba ta na altura di actividadnan cu ta tumando luga riba Isla di Oro y ta activamente haciendo tur cos posibel den e organisacion su capacidad legal pa pone un stop n’e actividadnan cu ta tumando luga. Isla di Oro ta un area cu ta cay bou di maneho di Fundacion Parke Nacional Aruba.<ref>[file:///C:/Users/l_de_/Downloads/BONERIANO-15-03-2024.pdf FPNA ta activo den defensa di Isla di Oro], Boneriano (15 di maart 2024)</ref> E mangelnan ta un especie protegi pa ley y e area tambe ta cay den Natuur Gebied’ Nieuwe FPNA ta activo den defensa di Isla di Oro aanwijzing domeingronden als natuurreservaat (AB 2020 no. 67) y Ruimtelijke Ontwikkelingsplan met Voorschriften 2021 (AB 2021 no. 123) mientras cu e isla mes y e lama ta cay den Marine Protected Area (MPA) esta Landsbesluit Parke Marino (AB 2018 no. 77) – haciendo e area aki un grado di proteccion halto. Adicionalmente, e area aki tin reconocemento internacional como un Key Biodiversity Area (KBA) door di IUCN y ultima[1] mente a wordo clasifica como un RAMSAR gebied (RAMSAR Site no. 2526) – dunando e area akinan mas balor ainda. Fundacion Parke Nacional Aruba ta comprometi na e proteccion di e area importante aki – e unico area na Aruba unda ainda nos ta wak e ‘Poder di 3’ conecta na otro sanamente, esta e mangelnan, yerbe di lama y e rifnan di coral – 3 diferente sistema ecologico crucial cu hunto ta prove un variedad di beneficio pa e ser humano y Aruba su medio ambiente. Dialuna 11 di Maart 2024 bestuur di FPNA a ser alerta di actividadnan cu ta pasando y inmediatamente a bay den accion pa manda un Proforma Bezwaarschrift. Informacion cu FPNA a ricibi ta cu no tin un aanlegvergunning y cu esey ta evaluando pasonan legal. Ta di hopi tempo caba FPNA tin wowo extra riba e area di Isla di Oro y den augustus di 2023 a bin haya sa cu Isla di Oro a ser cumpra y asina a manda un carta oficial dia 28 di augustus pa DIP indicando cu no lo duna permiso pa ningun desaroyo riba Isla di Oro. Den november 2023, FPNA a wordo contacta door di J.O.B. Holding & Management y a ser invita pa bay un meeting pa compronde kico ta e intencion cu Isla di Oro. Dia 4 di januari 2024, FPNA a responde na J.O.B. Holding & Management cu un carta unda cu a indica cu no ta bay di acuerdo cu ningun desaroyo pa Isla di Oro. Siguientemente dia 18 di januari 2024 J.O.B. Holding & Management a invita FPNA conhuntamente cu otro organisacionnan local pa un stakeholder engagement session unda cu nan a informa cu nan lo ta haciendo diferente trabounan riba Isla di Oro y no a presenta un plan concreto cu por ser revisa. No obstante e posicion di FPNA no a cambia. FPNA no lo sostene ningun plan di desaroyo den e area aki Isla di Oro is a vast wetland mangrove area on Aruba where different ecosystems meet. The dive site of the same name consists of a vast shallow sand strip with a reef similar to that of the Mangel Halto dive site. Common types of coral on this reef are brain, star and plate coral. Coral lobsters, snappers, trumpet fish and angelfish are regular inhabitants. Isla di Oro means island of gold.<ref>https://www.duikersgids.nl/en/isla-di-oro</ref> Particulars Isla di Oro is not only a unique collection of ecosystems but also a former party island with an abandoned restaurant built in the shape of a boat. You can reach the location after a fairly long walk through the area. A boat dive is recommendable. ----- Fundacion Savaneta Aruba a nota di e discucion andando riba red social rond di Isla di Oro. E pregunta esencial den esaki ta cu si por papia di destruccion of limpiesa. Fundacion ta observa y ta na altura cu actualmente ta tumando luga un limpiesa di material di e ruina cu a keda atras eynan esta tubo y frusto den awa y hopi desperdicio di palo, etc. No tin ningun acto di corta mangroves ni otro mata pues aki nos tin cu papia di un clean up y no destruccion. Si Parke Arikok kier “claim” e luga, anto e pregunta ta dicon Parke nunca a hacie limpi y no a pone borchi cu e ta pertenece na Parke anto. Antes e doño di Isla di Oro tabata famia Oduber y despues un otro doño a tuma over te cu awe a keda na ruina unda un doño nobo local a cumpr’e via un acto notarial, pues no a hay’e regala. Semper Isla di Oro tabatin su permiso pa Restaurant y NightClub pues esey no ta nada nobo den su desaroyo.<ref>https://24ora.com/fundacion-savaneta-ta-aclaria-a-haci-isla-di-oro-limpi-y-nada-mas/ (17 di maart 2024)</ref> --- Fundacion Parke Nacional Aruba (FPNA) a cuminsa un caso contra pais Aruba y contra desaroyador di Isla di Oro, Osyth Henriquez, pa stop e di haci cualkier trabou di limpiesa riba su tereno. Hues a prohibi Henriquez pa desaroya of hasta pa haci limpiesa riba su tereno na Isla di Oro. FPNA a demanda Pais Aruba tambe pa prohibi Gobierno di duna permiso. Abogado mr. Anthony Ruiz a defende Osyth Henriquez, mientras cu abogado mr. Zuhaila Marchena a defende FPNA. Den su veredicto, mesora, hues a indica na FPNA cu como nan tin e maneho di e area, cu FPNA y e doño di Isla di Oro mester sinta na mesa y sali di e problema. Ta trata aki na un tereno cu e doño tin den erfpacht. E area ta bou maneho di FPNA como un area protehi. Den areanan protehi en general por restablece un edificio na estado original, den consulta cu FPNA. Osyth Henriquez ta propietario di Ocean Villas na Savaneta. Ey tambe e tin cu atende cu reto di FPNA, Gobierno mes y di bisiña, cu no necesariamente ta di acuerdo cu su vision pa desaroya bungalows eynan. Awo cu e kier desaroya Isla di Oro, atrobe e ta hay’e stroba y mester defende su plan y vision den corte. Ta parce cu e reto lo no ta e isla mes, sino mas bien e vecindario cu si ta protegi como un area di naturalesa.<ref>https://24ora.com/hues-a-ordena-osyth-henriquez-pa-para-trabou-riba-isla-di-oro/ (17 di mart 2024)</ref> * <ref>https://antilliaansdagblad.com/aruba/29167-blijf-van-isla-di-oro-af 13 maart 2024</ref> {{Appendix}} isla di oro is pas ontstaan in begin jaren zeventig van de vorige eeuw. Het is een stukje rif ten zuiswesten van Pos Grandi waarop Adolf R. Oduber een recreatiecomplex had gebouwd in de vorm van een schip met daarin een restaurant, bat en danszaal. Vivienno Frank isla di oro a surgi te na komienso di añanan setenta di siglo pasá. E ta un parti di e rif na sur-oeste di Pos Grandi na unda Adolf R. Oduber a konstruí un kompleho di rekreacion den forma di un barku ku den dje un restorant, bat i sala di baile. '''Isla di Oro''' ta un isla di coral na costa sur di Aruba, entre [[Pos Chikito]] y [[Savaneta]]. E area ta cay den e Parke Marino Aruba y ta bou maneho di FPNA. Het is gelegen 150 meter uit de kust op de rif van Pos Grandi. Er moest een weg door de mangrovenbos worden gehakt om bij het eiland te komen.<ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010470027:mpeg21:p006|titel=Luchtkasteel van Oduber werd restaurant in zee|werk=[[Amigoe]]|datum=1964-08-05|bezochtdatum=2024-03-23}}</ref> Gelegen aan een lagoen omringd door mangrovebossen. Er voden optredens en shows vor bekende artiesten plaats en werden feesten gehouden. Isla di oro was in de jaren op de startplaats voor natuurwandelingen van Stimaruba. * Na ana 1965 Adolfo (Dochi) Oduber a habri riba e isla un restaurant ISla di ORo construi den forma di un barco como atraccion turistico y despues amplia cu cocktail lounge y sala di baile. Apertura oficial dia 13 di maart 1965.<ref>Opening van Isla di Oro. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 09-03-1965, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 21-03-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462564:mpeg21:p006</ref> Despues di un aña a traha un brug pa yega na costa. Na 1975 el a cambia man pa Joe Procter, kende e sigui desaroya e luga. * in 1989? beheert-eigenaar door Lucy en jose Brazao Mendez. El a opera te 1994. * verschillende projecten, waaronder het dolfinarium project (1993?)onder de naam Dolphin Beach, voor de doorontwikkeling van Isla di Oro hebben vanaf 1990 gestuit op verzet van milieu-activisten.<ref>Gedegen en objectief onderzoek onontbeerlijk voor Dolphin Beach. "Amigoe". Curaçao, 15-05-1993, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 21-03-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010645141:mpeg21:p005</ref> Dolfinarium ging niet door wegens uitblijven van de nodige vergunningen. 0b1hpqhzc3n5tg65jpokfcrwi230eqk 192400 192397 2026-05-31T22:10:10Z Caribiana 8320 192400 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ {{ABW}} caya nombra pa hende: Caya Dick Cooper - Caya Jose Geerman - Caya Charlie Brouns Sr. - Caya Y.A. (Lord Boxoe) Illidge - Caya Pio Coffie - Caya Enrique Vorst - Sylvia A. Godettstraat - Caya Captain R. Rodger - Caya Lolita E. Euson - Caya Federico Maduro (Balashi) - Caya Juan Werlemen (Cashero) - Caya Juancho Kock (ex-Karawarastraat na Dakota) - Avenida Milio Croes (ex-Fergusonstraat) - Caya Dr. J.R. (Coco) Arends (Sero Blanco) - Bario Dr. Dussenbroek - Caya Ing. Roland H. Lacle - Caya Rufo Wever (Klip/Mon Plaisir) * pending: [[Parkietenbos]] - [[Cunucu Arikok]] - [[Blackstone Beach]] (full review needed) - [[Bushiribana]] - [[Renaissance Island]] - [[Hadicurari]] - [[Zeewijk]] - [[Sero Plat]] - [[Guadirikiri]] - [[Cueba di Fontein]] - [[Cueba di Huliba]] - [[De Palm Island]] - [[Isla di Oro]] - [[Eagle]] (bario) - [[Arashi]] - [[Plantashi Prins]] - [[Boca Prins]] - [[Dos Playa]] * bario di San Nicolas: [[Lagoville]] - Kustbatterij - [[Rooi Congo]] - [[Pedro Mosa]] - [[Esso Heights]] *uitbreiding [[Tanki Flip]] zie de.wiki - zie en.wiki voor [[Mangel Halto]] - [[Ayo]] - [[Catiri]] - [[Alto Vista]] * Roberto G. Croes, [https://designrr.page/?id=499490&token=3435984651&type=FP&h=5688&fbclid=IwY2xjawSD5lhleHRuA2FlbQIxMABicmlkETFoNVhmY1g2T1NuSml5cFhWc3J0YwZhcHBfaWQQMjIyMDM5MTc4ODIwMDg5MgABHlKyG1hj55NGijsU4jWBM9buhkFVlBqvV5G5EPkBOXLazF4nFZ-4bTq-kTSR_aem_r4VExioZnv6pqBz0zQl6Eg Origen di nombernan di bario y sitio na Aruba] ------------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais| variante= a | tipo = Caya | nomber = Caya Jose Geerman | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 2 | caption_align = center | image1 = | caption1 = | image2 = | caption2 = | footer = | footer_align = center }} | pais = {{ABW}} | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[Regionnan di Aruba|San Nicolas Noord]] | tipo_subdivision_adm = Zona | subdivision_adm = | zoom = 13 }} '''Caya Jose Geerman''' ta un caya na [[Aruba]], situa den e bario di [[Rooi Congo]] na e parti nort di [[San Nicolas]]. E caya tabata anteriormente yamá Congoweg, pero como parti di un programa gubernamental pa nombra cayanan segun figura historico local, e caya a haya su nomber actual na 1995. E ta honra Jose Geerman (1917-1977), un politico y escritor di San Nicolas.<ref>{{citeer web|titel=Congoweg wordt Caya José Geerman|werk=[[Amigoe]]|datum=1995-09-07|via=Delpher.nl| bezochtdatum=2026-05-31|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644937:mpeg21:p007}}</ref> == Trayecto y desaroyo == Caya Jose Geerman ta pasa door di e bario di Rooi Congo entre Weg Sero Preto y Brasil y ta sirbi como un di e rutanan principal pa trafico local. E ta e caya mas largo den e bario, cu ta conecta e parti noordoost di San Nicolas, incluyendo e barionan di [[Rooi Hundo]], [[Rooi Congo]], [[Standardville]] y [[Kustbatterij]], cu areanan residencial mas pabou y ta duna acceso na varios caya secundario den Rooi Congo. Durante añanan 1960, e area rond di Caya Jose Geerman a pasa den un periodo di desaroyo urbano rapido. A traha scol, cas y otro infrastructura importante. E caya mes a wordo asfalta y ekipa cu trottoir pa mehora accesiblidad.<ref>{{citeer web|titel=Arubaans bc vraagt krediet voor aanleg trottoirs Rooi Congo|werk=[[Amigoe]]|datum=1968-07-06|bezochtdatum=2026-05-31|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643790:mpeg21:p005}}</ref> == Mira tambe == * [[Rooi Congo]] * [[San Nicolas]] * [[Brasil (Aruba)|Brasil]] ---------------- Na 1995, e caya a wordu oficialmente renombrá for di Congoweg pa Caya Jose Geerman. E cambio di nòmber tabata parti di un proseso mas amplio di renombramentu di cayanan na Aruba pa honra figuronan lokal despues di introdukshon di Status Aparte. Desaroyo i infrastruktura Durante e mitar di siglo 20, e caya a wordu renobá i mehorá, inkluyendo asfaltamentu i konstrukshon di trottoir. E área tambe a mira establecimiento di institushonnan importante, manera skolnan di enseñansa profesional i edifisionan relijioso. {{Imagen anota |image=BNADIGWERBATAARUBA 0009.jpg |image-width=2000 |image-left= -360 |image-top=-575 |width=270 |height=270 |float=left |annotations=<!-- bashi of no, e parameter aki mester ta inclui--> |caption=Mapa di Werbata ta menciona Rooi Congo (1912). }} == Localisacion y infrastructura == {{Appendix}} [[Kategoria:Luga na Aruba]] ----------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais| variante= a | tipo = Bario | nomber = De Bruynewijk | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 2 | caption_align = center | image1 = Welcome to the Coastal Battery!.jpg | caption1 = | image2 = Cannon tracks at Coastal Battery, Aruba.jpg | caption2 = | footer = Ruinanan di kustbatterij | footer_align = center }} | area = | poblacion = 1.745 | censo = 2020 | densidad = | pais = {{ABW}} | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[Regionnan di Aruba|Savaneta]] | tipo_subdivision_adm = Zona | subdivision_adm = De Bruynewijk | zoom = 13 }} '''Kustbatterij''' ta un zona ku ta forma parti di Juwana Morto na Aruba, den region di San Nicolas Noord. Na 1 di yanüari 2020, e área tabatin un poblashon di 1.188 habitante, di cual 555 muhe i 633 hòmber. Den e zona ta lokalisa e monumento di guera di Kustbatterij. Historia E zona di Kustbatterij a ricibi su nomber durante World War II, ora a konstrui un bateria kostal riba un elevashon den augustus 1940. E lokashon tabata strategiko, siendo un di e puntonan mas haltu den e parti pariba di e isla, ku bista riba e refineria di Lago Oil and Transport Company i riba kosta. E instalashon militar tabata tin komo meta pa defendé e refineria, ku tabata di gran importansia pa e Aliadonan pa motibu di produccion di combustibel di aviashon. Pa e motibu ey, Aruba a bira un meta potensial pa atakenan di submarinonan aleman. E instalashon militar tabata tin komo meta pa defendé e refineria, ku tabata di gran importansia pa e Aliadonan pa motibu di produccion di combustibel di aviashon. Pa e motibu ey, Aruba a bira un meta potensial pa atakenan di submarinonan aleman. E kompleks tabata konsistí di tres posishon di kanon, un puesto di mando i varios edifisionan pa alojamento di soldaatnan. Tambe tabatin fasilidatnan manera un reservorio di awa. Kada posishon di arma tabata monta riba un fundeshi di beton i staal i prepará pa kanonnan ku por a kubri un gran distansia, inkluyendo parti di e isla mes. E bateria nunka no a wòrdu usa den combate, ni sikiera durante e atake di submarinonan aleman riba San Nicolas den febrüari 1942. Na 24 di oktober 1942, Prince Bernhard of the Netherlands a hasi un bishita oficial na e kustbatterij. Despues di guera, e instalashon militar a wòrdu abandoná i e área a wòrdu limpiá parcialmente. Restonan di bunker i posishonnan di arma a keda presente i posteriormente a wòrdu protehá komo patrimonio historiko. Awe, e lugá ta rekonosí komo un monumento di guera (ID 04-003) i ta wòrdu maneha pa Monumentenfonds Aruba. == Descripcion == Kustbatterij ta un zona principalmente residensial, ku desaroyo urbano rond di e sitio historiko. Den e área tin varios caya i bario chikí. E kaminda prinsipal den e zona ta Diamantbergweg, ku ta konektá Juwana Morto ku Rooi Hundo. Otro cayanan inkluí Weg Kustbatterij, Kleine Bergweg i Grote Bergweg. Den Weg Kustbatterij ta situa Colegio Nigel Matthew. Barionan den cercania ta Standardville i Rooi Hundo. == Literatura == * [[Johan Hartog|Hartog, Johan]], [https://archive.org/details/BNA-DIG-HARTOG-KUSTBATTERIJ/page/n4/mode/1up Juwana Morto Kustbatterij Aruba], De Walburg Pers (1987) {{Appendix}} [[:Kategoria:Luga na Aruba]] ----------- '''Kustbatterij''' ta un zona cu ta forma parti di [[Juwana Morto]] na Aruba, den [[Regionnan di Aruba|region di San Nicolas Noord]]. Dia 1 di januari 2020, e area aki tabatin un poblacion di 1.188 habitante, dividi entre 555 muhe y 633 homber. Den e zona ta localisa un monumento di guera. == Historia == E zona di Kustbatterij a ricibi su nomber durante e [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]] ora a construi un kustbatterij riba un elevacion na augustus 1940. Op Juana Morto, het hoogste punt van het oostelijk deel van het eiland, werd een kustbatterij gebouwd met uitzicht over de raffinaderij en over de Noord- en Westkust. * De kustbatterij is een erkend oorlogsmonument (ID 04-003). Cañonnan pisa tabata staciona aki pa defende e refineria di Lago. Despues di guera, e área a wòrdu limpia, lagando atras e luganan di arma y bunkernan, ku awor a wòrdu deklará un monumento protehá. * Op 24 october 1942 bracht Prins Bernhard een bezichtigingsbezoek aan de kustbatterij.<ref>Naar Aruba.. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 22-10-1942, p. 2. Geraadpleegd op Delpher op 28-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987278:mpeg21:p002</ref> * het bouwen van een onderofficiersverblijf bij de kustbatterij op Aruba<ref>Advertentie Aanbesteding. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 01-03-1944, p. 2. Geraadpleegd op Delpher op 28-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010403042:mpeg21:p002</ref> * Aan de N.V. Bouwmaatschappij Aruba is de gunning verleend van de bouw van een betonnen waterreservoir op St. Nicolaas nabij de kustbatterij.<ref>ARUBA AANBESTEDING.. "Amigoe di Curacao". Willemstad, 24-11-1948. Geraadpleegd op Delpher op 28-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000210652:mpeg21:p002</ref> * Op 17 mei 1940 werd proefgeschoten, in augustus 1940 kwam de kustbatterij Juwana Morto gereed voor direct vuur, in augustus 1941 ook voor nachtelijke actie. De Kustbatterij van Juwana Morto is nimmer in actie geweest, ook niet bij de directe aanval van de Duitsers op de raffinaderij in de nacht van 15 op 16 februari 1942, toen enige tankschepen verloren gingen.<ref>{{citeer web|auteur= [[Johan Hartog]]| titel=Batterijen beschermden de eilanden gedurende Tweede Wereldoorlog|werk=[[Amigoe]]|datum=1990-08-25|bezochtdatum=2026-05-28|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010641593:mpeg21:p020}}</ref> Kada un di e tres posishonnan di arma tabata para riba fundeshi di staal i beton. Kada un tabata montá pa un kañon di kaliber 19.2 ku por a drai 360 grado, ku un alkanse di 18.5 kilometer. Oranjestad y su haf tabata den alcance tambe. E cañonnan a haya e nombernan Betsy, Jopie y Beppie door di e soldaatnan, miembronan di Ehercito Boluntario Aruba. E bateria kostal di Juwana Morto nunka no a tira un tiru pa defendé e área, ni sikiera ora ku haf di San Nicolas i Refineria di Lago a wòrdu ataká pa un U-boat aleman na febrüari di 1942. Tankeronan di lago a wòrdu sendé na kandela, kousando huma i kandela pa stroba e bista for di e puesto di mando.<ref>[https://monumentenfondsaruba.org/juwana-morto-coastal-battery-1940/ Juwana Morto Coastal Battery * 1940], [[Monumentenfonds Aruba|SMFA]]</ref> hartog: Mken koos deze plaats vanwege het uitzicht naar twee zijden. En ook als besefte men dat de munitiemagazijnen e.d. in de rotsgrond uitgehouwen moesten worden, de kustbatterij zelf kon men bovengronds bouwen, want van zee u8it viel de kustbatterij toch in het niet bij de van zee uit royaal zichtbare raffinaderij. De batterij lag hoog zodat men over de schoorstenen van de raffinaderij heen kon schieten. Het complex op Aruba, gebouwd in 1940, bestond uit 3 geschutsopstellingen, een commandopost en enkele gebouwen voor onderdak van de kleine 100 mensen die er gelegerd waren. Ook waterreservoir. Een interessant stukje militair erfgoed van Aruba. Aruba speelde een cruciale rol in de Tweede Wereldoorlog vanwege de aanwezigheid van de Lago Raffinaderij, waar de kerosine voor de geallieerden werd geproduceerd. E kustbatterij a wordo construi na augustus 1940. E instalacion militar su obhetivo strategico tabata pa proteha e refineria di petroleo di Lago na San Nicolas cu tabata existi e tempo ey contra atakenan di Alemania durante Segunda Guera Mundial. importancia strategico: debi na e produccion halto di combustibel di aviacion pa e Aliadonan, e refineria di Lago tabata di vital importancia durante Segunda Guera Mundial. Komo resultado, e isla a bira un meta prinsipal pa U-boatnan Aleman. Lugá: E kustbatterij tabata situá riba e punto stratégikamente mas haltu di e parti ost di e isla, den cercania di San Nicolas. Esaki a ofresé un bista perfekto di e refineria i lama. Diseño: E liña defensivo tabata konsistí di un bunker di puesto di mando (commandopostbunker) i tres lugá di arma posishoná espasiá (geschutsemplacementen) cu un distancia di mas o ménos 50 meter for di otro. Restonan: E ruinanan di e post di comando y e cambernan di arma (geschutskamers) ainda por wordo haya awe rond di Weg Kustbatterij na San Nicolas y ta wordo maneha pa [[Monumentenfonds Aruba]]. == Descripcion == Den e zona di Kustbatterij, rond di e ruinanan militar, tin varios caya cu casnan residencial. E area ta wordo cruza pa un caya largo Diamantbergweg, cu ta conecta Juwana Morto cu Rooi Hundo. Otro cayanan conoci ta: Weg Kustbatterij, Kustbatterij, Kleine Bergweg y Grote Bergweg. Na Weg Kustbatterij ta situa un scol secundario, Colegio Nigel Matthew. Barionan den cercania ta: [[Standardville]] y Rooi Hundo. == Literatura == * [[Johan Hartog|Hartog, Johan]], [https://archive.org/details/BNA-DIG-HARTOG-KUSTBATTERIJ/page/n4/mode/1up Juwana Morto Kustbatterij Aruba], De Walburg Pers (1987) {{Appendix}} [[:Kategoria:Luga na Aruba]] ---------------- Kustbatterij (monumento) E Kustbatterij di Juwana Morto ta un monumento di guera situá na Aruba, den e área di Juwana Morto, serka San Nicolas. E ta un resto di un instalashon militar ku a wòrdu konstrui durante Segunda Guera Mundial pa defendé e refineria di petroleo di Lago. E sitio ta oficialmente rekonosí komo monumento di guera (ID 04-003) i ta wòrdu protehá komo parti di patrimonio historiko di Aruba. == Historia == E bateria di artileria a wordo construi na augustus 1940, riba un elevacion strategico den e parti pariba di e isla. E localisacion a wordo skohe pa su bista amplio riba e refineria Lago na [[San Nicolas]] y riba lama, ku tabata di importansia vital pa e Aliadonan durante Segunda Guera Mundial. E refineria di Lago tabata produci gran kantidat di combustibel di aviashon, loke a haci Aruba un punto strategiko i un posible meta pa atakenan di submarinonan aleman. Na 17 di mei 1940, a hasi prueba di tiramentu ku e kanonnan. Na augustus 1940, e bateria tabata kla pa uso den operashonnan di dia, i na augustus 1941 tambe pa operashonnan di anochi. Na 24 di oktober 1942, Prins Bernhard di Hulanda a bishitá e kustbatterij komo parti di un bishita oficial na e isla. A pesar di su importansia militar, e kustbatterij nunka no a wòrdu usa den combate, ni sikiera durante e atake di submarinonan aleman riba e refineria i haf di San Nicolas den febrüari 1942. == Descripcion == E kompleks militar tabata konsistí di: Tres posishon di kanon (geschutsopstellingen) Un bunker di puesto di mando Edifisionan pa alojamento di aproximadamente 100 soldaat Un reservorio di awa i otro fasilidatnan di sosten Kada posishon di arma tabata konstrui riba un fundeshi di beton i staal. E kanonnan tabata di kaliber 19.2 cm, ku por a bira 360 grado i tabatin un alkanse di mas o ménos 18,5 kilometer. Segun testimonio di soldaatnan, e tres kanon a ricibi nòmber informal: Betsy, Jopie i Beppie. E diseño di e bateria a tene kuenta ku e topografia di e terreno. E kanonnan tabata situá asina ku nan por tira por encima di e refineria, aprovechando e alturanan natural di e área. == Despues di guera y estado actual == Despues di 1945, e instalashon militar a wòrdu abandoná. Parti di e área a wòrdu limpiá, pero e strukturanan prinsipal, manera bunker i fundashonnan di kanon, a keda presente. Awendia, e restonan di e kustbatterij ainda por wòrdu mira den e paisahe rond di Weg Kustbatterij. E sitio ta wòrdu maneha i protehá komo patrimonio cultural, i ta forma un testimonio importante di e papel di Aruba durante Segunda Guera Mundial. E monumento ta un di e pokonan strukturanan militar di e periodo aki cu a sobrebibí na e isla. ---------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | variante= a | tipo = Region | nomber = San Nicolas-Noord | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 1/2 | caption_align = center | image1 = Aruba-Regionen.png | caption1 = San Nicolas Noord ta region 7 | image2 = | caption2 = | image3 = | caption3 = }} | area = | poblacion = | censo = 2020 | densidad = | descripcion = | pais = {{ABW}} | zoom = 13 }} '''San Nicolas-Noord''', oficialmente Sint Nicolaas Noord, ta un di e ocho [[Regionnan di Aruba|region]] den cua e [[isla]] di [[Aruba]] ta dividi administrativamente.<ref>{{Citeer web|url=https://cbs.aw/wp/index.php/2020/12/03/gac-geographical-address-classification-2019/|titel=GAC (Geographical Address Classification) 2019 and 2020|bezochtdatum=2025-03-03|datum=2019-06-27|werk=cbs.aw}}</ref> Hunto cu [[San Nicolas Zuid]] e ta constitui e region di San Nicolas, miho conoci como [[pariba di brug]]. E region tin un area di .... [[kilometer kuadrá|km²]] y un poblacion di 9.940 habitante dia prome di januari 2020. E region tin un poblashon di 9.940 (1 di yanüari 2020), loke ta representá 9.2% di e poblashon total di e pais. Muhé Hòmber 4760 5180 == Geografia == E region ta situá den e zona zuidoost di Aruba (region 7 riba mapa), pazuid di ... (region 1), pabou di [[Paradera]] (region 4) y panort di Oranjestad Oost (region 3). San Nicolas-Noord tin e siguiente barionan:<ref>[https://cbs.aw/wp/wp-content/uploads/2024/05/GAC_Officiele-publicatie_2024.pdf Strefy]</ref> * [[Brazil]] * Rooi Congo * Watapana Gezaag * [[Standardville]]/[[Rooi Hundo]] * Kust * [[Juwana Morto]] * San Nicolas-Noord otro {{Appendix}} [[Category:Luga na Aruba]] ------------------ {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais| variante= a | tipo = Region | nomber = San Nicolas-Zuid | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 1/2 | caption_align = center | image1 = Aruba-Regionen.png | caption1 = San Nicolas Zuid ta region 8 | image2 = | caption2 = | image3 = | caption3 = }} | area = | poblacion = | censo = 2020 | densidad = | descripcion = | pais = {{ABW}} | zoom = 13 }} '''San Nicolas-Zuid''', oficialmente Sint Nicolaas Noord, ta un di e ocho [[Regionnan di Aruba|region]] den cua e [[isla]] di [[Aruba]] ta dividi administrativamente.<ref>{{Citeer web|url=https://cbs.aw/wp/index.php/2020/12/03/gac-geographical-address-classification-2019/|titel=GAC (Geographical Address Classification) 2019 and 2020|bezochtdatum=2025-03-03|datum=2019-06-27|werk=cbs.aw}}</ref> Hunto cu [[San Nicolas Noord]] e ta constitui e region di San Nicolas, miho conoci como [[pariba di brug]]. E region tin un area di .... [[kilometer kuadrá|km²]] y un poblacion di 4.235 habitante dia prome di januari 2020. Sint Nicolaas-Zuid ta un di e ocho regionnan den e parti pariba di e pais autonomo di Aruba, cu ta pertenece na Hulanda, na Sur America. Riba promé di yanüari 2020, e region tabatin 4.235 habitante. Pa loke ta trata poblashon, e ta e region di mas chikitu den e pais. == Geografia == E region ta situá den e zona zuidoost di Aruba (region 7 riba mapa), pazuid di ... (region 1), pabou di [[Paradera]] (region 4) y panort di Oranjestad Oost (region 3). San Nicolas-Zuid tin e siguiente barionan:<ref>[https://cbs.aw/wp/wp-content/uploads/2024/05/GAC_Officiele-publicatie_2024.pdf Strefy]</ref> * [[Zeewijk]] * Pastoor Hendriksstraat * Van de Veen Zeppenfeldstraat * [[The Village]] * Essoville * [[Lago Heights]]/Esso Heights * [[Seroe Colorado]] * San Nicolas-Zuid otro Demografia E region tin un poblashon di 4.235 (1 di yanüari 2020), loke ta representá 3.9% di e poblashon total di e pais. Muhé Hòmber 1943 2292 {{Appendix}} [[Category:Luga na Aruba]] --------------- {{Databox}} '''Nomber di caya na Aruba''' ta refleha e historia, cultura y desaroyo social di e isla. Nan ta deriva for di un amplio scala di fuente, incluyendo historia local, [[geografia]], flora y fauna, [[literatura]], ciencia, [[religion]] y politica. Di e manera aki, nombernan di caya ta forma un parti importante di e herencia inmaterial di [[Aruba]]. Un nomber di caya ta un denominacion oficial pa espacio publico, manera caya, avenida, boulevard of plaza. E estudio di nomber di luga ta parti di e disciplina di toponimia. Den practica, nomber di caya ta sirbi como base pa adres y pa sistema di distribucion di post. Na Aruba, adres formal ta consisti di un nomber di caya hunto cu un number di e kavel, sin uzo di un sistema di codigo postal. ==Historia== E sistema di nomber di caya na Aruba a desaroyá gradualmente den [[siglo 19|siglo diesnuebe]] y [[siglo 20|binti]], paralelo cu urbanisacion di [[Oranjestad (Aruba)|Oranjestad]] i otro luganan riba e isla. Den e prome fase, hopi caya tabata sin nomber oficial of tabata conoci pa descripcionnan local. Influencia di gobernacion colonial Hulandes a introduci un sistema mas formal di registracion y nombramento. Un ehempel tempran ta e comision di nomber di caya na [[Willemstad]], [[Kòrsou|Corsou]], estableci na 1866, cu a sirbi como modelo pa Aruba.[1] Memey di siglo binti, despues di [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]], a surgi un consenshi pa uza nombernan cu mas relevancia local, reflehando un fortalecemento di identidad Arubano.<ref>{{citeer web|titel=Aruba Straatnamen|werk=[[Amigoe]]|datum=1950-12-05|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2026-04-29|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987772:mpeg21:p003}}</ref> == Dunamento di nomber == Na Aruba, e dunamento oficial di nomber na caya ta wordo realisa door di e minister responsabel pa Asuntonan General, riba recomendacion di Comision di Nomber di Caya. E comision consultivo aki ta inclui representante di instancianan manera [[Cuerpo Policial Arubano]] (KPA), Kadaster y Departamento di Obra Publico (DOW).[2] Na final di añanan 1940, a surgi discusion tocante e maneho di dunamento di nomber. A cuminsa duna preferencia na nombernan cu conexion cu e comunidad [[Antias Hulandes|Antiano]], en vez di nombernan internacional poco reconocibel.<ref>{{citeer web|titel=Ingezonden: Straatnamen op Aruba|werk=[[Amigoe]]|datum=1949-10-10|bezochtdatum=2026-04-28|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000212719:mpeg21:p003}}</ref><ref>{{citeer web|titel=Aruba straatnamen|werk=[[Amigoe]]|datum=1950-12-05|bezochtdatum=2026-04-28|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987772:mpeg21:p003}}</ref> Un di e prome ehempelnan tabata nomber di figuranan di resistensia, manera [[Boy Ecury]] y [[George Maduro]].[3] E historiado [[Johan Hartog]], prome director di [[Biblioteca Nacional Aruba]] (BNA), a presidi e comision den siglo binti. Bou di su liderazgo, nombernan a wordo selecta for di historia local y naturalesa, y tambe di personanan.[4] E maneho di dunamento di nomber ta evoluciona continuamente, tomando na cuenta expansion urbano y construccion di cayanan nobo, impulsa pa e desaroyo di Aruba durante e descubrimento di [[oro]], e mineria di guano, e yegada di e refineria di petroleo (Lago), y [[turismo]]. Algun nomber di caya ta di origen indigena, usualmente deriva di e zona unda nan ta situa. Den uzo moderno, hopi nomber di caya ta cuminsa cu termino manera ''Caya'' of ''Avenida'' (reemplasando e [[sufiho]] ''straat'' of ''weg''), of ta termina cu ''Boulevard''. ==Nomber tematico== Den diferente bario na Aruba, nombernan di caya ta sigui un tema specifico, loke ta contribui na identidad di e area: *Den Klip tin caya nombra pa escritor y compositor internacional. *Den [[Dakota (Aruba)|Dakota]], nombernan ta deriva di fruta y produkto agricola. *Den Companashi, nombernan ta basa riba cientifico y investigado. *Den Ponton, nan ta referi na mata y elemento di naturalesa local.[6] E sistema tematico ta facilita orientacion y ta duna caracter propio na cada bario. ==Reconocimento social== Hopi caya na Aruba ta nombra pa personanan cu a contribui na sociedad, manera politico, lider social, deportista, artista y religioso. Generalmente, e honor aki ta wordo otorga di manera postumo. E camindanan principal di Aruba ta generalmente nombra pa figuranan influyente. Entre nan tin ''Juan E. Irausquin Boulevard'' y ''Henny Eman Boulevard'', ku ta refleha e desaroyo economico y turistico di e isla den siglo binti.[7] Otro ehempelnan ta ''Avenida Nelson Orlando Oduber''[5], ''Watty Vos Boulevard''<ref>[https://antilliaansdagblad.com/articulo/aruba/20386-watty-vos-blvd-aruba-in-gebruik Watty Vos Boulevard Aruba in gebruik], [[Antilliaans Dagblad]] (6 di november 2019)</ref> y [[Caya G.F. (Betico) Croes]], nombra pa [[Betico Croes|Gilberto François Betico) Croes]], considerá como un figura clave den historia politico di Aruba. {{Appendix}} ==Referensia == * Frank, Vivienno L. 2019. ''Aruba en een keuze uit haar toponiemen.'' ISBN:978-0-359-65900-5 * Hartog, J. Aruba: Past and Present. Oranjestad: De Wit Stores. * Gobierno di Aruba – reglamentonan di nombramento di caya. * Croes, F. Historia di resistencia Antiano den Guera Mundial II. * Hartog, J. Geschiedenis van Aruba. * Alofs, L. & Merkies, H. Ken ta Arubiano? * Kadaster Aruba – registro di nomber di caya. * Ministerie di Infrastructura Aruba – dokumentonan di planifikashon urbano. [[:Kategoria:Geografia di Aruba]] <ref>{{Cite web |title=Kadaster Aruba |url=https://www.kadaster.aw |publisher=Kadaster Aruba |access-date=2026-04-27}}</ref> Example (book): <ref>{{Cite book |last=Hartog |first=Johan |title=Aruba: Past and Present |publisher -------------------- '''Nomber di caya na Aruba''' ta refleha e historia, cultura, y desaroyo social di e isla. Nan ta bin di un scala amplio di disciplina, entre otro historia di Aruba, geografia, flora y fauna, literatura, ciencia, religion y politica. Nomber di caya pues ta un parti importante di herencia inmaterial di Aruba. Un nomber di caya ta referí na un nòmber ku ta wòrdu usá pa designá espasio públiko, manera kaya, avenida, kaminda, plaza y becindario. E teoria di nòmber di kaya òf lugá ta un rama di toponimia. Un nòmber di kaya ta sirbi komo un guia i ta forma adrès, i ta wòrdu usá den hopi pais pa dirigí pòst. Nombernan di caya na Aruba hopi biaha ta un mescla di referencia na Papiamento, Hulandes y historia: hunto cu un number e ta forma un adres formal pero sin un sistema di codigo postal. == Dunamento di nomber == E nombramento oficial di cayanan na Aruba ta wordo haci door di Minister di Asuntonan General, riba recomendacion di e Comision di Nomber di Caya. E comision aki tradicionalmente ta consisti di representantenan di entre otro [[Cuerpo Policial Arubano]] (KPA), Kadaster, y Departamento di Obra Publico (DOW). Un comision similar pa e nomber di caya di [[Willemstad]] tabata existi na [[Kòrsou|Corsou]] caba for di aña 1866. Na fin di añanan 1940, a surgi un diskushon tocante e maneho cu dunamento di nòmber di caya. Kontrali na e hopi nòmbernan di kaya deskonosí, manera esnan di inventornan mundialmente famoso, a kuminsá duna preferensia na nòmbernan di kaya ku tabata papia ku e poblashon lokal.[1][2] E promé nòmbernan rekonosibel tabata esnan di bringadónan di resistensia Antiano: Boy Ecury (Boy Ecuryplein) i George Maduro (George Madurostraat).[3] Historiadó Johan Hartog, e promé direktor di Biblioteka Públiko di Aruba, tabata presidi e Komishon di Nòmber di Kaya di Aruba den siglo binti.[4] Bou di su liderazgo, nòmbernan tabata wòrdu selektá for di historia lokal i naturalesa, pero individuonan tambe tabata wòrdu konsiderá, normalmente póstumo. E decision final a keda na Conseho Ehecutivo di Aruba. Ekspanshon urbano den futuro i konstrukshon di kayanan nobo tambe ta wòrdu tumá na kuenta ora di skohe nòmber, loke ta nifiká ku e polítika di nòmber di kaya ta evolucionando konstantemente. Ku tempu, e terminologia tambe a kambia: nòmbernan di kaya nobo awor hopi bia ta kuminsá ku Caya, Boulevard, òf Avenida. ---------- revision '''Straatnamen van Aruba''' weerspiegelen de geschiedenis, cultuur en maatschappelijke ontwikkeling van het eiland. Zij zijn afkomstig uit uiteenlopende domeinen, waaronder de Arubaanse geschiedenis, aardrijkskunde, flora en fauna, literatuur, wetenschap, religie en politiek. De naamgeving van straten vormt daarmee een belangrijk onderdeel van het immaterieel erfgoed van Aruba. Un nomber di caya ta referi na un nomber cu ta wordo uza pa designá espacio publico, manera caya, avenida, kaminda, plaza y becindario. E teoria di nomber di caya of di luga ta un rama di toponimia. Un nomber di caya ta sirbi como un guia y ta forma adres, y ta wòrdu uza den hopi pais pa dirigi post. Nombernan di caya na Aruba hopi biaha ta un mescla di referencianan na Papiamento, Hulandes y historia: hunto cu un number e ta forma un adres formal pero sin sistema di codigo postal. == Naamgeving en beleid == De officiële naamgeving van straten op Aruba gebeurt door de minister van Algemene Zaken, op voordracht van de Straatnamencommissie. Deze commissie bestaat traditioneel uit vertegenwoordigers van onder meer de politie, het kadaster en de Directie Openbare Werken (DOW). Een vergelijkbare commissie bestond reeds in 1866 op Curaçao voor de straatnamen van Willemstad. Eind jaren 1940 ontstond er discussie over het straatnamenbeleid. In afwijking van de vele onbekende straatnamen, zoals bijvoorbeeld namen van wereldberoemde uitvinders, begon men de voorkeur te geven aan straatnamen die tot de bevolking spreken.<ref>ingezonden buiten verantwoordelijkheid der Redactie STRAATNAMEN OP ARUBA.. "Amigoe di Curacao". Willemstad, 10-10-1949. Geraadpleegd op Delpher op 10-02-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000212719:mpeg21:p003</ref><ref>ARUBA STRAATNAMEN.. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 05-12-1950, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 10-02-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987772:mpeg21:p003</ref> De eerste herkenbare namen werden die van de Antilliaanse verzetstrijders: Boy Ecury (Boy Ecuryplein) en George Maduro (George Madurostraat).<ref>ARUBA NAAR ARUBA.. "Amigoe di Curacao". Willemstad, 24-10-1949. Geraadpleegd op Delpher op 10-02-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000212731:mpeg21:p003</ref> Historicus Johan Hartog, Aruba’s eerste directeur van de Openbare Bibliotheek, was in de twintigste eeuw voorzitter van de Arubaanse straatnamencommissie.<ref>Dr.Johan Hartog; wat hij begon liet hij niet los. "Amigoe". Curaçao, 29-09-1990, p. 4. Geraadpleegd op Delpher op 10-02-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642192:mpeg21:p020</ref> Onder zijn leiding werden namen geselecteerd uit de lokale geschiedenis en natuur, maar ook personen kwamen in aanmerking, meestal postuum. De uiteindelijke besluitvorming lag bij het Bestuurscollege van Aruba. Bij de naamgeving wordt tevens rekening gehouden met toekomstige stadsuitbreidingen en de aanleg van nieuwe straten, waardoor het straatnamenbeleid voortdurend in ontwikkeling is. In de loop van de tijd veranderde ook de terminologie: nieuwe straatnamen beginnen tegenwoordig vaak met Caya, Boulevard of Avenida. == Straatnamen en maatschappelijke erkenning == Veel straatnamen op Aruba zijn gewijd aan verdienstelijke burgers, geestelijken, sporters en politici. Deze eer wordt doorgaans postuum verleend. Een bekend voorbeeld is Gilberto François (Betico) Croes, die als ‘Libertador’ van Aruba wordt beschouwd. De voormalige Nassaustraat, de hoofdstraat van Oranjestad, werd hernoemd tot Caya G. F. (Betico) Croes. Ook andere prominente figuren zijn in het straatbeeld vereeuwigd. Zo werd in 1950 de weg langs het Wilhelminasportpark vernoemd naar J. Helenus Ferguson, gezaghebber in de negentiende eeuw en bekend vanwege zijn rol in de aloëcultuur. Deze weg draagt tegenwoordig de naam Avenida.[[File:Aad Stolwijk, Hooiberg; Fergusonstraat; Avenida Milio Croes; Dakota, ANA-DIG-COL-STOLWIJK-LUCHTF-VEL-563-11, Archivo Nacional Aruba.jpg|thumb|Bista aereo di Avenida Milio Croes (antes Fergusonstraat) rechtsonder (1974).]] Ook andere prominente figuren zijn in het straatbeeld vereeuwigd, al blijkt deze eer niet altijd permanent. Zo werd in 1950 de weg langs het Wilhelminastadion vernoemd naar J. Helenus Ferguson, gezaghebber in de negentiende eeuw en bekend vanwege zijn rol in de aloëcultuur. Deze straat werd in 2004 hernoemd tot Avenida Milio Croes, naar de Milio Croes (1922-2013), voorzitter van SAC en jarenlang bijgedragen aan Aruba Carnaval. Een uitzondering op de regel van postume vernoeming is Nelson Orlando Oduber, voormalig minister-president van Aruba, naar wie de Avenida Nelson Orlando Oduber werd genoemd, ter vervanging van de Sasakiweg. == Thematische straatnaamgeving per wijk == In verschillende wijken op Aruba zijn straatnamen thematisch geordend, wat bijdraagt aan het karakter en prestige van deze buurten. In Oranjestad en omgeving zijn talrijke straten vernoemd naar literaire figuren, zoals Vondel, Herman Gorter, Constantijn Huygens, Jacob Cats en Guido Gezelle, aangevuld met internationale schrijvers als Shakespeare, Victor Hugo, Lord Byron en Alfred de Musset. Nabij Playa komen daarnaast straten voor die zijn vernoemd naar klassieke componisten, waaronder Bach, Schubert en Brahms, evenals leden van het Nederlandse koningshuis. De volkswijk Dakota kent straatnamen ontleend aan vruchten en landbouwproducten, zoals Patiastraat, Dadelstraat, Druivenstraat en Pindastraat. De oorspronkelijke Rondweg van Dakota werd in 1991 vernoemd naar oud-minister en voetballer Guillermo Trinidad, en later hernoemd tot Caya Papa Juan Pablo II. In Companashi, nabij de Kamerlingh Onnesstraat, overheersen namen van natuurwetenschappers zoals Edison, Pascal, Celsius en Fahrenheit. Ook de lokale gemeenschap wordt er weerspiegeld, met onder meer Caya Gilberto Toppenberg. De wijk Ponton bevat straatnamen ontleend aan inheemse plantensoorten, zoals Scopet, Breba, Katuna en Barba di Yoncuman. Het voormalige Eagle Colony kent straatnamen die verwijzen naar Europese landen. == Religie, sport en politiek == Religieuze orden hebben eveneens hun plaats in de Arubaanse straatnaamgeving. Zo zijn straten genoemd naar leden van de Frères de la Salle en de Dominicanessen, waaronder Caya Frère Alexius in Madiki en Caya Soeur Dorothea in Bushiri. Sporters en sportpioniers worden eveneens herdacht, zoals George Maduro, Boes Orman en Wichie de Palm. In Rancho is de Avenida Alo Tromp vernoemd naar een jonge AVP-aanhanger die in 1983 tijdens verkiezingsonrust om het leven kwam. == Hoofdwegen en boulevards == De belangrijkste verkeersaders van Aruba, tussen Oranjestad en Arashi, zijn vernoemd naar invloedrijke figuren uit de twintigste eeuw. De Lloyd G. Smith Boulevard herdenkt de directeur van de Lago-raffinaderij tijdens de Tweede Wereldoorlog, terwijl de Juan E. Irausquin Boulevard verwijst naar een pionier van het Arubaanse toerisme. Ook politicus Edgar ‘Watty’ Vos werd op deze wijze geëerd. --------- '''Straatnamen''' zijn er op Aruba in alle soorten, maar meestal van historische, aardrijkskundige, biologische, literaire of wetenschappelijke oorsprong. De namen worden door de Adviescommissie Straatnamen uitgezocht en aan de overheid voorgesteld. Een zelfde commissie werd op Curaçao al in 1866 benoemd voor straatnamen in Willemstad. Dr. Johan Hartog, historicus en Aruba’s eerste directeur van de Openbare Bibliotheek, vertelt dat hij vanwege zijn functie het voorzitterschap van de straatnamencommissie mocht vervullen, samen met vertegenwoordigers van de politie, het kadaster en openbare werken (DOW) etc. Er werden namen uit de Arubaanse geschiedenis en uit de natuur gekozen en voorgesteld aan het Bestuurscollege dat verder besliste, maar ook namen van overledenen kwamen in aanmerking. Tegenwoordig beginnen nieuwe straatnamen met Caya, Boulevard of zelfs Avenida. Verdienstelijke burgers of geestelijken, sporters of politici – al dan niet van onbesproken naam en faam, verbonden aan een regerende politieke partij – mogen zich, meestal postuum, erin verheugen om in een strook asfalt voort te leven. Aruba’s ‘Libertador’ Betico Croes is daar een voorbeeld van: Nassaustraat, de Mainstreet van Oranjestad, werd Caya G. F. (Betico) Croes. In 1950 werd de weg langs het ‘Wilhelminasportpark’ vernoemd naar J. Helenus Ferguson, gezaghebber in de 19e eeuw, die bekend werd vanwege zijn rol bij van het verbouwen van aloë. Inmiddels is die weg tot Avenida hernoemd. In 1966 merkte gedeputeerde Oscar Henriquez bij de behandeling van de eilandsbegroting op dat het voor de commissie niet makkelijk was om namen te vinden voor de straten in de vele nieuwe woonwijken. “De nieuwe straten moeten namen krijgen die meer tot de bevolking spreken”. Dat blijkt echter niet in alle gevallen nageleefd te zijn. Laten we eerst stellen dat het cachet van bepaalde wijken wordt onderstreept door de namen van de straten. Als je Oranjestad vanaf de airport binnenrijdt, kan je rechts afslaan naar de Vondellaan, vernoemd naar Neerlands grootste schrijver, onder meer bekend van het toneelstuk ‘Gijsbrecht van Amstel’. Hij leefde in de 17e eeuw. De wijk die grenst aan de Vondellaan, Mon Plaisir, bestaat uit huizen, bewoond door mensen die vertrouwd zijn met hun literaire klassiekers, vandaar dat er nog enkele straten klinkende namen hebben als Herman Gorter, Constantijn Huygen, Jacob Cats en Guido Gezelle. Wie kent hen niet… Voor de afwisseling worden er nog wat Engelse en Franse literaire reuzen op de naambordjes geplakt, zoals Shakespeare, Victor Hugo, Byron (Lord) en Alfred de Musset, allemaal bekend van de middelbare schooltijd. Trouwens, iets verder naar het Lagoen in Playa raken we in het goede gezelschap van klassieke componisten als Bach, Schubert en Brahms, waarna we tenslotte leden van de koninklijke familie tegenkomen, Juliana, Beatrix, Irene, Margriet en Maria-Christina. Voor een straat vernoemd naar de vader van deze prinsessen, moeten wij naar San Nicolas, daar vinden wij de Bernhardstraat. Plaatselijke helden zoals George Maduro en plantagehouder Bazin leven ook in straatnamen verder. In de aan de voornoemde Fergusonstraat grenzende volkswijk Dakota wordt het vruchten plukken in de Patiastraat, Dadelstraat, Druivenstraat en Pindastraat; die hebben geen nadere uitleg nodig. Trouwens, rond het oudste deel van Dakota werd een rondweg aangelegd, domweg Rondweg genaamd. In 1991 werd die vernoemd naar oud-minister Guillermo Trinidad, een voetballer afkomstig uit Dakota. Meer recentelijk kwam er een naamswijziging, het heet nu Caya Papa Juan Pablo II. Tja, de kerk wil ook wat. Wat dat betreft: er werden ook namen van bekende frères de la Salle en zusters Dominicanessen uitgezocht voor nieuwe straten in andere delen van de stad. Zo kwam er in Madiki de Caya Frère Alexius en in Bushiri de Caya Soeur Dorothea, beiden omringd door een hele reeks verdienstelijke collega’s. De wijk Companashi, grenzend aan de Kamerling Onnesstraat, vernoemd naar een 19e eeuwse natuurkundige, is gevuld met internationale grote namen op dat gebied zoals Edison, Pascal en natuurlijk Celsius en Fahrenheit. Gilberto Toppenberg, meer dan verdienstelijke inwoner van die wijk, heeft daar nu ook zijn Caya gekregen. Dan komen we in Ponton, via de voormalige Boerhaavestraat, nu Caya Ernesto O. Petronia, en bevinden we ons midden in straten met namen uit de plaatselijke plantenwereld: Scopet, Breba, Katuna en niet te vergeten de Barba di Yoncuman. De wijk die vroeger als Eagle Colony werd aangeduid, heeft de namen van Europese landen in de straatnaam, zoals Frankrijk, Schotland en zo meer. Een deel van de Arendstraat, waar hij aan woont, is vernoemd naar voetbalpionier Boes Orman. De rotonde aan het eind van de Belgiëstraat draagt de naam van Wichie de Palm, oprichter van het bedrijf met touringbussen, niet ver van deze rotonde. In de wijk Rancho is een straat vernoemd naar een jeugdige aanhanger van de AVP die in 1983 bij een schermutseling in verkiezingstijd het leven verloor: de Avenida Alo Tromp. In deze voormalige visserswijk valt het op dat straatnamen die de bewoners iets zeggen zoals de Ranchostraat en Visstraat, worden onderbroken door straten die namen dragen als Johan de Wittstraat en Oldenbarneveldstraat. Eenzelfde contrast is te vinden in San Nicolas, daarover later meer. De voornaamste verkeersaders van het eiland, tussen Oranjestad en Arashi zijn vernoemd naar de directeur van de Lago tijdens de oorlog, Lloyd G. Smith en de pionier van ons toerisme, Juan E. Irausquin. Hun namen zijn aan een Boulevard verbonden. Die eer had ook AVP politicus Edgar ‘Watty’ Vos. Volgens de richtlijnen allemaal postuum geëerd. De enige uitzondering daarop is tot nu toe: Nelson Orlando Oduber, voormalig Minister-President, wiens Avenida de naam Sasakiweg heeft vervangen. Het is nog even wennen...<ref>Evert Bongers, [https://www.facebook.com/groups/2690464017950676/posts/3028876380776103/ Straatnamen op Aruba], facebook Historia di Aruba</ref> {{Appendix}} ------------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | variante = a | tipo= Bario | name = Essoville | imagen = Aad Stolwijk, San Nicolas; San Nicolaas; Graf Von Zinzendorf school; Staringstraat; Kong Ming Supermarktet; Pastoor Hendrikstraat, ANA-DIG-COL-STOLWIJK-LUCHTF-VEL-537-10, Archivo Nacional Aruba.jpg | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[Regionnan di Aruba|San Nicolas Zuid]] | tipo_subdivision_adm = Zona | subdivision_adm = <!-- Historia --> | funda = <!--Fecha di fundacion --> | fundado = <!-- Geografia --> | area = 0.2861<ref>https://www.citypopulation.de/en/aruba/admin/san_nicolas_zuid/885__essoville/</ref> | poblacion = 971 | gentilisio = | censo = 2020 }} '''Essoville''' ta un bario y zona (zona) den e region di Sint Nicolaas-Zuid den e parti zuid di e pais autonomo di Aruba, perteneciente na Hulanda, na Sur America. Riba promé di yanüari 2020, e tabatin un poblashon di 971. E ta e zona di mas grandi den e region. * woonhuizen waren eerst enkel genummerd terwijl beginjaren 60 hieraan namen van rivieren werd toegekend. Essoville is een woonwijk in het oosten van San Nicolas en omvat de woonstraten; Vuykestekestraat Coloradostraat Orinocostraat Missouristraat Amazonestraat Mississippistraat Deze woonwijk werd gesticht door "Home Building Foundation", een stichting opgericht en gefinancierd door de Lago. De huizen werden aan werknemers van de Lago verkocht.<ref>Vivienno Frank. 2019. Essoville. Den:''Aruba en een keuze uit haar toponiemen.'' ISBN:978-0-359-65900-5, pag. 105.</ref> Allereerst is gedacht aan de overdracht hiervan aan de Home Building Foundation, Zoals het zich thans laat aanzien, zou een dergelijke overdracht het meest aan de technische en wettelijke vereisten tegemoet komen. De huizen zouden dan door de Foundation aan de tegenwoordige bewoners worden verkocht op dezelfde wijze zoals dit na de oorlog met de Essoville-huizen geschiedde Deze bewoners zouden dan het eerst voor de aankoop dezer woningen, die zij momenteel huren, in aanmerking komen.<ref>Lago overweegt eigendoms overdracht Lago Heights huizen. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 01-06-1953, p. 2. Geraadpleegd op Delpher op 13-04-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010988047:mpeg21:p002</ref> * woonhuizen waren eerst enkel genummerd terwijl beginjaren 60 hieraan namen van rivieren werd toegekend. * vergeleken met andere barios waren de kavel klein met daarop mini-woninkjes. Te St. Nicolaas is door de recente bouw van 70 arbeiderswoningen de (z.g. „Essoville") door de Lago Oil 6 Transport Cy Ltd. de volkshuisvesting belangrijk verbeterd.<ref>Woningtoestand op Aruba.. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 18-06-1942, p. 4. Geraadpleegd op Delpher op 13-04-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987172:mpeg21:p004</ref> * in de wijk is gevestigd een rumshop en een pompstation, dat in 1952 in bedrijf ging. * wijk grenst aan de Graaf van Zinnendorfschool, gelegen aan de [[Bernhardstraat]]. == Historia == Buiten de Colony verrezen woonwijken voor het lokale personeel, voor elke laag van de hierarchie een aparte wijk. In 1937 werd begonnen met Lago Heights, 150 huizen. In 1939 [[Essoville]] met 75 bungalows om te beginnen. In 1947 werd begonnen met sociale woningbouw in [[Lagoville]]: de arbeiders werden in de gelegenheid gesteld door een spaarregeling op den duur eigenaar te worden van de huizen. En afgezien van de door Lago neergezette wijken was er in het centrum van wat later San Nicolas zou gaan heten ook een wijk van in de haast opgebouwde huizen in de stijl die ook op de Engelstalige Caribische eilanden te vinden is: [[The Village]].<ref>{{citeer web|url=http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&task=view&id=28&Itemid=42|titel=De Lago en de Eagle: de olieindustrie op Aruba|werk=historiadiaruba.aw|datum= |bezochtdatum=2024-09-03|archiefurl=https://web.archive.org/web/20210812112631/http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&task=view&id=28&Itemid=42|archiefdatum=2021-08-12|dodeurl=nee}}</ref> Divishon Atministrativo E zona ta konsistí di un lokalidat:[2] Essoville Demografia E zona tin un poblashon di 971 (1 di yanüari 2020). {{Appendix}} [[:Kategoria:Luga na Aruba]] --------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | variante = a | tipo= Bario | name = Esso Heights | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[Regionnan di Aruba|San Nicolas Zuid]] | tipo_subdivision_adm = Zona | subdivision_adm = }} '''Esso Heights''' ta un bario den e zona di Lago/Esso Heights, den e region di Sint Nicolaas-Zuid den e parti zuidoost di Aruba.[1] == Historia == Buiten de Colony verrezen woonwijken voor het lokale personeel, voor elke laag van de hierarchie een aparte wijk. In 1937 werd begonnen met Lago Heights, 150 huizen. In 1939 [[Essoville]] met 75 bungalows om te beginnen. In 1947 werd begonnen met sociale woningbouw in [[Lagoville]]: de arbeiders werden in de gelegenheid gesteld door een spaarregeling op den duur eigenaar te worden van de huizen. En afgezien van de door Lago neergezette wijken was er in het centrum van wat later San Nicolas zou gaan heten ook een wijk van in de haast opgebouwde huizen in de stijl die ook op de Engelstalige Caribische eilanden te vinden is: [[The Village]].<ref>{{citeer web|url=http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&task=view&id=28&Itemid=42|titel=De Lago en de Eagle: de olieindustrie op Aruba|werk=historiadiaruba.aw|datum= |bezochtdatum=2024-09-03|archiefurl=https://web.archive.org/web/20210812112631/http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&task=view&id=28&Itemid=42|archiefdatum=2021-08-12|dodeurl=nee}}</ref> {{Appendix}} [[:Kategoria:Luga na Aruba]] ------------------ {{Variante|a}} {{infobox luga den pais | variante = a | tipo = Bario | nomber = Lago Colony | pais = {{ABW}} }} '''Lago Colony''' tabata un comunidad situa na e extremo oost di e isla di Aruba, cerca di e area conoci actualmente como Seroe Colorado. E stat tabata konsistí di 377 kas,[2] un hospital,[3][4] misa, kas di klup, pista di bowling, i un Skol Merikano, ku promé pa di diesdos klas i aproksimadamente 180 studiante. E poblashon di Lago Colony tabata prinsipalmente di Merka, ounke tabatin un poblashon grandi di Inglatera, Irlanda i Eskosia ku tabata prinsipalmente ofisialnan riba e flota di tankero di lago. Ademas tabatin Hulandes, Danes, Spaño y otro nacionalidadnan representa den e comunidad. E pueblo aki tabata sostené pa un refineria grandi di zeta na mundu, ku e tempu ei tabata propiedat di un supsidiario di Standard Oil di New Jersey, konosí komo Lago Oil and Transport Company. Lago tabatin su komienso na 1924 komo un fasilidat di trans-shipping pa zeta krudo ekstraí pa Lago Petroleum Corporation ku ta operá na Lago Maracaibo. E crudo a wordo transporta pa Aruba den barconan di fondo plat, cu ta poco profundo, barconan tanker, conoci como lake tankers. E trans-envio aki di e zeta krudo a sigui te na 1928 ora ku a konstruí un refineria i e zeta krudo Venezolano a wòrdu refiná riba e isla i enviá tur kaminda na mundu komo produktonan petrolero kaba. == Baby beach == Den añanan 1950, e Aruba Esso Club a wòrdu konstruí na Baby Beach man made lagoon.[5] E klup a inkluí un restorant, pista di baile i un stadion di beisbòl. Den e lagun, tabatin un waf i baranka chikitu (di kua un ta para ainda). E refineria a opera te cu 1985 ora cu el a wordo cera. E refineria, cu awor ta propiedad di Valero Energy Corporation, despues a wordo cumpra, habri bek, despues cera atrobe; na desèmber 2010, Valero a anunsiá ku e refineria ta habri bèk.[6] Te cu 2012, a keda solamente algun cas di ex-Colonia di Lago. Esnan cu a resta a wordo entrega na Gobierno di Aruba of a wordo bendi na personanan individual. Awendia, e Esso Club ta solamente un edifisio grandi i bandoná ku un negoshi, un tienda di buseo, ku ta den operashon ainda. ------------ {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | variante = a | tipo= Bario | name = Zeewijk | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 1/2 | caption_align = center | image3 = Zeilschip bij de Yachtclub van Aruba. Op de achtergrond de Lago-olieraffinaderij, Bestanddeelnr 252-3982.jpg | image2 = De haven van de Lago-olieraffinaderij in San Nicolas op Aruba, Bestanddeelnr 252-8041.jpg | image1 = BNA-DIG-MEINERS-0035 - San Nicolas - Zeewijk, Zwemmers aan strand van Zeewijk 591200 c.jpg | caption1 = Playa di Zeewijk | footer = Bista pa lama cu [[Lago Oil & Transport Company|refineria Lago]] den fondo | footer_align = center }} | pais = {{ABW}} | region = [[San Nicolas|San Nicolas-Zuid]] | poblacion = 527 | censo = 2020 | censo_ref = | area = 0,4827 | densidad = 1,092 | zona = | zoom = 14 }} ------------------- ==The Lourdes Grotto== Named in commemoration of the famous French religious landmark, was created under the guidance of a priest named “Erkamp” and parishioners in the year 1958. The grotto, a shrine built into the rocks is located in Seroe Preto, just off the main road to San Nicolas. A statue of the Virgin Mary, weighing 700 kilos, was hoisted into place in the grotto. Every year, on February 11 (feast of Lady of Lourdes), a procession leaves from the St. Theresita church in San Nicolas to the grotto, where a mass is performed. The grotto is located road-side and can be visited daily. <ref>https://www.cspnv.com/pdf/aruba-today-20260227.pdf Explore Aruba! (27 di februari 2026)</ref> ---------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais| variante = a | tipo = luga | nomber = Parkietenbos | nomber_oficial = | nomber_nativo = | pais = {{ABW}} | alias = | lema = | imagen = | descripcion = | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 1/2 | caption_align = center | image1 = | caption1 = | image2 = | image3 = }} | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[Oranjestad West]] | zoom = 14 }} '''Parkietenbos''' ta un luga situa na costa west di Aruba, canto di lama y mangelnan directamente pazuid di [[Aeropuerto Internacional Reina Beatrix]] y e areanan residencial di [[Simeon Antonio]] y [[Cas di Paloma]]. E area aki ta designa como un zona economico den e ''Ruimtelijke Desaroyo Plan'' (ROP) di Aruba di 2009.<ref>[https://web.archive.org/web/20160224005153/http://dip.aw/ROP%20atlas.pdf Atlas Ruimtelijk Ordeningsplan]</ref> == Zona economico == For di añanan 1960, e landfill sentral “Parkietenbos Containerpark & ​​Landfill Facility”, simplemente konosí komo “Parkietenbos”, ta situa na Parkietenbos. E instalashon públiko aki ta wòrdu manehá pa [[Serlimar]] y ta consisti di dos deposito principal: e parke di container i e landfill, caminda e sushi ta wordo compacta, nivela y cubri.<ref>[https://web.archive.org/web/20201031134950/https://serlimar.com/ Officiële website Serlimar]</ref> Na 2009, e compania Mericano Bouldin & Lawson a entrega e instalacion di “WastAway”. E instalacion aki cu tin un balor di 28 miyon florin, mester a procesa desperdicio den asina yama “fluff” y despues reusa e fluff aki pa compost of fertilisante di tera. Sinembargo, e instalashon nunka no a funshoná korektamente i p’esei a wòrdu será na mitar di 2011.<ref>{{Citeer web |url=http://www.genootschapnederlandaruba.nl/wp-content/uploads/2017/02/Voor-u-gelezen-juli-2016.pdf |titel=Voor u gelezen, GNA, juli 2016 |bezochtdatum=2018-07-20 |archiefdatum=2018-07-20 |archiefurl=https://web.archive.org/web/20180720225535/http://www.genootschapnederlandaruba.nl/wp-content/uploads/2017/02/Voor-u-gelezen-juli-2016.pdf |dodeurl=ja }}</ref> Riba 8 di febrüari 2018, un “petishon pa informashon” (RFI) a keda publiká en konekshon ku e destaho pa e remediashon di e landfill i e kambio den e método di prosesamentu di desperdisio: di maneho di desperdisio “sólido” pa “sostenibel”.<ref>[https://www.ie-forum.nl/artikelen/rectificatie-afgewezen-wegens-onvoldoende-hinder-voor-aanbestedingen-parkietenbos Rectificatie afgewezen wegens onvoldoende hinder voor aanbestedingen Parkietenbos]</ref> Desde 2007, un planta di tratamentu di awa di riool a wòrdu situá banda di e landfill pa e tratamentu di awa di cesspool suministrá pa tankero.<ref>{{Citeer web |url=http://www.witteveenbos.nl/nl/projecten-afvalwater/project/15-rwzis-aruba/pagenr/1 |titel=Aruba |bezochtdatum=2018-07-20 |archiefdatum=2018-07-20 |archiefurl=https://web.archive.org/web/20180720225707/http://www.witteveenbos.nl/nl/projecten-afvalwater/project/15-rwzis-aruba/pagenr/1 |dodeurl=ja }}</ref> == Asuntonan ambiental == Huma di e landfill di Parkietenbos por wòrdu mira for di Wayaca (yüni 2022) Pa añanan, e landfill ku awor ta sobrepobla tabata e kousa di kehonan tokante molèster di huma, huma tóksiko i polushon, ku ta un peliger pa medio ambiente i salú públiko. Na 2002, un grupo di residente lokal a funda e Fundashon Parkietenbos pa hala mas atenshon na e problema di desperdisio a traves di akshonnan.<ref>https://www.thedailyherald.sx/islands/66520-aruba-residents-take-action-against-landfill{{Dode link|datum=februari 2020 |bot=InternetArchiveBot }}</ref> E fundacion aki a tuma accion na comienso di juli 2018 ora cu candela a bolbe cuminsa na landfill. Despues di akshonnan inútil di Stichting Parkietenbos, un residente lokal a disidí di presentá un demanda kontra gobièrnu na 2020.<ref>{{Citeer web|url=https://caribischnetwerk.ntr.nl/2020/08/25/overheid-blijft-doorgaan-met-illegale-afvalpraktijken/|titel=Overheid blijft doorgaan met illegale afvalpraktijken|bezochtdatum=|auteur=Sharina Henriquez|datum=2020-08-25|werk=caribischnetwerk.ntr.nl}}</ref> {{Appendix}} ------------------- {{Databox}} '''Cunucu Arikok''' ta un museo habri den [[Parke Nacional Arikok]], cu ta sirbi como mustra di e manera di biba di antaño. E ta un di e atraccionnan principal di Parke Nacional Arikok. {{Appendix}} Fondo Prins Bernhard lo financia finalisacion di e proyecto ‘Cunucu Arikok’. Esaki ta encera un suma di mas o menos 60 mil florin. Cu Cunucu Arikok e fundacion FANAPA tin como meta pa crea un obheto cu ta duna e bishitantenan un bon impresion di kico naturalesa na Aruba tin pa ofrece. ‘Na e lugá úniko aki nos ta haña vegetashon eksuberante riba un pida tereno kaminda diferente formashon geológiko ta uni den otro, ku ta visibel den kunuku pa medio di diferensianan den tipo di tera i baranka i kaminda un kantidat grandi di parha i bestia di tera tambe ta biba.<ref> Prins Bernardfonds steunt afbouw project Cunucu Arikok. "Amigoe". Curaçao, 14-09-1989, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 25-04-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642757:mpeg21:p006</ref> E sub-proyecto “Cunucu Arikok”, di Stinapa Aruba, lo wordo financia door di Fondo Prins Bernhard, a haya sa di Stinapa. E proyecto aki ta data for di aña 1980 ora cu Departamento di Desaroyo Economico (DECO) den colaboracion cu otro instancianan local a desaroya un proyecto grandi pa crea un parke nacional Arikok-Jamanota na Aruba. Stinapa Aruba tin 785 hectar riba huur di gobierno. Esaki ta Sero di Arikok y e area rond di dje. E sitio ta situá eksaktamente na e frontera di dos formashon di piedra geológiko: e diabase schist-tuff i e tonalite. Hopi impreshonante den e parti abou ta numeroso formashon ku ta konsistí di blòki grandi di tonalita rondoná den kua eroshon a krea e formanan mas straño i imponente. Komo ku e cunucu ta protehá di e bientunan komersial konstante i salu dor di e seru di Arikok, e tin un vegetashon relativamente eksuberante. Tin un kantidat di palu hopi bieu, grandi i kompletamente krese, ku ta un raridat riba e isla. Konenchi, parakeet ta biba einan i hopi bia por mira otro parhanan manera trupial, chuchubis i perdiz. Kaskabel tambe ta presentá, pero bo mester ta un eksperto pa haña un: nan ta lastra bai ora hende yega serka.<ref>Natuurpark met cultuur-historisch monument Bernhard-fonds neemt Cunucu Arikok voor zijn rekening. "Amigoe". Curaçao, 30-11-1985, p. 9. Geraadpleegd op Delpher op 25-04-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643304:mpeg21:p011</ref> {{Stub}} ChatGPT: Cunucu Arikok ta un lugá histórico i kultural importante den Parke Nacional Arikok na Aruba. E palabra "cunucu" ta referí na un plantashon chikí òf un kas di campo, i den e kontektu aki, e ta referí na un plantashon ku a pertenesé na Arie Kok, un agricultor Hulandés. E nòmber di e parke mes, Arikok, ta derivá di su nòmber. ​ Wikipedia – Die freie Enzyklopädie 🏡 Historia i Signifikado Cunucu Arikok a forma parti di e desaroyo di Parke Nacional Arikok. E área a sirbi komo un plantashon chikí, i su kas di torto (kas di adobe) a keda preservá komo un ejemplo di bida rural tradicional Arubano. E kas a rekonstruí usando método tradicional pa mustra e estilo di bida di e tempu ey. ​ wheninaruba.com 🌿 Naturalesa i Kultura E área rondó di Cunucu Arikok ta riku den flora i fauna lokal, inklusí mata di divi-divi, kaktus tropikal, i otro planta medikinal. Tambien, den e área por haña desèño riba piedra di Indjanan nativo, ku ta indiká e presensia di pueblo indígena den e región. ​ 🥾 Rota di Hike E Cunucu Arikok Trail ta un ruta di hike fasil, ideal pa famia i visitante ku ta buska un introdukshon na e parke. E trail ta kuminsá na e sentro di bishita i ta dura mas o ménos 2 ora. Durante e hike, bo por wak e kas rekonstruí, flora lokal, i arte rupestre. ​ wheninaruba.com +2 things-to-do-in-aruba.com +2 boardwalkaruba.com +2 🗺️ Lokal i Atraktividatnan Serka Cunucu Arikok ta lokalisa serka di otro atraktividatnan den e parke, manera Kueba Chiki, un kueba ku desèño riba su muraya, i Dos Playa, un playa doble popular. E ruta ta pasa tambe serka di Sero Arikok, un di e punto mas haltu di Aruba. ​ AllTrails.com [[:Kategoria:Seru na Aruba]] Sinds enkele járen bezit Aruba een national park. Een uitgestrekt terrein in de omgeving van de Arikok en Jamanota tot aan de noordkust toe. Een kleiner deel van dit park is omheind d.m.v. een “slavenmuur”, aangelegd door de Stinapa. Dit park, gelegen in de luwte van de Arikok, is alleszins de moeite waard en bij uitstek geschikt voor een wandeling op een zondagna¬ middag. De ingang bereikt men door op de zándweg naar de Jamanota de Stinapaborden te volgen. Een keurig aangelegd pad maakt de wandeling tot een waar genoegen. Op de steile gedeelten zijn stenen trappen aangelegd met zelfs een leuning. Men bevindt zich werkelijk in een uniek stukje Arubaanse natuur. Enorme rotsblokken, praktisch alle soorten planten die op Aruba in het wild groeien en schitterende vergezichten. Door de beschutte ligging groeien de Watapana’s zoals het hoort: gewoon rechtop. Onder de enorme kruinen zijn banken aangebracht, waarop het koel rusten is. Dát is pas rusten met enkel vogelgeluiden om je heen, alleen het gekrijs van de parkieten zou aangepast moeten worden. Konijntjes schieten heen en weer. Een zijpaadje voert ons naar een overhangende rots, waar zich Aruba’s bekendste indianentekens bevinden. Bezoekers doen er goed aan een fotocamera mee te nemen, vooral de natuurfotograaf zal behoorlijk aan zijn trekken komen. Het wandelpad mondt uit bij een gerestaureerd lemen huisje. Het is geheel in stijl gehouden. Ook de omgeving van dit huisje wil de Stinapa aanpassen aan het leven van vroeger. Cunucu Arikok is een waardevol projekt, zowel voor de lokale bevolking als de toerist, die wat meer wil zien dan alleen het strand en het casino. Bekijk op uw gemak de foto’s en trek er op uit. Kan heel gezond zijn. (skol i Komunidat november 1986) foto’s: Rinus de Graaff ===Stampia di 75 cen=== Cunucu Arikok ta keda na pia di Sero Arikok, na e parti west unda no tin mucho biento. Den pasado nan a practica aki agricultura y cria di bestia, pero no na gran escala. E cunuqueronan tabata biba den cas di torto, esaki ta un cas traha di lodo. E cas di torto cu nos ta mira awendia den Cunucu Arikok a keda construi na 1985, perfectamente imita na e manera tradicional.<ref>[https://archive.org/details/BNA-DIG-BONDIA-2006-11-01/page/n30/mode/1up?q=cunucu+arikok+skol Post Aruba N.V. kier mustra e beyeza di Parke Nacional Arikok], BDA (1 di november 2006)</ref> Pa e spannan di dak nan a uza flambeu (palo di cadushi) y e murayanan ta traha di un mezcla di lodo y yerba. ===Stampia di 100 cen=== Despues di core riba e caminda cu ta pasa door di e parke, nos ta yega na e punto mas halto, esta Miralamar. For di aki bo tin un bista riba lama na ambos banda di e isla. Den cielo tin un warawara (ployborus plancus) ta bula y ta busca un coneu of un cabrito morto. E paisahe ta caracteriza pa duinen aki ta cubri un espacio di mas o menos 2 hectarea. Nan ta consisti di santo blanco di coral cu e biento di Noordoost ta supla riba e isla. Riba e duinen ta crece algun palo di druif y di oleifi cu te hasta den tempo seco ta mustra berde. Ken lo por haya e shoco dilanti di e monton di piedranan? Shoco bo ta hay’e solamente na Aruba. ------------------ == Manchebo Beach == {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais| variante = a | nomber = Manchebo Beach | nomber_oficial = | nomber_nativo = | tipo = Playa | pais = {{ABW}} | alias = | lema = | imagen = | descripcion = | multi-imagen = <!-- Utilisa plantia {{Multiple image}} --> | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[Oranjestad West]] | zoom = 14 }} (Van een onzer verslaggevers) WILLEMSTAD. — Bij PB 1965 no 34 is verschenen het landsbesluit, dat het besluit van het Bestuurscollege van Aruba goedkeurt om een perceel grond van ongeveer 16.225 m 2 voor zestig jaar in erfpacht uit te geven aan Machebo Beach Hotel NV te Manchebo.<ref>Erfpacht Manchebo. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 30-03-1965, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 22-04-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462582:mpeg21:p003</ref> -------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais| variante = a | nomber = Cueba Huliba | nomber_oficial = | nomber_nativo = | tipo = Cueba | pais = {{ABW}} | alias = | lema = | imagen = Bat Cave Formations.jpg | descripcion = | multi-imagen = <!-- Utilisa plantia {{Multiple image}} --> | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[San Nicolas]] | zoom = 14 }} '''Cueba Huliba'''[1][2] (tambe konosí komo Baranca Sunu ku ta nifiká “Baranka Desnudo”) ta un cueba Guadirikiri of Cueba di Guadirikiri ta un espacio natural bou di tera na Aruba, den Parke Nacional Arikok na mas of menos 1,4 km di Fontein. es.wiki:'''Cueba Huliba'''[1][2] (tambe konosí komo Baranca Sunu ku ta nifiká “Baranka Desnudo”) ta un cueba riba e isla Karibense di Aruba,[3][4] apodá e “tùnel di amor”[5] pa su entrada den forma di kurason. E entrada ta via un trapi skerpi i smal ku ta hinka den e kueba. E tin sinku entrada. Na algun lugá, bo mester bùig pa wak e formashonnan. Flashlights ta nesesario pa eksplorá e koredó di 300 pia (91 m) largu, ya ku ta totalmente skur paden di e kueba. E kueba ta yená ku formashonnan di stalagmita i stalaktita den e piedranan di kalki. Dos espesie di bat ku ta biba den e kueba aki ta e Leptonycteris curasoae i e Macroglossus sobrinus. Ta interesante pa nota cu vleermuis, despues di drumi den cueba durante dia, ta bula sali den horda en busca di cuminda. E salida for di e tùnel ta dor di un seri di trapi ku ta grabá den e baranka i ta basta riesgoso. Den un di e kambernan, e Birgen Maria a wòrdu grabá den un formashon di baranka natural. Leyenda ta menshoná historianan tokante piratanan ku lo a biba den e kueba pa skonde nan tesoronan, ounke no tin evidensia pa konfirmá esaki. {{Appendix}} [[:Kategoria:Aruba]] ----------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | variante = a | nomber = Cueba di Fontein | nomber_oficial = | nomber_nativo = | tipo = Cueba | pais = {{ABW}} | alias = | lema = | imagen = | descripcion = | multi-imagen = <!-- Utilisa plantia {{Multiple image}} --> | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[San Nicolas]] | zoom = 14 }} E '''Cueba di Fontein''' ta un cueba situa na costa nort-oost di [[Aruba]], den e [[Parke Nacional Arikok]]. ** Fontein Cave: Longer than the Quadirikiri Cave, the Fontein Cave contains pathways that stretch to the limestone walls further down. Here is also where prehistoric drawings can be seen. Though this cave does not have its own legend, this was speculated to have been occupied—or at least used by prehistoric Arawak settlers on the island for rituals and other spiritual ceremonies.<ref>[https://www.cspnv.com/pdf/aruba-today-20240403.pdf Visit the island’s popular cave sites!], Aruba Today (3 di april 2024)</ref> This popular cave is located along the northeast coast in National Park Arikok near Boca Prins. The Fontein Cave is well known for its native Arawak Indian rock paintings which can still be found on the walls and ceilings. The brownish-red paintings were left by Caquetios and graffiti imprinted by European settlers. {{Appendix}} [[:Category:Aruba]] es.wiki:'''Cueba di Fontein''' Cave[1][2] ta un cueba chikito cerka di Boca Prins na e parti nort di e isla di Aruba.[3][4][5] E ta bon konosí pa su dibuhonan di muraya nativo Arawak, ku a wòrdu grabá pa Nativonan Merikano dekorativamente riba e murayanan di piedra i parti di e plafond mas plat di e kueba ku kombinashonnan di koló kòrá òf maron-kòrá-maron òf lila; Esaki ta duna pista tokante e historia di e amerindionan. E kueba ta aksesibel for di un “baranka di terasa di piedra di kalki di koral” i tin un largura di 3 meter (9.8 pia) i un haltura di 2 meter (6 pia 7 inch). E sala di entrada, ku ta habrí pa bishitantenan, ta 4 meter (13 pia) haltu i ta ekstendé te na un profundidat di 50 meter (160 pia). Komo ku e ta un formashon geológiko di piedra di kalki, i debí na filtrashon di awa, formashonnan di stalagmita i stalaktita di koló, tamaño i forma hopi straño a wòrdu produsí. Murciélago ta traha nèshi den kavidatnan di kueba den nan búskeda nokturno pa rekohé kuminda, ku ta konsistí di nèktar i pólen. Tin registronan ku e indjannan Araucano a usa e kueba aki pa hasi nan ritualnan i seremonianan tribal. --------------------- '''Blackstone Beach''' ta un playa na costa nort den region di .., den PArke Nacional Arikok. (Oranjestad)—Nomber for di su mas karakterístika rekonosibel, e Piedra Pretu Playa casi ta representa lo contrario di e beachnan tipico di Aruba. Pa un, e tin santu pretu i ta cubri cu piedranan liso preto. Na di dos lugá, e ta keda na e parti nort di e isla, leu for di e blanku playanan di santu di den e region sùit. Pues, si bo ta sinti bo kla pa algu diferente—òf si ta dia kontrali, bishitá e Playa di Blackstone.<ref>[https://www.cspnv.com/pdf/aruba-today-20250305.pdf Blackstone Beach], Aruba Today 95 di maart 2025)</ref> Blackstone Beach ta mustra e mas banda natural di Aruba: e piedranan cu tapa e playanan i e forma di dje a wòrdu trahá pa mil añanan via erupshonnan volkániko, koral moveshonnan di ref i aktividat di ola di e parti nort rural di e isla. Situá mas ost di e Brug Natural i Playa di Andicuri, e Blackstone Beach ta relativamente fásil pa haña akseso. Unabes bo pasa e Formashon di Baranka Ayo, tuma e Kaminda di Andicuri ku ta hiba na Andicuri Laman. Einan, bo por stashoná bo outo i hasi un kaminata di 1km pa Blackstone Beach. E playa aki ta forma parti di e Arikok Parke Nashonal i pues ta un sitio ku ta wòrdu konserbá. Esaki ta e motibu pakiko e ta tambe relativamente intakto pa komersial influensianan. Apesar di a wòrdu yamá un playa, tene kuenta ku e no ta konsehá pa landa den awa, manera e koriente ta hopi fuerte i por desviá bo fásilmente mas leu den oséano salbahe. Pero, ainda bo por disfrutá di un espektakular bista di e piedranan i e parti nort oséano ku ta ekstendé dilanti di e playa i saka un potrèt ku bo amigunan òf famia (Oranjestad)—Named after its most recognizable feature, the Blackstone Beach almost represents the opposite of the typical Aruban beaches. For one, it has black sand and is covered in black smooth stones. Secondly, it lies on the northern side of the island, away from the white sandy beaches of in the southern region. So, if you feel up for something different—or if it’s opposite day, visit the Blackstone Beach. Blackstone Beach shows the more natural side of Aruba: the stones that cover the beaches and the shape of it has been crafted for thousand years via volcanic eruptions, coral reef movements and wave activity of the rural northern part of the island. Located further east to the Natural Bridge and Andicuri Beach, the Blackstone Beach is relatively easy to access. Once you get passed the Ayo Rock Formation, take the Andicuri road leading up to Andicuri Beach. There, you can park your car and take a 1km hike towards Blackstone Beach. This beach forms part of the Arikok National Park and is therefore a site that is preserved. This is why it is also relatively untouched by commercial influences. Despite being called a beach, do note that it is not advised to swim in the water, as the current is very strong and can easily stray you further in the wild ocean. However, you can still enjoy a spectacular view of the stones and the northern ocean that stretches out in front of the beach and take a picture with your friends or family --------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | variante= a | tipo = Playa | nomber = Boca Prins | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 1/2 | caption_align = center | image1 = | caption1 = | image2 = Plantage in Boca Prins op Aruba, Bestanddeelnr 252-7977.jpg | caption2 = Plantashi Boca Prins na 1947 | image3 = | caption3 = }} | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[Santa Cruz]] | tipo_subdivision_adm = Zona | subdivision_adm = [[Parke Nacional Arikok]] | tipo_subdivision_adm2 = | subdivision_adm2 = | descripcion = | pais = {{ABW}} | zoom = 13 }} '''Boca Prins''' ta un boca na e costa nort-oost di Aruba, situa den [[Parke Nacional Arikok]]. Kontenido Deskripshon Situá den Parke Nashonal Arikok, e bahia di santu ta un destinashon turístiko popular. E playa di santu blanku sin vigilansia ku duinen ta solamente 55 meter largu i no ta ofresé ningun otro fasilidat. Landamentu por ta peligroso debí na e koriente fuerte i konstante i ta rekomendabel solamente pa landadónan eksperensia, si ta. E bahia ta wòrdu bishitá de bes en kuando pa surfistanan, pero no ta wòrdu konsiderá un di e lugánan di buseo sobresaliente di e isla. [ 1 ] Un kaminda di santu ku baranka di piedra di kalki ta hiba na e bahia via un trapi di palu. E piedranan di Boca Prins ta e habitat di Cnemidophorus arubensis , un lagadishi di karakol ku ta wòrdu hañá solamente na Aruba. Banda di Boca Prins tin un di e plantacionnan di cunucu mas bieu na Aruba, cu a wordo cultiva pa colonialnan Hulandes den siglo 16. E nòmber di e bahia ta derivá for di e plantashon di Prins di ántes den serkania. https://de.wikipedia.org/wiki/Boca_Prins E entrada aki, unda e [[rooi]] di e mesun nomber ta basha den lama, probablemente ta haya su nomber for di Paulus Printz, kende a wordo manda pa e colonia di Curacao door di WIC pa descubri mineralnan. Despues di no a haya oro ni na Curacao ni na Bonaire, el a yega Aruba dia 14 di juni 1725 y a establece banda di e costa noordoost di e isla.<ref>Vivienno Frank. 2019. ''Aruba en een keuze uit haar toponiemen.'' ISBN:978-0-359-65900-5, pag. 74-75</ref> '''Boca Prins''' ta un [[bahia]] na e costa nort-oost di [[Aruba]], situa den [[Parke Nacional Arikok]]. Deskripshon Situá den Parke Nashonal Arikok, e bahia di santu ta un destinashon turístiko popular. E playa di santu blanku sin vigilansia ku duinen ta solamente 55 meter largu i no ta ofresé ningun otro fasilidat. Landamentu por ta peligroso debí na e koriente fuerte i konstante i ta rekomendabel solamente pa landadónan eksperensia, si ta. E bahia ta wòrdu bishitá de bes en kuando pa surfistanan, pero no ta wòrdu konsiderá un di e lugánan di buseo sobresaliente di e isla. [ 1 ] Un kaminda di santu ku baranka di piedra di kalki ta hiba na e bahia via un trapi di palu. E piedranan di Boca Prins ta e habitat di Cnemidophorus arubensis , un lagadishi di karakol ku ta wòrdu hañá solamente na Aruba. Banda di Boca Prins tin un di e plantacionnan di cunucu mas bieu na Aruba, cu a wordo cultiva pa colonialnan Hulandes den siglo 16. E nòmber di e bahia ta derivá for di e plantashon di Prins di ántes den serkania. https://de.wikipedia.org/wiki/Boca_Prins == Mira tambe == * [[Playanan di Aruba]] {{Commonscat}} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=de|oldid =205170166|titulo=Dos Playa}} {{References}} ;Lista di fuente *[http://nl.aruba.com/activiteiten/dos-playa Dos Playa] riba nl.aruba.com *[https://www.surfline.com/surf-report/dos-playas/5842041f4e65fad6a7708e27 Dos Playa Surf] riba surfline.com }} [[:Category:Luga na Aruba]] ---------------------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | variante = a | nomber = Cueba di Huliba | nomber_oficial = | nomber_nativo = | tipo = Cueba | pais = {{ABW}} | alias = Tunnel of Love | lema = | imagen = | descripcion = | multi-imagen = <!-- Utilisa plantia {{Multiple image}} --> | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[San Nicolas]] | zoom = 14 }} **The Huliba Cave/ Tunnel of Love The Huliba Cave, formerly known as the Tunnel of Love, was once open to the public, and was the biggest and most accessible of all three caves. This cave had five chambers, including one that is heartshaped. This cave had narrow stairs that led to long pathways deep into the cave, with a staircase leading to the exit on the other side. In one of the chambers, there used to be the carving of the Virgin Mary, put there for the protection of the cave. However, the Huliba Cave has been permanently closed for a few years now, as a way to preserve the bat population that lives in the cave. These Long Tongue Fruit Bats and Insect Eater Bats are very important to the ecosystem of the island. Though this cave is no longer accessible to the public, it surely is interesting to learn more about the history of these caves and the Awarak tribes that resided or utilized them.<ref>[https://www.cspnv.com/pdf/aruba-today-20240403.pdf Visit the island’s popular cave sites!], Aruba Today (3 di april 2024)</ref> Do note that these caves are very dark, humid, hot, and are inhabited by bats. Do wear comfortable clothing and shoes, as the pathways in these caves may be rough and bumpy, and don’t forget to bring a lashlight! {{Appendix}} [[:Category:Aruba]] ---------------------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | tipo= Bario | name = Eagle | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 2/2 | caption_align = center | image1 = | caption1 = | image2 = | caption2 = }} == Eagle (Aruba) == '''Eagle''' ta un bario di [[Oranjestad (Aruba)|Oranjestad, capital di Aruba. == Historia == Den comienso di añanan 20, Aruba a conoce dos refineria. Na aña 1924 a establece Lago Oil & Transport Ltd y despues na aña 1927 De [[Arend Petroleum Maatschappij]]. Dos refineria cu tabatin un rol masha importante den [[Di Dos Guera Mundial|Segundo Guera Mundial]], ya cu nan tabata suministra petroleo na e aliadonan. Ta di e refineria ‘Arend’ e vecindario aki a haya su nomber ‘Eagle’ y tambe nos ‘Eagle Beach’. Minister Maduro a comparti un tiki historia: “E refineria Eagle aki a duna trabou na mas cu shete mil trahado di 58 diferente pais. Den e area aki, e refineria a traha e fabrica pa refina e petroleo, un laboratorio y un brandweerkazerne. Tambe nan a construi nan sede ‘hoofdkantoor’ cu ta exactamente e edificio caminda nos ta para actualmente”. E mandatario tambe a trece dilanti cu e refineria a construi casnan special pa e personal di refineria, algun cas den e bario, e Eagle tennis club y e hospital cu tey ainda.<ref>[https://awemainta.com/wp-content/uploads/2024/02/AM240221.pdf Minister Maduro di Cultura a haci e desvelo di e ‘Ruta Historico di Eagle’], Awemainta (21 di februari 2024) </ref> E ‘Ruta Historico di Eagle’ ta un ruta pa cera conoci cu e historia di e bario di Eagle, e refineria di Eagle y Aruba su rol importante pa aliadonan den Segunda Guera Mundial. E storia di e refineria di Eagle, un tempo simbolo di e poder industrial di Aruba hunto cu Lago na San Nicolas, ta conta nos e desaroyo di Aruba den tempo for di su comienso na 1924 te na e desmantelamiento den añanan cincuenta y sesenta caminda cu a traha espacio pa turismo cual te cu awe en dia ta e pilar economico mas importante di Aruba. E proyecto di ‘Eagle History Tour’ lo crea un conexion entre e historia, herencia cultural industrial di Aruba y nos turismo, creando un atractivo nobo pa nos bishitantenan pero tambe lo educa localnan y principalmente e generacionnan mas jong tocante Aruba su historia industrial y e rol importante di e refineria di Eagle den e di Dos Guera Mundial asina e mandatario a trece den su discurso. Ademas den un futuro cercano lo pone borchinan na cinco diferente sitio cu QR code cu ta contene informacion importante di historia di e sitio den cuatro diferente idioma, mas obhetonan di arte y programanan educativo. Aruba tabatin un rol importante den Segundo Guera Mundial cu e dos refinerianan aki cu Alemania tabatin wowo riba Aruba y nan a manda un submarino pa bin destrui e dos refinerianan aki pa stroba e aliadonan haya nan combustibel. Asina e submarino a tira riba e tankero Arkansas y a mata varios hende entre otro Bonerianonan. Tambe e submarino a manda torpedo pa destrui e dos refinerianan cu danki na nos Señor Dios esakinan a faya nan proposito. {{Appendix}} -------------------------------------- {{Infobox luga den pais | tipo= Bahia y haf | name = Plantashi Prins | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 2/2 | caption_align = center | image1 = Zeilschip bij de Yachtclub van Aruba. Op de achtergrond de Lago-olieraffinaderij, Bestanddeelnr 252-3982.jpg | caption1 = Barco di bela cu refineria den fondo | image2 = De haven van de Lago-olieraffinaderij in San Nicolas op Aruba, Bestanddeelnr 252-8041.jpg | caption2 = }} {{Databox}} '''Plantashi Prins''' ([[Hulandes]]: Plantage Prins), originalmente un plantacion di coco na Aruba, [1] [2] a mira su cas reconstrui den añanan 1950. E decadensia di palma, atribuí na malesa, a kondusí na e stòp di produkshon di kunuku. 3] Na 1911, e mapa di Werbata-Jonckheer a identifiká Prins Plantation komo un di e 23 plantashonnan mayoritariamente chikitu karakterisá pa agrikultura kombiná, palu di koko i kas. Ademas, un plantashon mas grandi tabata situá paden, nort di Oranjestad na San Barbola, lugá di nasementu di Virginia Demetricia. E township Savaneta en realidad a surgi for di un plantacion gubernamental cu despues a transforma den un pueblito chikito. 4] == Etimologia == E plantacion ta derivá su nòmber for di un ingeniero di mina suédo Paulus Printz, ku a biba den e área durante di dies-ocho siglo, mientras tabata buska oro den nòmber di e administradornan di e kamber di Amstedam di e kompania Hulandes di West India. Segun e mapa di Van Raders di 1825, e ruina di su kas (No. 37) tabata situá riba e muraya na nortwest di e plantashon, pero for di e tempu ei e ruina a disparsé. E tapa di e seru, ku ta eksponé na bientu, tabata mas faborabel pa biba ku e arroyo ku tabata protehá pa bientu. [5] [6] Printz a traha na Aruba for di 14 di yüni 1725, te ku 3 di yüni 1727, ora ku el a risibí un òrdu di Amsterdam pa stòp e trabou. [ 7] == Panorama general == E kas original di plantacion den e arroyo no ta pará mas, i e struktura ku a sigui, un kas di pais konstruí den añanan 1930, ta awor den un estado di ruin. 6] Situá 2.5 kilometer for di e sentro di bishitante i aproksimadamente 600 meter for di e plantahe Fontein den Parke Nashonal Arikok, un kaminda ta hiba na e plantahe Prins históriko, ku anteriormente tabata di propiedat di Sr. Mokki Arends,[8] i dos arroyos bisiña, Rooi Prins i Rooi Dwars. E arroyos aki un tempu tabata nutrí palu di koko i palu di fruta. Mientras cu e coconutnan a desaparece, y solamente algun mata di fruta a keda, e vegetacion nativo ta prospera mas densamente cu riba e colinan circundante. 1] Te ku 2023, apesar di plannan inisial, e renobashon i transformashon di e ruinanan di e plantashon Prins den e Prins Center, ku ta presentá proyektonan di demonstrashon riba aktividat agrikultoral di plantashon tempran, no a tuma lugá ainda. E integrashon di e Prins Center den e diseño nobo di Parke Nashonal Arikok ta keda pendiente. Ta konsehábel pa konsiderá pa destahá e importansia históriko di Prins Center su nòmber den e sentro mes. 9] {{Appendix}} ------------------------ {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =59895500|titulo=Pos Chikito}} {{References}} }} == Mira tambe == * [[Lista di luga na Korsou]] {{Commonscat}} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =62603301|titulo=Suffisant (Curaçao)}} {{References}} }} ---------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | variante = a | nomber = Bushiribana | nomber_oficial = | nomber_nativo = | tipo = Bario | pais = {{ABW}} | alias = | lema = | imagen = Gouddelving bij Bushiribana op Aruba, Bestanddeelnr 252-7961.jpg | descripcion = Mina di oro na Bushiribana na Aruba (1947). Na 1946, despues di 30 aña, a cuminsa e mina di oro atrobe pero esaki no a resulta lucrativo. | multi-imagen = <!-- Utilisa plantia {{Multiple image}} --> | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[Paradera]] | zoom = 14 }} '''Bushiribana''' ta un luga den region di [[Paradera]] na kosta nort di [[Aruba]].[1] E ta mihó konosí pa e ruinanan di stempel di oro. == Geologia == Na final di e periodo di Kretáseo, kambionan geológiko signifikante a tuma lugá riba Tera. Piedranan fluido nobo, conoci como e batholith di Aruba, a pusha ariba door di scheurnan den e volcan antiguo, e Formacion di Lava di Aruba. E piedranan aki a forma koredónan i a solidifiká. Un di e tiponan di piedra cu a sali for di esaki ta gabbro. Gabbro tin un koló di antrasit i ta mustra mineralnan briante ora inspekshoná mas di aserka. E ta wòrdu hañá den e área di Matividiri. E tipo di piedra aki a wòrdu usá den konstrukshon di e planta di stèmpel di oro di Bushiribana.[2] Rush di oro Oro laba abou ta konosí komo oro aluvial. E ta laba den forma di stòf di oro, pida di oro, grano di oro i tin bia pida di oro. Despues di e rush di oro Arubano di 1824 pa 1829, den cual a haya oro aluvial, e cantidad eventualmente a baha y e depositonan di oro no a duna mas. Den transkurso di siglo, kompanianan di oro a kuminsá buska e fuente di e oro aki, e venanan di kuarso. Tin bia e adernan aki a surgi i despues a disparsé bou di tera atrobe.[3] Stempel di Oro Durante e periodo di 1872 pa 1915, ora ku oro tabata wòrdu mina riba e isla, dos molina di oro tabata operá.[3] Esakinan tabata e planta di stèmpel di oro di Bushiribana i e planta di smelt di oro di Balashi.[4] Na 1872, Aruba Island Gold Mining Company a construi un smelter y stempel mill di oro na Bushiribana, den curason di e area di mineria di oro cuarzo. Tambe e compania a construi e prome pier den haf di Aruba, yama Waaf di Compania riba Forti Abou, y a traha un caminda di dies kilometer pa transporta e mashinnan. E industria di stèmpel di oro tabata inkluí mashinnan di vapor, mulina di stèmpel, reservorionan di awa dushi i fòrnunan. E fábrika a hasi pèrdida pa binti aña. E oro a wòrdu saka dor di kombin’é ku merkurio, perdiendo mas o ménos mitar di e oro. For di 1897, e montonnan di shushi di Bushiribana a wòrdu retrabá usando e proseso di sianuro ku a wòrdu inventá resientemente, i ta e ora ei so e minamentu di oro a bira algu probechoso. Na 1899 un molina di stèmpel na Balashi a tuma over e trabou.[3] E oro prinsipalmente tabata bini di un di e dos shen venanan di kuarso ku ta karga oro ku a bini na superfisie for di e profundidatnan di Aruba kantu di kosta nort.[3] ---------- == Sero Colorado == On your way to Baby or Roger’s Beach, you’ll pass by the famous Red Anchor at what was once the entrance to the Colony residential community and be greeted with red soiled hills by the coast. This is Sero Colorado. Named after the 30-meter, deep red, limestone hill, Adriaan Laclé “Sero Colorado” translates to “Colored Hill”. Sero Colorado has deep historical ties with the once-thriving phosphate industry in the area. Matter of fact, there are still under- ground shafts and passages deep in Sero Colorado from the time of phosphate mining. In 1958, the re- finery at the time, Lago, adopted this name for the residential section of its employees.<ref>[https://www.cspnv.com/pdf/aruba-today-20241118.pdf Place names in San Nicolas and their origins], Aruba Today (18 di november 2024)</ref> -------- {{Infobox luga den pais | tipo= Isla di rif | variante = a | name = Renaissance Island | alias = Sonesta Island | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 2/2 | caption_align = center | image1 = | caption1 = | image2 = | caption2 = | pais = {{ABW}} | region = [[Santa Cruz]]? }} '''Renaissance Island''' (antes Sonesta Island [1]) ta un isla di rif privá dilanti costa di Aruba na haltura di e pista di aterisahe di [[Aeropuerto Internacional Reina Beatrix]]. Bista general E isla di ref di koral di 16 hektar a wòrdu kumprá pa Sonesta Hotels, i a habri na 1989 komo Isla di Sonesta.[2] Na 1991, Sonesta a wòrdu atkerí pa Ramada Renaissance Hotels, i e isla a wòrdu renobá komo Renaissance Island.[3] E ta un isla priva cu por wordo bishita solamente den dia. E isla di ref alargá ta ofresé playanan blanku, mondinan di mangel i un variedat grandi di parhanan.[1] Tin dos playa: Iguana Beach ta pa famianan, i Flamingo Beach ta pa adulto. Iguana Beach ta haña su nòmber for di e iguanan ku ta biba riba e playa. Flamingo Beach ta e unico luga na Aruba cu tin flamingo cu a wordo introduci. Tur dos espesie di animal tin bia ta bishitá e otro playa tambe.[4][5] Entre 7:00 AM y 7:00 PM un boto ta sali for di e hotel Renaissance Aruba pa e isla di rif. Huespetnan ku no ta di hotèl por biaha pa un pago.[6] Dos avion chikí, un Beechcraft Model 18 i un Convair 400, a wòrdu hundi na kosta pa krea un lugá di buseo. Ta posibel pa pasa anochi den un cabana (hut chikitu) riba e isla.[5] -- == Historia == nl.wiki:E isla di 16 hectar riba rif di Bucuti a ser cumpra pa Sonesta Hotels, y a habri na 1989 como isla Sonesta.<ref>Amigoe, [https://www.delpher.nl/nl/kranten/view?query=sonesta+island&coll=ddd&sortfield=date&page=1&facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Nederlandse+Antillen&identifier=ddd:010642557:mpeg21:a0071&resultsidentifier=ddd:010642557:mpeg21:a0071&rowid=2 Sonesta hotel en Sonesta Island: uniek hotelproject], 14 februari 1989</ref> Na 1991, Ramada Renaissance Hotels a kumpra Sonesta, i e nòmber di e isla a kambia pa Renaissance Island.[ 3] Ta un isla privá cu por wordo bishita solamente den dia. E isla di rif ta un isla largu ku ta ofresé playa blanco, palo di mangrove i un variedat grandi di parhanan. 1] Renaissance-eiland (voorheen Sonesta eiland),[1] is een 16 ha groot koraalrifeiland, officieel bekend als het Bucutirif [2][3] voor de kust bij Oranjestad, Aruba. en grenst aan de Rifeilanden van Oranjestad. Het eiland is particulier bezit en heeft de enige privé-stranden op Aruba.[4] Er zijn twee stranden: Iguana Beach en Flamingo Beach. Een Beechcraft 18 en een Convair 400 zijn allebei bewust ongeveer 50 meter (46 m) uit de kust gezonken om een duikplaats te creëren.[5] Flamingo's zijn te zien op het eiland.[6] Ze zijn echter niet inheems op Aruba.[7] de.wiki:Renaissance Island is een ongeveer 48 hectare groot, particulier gebruikt, smal en ongeveer 3,8 kilometer lang eiland voor de kust van het hoofdeiland Aruba . de.wiki:Renaissance Island ta un isla privá di mas o ménos 48 ektar di largura, estrecho i di mas o ménos 3,8 kilometer largu, na kosta di e isla prinsipal Aruba. {{Appendix}} Renaissance Island (anteriormente Sonesta Island),<ref>{{citeer web|titel=Sonesta Island | url = https://www.tripadvisor.com/ShowTopic-g147247-i144-k845765-Sonesta_Island-Aruba.html | accessdate = 2020-03-04}}</ref> ta un isla di 16 hectare di coral, ofisialmente konosí komo Bucutirif<ref>{{cite web | title =Harbour Map and Navigational Chart. From Netherlands Government chart, 1977 | url = https://www.arubaports.com/main/oranjestad/ |bezochtdatum=15 november 2020}}</ref><ref>{{citeer web | titel=Navigation Waypoints referencing to “Bucuti Island” | url=https://www.aruba-cruisingguide.com/navigation/ |bezochtdatum=15 november 2020}}</ref> for di Oranjestad, Aruba, i ta limita ku e Rifeilanden di Oranjestad. E isla ta privá i tin e úniko playa privá na Aruba.<ref>{{cite web | title =Renaissance Aruba Resort & Casino | url =http://www.fodors.com/world/caribbean/aruba/review-40803.html | accessdate = 2014-08-20}}</ref> Tin dos playa: Iguana Beach i Flamingo Beach. Un Beechcraft 18 i un Convair 400 tur dos a keda sink deliberadamente mas o ménos 50 meter (46 m) for di costa pa crea un lugá di buceo.<ref>{{cite book | last =Huber | first =Joyce | title =Best Dives of Aruba, Bonaire & Curaçao | publisher = Hunter Publishing, Inc | date =2011 | isbn = 9781588437495 }}</ref> Flamingo ta ser mira riba e isla.<ref>{{cite web| last =Suri | first =Charu | title =Where to see Flamingos in Aruba | url =http://www.afar.com/highlights/where-to-see-flamingos-in-aruba | accessdate =2014-08-20}}</ref> Sinembargo, nan no ta nativo di Aruba.<ref>{{cite web|url=https://journalistontherun.com/2017/07/01/everything-you-need-to-know-about-flamingo-island-aruba/|title=Everything You Need To Know About Flamingo Beach Aruba|date=1 July 2017|publisher=}}</ref> == Lokashon y uzo == E isla ta situá mesora banda di e ruta di aterisahe RWY 11 na aeropuerto internashonal Reina Beatrix na sur di e islanan di Oranjestad. E ta comprá dor di e doñonan di un hotel di sinku strea. Riba e dos bahia di awa den forma di un U riba e isla a konstruí un restorant, barnan di playa, un sentro di spa, un kancha di voleibol i fasilidatnan pa deporte di awa i baño. E hóbennan di e hotèl ta wòrdu transportá ku e ferry di e hotèl mes. E awa di awa di e hotel ta ser transportá pa barku pa e WEB kanaal purifikashon na e isla prinsipal pa deskontaminashon. {{Appendix}} * Eduardo en Gerardo de Veer van Meta Corporation, de ontwikkelaars van het Sonesta Hotelproject (de bouw van een 320-kamer hotel in het hart van Oranjestad - Coral Reef Hotel) presenteerden de plannen in 1986 en op 30 oktober 1987 de eerste steen gelegd. * Sonesta island gelegen op het rif tegenover de [[internationale luchthaven Koningin Beatrix]]. * Vanaf de open lobby heeft men niet alleen zicht op dezee, maarook ophetkanaal, van waaruit de gasten met de boot naar het Sonesta Island kunnen vertrekken. Een traject dat slechts tien minuten duurt. Vier boten van 26 voet lang en met een capaciteit voor 29 personen elk, zullen beschikaar zijn voor het transport van de gasten van het hotel, via het kanaal, naar Sonesta Island. Op dit rifeiland, waarop tot een jaar geleden alleen maar mangroveplanten te zien waren, zijn in de afgelopen maanden twee prachtige stranden met hagelwit zand aangelegd. Momenteel worden een restaurant en bar gebouwd, waarna de whirlpools en faciliteiten voor watersporten zullen volgen.<ref>{{citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642557:mpeg21:pdf|titel=Sonesta hotel en Sonesta island: uniek hotelproject|werk=[[Amigoe]]|datum=14 februari 1989|bezochtdatum= }}</ref> en.wiki:see Oranjestad, Aruba The touristically named Renaissance Island (formerly Sonesta Island)<ref>{{cite web | title =Sonesta Island | url = https://www.tripadvisor.com/ShowTopic-g147247-i144-k845765-Sonesta_Island-Aruba.html | accessdate = 2020-03-04}}</ref> is a 40 acres [[cay]] (or barrier reef) island, officially known as the Bucuti Rif<ref>{{cite web | title =Harbour Map and Navigational Chart. From Netherlands Government chart, 1977 | url = https://www.arubaports.com/main/oranjestad/ | accessdate = 2020-03-04}}</ref><ref>{{cite web | title =Navigation Waypoints referencing to “Bucuti Island” | url = https://www.aruba-cruisingguide.com/navigation/ | accessdate = 2020-03-04}}</ref> and it is off the coast near Oranjestad. It is privately owned and has the only private beaches on Aruba.<ref>{{cite web | title =Renaissance Aruba Resort & Casino | url =http://www.fodors.com/world/caribbean/aruba/review-40803.html | accessdate = 2014-08-20}}</ref> There are two beaches: Iguana Beach and Flamingo Beach. A [[Beechcraft Model 18|Beechcraft 18]] and a [[Convair]] 400 were both deliberately sunk about 50 yards offshore to create a diving site.<ref>{{cite book | last =Huber | first =Joyce | title =Best Dives of Aruba, Bonaire & Curaçao | publisher = Hunter Publishing, Inc | date =2011 | isbn = 9781588437495 }}</ref> [[Flamingo]]es can be seen on the island.<ref>{{cite web| last =Suri | first =Charu | title =Where to see Flamingos in Aruba | url =http://www.afar.com/highlights/where-to-see-flamingos-in-aruba | accessdate =2014-08-20}}</ref> However, they are not native to Aruba.<ref>{{cite web|url=https://journalistontherun.com/2017/07/01/everything-you-need-to-know-about-flamingo-island-aruba/|title=Everything You Need To Know About Flamingo Beach Aruba|date=1 July 2017|publisher=}}</ref> Awemainta 30 december 2020|Isla Priva: Di complemento pa atraccion principal|E creacion di un beach priva riba e rifnan dilanti di aeropuerto tabata otro reto grandi pa MetaCorp. E responsabilidad di esaki a cay grandamente riba e schoudernan di Rudolph Richardson na cabes di ATCO. Delft Hydraulic Engineering di Hulanda meticulosamente a diseña e isla artificial. A pone shen y shen di meternan cubico di santo blanco den bargenan cu despues a basha riba e awanan poco hunto di e rif pa crea un plataforma for di unda e backhoe y otro ekipo necesario pa traha e isla, por a para firme riba dje. E isla a habri pareu cu e hotel na 1991. Na 1999, Horcan Lenny, considera como e di dos mas fuerte pa pasa den November, a dal Aruba duro y Sonesta Island a keda den hopi mal estado. Mester a trah’e full di nobo. Despues di un candela chikito un par di aña atras, Renaissance Island ta un di e atractivonan turistico mas grandi di e isla. Conoci mundialmente como e luga pa comparti di un dia di solo y lama hunto cu flamingonan cu ta cana casualmente band’i bo. Fuera di e parhanan aki, e isla tambe ta un santuario pa hopi yuwana. {{Appendix}} --------------------- {{Infobox luga den pais | tipo= Playa | name = Hadicurari | alias = Fisherman's Hut | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 2/2 | caption_align = center | image1 = | caption1 = | image2 = | caption2 = }} | pais = {{ABW}} | region = [[Noord]] | zona = [[Palm Beach]] | zoom = 14 }} '''Hadicurari''' (''Fisherman's Hut'') ta un luga na costa west di Aruba, den e zona di [[Palm Beach]] na haltura di e hotelnan Holiday Inn y Marriott Vacation Club. Aki ta situa un waf di piscado y un parti ta wordo uza como zona pa [[windsurf]]. Hadicurari ta conoci como un sitio pa pisca unda tabatin ranchonan di piscado y un pier chikito. Den ananan 1950 tabata captura aki hopi calco. De vissershaven heeft een steiger met 92 aanlegplaatsen die in de jaren 90 van de vorige eeuw is aangelegd. Hier werd in de jaren 1950 veel calco (''strombus gigas'') gevist. Door de roofbouw is de calco in deze buurt zeer zeldzaam geworden en wordt nu beschermd.<ref>Vivienno Frank. 2019. ''Aruba en een keuze uit haar toponiemen'' pag. 111, ISBN:978-0-359-65900-5</ref> Aki tabata establece Centro di pesca Hadicurari, cu tabata organisa torneonan di pisca pa e piscadonan local.<ref>Vistoernooi Centro Hadicurari. "Amigoe". Curaçao, 09-07-1994, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 15-09-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644198:mpeg21:p005</ref> Awendia e ta fungi como restaurant.? * E pier chikito a wordo reemplasa den ananan 19 90 pa un pier grandi cu 92 luga pa boto * Den e periodo aki a lanta e Centro di pesca Hadicurari y na 2003 a funda Fundacion Centro di Pesca Hadicurari. Fundado tabata Colin Christiaans. * Anualmente ta celebra Dia di Piscado cu ta riba 29 di juni cu iun torneo di pesca. * Den e edificio di Centro di Pisca hadicurari tin un restaurant establece. Centro di Pesca Hadicurari ta percura pa brinda e piscadonan tur ayudo. Considerando cu e centro aki ta practicamente hinca entre e hotelnan grandi y luhoso; Centro di pesca Hadicurari tin cu “negosha” un tiki riba e tradicion di piscado den e centro aki. NOTES In tegenwoordigheid van de ministers Elio Nicolaas, ing. Roland Laclé en minister ing. Eddy Briesen, legde minister Charro Kelly vrijdagmiddag de eerste steen voor de vissershaven bij Hadicurari, ten noorden van het Holiday Inn Hotel. De 92 aanlegplaatsen voor de vissersboten vergt een investering van 1,4 miljoen florin. De bouw geschiedt door Camar nv.Eerste steen vissershaven. "Amigoe". Curaçao, 23-11-1992, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 14-09-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643702:mpeg21:p005 {{Appendix}} [[Category:Luga na Aruba]] --------------- {{Infobox luga den pais | tipo= Isla di rif | variante = a | name = De Palm Island | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 2/2 | caption_align = center | image1 = Sign De Palm Island.jpeg | caption1 = | image2 = | caption2 = | pais = {{ABW}} | region = [[Santa Cruz]]? }} [[File:Sign De Palm Island.jpeg|thumb|Borchi pa yega De Palm Island]] '''De Palm Island''' ta un isla di mas o ménos 10 ektar grandi, habitá, estrecho i di 1,5 kilometer largu for di costa di e isla principal di Aruba, ost di e stat di Pos Chiquito, serka di e aeropuerto internashonal Reina Beatrix. E isla ta un rif di koral ku tin un hotel, un bar i un restorant. E biahe via ferry for di e isla prinsipal ta dura mas o ménos 10 minüt. Riba e isla tin un playa ku tin un guardia i un parke di awa. E isla ta di propiedat di De Palm Tours, e operador di biahe di mas grandi na Aruba, fundá pa Wichie de Palm i kumprá pa Harold Malmberg den añanan 60 di [[siglo 20]].<ref>{{Citeer web|url=http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&task=view&id=24&lang=en|titel=Tourism|taal=en|uitgever=Historia di Aruba|bezochtdatum=1 september 2018|archiefurl=https://web.archive.org/web/20230621061434/http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&task=view&id=24&lang=en|archiefdatum=2023-06-21}}</ref> == Detayenan == E parke di awa tin un atraccion extraordinario. E bishitantenan, ekipá ku un sistema di buelo di kaska bou di awa, por bishitá e mundu tropikal di piská di e isla di koral na pia i tambe tuma imágen bou di awa di un avion Cessna 414 derotá i bou di awa. E Sea Trek helmet system tambe ta posibel pa no-swimmer i personanan ku no tin eksperensia di buelo. {{Appendix}} De Palm island is een ongeveer 10 hectare groot, bewoond, smal en 1,5 kilometer lang eiland voor de kust van het hoofdeiland van [[Aruba]], ten oosten van de stad [[Pos Chiquito]], in de buurt van de [[internationale luchthaven Koningin Beatrix]]. Het eiland is een dood [[koraalrif]] met daarop een hotel, bar en restaurant. De overtocht per ferry vanaf het hoofdeiland duurt ongeveer 10 minuten. Op het eiland is er een bewaakt strand en een [[waterpark]]. Het eiland is eigendom van [[De Palm Tours]], de grootste [[touroperator]] op Aruba, opgericht door [[Witchie de Palm]] en in de jaren zestig van de twintigste eeuw gekocht door [[Harold Malmberg]]<ref>{{Citeer web|url=http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&task=view&id=24&lang=en|titel=Tourism|taal=en|uitgever=Historia di Aruba|bezochtdatum=1 september 2018}}</ref> == Bijzonderheden == Het waterpark heeft een buitengewone attractie. Bezoekers, uitgerust met een onderwaterhelm-duiksysteem, kunnen te voet de tropische vissenwereld van het koraaleiland bezoeken en ook onderwateropnamen maken van een neergehaald en onder water gelegen [[Cessna]] 414-vliegtuig. Het gebruik van het Sea Trek-helmsysteem is ook mogelijk voor niet-zwemmers en personen zonder duikervaring. {{Appendix|1=alles|2= '''Voetnoten''' {{References}} '''Bronnen''' * {{citeer web|url=http://www.visitaruba.com/things-to-do/tours-and-activities/depalm-island/|titel=De Palm Island|bezochtdatum=1 september 2018}} * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=de|titel=Palm Island (Aruba)|oldid=165611524|datum=20170518}} -------------- '''Isla di Oro''' ta parti di e rif di Pos Grandi na costa sur di [[Aruba]], entre [[Pos Chikito]] y [[Savaneta]]. E area ta cay den e [[Parke Marino Aruba]] y ta bou maneho di [[Parke Nacional Arikok| Fundacion Parke Nacional Aruba]] (FPNA).<ref>{{citeer web|url=///C:/Users/l_de_/Downloads/BONERIANO-15-03-2024.pdf|titel=FPNA ta activo den defensa di Isla di Oro|werk=Boneriano|datum=2024-03-15|bezochtdatum=2024-03-23}}</ref> == Historia == Isla di Oro a inicia na aña 1965 ora Adolf (Dochi) Oduber a construi un compleho di recreacion den forma di un barco cu den dje un restaurant, bar y sala di baile, cu el a duna e nomber "Isla di Oro".<ref>{{citeer web|url=citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462564:mpeg21:p006|titel=Opening van Isla di Oro|werk=[[Amigoe]]|datum=1965-03-09|bezochtdatum=2024-03-23}}</ref> E compleho ta situa 150 meter for di e costa na un laguna rondona pa mondi di mangel, pa cua mester a traha un brug y kap un caminda dor di e mangelnan.<ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010470027:mpeg21:p006|titel=Luchtkasteel van Oduber werd restaurant in zee|werk=[[Amigoe]]|datum=1964-08-05|bezochtdatum=2024-03-23}}</ref> E tempo ey e compleho tabata un atraccion turistico popular, unda tabata organisa fiesta, ademas di presentacion y shownan di artistanan conoci. E compleho, cu ta riba tereno erfpacht, a cambia varios biaha di doño-desaroyado y tabata operacional te mas o menos aña 1994 pa despues keda bandona. == Proteccion di naturalesa == Isla di Oro ta ubica den un zona di naturalesa cu un grado halto di balor y di medidanan di proteccion. Banda di ta protegi mediante e decretonan nacional ''Nieuwe aanwijzing domeingronden als natuurreservaat''<ref>[https://www.dcbd.nl/sites/default/files/documents/MinistryofJustice%282020%29_LandsbesluitNieuweAanwijzingDomeingrondenAlsNatuurreservaat.pdf Landsbesluit ''Nieuwe aanwijzing domeingronden als natuurreservaat''] ([[Afkondigingsblad van Aruba|AB]] 2020 no. 67)</ref> y ''Ruimtelijke Ontwikkelingsplan met Voorschriften 2021''<ref>[https://www.dip.aw/wp-content/uploads/2021/08/AB-2021-no.-123.pdf Landsbesluit ''Ruimtelijke Ontwikkelingsplan met Voorschriften 2021''] (AB 2021 no. 123) di 28 juli 2021.</ref>, e isla mes y e lama ta clasifica como "Marine Protected Area" (MPA) mediante decreto nacional.<ref>[https://www.dcbd.nl/sites/default/files/documents/MinistryofJustice%282018%29_LandsbesluitParkeMarinoAruba.pdf ''Landsbesluit Parke Marino Aruba''] (AB 2018 no. 77) di 20 di december 2018</ref> Adicionalmente, e area tin reconocemento internacional como un "Key Biodiversity Area" (KBA) door di Union Internacional pa Concervacion di Naturalesa (IUCN) y desde 2023 como un area RAMSAR (RAMSAR Site no. 2526).<ref>{{citeer web|url=https://www.bondia.com/corte-ta-prohibi-aruba-ocean-villas-pa-cuminsa-of-traha-na-isla-di-oro/|titel=Corte ta prohibi Aruba Ocean Villas pa cuminsa of traha na Isla di Oro|werk=BonDiaAruba|datum=2024-03-18|bezochtdatum=2024-03-23}}</ref> Fuera di esey e mangelnan, tanto e mangel preto (''Avicennia germinans'') como e mangel blanco (''Laguncularia racemosa'') ta especienan di mata protegi pa ley.<ref>[https://docplayer.nl/110238034-2017-no-48-afkondigingsblad-van-aruba-landsbesluit-houdende-algemene-maatregelen-van-14-juli-2017-ter-uitvoering.html ''Landsbesluit bescherming in-heemse flora en fauna''] (AB 1995 no. 2) di 14 di juli 2017</ref> Den curso di tempo a lansa diferente proyecto pa Isla di Oro, entre nan e proyecto di un delfinario, bou e nomber di ''Dolphin Beach'' na comienso di añanan nobenta<ref>{{citeer web|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010645141:mpeg21:p005|titel=Gedegen en objectief onderzoek onontbeerlijk voor Dolphin Beach|werk=[[Amigoe]]|datum=1993-05-15|bezochtdatum=2024-03-23}}</ref>, y e proyecto di ecohotel, ''Zoetry Isla di Oro Aruba'', den decada 2010.<ref>{{citeer web|url=https://archive.org/details/BNA-DIG-BONDIA-2014-10-30/page/n2/mode/1up?q=isla+oro+parke+marino&view=theater|titel=Proyecto Isla di Oro ta bek na su concepto inicial di ecohotel|werk=BonDiaAruba|datum=2014-10-30|bezochtdatum=2024-03-23}}</ref> Ambos proyecto a encontra cu resistencia di e activistanan ambiental y finalmente no a continua pa falta di e permisonan rekeri. {{Appendix}} [[:Category:Aruba]] y cu ta cay bou maneho di Fundacion Parke Nacional Aruba (FPNA). Ademas mangelnan, tanto e mangel preto (''Avicennia germinans'') como e mangel blanco (''Laguncularia racemosa'') ta especie di mata protegi pa ley. y e area tambe ta cay den ‘Natuur Gebied’ Nieuwe aanwijzing domeingronden als natuurreservaat (AB 2020 no. 67) y Ruimtelijke Ontwikkelingsplan met Voorschriften 2021; mientras cu e isla mes y e lama ta cay den Marine Protected Area (MPA) esta Landsbesluit Parke Marino (AB 2018 no. 77) Adicionalmente, e area aki tin reconocemento internacional como un Key Biodiversity Area (KBA) door di IUCN y ultimamente a wordo clasifica como un RAMSAR gebied (RAMSAR Site no. 2526) – dunando e area akinan mas balor ainda y den e caso aki, segun Silva ta expresa a nenga diferente parti di ley pero asina mes e desaroyado a continua cu e trabounan dañino pa naturalesa sin permiso. E mangelnan ta un especie protegi pa ley y e area tambe ta cay den Natuur Gebied’ Nieuwe FPNA ta activo den defensa di Isla di Oro aanwijzing domeingronden als natuurreservaat (AB 2020 no. 67) y Ruimtelijke Ontwikkelingsplan met Voorschriften 2021 (AB 2021 no. 123) mientras cu e isla mes y e lama ta cay den Marine Protected Area (MPA) esta Landsbesluit Parke Marino (AB 2018 no. 77) – haciendo e area aki un grado di proteccion halto. Adicionalmente, e area aki tin reconocemento internacional como un Key Biodiversity Area (KBA) door di IUCN y ultima[1] mente a wordo clasifica como un RAMSAR gebied (RAMSAR Site no. 2526) – dunando e area akinan mas balor ainda.<ref>{{citeer web|url=https://www.bondia.com/corte-ta-prohibi-aruba-ocean-villas-pa-cuminsa-of-traha-na-isla-di-oro/|titel=Corte ta prohibi Aruba Ocean Villas pa cuminsa of traha na Isla di Oro|werk=BonDiaAruba|datum=2024-03-18|bezochtdatum=2024-03-23}}</ref> Na november di aña pasa 2023 e area aki a cuminsa forma parti di Convenio di Ramsar Area bao e parti di Costa Zuid e cual ta un di e areanan cu mas biodiversidad, status di Ramsar tin como meta pa proteha e areanan aki sin interveni cu actividadnan economico, enfatisando reduccion di daño y restauracion di naturalesa den caso di daño cu ta inevitabel. Isla di Oro ta un área di mangrove amplio na Aruba, kaminda diferente ekosistema ta reuní. E lugá di buelo ku e mesun nòmber ta konsistí di un banda di playa grandi ku un rif similar na esun di e lugá di buelo Mangel Halto. E tipo di koral mas comun riba e rif aki ta e koral di cerebro, di strea y di placa. Lobster di koral, snapper, piská trompeta i piská angel ta habitantenan regular. Isla di Oro ta nifiká isla di oro.<ref>{{citeer web|url=https://www.duikersgids.nl/en/isla-di-oro|titel=Isla di Oro|werk=duikersgids.nl|datum= |bezochtdatum=2024-03-23}}</ref> Isla di Oro no ta solamente un kolekshon úniko di ekosistema, sino tambe un isla di fiesta ku un restorant abandoná ku a wòrdu traha den forma di un boto. Bo por yega na e lugá despues di un caminata bastante largu dor di e área. Ta rekomendá un buelo di boto. NOTES FUNDACION Parke Nacional Aruba ta na altura di actividadnan cu ta tumando luga riba Isla di Oro y ta activamente haciendo tur cos posibel den e organisacion su capacidad legal pa pone un stop n’e actividadnan cu ta tumando luga. Isla di Oro ta un area cu ta cay bou di maneho di Fundacion Parke Nacional Aruba.<ref>[file:///C:/Users/l_de_/Downloads/BONERIANO-15-03-2024.pdf FPNA ta activo den defensa di Isla di Oro], Boneriano (15 di maart 2024)</ref> E mangelnan ta un especie protegi pa ley y e area tambe ta cay den Natuur Gebied’ Nieuwe FPNA ta activo den defensa di Isla di Oro aanwijzing domeingronden als natuurreservaat (AB 2020 no. 67) y Ruimtelijke Ontwikkelingsplan met Voorschriften 2021 (AB 2021 no. 123) mientras cu e isla mes y e lama ta cay den Marine Protected Area (MPA) esta Landsbesluit Parke Marino (AB 2018 no. 77) – haciendo e area aki un grado di proteccion halto. Adicionalmente, e area aki tin reconocemento internacional como un Key Biodiversity Area (KBA) door di IUCN y ultima[1] mente a wordo clasifica como un RAMSAR gebied (RAMSAR Site no. 2526) – dunando e area akinan mas balor ainda. Fundacion Parke Nacional Aruba ta comprometi na e proteccion di e area importante aki – e unico area na Aruba unda ainda nos ta wak e ‘Poder di 3’ conecta na otro sanamente, esta e mangelnan, yerbe di lama y e rifnan di coral – 3 diferente sistema ecologico crucial cu hunto ta prove un variedad di beneficio pa e ser humano y Aruba su medio ambiente. Dialuna 11 di Maart 2024 bestuur di FPNA a ser alerta di actividadnan cu ta pasando y inmediatamente a bay den accion pa manda un Proforma Bezwaarschrift. Informacion cu FPNA a ricibi ta cu no tin un aanlegvergunning y cu esey ta evaluando pasonan legal. Ta di hopi tempo caba FPNA tin wowo extra riba e area di Isla di Oro y den augustus di 2023 a bin haya sa cu Isla di Oro a ser cumpra y asina a manda un carta oficial dia 28 di augustus pa DIP indicando cu no lo duna permiso pa ningun desaroyo riba Isla di Oro. Den november 2023, FPNA a wordo contacta door di J.O.B. Holding & Management y a ser invita pa bay un meeting pa compronde kico ta e intencion cu Isla di Oro. Dia 4 di januari 2024, FPNA a responde na J.O.B. Holding & Management cu un carta unda cu a indica cu no ta bay di acuerdo cu ningun desaroyo pa Isla di Oro. Siguientemente dia 18 di januari 2024 J.O.B. Holding & Management a invita FPNA conhuntamente cu otro organisacionnan local pa un stakeholder engagement session unda cu nan a informa cu nan lo ta haciendo diferente trabounan riba Isla di Oro y no a presenta un plan concreto cu por ser revisa. No obstante e posicion di FPNA no a cambia. FPNA no lo sostene ningun plan di desaroyo den e area aki Isla di Oro is a vast wetland mangrove area on Aruba where different ecosystems meet. The dive site of the same name consists of a vast shallow sand strip with a reef similar to that of the Mangel Halto dive site. Common types of coral on this reef are brain, star and plate coral. Coral lobsters, snappers, trumpet fish and angelfish are regular inhabitants. Isla di Oro means island of gold.<ref>https://www.duikersgids.nl/en/isla-di-oro</ref> Particulars Isla di Oro is not only a unique collection of ecosystems but also a former party island with an abandoned restaurant built in the shape of a boat. You can reach the location after a fairly long walk through the area. A boat dive is recommendable. ----- Fundacion Savaneta Aruba a nota di e discucion andando riba red social rond di Isla di Oro. E pregunta esencial den esaki ta cu si por papia di destruccion of limpiesa. Fundacion ta observa y ta na altura cu actualmente ta tumando luga un limpiesa di material di e ruina cu a keda atras eynan esta tubo y frusto den awa y hopi desperdicio di palo, etc. No tin ningun acto di corta mangroves ni otro mata pues aki nos tin cu papia di un clean up y no destruccion. Si Parke Arikok kier “claim” e luga, anto e pregunta ta dicon Parke nunca a hacie limpi y no a pone borchi cu e ta pertenece na Parke anto. Antes e doño di Isla di Oro tabata famia Oduber y despues un otro doño a tuma over te cu awe a keda na ruina unda un doño nobo local a cumpr’e via un acto notarial, pues no a hay’e regala. Semper Isla di Oro tabatin su permiso pa Restaurant y NightClub pues esey no ta nada nobo den su desaroyo.<ref>https://24ora.com/fundacion-savaneta-ta-aclaria-a-haci-isla-di-oro-limpi-y-nada-mas/ (17 di maart 2024)</ref> --- Fundacion Parke Nacional Aruba (FPNA) a cuminsa un caso contra pais Aruba y contra desaroyador di Isla di Oro, Osyth Henriquez, pa stop e di haci cualkier trabou di limpiesa riba su tereno. Hues a prohibi Henriquez pa desaroya of hasta pa haci limpiesa riba su tereno na Isla di Oro. FPNA a demanda Pais Aruba tambe pa prohibi Gobierno di duna permiso. Abogado mr. Anthony Ruiz a defende Osyth Henriquez, mientras cu abogado mr. Zuhaila Marchena a defende FPNA. Den su veredicto, mesora, hues a indica na FPNA cu como nan tin e maneho di e area, cu FPNA y e doño di Isla di Oro mester sinta na mesa y sali di e problema. Ta trata aki na un tereno cu e doño tin den erfpacht. E area ta bou maneho di FPNA como un area protehi. Den areanan protehi en general por restablece un edificio na estado original, den consulta cu FPNA. Osyth Henriquez ta propietario di Ocean Villas na Savaneta. Ey tambe e tin cu atende cu reto di FPNA, Gobierno mes y di bisiña, cu no necesariamente ta di acuerdo cu su vision pa desaroya bungalows eynan. Awo cu e kier desaroya Isla di Oro, atrobe e ta hay’e stroba y mester defende su plan y vision den corte. Ta parce cu e reto lo no ta e isla mes, sino mas bien e vecindario cu si ta protegi como un area di naturalesa.<ref>https://24ora.com/hues-a-ordena-osyth-henriquez-pa-para-trabou-riba-isla-di-oro/ (17 di mart 2024)</ref> * <ref>https://antilliaansdagblad.com/aruba/29167-blijf-van-isla-di-oro-af 13 maart 2024</ref> {{Appendix}} isla di oro is pas ontstaan in begin jaren zeventig van de vorige eeuw. Het is een stukje rif ten zuiswesten van Pos Grandi waarop Adolf R. Oduber een recreatiecomplex had gebouwd in de vorm van een schip met daarin een restaurant, bat en danszaal. Vivienno Frank isla di oro a surgi te na komienso di añanan setenta di siglo pasá. E ta un parti di e rif na sur-oeste di Pos Grandi na unda Adolf R. Oduber a konstruí un kompleho di rekreacion den forma di un barku ku den dje un restorant, bat i sala di baile. '''Isla di Oro''' ta un isla di coral na costa sur di Aruba, entre [[Pos Chikito]] y [[Savaneta]]. E area ta cay den e Parke Marino Aruba y ta bou maneho di FPNA. Het is gelegen 150 meter uit de kust op de rif van Pos Grandi. Er moest een weg door de mangrovenbos worden gehakt om bij het eiland te komen.<ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010470027:mpeg21:p006|titel=Luchtkasteel van Oduber werd restaurant in zee|werk=[[Amigoe]]|datum=1964-08-05|bezochtdatum=2024-03-23}}</ref> Gelegen aan een lagoen omringd door mangrovebossen. Er voden optredens en shows vor bekende artiesten plaats en werden feesten gehouden. Isla di oro was in de jaren op de startplaats voor natuurwandelingen van Stimaruba. * Na ana 1965 Adolfo (Dochi) Oduber a habri riba e isla un restaurant ISla di ORo construi den forma di un barco como atraccion turistico y despues amplia cu cocktail lounge y sala di baile. Apertura oficial dia 13 di maart 1965.<ref>Opening van Isla di Oro. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 09-03-1965, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 21-03-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462564:mpeg21:p006</ref> Despues di un aña a traha un brug pa yega na costa. Na 1975 el a cambia man pa Joe Procter, kende e sigui desaroya e luga. * in 1989? beheert-eigenaar door Lucy en jose Brazao Mendez. El a opera te 1994. * verschillende projecten, waaronder het dolfinarium project (1993?)onder de naam Dolphin Beach, voor de doorontwikkeling van Isla di Oro hebben vanaf 1990 gestuit op verzet van milieu-activisten.<ref>Gedegen en objectief onderzoek onontbeerlijk voor Dolphin Beach. "Amigoe". Curaçao, 15-05-1993, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 21-03-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010645141:mpeg21:p005</ref> Dolfinarium ging niet door wegens uitblijven van de nodige vergunningen. 2rsqmxv5hwb2k3jeeecjgpyio73y6x0 192410 192400 2026-06-01T09:14:57Z Caribiana 8320 192410 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ {{ABW}} caya nombra pa hende: Caya Dick Cooper - Caya Jose Geerman - Caya Charlie Brouns Sr. - Caya Y.A. (Lord Boxoe) Illidge - Caya Pio Coffie - Caya Enrique Vorst - Sylvia A. Godettstraat - Caya Captain R. Rodger - Caya Lolita E. Euson - Caya Federico Maduro (Balashi) - Caya Juan Werlemen (Cashero) - Caya Juancho Kock (ex-Karawarastraat na Dakota) - Avenida Milio Croes (ex-Fergusonstraat) - Caya Dr. J.R. (Coco) Arends (Sero Blanco) - Bario Dr. Dussenbroek - Caya Ing. Roland H. Lacle - Caya Rufo Wever (Klip/Mon Plaisir) * pending: [[Parkietenbos]] - [[Cunucu Arikok]] - [[Blackstone Beach]] (full review needed) - [[Bushiribana]] - [[Renaissance Island]] - [[Hadicurari]] - [[Zeewijk]] - [[Sero Plat]] - [[Guadirikiri]] - [[Cueba di Fontein]] - [[Cueba di Huliba]] - [[De Palm Island]] - [[Isla di Oro]] - [[Eagle]] (bario) - [[Arashi]] - [[Plantashi Prins]] - [[Boca Prins]] - [[Dos Playa]] * bario di San Nicolas: [[Lagoville]] - Kustbatterij - [[Rooi Congo]] - [[Pedro Mosa]] - [[Esso Heights]] *uitbreiding [[Tanki Flip]] zie de.wiki - zie en.wiki voor [[Mangel Halto]] - [[Ayo]] - [[Catiri]] - [[Alto Vista]] * Roberto G. Croes, [https://designrr.page/?id=499490&token=3435984651&type=FP&h=5688&fbclid=IwY2xjawSD5lhleHRuA2FlbQIxMABicmlkETFoNVhmY1g2T1NuSml5cFhWc3J0YwZhcHBfaWQQMjIyMDM5MTc4ODIwMDg5MgABHlKyG1hj55NGijsU4jWBM9buhkFVlBqvV5G5EPkBOXLazF4nFZ-4bTq-kTSR_aem_r4VExioZnv6pqBz0zQl6Eg Origen di nombernan di bario y sitio na Aruba] ------------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais| variante= a | tipo = Caya | nomber = Caya Jose Geerman | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 2 | caption_align = center | image1 = | caption1 = | image2 = | caption2 = | footer = | footer_align = center }} | pais = {{ABW}} | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[Regionnan di Aruba|San Nicolas Noord]] | tipo_subdivision_adm = Zona | subdivision_adm = | zoom = 13 }} '''Watapana Gezaag''' ta un bario y zona den e parti nort di [[San Nicolas]], e di dos ciudad mas grandi di [[Aruba]]. E bario a haya su nomber for di ..... Dia 1 di yanüari 2020, e lugá tabatin 1.703 habitante. == Mira tambe == * [[Rooi Congo]] * [[Standardville]] * [[Rooi Hundo]] ---------------- Na 1995, e caya a wordu oficialmente renombrá for di Congoweg pa Caya Jose Geerman. E cambio di nòmber tabata parti di un proseso mas amplio di renombramentu di cayanan na Aruba pa honra figuronan lokal despues di introdukshon di Status Aparte. Desaroyo i infrastruktura Durante e mitar di siglo 20, e caya a wordu renobá i mehorá, inkluyendo asfaltamentu i konstrukshon di trottoir. E área tambe a mira establecimiento di institushonnan importante, manera skolnan di enseñansa profesional i edifisionan relijioso. {{Imagen anota |image=BNADIGWERBATAARUBA 0009.jpg |image-width=2000 |image-left= -360 |image-top=-575 |width=270 |height=270 |float=left |annotations=<!-- bashi of no, e parameter aki mester ta inclui--> |caption=Mapa di Werbata ta menciona Rooi Congo (1912). }} == Localisacion y infrastructura == {{Appendix}} [[Kategoria:Luga na Aruba]] ----------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais| variante= a | tipo = Bario | nomber = De Bruynewijk | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 2 | caption_align = center | image1 = Welcome to the Coastal Battery!.jpg | caption1 = | image2 = Cannon tracks at Coastal Battery, Aruba.jpg | caption2 = | footer = Ruinanan di kustbatterij | footer_align = center }} | area = | poblacion = 1.745 | censo = 2020 | densidad = | pais = {{ABW}} | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[Regionnan di Aruba|Savaneta]] | tipo_subdivision_adm = Zona | subdivision_adm = De Bruynewijk | zoom = 13 }} '''Kustbatterij''' ta un zona ku ta forma parti di Juwana Morto na Aruba, den region di San Nicolas Noord. Na 1 di yanüari 2020, e área tabatin un poblashon di 1.188 habitante, di cual 555 muhe i 633 hòmber. Den e zona ta lokalisa e monumento di guera di Kustbatterij. Historia E zona di Kustbatterij a ricibi su nomber durante World War II, ora a konstrui un bateria kostal riba un elevashon den augustus 1940. E lokashon tabata strategiko, siendo un di e puntonan mas haltu den e parti pariba di e isla, ku bista riba e refineria di Lago Oil and Transport Company i riba kosta. E instalashon militar tabata tin komo meta pa defendé e refineria, ku tabata di gran importansia pa e Aliadonan pa motibu di produccion di combustibel di aviashon. Pa e motibu ey, Aruba a bira un meta potensial pa atakenan di submarinonan aleman. E instalashon militar tabata tin komo meta pa defendé e refineria, ku tabata di gran importansia pa e Aliadonan pa motibu di produccion di combustibel di aviashon. Pa e motibu ey, Aruba a bira un meta potensial pa atakenan di submarinonan aleman. E kompleks tabata konsistí di tres posishon di kanon, un puesto di mando i varios edifisionan pa alojamento di soldaatnan. Tambe tabatin fasilidatnan manera un reservorio di awa. Kada posishon di arma tabata monta riba un fundeshi di beton i staal i prepará pa kanonnan ku por a kubri un gran distansia, inkluyendo parti di e isla mes. E bateria nunka no a wòrdu usa den combate, ni sikiera durante e atake di submarinonan aleman riba San Nicolas den febrüari 1942. Na 24 di oktober 1942, Prince Bernhard of the Netherlands a hasi un bishita oficial na e kustbatterij. Despues di guera, e instalashon militar a wòrdu abandoná i e área a wòrdu limpiá parcialmente. Restonan di bunker i posishonnan di arma a keda presente i posteriormente a wòrdu protehá komo patrimonio historiko. Awe, e lugá ta rekonosí komo un monumento di guera (ID 04-003) i ta wòrdu maneha pa Monumentenfonds Aruba. == Descripcion == Kustbatterij ta un zona principalmente residensial, ku desaroyo urbano rond di e sitio historiko. Den e área tin varios caya i bario chikí. E kaminda prinsipal den e zona ta Diamantbergweg, ku ta konektá Juwana Morto ku Rooi Hundo. Otro cayanan inkluí Weg Kustbatterij, Kleine Bergweg i Grote Bergweg. Den Weg Kustbatterij ta situa Colegio Nigel Matthew. Barionan den cercania ta Standardville i Rooi Hundo. == Literatura == * [[Johan Hartog|Hartog, Johan]], [https://archive.org/details/BNA-DIG-HARTOG-KUSTBATTERIJ/page/n4/mode/1up Juwana Morto Kustbatterij Aruba], De Walburg Pers (1987) {{Appendix}} [[:Kategoria:Luga na Aruba]] ----------- '''Kustbatterij''' ta un zona cu ta forma parti di [[Juwana Morto]] na Aruba, den [[Regionnan di Aruba|region di San Nicolas Noord]]. Dia 1 di januari 2020, e area aki tabatin un poblacion di 1.188 habitante, dividi entre 555 muhe y 633 homber. Den e zona ta localisa un monumento di guera. == Historia == E zona di Kustbatterij a ricibi su nomber durante e [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]] ora a construi un kustbatterij riba un elevacion na augustus 1940. Op Juana Morto, het hoogste punt van het oostelijk deel van het eiland, werd een kustbatterij gebouwd met uitzicht over de raffinaderij en over de Noord- en Westkust. * De kustbatterij is een erkend oorlogsmonument (ID 04-003). Cañonnan pisa tabata staciona aki pa defende e refineria di Lago. Despues di guera, e área a wòrdu limpia, lagando atras e luganan di arma y bunkernan, ku awor a wòrdu deklará un monumento protehá. * Op 24 october 1942 bracht Prins Bernhard een bezichtigingsbezoek aan de kustbatterij.<ref>Naar Aruba.. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 22-10-1942, p. 2. Geraadpleegd op Delpher op 28-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987278:mpeg21:p002</ref> * het bouwen van een onderofficiersverblijf bij de kustbatterij op Aruba<ref>Advertentie Aanbesteding. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 01-03-1944, p. 2. Geraadpleegd op Delpher op 28-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010403042:mpeg21:p002</ref> * Aan de N.V. Bouwmaatschappij Aruba is de gunning verleend van de bouw van een betonnen waterreservoir op St. Nicolaas nabij de kustbatterij.<ref>ARUBA AANBESTEDING.. "Amigoe di Curacao". Willemstad, 24-11-1948. Geraadpleegd op Delpher op 28-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000210652:mpeg21:p002</ref> * Op 17 mei 1940 werd proefgeschoten, in augustus 1940 kwam de kustbatterij Juwana Morto gereed voor direct vuur, in augustus 1941 ook voor nachtelijke actie. De Kustbatterij van Juwana Morto is nimmer in actie geweest, ook niet bij de directe aanval van de Duitsers op de raffinaderij in de nacht van 15 op 16 februari 1942, toen enige tankschepen verloren gingen.<ref>{{citeer web|auteur= [[Johan Hartog]]| titel=Batterijen beschermden de eilanden gedurende Tweede Wereldoorlog|werk=[[Amigoe]]|datum=1990-08-25|bezochtdatum=2026-05-28|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010641593:mpeg21:p020}}</ref> Kada un di e tres posishonnan di arma tabata para riba fundeshi di staal i beton. Kada un tabata montá pa un kañon di kaliber 19.2 ku por a drai 360 grado, ku un alkanse di 18.5 kilometer. Oranjestad y su haf tabata den alcance tambe. E cañonnan a haya e nombernan Betsy, Jopie y Beppie door di e soldaatnan, miembronan di Ehercito Boluntario Aruba. E bateria kostal di Juwana Morto nunka no a tira un tiru pa defendé e área, ni sikiera ora ku haf di San Nicolas i Refineria di Lago a wòrdu ataká pa un U-boat aleman na febrüari di 1942. Tankeronan di lago a wòrdu sendé na kandela, kousando huma i kandela pa stroba e bista for di e puesto di mando.<ref>[https://monumentenfondsaruba.org/juwana-morto-coastal-battery-1940/ Juwana Morto Coastal Battery * 1940], [[Monumentenfonds Aruba|SMFA]]</ref> hartog: Mken koos deze plaats vanwege het uitzicht naar twee zijden. En ook als besefte men dat de munitiemagazijnen e.d. in de rotsgrond uitgehouwen moesten worden, de kustbatterij zelf kon men bovengronds bouwen, want van zee u8it viel de kustbatterij toch in het niet bij de van zee uit royaal zichtbare raffinaderij. De batterij lag hoog zodat men over de schoorstenen van de raffinaderij heen kon schieten. Het complex op Aruba, gebouwd in 1940, bestond uit 3 geschutsopstellingen, een commandopost en enkele gebouwen voor onderdak van de kleine 100 mensen die er gelegerd waren. Ook waterreservoir. Een interessant stukje militair erfgoed van Aruba. Aruba speelde een cruciale rol in de Tweede Wereldoorlog vanwege de aanwezigheid van de Lago Raffinaderij, waar de kerosine voor de geallieerden werd geproduceerd. E kustbatterij a wordo construi na augustus 1940. E instalacion militar su obhetivo strategico tabata pa proteha e refineria di petroleo di Lago na San Nicolas cu tabata existi e tempo ey contra atakenan di Alemania durante Segunda Guera Mundial. importancia strategico: debi na e produccion halto di combustibel di aviacion pa e Aliadonan, e refineria di Lago tabata di vital importancia durante Segunda Guera Mundial. Komo resultado, e isla a bira un meta prinsipal pa U-boatnan Aleman. Lugá: E kustbatterij tabata situá riba e punto stratégikamente mas haltu di e parti ost di e isla, den cercania di San Nicolas. Esaki a ofresé un bista perfekto di e refineria i lama. Diseño: E liña defensivo tabata konsistí di un bunker di puesto di mando (commandopostbunker) i tres lugá di arma posishoná espasiá (geschutsemplacementen) cu un distancia di mas o ménos 50 meter for di otro. Restonan: E ruinanan di e post di comando y e cambernan di arma (geschutskamers) ainda por wordo haya awe rond di Weg Kustbatterij na San Nicolas y ta wordo maneha pa [[Monumentenfonds Aruba]]. == Descripcion == Den e zona di Kustbatterij, rond di e ruinanan militar, tin varios caya cu casnan residencial. E area ta wordo cruza pa un caya largo Diamantbergweg, cu ta conecta Juwana Morto cu Rooi Hundo. Otro cayanan conoci ta: Weg Kustbatterij, Kustbatterij, Kleine Bergweg y Grote Bergweg. Na Weg Kustbatterij ta situa un scol secundario, Colegio Nigel Matthew. Barionan den cercania ta: [[Standardville]] y Rooi Hundo. == Literatura == * [[Johan Hartog|Hartog, Johan]], [https://archive.org/details/BNA-DIG-HARTOG-KUSTBATTERIJ/page/n4/mode/1up Juwana Morto Kustbatterij Aruba], De Walburg Pers (1987) {{Appendix}} [[:Kategoria:Luga na Aruba]] ---------------- Kustbatterij (monumento) E Kustbatterij di Juwana Morto ta un monumento di guera situá na Aruba, den e área di Juwana Morto, serka San Nicolas. E ta un resto di un instalashon militar ku a wòrdu konstrui durante Segunda Guera Mundial pa defendé e refineria di petroleo di Lago. E sitio ta oficialmente rekonosí komo monumento di guera (ID 04-003) i ta wòrdu protehá komo parti di patrimonio historiko di Aruba. == Historia == E bateria di artileria a wordo construi na augustus 1940, riba un elevacion strategico den e parti pariba di e isla. E localisacion a wordo skohe pa su bista amplio riba e refineria Lago na [[San Nicolas]] y riba lama, ku tabata di importansia vital pa e Aliadonan durante Segunda Guera Mundial. E refineria di Lago tabata produci gran kantidat di combustibel di aviashon, loke a haci Aruba un punto strategiko i un posible meta pa atakenan di submarinonan aleman. Na 17 di mei 1940, a hasi prueba di tiramentu ku e kanonnan. Na augustus 1940, e bateria tabata kla pa uso den operashonnan di dia, i na augustus 1941 tambe pa operashonnan di anochi. Na 24 di oktober 1942, Prins Bernhard di Hulanda a bishitá e kustbatterij komo parti di un bishita oficial na e isla. A pesar di su importansia militar, e kustbatterij nunka no a wòrdu usa den combate, ni sikiera durante e atake di submarinonan aleman riba e refineria i haf di San Nicolas den febrüari 1942. == Descripcion == E kompleks militar tabata konsistí di: Tres posishon di kanon (geschutsopstellingen) Un bunker di puesto di mando Edifisionan pa alojamento di aproximadamente 100 soldaat Un reservorio di awa i otro fasilidatnan di sosten Kada posishon di arma tabata konstrui riba un fundeshi di beton i staal. E kanonnan tabata di kaliber 19.2 cm, ku por a bira 360 grado i tabatin un alkanse di mas o ménos 18,5 kilometer. Segun testimonio di soldaatnan, e tres kanon a ricibi nòmber informal: Betsy, Jopie i Beppie. E diseño di e bateria a tene kuenta ku e topografia di e terreno. E kanonnan tabata situá asina ku nan por tira por encima di e refineria, aprovechando e alturanan natural di e área. == Despues di guera y estado actual == Despues di 1945, e instalashon militar a wòrdu abandoná. Parti di e área a wòrdu limpiá, pero e strukturanan prinsipal, manera bunker i fundashonnan di kanon, a keda presente. Awendia, e restonan di e kustbatterij ainda por wòrdu mira den e paisahe rond di Weg Kustbatterij. E sitio ta wòrdu maneha i protehá komo patrimonio cultural, i ta forma un testimonio importante di e papel di Aruba durante Segunda Guera Mundial. E monumento ta un di e pokonan strukturanan militar di e periodo aki cu a sobrebibí na e isla. ---------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | variante= a | tipo = Region | nomber = San Nicolas-Noord | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 1/2 | caption_align = center | image1 = Aruba-Regionen.png | caption1 = San Nicolas Noord ta region 7 | image2 = | caption2 = | image3 = | caption3 = }} | area = | poblacion = | censo = 2020 | densidad = | descripcion = | pais = {{ABW}} | zoom = 13 }} '''San Nicolas-Noord''', oficialmente Sint Nicolaas Noord, ta un di e ocho [[Regionnan di Aruba|region]] den cua e [[isla]] di [[Aruba]] ta dividi administrativamente.<ref>{{Citeer web|url=https://cbs.aw/wp/index.php/2020/12/03/gac-geographical-address-classification-2019/|titel=GAC (Geographical Address Classification) 2019 and 2020|bezochtdatum=2025-03-03|datum=2019-06-27|werk=cbs.aw}}</ref> Hunto cu [[San Nicolas Zuid]] e ta constitui e region di San Nicolas, miho conoci como [[pariba di brug]]. E region tin un area di .... [[kilometer kuadrá|km²]] y un poblacion di 9.940 habitante dia prome di januari 2020. E region tin un poblashon di 9.940 (1 di yanüari 2020), loke ta representá 9.2% di e poblashon total di e pais. Muhé Hòmber 4760 5180 == Geografia == E region ta situá den e zona zuidoost di Aruba (region 7 riba mapa), pazuid di ... (region 1), pabou di [[Paradera]] (region 4) y panort di Oranjestad Oost (region 3). San Nicolas-Noord tin e siguiente barionan:<ref>[https://cbs.aw/wp/wp-content/uploads/2024/05/GAC_Officiele-publicatie_2024.pdf Strefy]</ref> * [[Brazil]] * Rooi Congo * Watapana Gezaag * [[Standardville]]/[[Rooi Hundo]] * Kust * [[Juwana Morto]] * San Nicolas-Noord otro {{Appendix}} [[Category:Luga na Aruba]] ------------------ {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais| variante= a | tipo = Region | nomber = San Nicolas-Zuid | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 1/2 | caption_align = center | image1 = Aruba-Regionen.png | caption1 = San Nicolas Zuid ta region 8 | image2 = | caption2 = | image3 = | caption3 = }} | area = | poblacion = | censo = 2020 | densidad = | descripcion = | pais = {{ABW}} | zoom = 13 }} '''San Nicolas-Zuid''', oficialmente Sint Nicolaas Noord, ta un di e ocho [[Regionnan di Aruba|region]] den cua e [[isla]] di [[Aruba]] ta dividi administrativamente.<ref>{{Citeer web|url=https://cbs.aw/wp/index.php/2020/12/03/gac-geographical-address-classification-2019/|titel=GAC (Geographical Address Classification) 2019 and 2020|bezochtdatum=2025-03-03|datum=2019-06-27|werk=cbs.aw}}</ref> Hunto cu [[San Nicolas Noord]] e ta constitui e region di San Nicolas, miho conoci como [[pariba di brug]]. E region tin un area di .... [[kilometer kuadrá|km²]] y un poblacion di 4.235 habitante dia prome di januari 2020. Sint Nicolaas-Zuid ta un di e ocho regionnan den e parti pariba di e pais autonomo di Aruba, cu ta pertenece na Hulanda, na Sur America. Riba promé di yanüari 2020, e region tabatin 4.235 habitante. Pa loke ta trata poblashon, e ta e region di mas chikitu den e pais. == Geografia == E region ta situá den e zona zuidoost di Aruba (region 7 riba mapa), pazuid di ... (region 1), pabou di [[Paradera]] (region 4) y panort di Oranjestad Oost (region 3). San Nicolas-Zuid tin e siguiente barionan:<ref>[https://cbs.aw/wp/wp-content/uploads/2024/05/GAC_Officiele-publicatie_2024.pdf Strefy]</ref> * [[Zeewijk]] * Pastoor Hendriksstraat * Van de Veen Zeppenfeldstraat * [[The Village]] * Essoville * [[Lago Heights]]/Esso Heights * [[Seroe Colorado]] * San Nicolas-Zuid otro Demografia E region tin un poblashon di 4.235 (1 di yanüari 2020), loke ta representá 3.9% di e poblashon total di e pais. Muhé Hòmber 1943 2292 {{Appendix}} [[Category:Luga na Aruba]] --------------- {{Databox}} '''Nomber di caya na Aruba''' ta refleha e historia, cultura y desaroyo social di e isla. Nan ta deriva for di un amplio scala di fuente, incluyendo historia local, [[geografia]], flora y fauna, [[literatura]], ciencia, [[religion]] y politica. Di e manera aki, nombernan di caya ta forma un parti importante di e herencia inmaterial di [[Aruba]]. Un nomber di caya ta un denominacion oficial pa espacio publico, manera caya, avenida, boulevard of plaza. E estudio di nomber di luga ta parti di e disciplina di toponimia. Den practica, nomber di caya ta sirbi como base pa adres y pa sistema di distribucion di post. Na Aruba, adres formal ta consisti di un nomber di caya hunto cu un number di e kavel, sin uzo di un sistema di codigo postal. ==Historia== E sistema di nomber di caya na Aruba a desaroyá gradualmente den [[siglo 19|siglo diesnuebe]] y [[siglo 20|binti]], paralelo cu urbanisacion di [[Oranjestad (Aruba)|Oranjestad]] i otro luganan riba e isla. Den e prome fase, hopi caya tabata sin nomber oficial of tabata conoci pa descripcionnan local. Influencia di gobernacion colonial Hulandes a introduci un sistema mas formal di registracion y nombramento. Un ehempel tempran ta e comision di nomber di caya na [[Willemstad]], [[Kòrsou|Corsou]], estableci na 1866, cu a sirbi como modelo pa Aruba.[1] Memey di siglo binti, despues di [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]], a surgi un consenshi pa uza nombernan cu mas relevancia local, reflehando un fortalecemento di identidad Arubano.<ref>{{citeer web|titel=Aruba Straatnamen|werk=[[Amigoe]]|datum=1950-12-05|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2026-04-29|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987772:mpeg21:p003}}</ref> == Dunamento di nomber == Na Aruba, e dunamento oficial di nomber na caya ta wordo realisa door di e minister responsabel pa Asuntonan General, riba recomendacion di Comision di Nomber di Caya. E comision consultivo aki ta inclui representante di instancianan manera [[Cuerpo Policial Arubano]] (KPA), Kadaster y Departamento di Obra Publico (DOW).[2] Na final di añanan 1940, a surgi discusion tocante e maneho di dunamento di nomber. A cuminsa duna preferencia na nombernan cu conexion cu e comunidad [[Antias Hulandes|Antiano]], en vez di nombernan internacional poco reconocibel.<ref>{{citeer web|titel=Ingezonden: Straatnamen op Aruba|werk=[[Amigoe]]|datum=1949-10-10|bezochtdatum=2026-04-28|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000212719:mpeg21:p003}}</ref><ref>{{citeer web|titel=Aruba straatnamen|werk=[[Amigoe]]|datum=1950-12-05|bezochtdatum=2026-04-28|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987772:mpeg21:p003}}</ref> Un di e prome ehempelnan tabata nomber di figuranan di resistensia, manera [[Boy Ecury]] y [[George Maduro]].[3] E historiado [[Johan Hartog]], prome director di [[Biblioteca Nacional Aruba]] (BNA), a presidi e comision den siglo binti. Bou di su liderazgo, nombernan a wordo selecta for di historia local y naturalesa, y tambe di personanan.[4] E maneho di dunamento di nomber ta evoluciona continuamente, tomando na cuenta expansion urbano y construccion di cayanan nobo, impulsa pa e desaroyo di Aruba durante e descubrimento di [[oro]], e mineria di guano, e yegada di e refineria di petroleo (Lago), y [[turismo]]. Algun nomber di caya ta di origen indigena, usualmente deriva di e zona unda nan ta situa. Den uzo moderno, hopi nomber di caya ta cuminsa cu termino manera ''Caya'' of ''Avenida'' (reemplasando e [[sufiho]] ''straat'' of ''weg''), of ta termina cu ''Boulevard''. ==Nomber tematico== Den diferente bario na Aruba, nombernan di caya ta sigui un tema specifico, loke ta contribui na identidad di e area: *Den Klip tin caya nombra pa escritor y compositor internacional. *Den [[Dakota (Aruba)|Dakota]], nombernan ta deriva di fruta y produkto agricola. *Den Companashi, nombernan ta basa riba cientifico y investigado. *Den Ponton, nan ta referi na mata y elemento di naturalesa local.[6] E sistema tematico ta facilita orientacion y ta duna caracter propio na cada bario. ==Reconocimento social== Hopi caya na Aruba ta nombra pa personanan cu a contribui na sociedad, manera politico, lider social, deportista, artista y religioso. Generalmente, e honor aki ta wordo otorga di manera postumo. E camindanan principal di Aruba ta generalmente nombra pa figuranan influyente. Entre nan tin ''Juan E. Irausquin Boulevard'' y ''Henny Eman Boulevard'', ku ta refleha e desaroyo economico y turistico di e isla den siglo binti.[7] Otro ehempelnan ta ''Avenida Nelson Orlando Oduber''[5], ''Watty Vos Boulevard''<ref>[https://antilliaansdagblad.com/articulo/aruba/20386-watty-vos-blvd-aruba-in-gebruik Watty Vos Boulevard Aruba in gebruik], [[Antilliaans Dagblad]] (6 di november 2019)</ref> y [[Caya G.F. (Betico) Croes]], nombra pa [[Betico Croes|Gilberto François Betico) Croes]], considerá como un figura clave den historia politico di Aruba. {{Appendix}} ==Referensia == * Frank, Vivienno L. 2019. ''Aruba en een keuze uit haar toponiemen.'' ISBN:978-0-359-65900-5 * Hartog, J. Aruba: Past and Present. Oranjestad: De Wit Stores. * Gobierno di Aruba – reglamentonan di nombramento di caya. * Croes, F. Historia di resistencia Antiano den Guera Mundial II. * Hartog, J. Geschiedenis van Aruba. * Alofs, L. & Merkies, H. Ken ta Arubiano? * Kadaster Aruba – registro di nomber di caya. * Ministerie di Infrastructura Aruba – dokumentonan di planifikashon urbano. [[:Kategoria:Geografia di Aruba]] <ref>{{Cite web |title=Kadaster Aruba |url=https://www.kadaster.aw |publisher=Kadaster Aruba |access-date=2026-04-27}}</ref> Example (book): <ref>{{Cite book |last=Hartog |first=Johan |title=Aruba: Past and Present |publisher -------------------- '''Nomber di caya na Aruba''' ta refleha e historia, cultura, y desaroyo social di e isla. Nan ta bin di un scala amplio di disciplina, entre otro historia di Aruba, geografia, flora y fauna, literatura, ciencia, religion y politica. Nomber di caya pues ta un parti importante di herencia inmaterial di Aruba. Un nomber di caya ta referí na un nòmber ku ta wòrdu usá pa designá espasio públiko, manera kaya, avenida, kaminda, plaza y becindario. E teoria di nòmber di kaya òf lugá ta un rama di toponimia. Un nòmber di kaya ta sirbi komo un guia i ta forma adrès, i ta wòrdu usá den hopi pais pa dirigí pòst. Nombernan di caya na Aruba hopi biaha ta un mescla di referencia na Papiamento, Hulandes y historia: hunto cu un number e ta forma un adres formal pero sin un sistema di codigo postal. == Dunamento di nomber == E nombramento oficial di cayanan na Aruba ta wordo haci door di Minister di Asuntonan General, riba recomendacion di e Comision di Nomber di Caya. E comision aki tradicionalmente ta consisti di representantenan di entre otro [[Cuerpo Policial Arubano]] (KPA), Kadaster, y Departamento di Obra Publico (DOW). Un comision similar pa e nomber di caya di [[Willemstad]] tabata existi na [[Kòrsou|Corsou]] caba for di aña 1866. Na fin di añanan 1940, a surgi un diskushon tocante e maneho cu dunamento di nòmber di caya. Kontrali na e hopi nòmbernan di kaya deskonosí, manera esnan di inventornan mundialmente famoso, a kuminsá duna preferensia na nòmbernan di kaya ku tabata papia ku e poblashon lokal.[1][2] E promé nòmbernan rekonosibel tabata esnan di bringadónan di resistensia Antiano: Boy Ecury (Boy Ecuryplein) i George Maduro (George Madurostraat).[3] Historiadó Johan Hartog, e promé direktor di Biblioteka Públiko di Aruba, tabata presidi e Komishon di Nòmber di Kaya di Aruba den siglo binti.[4] Bou di su liderazgo, nòmbernan tabata wòrdu selektá for di historia lokal i naturalesa, pero individuonan tambe tabata wòrdu konsiderá, normalmente póstumo. E decision final a keda na Conseho Ehecutivo di Aruba. Ekspanshon urbano den futuro i konstrukshon di kayanan nobo tambe ta wòrdu tumá na kuenta ora di skohe nòmber, loke ta nifiká ku e polítika di nòmber di kaya ta evolucionando konstantemente. Ku tempu, e terminologia tambe a kambia: nòmbernan di kaya nobo awor hopi bia ta kuminsá ku Caya, Boulevard, òf Avenida. ---------- revision '''Straatnamen van Aruba''' weerspiegelen de geschiedenis, cultuur en maatschappelijke ontwikkeling van het eiland. Zij zijn afkomstig uit uiteenlopende domeinen, waaronder de Arubaanse geschiedenis, aardrijkskunde, flora en fauna, literatuur, wetenschap, religie en politiek. De naamgeving van straten vormt daarmee een belangrijk onderdeel van het immaterieel erfgoed van Aruba. Un nomber di caya ta referi na un nomber cu ta wordo uza pa designá espacio publico, manera caya, avenida, kaminda, plaza y becindario. E teoria di nomber di caya of di luga ta un rama di toponimia. Un nomber di caya ta sirbi como un guia y ta forma adres, y ta wòrdu uza den hopi pais pa dirigi post. Nombernan di caya na Aruba hopi biaha ta un mescla di referencianan na Papiamento, Hulandes y historia: hunto cu un number e ta forma un adres formal pero sin sistema di codigo postal. == Naamgeving en beleid == De officiële naamgeving van straten op Aruba gebeurt door de minister van Algemene Zaken, op voordracht van de Straatnamencommissie. Deze commissie bestaat traditioneel uit vertegenwoordigers van onder meer de politie, het kadaster en de Directie Openbare Werken (DOW). Een vergelijkbare commissie bestond reeds in 1866 op Curaçao voor de straatnamen van Willemstad. Eind jaren 1940 ontstond er discussie over het straatnamenbeleid. In afwijking van de vele onbekende straatnamen, zoals bijvoorbeeld namen van wereldberoemde uitvinders, begon men de voorkeur te geven aan straatnamen die tot de bevolking spreken.<ref>ingezonden buiten verantwoordelijkheid der Redactie STRAATNAMEN OP ARUBA.. "Amigoe di Curacao". Willemstad, 10-10-1949. Geraadpleegd op Delpher op 10-02-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000212719:mpeg21:p003</ref><ref>ARUBA STRAATNAMEN.. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 05-12-1950, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 10-02-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987772:mpeg21:p003</ref> De eerste herkenbare namen werden die van de Antilliaanse verzetstrijders: Boy Ecury (Boy Ecuryplein) en George Maduro (George Madurostraat).<ref>ARUBA NAAR ARUBA.. "Amigoe di Curacao". Willemstad, 24-10-1949. Geraadpleegd op Delpher op 10-02-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000212731:mpeg21:p003</ref> Historicus Johan Hartog, Aruba’s eerste directeur van de Openbare Bibliotheek, was in de twintigste eeuw voorzitter van de Arubaanse straatnamencommissie.<ref>Dr.Johan Hartog; wat hij begon liet hij niet los. "Amigoe". Curaçao, 29-09-1990, p. 4. Geraadpleegd op Delpher op 10-02-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642192:mpeg21:p020</ref> Onder zijn leiding werden namen geselecteerd uit de lokale geschiedenis en natuur, maar ook personen kwamen in aanmerking, meestal postuum. De uiteindelijke besluitvorming lag bij het Bestuurscollege van Aruba. Bij de naamgeving wordt tevens rekening gehouden met toekomstige stadsuitbreidingen en de aanleg van nieuwe straten, waardoor het straatnamenbeleid voortdurend in ontwikkeling is. In de loop van de tijd veranderde ook de terminologie: nieuwe straatnamen beginnen tegenwoordig vaak met Caya, Boulevard of Avenida. == Straatnamen en maatschappelijke erkenning == Veel straatnamen op Aruba zijn gewijd aan verdienstelijke burgers, geestelijken, sporters en politici. Deze eer wordt doorgaans postuum verleend. Een bekend voorbeeld is Gilberto François (Betico) Croes, die als ‘Libertador’ van Aruba wordt beschouwd. De voormalige Nassaustraat, de hoofdstraat van Oranjestad, werd hernoemd tot Caya G. F. (Betico) Croes. Ook andere prominente figuren zijn in het straatbeeld vereeuwigd. Zo werd in 1950 de weg langs het Wilhelminasportpark vernoemd naar J. Helenus Ferguson, gezaghebber in de negentiende eeuw en bekend vanwege zijn rol in de aloëcultuur. Deze weg draagt tegenwoordig de naam Avenida.[[File:Aad Stolwijk, Hooiberg; Fergusonstraat; Avenida Milio Croes; Dakota, ANA-DIG-COL-STOLWIJK-LUCHTF-VEL-563-11, Archivo Nacional Aruba.jpg|thumb|Bista aereo di Avenida Milio Croes (antes Fergusonstraat) rechtsonder (1974).]] Ook andere prominente figuren zijn in het straatbeeld vereeuwigd, al blijkt deze eer niet altijd permanent. Zo werd in 1950 de weg langs het Wilhelminastadion vernoemd naar J. Helenus Ferguson, gezaghebber in de negentiende eeuw en bekend vanwege zijn rol in de aloëcultuur. Deze straat werd in 2004 hernoemd tot Avenida Milio Croes, naar de Milio Croes (1922-2013), voorzitter van SAC en jarenlang bijgedragen aan Aruba Carnaval. Een uitzondering op de regel van postume vernoeming is Nelson Orlando Oduber, voormalig minister-president van Aruba, naar wie de Avenida Nelson Orlando Oduber werd genoemd, ter vervanging van de Sasakiweg. == Thematische straatnaamgeving per wijk == In verschillende wijken op Aruba zijn straatnamen thematisch geordend, wat bijdraagt aan het karakter en prestige van deze buurten. In Oranjestad en omgeving zijn talrijke straten vernoemd naar literaire figuren, zoals Vondel, Herman Gorter, Constantijn Huygens, Jacob Cats en Guido Gezelle, aangevuld met internationale schrijvers als Shakespeare, Victor Hugo, Lord Byron en Alfred de Musset. Nabij Playa komen daarnaast straten voor die zijn vernoemd naar klassieke componisten, waaronder Bach, Schubert en Brahms, evenals leden van het Nederlandse koningshuis. De volkswijk Dakota kent straatnamen ontleend aan vruchten en landbouwproducten, zoals Patiastraat, Dadelstraat, Druivenstraat en Pindastraat. De oorspronkelijke Rondweg van Dakota werd in 1991 vernoemd naar oud-minister en voetballer Guillermo Trinidad, en later hernoemd tot Caya Papa Juan Pablo II. In Companashi, nabij de Kamerlingh Onnesstraat, overheersen namen van natuurwetenschappers zoals Edison, Pascal, Celsius en Fahrenheit. Ook de lokale gemeenschap wordt er weerspiegeld, met onder meer Caya Gilberto Toppenberg. De wijk Ponton bevat straatnamen ontleend aan inheemse plantensoorten, zoals Scopet, Breba, Katuna en Barba di Yoncuman. Het voormalige Eagle Colony kent straatnamen die verwijzen naar Europese landen. == Religie, sport en politiek == Religieuze orden hebben eveneens hun plaats in de Arubaanse straatnaamgeving. Zo zijn straten genoemd naar leden van de Frères de la Salle en de Dominicanessen, waaronder Caya Frère Alexius in Madiki en Caya Soeur Dorothea in Bushiri. Sporters en sportpioniers worden eveneens herdacht, zoals George Maduro, Boes Orman en Wichie de Palm. In Rancho is de Avenida Alo Tromp vernoemd naar een jonge AVP-aanhanger die in 1983 tijdens verkiezingsonrust om het leven kwam. == Hoofdwegen en boulevards == De belangrijkste verkeersaders van Aruba, tussen Oranjestad en Arashi, zijn vernoemd naar invloedrijke figuren uit de twintigste eeuw. De Lloyd G. Smith Boulevard herdenkt de directeur van de Lago-raffinaderij tijdens de Tweede Wereldoorlog, terwijl de Juan E. Irausquin Boulevard verwijst naar een pionier van het Arubaanse toerisme. Ook politicus Edgar ‘Watty’ Vos werd op deze wijze geëerd. --------- '''Straatnamen''' zijn er op Aruba in alle soorten, maar meestal van historische, aardrijkskundige, biologische, literaire of wetenschappelijke oorsprong. De namen worden door de Adviescommissie Straatnamen uitgezocht en aan de overheid voorgesteld. Een zelfde commissie werd op Curaçao al in 1866 benoemd voor straatnamen in Willemstad. Dr. Johan Hartog, historicus en Aruba’s eerste directeur van de Openbare Bibliotheek, vertelt dat hij vanwege zijn functie het voorzitterschap van de straatnamencommissie mocht vervullen, samen met vertegenwoordigers van de politie, het kadaster en openbare werken (DOW) etc. Er werden namen uit de Arubaanse geschiedenis en uit de natuur gekozen en voorgesteld aan het Bestuurscollege dat verder besliste, maar ook namen van overledenen kwamen in aanmerking. Tegenwoordig beginnen nieuwe straatnamen met Caya, Boulevard of zelfs Avenida. Verdienstelijke burgers of geestelijken, sporters of politici – al dan niet van onbesproken naam en faam, verbonden aan een regerende politieke partij – mogen zich, meestal postuum, erin verheugen om in een strook asfalt voort te leven. Aruba’s ‘Libertador’ Betico Croes is daar een voorbeeld van: Nassaustraat, de Mainstreet van Oranjestad, werd Caya G. F. (Betico) Croes. In 1950 werd de weg langs het ‘Wilhelminasportpark’ vernoemd naar J. Helenus Ferguson, gezaghebber in de 19e eeuw, die bekend werd vanwege zijn rol bij van het verbouwen van aloë. Inmiddels is die weg tot Avenida hernoemd. In 1966 merkte gedeputeerde Oscar Henriquez bij de behandeling van de eilandsbegroting op dat het voor de commissie niet makkelijk was om namen te vinden voor de straten in de vele nieuwe woonwijken. “De nieuwe straten moeten namen krijgen die meer tot de bevolking spreken”. Dat blijkt echter niet in alle gevallen nageleefd te zijn. Laten we eerst stellen dat het cachet van bepaalde wijken wordt onderstreept door de namen van de straten. Als je Oranjestad vanaf de airport binnenrijdt, kan je rechts afslaan naar de Vondellaan, vernoemd naar Neerlands grootste schrijver, onder meer bekend van het toneelstuk ‘Gijsbrecht van Amstel’. Hij leefde in de 17e eeuw. De wijk die grenst aan de Vondellaan, Mon Plaisir, bestaat uit huizen, bewoond door mensen die vertrouwd zijn met hun literaire klassiekers, vandaar dat er nog enkele straten klinkende namen hebben als Herman Gorter, Constantijn Huygen, Jacob Cats en Guido Gezelle. Wie kent hen niet… Voor de afwisseling worden er nog wat Engelse en Franse literaire reuzen op de naambordjes geplakt, zoals Shakespeare, Victor Hugo, Byron (Lord) en Alfred de Musset, allemaal bekend van de middelbare schooltijd. Trouwens, iets verder naar het Lagoen in Playa raken we in het goede gezelschap van klassieke componisten als Bach, Schubert en Brahms, waarna we tenslotte leden van de koninklijke familie tegenkomen, Juliana, Beatrix, Irene, Margriet en Maria-Christina. Voor een straat vernoemd naar de vader van deze prinsessen, moeten wij naar San Nicolas, daar vinden wij de Bernhardstraat. Plaatselijke helden zoals George Maduro en plantagehouder Bazin leven ook in straatnamen verder. In de aan de voornoemde Fergusonstraat grenzende volkswijk Dakota wordt het vruchten plukken in de Patiastraat, Dadelstraat, Druivenstraat en Pindastraat; die hebben geen nadere uitleg nodig. Trouwens, rond het oudste deel van Dakota werd een rondweg aangelegd, domweg Rondweg genaamd. In 1991 werd die vernoemd naar oud-minister Guillermo Trinidad, een voetballer afkomstig uit Dakota. Meer recentelijk kwam er een naamswijziging, het heet nu Caya Papa Juan Pablo II. Tja, de kerk wil ook wat. Wat dat betreft: er werden ook namen van bekende frères de la Salle en zusters Dominicanessen uitgezocht voor nieuwe straten in andere delen van de stad. Zo kwam er in Madiki de Caya Frère Alexius en in Bushiri de Caya Soeur Dorothea, beiden omringd door een hele reeks verdienstelijke collega’s. De wijk Companashi, grenzend aan de Kamerling Onnesstraat, vernoemd naar een 19e eeuwse natuurkundige, is gevuld met internationale grote namen op dat gebied zoals Edison, Pascal en natuurlijk Celsius en Fahrenheit. Gilberto Toppenberg, meer dan verdienstelijke inwoner van die wijk, heeft daar nu ook zijn Caya gekregen. Dan komen we in Ponton, via de voormalige Boerhaavestraat, nu Caya Ernesto O. Petronia, en bevinden we ons midden in straten met namen uit de plaatselijke plantenwereld: Scopet, Breba, Katuna en niet te vergeten de Barba di Yoncuman. De wijk die vroeger als Eagle Colony werd aangeduid, heeft de namen van Europese landen in de straatnaam, zoals Frankrijk, Schotland en zo meer. Een deel van de Arendstraat, waar hij aan woont, is vernoemd naar voetbalpionier Boes Orman. De rotonde aan het eind van de Belgiëstraat draagt de naam van Wichie de Palm, oprichter van het bedrijf met touringbussen, niet ver van deze rotonde. In de wijk Rancho is een straat vernoemd naar een jeugdige aanhanger van de AVP die in 1983 bij een schermutseling in verkiezingstijd het leven verloor: de Avenida Alo Tromp. In deze voormalige visserswijk valt het op dat straatnamen die de bewoners iets zeggen zoals de Ranchostraat en Visstraat, worden onderbroken door straten die namen dragen als Johan de Wittstraat en Oldenbarneveldstraat. Eenzelfde contrast is te vinden in San Nicolas, daarover later meer. De voornaamste verkeersaders van het eiland, tussen Oranjestad en Arashi zijn vernoemd naar de directeur van de Lago tijdens de oorlog, Lloyd G. Smith en de pionier van ons toerisme, Juan E. Irausquin. Hun namen zijn aan een Boulevard verbonden. Die eer had ook AVP politicus Edgar ‘Watty’ Vos. Volgens de richtlijnen allemaal postuum geëerd. De enige uitzondering daarop is tot nu toe: Nelson Orlando Oduber, voormalig Minister-President, wiens Avenida de naam Sasakiweg heeft vervangen. Het is nog even wennen...<ref>Evert Bongers, [https://www.facebook.com/groups/2690464017950676/posts/3028876380776103/ Straatnamen op Aruba], facebook Historia di Aruba</ref> {{Appendix}} ------------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | variante = a | tipo= Bario | name = Essoville | imagen = Aad Stolwijk, San Nicolas; San Nicolaas; Graf Von Zinzendorf school; Staringstraat; Kong Ming Supermarktet; Pastoor Hendrikstraat, ANA-DIG-COL-STOLWIJK-LUCHTF-VEL-537-10, Archivo Nacional Aruba.jpg | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[Regionnan di Aruba|San Nicolas Zuid]] | tipo_subdivision_adm = Zona | subdivision_adm = <!-- Historia --> | funda = <!--Fecha di fundacion --> | fundado = <!-- Geografia --> | area = 0.2861<ref>https://www.citypopulation.de/en/aruba/admin/san_nicolas_zuid/885__essoville/</ref> | poblacion = 971 | gentilisio = | censo = 2020 }} '''Essoville''' ta un bario y zona (zona) den e region di Sint Nicolaas-Zuid den e parti zuid di e pais autonomo di Aruba, perteneciente na Hulanda, na Sur America. Riba promé di yanüari 2020, e tabatin un poblashon di 971. E ta e zona di mas grandi den e region. * woonhuizen waren eerst enkel genummerd terwijl beginjaren 60 hieraan namen van rivieren werd toegekend. Essoville is een woonwijk in het oosten van San Nicolas en omvat de woonstraten; Vuykestekestraat Coloradostraat Orinocostraat Missouristraat Amazonestraat Mississippistraat Deze woonwijk werd gesticht door "Home Building Foundation", een stichting opgericht en gefinancierd door de Lago. De huizen werden aan werknemers van de Lago verkocht.<ref>Vivienno Frank. 2019. Essoville. Den:''Aruba en een keuze uit haar toponiemen.'' ISBN:978-0-359-65900-5, pag. 105.</ref> Allereerst is gedacht aan de overdracht hiervan aan de Home Building Foundation, Zoals het zich thans laat aanzien, zou een dergelijke overdracht het meest aan de technische en wettelijke vereisten tegemoet komen. De huizen zouden dan door de Foundation aan de tegenwoordige bewoners worden verkocht op dezelfde wijze zoals dit na de oorlog met de Essoville-huizen geschiedde Deze bewoners zouden dan het eerst voor de aankoop dezer woningen, die zij momenteel huren, in aanmerking komen.<ref>Lago overweegt eigendoms overdracht Lago Heights huizen. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 01-06-1953, p. 2. Geraadpleegd op Delpher op 13-04-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010988047:mpeg21:p002</ref> * woonhuizen waren eerst enkel genummerd terwijl beginjaren 60 hieraan namen van rivieren werd toegekend. * vergeleken met andere barios waren de kavel klein met daarop mini-woninkjes. Te St. Nicolaas is door de recente bouw van 70 arbeiderswoningen de (z.g. „Essoville") door de Lago Oil 6 Transport Cy Ltd. de volkshuisvesting belangrijk verbeterd.<ref>Woningtoestand op Aruba.. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 18-06-1942, p. 4. Geraadpleegd op Delpher op 13-04-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987172:mpeg21:p004</ref> * in de wijk is gevestigd een rumshop en een pompstation, dat in 1952 in bedrijf ging. * wijk grenst aan de Graaf van Zinnendorfschool, gelegen aan de [[Bernhardstraat]]. == Historia == Buiten de Colony verrezen woonwijken voor het lokale personeel, voor elke laag van de hierarchie een aparte wijk. In 1937 werd begonnen met Lago Heights, 150 huizen. In 1939 [[Essoville]] met 75 bungalows om te beginnen. In 1947 werd begonnen met sociale woningbouw in [[Lagoville]]: de arbeiders werden in de gelegenheid gesteld door een spaarregeling op den duur eigenaar te worden van de huizen. En afgezien van de door Lago neergezette wijken was er in het centrum van wat later San Nicolas zou gaan heten ook een wijk van in de haast opgebouwde huizen in de stijl die ook op de Engelstalige Caribische eilanden te vinden is: [[The Village]].<ref>{{citeer web|url=http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&task=view&id=28&Itemid=42|titel=De Lago en de Eagle: de olieindustrie op Aruba|werk=historiadiaruba.aw|datum= |bezochtdatum=2024-09-03|archiefurl=https://web.archive.org/web/20210812112631/http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&task=view&id=28&Itemid=42|archiefdatum=2021-08-12|dodeurl=nee}}</ref> Divishon Atministrativo E zona ta konsistí di un lokalidat:[2] Essoville Demografia E zona tin un poblashon di 971 (1 di yanüari 2020). {{Appendix}} [[:Kategoria:Luga na Aruba]] --------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | variante = a | tipo= Bario | name = Esso Heights | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[Regionnan di Aruba|San Nicolas Zuid]] | tipo_subdivision_adm = Zona | subdivision_adm = }} '''Esso Heights''' ta un bario den e zona di Lago/Esso Heights, den e region di Sint Nicolaas-Zuid den e parti zuidoost di Aruba.[1] == Historia == Buiten de Colony verrezen woonwijken voor het lokale personeel, voor elke laag van de hierarchie een aparte wijk. In 1937 werd begonnen met Lago Heights, 150 huizen. In 1939 [[Essoville]] met 75 bungalows om te beginnen. In 1947 werd begonnen met sociale woningbouw in [[Lagoville]]: de arbeiders werden in de gelegenheid gesteld door een spaarregeling op den duur eigenaar te worden van de huizen. En afgezien van de door Lago neergezette wijken was er in het centrum van wat later San Nicolas zou gaan heten ook een wijk van in de haast opgebouwde huizen in de stijl die ook op de Engelstalige Caribische eilanden te vinden is: [[The Village]].<ref>{{citeer web|url=http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&task=view&id=28&Itemid=42|titel=De Lago en de Eagle: de olieindustrie op Aruba|werk=historiadiaruba.aw|datum= |bezochtdatum=2024-09-03|archiefurl=https://web.archive.org/web/20210812112631/http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&task=view&id=28&Itemid=42|archiefdatum=2021-08-12|dodeurl=nee}}</ref> {{Appendix}} [[:Kategoria:Luga na Aruba]] ------------------ {{Variante|a}} {{infobox luga den pais | variante = a | tipo = Bario | nomber = Lago Colony | pais = {{ABW}} }} '''Lago Colony''' tabata un comunidad situa na e extremo oost di e isla di Aruba, cerca di e area conoci actualmente como Seroe Colorado. E stat tabata konsistí di 377 kas,[2] un hospital,[3][4] misa, kas di klup, pista di bowling, i un Skol Merikano, ku promé pa di diesdos klas i aproksimadamente 180 studiante. E poblashon di Lago Colony tabata prinsipalmente di Merka, ounke tabatin un poblashon grandi di Inglatera, Irlanda i Eskosia ku tabata prinsipalmente ofisialnan riba e flota di tankero di lago. Ademas tabatin Hulandes, Danes, Spaño y otro nacionalidadnan representa den e comunidad. E pueblo aki tabata sostené pa un refineria grandi di zeta na mundu, ku e tempu ei tabata propiedat di un supsidiario di Standard Oil di New Jersey, konosí komo Lago Oil and Transport Company. Lago tabatin su komienso na 1924 komo un fasilidat di trans-shipping pa zeta krudo ekstraí pa Lago Petroleum Corporation ku ta operá na Lago Maracaibo. E crudo a wordo transporta pa Aruba den barconan di fondo plat, cu ta poco profundo, barconan tanker, conoci como lake tankers. E trans-envio aki di e zeta krudo a sigui te na 1928 ora ku a konstruí un refineria i e zeta krudo Venezolano a wòrdu refiná riba e isla i enviá tur kaminda na mundu komo produktonan petrolero kaba. == Baby beach == Den añanan 1950, e Aruba Esso Club a wòrdu konstruí na Baby Beach man made lagoon.[5] E klup a inkluí un restorant, pista di baile i un stadion di beisbòl. Den e lagun, tabatin un waf i baranka chikitu (di kua un ta para ainda). E refineria a opera te cu 1985 ora cu el a wordo cera. E refineria, cu awor ta propiedad di Valero Energy Corporation, despues a wordo cumpra, habri bek, despues cera atrobe; na desèmber 2010, Valero a anunsiá ku e refineria ta habri bèk.[6] Te cu 2012, a keda solamente algun cas di ex-Colonia di Lago. Esnan cu a resta a wordo entrega na Gobierno di Aruba of a wordo bendi na personanan individual. Awendia, e Esso Club ta solamente un edifisio grandi i bandoná ku un negoshi, un tienda di buseo, ku ta den operashon ainda. ------------ {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | variante = a | tipo= Bario | name = Zeewijk | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 1/2 | caption_align = center | image3 = Zeilschip bij de Yachtclub van Aruba. Op de achtergrond de Lago-olieraffinaderij, Bestanddeelnr 252-3982.jpg | image2 = De haven van de Lago-olieraffinaderij in San Nicolas op Aruba, Bestanddeelnr 252-8041.jpg | image1 = BNA-DIG-MEINERS-0035 - San Nicolas - Zeewijk, Zwemmers aan strand van Zeewijk 591200 c.jpg | caption1 = Playa di Zeewijk | footer = Bista pa lama cu [[Lago Oil & Transport Company|refineria Lago]] den fondo | footer_align = center }} | pais = {{ABW}} | region = [[San Nicolas|San Nicolas-Zuid]] | poblacion = 527 | censo = 2020 | censo_ref = | area = 0,4827 | densidad = 1,092 | zona = | zoom = 14 }} ------------------- ==The Lourdes Grotto== Named in commemoration of the famous French religious landmark, was created under the guidance of a priest named “Erkamp” and parishioners in the year 1958. The grotto, a shrine built into the rocks is located in Seroe Preto, just off the main road to San Nicolas. A statue of the Virgin Mary, weighing 700 kilos, was hoisted into place in the grotto. Every year, on February 11 (feast of Lady of Lourdes), a procession leaves from the St. Theresita church in San Nicolas to the grotto, where a mass is performed. The grotto is located road-side and can be visited daily. <ref>https://www.cspnv.com/pdf/aruba-today-20260227.pdf Explore Aruba! (27 di februari 2026)</ref> ---------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais| variante = a | tipo = luga | nomber = Parkietenbos | nomber_oficial = | nomber_nativo = | pais = {{ABW}} | alias = | lema = | imagen = | descripcion = | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 1/2 | caption_align = center | image1 = | caption1 = | image2 = | image3 = }} | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[Oranjestad West]] | zoom = 14 }} '''Parkietenbos''' ta un luga situa na costa west di Aruba, canto di lama y mangelnan directamente pazuid di [[Aeropuerto Internacional Reina Beatrix]] y e areanan residencial di [[Simeon Antonio]] y [[Cas di Paloma]]. E area aki ta designa como un zona economico den e ''Ruimtelijke Desaroyo Plan'' (ROP) di Aruba di 2009.<ref>[https://web.archive.org/web/20160224005153/http://dip.aw/ROP%20atlas.pdf Atlas Ruimtelijk Ordeningsplan]</ref> == Zona economico == For di añanan 1960, e landfill sentral “Parkietenbos Containerpark & ​​Landfill Facility”, simplemente konosí komo “Parkietenbos”, ta situa na Parkietenbos. E instalashon públiko aki ta wòrdu manehá pa [[Serlimar]] y ta consisti di dos deposito principal: e parke di container i e landfill, caminda e sushi ta wordo compacta, nivela y cubri.<ref>[https://web.archive.org/web/20201031134950/https://serlimar.com/ Officiële website Serlimar]</ref> Na 2009, e compania Mericano Bouldin & Lawson a entrega e instalacion di “WastAway”. E instalacion aki cu tin un balor di 28 miyon florin, mester a procesa desperdicio den asina yama “fluff” y despues reusa e fluff aki pa compost of fertilisante di tera. Sinembargo, e instalashon nunka no a funshoná korektamente i p’esei a wòrdu será na mitar di 2011.<ref>{{Citeer web |url=http://www.genootschapnederlandaruba.nl/wp-content/uploads/2017/02/Voor-u-gelezen-juli-2016.pdf |titel=Voor u gelezen, GNA, juli 2016 |bezochtdatum=2018-07-20 |archiefdatum=2018-07-20 |archiefurl=https://web.archive.org/web/20180720225535/http://www.genootschapnederlandaruba.nl/wp-content/uploads/2017/02/Voor-u-gelezen-juli-2016.pdf |dodeurl=ja }}</ref> Riba 8 di febrüari 2018, un “petishon pa informashon” (RFI) a keda publiká en konekshon ku e destaho pa e remediashon di e landfill i e kambio den e método di prosesamentu di desperdisio: di maneho di desperdisio “sólido” pa “sostenibel”.<ref>[https://www.ie-forum.nl/artikelen/rectificatie-afgewezen-wegens-onvoldoende-hinder-voor-aanbestedingen-parkietenbos Rectificatie afgewezen wegens onvoldoende hinder voor aanbestedingen Parkietenbos]</ref> Desde 2007, un planta di tratamentu di awa di riool a wòrdu situá banda di e landfill pa e tratamentu di awa di cesspool suministrá pa tankero.<ref>{{Citeer web |url=http://www.witteveenbos.nl/nl/projecten-afvalwater/project/15-rwzis-aruba/pagenr/1 |titel=Aruba |bezochtdatum=2018-07-20 |archiefdatum=2018-07-20 |archiefurl=https://web.archive.org/web/20180720225707/http://www.witteveenbos.nl/nl/projecten-afvalwater/project/15-rwzis-aruba/pagenr/1 |dodeurl=ja }}</ref> == Asuntonan ambiental == Huma di e landfill di Parkietenbos por wòrdu mira for di Wayaca (yüni 2022) Pa añanan, e landfill ku awor ta sobrepobla tabata e kousa di kehonan tokante molèster di huma, huma tóksiko i polushon, ku ta un peliger pa medio ambiente i salú públiko. Na 2002, un grupo di residente lokal a funda e Fundashon Parkietenbos pa hala mas atenshon na e problema di desperdisio a traves di akshonnan.<ref>https://www.thedailyherald.sx/islands/66520-aruba-residents-take-action-against-landfill{{Dode link|datum=februari 2020 |bot=InternetArchiveBot }}</ref> E fundacion aki a tuma accion na comienso di juli 2018 ora cu candela a bolbe cuminsa na landfill. Despues di akshonnan inútil di Stichting Parkietenbos, un residente lokal a disidí di presentá un demanda kontra gobièrnu na 2020.<ref>{{Citeer web|url=https://caribischnetwerk.ntr.nl/2020/08/25/overheid-blijft-doorgaan-met-illegale-afvalpraktijken/|titel=Overheid blijft doorgaan met illegale afvalpraktijken|bezochtdatum=|auteur=Sharina Henriquez|datum=2020-08-25|werk=caribischnetwerk.ntr.nl}}</ref> {{Appendix}} ------------------- {{Databox}} '''Cunucu Arikok''' ta un museo habri den [[Parke Nacional Arikok]], cu ta sirbi como mustra di e manera di biba di antaño. E ta un di e atraccionnan principal di Parke Nacional Arikok. {{Appendix}} Fondo Prins Bernhard lo financia finalisacion di e proyecto ‘Cunucu Arikok’. Esaki ta encera un suma di mas o menos 60 mil florin. Cu Cunucu Arikok e fundacion FANAPA tin como meta pa crea un obheto cu ta duna e bishitantenan un bon impresion di kico naturalesa na Aruba tin pa ofrece. ‘Na e lugá úniko aki nos ta haña vegetashon eksuberante riba un pida tereno kaminda diferente formashon geológiko ta uni den otro, ku ta visibel den kunuku pa medio di diferensianan den tipo di tera i baranka i kaminda un kantidat grandi di parha i bestia di tera tambe ta biba.<ref> Prins Bernardfonds steunt afbouw project Cunucu Arikok. "Amigoe". Curaçao, 14-09-1989, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 25-04-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642757:mpeg21:p006</ref> E sub-proyecto “Cunucu Arikok”, di Stinapa Aruba, lo wordo financia door di Fondo Prins Bernhard, a haya sa di Stinapa. E proyecto aki ta data for di aña 1980 ora cu Departamento di Desaroyo Economico (DECO) den colaboracion cu otro instancianan local a desaroya un proyecto grandi pa crea un parke nacional Arikok-Jamanota na Aruba. Stinapa Aruba tin 785 hectar riba huur di gobierno. Esaki ta Sero di Arikok y e area rond di dje. E sitio ta situá eksaktamente na e frontera di dos formashon di piedra geológiko: e diabase schist-tuff i e tonalite. Hopi impreshonante den e parti abou ta numeroso formashon ku ta konsistí di blòki grandi di tonalita rondoná den kua eroshon a krea e formanan mas straño i imponente. Komo ku e cunucu ta protehá di e bientunan komersial konstante i salu dor di e seru di Arikok, e tin un vegetashon relativamente eksuberante. Tin un kantidat di palu hopi bieu, grandi i kompletamente krese, ku ta un raridat riba e isla. Konenchi, parakeet ta biba einan i hopi bia por mira otro parhanan manera trupial, chuchubis i perdiz. Kaskabel tambe ta presentá, pero bo mester ta un eksperto pa haña un: nan ta lastra bai ora hende yega serka.<ref>Natuurpark met cultuur-historisch monument Bernhard-fonds neemt Cunucu Arikok voor zijn rekening. "Amigoe". Curaçao, 30-11-1985, p. 9. Geraadpleegd op Delpher op 25-04-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643304:mpeg21:p011</ref> {{Stub}} ChatGPT: Cunucu Arikok ta un lugá histórico i kultural importante den Parke Nacional Arikok na Aruba. E palabra "cunucu" ta referí na un plantashon chikí òf un kas di campo, i den e kontektu aki, e ta referí na un plantashon ku a pertenesé na Arie Kok, un agricultor Hulandés. E nòmber di e parke mes, Arikok, ta derivá di su nòmber. ​ Wikipedia – Die freie Enzyklopädie 🏡 Historia i Signifikado Cunucu Arikok a forma parti di e desaroyo di Parke Nacional Arikok. E área a sirbi komo un plantashon chikí, i su kas di torto (kas di adobe) a keda preservá komo un ejemplo di bida rural tradicional Arubano. E kas a rekonstruí usando método tradicional pa mustra e estilo di bida di e tempu ey. ​ wheninaruba.com 🌿 Naturalesa i Kultura E área rondó di Cunucu Arikok ta riku den flora i fauna lokal, inklusí mata di divi-divi, kaktus tropikal, i otro planta medikinal. Tambien, den e área por haña desèño riba piedra di Indjanan nativo, ku ta indiká e presensia di pueblo indígena den e región. ​ 🥾 Rota di Hike E Cunucu Arikok Trail ta un ruta di hike fasil, ideal pa famia i visitante ku ta buska un introdukshon na e parke. E trail ta kuminsá na e sentro di bishita i ta dura mas o ménos 2 ora. Durante e hike, bo por wak e kas rekonstruí, flora lokal, i arte rupestre. ​ wheninaruba.com +2 things-to-do-in-aruba.com +2 boardwalkaruba.com +2 🗺️ Lokal i Atraktividatnan Serka Cunucu Arikok ta lokalisa serka di otro atraktividatnan den e parke, manera Kueba Chiki, un kueba ku desèño riba su muraya, i Dos Playa, un playa doble popular. E ruta ta pasa tambe serka di Sero Arikok, un di e punto mas haltu di Aruba. ​ AllTrails.com [[:Kategoria:Seru na Aruba]] Sinds enkele járen bezit Aruba een national park. Een uitgestrekt terrein in de omgeving van de Arikok en Jamanota tot aan de noordkust toe. Een kleiner deel van dit park is omheind d.m.v. een “slavenmuur”, aangelegd door de Stinapa. Dit park, gelegen in de luwte van de Arikok, is alleszins de moeite waard en bij uitstek geschikt voor een wandeling op een zondagna¬ middag. De ingang bereikt men door op de zándweg naar de Jamanota de Stinapaborden te volgen. Een keurig aangelegd pad maakt de wandeling tot een waar genoegen. Op de steile gedeelten zijn stenen trappen aangelegd met zelfs een leuning. Men bevindt zich werkelijk in een uniek stukje Arubaanse natuur. Enorme rotsblokken, praktisch alle soorten planten die op Aruba in het wild groeien en schitterende vergezichten. Door de beschutte ligging groeien de Watapana’s zoals het hoort: gewoon rechtop. Onder de enorme kruinen zijn banken aangebracht, waarop het koel rusten is. Dát is pas rusten met enkel vogelgeluiden om je heen, alleen het gekrijs van de parkieten zou aangepast moeten worden. Konijntjes schieten heen en weer. Een zijpaadje voert ons naar een overhangende rots, waar zich Aruba’s bekendste indianentekens bevinden. Bezoekers doen er goed aan een fotocamera mee te nemen, vooral de natuurfotograaf zal behoorlijk aan zijn trekken komen. Het wandelpad mondt uit bij een gerestaureerd lemen huisje. Het is geheel in stijl gehouden. Ook de omgeving van dit huisje wil de Stinapa aanpassen aan het leven van vroeger. Cunucu Arikok is een waardevol projekt, zowel voor de lokale bevolking als de toerist, die wat meer wil zien dan alleen het strand en het casino. Bekijk op uw gemak de foto’s en trek er op uit. Kan heel gezond zijn. (skol i Komunidat november 1986) foto’s: Rinus de Graaff ===Stampia di 75 cen=== Cunucu Arikok ta keda na pia di Sero Arikok, na e parti west unda no tin mucho biento. Den pasado nan a practica aki agricultura y cria di bestia, pero no na gran escala. E cunuqueronan tabata biba den cas di torto, esaki ta un cas traha di lodo. E cas di torto cu nos ta mira awendia den Cunucu Arikok a keda construi na 1985, perfectamente imita na e manera tradicional.<ref>[https://archive.org/details/BNA-DIG-BONDIA-2006-11-01/page/n30/mode/1up?q=cunucu+arikok+skol Post Aruba N.V. kier mustra e beyeza di Parke Nacional Arikok], BDA (1 di november 2006)</ref> Pa e spannan di dak nan a uza flambeu (palo di cadushi) y e murayanan ta traha di un mezcla di lodo y yerba. ===Stampia di 100 cen=== Despues di core riba e caminda cu ta pasa door di e parke, nos ta yega na e punto mas halto, esta Miralamar. For di aki bo tin un bista riba lama na ambos banda di e isla. Den cielo tin un warawara (ployborus plancus) ta bula y ta busca un coneu of un cabrito morto. E paisahe ta caracteriza pa duinen aki ta cubri un espacio di mas o menos 2 hectarea. Nan ta consisti di santo blanco di coral cu e biento di Noordoost ta supla riba e isla. Riba e duinen ta crece algun palo di druif y di oleifi cu te hasta den tempo seco ta mustra berde. Ken lo por haya e shoco dilanti di e monton di piedranan? Shoco bo ta hay’e solamente na Aruba. ------------------ == Manchebo Beach == {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais| variante = a | nomber = Manchebo Beach | nomber_oficial = | nomber_nativo = | tipo = Playa | pais = {{ABW}} | alias = | lema = | imagen = | descripcion = | multi-imagen = <!-- Utilisa plantia {{Multiple image}} --> | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[Oranjestad West]] | zoom = 14 }} (Van een onzer verslaggevers) WILLEMSTAD. — Bij PB 1965 no 34 is verschenen het landsbesluit, dat het besluit van het Bestuurscollege van Aruba goedkeurt om een perceel grond van ongeveer 16.225 m 2 voor zestig jaar in erfpacht uit te geven aan Machebo Beach Hotel NV te Manchebo.<ref>Erfpacht Manchebo. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 30-03-1965, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 22-04-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462582:mpeg21:p003</ref> -------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais| variante = a | nomber = Cueba Huliba | nomber_oficial = | nomber_nativo = | tipo = Cueba | pais = {{ABW}} | alias = | lema = | imagen = Bat Cave Formations.jpg | descripcion = | multi-imagen = <!-- Utilisa plantia {{Multiple image}} --> | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[San Nicolas]] | zoom = 14 }} '''Cueba Huliba'''[1][2] (tambe konosí komo Baranca Sunu ku ta nifiká “Baranka Desnudo”) ta un cueba Guadirikiri of Cueba di Guadirikiri ta un espacio natural bou di tera na Aruba, den Parke Nacional Arikok na mas of menos 1,4 km di Fontein. es.wiki:'''Cueba Huliba'''[1][2] (tambe konosí komo Baranca Sunu ku ta nifiká “Baranka Desnudo”) ta un cueba riba e isla Karibense di Aruba,[3][4] apodá e “tùnel di amor”[5] pa su entrada den forma di kurason. E entrada ta via un trapi skerpi i smal ku ta hinka den e kueba. E tin sinku entrada. Na algun lugá, bo mester bùig pa wak e formashonnan. Flashlights ta nesesario pa eksplorá e koredó di 300 pia (91 m) largu, ya ku ta totalmente skur paden di e kueba. E kueba ta yená ku formashonnan di stalagmita i stalaktita den e piedranan di kalki. Dos espesie di bat ku ta biba den e kueba aki ta e Leptonycteris curasoae i e Macroglossus sobrinus. Ta interesante pa nota cu vleermuis, despues di drumi den cueba durante dia, ta bula sali den horda en busca di cuminda. E salida for di e tùnel ta dor di un seri di trapi ku ta grabá den e baranka i ta basta riesgoso. Den un di e kambernan, e Birgen Maria a wòrdu grabá den un formashon di baranka natural. Leyenda ta menshoná historianan tokante piratanan ku lo a biba den e kueba pa skonde nan tesoronan, ounke no tin evidensia pa konfirmá esaki. {{Appendix}} [[:Kategoria:Aruba]] ----------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | variante = a | nomber = Cueba di Fontein | nomber_oficial = | nomber_nativo = | tipo = Cueba | pais = {{ABW}} | alias = | lema = | imagen = | descripcion = | multi-imagen = <!-- Utilisa plantia {{Multiple image}} --> | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[San Nicolas]] | zoom = 14 }} E '''Cueba di Fontein''' ta un cueba situa na costa nort-oost di [[Aruba]], den e [[Parke Nacional Arikok]]. ** Fontein Cave: Longer than the Quadirikiri Cave, the Fontein Cave contains pathways that stretch to the limestone walls further down. Here is also where prehistoric drawings can be seen. Though this cave does not have its own legend, this was speculated to have been occupied—or at least used by prehistoric Arawak settlers on the island for rituals and other spiritual ceremonies.<ref>[https://www.cspnv.com/pdf/aruba-today-20240403.pdf Visit the island’s popular cave sites!], Aruba Today (3 di april 2024)</ref> This popular cave is located along the northeast coast in National Park Arikok near Boca Prins. The Fontein Cave is well known for its native Arawak Indian rock paintings which can still be found on the walls and ceilings. The brownish-red paintings were left by Caquetios and graffiti imprinted by European settlers. {{Appendix}} [[:Category:Aruba]] es.wiki:'''Cueba di Fontein''' Cave[1][2] ta un cueba chikito cerka di Boca Prins na e parti nort di e isla di Aruba.[3][4][5] E ta bon konosí pa su dibuhonan di muraya nativo Arawak, ku a wòrdu grabá pa Nativonan Merikano dekorativamente riba e murayanan di piedra i parti di e plafond mas plat di e kueba ku kombinashonnan di koló kòrá òf maron-kòrá-maron òf lila; Esaki ta duna pista tokante e historia di e amerindionan. E kueba ta aksesibel for di un “baranka di terasa di piedra di kalki di koral” i tin un largura di 3 meter (9.8 pia) i un haltura di 2 meter (6 pia 7 inch). E sala di entrada, ku ta habrí pa bishitantenan, ta 4 meter (13 pia) haltu i ta ekstendé te na un profundidat di 50 meter (160 pia). Komo ku e ta un formashon geológiko di piedra di kalki, i debí na filtrashon di awa, formashonnan di stalagmita i stalaktita di koló, tamaño i forma hopi straño a wòrdu produsí. Murciélago ta traha nèshi den kavidatnan di kueba den nan búskeda nokturno pa rekohé kuminda, ku ta konsistí di nèktar i pólen. Tin registronan ku e indjannan Araucano a usa e kueba aki pa hasi nan ritualnan i seremonianan tribal. --------------------- '''Blackstone Beach''' ta un playa na costa nort den region di .., den PArke Nacional Arikok. (Oranjestad)—Nomber for di su mas karakterístika rekonosibel, e Piedra Pretu Playa casi ta representa lo contrario di e beachnan tipico di Aruba. Pa un, e tin santu pretu i ta cubri cu piedranan liso preto. Na di dos lugá, e ta keda na e parti nort di e isla, leu for di e blanku playanan di santu di den e region sùit. Pues, si bo ta sinti bo kla pa algu diferente—òf si ta dia kontrali, bishitá e Playa di Blackstone.<ref>[https://www.cspnv.com/pdf/aruba-today-20250305.pdf Blackstone Beach], Aruba Today 95 di maart 2025)</ref> Blackstone Beach ta mustra e mas banda natural di Aruba: e piedranan cu tapa e playanan i e forma di dje a wòrdu trahá pa mil añanan via erupshonnan volkániko, koral moveshonnan di ref i aktividat di ola di e parti nort rural di e isla. Situá mas ost di e Brug Natural i Playa di Andicuri, e Blackstone Beach ta relativamente fásil pa haña akseso. Unabes bo pasa e Formashon di Baranka Ayo, tuma e Kaminda di Andicuri ku ta hiba na Andicuri Laman. Einan, bo por stashoná bo outo i hasi un kaminata di 1km pa Blackstone Beach. E playa aki ta forma parti di e Arikok Parke Nashonal i pues ta un sitio ku ta wòrdu konserbá. Esaki ta e motibu pakiko e ta tambe relativamente intakto pa komersial influensianan. Apesar di a wòrdu yamá un playa, tene kuenta ku e no ta konsehá pa landa den awa, manera e koriente ta hopi fuerte i por desviá bo fásilmente mas leu den oséano salbahe. Pero, ainda bo por disfrutá di un espektakular bista di e piedranan i e parti nort oséano ku ta ekstendé dilanti di e playa i saka un potrèt ku bo amigunan òf famia (Oranjestad)—Named after its most recognizable feature, the Blackstone Beach almost represents the opposite of the typical Aruban beaches. For one, it has black sand and is covered in black smooth stones. Secondly, it lies on the northern side of the island, away from the white sandy beaches of in the southern region. So, if you feel up for something different—or if it’s opposite day, visit the Blackstone Beach. Blackstone Beach shows the more natural side of Aruba: the stones that cover the beaches and the shape of it has been crafted for thousand years via volcanic eruptions, coral reef movements and wave activity of the rural northern part of the island. Located further east to the Natural Bridge and Andicuri Beach, the Blackstone Beach is relatively easy to access. Once you get passed the Ayo Rock Formation, take the Andicuri road leading up to Andicuri Beach. There, you can park your car and take a 1km hike towards Blackstone Beach. This beach forms part of the Arikok National Park and is therefore a site that is preserved. This is why it is also relatively untouched by commercial influences. Despite being called a beach, do note that it is not advised to swim in the water, as the current is very strong and can easily stray you further in the wild ocean. However, you can still enjoy a spectacular view of the stones and the northern ocean that stretches out in front of the beach and take a picture with your friends or family --------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | variante= a | tipo = Playa | nomber = Boca Prins | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 1/2 | caption_align = center | image1 = | caption1 = | image2 = Plantage in Boca Prins op Aruba, Bestanddeelnr 252-7977.jpg | caption2 = Plantashi Boca Prins na 1947 | image3 = | caption3 = }} | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[Santa Cruz]] | tipo_subdivision_adm = Zona | subdivision_adm = [[Parke Nacional Arikok]] | tipo_subdivision_adm2 = | subdivision_adm2 = | descripcion = | pais = {{ABW}} | zoom = 13 }} '''Boca Prins''' ta un boca na e costa nort-oost di Aruba, situa den [[Parke Nacional Arikok]]. Kontenido Deskripshon Situá den Parke Nashonal Arikok, e bahia di santu ta un destinashon turístiko popular. E playa di santu blanku sin vigilansia ku duinen ta solamente 55 meter largu i no ta ofresé ningun otro fasilidat. Landamentu por ta peligroso debí na e koriente fuerte i konstante i ta rekomendabel solamente pa landadónan eksperensia, si ta. E bahia ta wòrdu bishitá de bes en kuando pa surfistanan, pero no ta wòrdu konsiderá un di e lugánan di buseo sobresaliente di e isla. [ 1 ] Un kaminda di santu ku baranka di piedra di kalki ta hiba na e bahia via un trapi di palu. E piedranan di Boca Prins ta e habitat di Cnemidophorus arubensis , un lagadishi di karakol ku ta wòrdu hañá solamente na Aruba. Banda di Boca Prins tin un di e plantacionnan di cunucu mas bieu na Aruba, cu a wordo cultiva pa colonialnan Hulandes den siglo 16. E nòmber di e bahia ta derivá for di e plantashon di Prins di ántes den serkania. https://de.wikipedia.org/wiki/Boca_Prins E entrada aki, unda e [[rooi]] di e mesun nomber ta basha den lama, probablemente ta haya su nomber for di Paulus Printz, kende a wordo manda pa e colonia di Curacao door di WIC pa descubri mineralnan. Despues di no a haya oro ni na Curacao ni na Bonaire, el a yega Aruba dia 14 di juni 1725 y a establece banda di e costa noordoost di e isla.<ref>Vivienno Frank. 2019. ''Aruba en een keuze uit haar toponiemen.'' ISBN:978-0-359-65900-5, pag. 74-75</ref> '''Boca Prins''' ta un [[bahia]] na e costa nort-oost di [[Aruba]], situa den [[Parke Nacional Arikok]]. Deskripshon Situá den Parke Nashonal Arikok, e bahia di santu ta un destinashon turístiko popular. E playa di santu blanku sin vigilansia ku duinen ta solamente 55 meter largu i no ta ofresé ningun otro fasilidat. Landamentu por ta peligroso debí na e koriente fuerte i konstante i ta rekomendabel solamente pa landadónan eksperensia, si ta. E bahia ta wòrdu bishitá de bes en kuando pa surfistanan, pero no ta wòrdu konsiderá un di e lugánan di buseo sobresaliente di e isla. [ 1 ] Un kaminda di santu ku baranka di piedra di kalki ta hiba na e bahia via un trapi di palu. E piedranan di Boca Prins ta e habitat di Cnemidophorus arubensis , un lagadishi di karakol ku ta wòrdu hañá solamente na Aruba. Banda di Boca Prins tin un di e plantacionnan di cunucu mas bieu na Aruba, cu a wordo cultiva pa colonialnan Hulandes den siglo 16. E nòmber di e bahia ta derivá for di e plantashon di Prins di ántes den serkania. https://de.wikipedia.org/wiki/Boca_Prins == Mira tambe == * [[Playanan di Aruba]] {{Commonscat}} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=de|oldid =205170166|titulo=Dos Playa}} {{References}} ;Lista di fuente *[http://nl.aruba.com/activiteiten/dos-playa Dos Playa] riba nl.aruba.com *[https://www.surfline.com/surf-report/dos-playas/5842041f4e65fad6a7708e27 Dos Playa Surf] riba surfline.com }} [[:Category:Luga na Aruba]] ---------------------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | variante = a | nomber = Cueba di Huliba | nomber_oficial = | nomber_nativo = | tipo = Cueba | pais = {{ABW}} | alias = Tunnel of Love | lema = | imagen = | descripcion = | multi-imagen = <!-- Utilisa plantia {{Multiple image}} --> | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[San Nicolas]] | zoom = 14 }} **The Huliba Cave/ Tunnel of Love The Huliba Cave, formerly known as the Tunnel of Love, was once open to the public, and was the biggest and most accessible of all three caves. This cave had five chambers, including one that is heartshaped. This cave had narrow stairs that led to long pathways deep into the cave, with a staircase leading to the exit on the other side. In one of the chambers, there used to be the carving of the Virgin Mary, put there for the protection of the cave. However, the Huliba Cave has been permanently closed for a few years now, as a way to preserve the bat population that lives in the cave. These Long Tongue Fruit Bats and Insect Eater Bats are very important to the ecosystem of the island. Though this cave is no longer accessible to the public, it surely is interesting to learn more about the history of these caves and the Awarak tribes that resided or utilized them.<ref>[https://www.cspnv.com/pdf/aruba-today-20240403.pdf Visit the island’s popular cave sites!], Aruba Today (3 di april 2024)</ref> Do note that these caves are very dark, humid, hot, and are inhabited by bats. Do wear comfortable clothing and shoes, as the pathways in these caves may be rough and bumpy, and don’t forget to bring a lashlight! {{Appendix}} [[:Category:Aruba]] ---------------------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | tipo= Bario | name = Eagle | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 2/2 | caption_align = center | image1 = | caption1 = | image2 = | caption2 = }} == Eagle (Aruba) == '''Eagle''' ta un bario di [[Oranjestad (Aruba)|Oranjestad, capital di Aruba. == Historia == Den comienso di añanan 20, Aruba a conoce dos refineria. Na aña 1924 a establece Lago Oil & Transport Ltd y despues na aña 1927 De [[Arend Petroleum Maatschappij]]. Dos refineria cu tabatin un rol masha importante den [[Di Dos Guera Mundial|Segundo Guera Mundial]], ya cu nan tabata suministra petroleo na e aliadonan. Ta di e refineria ‘Arend’ e vecindario aki a haya su nomber ‘Eagle’ y tambe nos ‘Eagle Beach’. Minister Maduro a comparti un tiki historia: “E refineria Eagle aki a duna trabou na mas cu shete mil trahado di 58 diferente pais. Den e area aki, e refineria a traha e fabrica pa refina e petroleo, un laboratorio y un brandweerkazerne. Tambe nan a construi nan sede ‘hoofdkantoor’ cu ta exactamente e edificio caminda nos ta para actualmente”. E mandatario tambe a trece dilanti cu e refineria a construi casnan special pa e personal di refineria, algun cas den e bario, e Eagle tennis club y e hospital cu tey ainda.<ref>[https://awemainta.com/wp-content/uploads/2024/02/AM240221.pdf Minister Maduro di Cultura a haci e desvelo di e ‘Ruta Historico di Eagle’], Awemainta (21 di februari 2024) </ref> E ‘Ruta Historico di Eagle’ ta un ruta pa cera conoci cu e historia di e bario di Eagle, e refineria di Eagle y Aruba su rol importante pa aliadonan den Segunda Guera Mundial. E storia di e refineria di Eagle, un tempo simbolo di e poder industrial di Aruba hunto cu Lago na San Nicolas, ta conta nos e desaroyo di Aruba den tempo for di su comienso na 1924 te na e desmantelamiento den añanan cincuenta y sesenta caminda cu a traha espacio pa turismo cual te cu awe en dia ta e pilar economico mas importante di Aruba. E proyecto di ‘Eagle History Tour’ lo crea un conexion entre e historia, herencia cultural industrial di Aruba y nos turismo, creando un atractivo nobo pa nos bishitantenan pero tambe lo educa localnan y principalmente e generacionnan mas jong tocante Aruba su historia industrial y e rol importante di e refineria di Eagle den e di Dos Guera Mundial asina e mandatario a trece den su discurso. Ademas den un futuro cercano lo pone borchinan na cinco diferente sitio cu QR code cu ta contene informacion importante di historia di e sitio den cuatro diferente idioma, mas obhetonan di arte y programanan educativo. Aruba tabatin un rol importante den Segundo Guera Mundial cu e dos refinerianan aki cu Alemania tabatin wowo riba Aruba y nan a manda un submarino pa bin destrui e dos refinerianan aki pa stroba e aliadonan haya nan combustibel. Asina e submarino a tira riba e tankero Arkansas y a mata varios hende entre otro Bonerianonan. Tambe e submarino a manda torpedo pa destrui e dos refinerianan cu danki na nos Señor Dios esakinan a faya nan proposito. {{Appendix}} -------------------------------------- {{Infobox luga den pais | tipo= Bahia y haf | name = Plantashi Prins | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 2/2 | caption_align = center | image1 = Zeilschip bij de Yachtclub van Aruba. Op de achtergrond de Lago-olieraffinaderij, Bestanddeelnr 252-3982.jpg | caption1 = Barco di bela cu refineria den fondo | image2 = De haven van de Lago-olieraffinaderij in San Nicolas op Aruba, Bestanddeelnr 252-8041.jpg | caption2 = }} {{Databox}} '''Plantashi Prins''' ([[Hulandes]]: Plantage Prins), originalmente un plantacion di coco na Aruba, [1] [2] a mira su cas reconstrui den añanan 1950. E decadensia di palma, atribuí na malesa, a kondusí na e stòp di produkshon di kunuku. 3] Na 1911, e mapa di Werbata-Jonckheer a identifiká Prins Plantation komo un di e 23 plantashonnan mayoritariamente chikitu karakterisá pa agrikultura kombiná, palu di koko i kas. Ademas, un plantashon mas grandi tabata situá paden, nort di Oranjestad na San Barbola, lugá di nasementu di Virginia Demetricia. E township Savaneta en realidad a surgi for di un plantacion gubernamental cu despues a transforma den un pueblito chikito. 4] == Etimologia == E plantacion ta derivá su nòmber for di un ingeniero di mina suédo Paulus Printz, ku a biba den e área durante di dies-ocho siglo, mientras tabata buska oro den nòmber di e administradornan di e kamber di Amstedam di e kompania Hulandes di West India. Segun e mapa di Van Raders di 1825, e ruina di su kas (No. 37) tabata situá riba e muraya na nortwest di e plantashon, pero for di e tempu ei e ruina a disparsé. E tapa di e seru, ku ta eksponé na bientu, tabata mas faborabel pa biba ku e arroyo ku tabata protehá pa bientu. [5] [6] Printz a traha na Aruba for di 14 di yüni 1725, te ku 3 di yüni 1727, ora ku el a risibí un òrdu di Amsterdam pa stòp e trabou. [ 7] == Panorama general == E kas original di plantacion den e arroyo no ta pará mas, i e struktura ku a sigui, un kas di pais konstruí den añanan 1930, ta awor den un estado di ruin. 6] Situá 2.5 kilometer for di e sentro di bishitante i aproksimadamente 600 meter for di e plantahe Fontein den Parke Nashonal Arikok, un kaminda ta hiba na e plantahe Prins históriko, ku anteriormente tabata di propiedat di Sr. Mokki Arends,[8] i dos arroyos bisiña, Rooi Prins i Rooi Dwars. E arroyos aki un tempu tabata nutrí palu di koko i palu di fruta. Mientras cu e coconutnan a desaparece, y solamente algun mata di fruta a keda, e vegetacion nativo ta prospera mas densamente cu riba e colinan circundante. 1] Te ku 2023, apesar di plannan inisial, e renobashon i transformashon di e ruinanan di e plantashon Prins den e Prins Center, ku ta presentá proyektonan di demonstrashon riba aktividat agrikultoral di plantashon tempran, no a tuma lugá ainda. E integrashon di e Prins Center den e diseño nobo di Parke Nashonal Arikok ta keda pendiente. Ta konsehábel pa konsiderá pa destahá e importansia históriko di Prins Center su nòmber den e sentro mes. 9] {{Appendix}} ------------------------ {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =59895500|titulo=Pos Chikito}} {{References}} }} == Mira tambe == * [[Lista di luga na Korsou]] {{Commonscat}} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =62603301|titulo=Suffisant (Curaçao)}} {{References}} }} ---------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | variante = a | nomber = Bushiribana | nomber_oficial = | nomber_nativo = | tipo = Bario | pais = {{ABW}} | alias = | lema = | imagen = Gouddelving bij Bushiribana op Aruba, Bestanddeelnr 252-7961.jpg | descripcion = Mina di oro na Bushiribana na Aruba (1947). Na 1946, despues di 30 aña, a cuminsa e mina di oro atrobe pero esaki no a resulta lucrativo. | multi-imagen = <!-- Utilisa plantia {{Multiple image}} --> | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[Paradera]] | zoom = 14 }} '''Bushiribana''' ta un luga den region di [[Paradera]] na kosta nort di [[Aruba]].[1] E ta mihó konosí pa e ruinanan di stempel di oro. == Geologia == Na final di e periodo di Kretáseo, kambionan geológiko signifikante a tuma lugá riba Tera. Piedranan fluido nobo, conoci como e batholith di Aruba, a pusha ariba door di scheurnan den e volcan antiguo, e Formacion di Lava di Aruba. E piedranan aki a forma koredónan i a solidifiká. Un di e tiponan di piedra cu a sali for di esaki ta gabbro. Gabbro tin un koló di antrasit i ta mustra mineralnan briante ora inspekshoná mas di aserka. E ta wòrdu hañá den e área di Matividiri. E tipo di piedra aki a wòrdu usá den konstrukshon di e planta di stèmpel di oro di Bushiribana.[2] Rush di oro Oro laba abou ta konosí komo oro aluvial. E ta laba den forma di stòf di oro, pida di oro, grano di oro i tin bia pida di oro. Despues di e rush di oro Arubano di 1824 pa 1829, den cual a haya oro aluvial, e cantidad eventualmente a baha y e depositonan di oro no a duna mas. Den transkurso di siglo, kompanianan di oro a kuminsá buska e fuente di e oro aki, e venanan di kuarso. Tin bia e adernan aki a surgi i despues a disparsé bou di tera atrobe.[3] Stempel di Oro Durante e periodo di 1872 pa 1915, ora ku oro tabata wòrdu mina riba e isla, dos molina di oro tabata operá.[3] Esakinan tabata e planta di stèmpel di oro di Bushiribana i e planta di smelt di oro di Balashi.[4] Na 1872, Aruba Island Gold Mining Company a construi un smelter y stempel mill di oro na Bushiribana, den curason di e area di mineria di oro cuarzo. Tambe e compania a construi e prome pier den haf di Aruba, yama Waaf di Compania riba Forti Abou, y a traha un caminda di dies kilometer pa transporta e mashinnan. E industria di stèmpel di oro tabata inkluí mashinnan di vapor, mulina di stèmpel, reservorionan di awa dushi i fòrnunan. E fábrika a hasi pèrdida pa binti aña. E oro a wòrdu saka dor di kombin’é ku merkurio, perdiendo mas o ménos mitar di e oro. For di 1897, e montonnan di shushi di Bushiribana a wòrdu retrabá usando e proseso di sianuro ku a wòrdu inventá resientemente, i ta e ora ei so e minamentu di oro a bira algu probechoso. Na 1899 un molina di stèmpel na Balashi a tuma over e trabou.[3] E oro prinsipalmente tabata bini di un di e dos shen venanan di kuarso ku ta karga oro ku a bini na superfisie for di e profundidatnan di Aruba kantu di kosta nort.[3] ---------- == Sero Colorado == On your way to Baby or Roger’s Beach, you’ll pass by the famous Red Anchor at what was once the entrance to the Colony residential community and be greeted with red soiled hills by the coast. This is Sero Colorado. Named after the 30-meter, deep red, limestone hill, Adriaan Laclé “Sero Colorado” translates to “Colored Hill”. Sero Colorado has deep historical ties with the once-thriving phosphate industry in the area. Matter of fact, there are still under- ground shafts and passages deep in Sero Colorado from the time of phosphate mining. In 1958, the re- finery at the time, Lago, adopted this name for the residential section of its employees.<ref>[https://www.cspnv.com/pdf/aruba-today-20241118.pdf Place names in San Nicolas and their origins], Aruba Today (18 di november 2024)</ref> -------- {{Infobox luga den pais | tipo= Isla di rif | variante = a | name = Renaissance Island | alias = Sonesta Island | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 2/2 | caption_align = center | image1 = | caption1 = | image2 = | caption2 = | pais = {{ABW}} | region = [[Santa Cruz]]? }} '''Renaissance Island''' (antes Sonesta Island [1]) ta un isla di rif privá dilanti costa di Aruba na haltura di e pista di aterisahe di [[Aeropuerto Internacional Reina Beatrix]]. Bista general E isla di ref di koral di 16 hektar a wòrdu kumprá pa Sonesta Hotels, i a habri na 1989 komo Isla di Sonesta.[2] Na 1991, Sonesta a wòrdu atkerí pa Ramada Renaissance Hotels, i e isla a wòrdu renobá komo Renaissance Island.[3] E ta un isla priva cu por wordo bishita solamente den dia. E isla di ref alargá ta ofresé playanan blanku, mondinan di mangel i un variedat grandi di parhanan.[1] Tin dos playa: Iguana Beach ta pa famianan, i Flamingo Beach ta pa adulto. Iguana Beach ta haña su nòmber for di e iguanan ku ta biba riba e playa. Flamingo Beach ta e unico luga na Aruba cu tin flamingo cu a wordo introduci. Tur dos espesie di animal tin bia ta bishitá e otro playa tambe.[4][5] Entre 7:00 AM y 7:00 PM un boto ta sali for di e hotel Renaissance Aruba pa e isla di rif. Huespetnan ku no ta di hotèl por biaha pa un pago.[6] Dos avion chikí, un Beechcraft Model 18 i un Convair 400, a wòrdu hundi na kosta pa krea un lugá di buseo. Ta posibel pa pasa anochi den un cabana (hut chikitu) riba e isla.[5] -- == Historia == nl.wiki:E isla di 16 hectar riba rif di Bucuti a ser cumpra pa Sonesta Hotels, y a habri na 1989 como isla Sonesta.<ref>Amigoe, [https://www.delpher.nl/nl/kranten/view?query=sonesta+island&coll=ddd&sortfield=date&page=1&facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Nederlandse+Antillen&identifier=ddd:010642557:mpeg21:a0071&resultsidentifier=ddd:010642557:mpeg21:a0071&rowid=2 Sonesta hotel en Sonesta Island: uniek hotelproject], 14 februari 1989</ref> Na 1991, Ramada Renaissance Hotels a kumpra Sonesta, i e nòmber di e isla a kambia pa Renaissance Island.[ 3] Ta un isla privá cu por wordo bishita solamente den dia. E isla di rif ta un isla largu ku ta ofresé playa blanco, palo di mangrove i un variedat grandi di parhanan. 1] Renaissance-eiland (voorheen Sonesta eiland),[1] is een 16 ha groot koraalrifeiland, officieel bekend als het Bucutirif [2][3] voor de kust bij Oranjestad, Aruba. en grenst aan de Rifeilanden van Oranjestad. Het eiland is particulier bezit en heeft de enige privé-stranden op Aruba.[4] Er zijn twee stranden: Iguana Beach en Flamingo Beach. Een Beechcraft 18 en een Convair 400 zijn allebei bewust ongeveer 50 meter (46 m) uit de kust gezonken om een duikplaats te creëren.[5] Flamingo's zijn te zien op het eiland.[6] Ze zijn echter niet inheems op Aruba.[7] de.wiki:Renaissance Island is een ongeveer 48 hectare groot, particulier gebruikt, smal en ongeveer 3,8 kilometer lang eiland voor de kust van het hoofdeiland Aruba . de.wiki:Renaissance Island ta un isla privá di mas o ménos 48 ektar di largura, estrecho i di mas o ménos 3,8 kilometer largu, na kosta di e isla prinsipal Aruba. {{Appendix}} Renaissance Island (anteriormente Sonesta Island),<ref>{{citeer web|titel=Sonesta Island | url = https://www.tripadvisor.com/ShowTopic-g147247-i144-k845765-Sonesta_Island-Aruba.html | accessdate = 2020-03-04}}</ref> ta un isla di 16 hectare di coral, ofisialmente konosí komo Bucutirif<ref>{{cite web | title =Harbour Map and Navigational Chart. From Netherlands Government chart, 1977 | url = https://www.arubaports.com/main/oranjestad/ |bezochtdatum=15 november 2020}}</ref><ref>{{citeer web | titel=Navigation Waypoints referencing to “Bucuti Island” | url=https://www.aruba-cruisingguide.com/navigation/ |bezochtdatum=15 november 2020}}</ref> for di Oranjestad, Aruba, i ta limita ku e Rifeilanden di Oranjestad. E isla ta privá i tin e úniko playa privá na Aruba.<ref>{{cite web | title =Renaissance Aruba Resort & Casino | url =http://www.fodors.com/world/caribbean/aruba/review-40803.html | accessdate = 2014-08-20}}</ref> Tin dos playa: Iguana Beach i Flamingo Beach. Un Beechcraft 18 i un Convair 400 tur dos a keda sink deliberadamente mas o ménos 50 meter (46 m) for di costa pa crea un lugá di buceo.<ref>{{cite book | last =Huber | first =Joyce | title =Best Dives of Aruba, Bonaire & Curaçao | publisher = Hunter Publishing, Inc | date =2011 | isbn = 9781588437495 }}</ref> Flamingo ta ser mira riba e isla.<ref>{{cite web| last =Suri | first =Charu | title =Where to see Flamingos in Aruba | url =http://www.afar.com/highlights/where-to-see-flamingos-in-aruba | accessdate =2014-08-20}}</ref> Sinembargo, nan no ta nativo di Aruba.<ref>{{cite web|url=https://journalistontherun.com/2017/07/01/everything-you-need-to-know-about-flamingo-island-aruba/|title=Everything You Need To Know About Flamingo Beach Aruba|date=1 July 2017|publisher=}}</ref> == Lokashon y uzo == E isla ta situá mesora banda di e ruta di aterisahe RWY 11 na aeropuerto internashonal Reina Beatrix na sur di e islanan di Oranjestad. E ta comprá dor di e doñonan di un hotel di sinku strea. Riba e dos bahia di awa den forma di un U riba e isla a konstruí un restorant, barnan di playa, un sentro di spa, un kancha di voleibol i fasilidatnan pa deporte di awa i baño. E hóbennan di e hotèl ta wòrdu transportá ku e ferry di e hotèl mes. E awa di awa di e hotel ta ser transportá pa barku pa e WEB kanaal purifikashon na e isla prinsipal pa deskontaminashon. {{Appendix}} * Eduardo en Gerardo de Veer van Meta Corporation, de ontwikkelaars van het Sonesta Hotelproject (de bouw van een 320-kamer hotel in het hart van Oranjestad - Coral Reef Hotel) presenteerden de plannen in 1986 en op 30 oktober 1987 de eerste steen gelegd. * Sonesta island gelegen op het rif tegenover de [[internationale luchthaven Koningin Beatrix]]. * Vanaf de open lobby heeft men niet alleen zicht op dezee, maarook ophetkanaal, van waaruit de gasten met de boot naar het Sonesta Island kunnen vertrekken. Een traject dat slechts tien minuten duurt. Vier boten van 26 voet lang en met een capaciteit voor 29 personen elk, zullen beschikaar zijn voor het transport van de gasten van het hotel, via het kanaal, naar Sonesta Island. Op dit rifeiland, waarop tot een jaar geleden alleen maar mangroveplanten te zien waren, zijn in de afgelopen maanden twee prachtige stranden met hagelwit zand aangelegd. Momenteel worden een restaurant en bar gebouwd, waarna de whirlpools en faciliteiten voor watersporten zullen volgen.<ref>{{citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642557:mpeg21:pdf|titel=Sonesta hotel en Sonesta island: uniek hotelproject|werk=[[Amigoe]]|datum=14 februari 1989|bezochtdatum= }}</ref> en.wiki:see Oranjestad, Aruba The touristically named Renaissance Island (formerly Sonesta Island)<ref>{{cite web | title =Sonesta Island | url = https://www.tripadvisor.com/ShowTopic-g147247-i144-k845765-Sonesta_Island-Aruba.html | accessdate = 2020-03-04}}</ref> is a 40 acres [[cay]] (or barrier reef) island, officially known as the Bucuti Rif<ref>{{cite web | title =Harbour Map and Navigational Chart. From Netherlands Government chart, 1977 | url = https://www.arubaports.com/main/oranjestad/ | accessdate = 2020-03-04}}</ref><ref>{{cite web | title =Navigation Waypoints referencing to “Bucuti Island” | url = https://www.aruba-cruisingguide.com/navigation/ | accessdate = 2020-03-04}}</ref> and it is off the coast near Oranjestad. It is privately owned and has the only private beaches on Aruba.<ref>{{cite web | title =Renaissance Aruba Resort & Casino | url =http://www.fodors.com/world/caribbean/aruba/review-40803.html | accessdate = 2014-08-20}}</ref> There are two beaches: Iguana Beach and Flamingo Beach. A [[Beechcraft Model 18|Beechcraft 18]] and a [[Convair]] 400 were both deliberately sunk about 50 yards offshore to create a diving site.<ref>{{cite book | last =Huber | first =Joyce | title =Best Dives of Aruba, Bonaire & Curaçao | publisher = Hunter Publishing, Inc | date =2011 | isbn = 9781588437495 }}</ref> [[Flamingo]]es can be seen on the island.<ref>{{cite web| last =Suri | first =Charu | title =Where to see Flamingos in Aruba | url =http://www.afar.com/highlights/where-to-see-flamingos-in-aruba | accessdate =2014-08-20}}</ref> However, they are not native to Aruba.<ref>{{cite web|url=https://journalistontherun.com/2017/07/01/everything-you-need-to-know-about-flamingo-island-aruba/|title=Everything You Need To Know About Flamingo Beach Aruba|date=1 July 2017|publisher=}}</ref> Awemainta 30 december 2020|Isla Priva: Di complemento pa atraccion principal|E creacion di un beach priva riba e rifnan dilanti di aeropuerto tabata otro reto grandi pa MetaCorp. E responsabilidad di esaki a cay grandamente riba e schoudernan di Rudolph Richardson na cabes di ATCO. Delft Hydraulic Engineering di Hulanda meticulosamente a diseña e isla artificial. A pone shen y shen di meternan cubico di santo blanco den bargenan cu despues a basha riba e awanan poco hunto di e rif pa crea un plataforma for di unda e backhoe y otro ekipo necesario pa traha e isla, por a para firme riba dje. E isla a habri pareu cu e hotel na 1991. Na 1999, Horcan Lenny, considera como e di dos mas fuerte pa pasa den November, a dal Aruba duro y Sonesta Island a keda den hopi mal estado. Mester a trah’e full di nobo. Despues di un candela chikito un par di aña atras, Renaissance Island ta un di e atractivonan turistico mas grandi di e isla. Conoci mundialmente como e luga pa comparti di un dia di solo y lama hunto cu flamingonan cu ta cana casualmente band’i bo. Fuera di e parhanan aki, e isla tambe ta un santuario pa hopi yuwana. {{Appendix}} --------------------- {{Infobox luga den pais | tipo= Playa | name = Hadicurari | alias = Fisherman's Hut | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 2/2 | caption_align = center | image1 = | caption1 = | image2 = | caption2 = }} | pais = {{ABW}} | region = [[Noord]] | zona = [[Palm Beach]] | zoom = 14 }} '''Hadicurari''' (''Fisherman's Hut'') ta un luga na costa west di Aruba, den e zona di [[Palm Beach]] na haltura di e hotelnan Holiday Inn y Marriott Vacation Club. Aki ta situa un waf di piscado y un parti ta wordo uza como zona pa [[windsurf]]. Hadicurari ta conoci como un sitio pa pisca unda tabatin ranchonan di piscado y un pier chikito. Den ananan 1950 tabata captura aki hopi calco. De vissershaven heeft een steiger met 92 aanlegplaatsen die in de jaren 90 van de vorige eeuw is aangelegd. Hier werd in de jaren 1950 veel calco (''strombus gigas'') gevist. Door de roofbouw is de calco in deze buurt zeer zeldzaam geworden en wordt nu beschermd.<ref>Vivienno Frank. 2019. ''Aruba en een keuze uit haar toponiemen'' pag. 111, ISBN:978-0-359-65900-5</ref> Aki tabata establece Centro di pesca Hadicurari, cu tabata organisa torneonan di pisca pa e piscadonan local.<ref>Vistoernooi Centro Hadicurari. "Amigoe". Curaçao, 09-07-1994, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 15-09-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644198:mpeg21:p005</ref> Awendia e ta fungi como restaurant.? * E pier chikito a wordo reemplasa den ananan 19 90 pa un pier grandi cu 92 luga pa boto * Den e periodo aki a lanta e Centro di pesca Hadicurari y na 2003 a funda Fundacion Centro di Pesca Hadicurari. Fundado tabata Colin Christiaans. * Anualmente ta celebra Dia di Piscado cu ta riba 29 di juni cu iun torneo di pesca. * Den e edificio di Centro di Pisca hadicurari tin un restaurant establece. Centro di Pesca Hadicurari ta percura pa brinda e piscadonan tur ayudo. Considerando cu e centro aki ta practicamente hinca entre e hotelnan grandi y luhoso; Centro di pesca Hadicurari tin cu “negosha” un tiki riba e tradicion di piscado den e centro aki. NOTES In tegenwoordigheid van de ministers Elio Nicolaas, ing. Roland Laclé en minister ing. Eddy Briesen, legde minister Charro Kelly vrijdagmiddag de eerste steen voor de vissershaven bij Hadicurari, ten noorden van het Holiday Inn Hotel. De 92 aanlegplaatsen voor de vissersboten vergt een investering van 1,4 miljoen florin. De bouw geschiedt door Camar nv.Eerste steen vissershaven. "Amigoe". Curaçao, 23-11-1992, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 14-09-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643702:mpeg21:p005 {{Appendix}} [[Category:Luga na Aruba]] --------------- {{Infobox luga den pais | tipo= Isla di rif | variante = a | name = De Palm Island | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 2/2 | caption_align = center | image1 = Sign De Palm Island.jpeg | caption1 = | image2 = | caption2 = | pais = {{ABW}} | region = [[Santa Cruz]]? }} [[File:Sign De Palm Island.jpeg|thumb|Borchi pa yega De Palm Island]] '''De Palm Island''' ta un isla di mas o ménos 10 ektar grandi, habitá, estrecho i di 1,5 kilometer largu for di costa di e isla principal di Aruba, ost di e stat di Pos Chiquito, serka di e aeropuerto internashonal Reina Beatrix. E isla ta un rif di koral ku tin un hotel, un bar i un restorant. E biahe via ferry for di e isla prinsipal ta dura mas o ménos 10 minüt. Riba e isla tin un playa ku tin un guardia i un parke di awa. E isla ta di propiedat di De Palm Tours, e operador di biahe di mas grandi na Aruba, fundá pa Wichie de Palm i kumprá pa Harold Malmberg den añanan 60 di [[siglo 20]].<ref>{{Citeer web|url=http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&task=view&id=24&lang=en|titel=Tourism|taal=en|uitgever=Historia di Aruba|bezochtdatum=1 september 2018|archiefurl=https://web.archive.org/web/20230621061434/http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&task=view&id=24&lang=en|archiefdatum=2023-06-21}}</ref> == Detayenan == E parke di awa tin un atraccion extraordinario. E bishitantenan, ekipá ku un sistema di buelo di kaska bou di awa, por bishitá e mundu tropikal di piská di e isla di koral na pia i tambe tuma imágen bou di awa di un avion Cessna 414 derotá i bou di awa. E Sea Trek helmet system tambe ta posibel pa no-swimmer i personanan ku no tin eksperensia di buelo. {{Appendix}} De Palm island is een ongeveer 10 hectare groot, bewoond, smal en 1,5 kilometer lang eiland voor de kust van het hoofdeiland van [[Aruba]], ten oosten van de stad [[Pos Chiquito]], in de buurt van de [[internationale luchthaven Koningin Beatrix]]. Het eiland is een dood [[koraalrif]] met daarop een hotel, bar en restaurant. De overtocht per ferry vanaf het hoofdeiland duurt ongeveer 10 minuten. Op het eiland is er een bewaakt strand en een [[waterpark]]. Het eiland is eigendom van [[De Palm Tours]], de grootste [[touroperator]] op Aruba, opgericht door [[Witchie de Palm]] en in de jaren zestig van de twintigste eeuw gekocht door [[Harold Malmberg]]<ref>{{Citeer web|url=http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&task=view&id=24&lang=en|titel=Tourism|taal=en|uitgever=Historia di Aruba|bezochtdatum=1 september 2018}}</ref> == Bijzonderheden == Het waterpark heeft een buitengewone attractie. Bezoekers, uitgerust met een onderwaterhelm-duiksysteem, kunnen te voet de tropische vissenwereld van het koraaleiland bezoeken en ook onderwateropnamen maken van een neergehaald en onder water gelegen [[Cessna]] 414-vliegtuig. Het gebruik van het Sea Trek-helmsysteem is ook mogelijk voor niet-zwemmers en personen zonder duikervaring. {{Appendix|1=alles|2= '''Voetnoten''' {{References}} '''Bronnen''' * {{citeer web|url=http://www.visitaruba.com/things-to-do/tours-and-activities/depalm-island/|titel=De Palm Island|bezochtdatum=1 september 2018}} * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=de|titel=Palm Island (Aruba)|oldid=165611524|datum=20170518}} -------------- '''Isla di Oro''' ta parti di e rif di Pos Grandi na costa sur di [[Aruba]], entre [[Pos Chikito]] y [[Savaneta]]. E area ta cay den e [[Parke Marino Aruba]] y ta bou maneho di [[Parke Nacional Arikok| Fundacion Parke Nacional Aruba]] (FPNA).<ref>{{citeer web|url=///C:/Users/l_de_/Downloads/BONERIANO-15-03-2024.pdf|titel=FPNA ta activo den defensa di Isla di Oro|werk=Boneriano|datum=2024-03-15|bezochtdatum=2024-03-23}}</ref> == Historia == Isla di Oro a inicia na aña 1965 ora Adolf (Dochi) Oduber a construi un compleho di recreacion den forma di un barco cu den dje un restaurant, bar y sala di baile, cu el a duna e nomber "Isla di Oro".<ref>{{citeer web|url=citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462564:mpeg21:p006|titel=Opening van Isla di Oro|werk=[[Amigoe]]|datum=1965-03-09|bezochtdatum=2024-03-23}}</ref> E compleho ta situa 150 meter for di e costa na un laguna rondona pa mondi di mangel, pa cua mester a traha un brug y kap un caminda dor di e mangelnan.<ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010470027:mpeg21:p006|titel=Luchtkasteel van Oduber werd restaurant in zee|werk=[[Amigoe]]|datum=1964-08-05|bezochtdatum=2024-03-23}}</ref> E tempo ey e compleho tabata un atraccion turistico popular, unda tabata organisa fiesta, ademas di presentacion y shownan di artistanan conoci. E compleho, cu ta riba tereno erfpacht, a cambia varios biaha di doño-desaroyado y tabata operacional te mas o menos aña 1994 pa despues keda bandona. == Proteccion di naturalesa == Isla di Oro ta ubica den un zona di naturalesa cu un grado halto di balor y di medidanan di proteccion. Banda di ta protegi mediante e decretonan nacional ''Nieuwe aanwijzing domeingronden als natuurreservaat''<ref>[https://www.dcbd.nl/sites/default/files/documents/MinistryofJustice%282020%29_LandsbesluitNieuweAanwijzingDomeingrondenAlsNatuurreservaat.pdf Landsbesluit ''Nieuwe aanwijzing domeingronden als natuurreservaat''] ([[Afkondigingsblad van Aruba|AB]] 2020 no. 67)</ref> y ''Ruimtelijke Ontwikkelingsplan met Voorschriften 2021''<ref>[https://www.dip.aw/wp-content/uploads/2021/08/AB-2021-no.-123.pdf Landsbesluit ''Ruimtelijke Ontwikkelingsplan met Voorschriften 2021''] (AB 2021 no. 123) di 28 juli 2021.</ref>, e isla mes y e lama ta clasifica como "Marine Protected Area" (MPA) mediante decreto nacional.<ref>[https://www.dcbd.nl/sites/default/files/documents/MinistryofJustice%282018%29_LandsbesluitParkeMarinoAruba.pdf ''Landsbesluit Parke Marino Aruba''] (AB 2018 no. 77) di 20 di december 2018</ref> Adicionalmente, e area tin reconocemento internacional como un "Key Biodiversity Area" (KBA) door di Union Internacional pa Concervacion di Naturalesa (IUCN) y desde 2023 como un area RAMSAR (RAMSAR Site no. 2526).<ref>{{citeer web|url=https://www.bondia.com/corte-ta-prohibi-aruba-ocean-villas-pa-cuminsa-of-traha-na-isla-di-oro/|titel=Corte ta prohibi Aruba Ocean Villas pa cuminsa of traha na Isla di Oro|werk=BonDiaAruba|datum=2024-03-18|bezochtdatum=2024-03-23}}</ref> Fuera di esey e mangelnan, tanto e mangel preto (''Avicennia germinans'') como e mangel blanco (''Laguncularia racemosa'') ta especienan di mata protegi pa ley.<ref>[https://docplayer.nl/110238034-2017-no-48-afkondigingsblad-van-aruba-landsbesluit-houdende-algemene-maatregelen-van-14-juli-2017-ter-uitvoering.html ''Landsbesluit bescherming in-heemse flora en fauna''] (AB 1995 no. 2) di 14 di juli 2017</ref> Den curso di tempo a lansa diferente proyecto pa Isla di Oro, entre nan e proyecto di un delfinario, bou e nomber di ''Dolphin Beach'' na comienso di añanan nobenta<ref>{{citeer web|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010645141:mpeg21:p005|titel=Gedegen en objectief onderzoek onontbeerlijk voor Dolphin Beach|werk=[[Amigoe]]|datum=1993-05-15|bezochtdatum=2024-03-23}}</ref>, y e proyecto di ecohotel, ''Zoetry Isla di Oro Aruba'', den decada 2010.<ref>{{citeer web|url=https://archive.org/details/BNA-DIG-BONDIA-2014-10-30/page/n2/mode/1up?q=isla+oro+parke+marino&view=theater|titel=Proyecto Isla di Oro ta bek na su concepto inicial di ecohotel|werk=BonDiaAruba|datum=2014-10-30|bezochtdatum=2024-03-23}}</ref> Ambos proyecto a encontra cu resistencia di e activistanan ambiental y finalmente no a continua pa falta di e permisonan rekeri. {{Appendix}} [[:Category:Aruba]] y cu ta cay bou maneho di Fundacion Parke Nacional Aruba (FPNA). Ademas mangelnan, tanto e mangel preto (''Avicennia germinans'') como e mangel blanco (''Laguncularia racemosa'') ta especie di mata protegi pa ley. y e area tambe ta cay den ‘Natuur Gebied’ Nieuwe aanwijzing domeingronden als natuurreservaat (AB 2020 no. 67) y Ruimtelijke Ontwikkelingsplan met Voorschriften 2021; mientras cu e isla mes y e lama ta cay den Marine Protected Area (MPA) esta Landsbesluit Parke Marino (AB 2018 no. 77) Adicionalmente, e area aki tin reconocemento internacional como un Key Biodiversity Area (KBA) door di IUCN y ultimamente a wordo clasifica como un RAMSAR gebied (RAMSAR Site no. 2526) – dunando e area akinan mas balor ainda y den e caso aki, segun Silva ta expresa a nenga diferente parti di ley pero asina mes e desaroyado a continua cu e trabounan dañino pa naturalesa sin permiso. E mangelnan ta un especie protegi pa ley y e area tambe ta cay den Natuur Gebied’ Nieuwe FPNA ta activo den defensa di Isla di Oro aanwijzing domeingronden als natuurreservaat (AB 2020 no. 67) y Ruimtelijke Ontwikkelingsplan met Voorschriften 2021 (AB 2021 no. 123) mientras cu e isla mes y e lama ta cay den Marine Protected Area (MPA) esta Landsbesluit Parke Marino (AB 2018 no. 77) – haciendo e area aki un grado di proteccion halto. Adicionalmente, e area aki tin reconocemento internacional como un Key Biodiversity Area (KBA) door di IUCN y ultima[1] mente a wordo clasifica como un RAMSAR gebied (RAMSAR Site no. 2526) – dunando e area akinan mas balor ainda.<ref>{{citeer web|url=https://www.bondia.com/corte-ta-prohibi-aruba-ocean-villas-pa-cuminsa-of-traha-na-isla-di-oro/|titel=Corte ta prohibi Aruba Ocean Villas pa cuminsa of traha na Isla di Oro|werk=BonDiaAruba|datum=2024-03-18|bezochtdatum=2024-03-23}}</ref> Na november di aña pasa 2023 e area aki a cuminsa forma parti di Convenio di Ramsar Area bao e parti di Costa Zuid e cual ta un di e areanan cu mas biodiversidad, status di Ramsar tin como meta pa proteha e areanan aki sin interveni cu actividadnan economico, enfatisando reduccion di daño y restauracion di naturalesa den caso di daño cu ta inevitabel. Isla di Oro ta un área di mangrove amplio na Aruba, kaminda diferente ekosistema ta reuní. E lugá di buelo ku e mesun nòmber ta konsistí di un banda di playa grandi ku un rif similar na esun di e lugá di buelo Mangel Halto. E tipo di koral mas comun riba e rif aki ta e koral di cerebro, di strea y di placa. Lobster di koral, snapper, piská trompeta i piská angel ta habitantenan regular. Isla di Oro ta nifiká isla di oro.<ref>{{citeer web|url=https://www.duikersgids.nl/en/isla-di-oro|titel=Isla di Oro|werk=duikersgids.nl|datum= |bezochtdatum=2024-03-23}}</ref> Isla di Oro no ta solamente un kolekshon úniko di ekosistema, sino tambe un isla di fiesta ku un restorant abandoná ku a wòrdu traha den forma di un boto. Bo por yega na e lugá despues di un caminata bastante largu dor di e área. Ta rekomendá un buelo di boto. NOTES FUNDACION Parke Nacional Aruba ta na altura di actividadnan cu ta tumando luga riba Isla di Oro y ta activamente haciendo tur cos posibel den e organisacion su capacidad legal pa pone un stop n’e actividadnan cu ta tumando luga. Isla di Oro ta un area cu ta cay bou di maneho di Fundacion Parke Nacional Aruba.<ref>[file:///C:/Users/l_de_/Downloads/BONERIANO-15-03-2024.pdf FPNA ta activo den defensa di Isla di Oro], Boneriano (15 di maart 2024)</ref> E mangelnan ta un especie protegi pa ley y e area tambe ta cay den Natuur Gebied’ Nieuwe FPNA ta activo den defensa di Isla di Oro aanwijzing domeingronden als natuurreservaat (AB 2020 no. 67) y Ruimtelijke Ontwikkelingsplan met Voorschriften 2021 (AB 2021 no. 123) mientras cu e isla mes y e lama ta cay den Marine Protected Area (MPA) esta Landsbesluit Parke Marino (AB 2018 no. 77) – haciendo e area aki un grado di proteccion halto. Adicionalmente, e area aki tin reconocemento internacional como un Key Biodiversity Area (KBA) door di IUCN y ultima[1] mente a wordo clasifica como un RAMSAR gebied (RAMSAR Site no. 2526) – dunando e area akinan mas balor ainda. Fundacion Parke Nacional Aruba ta comprometi na e proteccion di e area importante aki – e unico area na Aruba unda ainda nos ta wak e ‘Poder di 3’ conecta na otro sanamente, esta e mangelnan, yerbe di lama y e rifnan di coral – 3 diferente sistema ecologico crucial cu hunto ta prove un variedad di beneficio pa e ser humano y Aruba su medio ambiente. Dialuna 11 di Maart 2024 bestuur di FPNA a ser alerta di actividadnan cu ta pasando y inmediatamente a bay den accion pa manda un Proforma Bezwaarschrift. Informacion cu FPNA a ricibi ta cu no tin un aanlegvergunning y cu esey ta evaluando pasonan legal. Ta di hopi tempo caba FPNA tin wowo extra riba e area di Isla di Oro y den augustus di 2023 a bin haya sa cu Isla di Oro a ser cumpra y asina a manda un carta oficial dia 28 di augustus pa DIP indicando cu no lo duna permiso pa ningun desaroyo riba Isla di Oro. Den november 2023, FPNA a wordo contacta door di J.O.B. Holding & Management y a ser invita pa bay un meeting pa compronde kico ta e intencion cu Isla di Oro. Dia 4 di januari 2024, FPNA a responde na J.O.B. Holding & Management cu un carta unda cu a indica cu no ta bay di acuerdo cu ningun desaroyo pa Isla di Oro. Siguientemente dia 18 di januari 2024 J.O.B. Holding & Management a invita FPNA conhuntamente cu otro organisacionnan local pa un stakeholder engagement session unda cu nan a informa cu nan lo ta haciendo diferente trabounan riba Isla di Oro y no a presenta un plan concreto cu por ser revisa. No obstante e posicion di FPNA no a cambia. FPNA no lo sostene ningun plan di desaroyo den e area aki Isla di Oro is a vast wetland mangrove area on Aruba where different ecosystems meet. The dive site of the same name consists of a vast shallow sand strip with a reef similar to that of the Mangel Halto dive site. Common types of coral on this reef are brain, star and plate coral. Coral lobsters, snappers, trumpet fish and angelfish are regular inhabitants. Isla di Oro means island of gold.<ref>https://www.duikersgids.nl/en/isla-di-oro</ref> Particulars Isla di Oro is not only a unique collection of ecosystems but also a former party island with an abandoned restaurant built in the shape of a boat. You can reach the location after a fairly long walk through the area. A boat dive is recommendable. ----- Fundacion Savaneta Aruba a nota di e discucion andando riba red social rond di Isla di Oro. E pregunta esencial den esaki ta cu si por papia di destruccion of limpiesa. Fundacion ta observa y ta na altura cu actualmente ta tumando luga un limpiesa di material di e ruina cu a keda atras eynan esta tubo y frusto den awa y hopi desperdicio di palo, etc. No tin ningun acto di corta mangroves ni otro mata pues aki nos tin cu papia di un clean up y no destruccion. Si Parke Arikok kier “claim” e luga, anto e pregunta ta dicon Parke nunca a hacie limpi y no a pone borchi cu e ta pertenece na Parke anto. Antes e doño di Isla di Oro tabata famia Oduber y despues un otro doño a tuma over te cu awe a keda na ruina unda un doño nobo local a cumpr’e via un acto notarial, pues no a hay’e regala. Semper Isla di Oro tabatin su permiso pa Restaurant y NightClub pues esey no ta nada nobo den su desaroyo.<ref>https://24ora.com/fundacion-savaneta-ta-aclaria-a-haci-isla-di-oro-limpi-y-nada-mas/ (17 di maart 2024)</ref> --- Fundacion Parke Nacional Aruba (FPNA) a cuminsa un caso contra pais Aruba y contra desaroyador di Isla di Oro, Osyth Henriquez, pa stop e di haci cualkier trabou di limpiesa riba su tereno. Hues a prohibi Henriquez pa desaroya of hasta pa haci limpiesa riba su tereno na Isla di Oro. FPNA a demanda Pais Aruba tambe pa prohibi Gobierno di duna permiso. Abogado mr. Anthony Ruiz a defende Osyth Henriquez, mientras cu abogado mr. Zuhaila Marchena a defende FPNA. Den su veredicto, mesora, hues a indica na FPNA cu como nan tin e maneho di e area, cu FPNA y e doño di Isla di Oro mester sinta na mesa y sali di e problema. Ta trata aki na un tereno cu e doño tin den erfpacht. E area ta bou maneho di FPNA como un area protehi. Den areanan protehi en general por restablece un edificio na estado original, den consulta cu FPNA. Osyth Henriquez ta propietario di Ocean Villas na Savaneta. Ey tambe e tin cu atende cu reto di FPNA, Gobierno mes y di bisiña, cu no necesariamente ta di acuerdo cu su vision pa desaroya bungalows eynan. Awo cu e kier desaroya Isla di Oro, atrobe e ta hay’e stroba y mester defende su plan y vision den corte. Ta parce cu e reto lo no ta e isla mes, sino mas bien e vecindario cu si ta protegi como un area di naturalesa.<ref>https://24ora.com/hues-a-ordena-osyth-henriquez-pa-para-trabou-riba-isla-di-oro/ (17 di mart 2024)</ref> * <ref>https://antilliaansdagblad.com/aruba/29167-blijf-van-isla-di-oro-af 13 maart 2024</ref> {{Appendix}} isla di oro is pas ontstaan in begin jaren zeventig van de vorige eeuw. Het is een stukje rif ten zuiswesten van Pos Grandi waarop Adolf R. Oduber een recreatiecomplex had gebouwd in de vorm van een schip met daarin een restaurant, bat en danszaal. Vivienno Frank isla di oro a surgi te na komienso di añanan setenta di siglo pasá. E ta un parti di e rif na sur-oeste di Pos Grandi na unda Adolf R. Oduber a konstruí un kompleho di rekreacion den forma di un barku ku den dje un restorant, bat i sala di baile. '''Isla di Oro''' ta un isla di coral na costa sur di Aruba, entre [[Pos Chikito]] y [[Savaneta]]. E area ta cay den e Parke Marino Aruba y ta bou maneho di FPNA. Het is gelegen 150 meter uit de kust op de rif van Pos Grandi. Er moest een weg door de mangrovenbos worden gehakt om bij het eiland te komen.<ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010470027:mpeg21:p006|titel=Luchtkasteel van Oduber werd restaurant in zee|werk=[[Amigoe]]|datum=1964-08-05|bezochtdatum=2024-03-23}}</ref> Gelegen aan een lagoen omringd door mangrovebossen. Er voden optredens en shows vor bekende artiesten plaats en werden feesten gehouden. Isla di oro was in de jaren op de startplaats voor natuurwandelingen van Stimaruba. * Na ana 1965 Adolfo (Dochi) Oduber a habri riba e isla un restaurant ISla di ORo construi den forma di un barco como atraccion turistico y despues amplia cu cocktail lounge y sala di baile. Apertura oficial dia 13 di maart 1965.<ref>Opening van Isla di Oro. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 09-03-1965, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 21-03-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462564:mpeg21:p006</ref> Despues di un aña a traha un brug pa yega na costa. Na 1975 el a cambia man pa Joe Procter, kende e sigui desaroya e luga. * in 1989? beheert-eigenaar door Lucy en jose Brazao Mendez. El a opera te 1994. * verschillende projecten, waaronder het dolfinarium project (1993?)onder de naam Dolphin Beach, voor de doorontwikkeling van Isla di Oro hebben vanaf 1990 gestuit op verzet van milieu-activisten.<ref>Gedegen en objectief onderzoek onontbeerlijk voor Dolphin Beach. "Amigoe". Curaçao, 15-05-1993, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 21-03-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010645141:mpeg21:p005</ref> Dolfinarium ging niet door wegens uitblijven van de nodige vergunningen. hfsmu8p1lgw3ui0s7bmiv5okahxwvcu 192411 192410 2026-06-01T09:24:21Z Caribiana 8320 192411 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ {{ABW}} caya nombra pa hende: Caya Dick Cooper - Caya Jose Geerman - Caya Charlie Brouns Sr. - Caya Y.A. (Lord Boxoe) Illidge - Caya Pio Coffie - Caya Enrique Vorst - Sylvia A. Godettstraat - Caya Captain R. Rodger - Caya Lolita E. Euson - Caya Federico Maduro (Balashi) - Caya Juan Werlemen (Cashero) - Caya Juancho Kock (ex-Karawarastraat na Dakota) - Avenida Milio Croes (ex-Fergusonstraat) - Caya Dr. J.R. (Coco) Arends (Sero Blanco) - Bario Dr. Dussenbroek - Caya Ing. Roland H. Lacle - Caya Rufo Wever (Klip/Mon Plaisir) * pending: [[Parkietenbos]] - [[Cunucu Arikok]] - [[Blackstone Beach]] (full review needed) - [[Bushiribana]] - [[Renaissance Island]] - [[Hadicurari]] - [[Zeewijk]] - [[Sero Plat]] - [[Guadirikiri]] - [[Cueba di Fontein]] - [[Cueba di Huliba]] - [[De Palm Island]] - [[Isla di Oro]] - [[Eagle]] (bario) - [[Arashi]] - [[Plantashi Prins]] - [[Boca Prins]] - [[Dos Playa]] * bario di San Nicolas: [[Lagoville]] - Kustbatterij - [[Rooi Congo]] - [[Pedro Mosa]] - [[Esso Heights]] *uitbreiding [[Tanki Flip]] zie de.wiki - zie en.wiki voor [[Mangel Halto]] - [[Ayo]] - [[Catiri]] - [[Alto Vista]] * Roberto G. Croes, [https://designrr.page/?id=499490&token=3435984651&type=FP&h=5688&fbclid=IwY2xjawSD5lhleHRuA2FlbQIxMABicmlkETFoNVhmY1g2T1NuSml5cFhWc3J0YwZhcHBfaWQQMjIyMDM5MTc4ODIwMDg5MgABHlKyG1hj55NGijsU4jWBM9buhkFVlBqvV5G5EPkBOXLazF4nFZ-4bTq-kTSR_aem_r4VExioZnv6pqBz0zQl6Eg Origen di nombernan di bario y sitio na Aruba] ------------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais| variante= a | tipo = Bario | nomber = Caya Jose Geerman | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 2 | caption_align = center | image1 = | caption1 = | image2 = | caption2 = | footer = | footer_align = center }} | pais = {{ABW}} | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[Regionnan di Aruba|San Nicolas Noord]] | tipo_subdivision_adm = Zona | subdivision_adm = | zoom = 13 }} '''Watapana Gezaag''' ta un bario y zona den e parti nort di [[San Nicolas]], e di dos ciudad mas grandi di [[Aruba]]. E bario a haya su nomber for di ..... Dia 1 di yanüari 2020, e lugá tabatin 1.703 habitante. == Nomber == E orígen di e nòmber di e bario no por wòrdu determiná ku siguridat. E nòmber aki tampoko no ta aparesé riba e mapa di Werbata di 1912. Watapana ta un palabra Arawak/Taino ku ta referí na e palu di Divididivi. Probablemente, e nòmber ta originá di un insidente ku a tuma lugá einan.<ref name=:"1">Vivienno Frank. 2019. Watapana Gezaag. Den:''Aruba en een keuze uit haar toponiemen.'' ISBN:978-0-359-65900-5, pag. 228.</ref> == Mira tambe == * [[Rooi Congo]] * [[Standardville]] * [[Rooi Hundo]] {{Appendix}} [[:Kategoria:Luga na Aruba]] ---------------- {{Imagen anota |image=BNADIGWERBATAARUBA 0009.jpg |image-width=2000 |image-left= -360 |image-top=-575 |width=270 |height=270 |float=left |annotations=<!-- bashi of no, e parameter aki mester ta inclui--> |caption=Mapa di Werbata ta menciona Rooi Congo (1912). }} ----------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais| variante= a | tipo = Bario | nomber = Kustbatterij | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 2 | caption_align = center | image1 = Welcome to the Coastal Battery!.jpg | caption1 = | image2 = Cannon tracks at Coastal Battery, Aruba.jpg | caption2 = | footer = Ruinanan di kustbatterij | footer_align = center }} | area = | poblacion = 1.745 | censo = 2020 | densidad = | pais = {{ABW}} | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[Regionnan di Aruba|Savaneta]] | tipo_subdivision_adm = Zona | subdivision_adm = De Bruynewijk | zoom = 13 }} '''Kustbatterij''' ta un zona ku ta forma parti di Juwana Morto na Aruba, den region di San Nicolas Noord. Na 1 di yanüari 2020, e área tabatin un poblashon di 1.188 habitante, di cual 555 muhe i 633 hòmber. Den e zona ta lokalisa e monumento di guera di Kustbatterij. Historia E zona di Kustbatterij a ricibi su nomber durante World War II, ora a konstrui un bateria kostal riba un elevashon den augustus 1940. E lokashon tabata strategiko, siendo un di e puntonan mas haltu den e parti pariba di e isla, ku bista riba e refineria di Lago Oil and Transport Company i riba kosta. E instalashon militar tabata tin komo meta pa defendé e refineria, ku tabata di gran importansia pa e Aliadonan pa motibu di produccion di combustibel di aviashon. Pa e motibu ey, Aruba a bira un meta potensial pa atakenan di submarinonan aleman. E instalashon militar tabata tin komo meta pa defendé e refineria, ku tabata di gran importansia pa e Aliadonan pa motibu di produccion di combustibel di aviashon. Pa e motibu ey, Aruba a bira un meta potensial pa atakenan di submarinonan aleman. E kompleks tabata konsistí di tres posishon di kanon, un puesto di mando i varios edifisionan pa alojamento di soldaatnan. Tambe tabatin fasilidatnan manera un reservorio di awa. Kada posishon di arma tabata monta riba un fundeshi di beton i staal i prepará pa kanonnan ku por a kubri un gran distansia, inkluyendo parti di e isla mes. E bateria nunka no a wòrdu usa den combate, ni sikiera durante e atake di submarinonan aleman riba San Nicolas den febrüari 1942. Na 24 di oktober 1942, Prince Bernhard of the Netherlands a hasi un bishita oficial na e kustbatterij. Despues di guera, e instalashon militar a wòrdu abandoná i e área a wòrdu limpiá parcialmente. Restonan di bunker i posishonnan di arma a keda presente i posteriormente a wòrdu protehá komo patrimonio historiko. Awe, e lugá ta rekonosí komo un monumento di guera (ID 04-003) i ta wòrdu maneha pa Monumentenfonds Aruba. == Descripcion == Kustbatterij ta un zona principalmente residensial, ku desaroyo urbano rond di e sitio historiko. Den e área tin varios caya i bario chikí. E kaminda prinsipal den e zona ta Diamantbergweg, ku ta konektá Juwana Morto ku Rooi Hundo. Otro cayanan inkluí Weg Kustbatterij, Kleine Bergweg i Grote Bergweg. Den Weg Kustbatterij ta situa Colegio Nigel Matthew. Barionan den cercania ta Standardville i Rooi Hundo. == Literatura == * [[Johan Hartog|Hartog, Johan]], [https://archive.org/details/BNA-DIG-HARTOG-KUSTBATTERIJ/page/n4/mode/1up Juwana Morto Kustbatterij Aruba], De Walburg Pers (1987) {{Appendix}} [[:Kategoria:Luga na Aruba]] ----------- '''Kustbatterij''' ta un zona cu ta forma parti di [[Juwana Morto]] na Aruba, den [[Regionnan di Aruba|region di San Nicolas Noord]]. Dia 1 di januari 2020, e area aki tabatin un poblacion di 1.188 habitante, dividi entre 555 muhe y 633 homber. Den e zona ta localisa un monumento di guera. == Historia == E zona di Kustbatterij a ricibi su nomber durante e [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]] ora a construi un kustbatterij riba un elevacion na augustus 1940. Op Juana Morto, het hoogste punt van het oostelijk deel van het eiland, werd een kustbatterij gebouwd met uitzicht over de raffinaderij en over de Noord- en Westkust. * De kustbatterij is een erkend oorlogsmonument (ID 04-003). Cañonnan pisa tabata staciona aki pa defende e refineria di Lago. Despues di guera, e área a wòrdu limpia, lagando atras e luganan di arma y bunkernan, ku awor a wòrdu deklará un monumento protehá. * Op 24 october 1942 bracht Prins Bernhard een bezichtigingsbezoek aan de kustbatterij.<ref>Naar Aruba.. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 22-10-1942, p. 2. Geraadpleegd op Delpher op 28-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987278:mpeg21:p002</ref> * het bouwen van een onderofficiersverblijf bij de kustbatterij op Aruba<ref>Advertentie Aanbesteding. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 01-03-1944, p. 2. Geraadpleegd op Delpher op 28-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010403042:mpeg21:p002</ref> * Aan de N.V. Bouwmaatschappij Aruba is de gunning verleend van de bouw van een betonnen waterreservoir op St. Nicolaas nabij de kustbatterij.<ref>ARUBA AANBESTEDING.. "Amigoe di Curacao". Willemstad, 24-11-1948. Geraadpleegd op Delpher op 28-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000210652:mpeg21:p002</ref> * Op 17 mei 1940 werd proefgeschoten, in augustus 1940 kwam de kustbatterij Juwana Morto gereed voor direct vuur, in augustus 1941 ook voor nachtelijke actie. De Kustbatterij van Juwana Morto is nimmer in actie geweest, ook niet bij de directe aanval van de Duitsers op de raffinaderij in de nacht van 15 op 16 februari 1942, toen enige tankschepen verloren gingen.<ref>{{citeer web|auteur= [[Johan Hartog]]| titel=Batterijen beschermden de eilanden gedurende Tweede Wereldoorlog|werk=[[Amigoe]]|datum=1990-08-25|bezochtdatum=2026-05-28|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010641593:mpeg21:p020}}</ref> Kada un di e tres posishonnan di arma tabata para riba fundeshi di staal i beton. Kada un tabata montá pa un kañon di kaliber 19.2 ku por a drai 360 grado, ku un alkanse di 18.5 kilometer. Oranjestad y su haf tabata den alcance tambe. E cañonnan a haya e nombernan Betsy, Jopie y Beppie door di e soldaatnan, miembronan di Ehercito Boluntario Aruba. E bateria kostal di Juwana Morto nunka no a tira un tiru pa defendé e área, ni sikiera ora ku haf di San Nicolas i Refineria di Lago a wòrdu ataká pa un U-boat aleman na febrüari di 1942. Tankeronan di lago a wòrdu sendé na kandela, kousando huma i kandela pa stroba e bista for di e puesto di mando.<ref>[https://monumentenfondsaruba.org/juwana-morto-coastal-battery-1940/ Juwana Morto Coastal Battery * 1940], [[Monumentenfonds Aruba|SMFA]]</ref> hartog: Mken koos deze plaats vanwege het uitzicht naar twee zijden. En ook als besefte men dat de munitiemagazijnen e.d. in de rotsgrond uitgehouwen moesten worden, de kustbatterij zelf kon men bovengronds bouwen, want van zee u8it viel de kustbatterij toch in het niet bij de van zee uit royaal zichtbare raffinaderij. De batterij lag hoog zodat men over de schoorstenen van de raffinaderij heen kon schieten. Het complex op Aruba, gebouwd in 1940, bestond uit 3 geschutsopstellingen, een commandopost en enkele gebouwen voor onderdak van de kleine 100 mensen die er gelegerd waren. Ook waterreservoir. Een interessant stukje militair erfgoed van Aruba. Aruba speelde een cruciale rol in de Tweede Wereldoorlog vanwege de aanwezigheid van de Lago Raffinaderij, waar de kerosine voor de geallieerden werd geproduceerd. E kustbatterij a wordo construi na augustus 1940. E instalacion militar su obhetivo strategico tabata pa proteha e refineria di petroleo di Lago na San Nicolas cu tabata existi e tempo ey contra atakenan di Alemania durante Segunda Guera Mundial. importancia strategico: debi na e produccion halto di combustibel di aviacion pa e Aliadonan, e refineria di Lago tabata di vital importancia durante Segunda Guera Mundial. Komo resultado, e isla a bira un meta prinsipal pa U-boatnan Aleman. Lugá: E kustbatterij tabata situá riba e punto stratégikamente mas haltu di e parti ost di e isla, den cercania di San Nicolas. Esaki a ofresé un bista perfekto di e refineria i lama. Diseño: E liña defensivo tabata konsistí di un bunker di puesto di mando (commandopostbunker) i tres lugá di arma posishoná espasiá (geschutsemplacementen) cu un distancia di mas o ménos 50 meter for di otro. Restonan: E ruinanan di e post di comando y e cambernan di arma (geschutskamers) ainda por wordo haya awe rond di Weg Kustbatterij na San Nicolas y ta wordo maneha pa [[Monumentenfonds Aruba]]. == Descripcion == Den e zona di Kustbatterij, rond di e ruinanan militar, tin varios caya cu casnan residencial. E area ta wordo cruza pa un caya largo Diamantbergweg, cu ta conecta Juwana Morto cu Rooi Hundo. Otro cayanan conoci ta: Weg Kustbatterij, Kustbatterij, Kleine Bergweg y Grote Bergweg. Na Weg Kustbatterij ta situa un scol secundario, Colegio Nigel Matthew. Barionan den cercania ta: [[Standardville]] y Rooi Hundo. == Literatura == * [[Johan Hartog|Hartog, Johan]], [https://archive.org/details/BNA-DIG-HARTOG-KUSTBATTERIJ/page/n4/mode/1up Juwana Morto Kustbatterij Aruba], De Walburg Pers (1987) {{Appendix}} [[:Kategoria:Luga na Aruba]] ---------------- Kustbatterij (monumento) E Kustbatterij di Juwana Morto ta un monumento di guera situá na Aruba, den e área di Juwana Morto, serka San Nicolas. E ta un resto di un instalashon militar ku a wòrdu konstrui durante Segunda Guera Mundial pa defendé e refineria di petroleo di Lago. E sitio ta oficialmente rekonosí komo monumento di guera (ID 04-003) i ta wòrdu protehá komo parti di patrimonio historiko di Aruba. == Historia == E bateria di artileria a wordo construi na augustus 1940, riba un elevacion strategico den e parti pariba di e isla. E localisacion a wordo skohe pa su bista amplio riba e refineria Lago na [[San Nicolas]] y riba lama, ku tabata di importansia vital pa e Aliadonan durante Segunda Guera Mundial. E refineria di Lago tabata produci gran kantidat di combustibel di aviashon, loke a haci Aruba un punto strategiko i un posible meta pa atakenan di submarinonan aleman. Na 17 di mei 1940, a hasi prueba di tiramentu ku e kanonnan. Na augustus 1940, e bateria tabata kla pa uso den operashonnan di dia, i na augustus 1941 tambe pa operashonnan di anochi. Na 24 di oktober 1942, Prins Bernhard di Hulanda a bishitá e kustbatterij komo parti di un bishita oficial na e isla. A pesar di su importansia militar, e kustbatterij nunka no a wòrdu usa den combate, ni sikiera durante e atake di submarinonan aleman riba e refineria i haf di San Nicolas den febrüari 1942. == Descripcion == E kompleks militar tabata konsistí di: Tres posishon di kanon (geschutsopstellingen) Un bunker di puesto di mando Edifisionan pa alojamento di aproximadamente 100 soldaat Un reservorio di awa i otro fasilidatnan di sosten Kada posishon di arma tabata konstrui riba un fundeshi di beton i staal. E kanonnan tabata di kaliber 19.2 cm, ku por a bira 360 grado i tabatin un alkanse di mas o ménos 18,5 kilometer. Segun testimonio di soldaatnan, e tres kanon a ricibi nòmber informal: Betsy, Jopie i Beppie. E diseño di e bateria a tene kuenta ku e topografia di e terreno. E kanonnan tabata situá asina ku nan por tira por encima di e refineria, aprovechando e alturanan natural di e área. == Despues di guera y estado actual == Despues di 1945, e instalashon militar a wòrdu abandoná. Parti di e área a wòrdu limpiá, pero e strukturanan prinsipal, manera bunker i fundashonnan di kanon, a keda presente. Awendia, e restonan di e kustbatterij ainda por wòrdu mira den e paisahe rond di Weg Kustbatterij. E sitio ta wòrdu maneha i protehá komo patrimonio cultural, i ta forma un testimonio importante di e papel di Aruba durante Segunda Guera Mundial. E monumento ta un di e pokonan strukturanan militar di e periodo aki cu a sobrebibí na e isla. ---------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | variante= a | tipo = Region | nomber = San Nicolas-Noord | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 1/2 | caption_align = center | image1 = Aruba-Regionen.png | caption1 = San Nicolas Noord ta region 7 | image2 = | caption2 = | image3 = | caption3 = }} | area = | poblacion = | censo = 2020 | densidad = | descripcion = | pais = {{ABW}} | zoom = 13 }} '''San Nicolas-Noord''', oficialmente Sint Nicolaas Noord, ta un di e ocho [[Regionnan di Aruba|region]] den cua e [[isla]] di [[Aruba]] ta dividi administrativamente.<ref>{{Citeer web|url=https://cbs.aw/wp/index.php/2020/12/03/gac-geographical-address-classification-2019/|titel=GAC (Geographical Address Classification) 2019 and 2020|bezochtdatum=2025-03-03|datum=2019-06-27|werk=cbs.aw}}</ref> Hunto cu [[San Nicolas Zuid]] e ta constitui e region di San Nicolas, miho conoci como [[pariba di brug]]. E region tin un area di .... [[kilometer kuadrá|km²]] y un poblacion di 9.940 habitante dia prome di januari 2020. E region tin un poblashon di 9.940 (1 di yanüari 2020), loke ta representá 9.2% di e poblashon total di e pais. Muhé Hòmber 4760 5180 == Geografia == E region ta situá den e zona zuidoost di Aruba (region 7 riba mapa), pazuid di ... (region 1), pabou di [[Paradera]] (region 4) y panort di Oranjestad Oost (region 3). San Nicolas-Noord tin e siguiente barionan:<ref>[https://cbs.aw/wp/wp-content/uploads/2024/05/GAC_Officiele-publicatie_2024.pdf Strefy]</ref> * [[Brazil]] * Rooi Congo * Watapana Gezaag * [[Standardville]]/[[Rooi Hundo]] * Kust * [[Juwana Morto]] * San Nicolas-Noord otro {{Appendix}} [[Category:Luga na Aruba]] ------------------ {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais| variante= a | tipo = Region | nomber = San Nicolas-Zuid | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 1/2 | caption_align = center | image1 = Aruba-Regionen.png | caption1 = San Nicolas Zuid ta region 8 | image2 = | caption2 = | image3 = | caption3 = }} | area = | poblacion = | censo = 2020 | densidad = | descripcion = | pais = {{ABW}} | zoom = 13 }} '''San Nicolas-Zuid''', oficialmente Sint Nicolaas Noord, ta un di e ocho [[Regionnan di Aruba|region]] den cua e [[isla]] di [[Aruba]] ta dividi administrativamente.<ref>{{Citeer web|url=https://cbs.aw/wp/index.php/2020/12/03/gac-geographical-address-classification-2019/|titel=GAC (Geographical Address Classification) 2019 and 2020|bezochtdatum=2025-03-03|datum=2019-06-27|werk=cbs.aw}}</ref> Hunto cu [[San Nicolas Noord]] e ta constitui e region di San Nicolas, miho conoci como [[pariba di brug]]. E region tin un area di .... [[kilometer kuadrá|km²]] y un poblacion di 4.235 habitante dia prome di januari 2020. Sint Nicolaas-Zuid ta un di e ocho regionnan den e parti pariba di e pais autonomo di Aruba, cu ta pertenece na Hulanda, na Sur America. Riba promé di yanüari 2020, e region tabatin 4.235 habitante. Pa loke ta trata poblashon, e ta e region di mas chikitu den e pais. == Geografia == E region ta situá den e zona zuidoost di Aruba (region 7 riba mapa), pazuid di ... (region 1), pabou di [[Paradera]] (region 4) y panort di Oranjestad Oost (region 3). San Nicolas-Zuid tin e siguiente barionan:<ref>[https://cbs.aw/wp/wp-content/uploads/2024/05/GAC_Officiele-publicatie_2024.pdf Strefy]</ref> * [[Zeewijk]] * Pastoor Hendriksstraat * Van de Veen Zeppenfeldstraat * [[The Village]] * Essoville * [[Lago Heights]]/Esso Heights * [[Seroe Colorado]] * San Nicolas-Zuid otro Demografia E region tin un poblashon di 4.235 (1 di yanüari 2020), loke ta representá 3.9% di e poblashon total di e pais. Muhé Hòmber 1943 2292 {{Appendix}} [[Category:Luga na Aruba]] --------------- {{Databox}} '''Nomber di caya na Aruba''' ta refleha e historia, cultura y desaroyo social di e isla. Nan ta deriva for di un amplio scala di fuente, incluyendo historia local, [[geografia]], flora y fauna, [[literatura]], ciencia, [[religion]] y politica. Di e manera aki, nombernan di caya ta forma un parti importante di e herencia inmaterial di [[Aruba]]. Un nomber di caya ta un denominacion oficial pa espacio publico, manera caya, avenida, boulevard of plaza. E estudio di nomber di luga ta parti di e disciplina di toponimia. Den practica, nomber di caya ta sirbi como base pa adres y pa sistema di distribucion di post. Na Aruba, adres formal ta consisti di un nomber di caya hunto cu un number di e kavel, sin uzo di un sistema di codigo postal. ==Historia== E sistema di nomber di caya na Aruba a desaroyá gradualmente den [[siglo 19|siglo diesnuebe]] y [[siglo 20|binti]], paralelo cu urbanisacion di [[Oranjestad (Aruba)|Oranjestad]] i otro luganan riba e isla. Den e prome fase, hopi caya tabata sin nomber oficial of tabata conoci pa descripcionnan local. Influencia di gobernacion colonial Hulandes a introduci un sistema mas formal di registracion y nombramento. Un ehempel tempran ta e comision di nomber di caya na [[Willemstad]], [[Kòrsou|Corsou]], estableci na 1866, cu a sirbi como modelo pa Aruba.[1] Memey di siglo binti, despues di [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]], a surgi un consenshi pa uza nombernan cu mas relevancia local, reflehando un fortalecemento di identidad Arubano.<ref>{{citeer web|titel=Aruba Straatnamen|werk=[[Amigoe]]|datum=1950-12-05|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2026-04-29|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987772:mpeg21:p003}}</ref> == Dunamento di nomber == Na Aruba, e dunamento oficial di nomber na caya ta wordo realisa door di e minister responsabel pa Asuntonan General, riba recomendacion di Comision di Nomber di Caya. E comision consultivo aki ta inclui representante di instancianan manera [[Cuerpo Policial Arubano]] (KPA), Kadaster y Departamento di Obra Publico (DOW).[2] Na final di añanan 1940, a surgi discusion tocante e maneho di dunamento di nomber. A cuminsa duna preferencia na nombernan cu conexion cu e comunidad [[Antias Hulandes|Antiano]], en vez di nombernan internacional poco reconocibel.<ref>{{citeer web|titel=Ingezonden: Straatnamen op Aruba|werk=[[Amigoe]]|datum=1949-10-10|bezochtdatum=2026-04-28|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000212719:mpeg21:p003}}</ref><ref>{{citeer web|titel=Aruba straatnamen|werk=[[Amigoe]]|datum=1950-12-05|bezochtdatum=2026-04-28|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987772:mpeg21:p003}}</ref> Un di e prome ehempelnan tabata nomber di figuranan di resistensia, manera [[Boy Ecury]] y [[George Maduro]].[3] E historiado [[Johan Hartog]], prome director di [[Biblioteca Nacional Aruba]] (BNA), a presidi e comision den siglo binti. Bou di su liderazgo, nombernan a wordo selecta for di historia local y naturalesa, y tambe di personanan.[4] E maneho di dunamento di nomber ta evoluciona continuamente, tomando na cuenta expansion urbano y construccion di cayanan nobo, impulsa pa e desaroyo di Aruba durante e descubrimento di [[oro]], e mineria di guano, e yegada di e refineria di petroleo (Lago), y [[turismo]]. Algun nomber di caya ta di origen indigena, usualmente deriva di e zona unda nan ta situa. Den uzo moderno, hopi nomber di caya ta cuminsa cu termino manera ''Caya'' of ''Avenida'' (reemplasando e [[sufiho]] ''straat'' of ''weg''), of ta termina cu ''Boulevard''. ==Nomber tematico== Den diferente bario na Aruba, nombernan di caya ta sigui un tema specifico, loke ta contribui na identidad di e area: *Den Klip tin caya nombra pa escritor y compositor internacional. *Den [[Dakota (Aruba)|Dakota]], nombernan ta deriva di fruta y produkto agricola. *Den Companashi, nombernan ta basa riba cientifico y investigado. *Den Ponton, nan ta referi na mata y elemento di naturalesa local.[6] E sistema tematico ta facilita orientacion y ta duna caracter propio na cada bario. ==Reconocimento social== Hopi caya na Aruba ta nombra pa personanan cu a contribui na sociedad, manera politico, lider social, deportista, artista y religioso. Generalmente, e honor aki ta wordo otorga di manera postumo. E camindanan principal di Aruba ta generalmente nombra pa figuranan influyente. Entre nan tin ''Juan E. Irausquin Boulevard'' y ''Henny Eman Boulevard'', ku ta refleha e desaroyo economico y turistico di e isla den siglo binti.[7] Otro ehempelnan ta ''Avenida Nelson Orlando Oduber''[5], ''Watty Vos Boulevard''<ref>[https://antilliaansdagblad.com/articulo/aruba/20386-watty-vos-blvd-aruba-in-gebruik Watty Vos Boulevard Aruba in gebruik], [[Antilliaans Dagblad]] (6 di november 2019)</ref> y [[Caya G.F. (Betico) Croes]], nombra pa [[Betico Croes|Gilberto François Betico) Croes]], considerá como un figura clave den historia politico di Aruba. {{Appendix}} ==Referensia == * Frank, Vivienno L. 2019. ''Aruba en een keuze uit haar toponiemen.'' ISBN:978-0-359-65900-5 * Hartog, J. Aruba: Past and Present. Oranjestad: De Wit Stores. * Gobierno di Aruba – reglamentonan di nombramento di caya. * Croes, F. Historia di resistencia Antiano den Guera Mundial II. * Hartog, J. Geschiedenis van Aruba. * Alofs, L. & Merkies, H. Ken ta Arubiano? * Kadaster Aruba – registro di nomber di caya. * Ministerie di Infrastructura Aruba – dokumentonan di planifikashon urbano. [[:Kategoria:Geografia di Aruba]] <ref>{{Cite web |title=Kadaster Aruba |url=https://www.kadaster.aw |publisher=Kadaster Aruba |access-date=2026-04-27}}</ref> Example (book): <ref>{{Cite book |last=Hartog |first=Johan |title=Aruba: Past and Present |publisher -------------------- '''Nomber di caya na Aruba''' ta refleha e historia, cultura, y desaroyo social di e isla. Nan ta bin di un scala amplio di disciplina, entre otro historia di Aruba, geografia, flora y fauna, literatura, ciencia, religion y politica. Nomber di caya pues ta un parti importante di herencia inmaterial di Aruba. Un nomber di caya ta referí na un nòmber ku ta wòrdu usá pa designá espasio públiko, manera kaya, avenida, kaminda, plaza y becindario. E teoria di nòmber di kaya òf lugá ta un rama di toponimia. Un nòmber di kaya ta sirbi komo un guia i ta forma adrès, i ta wòrdu usá den hopi pais pa dirigí pòst. Nombernan di caya na Aruba hopi biaha ta un mescla di referencia na Papiamento, Hulandes y historia: hunto cu un number e ta forma un adres formal pero sin un sistema di codigo postal. == Dunamento di nomber == E nombramento oficial di cayanan na Aruba ta wordo haci door di Minister di Asuntonan General, riba recomendacion di e Comision di Nomber di Caya. E comision aki tradicionalmente ta consisti di representantenan di entre otro [[Cuerpo Policial Arubano]] (KPA), Kadaster, y Departamento di Obra Publico (DOW). Un comision similar pa e nomber di caya di [[Willemstad]] tabata existi na [[Kòrsou|Corsou]] caba for di aña 1866. Na fin di añanan 1940, a surgi un diskushon tocante e maneho cu dunamento di nòmber di caya. Kontrali na e hopi nòmbernan di kaya deskonosí, manera esnan di inventornan mundialmente famoso, a kuminsá duna preferensia na nòmbernan di kaya ku tabata papia ku e poblashon lokal.[1][2] E promé nòmbernan rekonosibel tabata esnan di bringadónan di resistensia Antiano: Boy Ecury (Boy Ecuryplein) i George Maduro (George Madurostraat).[3] Historiadó Johan Hartog, e promé direktor di Biblioteka Públiko di Aruba, tabata presidi e Komishon di Nòmber di Kaya di Aruba den siglo binti.[4] Bou di su liderazgo, nòmbernan tabata wòrdu selektá for di historia lokal i naturalesa, pero individuonan tambe tabata wòrdu konsiderá, normalmente póstumo. E decision final a keda na Conseho Ehecutivo di Aruba. Ekspanshon urbano den futuro i konstrukshon di kayanan nobo tambe ta wòrdu tumá na kuenta ora di skohe nòmber, loke ta nifiká ku e polítika di nòmber di kaya ta evolucionando konstantemente. Ku tempu, e terminologia tambe a kambia: nòmbernan di kaya nobo awor hopi bia ta kuminsá ku Caya, Boulevard, òf Avenida. ---------- revision '''Straatnamen van Aruba''' weerspiegelen de geschiedenis, cultuur en maatschappelijke ontwikkeling van het eiland. Zij zijn afkomstig uit uiteenlopende domeinen, waaronder de Arubaanse geschiedenis, aardrijkskunde, flora en fauna, literatuur, wetenschap, religie en politiek. De naamgeving van straten vormt daarmee een belangrijk onderdeel van het immaterieel erfgoed van Aruba. Un nomber di caya ta referi na un nomber cu ta wordo uza pa designá espacio publico, manera caya, avenida, kaminda, plaza y becindario. E teoria di nomber di caya of di luga ta un rama di toponimia. Un nomber di caya ta sirbi como un guia y ta forma adres, y ta wòrdu uza den hopi pais pa dirigi post. Nombernan di caya na Aruba hopi biaha ta un mescla di referencianan na Papiamento, Hulandes y historia: hunto cu un number e ta forma un adres formal pero sin sistema di codigo postal. == Naamgeving en beleid == De officiële naamgeving van straten op Aruba gebeurt door de minister van Algemene Zaken, op voordracht van de Straatnamencommissie. Deze commissie bestaat traditioneel uit vertegenwoordigers van onder meer de politie, het kadaster en de Directie Openbare Werken (DOW). Een vergelijkbare commissie bestond reeds in 1866 op Curaçao voor de straatnamen van Willemstad. Eind jaren 1940 ontstond er discussie over het straatnamenbeleid. In afwijking van de vele onbekende straatnamen, zoals bijvoorbeeld namen van wereldberoemde uitvinders, begon men de voorkeur te geven aan straatnamen die tot de bevolking spreken.<ref>ingezonden buiten verantwoordelijkheid der Redactie STRAATNAMEN OP ARUBA.. "Amigoe di Curacao". Willemstad, 10-10-1949. Geraadpleegd op Delpher op 10-02-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000212719:mpeg21:p003</ref><ref>ARUBA STRAATNAMEN.. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 05-12-1950, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 10-02-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987772:mpeg21:p003</ref> De eerste herkenbare namen werden die van de Antilliaanse verzetstrijders: Boy Ecury (Boy Ecuryplein) en George Maduro (George Madurostraat).<ref>ARUBA NAAR ARUBA.. "Amigoe di Curacao". Willemstad, 24-10-1949. Geraadpleegd op Delpher op 10-02-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000212731:mpeg21:p003</ref> Historicus Johan Hartog, Aruba’s eerste directeur van de Openbare Bibliotheek, was in de twintigste eeuw voorzitter van de Arubaanse straatnamencommissie.<ref>Dr.Johan Hartog; wat hij begon liet hij niet los. "Amigoe". Curaçao, 29-09-1990, p. 4. Geraadpleegd op Delpher op 10-02-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642192:mpeg21:p020</ref> Onder zijn leiding werden namen geselecteerd uit de lokale geschiedenis en natuur, maar ook personen kwamen in aanmerking, meestal postuum. De uiteindelijke besluitvorming lag bij het Bestuurscollege van Aruba. Bij de naamgeving wordt tevens rekening gehouden met toekomstige stadsuitbreidingen en de aanleg van nieuwe straten, waardoor het straatnamenbeleid voortdurend in ontwikkeling is. In de loop van de tijd veranderde ook de terminologie: nieuwe straatnamen beginnen tegenwoordig vaak met Caya, Boulevard of Avenida. == Straatnamen en maatschappelijke erkenning == Veel straatnamen op Aruba zijn gewijd aan verdienstelijke burgers, geestelijken, sporters en politici. Deze eer wordt doorgaans postuum verleend. Een bekend voorbeeld is Gilberto François (Betico) Croes, die als ‘Libertador’ van Aruba wordt beschouwd. De voormalige Nassaustraat, de hoofdstraat van Oranjestad, werd hernoemd tot Caya G. F. (Betico) Croes. Ook andere prominente figuren zijn in het straatbeeld vereeuwigd. Zo werd in 1950 de weg langs het Wilhelminasportpark vernoemd naar J. Helenus Ferguson, gezaghebber in de negentiende eeuw en bekend vanwege zijn rol in de aloëcultuur. Deze weg draagt tegenwoordig de naam Avenida.[[File:Aad Stolwijk, Hooiberg; Fergusonstraat; Avenida Milio Croes; Dakota, ANA-DIG-COL-STOLWIJK-LUCHTF-VEL-563-11, Archivo Nacional Aruba.jpg|thumb|Bista aereo di Avenida Milio Croes (antes Fergusonstraat) rechtsonder (1974).]] Ook andere prominente figuren zijn in het straatbeeld vereeuwigd, al blijkt deze eer niet altijd permanent. Zo werd in 1950 de weg langs het Wilhelminastadion vernoemd naar J. Helenus Ferguson, gezaghebber in de negentiende eeuw en bekend vanwege zijn rol in de aloëcultuur. Deze straat werd in 2004 hernoemd tot Avenida Milio Croes, naar de Milio Croes (1922-2013), voorzitter van SAC en jarenlang bijgedragen aan Aruba Carnaval. Een uitzondering op de regel van postume vernoeming is Nelson Orlando Oduber, voormalig minister-president van Aruba, naar wie de Avenida Nelson Orlando Oduber werd genoemd, ter vervanging van de Sasakiweg. == Thematische straatnaamgeving per wijk == In verschillende wijken op Aruba zijn straatnamen thematisch geordend, wat bijdraagt aan het karakter en prestige van deze buurten. In Oranjestad en omgeving zijn talrijke straten vernoemd naar literaire figuren, zoals Vondel, Herman Gorter, Constantijn Huygens, Jacob Cats en Guido Gezelle, aangevuld met internationale schrijvers als Shakespeare, Victor Hugo, Lord Byron en Alfred de Musset. Nabij Playa komen daarnaast straten voor die zijn vernoemd naar klassieke componisten, waaronder Bach, Schubert en Brahms, evenals leden van het Nederlandse koningshuis. De volkswijk Dakota kent straatnamen ontleend aan vruchten en landbouwproducten, zoals Patiastraat, Dadelstraat, Druivenstraat en Pindastraat. De oorspronkelijke Rondweg van Dakota werd in 1991 vernoemd naar oud-minister en voetballer Guillermo Trinidad, en later hernoemd tot Caya Papa Juan Pablo II. In Companashi, nabij de Kamerlingh Onnesstraat, overheersen namen van natuurwetenschappers zoals Edison, Pascal, Celsius en Fahrenheit. Ook de lokale gemeenschap wordt er weerspiegeld, met onder meer Caya Gilberto Toppenberg. De wijk Ponton bevat straatnamen ontleend aan inheemse plantensoorten, zoals Scopet, Breba, Katuna en Barba di Yoncuman. Het voormalige Eagle Colony kent straatnamen die verwijzen naar Europese landen. == Religie, sport en politiek == Religieuze orden hebben eveneens hun plaats in de Arubaanse straatnaamgeving. Zo zijn straten genoemd naar leden van de Frères de la Salle en de Dominicanessen, waaronder Caya Frère Alexius in Madiki en Caya Soeur Dorothea in Bushiri. Sporters en sportpioniers worden eveneens herdacht, zoals George Maduro, Boes Orman en Wichie de Palm. In Rancho is de Avenida Alo Tromp vernoemd naar een jonge AVP-aanhanger die in 1983 tijdens verkiezingsonrust om het leven kwam. == Hoofdwegen en boulevards == De belangrijkste verkeersaders van Aruba, tussen Oranjestad en Arashi, zijn vernoemd naar invloedrijke figuren uit de twintigste eeuw. De Lloyd G. Smith Boulevard herdenkt de directeur van de Lago-raffinaderij tijdens de Tweede Wereldoorlog, terwijl de Juan E. Irausquin Boulevard verwijst naar een pionier van het Arubaanse toerisme. Ook politicus Edgar ‘Watty’ Vos werd op deze wijze geëerd. --------- '''Straatnamen''' zijn er op Aruba in alle soorten, maar meestal van historische, aardrijkskundige, biologische, literaire of wetenschappelijke oorsprong. De namen worden door de Adviescommissie Straatnamen uitgezocht en aan de overheid voorgesteld. Een zelfde commissie werd op Curaçao al in 1866 benoemd voor straatnamen in Willemstad. Dr. Johan Hartog, historicus en Aruba’s eerste directeur van de Openbare Bibliotheek, vertelt dat hij vanwege zijn functie het voorzitterschap van de straatnamencommissie mocht vervullen, samen met vertegenwoordigers van de politie, het kadaster en openbare werken (DOW) etc. Er werden namen uit de Arubaanse geschiedenis en uit de natuur gekozen en voorgesteld aan het Bestuurscollege dat verder besliste, maar ook namen van overledenen kwamen in aanmerking. Tegenwoordig beginnen nieuwe straatnamen met Caya, Boulevard of zelfs Avenida. Verdienstelijke burgers of geestelijken, sporters of politici – al dan niet van onbesproken naam en faam, verbonden aan een regerende politieke partij – mogen zich, meestal postuum, erin verheugen om in een strook asfalt voort te leven. Aruba’s ‘Libertador’ Betico Croes is daar een voorbeeld van: Nassaustraat, de Mainstreet van Oranjestad, werd Caya G. F. (Betico) Croes. In 1950 werd de weg langs het ‘Wilhelminasportpark’ vernoemd naar J. Helenus Ferguson, gezaghebber in de 19e eeuw, die bekend werd vanwege zijn rol bij van het verbouwen van aloë. Inmiddels is die weg tot Avenida hernoemd. In 1966 merkte gedeputeerde Oscar Henriquez bij de behandeling van de eilandsbegroting op dat het voor de commissie niet makkelijk was om namen te vinden voor de straten in de vele nieuwe woonwijken. “De nieuwe straten moeten namen krijgen die meer tot de bevolking spreken”. Dat blijkt echter niet in alle gevallen nageleefd te zijn. Laten we eerst stellen dat het cachet van bepaalde wijken wordt onderstreept door de namen van de straten. Als je Oranjestad vanaf de airport binnenrijdt, kan je rechts afslaan naar de Vondellaan, vernoemd naar Neerlands grootste schrijver, onder meer bekend van het toneelstuk ‘Gijsbrecht van Amstel’. Hij leefde in de 17e eeuw. De wijk die grenst aan de Vondellaan, Mon Plaisir, bestaat uit huizen, bewoond door mensen die vertrouwd zijn met hun literaire klassiekers, vandaar dat er nog enkele straten klinkende namen hebben als Herman Gorter, Constantijn Huygen, Jacob Cats en Guido Gezelle. Wie kent hen niet… Voor de afwisseling worden er nog wat Engelse en Franse literaire reuzen op de naambordjes geplakt, zoals Shakespeare, Victor Hugo, Byron (Lord) en Alfred de Musset, allemaal bekend van de middelbare schooltijd. Trouwens, iets verder naar het Lagoen in Playa raken we in het goede gezelschap van klassieke componisten als Bach, Schubert en Brahms, waarna we tenslotte leden van de koninklijke familie tegenkomen, Juliana, Beatrix, Irene, Margriet en Maria-Christina. Voor een straat vernoemd naar de vader van deze prinsessen, moeten wij naar San Nicolas, daar vinden wij de Bernhardstraat. Plaatselijke helden zoals George Maduro en plantagehouder Bazin leven ook in straatnamen verder. In de aan de voornoemde Fergusonstraat grenzende volkswijk Dakota wordt het vruchten plukken in de Patiastraat, Dadelstraat, Druivenstraat en Pindastraat; die hebben geen nadere uitleg nodig. Trouwens, rond het oudste deel van Dakota werd een rondweg aangelegd, domweg Rondweg genaamd. In 1991 werd die vernoemd naar oud-minister Guillermo Trinidad, een voetballer afkomstig uit Dakota. Meer recentelijk kwam er een naamswijziging, het heet nu Caya Papa Juan Pablo II. Tja, de kerk wil ook wat. Wat dat betreft: er werden ook namen van bekende frères de la Salle en zusters Dominicanessen uitgezocht voor nieuwe straten in andere delen van de stad. Zo kwam er in Madiki de Caya Frère Alexius en in Bushiri de Caya Soeur Dorothea, beiden omringd door een hele reeks verdienstelijke collega’s. De wijk Companashi, grenzend aan de Kamerling Onnesstraat, vernoemd naar een 19e eeuwse natuurkundige, is gevuld met internationale grote namen op dat gebied zoals Edison, Pascal en natuurlijk Celsius en Fahrenheit. Gilberto Toppenberg, meer dan verdienstelijke inwoner van die wijk, heeft daar nu ook zijn Caya gekregen. Dan komen we in Ponton, via de voormalige Boerhaavestraat, nu Caya Ernesto O. Petronia, en bevinden we ons midden in straten met namen uit de plaatselijke plantenwereld: Scopet, Breba, Katuna en niet te vergeten de Barba di Yoncuman. De wijk die vroeger als Eagle Colony werd aangeduid, heeft de namen van Europese landen in de straatnaam, zoals Frankrijk, Schotland en zo meer. Een deel van de Arendstraat, waar hij aan woont, is vernoemd naar voetbalpionier Boes Orman. De rotonde aan het eind van de Belgiëstraat draagt de naam van Wichie de Palm, oprichter van het bedrijf met touringbussen, niet ver van deze rotonde. In de wijk Rancho is een straat vernoemd naar een jeugdige aanhanger van de AVP die in 1983 bij een schermutseling in verkiezingstijd het leven verloor: de Avenida Alo Tromp. In deze voormalige visserswijk valt het op dat straatnamen die de bewoners iets zeggen zoals de Ranchostraat en Visstraat, worden onderbroken door straten die namen dragen als Johan de Wittstraat en Oldenbarneveldstraat. Eenzelfde contrast is te vinden in San Nicolas, daarover later meer. De voornaamste verkeersaders van het eiland, tussen Oranjestad en Arashi zijn vernoemd naar de directeur van de Lago tijdens de oorlog, Lloyd G. Smith en de pionier van ons toerisme, Juan E. Irausquin. Hun namen zijn aan een Boulevard verbonden. Die eer had ook AVP politicus Edgar ‘Watty’ Vos. Volgens de richtlijnen allemaal postuum geëerd. De enige uitzondering daarop is tot nu toe: Nelson Orlando Oduber, voormalig Minister-President, wiens Avenida de naam Sasakiweg heeft vervangen. Het is nog even wennen...<ref>Evert Bongers, [https://www.facebook.com/groups/2690464017950676/posts/3028876380776103/ Straatnamen op Aruba], facebook Historia di Aruba</ref> {{Appendix}} ------------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | variante = a | tipo= Bario | name = Essoville | imagen = Aad Stolwijk, San Nicolas; San Nicolaas; Graf Von Zinzendorf school; Staringstraat; Kong Ming Supermarktet; Pastoor Hendrikstraat, ANA-DIG-COL-STOLWIJK-LUCHTF-VEL-537-10, Archivo Nacional Aruba.jpg | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[Regionnan di Aruba|San Nicolas Zuid]] | tipo_subdivision_adm = Zona | subdivision_adm = <!-- Historia --> | funda = <!--Fecha di fundacion --> | fundado = <!-- Geografia --> | area = 0.2861<ref>https://www.citypopulation.de/en/aruba/admin/san_nicolas_zuid/885__essoville/</ref> | poblacion = 971 | gentilisio = | censo = 2020 }} '''Essoville''' ta un bario y zona (zona) den e region di Sint Nicolaas-Zuid den e parti zuid di e pais autonomo di Aruba, perteneciente na Hulanda, na Sur America. Riba promé di yanüari 2020, e tabatin un poblashon di 971. E ta e zona di mas grandi den e region. * woonhuizen waren eerst enkel genummerd terwijl beginjaren 60 hieraan namen van rivieren werd toegekend. Essoville is een woonwijk in het oosten van San Nicolas en omvat de woonstraten; Vuykestekestraat Coloradostraat Orinocostraat Missouristraat Amazonestraat Mississippistraat Deze woonwijk werd gesticht door "Home Building Foundation", een stichting opgericht en gefinancierd door de Lago. De huizen werden aan werknemers van de Lago verkocht.<ref>Vivienno Frank. 2019. Essoville. Den:''Aruba en een keuze uit haar toponiemen.'' ISBN:978-0-359-65900-5, pag. 105.</ref> Allereerst is gedacht aan de overdracht hiervan aan de Home Building Foundation, Zoals het zich thans laat aanzien, zou een dergelijke overdracht het meest aan de technische en wettelijke vereisten tegemoet komen. De huizen zouden dan door de Foundation aan de tegenwoordige bewoners worden verkocht op dezelfde wijze zoals dit na de oorlog met de Essoville-huizen geschiedde Deze bewoners zouden dan het eerst voor de aankoop dezer woningen, die zij momenteel huren, in aanmerking komen.<ref>Lago overweegt eigendoms overdracht Lago Heights huizen. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 01-06-1953, p. 2. Geraadpleegd op Delpher op 13-04-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010988047:mpeg21:p002</ref> * woonhuizen waren eerst enkel genummerd terwijl beginjaren 60 hieraan namen van rivieren werd toegekend. * vergeleken met andere barios waren de kavel klein met daarop mini-woninkjes. Te St. Nicolaas is door de recente bouw van 70 arbeiderswoningen de (z.g. „Essoville") door de Lago Oil 6 Transport Cy Ltd. de volkshuisvesting belangrijk verbeterd.<ref>Woningtoestand op Aruba.. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 18-06-1942, p. 4. Geraadpleegd op Delpher op 13-04-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987172:mpeg21:p004</ref> * in de wijk is gevestigd een rumshop en een pompstation, dat in 1952 in bedrijf ging. * wijk grenst aan de Graaf van Zinnendorfschool, gelegen aan de [[Bernhardstraat]]. == Historia == Buiten de Colony verrezen woonwijken voor het lokale personeel, voor elke laag van de hierarchie een aparte wijk. In 1937 werd begonnen met Lago Heights, 150 huizen. In 1939 [[Essoville]] met 75 bungalows om te beginnen. In 1947 werd begonnen met sociale woningbouw in [[Lagoville]]: de arbeiders werden in de gelegenheid gesteld door een spaarregeling op den duur eigenaar te worden van de huizen. En afgezien van de door Lago neergezette wijken was er in het centrum van wat later San Nicolas zou gaan heten ook een wijk van in de haast opgebouwde huizen in de stijl die ook op de Engelstalige Caribische eilanden te vinden is: [[The Village]].<ref>{{citeer web|url=http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&task=view&id=28&Itemid=42|titel=De Lago en de Eagle: de olieindustrie op Aruba|werk=historiadiaruba.aw|datum= |bezochtdatum=2024-09-03|archiefurl=https://web.archive.org/web/20210812112631/http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&task=view&id=28&Itemid=42|archiefdatum=2021-08-12|dodeurl=nee}}</ref> Divishon Atministrativo E zona ta konsistí di un lokalidat:[2] Essoville Demografia E zona tin un poblashon di 971 (1 di yanüari 2020). {{Appendix}} [[:Kategoria:Luga na Aruba]] --------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | variante = a | tipo= Bario | name = Esso Heights | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[Regionnan di Aruba|San Nicolas Zuid]] | tipo_subdivision_adm = Zona | subdivision_adm = }} '''Esso Heights''' ta un bario den e zona di Lago/Esso Heights, den e region di Sint Nicolaas-Zuid den e parti zuidoost di Aruba.[1] == Historia == Buiten de Colony verrezen woonwijken voor het lokale personeel, voor elke laag van de hierarchie een aparte wijk. In 1937 werd begonnen met Lago Heights, 150 huizen. In 1939 [[Essoville]] met 75 bungalows om te beginnen. In 1947 werd begonnen met sociale woningbouw in [[Lagoville]]: de arbeiders werden in de gelegenheid gesteld door een spaarregeling op den duur eigenaar te worden van de huizen. En afgezien van de door Lago neergezette wijken was er in het centrum van wat later San Nicolas zou gaan heten ook een wijk van in de haast opgebouwde huizen in de stijl die ook op de Engelstalige Caribische eilanden te vinden is: [[The Village]].<ref>{{citeer web|url=http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&task=view&id=28&Itemid=42|titel=De Lago en de Eagle: de olieindustrie op Aruba|werk=historiadiaruba.aw|datum= |bezochtdatum=2024-09-03|archiefurl=https://web.archive.org/web/20210812112631/http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&task=view&id=28&Itemid=42|archiefdatum=2021-08-12|dodeurl=nee}}</ref> {{Appendix}} [[:Kategoria:Luga na Aruba]] ------------------ {{Variante|a}} {{infobox luga den pais | variante = a | tipo = Bario | nomber = Lago Colony | pais = {{ABW}} }} '''Lago Colony''' tabata un comunidad situa na e extremo oost di e isla di Aruba, cerca di e area conoci actualmente como Seroe Colorado. E stat tabata konsistí di 377 kas,[2] un hospital,[3][4] misa, kas di klup, pista di bowling, i un Skol Merikano, ku promé pa di diesdos klas i aproksimadamente 180 studiante. E poblashon di Lago Colony tabata prinsipalmente di Merka, ounke tabatin un poblashon grandi di Inglatera, Irlanda i Eskosia ku tabata prinsipalmente ofisialnan riba e flota di tankero di lago. Ademas tabatin Hulandes, Danes, Spaño y otro nacionalidadnan representa den e comunidad. E pueblo aki tabata sostené pa un refineria grandi di zeta na mundu, ku e tempu ei tabata propiedat di un supsidiario di Standard Oil di New Jersey, konosí komo Lago Oil and Transport Company. Lago tabatin su komienso na 1924 komo un fasilidat di trans-shipping pa zeta krudo ekstraí pa Lago Petroleum Corporation ku ta operá na Lago Maracaibo. E crudo a wordo transporta pa Aruba den barconan di fondo plat, cu ta poco profundo, barconan tanker, conoci como lake tankers. E trans-envio aki di e zeta krudo a sigui te na 1928 ora ku a konstruí un refineria i e zeta krudo Venezolano a wòrdu refiná riba e isla i enviá tur kaminda na mundu komo produktonan petrolero kaba. == Baby beach == Den añanan 1950, e Aruba Esso Club a wòrdu konstruí na Baby Beach man made lagoon.[5] E klup a inkluí un restorant, pista di baile i un stadion di beisbòl. Den e lagun, tabatin un waf i baranka chikitu (di kua un ta para ainda). E refineria a opera te cu 1985 ora cu el a wordo cera. E refineria, cu awor ta propiedad di Valero Energy Corporation, despues a wordo cumpra, habri bek, despues cera atrobe; na desèmber 2010, Valero a anunsiá ku e refineria ta habri bèk.[6] Te cu 2012, a keda solamente algun cas di ex-Colonia di Lago. Esnan cu a resta a wordo entrega na Gobierno di Aruba of a wordo bendi na personanan individual. Awendia, e Esso Club ta solamente un edifisio grandi i bandoná ku un negoshi, un tienda di buseo, ku ta den operashon ainda. ------------ {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | variante = a | tipo= Bario | name = Zeewijk | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 1/2 | caption_align = center | image3 = Zeilschip bij de Yachtclub van Aruba. Op de achtergrond de Lago-olieraffinaderij, Bestanddeelnr 252-3982.jpg | image2 = De haven van de Lago-olieraffinaderij in San Nicolas op Aruba, Bestanddeelnr 252-8041.jpg | image1 = BNA-DIG-MEINERS-0035 - San Nicolas - Zeewijk, Zwemmers aan strand van Zeewijk 591200 c.jpg | caption1 = Playa di Zeewijk | footer = Bista pa lama cu [[Lago Oil & Transport Company|refineria Lago]] den fondo | footer_align = center }} | pais = {{ABW}} | region = [[San Nicolas|San Nicolas-Zuid]] | poblacion = 527 | censo = 2020 | censo_ref = | area = 0,4827 | densidad = 1,092 | zona = | zoom = 14 }} ------------------- ==The Lourdes Grotto== Named in commemoration of the famous French religious landmark, was created under the guidance of a priest named “Erkamp” and parishioners in the year 1958. The grotto, a shrine built into the rocks is located in Seroe Preto, just off the main road to San Nicolas. A statue of the Virgin Mary, weighing 700 kilos, was hoisted into place in the grotto. Every year, on February 11 (feast of Lady of Lourdes), a procession leaves from the St. Theresita church in San Nicolas to the grotto, where a mass is performed. The grotto is located road-side and can be visited daily. <ref>https://www.cspnv.com/pdf/aruba-today-20260227.pdf Explore Aruba! (27 di februari 2026)</ref> ---------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais| variante = a | tipo = luga | nomber = Parkietenbos | nomber_oficial = | nomber_nativo = | pais = {{ABW}} | alias = | lema = | imagen = | descripcion = | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 1/2 | caption_align = center | image1 = | caption1 = | image2 = | image3 = }} | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[Oranjestad West]] | zoom = 14 }} '''Parkietenbos''' ta un luga situa na costa west di Aruba, canto di lama y mangelnan directamente pazuid di [[Aeropuerto Internacional Reina Beatrix]] y e areanan residencial di [[Simeon Antonio]] y [[Cas di Paloma]]. E area aki ta designa como un zona economico den e ''Ruimtelijke Desaroyo Plan'' (ROP) di Aruba di 2009.<ref>[https://web.archive.org/web/20160224005153/http://dip.aw/ROP%20atlas.pdf Atlas Ruimtelijk Ordeningsplan]</ref> == Zona economico == For di añanan 1960, e landfill sentral “Parkietenbos Containerpark & ​​Landfill Facility”, simplemente konosí komo “Parkietenbos”, ta situa na Parkietenbos. E instalashon públiko aki ta wòrdu manehá pa [[Serlimar]] y ta consisti di dos deposito principal: e parke di container i e landfill, caminda e sushi ta wordo compacta, nivela y cubri.<ref>[https://web.archive.org/web/20201031134950/https://serlimar.com/ Officiële website Serlimar]</ref> Na 2009, e compania Mericano Bouldin & Lawson a entrega e instalacion di “WastAway”. E instalacion aki cu tin un balor di 28 miyon florin, mester a procesa desperdicio den asina yama “fluff” y despues reusa e fluff aki pa compost of fertilisante di tera. Sinembargo, e instalashon nunka no a funshoná korektamente i p’esei a wòrdu será na mitar di 2011.<ref>{{Citeer web |url=http://www.genootschapnederlandaruba.nl/wp-content/uploads/2017/02/Voor-u-gelezen-juli-2016.pdf |titel=Voor u gelezen, GNA, juli 2016 |bezochtdatum=2018-07-20 |archiefdatum=2018-07-20 |archiefurl=https://web.archive.org/web/20180720225535/http://www.genootschapnederlandaruba.nl/wp-content/uploads/2017/02/Voor-u-gelezen-juli-2016.pdf |dodeurl=ja }}</ref> Riba 8 di febrüari 2018, un “petishon pa informashon” (RFI) a keda publiká en konekshon ku e destaho pa e remediashon di e landfill i e kambio den e método di prosesamentu di desperdisio: di maneho di desperdisio “sólido” pa “sostenibel”.<ref>[https://www.ie-forum.nl/artikelen/rectificatie-afgewezen-wegens-onvoldoende-hinder-voor-aanbestedingen-parkietenbos Rectificatie afgewezen wegens onvoldoende hinder voor aanbestedingen Parkietenbos]</ref> Desde 2007, un planta di tratamentu di awa di riool a wòrdu situá banda di e landfill pa e tratamentu di awa di cesspool suministrá pa tankero.<ref>{{Citeer web |url=http://www.witteveenbos.nl/nl/projecten-afvalwater/project/15-rwzis-aruba/pagenr/1 |titel=Aruba |bezochtdatum=2018-07-20 |archiefdatum=2018-07-20 |archiefurl=https://web.archive.org/web/20180720225707/http://www.witteveenbos.nl/nl/projecten-afvalwater/project/15-rwzis-aruba/pagenr/1 |dodeurl=ja }}</ref> == Asuntonan ambiental == Huma di e landfill di Parkietenbos por wòrdu mira for di Wayaca (yüni 2022) Pa añanan, e landfill ku awor ta sobrepobla tabata e kousa di kehonan tokante molèster di huma, huma tóksiko i polushon, ku ta un peliger pa medio ambiente i salú públiko. Na 2002, un grupo di residente lokal a funda e Fundashon Parkietenbos pa hala mas atenshon na e problema di desperdisio a traves di akshonnan.<ref>https://www.thedailyherald.sx/islands/66520-aruba-residents-take-action-against-landfill{{Dode link|datum=februari 2020 |bot=InternetArchiveBot }}</ref> E fundacion aki a tuma accion na comienso di juli 2018 ora cu candela a bolbe cuminsa na landfill. Despues di akshonnan inútil di Stichting Parkietenbos, un residente lokal a disidí di presentá un demanda kontra gobièrnu na 2020.<ref>{{Citeer web|url=https://caribischnetwerk.ntr.nl/2020/08/25/overheid-blijft-doorgaan-met-illegale-afvalpraktijken/|titel=Overheid blijft doorgaan met illegale afvalpraktijken|bezochtdatum=|auteur=Sharina Henriquez|datum=2020-08-25|werk=caribischnetwerk.ntr.nl}}</ref> {{Appendix}} ------------------- {{Databox}} '''Cunucu Arikok''' ta un museo habri den [[Parke Nacional Arikok]], cu ta sirbi como mustra di e manera di biba di antaño. E ta un di e atraccionnan principal di Parke Nacional Arikok. {{Appendix}} Fondo Prins Bernhard lo financia finalisacion di e proyecto ‘Cunucu Arikok’. Esaki ta encera un suma di mas o menos 60 mil florin. Cu Cunucu Arikok e fundacion FANAPA tin como meta pa crea un obheto cu ta duna e bishitantenan un bon impresion di kico naturalesa na Aruba tin pa ofrece. ‘Na e lugá úniko aki nos ta haña vegetashon eksuberante riba un pida tereno kaminda diferente formashon geológiko ta uni den otro, ku ta visibel den kunuku pa medio di diferensianan den tipo di tera i baranka i kaminda un kantidat grandi di parha i bestia di tera tambe ta biba.<ref> Prins Bernardfonds steunt afbouw project Cunucu Arikok. "Amigoe". Curaçao, 14-09-1989, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 25-04-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642757:mpeg21:p006</ref> E sub-proyecto “Cunucu Arikok”, di Stinapa Aruba, lo wordo financia door di Fondo Prins Bernhard, a haya sa di Stinapa. E proyecto aki ta data for di aña 1980 ora cu Departamento di Desaroyo Economico (DECO) den colaboracion cu otro instancianan local a desaroya un proyecto grandi pa crea un parke nacional Arikok-Jamanota na Aruba. Stinapa Aruba tin 785 hectar riba huur di gobierno. Esaki ta Sero di Arikok y e area rond di dje. E sitio ta situá eksaktamente na e frontera di dos formashon di piedra geológiko: e diabase schist-tuff i e tonalite. Hopi impreshonante den e parti abou ta numeroso formashon ku ta konsistí di blòki grandi di tonalita rondoná den kua eroshon a krea e formanan mas straño i imponente. Komo ku e cunucu ta protehá di e bientunan komersial konstante i salu dor di e seru di Arikok, e tin un vegetashon relativamente eksuberante. Tin un kantidat di palu hopi bieu, grandi i kompletamente krese, ku ta un raridat riba e isla. Konenchi, parakeet ta biba einan i hopi bia por mira otro parhanan manera trupial, chuchubis i perdiz. Kaskabel tambe ta presentá, pero bo mester ta un eksperto pa haña un: nan ta lastra bai ora hende yega serka.<ref>Natuurpark met cultuur-historisch monument Bernhard-fonds neemt Cunucu Arikok voor zijn rekening. "Amigoe". Curaçao, 30-11-1985, p. 9. Geraadpleegd op Delpher op 25-04-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643304:mpeg21:p011</ref> {{Stub}} ChatGPT: Cunucu Arikok ta un lugá histórico i kultural importante den Parke Nacional Arikok na Aruba. E palabra "cunucu" ta referí na un plantashon chikí òf un kas di campo, i den e kontektu aki, e ta referí na un plantashon ku a pertenesé na Arie Kok, un agricultor Hulandés. E nòmber di e parke mes, Arikok, ta derivá di su nòmber. ​ Wikipedia – Die freie Enzyklopädie 🏡 Historia i Signifikado Cunucu Arikok a forma parti di e desaroyo di Parke Nacional Arikok. E área a sirbi komo un plantashon chikí, i su kas di torto (kas di adobe) a keda preservá komo un ejemplo di bida rural tradicional Arubano. E kas a rekonstruí usando método tradicional pa mustra e estilo di bida di e tempu ey. ​ wheninaruba.com 🌿 Naturalesa i Kultura E área rondó di Cunucu Arikok ta riku den flora i fauna lokal, inklusí mata di divi-divi, kaktus tropikal, i otro planta medikinal. Tambien, den e área por haña desèño riba piedra di Indjanan nativo, ku ta indiká e presensia di pueblo indígena den e región. ​ 🥾 Rota di Hike E Cunucu Arikok Trail ta un ruta di hike fasil, ideal pa famia i visitante ku ta buska un introdukshon na e parke. E trail ta kuminsá na e sentro di bishita i ta dura mas o ménos 2 ora. Durante e hike, bo por wak e kas rekonstruí, flora lokal, i arte rupestre. ​ wheninaruba.com +2 things-to-do-in-aruba.com +2 boardwalkaruba.com +2 🗺️ Lokal i Atraktividatnan Serka Cunucu Arikok ta lokalisa serka di otro atraktividatnan den e parke, manera Kueba Chiki, un kueba ku desèño riba su muraya, i Dos Playa, un playa doble popular. E ruta ta pasa tambe serka di Sero Arikok, un di e punto mas haltu di Aruba. ​ AllTrails.com [[:Kategoria:Seru na Aruba]] Sinds enkele járen bezit Aruba een national park. Een uitgestrekt terrein in de omgeving van de Arikok en Jamanota tot aan de noordkust toe. Een kleiner deel van dit park is omheind d.m.v. een “slavenmuur”, aangelegd door de Stinapa. Dit park, gelegen in de luwte van de Arikok, is alleszins de moeite waard en bij uitstek geschikt voor een wandeling op een zondagna¬ middag. De ingang bereikt men door op de zándweg naar de Jamanota de Stinapaborden te volgen. Een keurig aangelegd pad maakt de wandeling tot een waar genoegen. Op de steile gedeelten zijn stenen trappen aangelegd met zelfs een leuning. Men bevindt zich werkelijk in een uniek stukje Arubaanse natuur. Enorme rotsblokken, praktisch alle soorten planten die op Aruba in het wild groeien en schitterende vergezichten. Door de beschutte ligging groeien de Watapana’s zoals het hoort: gewoon rechtop. Onder de enorme kruinen zijn banken aangebracht, waarop het koel rusten is. Dát is pas rusten met enkel vogelgeluiden om je heen, alleen het gekrijs van de parkieten zou aangepast moeten worden. Konijntjes schieten heen en weer. Een zijpaadje voert ons naar een overhangende rots, waar zich Aruba’s bekendste indianentekens bevinden. Bezoekers doen er goed aan een fotocamera mee te nemen, vooral de natuurfotograaf zal behoorlijk aan zijn trekken komen. Het wandelpad mondt uit bij een gerestaureerd lemen huisje. Het is geheel in stijl gehouden. Ook de omgeving van dit huisje wil de Stinapa aanpassen aan het leven van vroeger. Cunucu Arikok is een waardevol projekt, zowel voor de lokale bevolking als de toerist, die wat meer wil zien dan alleen het strand en het casino. Bekijk op uw gemak de foto’s en trek er op uit. Kan heel gezond zijn. (skol i Komunidat november 1986) foto’s: Rinus de Graaff ===Stampia di 75 cen=== Cunucu Arikok ta keda na pia di Sero Arikok, na e parti west unda no tin mucho biento. Den pasado nan a practica aki agricultura y cria di bestia, pero no na gran escala. E cunuqueronan tabata biba den cas di torto, esaki ta un cas traha di lodo. E cas di torto cu nos ta mira awendia den Cunucu Arikok a keda construi na 1985, perfectamente imita na e manera tradicional.<ref>[https://archive.org/details/BNA-DIG-BONDIA-2006-11-01/page/n30/mode/1up?q=cunucu+arikok+skol Post Aruba N.V. kier mustra e beyeza di Parke Nacional Arikok], BDA (1 di november 2006)</ref> Pa e spannan di dak nan a uza flambeu (palo di cadushi) y e murayanan ta traha di un mezcla di lodo y yerba. ===Stampia di 100 cen=== Despues di core riba e caminda cu ta pasa door di e parke, nos ta yega na e punto mas halto, esta Miralamar. For di aki bo tin un bista riba lama na ambos banda di e isla. Den cielo tin un warawara (ployborus plancus) ta bula y ta busca un coneu of un cabrito morto. E paisahe ta caracteriza pa duinen aki ta cubri un espacio di mas o menos 2 hectarea. Nan ta consisti di santo blanco di coral cu e biento di Noordoost ta supla riba e isla. Riba e duinen ta crece algun palo di druif y di oleifi cu te hasta den tempo seco ta mustra berde. Ken lo por haya e shoco dilanti di e monton di piedranan? Shoco bo ta hay’e solamente na Aruba. ------------------ == Manchebo Beach == {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais| variante = a | nomber = Manchebo Beach | nomber_oficial = | nomber_nativo = | tipo = Playa | pais = {{ABW}} | alias = | lema = | imagen = | descripcion = | multi-imagen = <!-- Utilisa plantia {{Multiple image}} --> | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[Oranjestad West]] | zoom = 14 }} (Van een onzer verslaggevers) WILLEMSTAD. — Bij PB 1965 no 34 is verschenen het landsbesluit, dat het besluit van het Bestuurscollege van Aruba goedkeurt om een perceel grond van ongeveer 16.225 m 2 voor zestig jaar in erfpacht uit te geven aan Machebo Beach Hotel NV te Manchebo.<ref>Erfpacht Manchebo. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 30-03-1965, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 22-04-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462582:mpeg21:p003</ref> -------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais| variante = a | nomber = Cueba Huliba | nomber_oficial = | nomber_nativo = | tipo = Cueba | pais = {{ABW}} | alias = | lema = | imagen = Bat Cave Formations.jpg | descripcion = | multi-imagen = <!-- Utilisa plantia {{Multiple image}} --> | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[San Nicolas]] | zoom = 14 }} '''Cueba Huliba'''[1][2] (tambe konosí komo Baranca Sunu ku ta nifiká “Baranka Desnudo”) ta un cueba Guadirikiri of Cueba di Guadirikiri ta un espacio natural bou di tera na Aruba, den Parke Nacional Arikok na mas of menos 1,4 km di Fontein. es.wiki:'''Cueba Huliba'''[1][2] (tambe konosí komo Baranca Sunu ku ta nifiká “Baranka Desnudo”) ta un cueba riba e isla Karibense di Aruba,[3][4] apodá e “tùnel di amor”[5] pa su entrada den forma di kurason. E entrada ta via un trapi skerpi i smal ku ta hinka den e kueba. E tin sinku entrada. Na algun lugá, bo mester bùig pa wak e formashonnan. Flashlights ta nesesario pa eksplorá e koredó di 300 pia (91 m) largu, ya ku ta totalmente skur paden di e kueba. E kueba ta yená ku formashonnan di stalagmita i stalaktita den e piedranan di kalki. Dos espesie di bat ku ta biba den e kueba aki ta e Leptonycteris curasoae i e Macroglossus sobrinus. Ta interesante pa nota cu vleermuis, despues di drumi den cueba durante dia, ta bula sali den horda en busca di cuminda. E salida for di e tùnel ta dor di un seri di trapi ku ta grabá den e baranka i ta basta riesgoso. Den un di e kambernan, e Birgen Maria a wòrdu grabá den un formashon di baranka natural. Leyenda ta menshoná historianan tokante piratanan ku lo a biba den e kueba pa skonde nan tesoronan, ounke no tin evidensia pa konfirmá esaki. {{Appendix}} [[:Kategoria:Aruba]] ----------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | variante = a | nomber = Cueba di Fontein | nomber_oficial = | nomber_nativo = | tipo = Cueba | pais = {{ABW}} | alias = | lema = | imagen = | descripcion = | multi-imagen = <!-- Utilisa plantia {{Multiple image}} --> | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[San Nicolas]] | zoom = 14 }} E '''Cueba di Fontein''' ta un cueba situa na costa nort-oost di [[Aruba]], den e [[Parke Nacional Arikok]]. ** Fontein Cave: Longer than the Quadirikiri Cave, the Fontein Cave contains pathways that stretch to the limestone walls further down. Here is also where prehistoric drawings can be seen. Though this cave does not have its own legend, this was speculated to have been occupied—or at least used by prehistoric Arawak settlers on the island for rituals and other spiritual ceremonies.<ref>[https://www.cspnv.com/pdf/aruba-today-20240403.pdf Visit the island’s popular cave sites!], Aruba Today (3 di april 2024)</ref> This popular cave is located along the northeast coast in National Park Arikok near Boca Prins. The Fontein Cave is well known for its native Arawak Indian rock paintings which can still be found on the walls and ceilings. The brownish-red paintings were left by Caquetios and graffiti imprinted by European settlers. {{Appendix}} [[:Category:Aruba]] es.wiki:'''Cueba di Fontein''' Cave[1][2] ta un cueba chikito cerka di Boca Prins na e parti nort di e isla di Aruba.[3][4][5] E ta bon konosí pa su dibuhonan di muraya nativo Arawak, ku a wòrdu grabá pa Nativonan Merikano dekorativamente riba e murayanan di piedra i parti di e plafond mas plat di e kueba ku kombinashonnan di koló kòrá òf maron-kòrá-maron òf lila; Esaki ta duna pista tokante e historia di e amerindionan. E kueba ta aksesibel for di un “baranka di terasa di piedra di kalki di koral” i tin un largura di 3 meter (9.8 pia) i un haltura di 2 meter (6 pia 7 inch). E sala di entrada, ku ta habrí pa bishitantenan, ta 4 meter (13 pia) haltu i ta ekstendé te na un profundidat di 50 meter (160 pia). Komo ku e ta un formashon geológiko di piedra di kalki, i debí na filtrashon di awa, formashonnan di stalagmita i stalaktita di koló, tamaño i forma hopi straño a wòrdu produsí. Murciélago ta traha nèshi den kavidatnan di kueba den nan búskeda nokturno pa rekohé kuminda, ku ta konsistí di nèktar i pólen. Tin registronan ku e indjannan Araucano a usa e kueba aki pa hasi nan ritualnan i seremonianan tribal. --------------------- '''Blackstone Beach''' ta un playa na costa nort den region di .., den PArke Nacional Arikok. (Oranjestad)—Nomber for di su mas karakterístika rekonosibel, e Piedra Pretu Playa casi ta representa lo contrario di e beachnan tipico di Aruba. Pa un, e tin santu pretu i ta cubri cu piedranan liso preto. Na di dos lugá, e ta keda na e parti nort di e isla, leu for di e blanku playanan di santu di den e region sùit. Pues, si bo ta sinti bo kla pa algu diferente—òf si ta dia kontrali, bishitá e Playa di Blackstone.<ref>[https://www.cspnv.com/pdf/aruba-today-20250305.pdf Blackstone Beach], Aruba Today 95 di maart 2025)</ref> Blackstone Beach ta mustra e mas banda natural di Aruba: e piedranan cu tapa e playanan i e forma di dje a wòrdu trahá pa mil añanan via erupshonnan volkániko, koral moveshonnan di ref i aktividat di ola di e parti nort rural di e isla. Situá mas ost di e Brug Natural i Playa di Andicuri, e Blackstone Beach ta relativamente fásil pa haña akseso. Unabes bo pasa e Formashon di Baranka Ayo, tuma e Kaminda di Andicuri ku ta hiba na Andicuri Laman. Einan, bo por stashoná bo outo i hasi un kaminata di 1km pa Blackstone Beach. E playa aki ta forma parti di e Arikok Parke Nashonal i pues ta un sitio ku ta wòrdu konserbá. Esaki ta e motibu pakiko e ta tambe relativamente intakto pa komersial influensianan. Apesar di a wòrdu yamá un playa, tene kuenta ku e no ta konsehá pa landa den awa, manera e koriente ta hopi fuerte i por desviá bo fásilmente mas leu den oséano salbahe. Pero, ainda bo por disfrutá di un espektakular bista di e piedranan i e parti nort oséano ku ta ekstendé dilanti di e playa i saka un potrèt ku bo amigunan òf famia (Oranjestad)—Named after its most recognizable feature, the Blackstone Beach almost represents the opposite of the typical Aruban beaches. For one, it has black sand and is covered in black smooth stones. Secondly, it lies on the northern side of the island, away from the white sandy beaches of in the southern region. So, if you feel up for something different—or if it’s opposite day, visit the Blackstone Beach. Blackstone Beach shows the more natural side of Aruba: the stones that cover the beaches and the shape of it has been crafted for thousand years via volcanic eruptions, coral reef movements and wave activity of the rural northern part of the island. Located further east to the Natural Bridge and Andicuri Beach, the Blackstone Beach is relatively easy to access. Once you get passed the Ayo Rock Formation, take the Andicuri road leading up to Andicuri Beach. There, you can park your car and take a 1km hike towards Blackstone Beach. This beach forms part of the Arikok National Park and is therefore a site that is preserved. This is why it is also relatively untouched by commercial influences. Despite being called a beach, do note that it is not advised to swim in the water, as the current is very strong and can easily stray you further in the wild ocean. However, you can still enjoy a spectacular view of the stones and the northern ocean that stretches out in front of the beach and take a picture with your friends or family --------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | variante= a | tipo = Playa | nomber = Boca Prins | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 1/2 | caption_align = center | image1 = | caption1 = | image2 = Plantage in Boca Prins op Aruba, Bestanddeelnr 252-7977.jpg | caption2 = Plantashi Boca Prins na 1947 | image3 = | caption3 = }} | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[Santa Cruz]] | tipo_subdivision_adm = Zona | subdivision_adm = [[Parke Nacional Arikok]] | tipo_subdivision_adm2 = | subdivision_adm2 = | descripcion = | pais = {{ABW}} | zoom = 13 }} '''Boca Prins''' ta un boca na e costa nort-oost di Aruba, situa den [[Parke Nacional Arikok]]. Kontenido Deskripshon Situá den Parke Nashonal Arikok, e bahia di santu ta un destinashon turístiko popular. E playa di santu blanku sin vigilansia ku duinen ta solamente 55 meter largu i no ta ofresé ningun otro fasilidat. Landamentu por ta peligroso debí na e koriente fuerte i konstante i ta rekomendabel solamente pa landadónan eksperensia, si ta. E bahia ta wòrdu bishitá de bes en kuando pa surfistanan, pero no ta wòrdu konsiderá un di e lugánan di buseo sobresaliente di e isla. [ 1 ] Un kaminda di santu ku baranka di piedra di kalki ta hiba na e bahia via un trapi di palu. E piedranan di Boca Prins ta e habitat di Cnemidophorus arubensis , un lagadishi di karakol ku ta wòrdu hañá solamente na Aruba. Banda di Boca Prins tin un di e plantacionnan di cunucu mas bieu na Aruba, cu a wordo cultiva pa colonialnan Hulandes den siglo 16. E nòmber di e bahia ta derivá for di e plantashon di Prins di ántes den serkania. https://de.wikipedia.org/wiki/Boca_Prins E entrada aki, unda e [[rooi]] di e mesun nomber ta basha den lama, probablemente ta haya su nomber for di Paulus Printz, kende a wordo manda pa e colonia di Curacao door di WIC pa descubri mineralnan. Despues di no a haya oro ni na Curacao ni na Bonaire, el a yega Aruba dia 14 di juni 1725 y a establece banda di e costa noordoost di e isla.<ref>Vivienno Frank. 2019. ''Aruba en een keuze uit haar toponiemen.'' ISBN:978-0-359-65900-5, pag. 74-75</ref> '''Boca Prins''' ta un [[bahia]] na e costa nort-oost di [[Aruba]], situa den [[Parke Nacional Arikok]]. Deskripshon Situá den Parke Nashonal Arikok, e bahia di santu ta un destinashon turístiko popular. E playa di santu blanku sin vigilansia ku duinen ta solamente 55 meter largu i no ta ofresé ningun otro fasilidat. Landamentu por ta peligroso debí na e koriente fuerte i konstante i ta rekomendabel solamente pa landadónan eksperensia, si ta. E bahia ta wòrdu bishitá de bes en kuando pa surfistanan, pero no ta wòrdu konsiderá un di e lugánan di buseo sobresaliente di e isla. [ 1 ] Un kaminda di santu ku baranka di piedra di kalki ta hiba na e bahia via un trapi di palu. E piedranan di Boca Prins ta e habitat di Cnemidophorus arubensis , un lagadishi di karakol ku ta wòrdu hañá solamente na Aruba. Banda di Boca Prins tin un di e plantacionnan di cunucu mas bieu na Aruba, cu a wordo cultiva pa colonialnan Hulandes den siglo 16. E nòmber di e bahia ta derivá for di e plantashon di Prins di ántes den serkania. https://de.wikipedia.org/wiki/Boca_Prins == Mira tambe == * [[Playanan di Aruba]] {{Commonscat}} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=de|oldid =205170166|titulo=Dos Playa}} {{References}} ;Lista di fuente *[http://nl.aruba.com/activiteiten/dos-playa Dos Playa] riba nl.aruba.com *[https://www.surfline.com/surf-report/dos-playas/5842041f4e65fad6a7708e27 Dos Playa Surf] riba surfline.com }} [[:Category:Luga na Aruba]] ---------------------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | variante = a | nomber = Cueba di Huliba | nomber_oficial = | nomber_nativo = | tipo = Cueba | pais = {{ABW}} | alias = Tunnel of Love | lema = | imagen = | descripcion = | multi-imagen = <!-- Utilisa plantia {{Multiple image}} --> | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[San Nicolas]] | zoom = 14 }} **The Huliba Cave/ Tunnel of Love The Huliba Cave, formerly known as the Tunnel of Love, was once open to the public, and was the biggest and most accessible of all three caves. This cave had five chambers, including one that is heartshaped. This cave had narrow stairs that led to long pathways deep into the cave, with a staircase leading to the exit on the other side. In one of the chambers, there used to be the carving of the Virgin Mary, put there for the protection of the cave. However, the Huliba Cave has been permanently closed for a few years now, as a way to preserve the bat population that lives in the cave. These Long Tongue Fruit Bats and Insect Eater Bats are very important to the ecosystem of the island. Though this cave is no longer accessible to the public, it surely is interesting to learn more about the history of these caves and the Awarak tribes that resided or utilized them.<ref>[https://www.cspnv.com/pdf/aruba-today-20240403.pdf Visit the island’s popular cave sites!], Aruba Today (3 di april 2024)</ref> Do note that these caves are very dark, humid, hot, and are inhabited by bats. Do wear comfortable clothing and shoes, as the pathways in these caves may be rough and bumpy, and don’t forget to bring a lashlight! {{Appendix}} [[:Category:Aruba]] ---------------------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | tipo= Bario | name = Eagle | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 2/2 | caption_align = center | image1 = | caption1 = | image2 = | caption2 = }} == Eagle (Aruba) == '''Eagle''' ta un bario di [[Oranjestad (Aruba)|Oranjestad, capital di Aruba. == Historia == Den comienso di añanan 20, Aruba a conoce dos refineria. Na aña 1924 a establece Lago Oil & Transport Ltd y despues na aña 1927 De [[Arend Petroleum Maatschappij]]. Dos refineria cu tabatin un rol masha importante den [[Di Dos Guera Mundial|Segundo Guera Mundial]], ya cu nan tabata suministra petroleo na e aliadonan. Ta di e refineria ‘Arend’ e vecindario aki a haya su nomber ‘Eagle’ y tambe nos ‘Eagle Beach’. Minister Maduro a comparti un tiki historia: “E refineria Eagle aki a duna trabou na mas cu shete mil trahado di 58 diferente pais. Den e area aki, e refineria a traha e fabrica pa refina e petroleo, un laboratorio y un brandweerkazerne. Tambe nan a construi nan sede ‘hoofdkantoor’ cu ta exactamente e edificio caminda nos ta para actualmente”. E mandatario tambe a trece dilanti cu e refineria a construi casnan special pa e personal di refineria, algun cas den e bario, e Eagle tennis club y e hospital cu tey ainda.<ref>[https://awemainta.com/wp-content/uploads/2024/02/AM240221.pdf Minister Maduro di Cultura a haci e desvelo di e ‘Ruta Historico di Eagle’], Awemainta (21 di februari 2024) </ref> E ‘Ruta Historico di Eagle’ ta un ruta pa cera conoci cu e historia di e bario di Eagle, e refineria di Eagle y Aruba su rol importante pa aliadonan den Segunda Guera Mundial. E storia di e refineria di Eagle, un tempo simbolo di e poder industrial di Aruba hunto cu Lago na San Nicolas, ta conta nos e desaroyo di Aruba den tempo for di su comienso na 1924 te na e desmantelamiento den añanan cincuenta y sesenta caminda cu a traha espacio pa turismo cual te cu awe en dia ta e pilar economico mas importante di Aruba. E proyecto di ‘Eagle History Tour’ lo crea un conexion entre e historia, herencia cultural industrial di Aruba y nos turismo, creando un atractivo nobo pa nos bishitantenan pero tambe lo educa localnan y principalmente e generacionnan mas jong tocante Aruba su historia industrial y e rol importante di e refineria di Eagle den e di Dos Guera Mundial asina e mandatario a trece den su discurso. Ademas den un futuro cercano lo pone borchinan na cinco diferente sitio cu QR code cu ta contene informacion importante di historia di e sitio den cuatro diferente idioma, mas obhetonan di arte y programanan educativo. Aruba tabatin un rol importante den Segundo Guera Mundial cu e dos refinerianan aki cu Alemania tabatin wowo riba Aruba y nan a manda un submarino pa bin destrui e dos refinerianan aki pa stroba e aliadonan haya nan combustibel. Asina e submarino a tira riba e tankero Arkansas y a mata varios hende entre otro Bonerianonan. Tambe e submarino a manda torpedo pa destrui e dos refinerianan cu danki na nos Señor Dios esakinan a faya nan proposito. {{Appendix}} -------------------------------------- {{Infobox luga den pais | tipo= Bahia y haf | name = Plantashi Prins | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 2/2 | caption_align = center | image1 = Zeilschip bij de Yachtclub van Aruba. Op de achtergrond de Lago-olieraffinaderij, Bestanddeelnr 252-3982.jpg | caption1 = Barco di bela cu refineria den fondo | image2 = De haven van de Lago-olieraffinaderij in San Nicolas op Aruba, Bestanddeelnr 252-8041.jpg | caption2 = }} {{Databox}} '''Plantashi Prins''' ([[Hulandes]]: Plantage Prins), originalmente un plantacion di coco na Aruba, [1] [2] a mira su cas reconstrui den añanan 1950. E decadensia di palma, atribuí na malesa, a kondusí na e stòp di produkshon di kunuku. 3] Na 1911, e mapa di Werbata-Jonckheer a identifiká Prins Plantation komo un di e 23 plantashonnan mayoritariamente chikitu karakterisá pa agrikultura kombiná, palu di koko i kas. Ademas, un plantashon mas grandi tabata situá paden, nort di Oranjestad na San Barbola, lugá di nasementu di Virginia Demetricia. E township Savaneta en realidad a surgi for di un plantacion gubernamental cu despues a transforma den un pueblito chikito. 4] == Etimologia == E plantacion ta derivá su nòmber for di un ingeniero di mina suédo Paulus Printz, ku a biba den e área durante di dies-ocho siglo, mientras tabata buska oro den nòmber di e administradornan di e kamber di Amstedam di e kompania Hulandes di West India. Segun e mapa di Van Raders di 1825, e ruina di su kas (No. 37) tabata situá riba e muraya na nortwest di e plantashon, pero for di e tempu ei e ruina a disparsé. E tapa di e seru, ku ta eksponé na bientu, tabata mas faborabel pa biba ku e arroyo ku tabata protehá pa bientu. [5] [6] Printz a traha na Aruba for di 14 di yüni 1725, te ku 3 di yüni 1727, ora ku el a risibí un òrdu di Amsterdam pa stòp e trabou. [ 7] == Panorama general == E kas original di plantacion den e arroyo no ta pará mas, i e struktura ku a sigui, un kas di pais konstruí den añanan 1930, ta awor den un estado di ruin. 6] Situá 2.5 kilometer for di e sentro di bishitante i aproksimadamente 600 meter for di e plantahe Fontein den Parke Nashonal Arikok, un kaminda ta hiba na e plantahe Prins históriko, ku anteriormente tabata di propiedat di Sr. Mokki Arends,[8] i dos arroyos bisiña, Rooi Prins i Rooi Dwars. E arroyos aki un tempu tabata nutrí palu di koko i palu di fruta. Mientras cu e coconutnan a desaparece, y solamente algun mata di fruta a keda, e vegetacion nativo ta prospera mas densamente cu riba e colinan circundante. 1] Te ku 2023, apesar di plannan inisial, e renobashon i transformashon di e ruinanan di e plantashon Prins den e Prins Center, ku ta presentá proyektonan di demonstrashon riba aktividat agrikultoral di plantashon tempran, no a tuma lugá ainda. E integrashon di e Prins Center den e diseño nobo di Parke Nashonal Arikok ta keda pendiente. Ta konsehábel pa konsiderá pa destahá e importansia históriko di Prins Center su nòmber den e sentro mes. 9] {{Appendix}} ------------------------ {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =59895500|titulo=Pos Chikito}} {{References}} }} == Mira tambe == * [[Lista di luga na Korsou]] {{Commonscat}} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =62603301|titulo=Suffisant (Curaçao)}} {{References}} }} ---------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | variante = a | nomber = Bushiribana | nomber_oficial = | nomber_nativo = | tipo = Bario | pais = {{ABW}} | alias = | lema = | imagen = Gouddelving bij Bushiribana op Aruba, Bestanddeelnr 252-7961.jpg | descripcion = Mina di oro na Bushiribana na Aruba (1947). Na 1946, despues di 30 aña, a cuminsa e mina di oro atrobe pero esaki no a resulta lucrativo. | multi-imagen = <!-- Utilisa plantia {{Multiple image}} --> | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[Paradera]] | zoom = 14 }} '''Bushiribana''' ta un luga den region di [[Paradera]] na kosta nort di [[Aruba]].[1] E ta mihó konosí pa e ruinanan di stempel di oro. == Geologia == Na final di e periodo di Kretáseo, kambionan geológiko signifikante a tuma lugá riba Tera. Piedranan fluido nobo, conoci como e batholith di Aruba, a pusha ariba door di scheurnan den e volcan antiguo, e Formacion di Lava di Aruba. E piedranan aki a forma koredónan i a solidifiká. Un di e tiponan di piedra cu a sali for di esaki ta gabbro. Gabbro tin un koló di antrasit i ta mustra mineralnan briante ora inspekshoná mas di aserka. E ta wòrdu hañá den e área di Matividiri. E tipo di piedra aki a wòrdu usá den konstrukshon di e planta di stèmpel di oro di Bushiribana.[2] Rush di oro Oro laba abou ta konosí komo oro aluvial. E ta laba den forma di stòf di oro, pida di oro, grano di oro i tin bia pida di oro. Despues di e rush di oro Arubano di 1824 pa 1829, den cual a haya oro aluvial, e cantidad eventualmente a baha y e depositonan di oro no a duna mas. Den transkurso di siglo, kompanianan di oro a kuminsá buska e fuente di e oro aki, e venanan di kuarso. Tin bia e adernan aki a surgi i despues a disparsé bou di tera atrobe.[3] Stempel di Oro Durante e periodo di 1872 pa 1915, ora ku oro tabata wòrdu mina riba e isla, dos molina di oro tabata operá.[3] Esakinan tabata e planta di stèmpel di oro di Bushiribana i e planta di smelt di oro di Balashi.[4] Na 1872, Aruba Island Gold Mining Company a construi un smelter y stempel mill di oro na Bushiribana, den curason di e area di mineria di oro cuarzo. Tambe e compania a construi e prome pier den haf di Aruba, yama Waaf di Compania riba Forti Abou, y a traha un caminda di dies kilometer pa transporta e mashinnan. E industria di stèmpel di oro tabata inkluí mashinnan di vapor, mulina di stèmpel, reservorionan di awa dushi i fòrnunan. E fábrika a hasi pèrdida pa binti aña. E oro a wòrdu saka dor di kombin’é ku merkurio, perdiendo mas o ménos mitar di e oro. For di 1897, e montonnan di shushi di Bushiribana a wòrdu retrabá usando e proseso di sianuro ku a wòrdu inventá resientemente, i ta e ora ei so e minamentu di oro a bira algu probechoso. Na 1899 un molina di stèmpel na Balashi a tuma over e trabou.[3] E oro prinsipalmente tabata bini di un di e dos shen venanan di kuarso ku ta karga oro ku a bini na superfisie for di e profundidatnan di Aruba kantu di kosta nort.[3] ---------- == Sero Colorado == On your way to Baby or Roger’s Beach, you’ll pass by the famous Red Anchor at what was once the entrance to the Colony residential community and be greeted with red soiled hills by the coast. This is Sero Colorado. Named after the 30-meter, deep red, limestone hill, Adriaan Laclé “Sero Colorado” translates to “Colored Hill”. Sero Colorado has deep historical ties with the once-thriving phosphate industry in the area. Matter of fact, there are still under- ground shafts and passages deep in Sero Colorado from the time of phosphate mining. In 1958, the re- finery at the time, Lago, adopted this name for the residential section of its employees.<ref>[https://www.cspnv.com/pdf/aruba-today-20241118.pdf Place names in San Nicolas and their origins], Aruba Today (18 di november 2024)</ref> -------- {{Infobox luga den pais | tipo= Isla di rif | variante = a | name = Renaissance Island | alias = Sonesta Island | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 2/2 | caption_align = center | image1 = | caption1 = | image2 = | caption2 = | pais = {{ABW}} | region = [[Santa Cruz]]? }} '''Renaissance Island''' (antes Sonesta Island [1]) ta un isla di rif privá dilanti costa di Aruba na haltura di e pista di aterisahe di [[Aeropuerto Internacional Reina Beatrix]]. Bista general E isla di ref di koral di 16 hektar a wòrdu kumprá pa Sonesta Hotels, i a habri na 1989 komo Isla di Sonesta.[2] Na 1991, Sonesta a wòrdu atkerí pa Ramada Renaissance Hotels, i e isla a wòrdu renobá komo Renaissance Island.[3] E ta un isla priva cu por wordo bishita solamente den dia. E isla di ref alargá ta ofresé playanan blanku, mondinan di mangel i un variedat grandi di parhanan.[1] Tin dos playa: Iguana Beach ta pa famianan, i Flamingo Beach ta pa adulto. Iguana Beach ta haña su nòmber for di e iguanan ku ta biba riba e playa. Flamingo Beach ta e unico luga na Aruba cu tin flamingo cu a wordo introduci. Tur dos espesie di animal tin bia ta bishitá e otro playa tambe.[4][5] Entre 7:00 AM y 7:00 PM un boto ta sali for di e hotel Renaissance Aruba pa e isla di rif. Huespetnan ku no ta di hotèl por biaha pa un pago.[6] Dos avion chikí, un Beechcraft Model 18 i un Convair 400, a wòrdu hundi na kosta pa krea un lugá di buseo. Ta posibel pa pasa anochi den un cabana (hut chikitu) riba e isla.[5] -- == Historia == nl.wiki:E isla di 16 hectar riba rif di Bucuti a ser cumpra pa Sonesta Hotels, y a habri na 1989 como isla Sonesta.<ref>Amigoe, [https://www.delpher.nl/nl/kranten/view?query=sonesta+island&coll=ddd&sortfield=date&page=1&facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Nederlandse+Antillen&identifier=ddd:010642557:mpeg21:a0071&resultsidentifier=ddd:010642557:mpeg21:a0071&rowid=2 Sonesta hotel en Sonesta Island: uniek hotelproject], 14 februari 1989</ref> Na 1991, Ramada Renaissance Hotels a kumpra Sonesta, i e nòmber di e isla a kambia pa Renaissance Island.[ 3] Ta un isla privá cu por wordo bishita solamente den dia. E isla di rif ta un isla largu ku ta ofresé playa blanco, palo di mangrove i un variedat grandi di parhanan. 1] Renaissance-eiland (voorheen Sonesta eiland),[1] is een 16 ha groot koraalrifeiland, officieel bekend als het Bucutirif [2][3] voor de kust bij Oranjestad, Aruba. en grenst aan de Rifeilanden van Oranjestad. Het eiland is particulier bezit en heeft de enige privé-stranden op Aruba.[4] Er zijn twee stranden: Iguana Beach en Flamingo Beach. Een Beechcraft 18 en een Convair 400 zijn allebei bewust ongeveer 50 meter (46 m) uit de kust gezonken om een duikplaats te creëren.[5] Flamingo's zijn te zien op het eiland.[6] Ze zijn echter niet inheems op Aruba.[7] de.wiki:Renaissance Island is een ongeveer 48 hectare groot, particulier gebruikt, smal en ongeveer 3,8 kilometer lang eiland voor de kust van het hoofdeiland Aruba . de.wiki:Renaissance Island ta un isla privá di mas o ménos 48 ektar di largura, estrecho i di mas o ménos 3,8 kilometer largu, na kosta di e isla prinsipal Aruba. {{Appendix}} Renaissance Island (anteriormente Sonesta Island),<ref>{{citeer web|titel=Sonesta Island | url = https://www.tripadvisor.com/ShowTopic-g147247-i144-k845765-Sonesta_Island-Aruba.html | accessdate = 2020-03-04}}</ref> ta un isla di 16 hectare di coral, ofisialmente konosí komo Bucutirif<ref>{{cite web | title =Harbour Map and Navigational Chart. From Netherlands Government chart, 1977 | url = https://www.arubaports.com/main/oranjestad/ |bezochtdatum=15 november 2020}}</ref><ref>{{citeer web | titel=Navigation Waypoints referencing to “Bucuti Island” | url=https://www.aruba-cruisingguide.com/navigation/ |bezochtdatum=15 november 2020}}</ref> for di Oranjestad, Aruba, i ta limita ku e Rifeilanden di Oranjestad. E isla ta privá i tin e úniko playa privá na Aruba.<ref>{{cite web | title =Renaissance Aruba Resort & Casino | url =http://www.fodors.com/world/caribbean/aruba/review-40803.html | accessdate = 2014-08-20}}</ref> Tin dos playa: Iguana Beach i Flamingo Beach. Un Beechcraft 18 i un Convair 400 tur dos a keda sink deliberadamente mas o ménos 50 meter (46 m) for di costa pa crea un lugá di buceo.<ref>{{cite book | last =Huber | first =Joyce | title =Best Dives of Aruba, Bonaire & Curaçao | publisher = Hunter Publishing, Inc | date =2011 | isbn = 9781588437495 }}</ref> Flamingo ta ser mira riba e isla.<ref>{{cite web| last =Suri | first =Charu | title =Where to see Flamingos in Aruba | url =http://www.afar.com/highlights/where-to-see-flamingos-in-aruba | accessdate =2014-08-20}}</ref> Sinembargo, nan no ta nativo di Aruba.<ref>{{cite web|url=https://journalistontherun.com/2017/07/01/everything-you-need-to-know-about-flamingo-island-aruba/|title=Everything You Need To Know About Flamingo Beach Aruba|date=1 July 2017|publisher=}}</ref> == Lokashon y uzo == E isla ta situá mesora banda di e ruta di aterisahe RWY 11 na aeropuerto internashonal Reina Beatrix na sur di e islanan di Oranjestad. E ta comprá dor di e doñonan di un hotel di sinku strea. Riba e dos bahia di awa den forma di un U riba e isla a konstruí un restorant, barnan di playa, un sentro di spa, un kancha di voleibol i fasilidatnan pa deporte di awa i baño. E hóbennan di e hotèl ta wòrdu transportá ku e ferry di e hotèl mes. E awa di awa di e hotel ta ser transportá pa barku pa e WEB kanaal purifikashon na e isla prinsipal pa deskontaminashon. {{Appendix}} * Eduardo en Gerardo de Veer van Meta Corporation, de ontwikkelaars van het Sonesta Hotelproject (de bouw van een 320-kamer hotel in het hart van Oranjestad - Coral Reef Hotel) presenteerden de plannen in 1986 en op 30 oktober 1987 de eerste steen gelegd. * Sonesta island gelegen op het rif tegenover de [[internationale luchthaven Koningin Beatrix]]. * Vanaf de open lobby heeft men niet alleen zicht op dezee, maarook ophetkanaal, van waaruit de gasten met de boot naar het Sonesta Island kunnen vertrekken. Een traject dat slechts tien minuten duurt. Vier boten van 26 voet lang en met een capaciteit voor 29 personen elk, zullen beschikaar zijn voor het transport van de gasten van het hotel, via het kanaal, naar Sonesta Island. Op dit rifeiland, waarop tot een jaar geleden alleen maar mangroveplanten te zien waren, zijn in de afgelopen maanden twee prachtige stranden met hagelwit zand aangelegd. Momenteel worden een restaurant en bar gebouwd, waarna de whirlpools en faciliteiten voor watersporten zullen volgen.<ref>{{citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642557:mpeg21:pdf|titel=Sonesta hotel en Sonesta island: uniek hotelproject|werk=[[Amigoe]]|datum=14 februari 1989|bezochtdatum= }}</ref> en.wiki:see Oranjestad, Aruba The touristically named Renaissance Island (formerly Sonesta Island)<ref>{{cite web | title =Sonesta Island | url = https://www.tripadvisor.com/ShowTopic-g147247-i144-k845765-Sonesta_Island-Aruba.html | accessdate = 2020-03-04}}</ref> is a 40 acres [[cay]] (or barrier reef) island, officially known as the Bucuti Rif<ref>{{cite web | title =Harbour Map and Navigational Chart. From Netherlands Government chart, 1977 | url = https://www.arubaports.com/main/oranjestad/ | accessdate = 2020-03-04}}</ref><ref>{{cite web | title =Navigation Waypoints referencing to “Bucuti Island” | url = https://www.aruba-cruisingguide.com/navigation/ | accessdate = 2020-03-04}}</ref> and it is off the coast near Oranjestad. It is privately owned and has the only private beaches on Aruba.<ref>{{cite web | title =Renaissance Aruba Resort & Casino | url =http://www.fodors.com/world/caribbean/aruba/review-40803.html | accessdate = 2014-08-20}}</ref> There are two beaches: Iguana Beach and Flamingo Beach. A [[Beechcraft Model 18|Beechcraft 18]] and a [[Convair]] 400 were both deliberately sunk about 50 yards offshore to create a diving site.<ref>{{cite book | last =Huber | first =Joyce | title =Best Dives of Aruba, Bonaire & Curaçao | publisher = Hunter Publishing, Inc | date =2011 | isbn = 9781588437495 }}</ref> [[Flamingo]]es can be seen on the island.<ref>{{cite web| last =Suri | first =Charu | title =Where to see Flamingos in Aruba | url =http://www.afar.com/highlights/where-to-see-flamingos-in-aruba | accessdate =2014-08-20}}</ref> However, they are not native to Aruba.<ref>{{cite web|url=https://journalistontherun.com/2017/07/01/everything-you-need-to-know-about-flamingo-island-aruba/|title=Everything You Need To Know About Flamingo Beach Aruba|date=1 July 2017|publisher=}}</ref> Awemainta 30 december 2020|Isla Priva: Di complemento pa atraccion principal|E creacion di un beach priva riba e rifnan dilanti di aeropuerto tabata otro reto grandi pa MetaCorp. E responsabilidad di esaki a cay grandamente riba e schoudernan di Rudolph Richardson na cabes di ATCO. Delft Hydraulic Engineering di Hulanda meticulosamente a diseña e isla artificial. A pone shen y shen di meternan cubico di santo blanco den bargenan cu despues a basha riba e awanan poco hunto di e rif pa crea un plataforma for di unda e backhoe y otro ekipo necesario pa traha e isla, por a para firme riba dje. E isla a habri pareu cu e hotel na 1991. Na 1999, Horcan Lenny, considera como e di dos mas fuerte pa pasa den November, a dal Aruba duro y Sonesta Island a keda den hopi mal estado. Mester a trah’e full di nobo. Despues di un candela chikito un par di aña atras, Renaissance Island ta un di e atractivonan turistico mas grandi di e isla. Conoci mundialmente como e luga pa comparti di un dia di solo y lama hunto cu flamingonan cu ta cana casualmente band’i bo. Fuera di e parhanan aki, e isla tambe ta un santuario pa hopi yuwana. {{Appendix}} --------------------- {{Infobox luga den pais | tipo= Playa | name = Hadicurari | alias = Fisherman's Hut | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 2/2 | caption_align = center | image1 = | caption1 = | image2 = | caption2 = }} | pais = {{ABW}} | region = [[Noord]] | zona = [[Palm Beach]] | zoom = 14 }} '''Hadicurari''' (''Fisherman's Hut'') ta un luga na costa west di Aruba, den e zona di [[Palm Beach]] na haltura di e hotelnan Holiday Inn y Marriott Vacation Club. Aki ta situa un waf di piscado y un parti ta wordo uza como zona pa [[windsurf]]. Hadicurari ta conoci como un sitio pa pisca unda tabatin ranchonan di piscado y un pier chikito. Den ananan 1950 tabata captura aki hopi calco. De vissershaven heeft een steiger met 92 aanlegplaatsen die in de jaren 90 van de vorige eeuw is aangelegd. Hier werd in de jaren 1950 veel calco (''strombus gigas'') gevist. Door de roofbouw is de calco in deze buurt zeer zeldzaam geworden en wordt nu beschermd.<ref>Vivienno Frank. 2019. ''Aruba en een keuze uit haar toponiemen'' pag. 111, ISBN:978-0-359-65900-5</ref> Aki tabata establece Centro di pesca Hadicurari, cu tabata organisa torneonan di pisca pa e piscadonan local.<ref>Vistoernooi Centro Hadicurari. "Amigoe". Curaçao, 09-07-1994, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 15-09-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644198:mpeg21:p005</ref> Awendia e ta fungi como restaurant.? * E pier chikito a wordo reemplasa den ananan 19 90 pa un pier grandi cu 92 luga pa boto * Den e periodo aki a lanta e Centro di pesca Hadicurari y na 2003 a funda Fundacion Centro di Pesca Hadicurari. Fundado tabata Colin Christiaans. * Anualmente ta celebra Dia di Piscado cu ta riba 29 di juni cu iun torneo di pesca. * Den e edificio di Centro di Pisca hadicurari tin un restaurant establece. Centro di Pesca Hadicurari ta percura pa brinda e piscadonan tur ayudo. Considerando cu e centro aki ta practicamente hinca entre e hotelnan grandi y luhoso; Centro di pesca Hadicurari tin cu “negosha” un tiki riba e tradicion di piscado den e centro aki. NOTES In tegenwoordigheid van de ministers Elio Nicolaas, ing. Roland Laclé en minister ing. Eddy Briesen, legde minister Charro Kelly vrijdagmiddag de eerste steen voor de vissershaven bij Hadicurari, ten noorden van het Holiday Inn Hotel. De 92 aanlegplaatsen voor de vissersboten vergt een investering van 1,4 miljoen florin. De bouw geschiedt door Camar nv.Eerste steen vissershaven. "Amigoe". Curaçao, 23-11-1992, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 14-09-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643702:mpeg21:p005 {{Appendix}} [[Category:Luga na Aruba]] --------------- {{Infobox luga den pais | tipo= Isla di rif | variante = a | name = De Palm Island | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 2/2 | caption_align = center | image1 = Sign De Palm Island.jpeg | caption1 = | image2 = | caption2 = | pais = {{ABW}} | region = [[Santa Cruz]]? }} [[File:Sign De Palm Island.jpeg|thumb|Borchi pa yega De Palm Island]] '''De Palm Island''' ta un isla di mas o ménos 10 ektar grandi, habitá, estrecho i di 1,5 kilometer largu for di costa di e isla principal di Aruba, ost di e stat di Pos Chiquito, serka di e aeropuerto internashonal Reina Beatrix. E isla ta un rif di koral ku tin un hotel, un bar i un restorant. E biahe via ferry for di e isla prinsipal ta dura mas o ménos 10 minüt. Riba e isla tin un playa ku tin un guardia i un parke di awa. E isla ta di propiedat di De Palm Tours, e operador di biahe di mas grandi na Aruba, fundá pa Wichie de Palm i kumprá pa Harold Malmberg den añanan 60 di [[siglo 20]].<ref>{{Citeer web|url=http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&task=view&id=24&lang=en|titel=Tourism|taal=en|uitgever=Historia di Aruba|bezochtdatum=1 september 2018|archiefurl=https://web.archive.org/web/20230621061434/http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&task=view&id=24&lang=en|archiefdatum=2023-06-21}}</ref> == Detayenan == E parke di awa tin un atraccion extraordinario. E bishitantenan, ekipá ku un sistema di buelo di kaska bou di awa, por bishitá e mundu tropikal di piská di e isla di koral na pia i tambe tuma imágen bou di awa di un avion Cessna 414 derotá i bou di awa. E Sea Trek helmet system tambe ta posibel pa no-swimmer i personanan ku no tin eksperensia di buelo. {{Appendix}} De Palm island is een ongeveer 10 hectare groot, bewoond, smal en 1,5 kilometer lang eiland voor de kust van het hoofdeiland van [[Aruba]], ten oosten van de stad [[Pos Chiquito]], in de buurt van de [[internationale luchthaven Koningin Beatrix]]. Het eiland is een dood [[koraalrif]] met daarop een hotel, bar en restaurant. De overtocht per ferry vanaf het hoofdeiland duurt ongeveer 10 minuten. Op het eiland is er een bewaakt strand en een [[waterpark]]. Het eiland is eigendom van [[De Palm Tours]], de grootste [[touroperator]] op Aruba, opgericht door [[Witchie de Palm]] en in de jaren zestig van de twintigste eeuw gekocht door [[Harold Malmberg]]<ref>{{Citeer web|url=http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&task=view&id=24&lang=en|titel=Tourism|taal=en|uitgever=Historia di Aruba|bezochtdatum=1 september 2018}}</ref> == Bijzonderheden == Het waterpark heeft een buitengewone attractie. Bezoekers, uitgerust met een onderwaterhelm-duiksysteem, kunnen te voet de tropische vissenwereld van het koraaleiland bezoeken en ook onderwateropnamen maken van een neergehaald en onder water gelegen [[Cessna]] 414-vliegtuig. Het gebruik van het Sea Trek-helmsysteem is ook mogelijk voor niet-zwemmers en personen zonder duikervaring. {{Appendix|1=alles|2= '''Voetnoten''' {{References}} '''Bronnen''' * {{citeer web|url=http://www.visitaruba.com/things-to-do/tours-and-activities/depalm-island/|titel=De Palm Island|bezochtdatum=1 september 2018}} * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=de|titel=Palm Island (Aruba)|oldid=165611524|datum=20170518}} -------------- '''Isla di Oro''' ta parti di e rif di Pos Grandi na costa sur di [[Aruba]], entre [[Pos Chikito]] y [[Savaneta]]. E area ta cay den e [[Parke Marino Aruba]] y ta bou maneho di [[Parke Nacional Arikok| Fundacion Parke Nacional Aruba]] (FPNA).<ref>{{citeer web|url=///C:/Users/l_de_/Downloads/BONERIANO-15-03-2024.pdf|titel=FPNA ta activo den defensa di Isla di Oro|werk=Boneriano|datum=2024-03-15|bezochtdatum=2024-03-23}}</ref> == Historia == Isla di Oro a inicia na aña 1965 ora Adolf (Dochi) Oduber a construi un compleho di recreacion den forma di un barco cu den dje un restaurant, bar y sala di baile, cu el a duna e nomber "Isla di Oro".<ref>{{citeer web|url=citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462564:mpeg21:p006|titel=Opening van Isla di Oro|werk=[[Amigoe]]|datum=1965-03-09|bezochtdatum=2024-03-23}}</ref> E compleho ta situa 150 meter for di e costa na un laguna rondona pa mondi di mangel, pa cua mester a traha un brug y kap un caminda dor di e mangelnan.<ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010470027:mpeg21:p006|titel=Luchtkasteel van Oduber werd restaurant in zee|werk=[[Amigoe]]|datum=1964-08-05|bezochtdatum=2024-03-23}}</ref> E tempo ey e compleho tabata un atraccion turistico popular, unda tabata organisa fiesta, ademas di presentacion y shownan di artistanan conoci. E compleho, cu ta riba tereno erfpacht, a cambia varios biaha di doño-desaroyado y tabata operacional te mas o menos aña 1994 pa despues keda bandona. == Proteccion di naturalesa == Isla di Oro ta ubica den un zona di naturalesa cu un grado halto di balor y di medidanan di proteccion. Banda di ta protegi mediante e decretonan nacional ''Nieuwe aanwijzing domeingronden als natuurreservaat''<ref>[https://www.dcbd.nl/sites/default/files/documents/MinistryofJustice%282020%29_LandsbesluitNieuweAanwijzingDomeingrondenAlsNatuurreservaat.pdf Landsbesluit ''Nieuwe aanwijzing domeingronden als natuurreservaat''] ([[Afkondigingsblad van Aruba|AB]] 2020 no. 67)</ref> y ''Ruimtelijke Ontwikkelingsplan met Voorschriften 2021''<ref>[https://www.dip.aw/wp-content/uploads/2021/08/AB-2021-no.-123.pdf Landsbesluit ''Ruimtelijke Ontwikkelingsplan met Voorschriften 2021''] (AB 2021 no. 123) di 28 juli 2021.</ref>, e isla mes y e lama ta clasifica como "Marine Protected Area" (MPA) mediante decreto nacional.<ref>[https://www.dcbd.nl/sites/default/files/documents/MinistryofJustice%282018%29_LandsbesluitParkeMarinoAruba.pdf ''Landsbesluit Parke Marino Aruba''] (AB 2018 no. 77) di 20 di december 2018</ref> Adicionalmente, e area tin reconocemento internacional como un "Key Biodiversity Area" (KBA) door di Union Internacional pa Concervacion di Naturalesa (IUCN) y desde 2023 como un area RAMSAR (RAMSAR Site no. 2526).<ref>{{citeer web|url=https://www.bondia.com/corte-ta-prohibi-aruba-ocean-villas-pa-cuminsa-of-traha-na-isla-di-oro/|titel=Corte ta prohibi Aruba Ocean Villas pa cuminsa of traha na Isla di Oro|werk=BonDiaAruba|datum=2024-03-18|bezochtdatum=2024-03-23}}</ref> Fuera di esey e mangelnan, tanto e mangel preto (''Avicennia germinans'') como e mangel blanco (''Laguncularia racemosa'') ta especienan di mata protegi pa ley.<ref>[https://docplayer.nl/110238034-2017-no-48-afkondigingsblad-van-aruba-landsbesluit-houdende-algemene-maatregelen-van-14-juli-2017-ter-uitvoering.html ''Landsbesluit bescherming in-heemse flora en fauna''] (AB 1995 no. 2) di 14 di juli 2017</ref> Den curso di tempo a lansa diferente proyecto pa Isla di Oro, entre nan e proyecto di un delfinario, bou e nomber di ''Dolphin Beach'' na comienso di añanan nobenta<ref>{{citeer web|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010645141:mpeg21:p005|titel=Gedegen en objectief onderzoek onontbeerlijk voor Dolphin Beach|werk=[[Amigoe]]|datum=1993-05-15|bezochtdatum=2024-03-23}}</ref>, y e proyecto di ecohotel, ''Zoetry Isla di Oro Aruba'', den decada 2010.<ref>{{citeer web|url=https://archive.org/details/BNA-DIG-BONDIA-2014-10-30/page/n2/mode/1up?q=isla+oro+parke+marino&view=theater|titel=Proyecto Isla di Oro ta bek na su concepto inicial di ecohotel|werk=BonDiaAruba|datum=2014-10-30|bezochtdatum=2024-03-23}}</ref> Ambos proyecto a encontra cu resistencia di e activistanan ambiental y finalmente no a continua pa falta di e permisonan rekeri. {{Appendix}} [[:Category:Aruba]] y cu ta cay bou maneho di Fundacion Parke Nacional Aruba (FPNA). Ademas mangelnan, tanto e mangel preto (''Avicennia germinans'') como e mangel blanco (''Laguncularia racemosa'') ta especie di mata protegi pa ley. y e area tambe ta cay den ‘Natuur Gebied’ Nieuwe aanwijzing domeingronden als natuurreservaat (AB 2020 no. 67) y Ruimtelijke Ontwikkelingsplan met Voorschriften 2021; mientras cu e isla mes y e lama ta cay den Marine Protected Area (MPA) esta Landsbesluit Parke Marino (AB 2018 no. 77) Adicionalmente, e area aki tin reconocemento internacional como un Key Biodiversity Area (KBA) door di IUCN y ultimamente a wordo clasifica como un RAMSAR gebied (RAMSAR Site no. 2526) – dunando e area akinan mas balor ainda y den e caso aki, segun Silva ta expresa a nenga diferente parti di ley pero asina mes e desaroyado a continua cu e trabounan dañino pa naturalesa sin permiso. E mangelnan ta un especie protegi pa ley y e area tambe ta cay den Natuur Gebied’ Nieuwe FPNA ta activo den defensa di Isla di Oro aanwijzing domeingronden als natuurreservaat (AB 2020 no. 67) y Ruimtelijke Ontwikkelingsplan met Voorschriften 2021 (AB 2021 no. 123) mientras cu e isla mes y e lama ta cay den Marine Protected Area (MPA) esta Landsbesluit Parke Marino (AB 2018 no. 77) – haciendo e area aki un grado di proteccion halto. Adicionalmente, e area aki tin reconocemento internacional como un Key Biodiversity Area (KBA) door di IUCN y ultima[1] mente a wordo clasifica como un RAMSAR gebied (RAMSAR Site no. 2526) – dunando e area akinan mas balor ainda.<ref>{{citeer web|url=https://www.bondia.com/corte-ta-prohibi-aruba-ocean-villas-pa-cuminsa-of-traha-na-isla-di-oro/|titel=Corte ta prohibi Aruba Ocean Villas pa cuminsa of traha na Isla di Oro|werk=BonDiaAruba|datum=2024-03-18|bezochtdatum=2024-03-23}}</ref> Na november di aña pasa 2023 e area aki a cuminsa forma parti di Convenio di Ramsar Area bao e parti di Costa Zuid e cual ta un di e areanan cu mas biodiversidad, status di Ramsar tin como meta pa proteha e areanan aki sin interveni cu actividadnan economico, enfatisando reduccion di daño y restauracion di naturalesa den caso di daño cu ta inevitabel. Isla di Oro ta un área di mangrove amplio na Aruba, kaminda diferente ekosistema ta reuní. E lugá di buelo ku e mesun nòmber ta konsistí di un banda di playa grandi ku un rif similar na esun di e lugá di buelo Mangel Halto. E tipo di koral mas comun riba e rif aki ta e koral di cerebro, di strea y di placa. Lobster di koral, snapper, piská trompeta i piská angel ta habitantenan regular. Isla di Oro ta nifiká isla di oro.<ref>{{citeer web|url=https://www.duikersgids.nl/en/isla-di-oro|titel=Isla di Oro|werk=duikersgids.nl|datum= |bezochtdatum=2024-03-23}}</ref> Isla di Oro no ta solamente un kolekshon úniko di ekosistema, sino tambe un isla di fiesta ku un restorant abandoná ku a wòrdu traha den forma di un boto. Bo por yega na e lugá despues di un caminata bastante largu dor di e área. Ta rekomendá un buelo di boto. NOTES FUNDACION Parke Nacional Aruba ta na altura di actividadnan cu ta tumando luga riba Isla di Oro y ta activamente haciendo tur cos posibel den e organisacion su capacidad legal pa pone un stop n’e actividadnan cu ta tumando luga. Isla di Oro ta un area cu ta cay bou di maneho di Fundacion Parke Nacional Aruba.<ref>[file:///C:/Users/l_de_/Downloads/BONERIANO-15-03-2024.pdf FPNA ta activo den defensa di Isla di Oro], Boneriano (15 di maart 2024)</ref> E mangelnan ta un especie protegi pa ley y e area tambe ta cay den Natuur Gebied’ Nieuwe FPNA ta activo den defensa di Isla di Oro aanwijzing domeingronden als natuurreservaat (AB 2020 no. 67) y Ruimtelijke Ontwikkelingsplan met Voorschriften 2021 (AB 2021 no. 123) mientras cu e isla mes y e lama ta cay den Marine Protected Area (MPA) esta Landsbesluit Parke Marino (AB 2018 no. 77) – haciendo e area aki un grado di proteccion halto. Adicionalmente, e area aki tin reconocemento internacional como un Key Biodiversity Area (KBA) door di IUCN y ultima[1] mente a wordo clasifica como un RAMSAR gebied (RAMSAR Site no. 2526) – dunando e area akinan mas balor ainda. Fundacion Parke Nacional Aruba ta comprometi na e proteccion di e area importante aki – e unico area na Aruba unda ainda nos ta wak e ‘Poder di 3’ conecta na otro sanamente, esta e mangelnan, yerbe di lama y e rifnan di coral – 3 diferente sistema ecologico crucial cu hunto ta prove un variedad di beneficio pa e ser humano y Aruba su medio ambiente. Dialuna 11 di Maart 2024 bestuur di FPNA a ser alerta di actividadnan cu ta pasando y inmediatamente a bay den accion pa manda un Proforma Bezwaarschrift. Informacion cu FPNA a ricibi ta cu no tin un aanlegvergunning y cu esey ta evaluando pasonan legal. Ta di hopi tempo caba FPNA tin wowo extra riba e area di Isla di Oro y den augustus di 2023 a bin haya sa cu Isla di Oro a ser cumpra y asina a manda un carta oficial dia 28 di augustus pa DIP indicando cu no lo duna permiso pa ningun desaroyo riba Isla di Oro. Den november 2023, FPNA a wordo contacta door di J.O.B. Holding & Management y a ser invita pa bay un meeting pa compronde kico ta e intencion cu Isla di Oro. Dia 4 di januari 2024, FPNA a responde na J.O.B. Holding & Management cu un carta unda cu a indica cu no ta bay di acuerdo cu ningun desaroyo pa Isla di Oro. Siguientemente dia 18 di januari 2024 J.O.B. Holding & Management a invita FPNA conhuntamente cu otro organisacionnan local pa un stakeholder engagement session unda cu nan a informa cu nan lo ta haciendo diferente trabounan riba Isla di Oro y no a presenta un plan concreto cu por ser revisa. No obstante e posicion di FPNA no a cambia. FPNA no lo sostene ningun plan di desaroyo den e area aki Isla di Oro is a vast wetland mangrove area on Aruba where different ecosystems meet. The dive site of the same name consists of a vast shallow sand strip with a reef similar to that of the Mangel Halto dive site. Common types of coral on this reef are brain, star and plate coral. Coral lobsters, snappers, trumpet fish and angelfish are regular inhabitants. Isla di Oro means island of gold.<ref>https://www.duikersgids.nl/en/isla-di-oro</ref> Particulars Isla di Oro is not only a unique collection of ecosystems but also a former party island with an abandoned restaurant built in the shape of a boat. You can reach the location after a fairly long walk through the area. A boat dive is recommendable. ----- Fundacion Savaneta Aruba a nota di e discucion andando riba red social rond di Isla di Oro. E pregunta esencial den esaki ta cu si por papia di destruccion of limpiesa. Fundacion ta observa y ta na altura cu actualmente ta tumando luga un limpiesa di material di e ruina cu a keda atras eynan esta tubo y frusto den awa y hopi desperdicio di palo, etc. No tin ningun acto di corta mangroves ni otro mata pues aki nos tin cu papia di un clean up y no destruccion. Si Parke Arikok kier “claim” e luga, anto e pregunta ta dicon Parke nunca a hacie limpi y no a pone borchi cu e ta pertenece na Parke anto. Antes e doño di Isla di Oro tabata famia Oduber y despues un otro doño a tuma over te cu awe a keda na ruina unda un doño nobo local a cumpr’e via un acto notarial, pues no a hay’e regala. Semper Isla di Oro tabatin su permiso pa Restaurant y NightClub pues esey no ta nada nobo den su desaroyo.<ref>https://24ora.com/fundacion-savaneta-ta-aclaria-a-haci-isla-di-oro-limpi-y-nada-mas/ (17 di maart 2024)</ref> --- Fundacion Parke Nacional Aruba (FPNA) a cuminsa un caso contra pais Aruba y contra desaroyador di Isla di Oro, Osyth Henriquez, pa stop e di haci cualkier trabou di limpiesa riba su tereno. Hues a prohibi Henriquez pa desaroya of hasta pa haci limpiesa riba su tereno na Isla di Oro. FPNA a demanda Pais Aruba tambe pa prohibi Gobierno di duna permiso. Abogado mr. Anthony Ruiz a defende Osyth Henriquez, mientras cu abogado mr. Zuhaila Marchena a defende FPNA. Den su veredicto, mesora, hues a indica na FPNA cu como nan tin e maneho di e area, cu FPNA y e doño di Isla di Oro mester sinta na mesa y sali di e problema. Ta trata aki na un tereno cu e doño tin den erfpacht. E area ta bou maneho di FPNA como un area protehi. Den areanan protehi en general por restablece un edificio na estado original, den consulta cu FPNA. Osyth Henriquez ta propietario di Ocean Villas na Savaneta. Ey tambe e tin cu atende cu reto di FPNA, Gobierno mes y di bisiña, cu no necesariamente ta di acuerdo cu su vision pa desaroya bungalows eynan. Awo cu e kier desaroya Isla di Oro, atrobe e ta hay’e stroba y mester defende su plan y vision den corte. Ta parce cu e reto lo no ta e isla mes, sino mas bien e vecindario cu si ta protegi como un area di naturalesa.<ref>https://24ora.com/hues-a-ordena-osyth-henriquez-pa-para-trabou-riba-isla-di-oro/ (17 di mart 2024)</ref> * <ref>https://antilliaansdagblad.com/aruba/29167-blijf-van-isla-di-oro-af 13 maart 2024</ref> {{Appendix}} isla di oro is pas ontstaan in begin jaren zeventig van de vorige eeuw. Het is een stukje rif ten zuiswesten van Pos Grandi waarop Adolf R. Oduber een recreatiecomplex had gebouwd in de vorm van een schip met daarin een restaurant, bat en danszaal. Vivienno Frank isla di oro a surgi te na komienso di añanan setenta di siglo pasá. E ta un parti di e rif na sur-oeste di Pos Grandi na unda Adolf R. Oduber a konstruí un kompleho di rekreacion den forma di un barku ku den dje un restorant, bat i sala di baile. '''Isla di Oro''' ta un isla di coral na costa sur di Aruba, entre [[Pos Chikito]] y [[Savaneta]]. E area ta cay den e Parke Marino Aruba y ta bou maneho di FPNA. Het is gelegen 150 meter uit de kust op de rif van Pos Grandi. Er moest een weg door de mangrovenbos worden gehakt om bij het eiland te komen.<ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010470027:mpeg21:p006|titel=Luchtkasteel van Oduber werd restaurant in zee|werk=[[Amigoe]]|datum=1964-08-05|bezochtdatum=2024-03-23}}</ref> Gelegen aan een lagoen omringd door mangrovebossen. Er voden optredens en shows vor bekende artiesten plaats en werden feesten gehouden. Isla di oro was in de jaren op de startplaats voor natuurwandelingen van Stimaruba. * Na ana 1965 Adolfo (Dochi) Oduber a habri riba e isla un restaurant ISla di ORo construi den forma di un barco como atraccion turistico y despues amplia cu cocktail lounge y sala di baile. Apertura oficial dia 13 di maart 1965.<ref>Opening van Isla di Oro. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 09-03-1965, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 21-03-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462564:mpeg21:p006</ref> Despues di un aña a traha un brug pa yega na costa. Na 1975 el a cambia man pa Joe Procter, kende e sigui desaroya e luga. * in 1989? beheert-eigenaar door Lucy en jose Brazao Mendez. El a opera te 1994. * verschillende projecten, waaronder het dolfinarium project (1993?)onder de naam Dolphin Beach, voor de doorontwikkeling van Isla di Oro hebben vanaf 1990 gestuit op verzet van milieu-activisten.<ref>Gedegen en objectief onderzoek onontbeerlijk voor Dolphin Beach. "Amigoe". Curaçao, 15-05-1993, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 21-03-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010645141:mpeg21:p005</ref> Dolfinarium ging niet door wegens uitblijven van de nodige vergunningen. 4uldy06ywgmqzlegmvr1u7hyj2vm7h1 192412 192411 2026-06-01T09:30:44Z Caribiana 8320 192412 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ {{ABW}} caya nombra pa hende: Caya Dick Cooper - Caya Jose Geerman - Caya Charlie Brouns Sr. - Caya Y.A. (Lord Boxoe) Illidge - Caya Pio Coffie - Caya Enrique Vorst - Sylvia A. Godettstraat - Caya Captain R. Rodger - Caya Lolita E. Euson - Caya Federico Maduro (Balashi) - Caya Juan Werlemen (Cashero) - Caya Juancho Kock (ex-Karawarastraat na Dakota) - Avenida Milio Croes (ex-Fergusonstraat) - Caya Dr. J.R. (Coco) Arends (Sero Blanco) - Bario Dr. Dussenbroek - Caya Ing. Roland H. Lacle - Caya Rufo Wever (Klip/Mon Plaisir) * pending: [[Parkietenbos]] - [[Cunucu Arikok]] - [[Blackstone Beach]] (full review needed) - [[Bushiribana]] - [[Renaissance Island]] - [[Hadicurari]] - [[Zeewijk]] - [[Sero Plat]] - [[Guadirikiri]] - [[Cueba di Fontein]] - [[Cueba di Huliba]] - [[De Palm Island]] - [[Isla di Oro]] - [[Eagle]] (bario) - [[Arashi]] - [[Plantashi Prins]] - [[Boca Prins]] - [[Dos Playa]] * bario di San Nicolas: [[Lagoville]] - Kustbatterij - [[Rooi Congo]] - [[Pedro Mosa]] - [[Esso Heights]] *uitbreiding [[Tanki Flip]] zie de.wiki - zie en.wiki voor [[Mangel Halto]] - [[Ayo]] - [[Catiri]] - [[Alto Vista]] * Roberto G. Croes, [https://designrr.page/?id=499490&token=3435984651&type=FP&h=5688&fbclid=IwY2xjawSD5lhleHRuA2FlbQIxMABicmlkETFoNVhmY1g2T1NuSml5cFhWc3J0YwZhcHBfaWQQMjIyMDM5MTc4ODIwMDg5MgABHlKyG1hj55NGijsU4jWBM9buhkFVlBqvV5G5EPkBOXLazF4nFZ-4bTq-kTSR_aem_r4VExioZnv6pqBz0zQl6Eg Origen di nombernan di bario y sitio na Aruba] ------------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais| variante= a | tipo = Bario | nomber = Caya Jose Geerman | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 2 | caption_align = center | image1 = | caption1 = | image2 = | caption2 = | footer = | footer_align = center }} | pais = {{ABW}} | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[Regionnan di Aruba|San Nicolas Noord]] | tipo_subdivision_adm = Zona | subdivision_adm = | zoom = 13 }} '''Watapana Gezaag''' ta un bario y zona den e parti nort di [[San Nicolas]], e di dos ciudad mas grandi di [[Aruba]]. E bario a haya su nomber for di ..... Dia 1 di yanüari 2020, e lugá tabatin 1.703 habitante. == Nomber == E orígen di e nòmber di e bario no por wòrdu determiná ku siguridat. E nòmber aki tampoko no ta aparesé riba e mapa di Werbata di 1912. Watapana ta un palabra Arawak/Taino ku ta referí na e palu di Divididivi. Probablemente, e nòmber ta originá di un insidente ku a tuma lugá einan.<ref name=:"1">Vivienno Frank. 2019. Watapana Gezaag. Den:''Aruba en een keuze uit haar toponiemen.'' ISBN:978-0-359-65900-5, pag. 228.</ref> E nomber Watapana Gezaag no a aparece den publicacionnan te cu despues di aña 1954. == Mira tambe == * [[Rooi Congo]] * [[Standardville]] * [[Rooi Hundo]] {{Appendix}} [[:Kategoria:Luga na Aruba]] ---------------- {{Imagen anota |image=BNADIGWERBATAARUBA 0009.jpg |image-width=2000 |image-left= -360 |image-top=-575 |width=270 |height=270 |float=left |annotations=<!-- bashi of no, e parameter aki mester ta inclui--> |caption=Mapa di Werbata ta menciona Rooi Congo (1912). }} ----------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais| variante= a | tipo = Bario | nomber = Kustbatterij | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 2 | caption_align = center | image1 = Welcome to the Coastal Battery!.jpg | caption1 = | image2 = Cannon tracks at Coastal Battery, Aruba.jpg | caption2 = | footer = Ruinanan di kustbatterij | footer_align = center }} | area = | poblacion = 1.745 | censo = 2020 | densidad = | pais = {{ABW}} | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[Regionnan di Aruba|Savaneta]] | tipo_subdivision_adm = Zona | subdivision_adm = De Bruynewijk | zoom = 13 }} '''Kustbatterij''' ta un zona ku ta forma parti di Juwana Morto na Aruba, den region di San Nicolas Noord. Na 1 di yanüari 2020, e área tabatin un poblashon di 1.188 habitante, di cual 555 muhe i 633 hòmber. Den e zona ta lokalisa e monumento di guera di Kustbatterij. Historia E zona di Kustbatterij a ricibi su nomber durante World War II, ora a konstrui un bateria kostal riba un elevashon den augustus 1940. E lokashon tabata strategiko, siendo un di e puntonan mas haltu den e parti pariba di e isla, ku bista riba e refineria di Lago Oil and Transport Company i riba kosta. E instalashon militar tabata tin komo meta pa defendé e refineria, ku tabata di gran importansia pa e Aliadonan pa motibu di produccion di combustibel di aviashon. Pa e motibu ey, Aruba a bira un meta potensial pa atakenan di submarinonan aleman. E instalashon militar tabata tin komo meta pa defendé e refineria, ku tabata di gran importansia pa e Aliadonan pa motibu di produccion di combustibel di aviashon. Pa e motibu ey, Aruba a bira un meta potensial pa atakenan di submarinonan aleman. E kompleks tabata konsistí di tres posishon di kanon, un puesto di mando i varios edifisionan pa alojamento di soldaatnan. Tambe tabatin fasilidatnan manera un reservorio di awa. Kada posishon di arma tabata monta riba un fundeshi di beton i staal i prepará pa kanonnan ku por a kubri un gran distansia, inkluyendo parti di e isla mes. E bateria nunka no a wòrdu usa den combate, ni sikiera durante e atake di submarinonan aleman riba San Nicolas den febrüari 1942. Na 24 di oktober 1942, Prince Bernhard of the Netherlands a hasi un bishita oficial na e kustbatterij. Despues di guera, e instalashon militar a wòrdu abandoná i e área a wòrdu limpiá parcialmente. Restonan di bunker i posishonnan di arma a keda presente i posteriormente a wòrdu protehá komo patrimonio historiko. Awe, e lugá ta rekonosí komo un monumento di guera (ID 04-003) i ta wòrdu maneha pa Monumentenfonds Aruba. == Descripcion == Kustbatterij ta un zona principalmente residensial, ku desaroyo urbano rond di e sitio historiko. Den e área tin varios caya i bario chikí. E kaminda prinsipal den e zona ta Diamantbergweg, ku ta konektá Juwana Morto ku Rooi Hundo. Otro cayanan inkluí Weg Kustbatterij, Kleine Bergweg i Grote Bergweg. Den Weg Kustbatterij ta situa Colegio Nigel Matthew. Barionan den cercania ta Standardville i Rooi Hundo. == Literatura == * [[Johan Hartog|Hartog, Johan]], [https://archive.org/details/BNA-DIG-HARTOG-KUSTBATTERIJ/page/n4/mode/1up Juwana Morto Kustbatterij Aruba], De Walburg Pers (1987) {{Appendix}} [[:Kategoria:Luga na Aruba]] ----------- '''Kustbatterij''' ta un zona cu ta forma parti di [[Juwana Morto]] na Aruba, den [[Regionnan di Aruba|region di San Nicolas Noord]]. Dia 1 di januari 2020, e area aki tabatin un poblacion di 1.188 habitante, dividi entre 555 muhe y 633 homber. Den e zona ta localisa un monumento di guera. == Historia == E zona di Kustbatterij a ricibi su nomber durante e [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]] ora a construi un kustbatterij riba un elevacion na augustus 1940. Op Juana Morto, het hoogste punt van het oostelijk deel van het eiland, werd een kustbatterij gebouwd met uitzicht over de raffinaderij en over de Noord- en Westkust. * De kustbatterij is een erkend oorlogsmonument (ID 04-003). Cañonnan pisa tabata staciona aki pa defende e refineria di Lago. Despues di guera, e área a wòrdu limpia, lagando atras e luganan di arma y bunkernan, ku awor a wòrdu deklará un monumento protehá. * Op 24 october 1942 bracht Prins Bernhard een bezichtigingsbezoek aan de kustbatterij.<ref>Naar Aruba.. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 22-10-1942, p. 2. Geraadpleegd op Delpher op 28-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987278:mpeg21:p002</ref> * het bouwen van een onderofficiersverblijf bij de kustbatterij op Aruba<ref>Advertentie Aanbesteding. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 01-03-1944, p. 2. Geraadpleegd op Delpher op 28-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010403042:mpeg21:p002</ref> * Aan de N.V. Bouwmaatschappij Aruba is de gunning verleend van de bouw van een betonnen waterreservoir op St. Nicolaas nabij de kustbatterij.<ref>ARUBA AANBESTEDING.. "Amigoe di Curacao". Willemstad, 24-11-1948. Geraadpleegd op Delpher op 28-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000210652:mpeg21:p002</ref> * Op 17 mei 1940 werd proefgeschoten, in augustus 1940 kwam de kustbatterij Juwana Morto gereed voor direct vuur, in augustus 1941 ook voor nachtelijke actie. De Kustbatterij van Juwana Morto is nimmer in actie geweest, ook niet bij de directe aanval van de Duitsers op de raffinaderij in de nacht van 15 op 16 februari 1942, toen enige tankschepen verloren gingen.<ref>{{citeer web|auteur= [[Johan Hartog]]| titel=Batterijen beschermden de eilanden gedurende Tweede Wereldoorlog|werk=[[Amigoe]]|datum=1990-08-25|bezochtdatum=2026-05-28|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010641593:mpeg21:p020}}</ref> Kada un di e tres posishonnan di arma tabata para riba fundeshi di staal i beton. Kada un tabata montá pa un kañon di kaliber 19.2 ku por a drai 360 grado, ku un alkanse di 18.5 kilometer. Oranjestad y su haf tabata den alcance tambe. E cañonnan a haya e nombernan Betsy, Jopie y Beppie door di e soldaatnan, miembronan di Ehercito Boluntario Aruba. E bateria kostal di Juwana Morto nunka no a tira un tiru pa defendé e área, ni sikiera ora ku haf di San Nicolas i Refineria di Lago a wòrdu ataká pa un U-boat aleman na febrüari di 1942. Tankeronan di lago a wòrdu sendé na kandela, kousando huma i kandela pa stroba e bista for di e puesto di mando.<ref>[https://monumentenfondsaruba.org/juwana-morto-coastal-battery-1940/ Juwana Morto Coastal Battery * 1940], [[Monumentenfonds Aruba|SMFA]]</ref> hartog: Mken koos deze plaats vanwege het uitzicht naar twee zijden. En ook als besefte men dat de munitiemagazijnen e.d. in de rotsgrond uitgehouwen moesten worden, de kustbatterij zelf kon men bovengronds bouwen, want van zee u8it viel de kustbatterij toch in het niet bij de van zee uit royaal zichtbare raffinaderij. De batterij lag hoog zodat men over de schoorstenen van de raffinaderij heen kon schieten. Het complex op Aruba, gebouwd in 1940, bestond uit 3 geschutsopstellingen, een commandopost en enkele gebouwen voor onderdak van de kleine 100 mensen die er gelegerd waren. Ook waterreservoir. Een interessant stukje militair erfgoed van Aruba. Aruba speelde een cruciale rol in de Tweede Wereldoorlog vanwege de aanwezigheid van de Lago Raffinaderij, waar de kerosine voor de geallieerden werd geproduceerd. E kustbatterij a wordo construi na augustus 1940. E instalacion militar su obhetivo strategico tabata pa proteha e refineria di petroleo di Lago na San Nicolas cu tabata existi e tempo ey contra atakenan di Alemania durante Segunda Guera Mundial. importancia strategico: debi na e produccion halto di combustibel di aviacion pa e Aliadonan, e refineria di Lago tabata di vital importancia durante Segunda Guera Mundial. Komo resultado, e isla a bira un meta prinsipal pa U-boatnan Aleman. Lugá: E kustbatterij tabata situá riba e punto stratégikamente mas haltu di e parti ost di e isla, den cercania di San Nicolas. Esaki a ofresé un bista perfekto di e refineria i lama. Diseño: E liña defensivo tabata konsistí di un bunker di puesto di mando (commandopostbunker) i tres lugá di arma posishoná espasiá (geschutsemplacementen) cu un distancia di mas o ménos 50 meter for di otro. Restonan: E ruinanan di e post di comando y e cambernan di arma (geschutskamers) ainda por wordo haya awe rond di Weg Kustbatterij na San Nicolas y ta wordo maneha pa [[Monumentenfonds Aruba]]. == Descripcion == Den e zona di Kustbatterij, rond di e ruinanan militar, tin varios caya cu casnan residencial. E area ta wordo cruza pa un caya largo Diamantbergweg, cu ta conecta Juwana Morto cu Rooi Hundo. Otro cayanan conoci ta: Weg Kustbatterij, Kustbatterij, Kleine Bergweg y Grote Bergweg. Na Weg Kustbatterij ta situa un scol secundario, Colegio Nigel Matthew. Barionan den cercania ta: [[Standardville]] y Rooi Hundo. == Literatura == * [[Johan Hartog|Hartog, Johan]], [https://archive.org/details/BNA-DIG-HARTOG-KUSTBATTERIJ/page/n4/mode/1up Juwana Morto Kustbatterij Aruba], De Walburg Pers (1987) {{Appendix}} [[:Kategoria:Luga na Aruba]] ---------------- Kustbatterij (monumento) E Kustbatterij di Juwana Morto ta un monumento di guera situá na Aruba, den e área di Juwana Morto, serka San Nicolas. E ta un resto di un instalashon militar ku a wòrdu konstrui durante Segunda Guera Mundial pa defendé e refineria di petroleo di Lago. E sitio ta oficialmente rekonosí komo monumento di guera (ID 04-003) i ta wòrdu protehá komo parti di patrimonio historiko di Aruba. == Historia == E bateria di artileria a wordo construi na augustus 1940, riba un elevacion strategico den e parti pariba di e isla. E localisacion a wordo skohe pa su bista amplio riba e refineria Lago na [[San Nicolas]] y riba lama, ku tabata di importansia vital pa e Aliadonan durante Segunda Guera Mundial. E refineria di Lago tabata produci gran kantidat di combustibel di aviashon, loke a haci Aruba un punto strategiko i un posible meta pa atakenan di submarinonan aleman. Na 17 di mei 1940, a hasi prueba di tiramentu ku e kanonnan. Na augustus 1940, e bateria tabata kla pa uso den operashonnan di dia, i na augustus 1941 tambe pa operashonnan di anochi. Na 24 di oktober 1942, Prins Bernhard di Hulanda a bishitá e kustbatterij komo parti di un bishita oficial na e isla. A pesar di su importansia militar, e kustbatterij nunka no a wòrdu usa den combate, ni sikiera durante e atake di submarinonan aleman riba e refineria i haf di San Nicolas den febrüari 1942. == Descripcion == E kompleks militar tabata konsistí di: Tres posishon di kanon (geschutsopstellingen) Un bunker di puesto di mando Edifisionan pa alojamento di aproximadamente 100 soldaat Un reservorio di awa i otro fasilidatnan di sosten Kada posishon di arma tabata konstrui riba un fundeshi di beton i staal. E kanonnan tabata di kaliber 19.2 cm, ku por a bira 360 grado i tabatin un alkanse di mas o ménos 18,5 kilometer. Segun testimonio di soldaatnan, e tres kanon a ricibi nòmber informal: Betsy, Jopie i Beppie. E diseño di e bateria a tene kuenta ku e topografia di e terreno. E kanonnan tabata situá asina ku nan por tira por encima di e refineria, aprovechando e alturanan natural di e área. == Despues di guera y estado actual == Despues di 1945, e instalashon militar a wòrdu abandoná. Parti di e área a wòrdu limpiá, pero e strukturanan prinsipal, manera bunker i fundashonnan di kanon, a keda presente. Awendia, e restonan di e kustbatterij ainda por wòrdu mira den e paisahe rond di Weg Kustbatterij. E sitio ta wòrdu maneha i protehá komo patrimonio cultural, i ta forma un testimonio importante di e papel di Aruba durante Segunda Guera Mundial. E monumento ta un di e pokonan strukturanan militar di e periodo aki cu a sobrebibí na e isla. ---------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | variante= a | tipo = Region | nomber = San Nicolas-Noord | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 1/2 | caption_align = center | image1 = Aruba-Regionen.png | caption1 = San Nicolas Noord ta region 7 | image2 = | caption2 = | image3 = | caption3 = }} | area = | poblacion = | censo = 2020 | densidad = | descripcion = | pais = {{ABW}} | zoom = 13 }} '''San Nicolas-Noord''', oficialmente Sint Nicolaas Noord, ta un di e ocho [[Regionnan di Aruba|region]] den cua e [[isla]] di [[Aruba]] ta dividi administrativamente.<ref>{{Citeer web|url=https://cbs.aw/wp/index.php/2020/12/03/gac-geographical-address-classification-2019/|titel=GAC (Geographical Address Classification) 2019 and 2020|bezochtdatum=2025-03-03|datum=2019-06-27|werk=cbs.aw}}</ref> Hunto cu [[San Nicolas Zuid]] e ta constitui e region di San Nicolas, miho conoci como [[pariba di brug]]. E region tin un area di .... [[kilometer kuadrá|km²]] y un poblacion di 9.940 habitante dia prome di januari 2020. E region tin un poblashon di 9.940 (1 di yanüari 2020), loke ta representá 9.2% di e poblashon total di e pais. Muhé Hòmber 4760 5180 == Geografia == E region ta situá den e zona zuidoost di Aruba (region 7 riba mapa), pazuid di ... (region 1), pabou di [[Paradera]] (region 4) y panort di Oranjestad Oost (region 3). San Nicolas-Noord tin e siguiente barionan:<ref>[https://cbs.aw/wp/wp-content/uploads/2024/05/GAC_Officiele-publicatie_2024.pdf Strefy]</ref> * [[Brazil]] * Rooi Congo * Watapana Gezaag * [[Standardville]]/[[Rooi Hundo]] * Kust * [[Juwana Morto]] * San Nicolas-Noord otro {{Appendix}} [[Category:Luga na Aruba]] ------------------ {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais| variante= a | tipo = Region | nomber = San Nicolas-Zuid | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 1/2 | caption_align = center | image1 = Aruba-Regionen.png | caption1 = San Nicolas Zuid ta region 8 | image2 = | caption2 = | image3 = | caption3 = }} | area = | poblacion = | censo = 2020 | densidad = | descripcion = | pais = {{ABW}} | zoom = 13 }} '''San Nicolas-Zuid''', oficialmente Sint Nicolaas Noord, ta un di e ocho [[Regionnan di Aruba|region]] den cua e [[isla]] di [[Aruba]] ta dividi administrativamente.<ref>{{Citeer web|url=https://cbs.aw/wp/index.php/2020/12/03/gac-geographical-address-classification-2019/|titel=GAC (Geographical Address Classification) 2019 and 2020|bezochtdatum=2025-03-03|datum=2019-06-27|werk=cbs.aw}}</ref> Hunto cu [[San Nicolas Noord]] e ta constitui e region di San Nicolas, miho conoci como [[pariba di brug]]. E region tin un area di .... [[kilometer kuadrá|km²]] y un poblacion di 4.235 habitante dia prome di januari 2020. Sint Nicolaas-Zuid ta un di e ocho regionnan den e parti pariba di e pais autonomo di Aruba, cu ta pertenece na Hulanda, na Sur America. Riba promé di yanüari 2020, e region tabatin 4.235 habitante. Pa loke ta trata poblashon, e ta e region di mas chikitu den e pais. == Geografia == E region ta situá den e zona zuidoost di Aruba (region 7 riba mapa), pazuid di ... (region 1), pabou di [[Paradera]] (region 4) y panort di Oranjestad Oost (region 3). San Nicolas-Zuid tin e siguiente barionan:<ref>[https://cbs.aw/wp/wp-content/uploads/2024/05/GAC_Officiele-publicatie_2024.pdf Strefy]</ref> * [[Zeewijk]] * Pastoor Hendriksstraat * Van de Veen Zeppenfeldstraat * [[The Village]] * Essoville * [[Lago Heights]]/Esso Heights * [[Seroe Colorado]] * San Nicolas-Zuid otro Demografia E region tin un poblashon di 4.235 (1 di yanüari 2020), loke ta representá 3.9% di e poblashon total di e pais. Muhé Hòmber 1943 2292 {{Appendix}} [[Category:Luga na Aruba]] --------------- {{Databox}} '''Nomber di caya na Aruba''' ta refleha e historia, cultura y desaroyo social di e isla. Nan ta deriva for di un amplio scala di fuente, incluyendo historia local, [[geografia]], flora y fauna, [[literatura]], ciencia, [[religion]] y politica. Di e manera aki, nombernan di caya ta forma un parti importante di e herencia inmaterial di [[Aruba]]. Un nomber di caya ta un denominacion oficial pa espacio publico, manera caya, avenida, boulevard of plaza. E estudio di nomber di luga ta parti di e disciplina di toponimia. Den practica, nomber di caya ta sirbi como base pa adres y pa sistema di distribucion di post. Na Aruba, adres formal ta consisti di un nomber di caya hunto cu un number di e kavel, sin uzo di un sistema di codigo postal. ==Historia== E sistema di nomber di caya na Aruba a desaroyá gradualmente den [[siglo 19|siglo diesnuebe]] y [[siglo 20|binti]], paralelo cu urbanisacion di [[Oranjestad (Aruba)|Oranjestad]] i otro luganan riba e isla. Den e prome fase, hopi caya tabata sin nomber oficial of tabata conoci pa descripcionnan local. Influencia di gobernacion colonial Hulandes a introduci un sistema mas formal di registracion y nombramento. Un ehempel tempran ta e comision di nomber di caya na [[Willemstad]], [[Kòrsou|Corsou]], estableci na 1866, cu a sirbi como modelo pa Aruba.[1] Memey di siglo binti, despues di [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]], a surgi un consenshi pa uza nombernan cu mas relevancia local, reflehando un fortalecemento di identidad Arubano.<ref>{{citeer web|titel=Aruba Straatnamen|werk=[[Amigoe]]|datum=1950-12-05|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2026-04-29|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987772:mpeg21:p003}}</ref> == Dunamento di nomber == Na Aruba, e dunamento oficial di nomber na caya ta wordo realisa door di e minister responsabel pa Asuntonan General, riba recomendacion di Comision di Nomber di Caya. E comision consultivo aki ta inclui representante di instancianan manera [[Cuerpo Policial Arubano]] (KPA), Kadaster y Departamento di Obra Publico (DOW).[2] Na final di añanan 1940, a surgi discusion tocante e maneho di dunamento di nomber. A cuminsa duna preferencia na nombernan cu conexion cu e comunidad [[Antias Hulandes|Antiano]], en vez di nombernan internacional poco reconocibel.<ref>{{citeer web|titel=Ingezonden: Straatnamen op Aruba|werk=[[Amigoe]]|datum=1949-10-10|bezochtdatum=2026-04-28|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000212719:mpeg21:p003}}</ref><ref>{{citeer web|titel=Aruba straatnamen|werk=[[Amigoe]]|datum=1950-12-05|bezochtdatum=2026-04-28|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987772:mpeg21:p003}}</ref> Un di e prome ehempelnan tabata nomber di figuranan di resistensia, manera [[Boy Ecury]] y [[George Maduro]].[3] E historiado [[Johan Hartog]], prome director di [[Biblioteca Nacional Aruba]] (BNA), a presidi e comision den siglo binti. Bou di su liderazgo, nombernan a wordo selecta for di historia local y naturalesa, y tambe di personanan.[4] E maneho di dunamento di nomber ta evoluciona continuamente, tomando na cuenta expansion urbano y construccion di cayanan nobo, impulsa pa e desaroyo di Aruba durante e descubrimento di [[oro]], e mineria di guano, e yegada di e refineria di petroleo (Lago), y [[turismo]]. Algun nomber di caya ta di origen indigena, usualmente deriva di e zona unda nan ta situa. Den uzo moderno, hopi nomber di caya ta cuminsa cu termino manera ''Caya'' of ''Avenida'' (reemplasando e [[sufiho]] ''straat'' of ''weg''), of ta termina cu ''Boulevard''. ==Nomber tematico== Den diferente bario na Aruba, nombernan di caya ta sigui un tema specifico, loke ta contribui na identidad di e area: *Den Klip tin caya nombra pa escritor y compositor internacional. *Den [[Dakota (Aruba)|Dakota]], nombernan ta deriva di fruta y produkto agricola. *Den Companashi, nombernan ta basa riba cientifico y investigado. *Den Ponton, nan ta referi na mata y elemento di naturalesa local.[6] E sistema tematico ta facilita orientacion y ta duna caracter propio na cada bario. ==Reconocimento social== Hopi caya na Aruba ta nombra pa personanan cu a contribui na sociedad, manera politico, lider social, deportista, artista y religioso. Generalmente, e honor aki ta wordo otorga di manera postumo. E camindanan principal di Aruba ta generalmente nombra pa figuranan influyente. Entre nan tin ''Juan E. Irausquin Boulevard'' y ''Henny Eman Boulevard'', ku ta refleha e desaroyo economico y turistico di e isla den siglo binti.[7] Otro ehempelnan ta ''Avenida Nelson Orlando Oduber''[5], ''Watty Vos Boulevard''<ref>[https://antilliaansdagblad.com/articulo/aruba/20386-watty-vos-blvd-aruba-in-gebruik Watty Vos Boulevard Aruba in gebruik], [[Antilliaans Dagblad]] (6 di november 2019)</ref> y [[Caya G.F. (Betico) Croes]], nombra pa [[Betico Croes|Gilberto François Betico) Croes]], considerá como un figura clave den historia politico di Aruba. {{Appendix}} ==Referensia == * Frank, Vivienno L. 2019. ''Aruba en een keuze uit haar toponiemen.'' ISBN:978-0-359-65900-5 * Hartog, J. Aruba: Past and Present. Oranjestad: De Wit Stores. * Gobierno di Aruba – reglamentonan di nombramento di caya. * Croes, F. Historia di resistencia Antiano den Guera Mundial II. * Hartog, J. Geschiedenis van Aruba. * Alofs, L. & Merkies, H. Ken ta Arubiano? * Kadaster Aruba – registro di nomber di caya. * Ministerie di Infrastructura Aruba – dokumentonan di planifikashon urbano. [[:Kategoria:Geografia di Aruba]] <ref>{{Cite web |title=Kadaster Aruba |url=https://www.kadaster.aw |publisher=Kadaster Aruba |access-date=2026-04-27}}</ref> Example (book): <ref>{{Cite book |last=Hartog |first=Johan |title=Aruba: Past and Present |publisher -------------------- '''Nomber di caya na Aruba''' ta refleha e historia, cultura, y desaroyo social di e isla. Nan ta bin di un scala amplio di disciplina, entre otro historia di Aruba, geografia, flora y fauna, literatura, ciencia, religion y politica. Nomber di caya pues ta un parti importante di herencia inmaterial di Aruba. Un nomber di caya ta referí na un nòmber ku ta wòrdu usá pa designá espasio públiko, manera kaya, avenida, kaminda, plaza y becindario. E teoria di nòmber di kaya òf lugá ta un rama di toponimia. Un nòmber di kaya ta sirbi komo un guia i ta forma adrès, i ta wòrdu usá den hopi pais pa dirigí pòst. Nombernan di caya na Aruba hopi biaha ta un mescla di referencia na Papiamento, Hulandes y historia: hunto cu un number e ta forma un adres formal pero sin un sistema di codigo postal. == Dunamento di nomber == E nombramento oficial di cayanan na Aruba ta wordo haci door di Minister di Asuntonan General, riba recomendacion di e Comision di Nomber di Caya. E comision aki tradicionalmente ta consisti di representantenan di entre otro [[Cuerpo Policial Arubano]] (KPA), Kadaster, y Departamento di Obra Publico (DOW). Un comision similar pa e nomber di caya di [[Willemstad]] tabata existi na [[Kòrsou|Corsou]] caba for di aña 1866. Na fin di añanan 1940, a surgi un diskushon tocante e maneho cu dunamento di nòmber di caya. Kontrali na e hopi nòmbernan di kaya deskonosí, manera esnan di inventornan mundialmente famoso, a kuminsá duna preferensia na nòmbernan di kaya ku tabata papia ku e poblashon lokal.[1][2] E promé nòmbernan rekonosibel tabata esnan di bringadónan di resistensia Antiano: Boy Ecury (Boy Ecuryplein) i George Maduro (George Madurostraat).[3] Historiadó Johan Hartog, e promé direktor di Biblioteka Públiko di Aruba, tabata presidi e Komishon di Nòmber di Kaya di Aruba den siglo binti.[4] Bou di su liderazgo, nòmbernan tabata wòrdu selektá for di historia lokal i naturalesa, pero individuonan tambe tabata wòrdu konsiderá, normalmente póstumo. E decision final a keda na Conseho Ehecutivo di Aruba. Ekspanshon urbano den futuro i konstrukshon di kayanan nobo tambe ta wòrdu tumá na kuenta ora di skohe nòmber, loke ta nifiká ku e polítika di nòmber di kaya ta evolucionando konstantemente. Ku tempu, e terminologia tambe a kambia: nòmbernan di kaya nobo awor hopi bia ta kuminsá ku Caya, Boulevard, òf Avenida. ---------- revision '''Straatnamen van Aruba''' weerspiegelen de geschiedenis, cultuur en maatschappelijke ontwikkeling van het eiland. Zij zijn afkomstig uit uiteenlopende domeinen, waaronder de Arubaanse geschiedenis, aardrijkskunde, flora en fauna, literatuur, wetenschap, religie en politiek. De naamgeving van straten vormt daarmee een belangrijk onderdeel van het immaterieel erfgoed van Aruba. Un nomber di caya ta referi na un nomber cu ta wordo uza pa designá espacio publico, manera caya, avenida, kaminda, plaza y becindario. E teoria di nomber di caya of di luga ta un rama di toponimia. Un nomber di caya ta sirbi como un guia y ta forma adres, y ta wòrdu uza den hopi pais pa dirigi post. Nombernan di caya na Aruba hopi biaha ta un mescla di referencianan na Papiamento, Hulandes y historia: hunto cu un number e ta forma un adres formal pero sin sistema di codigo postal. == Naamgeving en beleid == De officiële naamgeving van straten op Aruba gebeurt door de minister van Algemene Zaken, op voordracht van de Straatnamencommissie. Deze commissie bestaat traditioneel uit vertegenwoordigers van onder meer de politie, het kadaster en de Directie Openbare Werken (DOW). Een vergelijkbare commissie bestond reeds in 1866 op Curaçao voor de straatnamen van Willemstad. Eind jaren 1940 ontstond er discussie over het straatnamenbeleid. In afwijking van de vele onbekende straatnamen, zoals bijvoorbeeld namen van wereldberoemde uitvinders, begon men de voorkeur te geven aan straatnamen die tot de bevolking spreken.<ref>ingezonden buiten verantwoordelijkheid der Redactie STRAATNAMEN OP ARUBA.. "Amigoe di Curacao". Willemstad, 10-10-1949. Geraadpleegd op Delpher op 10-02-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000212719:mpeg21:p003</ref><ref>ARUBA STRAATNAMEN.. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 05-12-1950, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 10-02-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987772:mpeg21:p003</ref> De eerste herkenbare namen werden die van de Antilliaanse verzetstrijders: Boy Ecury (Boy Ecuryplein) en George Maduro (George Madurostraat).<ref>ARUBA NAAR ARUBA.. "Amigoe di Curacao". Willemstad, 24-10-1949. Geraadpleegd op Delpher op 10-02-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000212731:mpeg21:p003</ref> Historicus Johan Hartog, Aruba’s eerste directeur van de Openbare Bibliotheek, was in de twintigste eeuw voorzitter van de Arubaanse straatnamencommissie.<ref>Dr.Johan Hartog; wat hij begon liet hij niet los. "Amigoe". Curaçao, 29-09-1990, p. 4. Geraadpleegd op Delpher op 10-02-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642192:mpeg21:p020</ref> Onder zijn leiding werden namen geselecteerd uit de lokale geschiedenis en natuur, maar ook personen kwamen in aanmerking, meestal postuum. De uiteindelijke besluitvorming lag bij het Bestuurscollege van Aruba. Bij de naamgeving wordt tevens rekening gehouden met toekomstige stadsuitbreidingen en de aanleg van nieuwe straten, waardoor het straatnamenbeleid voortdurend in ontwikkeling is. In de loop van de tijd veranderde ook de terminologie: nieuwe straatnamen beginnen tegenwoordig vaak met Caya, Boulevard of Avenida. == Straatnamen en maatschappelijke erkenning == Veel straatnamen op Aruba zijn gewijd aan verdienstelijke burgers, geestelijken, sporters en politici. Deze eer wordt doorgaans postuum verleend. Een bekend voorbeeld is Gilberto François (Betico) Croes, die als ‘Libertador’ van Aruba wordt beschouwd. De voormalige Nassaustraat, de hoofdstraat van Oranjestad, werd hernoemd tot Caya G. F. (Betico) Croes. Ook andere prominente figuren zijn in het straatbeeld vereeuwigd. Zo werd in 1950 de weg langs het Wilhelminasportpark vernoemd naar J. Helenus Ferguson, gezaghebber in de negentiende eeuw en bekend vanwege zijn rol in de aloëcultuur. Deze weg draagt tegenwoordig de naam Avenida.[[File:Aad Stolwijk, Hooiberg; Fergusonstraat; Avenida Milio Croes; Dakota, ANA-DIG-COL-STOLWIJK-LUCHTF-VEL-563-11, Archivo Nacional Aruba.jpg|thumb|Bista aereo di Avenida Milio Croes (antes Fergusonstraat) rechtsonder (1974).]] Ook andere prominente figuren zijn in het straatbeeld vereeuwigd, al blijkt deze eer niet altijd permanent. Zo werd in 1950 de weg langs het Wilhelminastadion vernoemd naar J. Helenus Ferguson, gezaghebber in de negentiende eeuw en bekend vanwege zijn rol in de aloëcultuur. Deze straat werd in 2004 hernoemd tot Avenida Milio Croes, naar de Milio Croes (1922-2013), voorzitter van SAC en jarenlang bijgedragen aan Aruba Carnaval. Een uitzondering op de regel van postume vernoeming is Nelson Orlando Oduber, voormalig minister-president van Aruba, naar wie de Avenida Nelson Orlando Oduber werd genoemd, ter vervanging van de Sasakiweg. == Thematische straatnaamgeving per wijk == In verschillende wijken op Aruba zijn straatnamen thematisch geordend, wat bijdraagt aan het karakter en prestige van deze buurten. In Oranjestad en omgeving zijn talrijke straten vernoemd naar literaire figuren, zoals Vondel, Herman Gorter, Constantijn Huygens, Jacob Cats en Guido Gezelle, aangevuld met internationale schrijvers als Shakespeare, Victor Hugo, Lord Byron en Alfred de Musset. Nabij Playa komen daarnaast straten voor die zijn vernoemd naar klassieke componisten, waaronder Bach, Schubert en Brahms, evenals leden van het Nederlandse koningshuis. De volkswijk Dakota kent straatnamen ontleend aan vruchten en landbouwproducten, zoals Patiastraat, Dadelstraat, Druivenstraat en Pindastraat. De oorspronkelijke Rondweg van Dakota werd in 1991 vernoemd naar oud-minister en voetballer Guillermo Trinidad, en later hernoemd tot Caya Papa Juan Pablo II. In Companashi, nabij de Kamerlingh Onnesstraat, overheersen namen van natuurwetenschappers zoals Edison, Pascal, Celsius en Fahrenheit. Ook de lokale gemeenschap wordt er weerspiegeld, met onder meer Caya Gilberto Toppenberg. De wijk Ponton bevat straatnamen ontleend aan inheemse plantensoorten, zoals Scopet, Breba, Katuna en Barba di Yoncuman. Het voormalige Eagle Colony kent straatnamen die verwijzen naar Europese landen. == Religie, sport en politiek == Religieuze orden hebben eveneens hun plaats in de Arubaanse straatnaamgeving. Zo zijn straten genoemd naar leden van de Frères de la Salle en de Dominicanessen, waaronder Caya Frère Alexius in Madiki en Caya Soeur Dorothea in Bushiri. Sporters en sportpioniers worden eveneens herdacht, zoals George Maduro, Boes Orman en Wichie de Palm. In Rancho is de Avenida Alo Tromp vernoemd naar een jonge AVP-aanhanger die in 1983 tijdens verkiezingsonrust om het leven kwam. == Hoofdwegen en boulevards == De belangrijkste verkeersaders van Aruba, tussen Oranjestad en Arashi, zijn vernoemd naar invloedrijke figuren uit de twintigste eeuw. De Lloyd G. Smith Boulevard herdenkt de directeur van de Lago-raffinaderij tijdens de Tweede Wereldoorlog, terwijl de Juan E. Irausquin Boulevard verwijst naar een pionier van het Arubaanse toerisme. Ook politicus Edgar ‘Watty’ Vos werd op deze wijze geëerd. --------- '''Straatnamen''' zijn er op Aruba in alle soorten, maar meestal van historische, aardrijkskundige, biologische, literaire of wetenschappelijke oorsprong. De namen worden door de Adviescommissie Straatnamen uitgezocht en aan de overheid voorgesteld. Een zelfde commissie werd op Curaçao al in 1866 benoemd voor straatnamen in Willemstad. Dr. Johan Hartog, historicus en Aruba’s eerste directeur van de Openbare Bibliotheek, vertelt dat hij vanwege zijn functie het voorzitterschap van de straatnamencommissie mocht vervullen, samen met vertegenwoordigers van de politie, het kadaster en openbare werken (DOW) etc. Er werden namen uit de Arubaanse geschiedenis en uit de natuur gekozen en voorgesteld aan het Bestuurscollege dat verder besliste, maar ook namen van overledenen kwamen in aanmerking. Tegenwoordig beginnen nieuwe straatnamen met Caya, Boulevard of zelfs Avenida. Verdienstelijke burgers of geestelijken, sporters of politici – al dan niet van onbesproken naam en faam, verbonden aan een regerende politieke partij – mogen zich, meestal postuum, erin verheugen om in een strook asfalt voort te leven. Aruba’s ‘Libertador’ Betico Croes is daar een voorbeeld van: Nassaustraat, de Mainstreet van Oranjestad, werd Caya G. F. (Betico) Croes. In 1950 werd de weg langs het ‘Wilhelminasportpark’ vernoemd naar J. Helenus Ferguson, gezaghebber in de 19e eeuw, die bekend werd vanwege zijn rol bij van het verbouwen van aloë. Inmiddels is die weg tot Avenida hernoemd. In 1966 merkte gedeputeerde Oscar Henriquez bij de behandeling van de eilandsbegroting op dat het voor de commissie niet makkelijk was om namen te vinden voor de straten in de vele nieuwe woonwijken. “De nieuwe straten moeten namen krijgen die meer tot de bevolking spreken”. Dat blijkt echter niet in alle gevallen nageleefd te zijn. Laten we eerst stellen dat het cachet van bepaalde wijken wordt onderstreept door de namen van de straten. Als je Oranjestad vanaf de airport binnenrijdt, kan je rechts afslaan naar de Vondellaan, vernoemd naar Neerlands grootste schrijver, onder meer bekend van het toneelstuk ‘Gijsbrecht van Amstel’. Hij leefde in de 17e eeuw. De wijk die grenst aan de Vondellaan, Mon Plaisir, bestaat uit huizen, bewoond door mensen die vertrouwd zijn met hun literaire klassiekers, vandaar dat er nog enkele straten klinkende namen hebben als Herman Gorter, Constantijn Huygen, Jacob Cats en Guido Gezelle. Wie kent hen niet… Voor de afwisseling worden er nog wat Engelse en Franse literaire reuzen op de naambordjes geplakt, zoals Shakespeare, Victor Hugo, Byron (Lord) en Alfred de Musset, allemaal bekend van de middelbare schooltijd. Trouwens, iets verder naar het Lagoen in Playa raken we in het goede gezelschap van klassieke componisten als Bach, Schubert en Brahms, waarna we tenslotte leden van de koninklijke familie tegenkomen, Juliana, Beatrix, Irene, Margriet en Maria-Christina. Voor een straat vernoemd naar de vader van deze prinsessen, moeten wij naar San Nicolas, daar vinden wij de Bernhardstraat. Plaatselijke helden zoals George Maduro en plantagehouder Bazin leven ook in straatnamen verder. In de aan de voornoemde Fergusonstraat grenzende volkswijk Dakota wordt het vruchten plukken in de Patiastraat, Dadelstraat, Druivenstraat en Pindastraat; die hebben geen nadere uitleg nodig. Trouwens, rond het oudste deel van Dakota werd een rondweg aangelegd, domweg Rondweg genaamd. In 1991 werd die vernoemd naar oud-minister Guillermo Trinidad, een voetballer afkomstig uit Dakota. Meer recentelijk kwam er een naamswijziging, het heet nu Caya Papa Juan Pablo II. Tja, de kerk wil ook wat. Wat dat betreft: er werden ook namen van bekende frères de la Salle en zusters Dominicanessen uitgezocht voor nieuwe straten in andere delen van de stad. Zo kwam er in Madiki de Caya Frère Alexius en in Bushiri de Caya Soeur Dorothea, beiden omringd door een hele reeks verdienstelijke collega’s. De wijk Companashi, grenzend aan de Kamerling Onnesstraat, vernoemd naar een 19e eeuwse natuurkundige, is gevuld met internationale grote namen op dat gebied zoals Edison, Pascal en natuurlijk Celsius en Fahrenheit. Gilberto Toppenberg, meer dan verdienstelijke inwoner van die wijk, heeft daar nu ook zijn Caya gekregen. Dan komen we in Ponton, via de voormalige Boerhaavestraat, nu Caya Ernesto O. Petronia, en bevinden we ons midden in straten met namen uit de plaatselijke plantenwereld: Scopet, Breba, Katuna en niet te vergeten de Barba di Yoncuman. De wijk die vroeger als Eagle Colony werd aangeduid, heeft de namen van Europese landen in de straatnaam, zoals Frankrijk, Schotland en zo meer. Een deel van de Arendstraat, waar hij aan woont, is vernoemd naar voetbalpionier Boes Orman. De rotonde aan het eind van de Belgiëstraat draagt de naam van Wichie de Palm, oprichter van het bedrijf met touringbussen, niet ver van deze rotonde. In de wijk Rancho is een straat vernoemd naar een jeugdige aanhanger van de AVP die in 1983 bij een schermutseling in verkiezingstijd het leven verloor: de Avenida Alo Tromp. In deze voormalige visserswijk valt het op dat straatnamen die de bewoners iets zeggen zoals de Ranchostraat en Visstraat, worden onderbroken door straten die namen dragen als Johan de Wittstraat en Oldenbarneveldstraat. Eenzelfde contrast is te vinden in San Nicolas, daarover later meer. De voornaamste verkeersaders van het eiland, tussen Oranjestad en Arashi zijn vernoemd naar de directeur van de Lago tijdens de oorlog, Lloyd G. Smith en de pionier van ons toerisme, Juan E. Irausquin. Hun namen zijn aan een Boulevard verbonden. Die eer had ook AVP politicus Edgar ‘Watty’ Vos. Volgens de richtlijnen allemaal postuum geëerd. De enige uitzondering daarop is tot nu toe: Nelson Orlando Oduber, voormalig Minister-President, wiens Avenida de naam Sasakiweg heeft vervangen. Het is nog even wennen...<ref>Evert Bongers, [https://www.facebook.com/groups/2690464017950676/posts/3028876380776103/ Straatnamen op Aruba], facebook Historia di Aruba</ref> {{Appendix}} ------------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | variante = a | tipo= Bario | name = Essoville | imagen = Aad Stolwijk, San Nicolas; San Nicolaas; Graf Von Zinzendorf school; Staringstraat; Kong Ming Supermarktet; Pastoor Hendrikstraat, ANA-DIG-COL-STOLWIJK-LUCHTF-VEL-537-10, Archivo Nacional Aruba.jpg | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[Regionnan di Aruba|San Nicolas Zuid]] | tipo_subdivision_adm = Zona | subdivision_adm = <!-- Historia --> | funda = <!--Fecha di fundacion --> | fundado = <!-- Geografia --> | area = 0.2861<ref>https://www.citypopulation.de/en/aruba/admin/san_nicolas_zuid/885__essoville/</ref> | poblacion = 971 | gentilisio = | censo = 2020 }} '''Essoville''' ta un bario y zona (zona) den e region di Sint Nicolaas-Zuid den e parti zuid di e pais autonomo di Aruba, perteneciente na Hulanda, na Sur America. Riba promé di yanüari 2020, e tabatin un poblashon di 971. E ta e zona di mas grandi den e region. * woonhuizen waren eerst enkel genummerd terwijl beginjaren 60 hieraan namen van rivieren werd toegekend. Essoville is een woonwijk in het oosten van San Nicolas en omvat de woonstraten; Vuykestekestraat Coloradostraat Orinocostraat Missouristraat Amazonestraat Mississippistraat Deze woonwijk werd gesticht door "Home Building Foundation", een stichting opgericht en gefinancierd door de Lago. De huizen werden aan werknemers van de Lago verkocht.<ref>Vivienno Frank. 2019. Essoville. Den:''Aruba en een keuze uit haar toponiemen.'' ISBN:978-0-359-65900-5, pag. 105.</ref> Allereerst is gedacht aan de overdracht hiervan aan de Home Building Foundation, Zoals het zich thans laat aanzien, zou een dergelijke overdracht het meest aan de technische en wettelijke vereisten tegemoet komen. De huizen zouden dan door de Foundation aan de tegenwoordige bewoners worden verkocht op dezelfde wijze zoals dit na de oorlog met de Essoville-huizen geschiedde Deze bewoners zouden dan het eerst voor de aankoop dezer woningen, die zij momenteel huren, in aanmerking komen.<ref>Lago overweegt eigendoms overdracht Lago Heights huizen. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 01-06-1953, p. 2. Geraadpleegd op Delpher op 13-04-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010988047:mpeg21:p002</ref> * woonhuizen waren eerst enkel genummerd terwijl beginjaren 60 hieraan namen van rivieren werd toegekend. * vergeleken met andere barios waren de kavel klein met daarop mini-woninkjes. Te St. Nicolaas is door de recente bouw van 70 arbeiderswoningen de (z.g. „Essoville") door de Lago Oil 6 Transport Cy Ltd. de volkshuisvesting belangrijk verbeterd.<ref>Woningtoestand op Aruba.. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 18-06-1942, p. 4. Geraadpleegd op Delpher op 13-04-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987172:mpeg21:p004</ref> * in de wijk is gevestigd een rumshop en een pompstation, dat in 1952 in bedrijf ging. * wijk grenst aan de Graaf van Zinnendorfschool, gelegen aan de [[Bernhardstraat]]. == Historia == Buiten de Colony verrezen woonwijken voor het lokale personeel, voor elke laag van de hierarchie een aparte wijk. In 1937 werd begonnen met Lago Heights, 150 huizen. In 1939 [[Essoville]] met 75 bungalows om te beginnen. In 1947 werd begonnen met sociale woningbouw in [[Lagoville]]: de arbeiders werden in de gelegenheid gesteld door een spaarregeling op den duur eigenaar te worden van de huizen. En afgezien van de door Lago neergezette wijken was er in het centrum van wat later San Nicolas zou gaan heten ook een wijk van in de haast opgebouwde huizen in de stijl die ook op de Engelstalige Caribische eilanden te vinden is: [[The Village]].<ref>{{citeer web|url=http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&task=view&id=28&Itemid=42|titel=De Lago en de Eagle: de olieindustrie op Aruba|werk=historiadiaruba.aw|datum= |bezochtdatum=2024-09-03|archiefurl=https://web.archive.org/web/20210812112631/http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&task=view&id=28&Itemid=42|archiefdatum=2021-08-12|dodeurl=nee}}</ref> Divishon Atministrativo E zona ta konsistí di un lokalidat:[2] Essoville Demografia E zona tin un poblashon di 971 (1 di yanüari 2020). {{Appendix}} [[:Kategoria:Luga na Aruba]] --------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | variante = a | tipo= Bario | name = Esso Heights | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[Regionnan di Aruba|San Nicolas Zuid]] | tipo_subdivision_adm = Zona | subdivision_adm = }} '''Esso Heights''' ta un bario den e zona di Lago/Esso Heights, den e region di Sint Nicolaas-Zuid den e parti zuidoost di Aruba.[1] == Historia == Buiten de Colony verrezen woonwijken voor het lokale personeel, voor elke laag van de hierarchie een aparte wijk. In 1937 werd begonnen met Lago Heights, 150 huizen. In 1939 [[Essoville]] met 75 bungalows om te beginnen. In 1947 werd begonnen met sociale woningbouw in [[Lagoville]]: de arbeiders werden in de gelegenheid gesteld door een spaarregeling op den duur eigenaar te worden van de huizen. En afgezien van de door Lago neergezette wijken was er in het centrum van wat later San Nicolas zou gaan heten ook een wijk van in de haast opgebouwde huizen in de stijl die ook op de Engelstalige Caribische eilanden te vinden is: [[The Village]].<ref>{{citeer web|url=http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&task=view&id=28&Itemid=42|titel=De Lago en de Eagle: de olieindustrie op Aruba|werk=historiadiaruba.aw|datum= |bezochtdatum=2024-09-03|archiefurl=https://web.archive.org/web/20210812112631/http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&task=view&id=28&Itemid=42|archiefdatum=2021-08-12|dodeurl=nee}}</ref> {{Appendix}} [[:Kategoria:Luga na Aruba]] ------------------ {{Variante|a}} {{infobox luga den pais | variante = a | tipo = Bario | nomber = Lago Colony | pais = {{ABW}} }} '''Lago Colony''' tabata un comunidad situa na e extremo oost di e isla di Aruba, cerca di e area conoci actualmente como Seroe Colorado. E stat tabata konsistí di 377 kas,[2] un hospital,[3][4] misa, kas di klup, pista di bowling, i un Skol Merikano, ku promé pa di diesdos klas i aproksimadamente 180 studiante. E poblashon di Lago Colony tabata prinsipalmente di Merka, ounke tabatin un poblashon grandi di Inglatera, Irlanda i Eskosia ku tabata prinsipalmente ofisialnan riba e flota di tankero di lago. Ademas tabatin Hulandes, Danes, Spaño y otro nacionalidadnan representa den e comunidad. E pueblo aki tabata sostené pa un refineria grandi di zeta na mundu, ku e tempu ei tabata propiedat di un supsidiario di Standard Oil di New Jersey, konosí komo Lago Oil and Transport Company. Lago tabatin su komienso na 1924 komo un fasilidat di trans-shipping pa zeta krudo ekstraí pa Lago Petroleum Corporation ku ta operá na Lago Maracaibo. E crudo a wordo transporta pa Aruba den barconan di fondo plat, cu ta poco profundo, barconan tanker, conoci como lake tankers. E trans-envio aki di e zeta krudo a sigui te na 1928 ora ku a konstruí un refineria i e zeta krudo Venezolano a wòrdu refiná riba e isla i enviá tur kaminda na mundu komo produktonan petrolero kaba. == Baby beach == Den añanan 1950, e Aruba Esso Club a wòrdu konstruí na Baby Beach man made lagoon.[5] E klup a inkluí un restorant, pista di baile i un stadion di beisbòl. Den e lagun, tabatin un waf i baranka chikitu (di kua un ta para ainda). E refineria a opera te cu 1985 ora cu el a wordo cera. E refineria, cu awor ta propiedad di Valero Energy Corporation, despues a wordo cumpra, habri bek, despues cera atrobe; na desèmber 2010, Valero a anunsiá ku e refineria ta habri bèk.[6] Te cu 2012, a keda solamente algun cas di ex-Colonia di Lago. Esnan cu a resta a wordo entrega na Gobierno di Aruba of a wordo bendi na personanan individual. Awendia, e Esso Club ta solamente un edifisio grandi i bandoná ku un negoshi, un tienda di buseo, ku ta den operashon ainda. ------------ {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | variante = a | tipo= Bario | name = Zeewijk | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 1/2 | caption_align = center | image3 = Zeilschip bij de Yachtclub van Aruba. Op de achtergrond de Lago-olieraffinaderij, Bestanddeelnr 252-3982.jpg | image2 = De haven van de Lago-olieraffinaderij in San Nicolas op Aruba, Bestanddeelnr 252-8041.jpg | image1 = BNA-DIG-MEINERS-0035 - San Nicolas - Zeewijk, Zwemmers aan strand van Zeewijk 591200 c.jpg | caption1 = Playa di Zeewijk | footer = Bista pa lama cu [[Lago Oil & Transport Company|refineria Lago]] den fondo | footer_align = center }} | pais = {{ABW}} | region = [[San Nicolas|San Nicolas-Zuid]] | poblacion = 527 | censo = 2020 | censo_ref = | area = 0,4827 | densidad = 1,092 | zona = | zoom = 14 }} ------------------- ==The Lourdes Grotto== Named in commemoration of the famous French religious landmark, was created under the guidance of a priest named “Erkamp” and parishioners in the year 1958. The grotto, a shrine built into the rocks is located in Seroe Preto, just off the main road to San Nicolas. A statue of the Virgin Mary, weighing 700 kilos, was hoisted into place in the grotto. Every year, on February 11 (feast of Lady of Lourdes), a procession leaves from the St. Theresita church in San Nicolas to the grotto, where a mass is performed. The grotto is located road-side and can be visited daily. <ref>https://www.cspnv.com/pdf/aruba-today-20260227.pdf Explore Aruba! (27 di februari 2026)</ref> ---------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais| variante = a | tipo = luga | nomber = Parkietenbos | nomber_oficial = | nomber_nativo = | pais = {{ABW}} | alias = | lema = | imagen = | descripcion = | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 1/2 | caption_align = center | image1 = | caption1 = | image2 = | image3 = }} | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[Oranjestad West]] | zoom = 14 }} '''Parkietenbos''' ta un luga situa na costa west di Aruba, canto di lama y mangelnan directamente pazuid di [[Aeropuerto Internacional Reina Beatrix]] y e areanan residencial di [[Simeon Antonio]] y [[Cas di Paloma]]. E area aki ta designa como un zona economico den e ''Ruimtelijke Desaroyo Plan'' (ROP) di Aruba di 2009.<ref>[https://web.archive.org/web/20160224005153/http://dip.aw/ROP%20atlas.pdf Atlas Ruimtelijk Ordeningsplan]</ref> == Zona economico == For di añanan 1960, e landfill sentral “Parkietenbos Containerpark & ​​Landfill Facility”, simplemente konosí komo “Parkietenbos”, ta situa na Parkietenbos. E instalashon públiko aki ta wòrdu manehá pa [[Serlimar]] y ta consisti di dos deposito principal: e parke di container i e landfill, caminda e sushi ta wordo compacta, nivela y cubri.<ref>[https://web.archive.org/web/20201031134950/https://serlimar.com/ Officiële website Serlimar]</ref> Na 2009, e compania Mericano Bouldin & Lawson a entrega e instalacion di “WastAway”. E instalacion aki cu tin un balor di 28 miyon florin, mester a procesa desperdicio den asina yama “fluff” y despues reusa e fluff aki pa compost of fertilisante di tera. Sinembargo, e instalashon nunka no a funshoná korektamente i p’esei a wòrdu será na mitar di 2011.<ref>{{Citeer web |url=http://www.genootschapnederlandaruba.nl/wp-content/uploads/2017/02/Voor-u-gelezen-juli-2016.pdf |titel=Voor u gelezen, GNA, juli 2016 |bezochtdatum=2018-07-20 |archiefdatum=2018-07-20 |archiefurl=https://web.archive.org/web/20180720225535/http://www.genootschapnederlandaruba.nl/wp-content/uploads/2017/02/Voor-u-gelezen-juli-2016.pdf |dodeurl=ja }}</ref> Riba 8 di febrüari 2018, un “petishon pa informashon” (RFI) a keda publiká en konekshon ku e destaho pa e remediashon di e landfill i e kambio den e método di prosesamentu di desperdisio: di maneho di desperdisio “sólido” pa “sostenibel”.<ref>[https://www.ie-forum.nl/artikelen/rectificatie-afgewezen-wegens-onvoldoende-hinder-voor-aanbestedingen-parkietenbos Rectificatie afgewezen wegens onvoldoende hinder voor aanbestedingen Parkietenbos]</ref> Desde 2007, un planta di tratamentu di awa di riool a wòrdu situá banda di e landfill pa e tratamentu di awa di cesspool suministrá pa tankero.<ref>{{Citeer web |url=http://www.witteveenbos.nl/nl/projecten-afvalwater/project/15-rwzis-aruba/pagenr/1 |titel=Aruba |bezochtdatum=2018-07-20 |archiefdatum=2018-07-20 |archiefurl=https://web.archive.org/web/20180720225707/http://www.witteveenbos.nl/nl/projecten-afvalwater/project/15-rwzis-aruba/pagenr/1 |dodeurl=ja }}</ref> == Asuntonan ambiental == Huma di e landfill di Parkietenbos por wòrdu mira for di Wayaca (yüni 2022) Pa añanan, e landfill ku awor ta sobrepobla tabata e kousa di kehonan tokante molèster di huma, huma tóksiko i polushon, ku ta un peliger pa medio ambiente i salú públiko. Na 2002, un grupo di residente lokal a funda e Fundashon Parkietenbos pa hala mas atenshon na e problema di desperdisio a traves di akshonnan.<ref>https://www.thedailyherald.sx/islands/66520-aruba-residents-take-action-against-landfill{{Dode link|datum=februari 2020 |bot=InternetArchiveBot }}</ref> E fundacion aki a tuma accion na comienso di juli 2018 ora cu candela a bolbe cuminsa na landfill. Despues di akshonnan inútil di Stichting Parkietenbos, un residente lokal a disidí di presentá un demanda kontra gobièrnu na 2020.<ref>{{Citeer web|url=https://caribischnetwerk.ntr.nl/2020/08/25/overheid-blijft-doorgaan-met-illegale-afvalpraktijken/|titel=Overheid blijft doorgaan met illegale afvalpraktijken|bezochtdatum=|auteur=Sharina Henriquez|datum=2020-08-25|werk=caribischnetwerk.ntr.nl}}</ref> {{Appendix}} ------------------- {{Databox}} '''Cunucu Arikok''' ta un museo habri den [[Parke Nacional Arikok]], cu ta sirbi como mustra di e manera di biba di antaño. E ta un di e atraccionnan principal di Parke Nacional Arikok. {{Appendix}} Fondo Prins Bernhard lo financia finalisacion di e proyecto ‘Cunucu Arikok’. Esaki ta encera un suma di mas o menos 60 mil florin. Cu Cunucu Arikok e fundacion FANAPA tin como meta pa crea un obheto cu ta duna e bishitantenan un bon impresion di kico naturalesa na Aruba tin pa ofrece. ‘Na e lugá úniko aki nos ta haña vegetashon eksuberante riba un pida tereno kaminda diferente formashon geológiko ta uni den otro, ku ta visibel den kunuku pa medio di diferensianan den tipo di tera i baranka i kaminda un kantidat grandi di parha i bestia di tera tambe ta biba.<ref> Prins Bernardfonds steunt afbouw project Cunucu Arikok. "Amigoe". Curaçao, 14-09-1989, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 25-04-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642757:mpeg21:p006</ref> E sub-proyecto “Cunucu Arikok”, di Stinapa Aruba, lo wordo financia door di Fondo Prins Bernhard, a haya sa di Stinapa. E proyecto aki ta data for di aña 1980 ora cu Departamento di Desaroyo Economico (DECO) den colaboracion cu otro instancianan local a desaroya un proyecto grandi pa crea un parke nacional Arikok-Jamanota na Aruba. Stinapa Aruba tin 785 hectar riba huur di gobierno. Esaki ta Sero di Arikok y e area rond di dje. E sitio ta situá eksaktamente na e frontera di dos formashon di piedra geológiko: e diabase schist-tuff i e tonalite. Hopi impreshonante den e parti abou ta numeroso formashon ku ta konsistí di blòki grandi di tonalita rondoná den kua eroshon a krea e formanan mas straño i imponente. Komo ku e cunucu ta protehá di e bientunan komersial konstante i salu dor di e seru di Arikok, e tin un vegetashon relativamente eksuberante. Tin un kantidat di palu hopi bieu, grandi i kompletamente krese, ku ta un raridat riba e isla. Konenchi, parakeet ta biba einan i hopi bia por mira otro parhanan manera trupial, chuchubis i perdiz. Kaskabel tambe ta presentá, pero bo mester ta un eksperto pa haña un: nan ta lastra bai ora hende yega serka.<ref>Natuurpark met cultuur-historisch monument Bernhard-fonds neemt Cunucu Arikok voor zijn rekening. "Amigoe". Curaçao, 30-11-1985, p. 9. Geraadpleegd op Delpher op 25-04-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643304:mpeg21:p011</ref> {{Stub}} ChatGPT: Cunucu Arikok ta un lugá histórico i kultural importante den Parke Nacional Arikok na Aruba. E palabra "cunucu" ta referí na un plantashon chikí òf un kas di campo, i den e kontektu aki, e ta referí na un plantashon ku a pertenesé na Arie Kok, un agricultor Hulandés. E nòmber di e parke mes, Arikok, ta derivá di su nòmber. ​ Wikipedia – Die freie Enzyklopädie 🏡 Historia i Signifikado Cunucu Arikok a forma parti di e desaroyo di Parke Nacional Arikok. E área a sirbi komo un plantashon chikí, i su kas di torto (kas di adobe) a keda preservá komo un ejemplo di bida rural tradicional Arubano. E kas a rekonstruí usando método tradicional pa mustra e estilo di bida di e tempu ey. ​ wheninaruba.com 🌿 Naturalesa i Kultura E área rondó di Cunucu Arikok ta riku den flora i fauna lokal, inklusí mata di divi-divi, kaktus tropikal, i otro planta medikinal. Tambien, den e área por haña desèño riba piedra di Indjanan nativo, ku ta indiká e presensia di pueblo indígena den e región. ​ 🥾 Rota di Hike E Cunucu Arikok Trail ta un ruta di hike fasil, ideal pa famia i visitante ku ta buska un introdukshon na e parke. E trail ta kuminsá na e sentro di bishita i ta dura mas o ménos 2 ora. Durante e hike, bo por wak e kas rekonstruí, flora lokal, i arte rupestre. ​ wheninaruba.com +2 things-to-do-in-aruba.com +2 boardwalkaruba.com +2 🗺️ Lokal i Atraktividatnan Serka Cunucu Arikok ta lokalisa serka di otro atraktividatnan den e parke, manera Kueba Chiki, un kueba ku desèño riba su muraya, i Dos Playa, un playa doble popular. E ruta ta pasa tambe serka di Sero Arikok, un di e punto mas haltu di Aruba. ​ AllTrails.com [[:Kategoria:Seru na Aruba]] Sinds enkele járen bezit Aruba een national park. Een uitgestrekt terrein in de omgeving van de Arikok en Jamanota tot aan de noordkust toe. Een kleiner deel van dit park is omheind d.m.v. een “slavenmuur”, aangelegd door de Stinapa. Dit park, gelegen in de luwte van de Arikok, is alleszins de moeite waard en bij uitstek geschikt voor een wandeling op een zondagna¬ middag. De ingang bereikt men door op de zándweg naar de Jamanota de Stinapaborden te volgen. Een keurig aangelegd pad maakt de wandeling tot een waar genoegen. Op de steile gedeelten zijn stenen trappen aangelegd met zelfs een leuning. Men bevindt zich werkelijk in een uniek stukje Arubaanse natuur. Enorme rotsblokken, praktisch alle soorten planten die op Aruba in het wild groeien en schitterende vergezichten. Door de beschutte ligging groeien de Watapana’s zoals het hoort: gewoon rechtop. Onder de enorme kruinen zijn banken aangebracht, waarop het koel rusten is. Dát is pas rusten met enkel vogelgeluiden om je heen, alleen het gekrijs van de parkieten zou aangepast moeten worden. Konijntjes schieten heen en weer. Een zijpaadje voert ons naar een overhangende rots, waar zich Aruba’s bekendste indianentekens bevinden. Bezoekers doen er goed aan een fotocamera mee te nemen, vooral de natuurfotograaf zal behoorlijk aan zijn trekken komen. Het wandelpad mondt uit bij een gerestaureerd lemen huisje. Het is geheel in stijl gehouden. Ook de omgeving van dit huisje wil de Stinapa aanpassen aan het leven van vroeger. Cunucu Arikok is een waardevol projekt, zowel voor de lokale bevolking als de toerist, die wat meer wil zien dan alleen het strand en het casino. Bekijk op uw gemak de foto’s en trek er op uit. Kan heel gezond zijn. (skol i Komunidat november 1986) foto’s: Rinus de Graaff ===Stampia di 75 cen=== Cunucu Arikok ta keda na pia di Sero Arikok, na e parti west unda no tin mucho biento. Den pasado nan a practica aki agricultura y cria di bestia, pero no na gran escala. E cunuqueronan tabata biba den cas di torto, esaki ta un cas traha di lodo. E cas di torto cu nos ta mira awendia den Cunucu Arikok a keda construi na 1985, perfectamente imita na e manera tradicional.<ref>[https://archive.org/details/BNA-DIG-BONDIA-2006-11-01/page/n30/mode/1up?q=cunucu+arikok+skol Post Aruba N.V. kier mustra e beyeza di Parke Nacional Arikok], BDA (1 di november 2006)</ref> Pa e spannan di dak nan a uza flambeu (palo di cadushi) y e murayanan ta traha di un mezcla di lodo y yerba. ===Stampia di 100 cen=== Despues di core riba e caminda cu ta pasa door di e parke, nos ta yega na e punto mas halto, esta Miralamar. For di aki bo tin un bista riba lama na ambos banda di e isla. Den cielo tin un warawara (ployborus plancus) ta bula y ta busca un coneu of un cabrito morto. E paisahe ta caracteriza pa duinen aki ta cubri un espacio di mas o menos 2 hectarea. Nan ta consisti di santo blanco di coral cu e biento di Noordoost ta supla riba e isla. Riba e duinen ta crece algun palo di druif y di oleifi cu te hasta den tempo seco ta mustra berde. Ken lo por haya e shoco dilanti di e monton di piedranan? Shoco bo ta hay’e solamente na Aruba. ------------------ == Manchebo Beach == {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais| variante = a | nomber = Manchebo Beach | nomber_oficial = | nomber_nativo = | tipo = Playa | pais = {{ABW}} | alias = | lema = | imagen = | descripcion = | multi-imagen = <!-- Utilisa plantia {{Multiple image}} --> | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[Oranjestad West]] | zoom = 14 }} (Van een onzer verslaggevers) WILLEMSTAD. — Bij PB 1965 no 34 is verschenen het landsbesluit, dat het besluit van het Bestuurscollege van Aruba goedkeurt om een perceel grond van ongeveer 16.225 m 2 voor zestig jaar in erfpacht uit te geven aan Machebo Beach Hotel NV te Manchebo.<ref>Erfpacht Manchebo. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 30-03-1965, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 22-04-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462582:mpeg21:p003</ref> -------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais| variante = a | nomber = Cueba Huliba | nomber_oficial = | nomber_nativo = | tipo = Cueba | pais = {{ABW}} | alias = | lema = | imagen = Bat Cave Formations.jpg | descripcion = | multi-imagen = <!-- Utilisa plantia {{Multiple image}} --> | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[San Nicolas]] | zoom = 14 }} '''Cueba Huliba'''[1][2] (tambe konosí komo Baranca Sunu ku ta nifiká “Baranka Desnudo”) ta un cueba Guadirikiri of Cueba di Guadirikiri ta un espacio natural bou di tera na Aruba, den Parke Nacional Arikok na mas of menos 1,4 km di Fontein. es.wiki:'''Cueba Huliba'''[1][2] (tambe konosí komo Baranca Sunu ku ta nifiká “Baranka Desnudo”) ta un cueba riba e isla Karibense di Aruba,[3][4] apodá e “tùnel di amor”[5] pa su entrada den forma di kurason. E entrada ta via un trapi skerpi i smal ku ta hinka den e kueba. E tin sinku entrada. Na algun lugá, bo mester bùig pa wak e formashonnan. Flashlights ta nesesario pa eksplorá e koredó di 300 pia (91 m) largu, ya ku ta totalmente skur paden di e kueba. E kueba ta yená ku formashonnan di stalagmita i stalaktita den e piedranan di kalki. Dos espesie di bat ku ta biba den e kueba aki ta e Leptonycteris curasoae i e Macroglossus sobrinus. Ta interesante pa nota cu vleermuis, despues di drumi den cueba durante dia, ta bula sali den horda en busca di cuminda. E salida for di e tùnel ta dor di un seri di trapi ku ta grabá den e baranka i ta basta riesgoso. Den un di e kambernan, e Birgen Maria a wòrdu grabá den un formashon di baranka natural. Leyenda ta menshoná historianan tokante piratanan ku lo a biba den e kueba pa skonde nan tesoronan, ounke no tin evidensia pa konfirmá esaki. {{Appendix}} [[:Kategoria:Aruba]] ----------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | variante = a | nomber = Cueba di Fontein | nomber_oficial = | nomber_nativo = | tipo = Cueba | pais = {{ABW}} | alias = | lema = | imagen = | descripcion = | multi-imagen = <!-- Utilisa plantia {{Multiple image}} --> | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[San Nicolas]] | zoom = 14 }} E '''Cueba di Fontein''' ta un cueba situa na costa nort-oost di [[Aruba]], den e [[Parke Nacional Arikok]]. ** Fontein Cave: Longer than the Quadirikiri Cave, the Fontein Cave contains pathways that stretch to the limestone walls further down. Here is also where prehistoric drawings can be seen. Though this cave does not have its own legend, this was speculated to have been occupied—or at least used by prehistoric Arawak settlers on the island for rituals and other spiritual ceremonies.<ref>[https://www.cspnv.com/pdf/aruba-today-20240403.pdf Visit the island’s popular cave sites!], Aruba Today (3 di april 2024)</ref> This popular cave is located along the northeast coast in National Park Arikok near Boca Prins. The Fontein Cave is well known for its native Arawak Indian rock paintings which can still be found on the walls and ceilings. The brownish-red paintings were left by Caquetios and graffiti imprinted by European settlers. {{Appendix}} [[:Category:Aruba]] es.wiki:'''Cueba di Fontein''' Cave[1][2] ta un cueba chikito cerka di Boca Prins na e parti nort di e isla di Aruba.[3][4][5] E ta bon konosí pa su dibuhonan di muraya nativo Arawak, ku a wòrdu grabá pa Nativonan Merikano dekorativamente riba e murayanan di piedra i parti di e plafond mas plat di e kueba ku kombinashonnan di koló kòrá òf maron-kòrá-maron òf lila; Esaki ta duna pista tokante e historia di e amerindionan. E kueba ta aksesibel for di un “baranka di terasa di piedra di kalki di koral” i tin un largura di 3 meter (9.8 pia) i un haltura di 2 meter (6 pia 7 inch). E sala di entrada, ku ta habrí pa bishitantenan, ta 4 meter (13 pia) haltu i ta ekstendé te na un profundidat di 50 meter (160 pia). Komo ku e ta un formashon geológiko di piedra di kalki, i debí na filtrashon di awa, formashonnan di stalagmita i stalaktita di koló, tamaño i forma hopi straño a wòrdu produsí. Murciélago ta traha nèshi den kavidatnan di kueba den nan búskeda nokturno pa rekohé kuminda, ku ta konsistí di nèktar i pólen. Tin registronan ku e indjannan Araucano a usa e kueba aki pa hasi nan ritualnan i seremonianan tribal. --------------------- '''Blackstone Beach''' ta un playa na costa nort den region di .., den PArke Nacional Arikok. (Oranjestad)—Nomber for di su mas karakterístika rekonosibel, e Piedra Pretu Playa casi ta representa lo contrario di e beachnan tipico di Aruba. Pa un, e tin santu pretu i ta cubri cu piedranan liso preto. Na di dos lugá, e ta keda na e parti nort di e isla, leu for di e blanku playanan di santu di den e region sùit. Pues, si bo ta sinti bo kla pa algu diferente—òf si ta dia kontrali, bishitá e Playa di Blackstone.<ref>[https://www.cspnv.com/pdf/aruba-today-20250305.pdf Blackstone Beach], Aruba Today 95 di maart 2025)</ref> Blackstone Beach ta mustra e mas banda natural di Aruba: e piedranan cu tapa e playanan i e forma di dje a wòrdu trahá pa mil añanan via erupshonnan volkániko, koral moveshonnan di ref i aktividat di ola di e parti nort rural di e isla. Situá mas ost di e Brug Natural i Playa di Andicuri, e Blackstone Beach ta relativamente fásil pa haña akseso. Unabes bo pasa e Formashon di Baranka Ayo, tuma e Kaminda di Andicuri ku ta hiba na Andicuri Laman. Einan, bo por stashoná bo outo i hasi un kaminata di 1km pa Blackstone Beach. E playa aki ta forma parti di e Arikok Parke Nashonal i pues ta un sitio ku ta wòrdu konserbá. Esaki ta e motibu pakiko e ta tambe relativamente intakto pa komersial influensianan. Apesar di a wòrdu yamá un playa, tene kuenta ku e no ta konsehá pa landa den awa, manera e koriente ta hopi fuerte i por desviá bo fásilmente mas leu den oséano salbahe. Pero, ainda bo por disfrutá di un espektakular bista di e piedranan i e parti nort oséano ku ta ekstendé dilanti di e playa i saka un potrèt ku bo amigunan òf famia (Oranjestad)—Named after its most recognizable feature, the Blackstone Beach almost represents the opposite of the typical Aruban beaches. For one, it has black sand and is covered in black smooth stones. Secondly, it lies on the northern side of the island, away from the white sandy beaches of in the southern region. So, if you feel up for something different—or if it’s opposite day, visit the Blackstone Beach. Blackstone Beach shows the more natural side of Aruba: the stones that cover the beaches and the shape of it has been crafted for thousand years via volcanic eruptions, coral reef movements and wave activity of the rural northern part of the island. Located further east to the Natural Bridge and Andicuri Beach, the Blackstone Beach is relatively easy to access. Once you get passed the Ayo Rock Formation, take the Andicuri road leading up to Andicuri Beach. There, you can park your car and take a 1km hike towards Blackstone Beach. This beach forms part of the Arikok National Park and is therefore a site that is preserved. This is why it is also relatively untouched by commercial influences. Despite being called a beach, do note that it is not advised to swim in the water, as the current is very strong and can easily stray you further in the wild ocean. However, you can still enjoy a spectacular view of the stones and the northern ocean that stretches out in front of the beach and take a picture with your friends or family --------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | variante= a | tipo = Playa | nomber = Boca Prins | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 1/2 | caption_align = center | image1 = | caption1 = | image2 = Plantage in Boca Prins op Aruba, Bestanddeelnr 252-7977.jpg | caption2 = Plantashi Boca Prins na 1947 | image3 = | caption3 = }} | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[Santa Cruz]] | tipo_subdivision_adm = Zona | subdivision_adm = [[Parke Nacional Arikok]] | tipo_subdivision_adm2 = | subdivision_adm2 = | descripcion = | pais = {{ABW}} | zoom = 13 }} '''Boca Prins''' ta un boca na e costa nort-oost di Aruba, situa den [[Parke Nacional Arikok]]. Kontenido Deskripshon Situá den Parke Nashonal Arikok, e bahia di santu ta un destinashon turístiko popular. E playa di santu blanku sin vigilansia ku duinen ta solamente 55 meter largu i no ta ofresé ningun otro fasilidat. Landamentu por ta peligroso debí na e koriente fuerte i konstante i ta rekomendabel solamente pa landadónan eksperensia, si ta. E bahia ta wòrdu bishitá de bes en kuando pa surfistanan, pero no ta wòrdu konsiderá un di e lugánan di buseo sobresaliente di e isla. [ 1 ] Un kaminda di santu ku baranka di piedra di kalki ta hiba na e bahia via un trapi di palu. E piedranan di Boca Prins ta e habitat di Cnemidophorus arubensis , un lagadishi di karakol ku ta wòrdu hañá solamente na Aruba. Banda di Boca Prins tin un di e plantacionnan di cunucu mas bieu na Aruba, cu a wordo cultiva pa colonialnan Hulandes den siglo 16. E nòmber di e bahia ta derivá for di e plantashon di Prins di ántes den serkania. https://de.wikipedia.org/wiki/Boca_Prins E entrada aki, unda e [[rooi]] di e mesun nomber ta basha den lama, probablemente ta haya su nomber for di Paulus Printz, kende a wordo manda pa e colonia di Curacao door di WIC pa descubri mineralnan. Despues di no a haya oro ni na Curacao ni na Bonaire, el a yega Aruba dia 14 di juni 1725 y a establece banda di e costa noordoost di e isla.<ref>Vivienno Frank. 2019. ''Aruba en een keuze uit haar toponiemen.'' ISBN:978-0-359-65900-5, pag. 74-75</ref> '''Boca Prins''' ta un [[bahia]] na e costa nort-oost di [[Aruba]], situa den [[Parke Nacional Arikok]]. Deskripshon Situá den Parke Nashonal Arikok, e bahia di santu ta un destinashon turístiko popular. E playa di santu blanku sin vigilansia ku duinen ta solamente 55 meter largu i no ta ofresé ningun otro fasilidat. Landamentu por ta peligroso debí na e koriente fuerte i konstante i ta rekomendabel solamente pa landadónan eksperensia, si ta. E bahia ta wòrdu bishitá de bes en kuando pa surfistanan, pero no ta wòrdu konsiderá un di e lugánan di buseo sobresaliente di e isla. [ 1 ] Un kaminda di santu ku baranka di piedra di kalki ta hiba na e bahia via un trapi di palu. E piedranan di Boca Prins ta e habitat di Cnemidophorus arubensis , un lagadishi di karakol ku ta wòrdu hañá solamente na Aruba. Banda di Boca Prins tin un di e plantacionnan di cunucu mas bieu na Aruba, cu a wordo cultiva pa colonialnan Hulandes den siglo 16. E nòmber di e bahia ta derivá for di e plantashon di Prins di ántes den serkania. https://de.wikipedia.org/wiki/Boca_Prins == Mira tambe == * [[Playanan di Aruba]] {{Commonscat}} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=de|oldid =205170166|titulo=Dos Playa}} {{References}} ;Lista di fuente *[http://nl.aruba.com/activiteiten/dos-playa Dos Playa] riba nl.aruba.com *[https://www.surfline.com/surf-report/dos-playas/5842041f4e65fad6a7708e27 Dos Playa Surf] riba surfline.com }} [[:Category:Luga na Aruba]] ---------------------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | variante = a | nomber = Cueba di Huliba | nomber_oficial = | nomber_nativo = | tipo = Cueba | pais = {{ABW}} | alias = Tunnel of Love | lema = | imagen = | descripcion = | multi-imagen = <!-- Utilisa plantia {{Multiple image}} --> | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[San Nicolas]] | zoom = 14 }} **The Huliba Cave/ Tunnel of Love The Huliba Cave, formerly known as the Tunnel of Love, was once open to the public, and was the biggest and most accessible of all three caves. This cave had five chambers, including one that is heartshaped. This cave had narrow stairs that led to long pathways deep into the cave, with a staircase leading to the exit on the other side. In one of the chambers, there used to be the carving of the Virgin Mary, put there for the protection of the cave. However, the Huliba Cave has been permanently closed for a few years now, as a way to preserve the bat population that lives in the cave. These Long Tongue Fruit Bats and Insect Eater Bats are very important to the ecosystem of the island. Though this cave is no longer accessible to the public, it surely is interesting to learn more about the history of these caves and the Awarak tribes that resided or utilized them.<ref>[https://www.cspnv.com/pdf/aruba-today-20240403.pdf Visit the island’s popular cave sites!], Aruba Today (3 di april 2024)</ref> Do note that these caves are very dark, humid, hot, and are inhabited by bats. Do wear comfortable clothing and shoes, as the pathways in these caves may be rough and bumpy, and don’t forget to bring a lashlight! {{Appendix}} [[:Category:Aruba]] ---------------------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | tipo= Bario | name = Eagle | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 2/2 | caption_align = center | image1 = | caption1 = | image2 = | caption2 = }} == Eagle (Aruba) == '''Eagle''' ta un bario di [[Oranjestad (Aruba)|Oranjestad, capital di Aruba. == Historia == Den comienso di añanan 20, Aruba a conoce dos refineria. Na aña 1924 a establece Lago Oil & Transport Ltd y despues na aña 1927 De [[Arend Petroleum Maatschappij]]. Dos refineria cu tabatin un rol masha importante den [[Di Dos Guera Mundial|Segundo Guera Mundial]], ya cu nan tabata suministra petroleo na e aliadonan. Ta di e refineria ‘Arend’ e vecindario aki a haya su nomber ‘Eagle’ y tambe nos ‘Eagle Beach’. Minister Maduro a comparti un tiki historia: “E refineria Eagle aki a duna trabou na mas cu shete mil trahado di 58 diferente pais. Den e area aki, e refineria a traha e fabrica pa refina e petroleo, un laboratorio y un brandweerkazerne. Tambe nan a construi nan sede ‘hoofdkantoor’ cu ta exactamente e edificio caminda nos ta para actualmente”. E mandatario tambe a trece dilanti cu e refineria a construi casnan special pa e personal di refineria, algun cas den e bario, e Eagle tennis club y e hospital cu tey ainda.<ref>[https://awemainta.com/wp-content/uploads/2024/02/AM240221.pdf Minister Maduro di Cultura a haci e desvelo di e ‘Ruta Historico di Eagle’], Awemainta (21 di februari 2024) </ref> E ‘Ruta Historico di Eagle’ ta un ruta pa cera conoci cu e historia di e bario di Eagle, e refineria di Eagle y Aruba su rol importante pa aliadonan den Segunda Guera Mundial. E storia di e refineria di Eagle, un tempo simbolo di e poder industrial di Aruba hunto cu Lago na San Nicolas, ta conta nos e desaroyo di Aruba den tempo for di su comienso na 1924 te na e desmantelamiento den añanan cincuenta y sesenta caminda cu a traha espacio pa turismo cual te cu awe en dia ta e pilar economico mas importante di Aruba. E proyecto di ‘Eagle History Tour’ lo crea un conexion entre e historia, herencia cultural industrial di Aruba y nos turismo, creando un atractivo nobo pa nos bishitantenan pero tambe lo educa localnan y principalmente e generacionnan mas jong tocante Aruba su historia industrial y e rol importante di e refineria di Eagle den e di Dos Guera Mundial asina e mandatario a trece den su discurso. Ademas den un futuro cercano lo pone borchinan na cinco diferente sitio cu QR code cu ta contene informacion importante di historia di e sitio den cuatro diferente idioma, mas obhetonan di arte y programanan educativo. Aruba tabatin un rol importante den Segundo Guera Mundial cu e dos refinerianan aki cu Alemania tabatin wowo riba Aruba y nan a manda un submarino pa bin destrui e dos refinerianan aki pa stroba e aliadonan haya nan combustibel. Asina e submarino a tira riba e tankero Arkansas y a mata varios hende entre otro Bonerianonan. Tambe e submarino a manda torpedo pa destrui e dos refinerianan cu danki na nos Señor Dios esakinan a faya nan proposito. {{Appendix}} -------------------------------------- {{Infobox luga den pais | tipo= Bahia y haf | name = Plantashi Prins | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 2/2 | caption_align = center | image1 = Zeilschip bij de Yachtclub van Aruba. Op de achtergrond de Lago-olieraffinaderij, Bestanddeelnr 252-3982.jpg | caption1 = Barco di bela cu refineria den fondo | image2 = De haven van de Lago-olieraffinaderij in San Nicolas op Aruba, Bestanddeelnr 252-8041.jpg | caption2 = }} {{Databox}} '''Plantashi Prins''' ([[Hulandes]]: Plantage Prins), originalmente un plantacion di coco na Aruba, [1] [2] a mira su cas reconstrui den añanan 1950. E decadensia di palma, atribuí na malesa, a kondusí na e stòp di produkshon di kunuku. 3] Na 1911, e mapa di Werbata-Jonckheer a identifiká Prins Plantation komo un di e 23 plantashonnan mayoritariamente chikitu karakterisá pa agrikultura kombiná, palu di koko i kas. Ademas, un plantashon mas grandi tabata situá paden, nort di Oranjestad na San Barbola, lugá di nasementu di Virginia Demetricia. E township Savaneta en realidad a surgi for di un plantacion gubernamental cu despues a transforma den un pueblito chikito. 4] == Etimologia == E plantacion ta derivá su nòmber for di un ingeniero di mina suédo Paulus Printz, ku a biba den e área durante di dies-ocho siglo, mientras tabata buska oro den nòmber di e administradornan di e kamber di Amstedam di e kompania Hulandes di West India. Segun e mapa di Van Raders di 1825, e ruina di su kas (No. 37) tabata situá riba e muraya na nortwest di e plantashon, pero for di e tempu ei e ruina a disparsé. E tapa di e seru, ku ta eksponé na bientu, tabata mas faborabel pa biba ku e arroyo ku tabata protehá pa bientu. [5] [6] Printz a traha na Aruba for di 14 di yüni 1725, te ku 3 di yüni 1727, ora ku el a risibí un òrdu di Amsterdam pa stòp e trabou. [ 7] == Panorama general == E kas original di plantacion den e arroyo no ta pará mas, i e struktura ku a sigui, un kas di pais konstruí den añanan 1930, ta awor den un estado di ruin. 6] Situá 2.5 kilometer for di e sentro di bishitante i aproksimadamente 600 meter for di e plantahe Fontein den Parke Nashonal Arikok, un kaminda ta hiba na e plantahe Prins históriko, ku anteriormente tabata di propiedat di Sr. Mokki Arends,[8] i dos arroyos bisiña, Rooi Prins i Rooi Dwars. E arroyos aki un tempu tabata nutrí palu di koko i palu di fruta. Mientras cu e coconutnan a desaparece, y solamente algun mata di fruta a keda, e vegetacion nativo ta prospera mas densamente cu riba e colinan circundante. 1] Te ku 2023, apesar di plannan inisial, e renobashon i transformashon di e ruinanan di e plantashon Prins den e Prins Center, ku ta presentá proyektonan di demonstrashon riba aktividat agrikultoral di plantashon tempran, no a tuma lugá ainda. E integrashon di e Prins Center den e diseño nobo di Parke Nashonal Arikok ta keda pendiente. Ta konsehábel pa konsiderá pa destahá e importansia históriko di Prins Center su nòmber den e sentro mes. 9] {{Appendix}} ------------------------ {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =59895500|titulo=Pos Chikito}} {{References}} }} == Mira tambe == * [[Lista di luga na Korsou]] {{Commonscat}} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =62603301|titulo=Suffisant (Curaçao)}} {{References}} }} ---------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | variante = a | nomber = Bushiribana | nomber_oficial = | nomber_nativo = | tipo = Bario | pais = {{ABW}} | alias = | lema = | imagen = Gouddelving bij Bushiribana op Aruba, Bestanddeelnr 252-7961.jpg | descripcion = Mina di oro na Bushiribana na Aruba (1947). Na 1946, despues di 30 aña, a cuminsa e mina di oro atrobe pero esaki no a resulta lucrativo. | multi-imagen = <!-- Utilisa plantia {{Multiple image}} --> | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[Paradera]] | zoom = 14 }} '''Bushiribana''' ta un luga den region di [[Paradera]] na kosta nort di [[Aruba]].[1] E ta mihó konosí pa e ruinanan di stempel di oro. == Geologia == Na final di e periodo di Kretáseo, kambionan geológiko signifikante a tuma lugá riba Tera. Piedranan fluido nobo, conoci como e batholith di Aruba, a pusha ariba door di scheurnan den e volcan antiguo, e Formacion di Lava di Aruba. E piedranan aki a forma koredónan i a solidifiká. Un di e tiponan di piedra cu a sali for di esaki ta gabbro. Gabbro tin un koló di antrasit i ta mustra mineralnan briante ora inspekshoná mas di aserka. E ta wòrdu hañá den e área di Matividiri. E tipo di piedra aki a wòrdu usá den konstrukshon di e planta di stèmpel di oro di Bushiribana.[2] Rush di oro Oro laba abou ta konosí komo oro aluvial. E ta laba den forma di stòf di oro, pida di oro, grano di oro i tin bia pida di oro. Despues di e rush di oro Arubano di 1824 pa 1829, den cual a haya oro aluvial, e cantidad eventualmente a baha y e depositonan di oro no a duna mas. Den transkurso di siglo, kompanianan di oro a kuminsá buska e fuente di e oro aki, e venanan di kuarso. Tin bia e adernan aki a surgi i despues a disparsé bou di tera atrobe.[3] Stempel di Oro Durante e periodo di 1872 pa 1915, ora ku oro tabata wòrdu mina riba e isla, dos molina di oro tabata operá.[3] Esakinan tabata e planta di stèmpel di oro di Bushiribana i e planta di smelt di oro di Balashi.[4] Na 1872, Aruba Island Gold Mining Company a construi un smelter y stempel mill di oro na Bushiribana, den curason di e area di mineria di oro cuarzo. Tambe e compania a construi e prome pier den haf di Aruba, yama Waaf di Compania riba Forti Abou, y a traha un caminda di dies kilometer pa transporta e mashinnan. E industria di stèmpel di oro tabata inkluí mashinnan di vapor, mulina di stèmpel, reservorionan di awa dushi i fòrnunan. E fábrika a hasi pèrdida pa binti aña. E oro a wòrdu saka dor di kombin’é ku merkurio, perdiendo mas o ménos mitar di e oro. For di 1897, e montonnan di shushi di Bushiribana a wòrdu retrabá usando e proseso di sianuro ku a wòrdu inventá resientemente, i ta e ora ei so e minamentu di oro a bira algu probechoso. Na 1899 un molina di stèmpel na Balashi a tuma over e trabou.[3] E oro prinsipalmente tabata bini di un di e dos shen venanan di kuarso ku ta karga oro ku a bini na superfisie for di e profundidatnan di Aruba kantu di kosta nort.[3] ---------- == Sero Colorado == On your way to Baby or Roger’s Beach, you’ll pass by the famous Red Anchor at what was once the entrance to the Colony residential community and be greeted with red soiled hills by the coast. This is Sero Colorado. Named after the 30-meter, deep red, limestone hill, Adriaan Laclé “Sero Colorado” translates to “Colored Hill”. Sero Colorado has deep historical ties with the once-thriving phosphate industry in the area. Matter of fact, there are still under- ground shafts and passages deep in Sero Colorado from the time of phosphate mining. In 1958, the re- finery at the time, Lago, adopted this name for the residential section of its employees.<ref>[https://www.cspnv.com/pdf/aruba-today-20241118.pdf Place names in San Nicolas and their origins], Aruba Today (18 di november 2024)</ref> -------- {{Infobox luga den pais | tipo= Isla di rif | variante = a | name = Renaissance Island | alias = Sonesta Island | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 2/2 | caption_align = center | image1 = | caption1 = | image2 = | caption2 = | pais = {{ABW}} | region = [[Santa Cruz]]? }} '''Renaissance Island''' (antes Sonesta Island [1]) ta un isla di rif privá dilanti costa di Aruba na haltura di e pista di aterisahe di [[Aeropuerto Internacional Reina Beatrix]]. Bista general E isla di ref di koral di 16 hektar a wòrdu kumprá pa Sonesta Hotels, i a habri na 1989 komo Isla di Sonesta.[2] Na 1991, Sonesta a wòrdu atkerí pa Ramada Renaissance Hotels, i e isla a wòrdu renobá komo Renaissance Island.[3] E ta un isla priva cu por wordo bishita solamente den dia. E isla di ref alargá ta ofresé playanan blanku, mondinan di mangel i un variedat grandi di parhanan.[1] Tin dos playa: Iguana Beach ta pa famianan, i Flamingo Beach ta pa adulto. Iguana Beach ta haña su nòmber for di e iguanan ku ta biba riba e playa. Flamingo Beach ta e unico luga na Aruba cu tin flamingo cu a wordo introduci. Tur dos espesie di animal tin bia ta bishitá e otro playa tambe.[4][5] Entre 7:00 AM y 7:00 PM un boto ta sali for di e hotel Renaissance Aruba pa e isla di rif. Huespetnan ku no ta di hotèl por biaha pa un pago.[6] Dos avion chikí, un Beechcraft Model 18 i un Convair 400, a wòrdu hundi na kosta pa krea un lugá di buseo. Ta posibel pa pasa anochi den un cabana (hut chikitu) riba e isla.[5] -- == Historia == nl.wiki:E isla di 16 hectar riba rif di Bucuti a ser cumpra pa Sonesta Hotels, y a habri na 1989 como isla Sonesta.<ref>Amigoe, [https://www.delpher.nl/nl/kranten/view?query=sonesta+island&coll=ddd&sortfield=date&page=1&facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Nederlandse+Antillen&identifier=ddd:010642557:mpeg21:a0071&resultsidentifier=ddd:010642557:mpeg21:a0071&rowid=2 Sonesta hotel en Sonesta Island: uniek hotelproject], 14 februari 1989</ref> Na 1991, Ramada Renaissance Hotels a kumpra Sonesta, i e nòmber di e isla a kambia pa Renaissance Island.[ 3] Ta un isla privá cu por wordo bishita solamente den dia. E isla di rif ta un isla largu ku ta ofresé playa blanco, palo di mangrove i un variedat grandi di parhanan. 1] Renaissance-eiland (voorheen Sonesta eiland),[1] is een 16 ha groot koraalrifeiland, officieel bekend als het Bucutirif [2][3] voor de kust bij Oranjestad, Aruba. en grenst aan de Rifeilanden van Oranjestad. Het eiland is particulier bezit en heeft de enige privé-stranden op Aruba.[4] Er zijn twee stranden: Iguana Beach en Flamingo Beach. Een Beechcraft 18 en een Convair 400 zijn allebei bewust ongeveer 50 meter (46 m) uit de kust gezonken om een duikplaats te creëren.[5] Flamingo's zijn te zien op het eiland.[6] Ze zijn echter niet inheems op Aruba.[7] de.wiki:Renaissance Island is een ongeveer 48 hectare groot, particulier gebruikt, smal en ongeveer 3,8 kilometer lang eiland voor de kust van het hoofdeiland Aruba . de.wiki:Renaissance Island ta un isla privá di mas o ménos 48 ektar di largura, estrecho i di mas o ménos 3,8 kilometer largu, na kosta di e isla prinsipal Aruba. {{Appendix}} Renaissance Island (anteriormente Sonesta Island),<ref>{{citeer web|titel=Sonesta Island | url = https://www.tripadvisor.com/ShowTopic-g147247-i144-k845765-Sonesta_Island-Aruba.html | accessdate = 2020-03-04}}</ref> ta un isla di 16 hectare di coral, ofisialmente konosí komo Bucutirif<ref>{{cite web | title =Harbour Map and Navigational Chart. From Netherlands Government chart, 1977 | url = https://www.arubaports.com/main/oranjestad/ |bezochtdatum=15 november 2020}}</ref><ref>{{citeer web | titel=Navigation Waypoints referencing to “Bucuti Island” | url=https://www.aruba-cruisingguide.com/navigation/ |bezochtdatum=15 november 2020}}</ref> for di Oranjestad, Aruba, i ta limita ku e Rifeilanden di Oranjestad. E isla ta privá i tin e úniko playa privá na Aruba.<ref>{{cite web | title =Renaissance Aruba Resort & Casino | url =http://www.fodors.com/world/caribbean/aruba/review-40803.html | accessdate = 2014-08-20}}</ref> Tin dos playa: Iguana Beach i Flamingo Beach. Un Beechcraft 18 i un Convair 400 tur dos a keda sink deliberadamente mas o ménos 50 meter (46 m) for di costa pa crea un lugá di buceo.<ref>{{cite book | last =Huber | first =Joyce | title =Best Dives of Aruba, Bonaire & Curaçao | publisher = Hunter Publishing, Inc | date =2011 | isbn = 9781588437495 }}</ref> Flamingo ta ser mira riba e isla.<ref>{{cite web| last =Suri | first =Charu | title =Where to see Flamingos in Aruba | url =http://www.afar.com/highlights/where-to-see-flamingos-in-aruba | accessdate =2014-08-20}}</ref> Sinembargo, nan no ta nativo di Aruba.<ref>{{cite web|url=https://journalistontherun.com/2017/07/01/everything-you-need-to-know-about-flamingo-island-aruba/|title=Everything You Need To Know About Flamingo Beach Aruba|date=1 July 2017|publisher=}}</ref> == Lokashon y uzo == E isla ta situá mesora banda di e ruta di aterisahe RWY 11 na aeropuerto internashonal Reina Beatrix na sur di e islanan di Oranjestad. E ta comprá dor di e doñonan di un hotel di sinku strea. Riba e dos bahia di awa den forma di un U riba e isla a konstruí un restorant, barnan di playa, un sentro di spa, un kancha di voleibol i fasilidatnan pa deporte di awa i baño. E hóbennan di e hotèl ta wòrdu transportá ku e ferry di e hotèl mes. E awa di awa di e hotel ta ser transportá pa barku pa e WEB kanaal purifikashon na e isla prinsipal pa deskontaminashon. {{Appendix}} * Eduardo en Gerardo de Veer van Meta Corporation, de ontwikkelaars van het Sonesta Hotelproject (de bouw van een 320-kamer hotel in het hart van Oranjestad - Coral Reef Hotel) presenteerden de plannen in 1986 en op 30 oktober 1987 de eerste steen gelegd. * Sonesta island gelegen op het rif tegenover de [[internationale luchthaven Koningin Beatrix]]. * Vanaf de open lobby heeft men niet alleen zicht op dezee, maarook ophetkanaal, van waaruit de gasten met de boot naar het Sonesta Island kunnen vertrekken. Een traject dat slechts tien minuten duurt. Vier boten van 26 voet lang en met een capaciteit voor 29 personen elk, zullen beschikaar zijn voor het transport van de gasten van het hotel, via het kanaal, naar Sonesta Island. Op dit rifeiland, waarop tot een jaar geleden alleen maar mangroveplanten te zien waren, zijn in de afgelopen maanden twee prachtige stranden met hagelwit zand aangelegd. Momenteel worden een restaurant en bar gebouwd, waarna de whirlpools en faciliteiten voor watersporten zullen volgen.<ref>{{citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642557:mpeg21:pdf|titel=Sonesta hotel en Sonesta island: uniek hotelproject|werk=[[Amigoe]]|datum=14 februari 1989|bezochtdatum= }}</ref> en.wiki:see Oranjestad, Aruba The touristically named Renaissance Island (formerly Sonesta Island)<ref>{{cite web | title =Sonesta Island | url = https://www.tripadvisor.com/ShowTopic-g147247-i144-k845765-Sonesta_Island-Aruba.html | accessdate = 2020-03-04}}</ref> is a 40 acres [[cay]] (or barrier reef) island, officially known as the Bucuti Rif<ref>{{cite web | title =Harbour Map and Navigational Chart. From Netherlands Government chart, 1977 | url = https://www.arubaports.com/main/oranjestad/ | accessdate = 2020-03-04}}</ref><ref>{{cite web | title =Navigation Waypoints referencing to “Bucuti Island” | url = https://www.aruba-cruisingguide.com/navigation/ | accessdate = 2020-03-04}}</ref> and it is off the coast near Oranjestad. It is privately owned and has the only private beaches on Aruba.<ref>{{cite web | title =Renaissance Aruba Resort & Casino | url =http://www.fodors.com/world/caribbean/aruba/review-40803.html | accessdate = 2014-08-20}}</ref> There are two beaches: Iguana Beach and Flamingo Beach. A [[Beechcraft Model 18|Beechcraft 18]] and a [[Convair]] 400 were both deliberately sunk about 50 yards offshore to create a diving site.<ref>{{cite book | last =Huber | first =Joyce | title =Best Dives of Aruba, Bonaire & Curaçao | publisher = Hunter Publishing, Inc | date =2011 | isbn = 9781588437495 }}</ref> [[Flamingo]]es can be seen on the island.<ref>{{cite web| last =Suri | first =Charu | title =Where to see Flamingos in Aruba | url =http://www.afar.com/highlights/where-to-see-flamingos-in-aruba | accessdate =2014-08-20}}</ref> However, they are not native to Aruba.<ref>{{cite web|url=https://journalistontherun.com/2017/07/01/everything-you-need-to-know-about-flamingo-island-aruba/|title=Everything You Need To Know About Flamingo Beach Aruba|date=1 July 2017|publisher=}}</ref> Awemainta 30 december 2020|Isla Priva: Di complemento pa atraccion principal|E creacion di un beach priva riba e rifnan dilanti di aeropuerto tabata otro reto grandi pa MetaCorp. E responsabilidad di esaki a cay grandamente riba e schoudernan di Rudolph Richardson na cabes di ATCO. Delft Hydraulic Engineering di Hulanda meticulosamente a diseña e isla artificial. A pone shen y shen di meternan cubico di santo blanco den bargenan cu despues a basha riba e awanan poco hunto di e rif pa crea un plataforma for di unda e backhoe y otro ekipo necesario pa traha e isla, por a para firme riba dje. E isla a habri pareu cu e hotel na 1991. Na 1999, Horcan Lenny, considera como e di dos mas fuerte pa pasa den November, a dal Aruba duro y Sonesta Island a keda den hopi mal estado. Mester a trah’e full di nobo. Despues di un candela chikito un par di aña atras, Renaissance Island ta un di e atractivonan turistico mas grandi di e isla. Conoci mundialmente como e luga pa comparti di un dia di solo y lama hunto cu flamingonan cu ta cana casualmente band’i bo. Fuera di e parhanan aki, e isla tambe ta un santuario pa hopi yuwana. {{Appendix}} --------------------- {{Infobox luga den pais | tipo= Playa | name = Hadicurari | alias = Fisherman's Hut | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 2/2 | caption_align = center | image1 = | caption1 = | image2 = | caption2 = }} | pais = {{ABW}} | region = [[Noord]] | zona = [[Palm Beach]] | zoom = 14 }} '''Hadicurari''' (''Fisherman's Hut'') ta un luga na costa west di Aruba, den e zona di [[Palm Beach]] na haltura di e hotelnan Holiday Inn y Marriott Vacation Club. Aki ta situa un waf di piscado y un parti ta wordo uza como zona pa [[windsurf]]. Hadicurari ta conoci como un sitio pa pisca unda tabatin ranchonan di piscado y un pier chikito. Den ananan 1950 tabata captura aki hopi calco. De vissershaven heeft een steiger met 92 aanlegplaatsen die in de jaren 90 van de vorige eeuw is aangelegd. Hier werd in de jaren 1950 veel calco (''strombus gigas'') gevist. Door de roofbouw is de calco in deze buurt zeer zeldzaam geworden en wordt nu beschermd.<ref>Vivienno Frank. 2019. ''Aruba en een keuze uit haar toponiemen'' pag. 111, ISBN:978-0-359-65900-5</ref> Aki tabata establece Centro di pesca Hadicurari, cu tabata organisa torneonan di pisca pa e piscadonan local.<ref>Vistoernooi Centro Hadicurari. "Amigoe". Curaçao, 09-07-1994, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 15-09-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644198:mpeg21:p005</ref> Awendia e ta fungi como restaurant.? * E pier chikito a wordo reemplasa den ananan 19 90 pa un pier grandi cu 92 luga pa boto * Den e periodo aki a lanta e Centro di pesca Hadicurari y na 2003 a funda Fundacion Centro di Pesca Hadicurari. Fundado tabata Colin Christiaans. * Anualmente ta celebra Dia di Piscado cu ta riba 29 di juni cu iun torneo di pesca. * Den e edificio di Centro di Pisca hadicurari tin un restaurant establece. Centro di Pesca Hadicurari ta percura pa brinda e piscadonan tur ayudo. Considerando cu e centro aki ta practicamente hinca entre e hotelnan grandi y luhoso; Centro di pesca Hadicurari tin cu “negosha” un tiki riba e tradicion di piscado den e centro aki. NOTES In tegenwoordigheid van de ministers Elio Nicolaas, ing. Roland Laclé en minister ing. Eddy Briesen, legde minister Charro Kelly vrijdagmiddag de eerste steen voor de vissershaven bij Hadicurari, ten noorden van het Holiday Inn Hotel. De 92 aanlegplaatsen voor de vissersboten vergt een investering van 1,4 miljoen florin. De bouw geschiedt door Camar nv.Eerste steen vissershaven. "Amigoe". Curaçao, 23-11-1992, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 14-09-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643702:mpeg21:p005 {{Appendix}} [[Category:Luga na Aruba]] --------------- {{Infobox luga den pais | tipo= Isla di rif | variante = a | name = De Palm Island | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 2/2 | caption_align = center | image1 = Sign De Palm Island.jpeg | caption1 = | image2 = | caption2 = | pais = {{ABW}} | region = [[Santa Cruz]]? }} [[File:Sign De Palm Island.jpeg|thumb|Borchi pa yega De Palm Island]] '''De Palm Island''' ta un isla di mas o ménos 10 ektar grandi, habitá, estrecho i di 1,5 kilometer largu for di costa di e isla principal di Aruba, ost di e stat di Pos Chiquito, serka di e aeropuerto internashonal Reina Beatrix. E isla ta un rif di koral ku tin un hotel, un bar i un restorant. E biahe via ferry for di e isla prinsipal ta dura mas o ménos 10 minüt. Riba e isla tin un playa ku tin un guardia i un parke di awa. E isla ta di propiedat di De Palm Tours, e operador di biahe di mas grandi na Aruba, fundá pa Wichie de Palm i kumprá pa Harold Malmberg den añanan 60 di [[siglo 20]].<ref>{{Citeer web|url=http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&task=view&id=24&lang=en|titel=Tourism|taal=en|uitgever=Historia di Aruba|bezochtdatum=1 september 2018|archiefurl=https://web.archive.org/web/20230621061434/http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&task=view&id=24&lang=en|archiefdatum=2023-06-21}}</ref> == Detayenan == E parke di awa tin un atraccion extraordinario. E bishitantenan, ekipá ku un sistema di buelo di kaska bou di awa, por bishitá e mundu tropikal di piská di e isla di koral na pia i tambe tuma imágen bou di awa di un avion Cessna 414 derotá i bou di awa. E Sea Trek helmet system tambe ta posibel pa no-swimmer i personanan ku no tin eksperensia di buelo. {{Appendix}} De Palm island is een ongeveer 10 hectare groot, bewoond, smal en 1,5 kilometer lang eiland voor de kust van het hoofdeiland van [[Aruba]], ten oosten van de stad [[Pos Chiquito]], in de buurt van de [[internationale luchthaven Koningin Beatrix]]. Het eiland is een dood [[koraalrif]] met daarop een hotel, bar en restaurant. De overtocht per ferry vanaf het hoofdeiland duurt ongeveer 10 minuten. Op het eiland is er een bewaakt strand en een [[waterpark]]. Het eiland is eigendom van [[De Palm Tours]], de grootste [[touroperator]] op Aruba, opgericht door [[Witchie de Palm]] en in de jaren zestig van de twintigste eeuw gekocht door [[Harold Malmberg]]<ref>{{Citeer web|url=http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&task=view&id=24&lang=en|titel=Tourism|taal=en|uitgever=Historia di Aruba|bezochtdatum=1 september 2018}}</ref> == Bijzonderheden == Het waterpark heeft een buitengewone attractie. Bezoekers, uitgerust met een onderwaterhelm-duiksysteem, kunnen te voet de tropische vissenwereld van het koraaleiland bezoeken en ook onderwateropnamen maken van een neergehaald en onder water gelegen [[Cessna]] 414-vliegtuig. Het gebruik van het Sea Trek-helmsysteem is ook mogelijk voor niet-zwemmers en personen zonder duikervaring. {{Appendix|1=alles|2= '''Voetnoten''' {{References}} '''Bronnen''' * {{citeer web|url=http://www.visitaruba.com/things-to-do/tours-and-activities/depalm-island/|titel=De Palm Island|bezochtdatum=1 september 2018}} * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=de|titel=Palm Island (Aruba)|oldid=165611524|datum=20170518}} -------------- '''Isla di Oro''' ta parti di e rif di Pos Grandi na costa sur di [[Aruba]], entre [[Pos Chikito]] y [[Savaneta]]. E area ta cay den e [[Parke Marino Aruba]] y ta bou maneho di [[Parke Nacional Arikok| Fundacion Parke Nacional Aruba]] (FPNA).<ref>{{citeer web|url=///C:/Users/l_de_/Downloads/BONERIANO-15-03-2024.pdf|titel=FPNA ta activo den defensa di Isla di Oro|werk=Boneriano|datum=2024-03-15|bezochtdatum=2024-03-23}}</ref> == Historia == Isla di Oro a inicia na aña 1965 ora Adolf (Dochi) Oduber a construi un compleho di recreacion den forma di un barco cu den dje un restaurant, bar y sala di baile, cu el a duna e nomber "Isla di Oro".<ref>{{citeer web|url=citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462564:mpeg21:p006|titel=Opening van Isla di Oro|werk=[[Amigoe]]|datum=1965-03-09|bezochtdatum=2024-03-23}}</ref> E compleho ta situa 150 meter for di e costa na un laguna rondona pa mondi di mangel, pa cua mester a traha un brug y kap un caminda dor di e mangelnan.<ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010470027:mpeg21:p006|titel=Luchtkasteel van Oduber werd restaurant in zee|werk=[[Amigoe]]|datum=1964-08-05|bezochtdatum=2024-03-23}}</ref> E tempo ey e compleho tabata un atraccion turistico popular, unda tabata organisa fiesta, ademas di presentacion y shownan di artistanan conoci. E compleho, cu ta riba tereno erfpacht, a cambia varios biaha di doño-desaroyado y tabata operacional te mas o menos aña 1994 pa despues keda bandona. == Proteccion di naturalesa == Isla di Oro ta ubica den un zona di naturalesa cu un grado halto di balor y di medidanan di proteccion. Banda di ta protegi mediante e decretonan nacional ''Nieuwe aanwijzing domeingronden als natuurreservaat''<ref>[https://www.dcbd.nl/sites/default/files/documents/MinistryofJustice%282020%29_LandsbesluitNieuweAanwijzingDomeingrondenAlsNatuurreservaat.pdf Landsbesluit ''Nieuwe aanwijzing domeingronden als natuurreservaat''] ([[Afkondigingsblad van Aruba|AB]] 2020 no. 67)</ref> y ''Ruimtelijke Ontwikkelingsplan met Voorschriften 2021''<ref>[https://www.dip.aw/wp-content/uploads/2021/08/AB-2021-no.-123.pdf Landsbesluit ''Ruimtelijke Ontwikkelingsplan met Voorschriften 2021''] (AB 2021 no. 123) di 28 juli 2021.</ref>, e isla mes y e lama ta clasifica como "Marine Protected Area" (MPA) mediante decreto nacional.<ref>[https://www.dcbd.nl/sites/default/files/documents/MinistryofJustice%282018%29_LandsbesluitParkeMarinoAruba.pdf ''Landsbesluit Parke Marino Aruba''] (AB 2018 no. 77) di 20 di december 2018</ref> Adicionalmente, e area tin reconocemento internacional como un "Key Biodiversity Area" (KBA) door di Union Internacional pa Concervacion di Naturalesa (IUCN) y desde 2023 como un area RAMSAR (RAMSAR Site no. 2526).<ref>{{citeer web|url=https://www.bondia.com/corte-ta-prohibi-aruba-ocean-villas-pa-cuminsa-of-traha-na-isla-di-oro/|titel=Corte ta prohibi Aruba Ocean Villas pa cuminsa of traha na Isla di Oro|werk=BonDiaAruba|datum=2024-03-18|bezochtdatum=2024-03-23}}</ref> Fuera di esey e mangelnan, tanto e mangel preto (''Avicennia germinans'') como e mangel blanco (''Laguncularia racemosa'') ta especienan di mata protegi pa ley.<ref>[https://docplayer.nl/110238034-2017-no-48-afkondigingsblad-van-aruba-landsbesluit-houdende-algemene-maatregelen-van-14-juli-2017-ter-uitvoering.html ''Landsbesluit bescherming in-heemse flora en fauna''] (AB 1995 no. 2) di 14 di juli 2017</ref> Den curso di tempo a lansa diferente proyecto pa Isla di Oro, entre nan e proyecto di un delfinario, bou e nomber di ''Dolphin Beach'' na comienso di añanan nobenta<ref>{{citeer web|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010645141:mpeg21:p005|titel=Gedegen en objectief onderzoek onontbeerlijk voor Dolphin Beach|werk=[[Amigoe]]|datum=1993-05-15|bezochtdatum=2024-03-23}}</ref>, y e proyecto di ecohotel, ''Zoetry Isla di Oro Aruba'', den decada 2010.<ref>{{citeer web|url=https://archive.org/details/BNA-DIG-BONDIA-2014-10-30/page/n2/mode/1up?q=isla+oro+parke+marino&view=theater|titel=Proyecto Isla di Oro ta bek na su concepto inicial di ecohotel|werk=BonDiaAruba|datum=2014-10-30|bezochtdatum=2024-03-23}}</ref> Ambos proyecto a encontra cu resistencia di e activistanan ambiental y finalmente no a continua pa falta di e permisonan rekeri. {{Appendix}} [[:Category:Aruba]] y cu ta cay bou maneho di Fundacion Parke Nacional Aruba (FPNA). Ademas mangelnan, tanto e mangel preto (''Avicennia germinans'') como e mangel blanco (''Laguncularia racemosa'') ta especie di mata protegi pa ley. y e area tambe ta cay den ‘Natuur Gebied’ Nieuwe aanwijzing domeingronden als natuurreservaat (AB 2020 no. 67) y Ruimtelijke Ontwikkelingsplan met Voorschriften 2021; mientras cu e isla mes y e lama ta cay den Marine Protected Area (MPA) esta Landsbesluit Parke Marino (AB 2018 no. 77) Adicionalmente, e area aki tin reconocemento internacional como un Key Biodiversity Area (KBA) door di IUCN y ultimamente a wordo clasifica como un RAMSAR gebied (RAMSAR Site no. 2526) – dunando e area akinan mas balor ainda y den e caso aki, segun Silva ta expresa a nenga diferente parti di ley pero asina mes e desaroyado a continua cu e trabounan dañino pa naturalesa sin permiso. E mangelnan ta un especie protegi pa ley y e area tambe ta cay den Natuur Gebied’ Nieuwe FPNA ta activo den defensa di Isla di Oro aanwijzing domeingronden als natuurreservaat (AB 2020 no. 67) y Ruimtelijke Ontwikkelingsplan met Voorschriften 2021 (AB 2021 no. 123) mientras cu e isla mes y e lama ta cay den Marine Protected Area (MPA) esta Landsbesluit Parke Marino (AB 2018 no. 77) – haciendo e area aki un grado di proteccion halto. Adicionalmente, e area aki tin reconocemento internacional como un Key Biodiversity Area (KBA) door di IUCN y ultima[1] mente a wordo clasifica como un RAMSAR gebied (RAMSAR Site no. 2526) – dunando e area akinan mas balor ainda.<ref>{{citeer web|url=https://www.bondia.com/corte-ta-prohibi-aruba-ocean-villas-pa-cuminsa-of-traha-na-isla-di-oro/|titel=Corte ta prohibi Aruba Ocean Villas pa cuminsa of traha na Isla di Oro|werk=BonDiaAruba|datum=2024-03-18|bezochtdatum=2024-03-23}}</ref> Na november di aña pasa 2023 e area aki a cuminsa forma parti di Convenio di Ramsar Area bao e parti di Costa Zuid e cual ta un di e areanan cu mas biodiversidad, status di Ramsar tin como meta pa proteha e areanan aki sin interveni cu actividadnan economico, enfatisando reduccion di daño y restauracion di naturalesa den caso di daño cu ta inevitabel. Isla di Oro ta un área di mangrove amplio na Aruba, kaminda diferente ekosistema ta reuní. E lugá di buelo ku e mesun nòmber ta konsistí di un banda di playa grandi ku un rif similar na esun di e lugá di buelo Mangel Halto. E tipo di koral mas comun riba e rif aki ta e koral di cerebro, di strea y di placa. Lobster di koral, snapper, piská trompeta i piská angel ta habitantenan regular. Isla di Oro ta nifiká isla di oro.<ref>{{citeer web|url=https://www.duikersgids.nl/en/isla-di-oro|titel=Isla di Oro|werk=duikersgids.nl|datum= |bezochtdatum=2024-03-23}}</ref> Isla di Oro no ta solamente un kolekshon úniko di ekosistema, sino tambe un isla di fiesta ku un restorant abandoná ku a wòrdu traha den forma di un boto. Bo por yega na e lugá despues di un caminata bastante largu dor di e área. Ta rekomendá un buelo di boto. NOTES FUNDACION Parke Nacional Aruba ta na altura di actividadnan cu ta tumando luga riba Isla di Oro y ta activamente haciendo tur cos posibel den e organisacion su capacidad legal pa pone un stop n’e actividadnan cu ta tumando luga. Isla di Oro ta un area cu ta cay bou di maneho di Fundacion Parke Nacional Aruba.<ref>[file:///C:/Users/l_de_/Downloads/BONERIANO-15-03-2024.pdf FPNA ta activo den defensa di Isla di Oro], Boneriano (15 di maart 2024)</ref> E mangelnan ta un especie protegi pa ley y e area tambe ta cay den Natuur Gebied’ Nieuwe FPNA ta activo den defensa di Isla di Oro aanwijzing domeingronden als natuurreservaat (AB 2020 no. 67) y Ruimtelijke Ontwikkelingsplan met Voorschriften 2021 (AB 2021 no. 123) mientras cu e isla mes y e lama ta cay den Marine Protected Area (MPA) esta Landsbesluit Parke Marino (AB 2018 no. 77) – haciendo e area aki un grado di proteccion halto. Adicionalmente, e area aki tin reconocemento internacional como un Key Biodiversity Area (KBA) door di IUCN y ultima[1] mente a wordo clasifica como un RAMSAR gebied (RAMSAR Site no. 2526) – dunando e area akinan mas balor ainda. Fundacion Parke Nacional Aruba ta comprometi na e proteccion di e area importante aki – e unico area na Aruba unda ainda nos ta wak e ‘Poder di 3’ conecta na otro sanamente, esta e mangelnan, yerbe di lama y e rifnan di coral – 3 diferente sistema ecologico crucial cu hunto ta prove un variedad di beneficio pa e ser humano y Aruba su medio ambiente. Dialuna 11 di Maart 2024 bestuur di FPNA a ser alerta di actividadnan cu ta pasando y inmediatamente a bay den accion pa manda un Proforma Bezwaarschrift. Informacion cu FPNA a ricibi ta cu no tin un aanlegvergunning y cu esey ta evaluando pasonan legal. Ta di hopi tempo caba FPNA tin wowo extra riba e area di Isla di Oro y den augustus di 2023 a bin haya sa cu Isla di Oro a ser cumpra y asina a manda un carta oficial dia 28 di augustus pa DIP indicando cu no lo duna permiso pa ningun desaroyo riba Isla di Oro. Den november 2023, FPNA a wordo contacta door di J.O.B. Holding & Management y a ser invita pa bay un meeting pa compronde kico ta e intencion cu Isla di Oro. Dia 4 di januari 2024, FPNA a responde na J.O.B. Holding & Management cu un carta unda cu a indica cu no ta bay di acuerdo cu ningun desaroyo pa Isla di Oro. Siguientemente dia 18 di januari 2024 J.O.B. Holding & Management a invita FPNA conhuntamente cu otro organisacionnan local pa un stakeholder engagement session unda cu nan a informa cu nan lo ta haciendo diferente trabounan riba Isla di Oro y no a presenta un plan concreto cu por ser revisa. No obstante e posicion di FPNA no a cambia. FPNA no lo sostene ningun plan di desaroyo den e area aki Isla di Oro is a vast wetland mangrove area on Aruba where different ecosystems meet. The dive site of the same name consists of a vast shallow sand strip with a reef similar to that of the Mangel Halto dive site. Common types of coral on this reef are brain, star and plate coral. Coral lobsters, snappers, trumpet fish and angelfish are regular inhabitants. Isla di Oro means island of gold.<ref>https://www.duikersgids.nl/en/isla-di-oro</ref> Particulars Isla di Oro is not only a unique collection of ecosystems but also a former party island with an abandoned restaurant built in the shape of a boat. You can reach the location after a fairly long walk through the area. A boat dive is recommendable. ----- Fundacion Savaneta Aruba a nota di e discucion andando riba red social rond di Isla di Oro. E pregunta esencial den esaki ta cu si por papia di destruccion of limpiesa. Fundacion ta observa y ta na altura cu actualmente ta tumando luga un limpiesa di material di e ruina cu a keda atras eynan esta tubo y frusto den awa y hopi desperdicio di palo, etc. No tin ningun acto di corta mangroves ni otro mata pues aki nos tin cu papia di un clean up y no destruccion. Si Parke Arikok kier “claim” e luga, anto e pregunta ta dicon Parke nunca a hacie limpi y no a pone borchi cu e ta pertenece na Parke anto. Antes e doño di Isla di Oro tabata famia Oduber y despues un otro doño a tuma over te cu awe a keda na ruina unda un doño nobo local a cumpr’e via un acto notarial, pues no a hay’e regala. Semper Isla di Oro tabatin su permiso pa Restaurant y NightClub pues esey no ta nada nobo den su desaroyo.<ref>https://24ora.com/fundacion-savaneta-ta-aclaria-a-haci-isla-di-oro-limpi-y-nada-mas/ (17 di maart 2024)</ref> --- Fundacion Parke Nacional Aruba (FPNA) a cuminsa un caso contra pais Aruba y contra desaroyador di Isla di Oro, Osyth Henriquez, pa stop e di haci cualkier trabou di limpiesa riba su tereno. Hues a prohibi Henriquez pa desaroya of hasta pa haci limpiesa riba su tereno na Isla di Oro. FPNA a demanda Pais Aruba tambe pa prohibi Gobierno di duna permiso. Abogado mr. Anthony Ruiz a defende Osyth Henriquez, mientras cu abogado mr. Zuhaila Marchena a defende FPNA. Den su veredicto, mesora, hues a indica na FPNA cu como nan tin e maneho di e area, cu FPNA y e doño di Isla di Oro mester sinta na mesa y sali di e problema. Ta trata aki na un tereno cu e doño tin den erfpacht. E area ta bou maneho di FPNA como un area protehi. Den areanan protehi en general por restablece un edificio na estado original, den consulta cu FPNA. Osyth Henriquez ta propietario di Ocean Villas na Savaneta. Ey tambe e tin cu atende cu reto di FPNA, Gobierno mes y di bisiña, cu no necesariamente ta di acuerdo cu su vision pa desaroya bungalows eynan. Awo cu e kier desaroya Isla di Oro, atrobe e ta hay’e stroba y mester defende su plan y vision den corte. Ta parce cu e reto lo no ta e isla mes, sino mas bien e vecindario cu si ta protegi como un area di naturalesa.<ref>https://24ora.com/hues-a-ordena-osyth-henriquez-pa-para-trabou-riba-isla-di-oro/ (17 di mart 2024)</ref> * <ref>https://antilliaansdagblad.com/aruba/29167-blijf-van-isla-di-oro-af 13 maart 2024</ref> {{Appendix}} isla di oro is pas ontstaan in begin jaren zeventig van de vorige eeuw. Het is een stukje rif ten zuiswesten van Pos Grandi waarop Adolf R. Oduber een recreatiecomplex had gebouwd in de vorm van een schip met daarin een restaurant, bat en danszaal. Vivienno Frank isla di oro a surgi te na komienso di añanan setenta di siglo pasá. E ta un parti di e rif na sur-oeste di Pos Grandi na unda Adolf R. Oduber a konstruí un kompleho di rekreacion den forma di un barku ku den dje un restorant, bat i sala di baile. '''Isla di Oro''' ta un isla di coral na costa sur di Aruba, entre [[Pos Chikito]] y [[Savaneta]]. E area ta cay den e Parke Marino Aruba y ta bou maneho di FPNA. Het is gelegen 150 meter uit de kust op de rif van Pos Grandi. Er moest een weg door de mangrovenbos worden gehakt om bij het eiland te komen.<ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010470027:mpeg21:p006|titel=Luchtkasteel van Oduber werd restaurant in zee|werk=[[Amigoe]]|datum=1964-08-05|bezochtdatum=2024-03-23}}</ref> Gelegen aan een lagoen omringd door mangrovebossen. Er voden optredens en shows vor bekende artiesten plaats en werden feesten gehouden. Isla di oro was in de jaren op de startplaats voor natuurwandelingen van Stimaruba. * Na ana 1965 Adolfo (Dochi) Oduber a habri riba e isla un restaurant ISla di ORo construi den forma di un barco como atraccion turistico y despues amplia cu cocktail lounge y sala di baile. Apertura oficial dia 13 di maart 1965.<ref>Opening van Isla di Oro. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 09-03-1965, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 21-03-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462564:mpeg21:p006</ref> Despues di un aña a traha un brug pa yega na costa. Na 1975 el a cambia man pa Joe Procter, kende e sigui desaroya e luga. * in 1989? beheert-eigenaar door Lucy en jose Brazao Mendez. El a opera te 1994. * verschillende projecten, waaronder het dolfinarium project (1993?)onder de naam Dolphin Beach, voor de doorontwikkeling van Isla di Oro hebben vanaf 1990 gestuit op verzet van milieu-activisten.<ref>Gedegen en objectief onderzoek onontbeerlijk voor Dolphin Beach. "Amigoe". Curaçao, 15-05-1993, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 21-03-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010645141:mpeg21:p005</ref> Dolfinarium ging niet door wegens uitblijven van de nodige vergunningen. bmdbfcaa40akhreyy7s38xst5eqaew9 192413 192412 2026-06-01T09:35:28Z Caribiana 8320 192413 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ {{ABW}} caya nombra pa hende: Caya Dick Cooper - Caya Jose Geerman - Caya Charlie Brouns Sr. - Caya Y.A. (Lord Boxoe) Illidge - Caya Pio Coffie - Caya Enrique Vorst - Sylvia A. Godettstraat - Caya Captain R. Rodger - Caya Lolita E. Euson - Caya Federico Maduro (Balashi) - Caya Juan Werlemen (Cashero) - Caya Juancho Kock (ex-Karawarastraat na Dakota) - Avenida Milio Croes (ex-Fergusonstraat) - Caya Dr. J.R. (Coco) Arends (Sero Blanco) - Bario Dr. Dussenbroek - Caya Ing. Roland H. Lacle - Caya Rufo Wever (Klip/Mon Plaisir) * pending: [[Parkietenbos]] - [[Cunucu Arikok]] - [[Blackstone Beach]] (full review needed) - [[Bushiribana]] - [[Renaissance Island]] - [[Hadicurari]] - [[Zeewijk]] - [[Sero Plat]] - [[Guadirikiri]] - [[Cueba di Fontein]] - [[Cueba di Huliba]] - [[De Palm Island]] - [[Isla di Oro]] - [[Eagle]] (bario) - [[Arashi]] - [[Plantashi Prins]] - [[Boca Prins]] - [[Dos Playa]] * bario di San Nicolas: [[Lagoville]] - Kustbatterij - [[Rooi Congo]] - [[Pedro Mosa]] - [[Esso Heights]] *uitbreiding [[Tanki Flip]] zie de.wiki - zie en.wiki voor [[Mangel Halto]] - [[Ayo]] - [[Catiri]] - [[Alto Vista]] * Roberto G. Croes, [https://designrr.page/?id=499490&token=3435984651&type=FP&h=5688&fbclid=IwY2xjawSD5lhleHRuA2FlbQIxMABicmlkETFoNVhmY1g2T1NuSml5cFhWc3J0YwZhcHBfaWQQMjIyMDM5MTc4ODIwMDg5MgABHlKyG1hj55NGijsU4jWBM9buhkFVlBqvV5G5EPkBOXLazF4nFZ-4bTq-kTSR_aem_r4VExioZnv6pqBz0zQl6Eg Origen di nombernan di bario y sitio na Aruba] ------------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais| variante= a | tipo = Bario | nomber = Caya Jose Geerman | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 2 | caption_align = center | image1 = | caption1 = | image2 = | caption2 = | footer = | footer_align = center }} | pais = {{ABW}} | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[Regionnan di Aruba|San Nicolas Noord]] | tipo_subdivision_adm = Zona | subdivision_adm = | zoom = 13 }} '''Watapana Gezaag''' ta un bario y zona den e parti nort di [[San Nicolas]], e di dos ciudad mas grandi di [[Aruba]]. E bario a haya su nomber for di ..... Dia 1 di yanüari 2020, e lugá tabatin 1.703 habitante. == Nomber == E orígen di e nòmber di e bario no por wòrdu determiná ku siguridat. E nòmber aki tampoko no ta aparesé riba e mapa di Werbata di 1912. Watapana ta un palabra Arawak/Taino ku ta referí na e palu di Divididivi. Probablemente, e nòmber ta originá di un insidente ku a tuma lugá einan.<ref name=:"1">Vivienno Frank. 2019. Watapana Gezaag. Den:''Aruba en een keuze uit haar toponiemen.'' ISBN:978-0-359-65900-5, pag. 228.</ref> E nomber Watapana Gezaag no a aparece den publicacionnan te cu aña 1950.<ref>[https://archive.org/details/AMIGOE-1950-03-30/page/30/mode/1up?q=watapana+gezaag Mededelingen van AVB], [[Amigoe]] (30 di maart 1950)</ref> == Mira tambe == * [[Rooi Congo]] * [[Standardville]] * [[Rooi Hundo]] {{Appendix}} [[:Kategoria:Luga na Aruba]] ---------------- {{Imagen anota |image=BNADIGWERBATAARUBA 0009.jpg |image-width=2000 |image-left= -360 |image-top=-575 |width=270 |height=270 |float=left |annotations=<!-- bashi of no, e parameter aki mester ta inclui--> |caption=Mapa di Werbata ta menciona Rooi Congo (1912). }} ----------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais| variante= a | tipo = Bario | nomber = Kustbatterij | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 2 | caption_align = center | image1 = Welcome to the Coastal Battery!.jpg | caption1 = | image2 = Cannon tracks at Coastal Battery, Aruba.jpg | caption2 = | footer = Ruinanan di kustbatterij | footer_align = center }} | area = | poblacion = 1.745 | censo = 2020 | densidad = | pais = {{ABW}} | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[Regionnan di Aruba|Savaneta]] | tipo_subdivision_adm = Zona | subdivision_adm = De Bruynewijk | zoom = 13 }} '''Kustbatterij''' ta un zona ku ta forma parti di Juwana Morto na Aruba, den region di San Nicolas Noord. Na 1 di yanüari 2020, e área tabatin un poblashon di 1.188 habitante, di cual 555 muhe i 633 hòmber. Den e zona ta lokalisa e monumento di guera di Kustbatterij. Historia E zona di Kustbatterij a ricibi su nomber durante World War II, ora a konstrui un bateria kostal riba un elevashon den augustus 1940. E lokashon tabata strategiko, siendo un di e puntonan mas haltu den e parti pariba di e isla, ku bista riba e refineria di Lago Oil and Transport Company i riba kosta. E instalashon militar tabata tin komo meta pa defendé e refineria, ku tabata di gran importansia pa e Aliadonan pa motibu di produccion di combustibel di aviashon. Pa e motibu ey, Aruba a bira un meta potensial pa atakenan di submarinonan aleman. E instalashon militar tabata tin komo meta pa defendé e refineria, ku tabata di gran importansia pa e Aliadonan pa motibu di produccion di combustibel di aviashon. Pa e motibu ey, Aruba a bira un meta potensial pa atakenan di submarinonan aleman. E kompleks tabata konsistí di tres posishon di kanon, un puesto di mando i varios edifisionan pa alojamento di soldaatnan. Tambe tabatin fasilidatnan manera un reservorio di awa. Kada posishon di arma tabata monta riba un fundeshi di beton i staal i prepará pa kanonnan ku por a kubri un gran distansia, inkluyendo parti di e isla mes. E bateria nunka no a wòrdu usa den combate, ni sikiera durante e atake di submarinonan aleman riba San Nicolas den febrüari 1942. Na 24 di oktober 1942, Prince Bernhard of the Netherlands a hasi un bishita oficial na e kustbatterij. Despues di guera, e instalashon militar a wòrdu abandoná i e área a wòrdu limpiá parcialmente. Restonan di bunker i posishonnan di arma a keda presente i posteriormente a wòrdu protehá komo patrimonio historiko. Awe, e lugá ta rekonosí komo un monumento di guera (ID 04-003) i ta wòrdu maneha pa Monumentenfonds Aruba. == Descripcion == Kustbatterij ta un zona principalmente residensial, ku desaroyo urbano rond di e sitio historiko. Den e área tin varios caya i bario chikí. E kaminda prinsipal den e zona ta Diamantbergweg, ku ta konektá Juwana Morto ku Rooi Hundo. Otro cayanan inkluí Weg Kustbatterij, Kleine Bergweg i Grote Bergweg. Den Weg Kustbatterij ta situa Colegio Nigel Matthew. Barionan den cercania ta Standardville i Rooi Hundo. == Literatura == * [[Johan Hartog|Hartog, Johan]], [https://archive.org/details/BNA-DIG-HARTOG-KUSTBATTERIJ/page/n4/mode/1up Juwana Morto Kustbatterij Aruba], De Walburg Pers (1987) {{Appendix}} [[:Kategoria:Luga na Aruba]] ----------- '''Kustbatterij''' ta un zona cu ta forma parti di [[Juwana Morto]] na Aruba, den [[Regionnan di Aruba|region di San Nicolas Noord]]. Dia 1 di januari 2020, e area aki tabatin un poblacion di 1.188 habitante, dividi entre 555 muhe y 633 homber. Den e zona ta localisa un monumento di guera. == Historia == E zona di Kustbatterij a ricibi su nomber durante e [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]] ora a construi un kustbatterij riba un elevacion na augustus 1940. Op Juana Morto, het hoogste punt van het oostelijk deel van het eiland, werd een kustbatterij gebouwd met uitzicht over de raffinaderij en over de Noord- en Westkust. * De kustbatterij is een erkend oorlogsmonument (ID 04-003). Cañonnan pisa tabata staciona aki pa defende e refineria di Lago. Despues di guera, e área a wòrdu limpia, lagando atras e luganan di arma y bunkernan, ku awor a wòrdu deklará un monumento protehá. * Op 24 october 1942 bracht Prins Bernhard een bezichtigingsbezoek aan de kustbatterij.<ref>Naar Aruba.. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 22-10-1942, p. 2. Geraadpleegd op Delpher op 28-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987278:mpeg21:p002</ref> * het bouwen van een onderofficiersverblijf bij de kustbatterij op Aruba<ref>Advertentie Aanbesteding. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 01-03-1944, p. 2. Geraadpleegd op Delpher op 28-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010403042:mpeg21:p002</ref> * Aan de N.V. Bouwmaatschappij Aruba is de gunning verleend van de bouw van een betonnen waterreservoir op St. Nicolaas nabij de kustbatterij.<ref>ARUBA AANBESTEDING.. "Amigoe di Curacao". Willemstad, 24-11-1948. Geraadpleegd op Delpher op 28-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000210652:mpeg21:p002</ref> * Op 17 mei 1940 werd proefgeschoten, in augustus 1940 kwam de kustbatterij Juwana Morto gereed voor direct vuur, in augustus 1941 ook voor nachtelijke actie. De Kustbatterij van Juwana Morto is nimmer in actie geweest, ook niet bij de directe aanval van de Duitsers op de raffinaderij in de nacht van 15 op 16 februari 1942, toen enige tankschepen verloren gingen.<ref>{{citeer web|auteur= [[Johan Hartog]]| titel=Batterijen beschermden de eilanden gedurende Tweede Wereldoorlog|werk=[[Amigoe]]|datum=1990-08-25|bezochtdatum=2026-05-28|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010641593:mpeg21:p020}}</ref> Kada un di e tres posishonnan di arma tabata para riba fundeshi di staal i beton. Kada un tabata montá pa un kañon di kaliber 19.2 ku por a drai 360 grado, ku un alkanse di 18.5 kilometer. Oranjestad y su haf tabata den alcance tambe. E cañonnan a haya e nombernan Betsy, Jopie y Beppie door di e soldaatnan, miembronan di Ehercito Boluntario Aruba. E bateria kostal di Juwana Morto nunka no a tira un tiru pa defendé e área, ni sikiera ora ku haf di San Nicolas i Refineria di Lago a wòrdu ataká pa un U-boat aleman na febrüari di 1942. Tankeronan di lago a wòrdu sendé na kandela, kousando huma i kandela pa stroba e bista for di e puesto di mando.<ref>[https://monumentenfondsaruba.org/juwana-morto-coastal-battery-1940/ Juwana Morto Coastal Battery * 1940], [[Monumentenfonds Aruba|SMFA]]</ref> hartog: Mken koos deze plaats vanwege het uitzicht naar twee zijden. En ook als besefte men dat de munitiemagazijnen e.d. in de rotsgrond uitgehouwen moesten worden, de kustbatterij zelf kon men bovengronds bouwen, want van zee u8it viel de kustbatterij toch in het niet bij de van zee uit royaal zichtbare raffinaderij. De batterij lag hoog zodat men over de schoorstenen van de raffinaderij heen kon schieten. Het complex op Aruba, gebouwd in 1940, bestond uit 3 geschutsopstellingen, een commandopost en enkele gebouwen voor onderdak van de kleine 100 mensen die er gelegerd waren. Ook waterreservoir. Een interessant stukje militair erfgoed van Aruba. Aruba speelde een cruciale rol in de Tweede Wereldoorlog vanwege de aanwezigheid van de Lago Raffinaderij, waar de kerosine voor de geallieerden werd geproduceerd. E kustbatterij a wordo construi na augustus 1940. E instalacion militar su obhetivo strategico tabata pa proteha e refineria di petroleo di Lago na San Nicolas cu tabata existi e tempo ey contra atakenan di Alemania durante Segunda Guera Mundial. importancia strategico: debi na e produccion halto di combustibel di aviacion pa e Aliadonan, e refineria di Lago tabata di vital importancia durante Segunda Guera Mundial. Komo resultado, e isla a bira un meta prinsipal pa U-boatnan Aleman. Lugá: E kustbatterij tabata situá riba e punto stratégikamente mas haltu di e parti ost di e isla, den cercania di San Nicolas. Esaki a ofresé un bista perfekto di e refineria i lama. Diseño: E liña defensivo tabata konsistí di un bunker di puesto di mando (commandopostbunker) i tres lugá di arma posishoná espasiá (geschutsemplacementen) cu un distancia di mas o ménos 50 meter for di otro. Restonan: E ruinanan di e post di comando y e cambernan di arma (geschutskamers) ainda por wordo haya awe rond di Weg Kustbatterij na San Nicolas y ta wordo maneha pa [[Monumentenfonds Aruba]]. == Descripcion == Den e zona di Kustbatterij, rond di e ruinanan militar, tin varios caya cu casnan residencial. E area ta wordo cruza pa un caya largo Diamantbergweg, cu ta conecta Juwana Morto cu Rooi Hundo. Otro cayanan conoci ta: Weg Kustbatterij, Kustbatterij, Kleine Bergweg y Grote Bergweg. Na Weg Kustbatterij ta situa un scol secundario, Colegio Nigel Matthew. Barionan den cercania ta: [[Standardville]] y Rooi Hundo. == Literatura == * [[Johan Hartog|Hartog, Johan]], [https://archive.org/details/BNA-DIG-HARTOG-KUSTBATTERIJ/page/n4/mode/1up Juwana Morto Kustbatterij Aruba], De Walburg Pers (1987) {{Appendix}} [[:Kategoria:Luga na Aruba]] ---------------- Kustbatterij (monumento) E Kustbatterij di Juwana Morto ta un monumento di guera situá na Aruba, den e área di Juwana Morto, serka San Nicolas. E ta un resto di un instalashon militar ku a wòrdu konstrui durante Segunda Guera Mundial pa defendé e refineria di petroleo di Lago. E sitio ta oficialmente rekonosí komo monumento di guera (ID 04-003) i ta wòrdu protehá komo parti di patrimonio historiko di Aruba. == Historia == E bateria di artileria a wordo construi na augustus 1940, riba un elevacion strategico den e parti pariba di e isla. E localisacion a wordo skohe pa su bista amplio riba e refineria Lago na [[San Nicolas]] y riba lama, ku tabata di importansia vital pa e Aliadonan durante Segunda Guera Mundial. E refineria di Lago tabata produci gran kantidat di combustibel di aviashon, loke a haci Aruba un punto strategiko i un posible meta pa atakenan di submarinonan aleman. Na 17 di mei 1940, a hasi prueba di tiramentu ku e kanonnan. Na augustus 1940, e bateria tabata kla pa uso den operashonnan di dia, i na augustus 1941 tambe pa operashonnan di anochi. Na 24 di oktober 1942, Prins Bernhard di Hulanda a bishitá e kustbatterij komo parti di un bishita oficial na e isla. A pesar di su importansia militar, e kustbatterij nunka no a wòrdu usa den combate, ni sikiera durante e atake di submarinonan aleman riba e refineria i haf di San Nicolas den febrüari 1942. == Descripcion == E kompleks militar tabata konsistí di: Tres posishon di kanon (geschutsopstellingen) Un bunker di puesto di mando Edifisionan pa alojamento di aproximadamente 100 soldaat Un reservorio di awa i otro fasilidatnan di sosten Kada posishon di arma tabata konstrui riba un fundeshi di beton i staal. E kanonnan tabata di kaliber 19.2 cm, ku por a bira 360 grado i tabatin un alkanse di mas o ménos 18,5 kilometer. Segun testimonio di soldaatnan, e tres kanon a ricibi nòmber informal: Betsy, Jopie i Beppie. E diseño di e bateria a tene kuenta ku e topografia di e terreno. E kanonnan tabata situá asina ku nan por tira por encima di e refineria, aprovechando e alturanan natural di e área. == Despues di guera y estado actual == Despues di 1945, e instalashon militar a wòrdu abandoná. Parti di e área a wòrdu limpiá, pero e strukturanan prinsipal, manera bunker i fundashonnan di kanon, a keda presente. Awendia, e restonan di e kustbatterij ainda por wòrdu mira den e paisahe rond di Weg Kustbatterij. E sitio ta wòrdu maneha i protehá komo patrimonio cultural, i ta forma un testimonio importante di e papel di Aruba durante Segunda Guera Mundial. E monumento ta un di e pokonan strukturanan militar di e periodo aki cu a sobrebibí na e isla. ---------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | variante= a | tipo = Region | nomber = San Nicolas-Noord | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 1/2 | caption_align = center | image1 = Aruba-Regionen.png | caption1 = San Nicolas Noord ta region 7 | image2 = | caption2 = | image3 = | caption3 = }} | area = | poblacion = | censo = 2020 | densidad = | descripcion = | pais = {{ABW}} | zoom = 13 }} '''San Nicolas-Noord''', oficialmente Sint Nicolaas Noord, ta un di e ocho [[Regionnan di Aruba|region]] den cua e [[isla]] di [[Aruba]] ta dividi administrativamente.<ref>{{Citeer web|url=https://cbs.aw/wp/index.php/2020/12/03/gac-geographical-address-classification-2019/|titel=GAC (Geographical Address Classification) 2019 and 2020|bezochtdatum=2025-03-03|datum=2019-06-27|werk=cbs.aw}}</ref> Hunto cu [[San Nicolas Zuid]] e ta constitui e region di San Nicolas, miho conoci como [[pariba di brug]]. E region tin un area di .... [[kilometer kuadrá|km²]] y un poblacion di 9.940 habitante dia prome di januari 2020. E region tin un poblashon di 9.940 (1 di yanüari 2020), loke ta representá 9.2% di e poblashon total di e pais. Muhé Hòmber 4760 5180 == Geografia == E region ta situá den e zona zuidoost di Aruba (region 7 riba mapa), pazuid di ... (region 1), pabou di [[Paradera]] (region 4) y panort di Oranjestad Oost (region 3). San Nicolas-Noord tin e siguiente barionan:<ref>[https://cbs.aw/wp/wp-content/uploads/2024/05/GAC_Officiele-publicatie_2024.pdf Strefy]</ref> * [[Brazil]] * Rooi Congo * Watapana Gezaag * [[Standardville]]/[[Rooi Hundo]] * Kust * [[Juwana Morto]] * San Nicolas-Noord otro {{Appendix}} [[Category:Luga na Aruba]] ------------------ {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais| variante= a | tipo = Region | nomber = San Nicolas-Zuid | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 1/2 | caption_align = center | image1 = Aruba-Regionen.png | caption1 = San Nicolas Zuid ta region 8 | image2 = | caption2 = | image3 = | caption3 = }} | area = | poblacion = | censo = 2020 | densidad = | descripcion = | pais = {{ABW}} | zoom = 13 }} '''San Nicolas-Zuid''', oficialmente Sint Nicolaas Noord, ta un di e ocho [[Regionnan di Aruba|region]] den cua e [[isla]] di [[Aruba]] ta dividi administrativamente.<ref>{{Citeer web|url=https://cbs.aw/wp/index.php/2020/12/03/gac-geographical-address-classification-2019/|titel=GAC (Geographical Address Classification) 2019 and 2020|bezochtdatum=2025-03-03|datum=2019-06-27|werk=cbs.aw}}</ref> Hunto cu [[San Nicolas Noord]] e ta constitui e region di San Nicolas, miho conoci como [[pariba di brug]]. E region tin un area di .... [[kilometer kuadrá|km²]] y un poblacion di 4.235 habitante dia prome di januari 2020. Sint Nicolaas-Zuid ta un di e ocho regionnan den e parti pariba di e pais autonomo di Aruba, cu ta pertenece na Hulanda, na Sur America. Riba promé di yanüari 2020, e region tabatin 4.235 habitante. Pa loke ta trata poblashon, e ta e region di mas chikitu den e pais. == Geografia == E region ta situá den e zona zuidoost di Aruba (region 7 riba mapa), pazuid di ... (region 1), pabou di [[Paradera]] (region 4) y panort di Oranjestad Oost (region 3). San Nicolas-Zuid tin e siguiente barionan:<ref>[https://cbs.aw/wp/wp-content/uploads/2024/05/GAC_Officiele-publicatie_2024.pdf Strefy]</ref> * [[Zeewijk]] * Pastoor Hendriksstraat * Van de Veen Zeppenfeldstraat * [[The Village]] * Essoville * [[Lago Heights]]/Esso Heights * [[Seroe Colorado]] * San Nicolas-Zuid otro Demografia E region tin un poblashon di 4.235 (1 di yanüari 2020), loke ta representá 3.9% di e poblashon total di e pais. Muhé Hòmber 1943 2292 {{Appendix}} [[Category:Luga na Aruba]] --------------- {{Databox}} '''Nomber di caya na Aruba''' ta refleha e historia, cultura y desaroyo social di e isla. Nan ta deriva for di un amplio scala di fuente, incluyendo historia local, [[geografia]], flora y fauna, [[literatura]], ciencia, [[religion]] y politica. Di e manera aki, nombernan di caya ta forma un parti importante di e herencia inmaterial di [[Aruba]]. Un nomber di caya ta un denominacion oficial pa espacio publico, manera caya, avenida, boulevard of plaza. E estudio di nomber di luga ta parti di e disciplina di toponimia. Den practica, nomber di caya ta sirbi como base pa adres y pa sistema di distribucion di post. Na Aruba, adres formal ta consisti di un nomber di caya hunto cu un number di e kavel, sin uzo di un sistema di codigo postal. ==Historia== E sistema di nomber di caya na Aruba a desaroyá gradualmente den [[siglo 19|siglo diesnuebe]] y [[siglo 20|binti]], paralelo cu urbanisacion di [[Oranjestad (Aruba)|Oranjestad]] i otro luganan riba e isla. Den e prome fase, hopi caya tabata sin nomber oficial of tabata conoci pa descripcionnan local. Influencia di gobernacion colonial Hulandes a introduci un sistema mas formal di registracion y nombramento. Un ehempel tempran ta e comision di nomber di caya na [[Willemstad]], [[Kòrsou|Corsou]], estableci na 1866, cu a sirbi como modelo pa Aruba.[1] Memey di siglo binti, despues di [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]], a surgi un consenshi pa uza nombernan cu mas relevancia local, reflehando un fortalecemento di identidad Arubano.<ref>{{citeer web|titel=Aruba Straatnamen|werk=[[Amigoe]]|datum=1950-12-05|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2026-04-29|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987772:mpeg21:p003}}</ref> == Dunamento di nomber == Na Aruba, e dunamento oficial di nomber na caya ta wordo realisa door di e minister responsabel pa Asuntonan General, riba recomendacion di Comision di Nomber di Caya. E comision consultivo aki ta inclui representante di instancianan manera [[Cuerpo Policial Arubano]] (KPA), Kadaster y Departamento di Obra Publico (DOW).[2] Na final di añanan 1940, a surgi discusion tocante e maneho di dunamento di nomber. A cuminsa duna preferencia na nombernan cu conexion cu e comunidad [[Antias Hulandes|Antiano]], en vez di nombernan internacional poco reconocibel.<ref>{{citeer web|titel=Ingezonden: Straatnamen op Aruba|werk=[[Amigoe]]|datum=1949-10-10|bezochtdatum=2026-04-28|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000212719:mpeg21:p003}}</ref><ref>{{citeer web|titel=Aruba straatnamen|werk=[[Amigoe]]|datum=1950-12-05|bezochtdatum=2026-04-28|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987772:mpeg21:p003}}</ref> Un di e prome ehempelnan tabata nomber di figuranan di resistensia, manera [[Boy Ecury]] y [[George Maduro]].[3] E historiado [[Johan Hartog]], prome director di [[Biblioteca Nacional Aruba]] (BNA), a presidi e comision den siglo binti. Bou di su liderazgo, nombernan a wordo selecta for di historia local y naturalesa, y tambe di personanan.[4] E maneho di dunamento di nomber ta evoluciona continuamente, tomando na cuenta expansion urbano y construccion di cayanan nobo, impulsa pa e desaroyo di Aruba durante e descubrimento di [[oro]], e mineria di guano, e yegada di e refineria di petroleo (Lago), y [[turismo]]. Algun nomber di caya ta di origen indigena, usualmente deriva di e zona unda nan ta situa. Den uzo moderno, hopi nomber di caya ta cuminsa cu termino manera ''Caya'' of ''Avenida'' (reemplasando e [[sufiho]] ''straat'' of ''weg''), of ta termina cu ''Boulevard''. ==Nomber tematico== Den diferente bario na Aruba, nombernan di caya ta sigui un tema specifico, loke ta contribui na identidad di e area: *Den Klip tin caya nombra pa escritor y compositor internacional. *Den [[Dakota (Aruba)|Dakota]], nombernan ta deriva di fruta y produkto agricola. *Den Companashi, nombernan ta basa riba cientifico y investigado. *Den Ponton, nan ta referi na mata y elemento di naturalesa local.[6] E sistema tematico ta facilita orientacion y ta duna caracter propio na cada bario. ==Reconocimento social== Hopi caya na Aruba ta nombra pa personanan cu a contribui na sociedad, manera politico, lider social, deportista, artista y religioso. Generalmente, e honor aki ta wordo otorga di manera postumo. E camindanan principal di Aruba ta generalmente nombra pa figuranan influyente. Entre nan tin ''Juan E. Irausquin Boulevard'' y ''Henny Eman Boulevard'', ku ta refleha e desaroyo economico y turistico di e isla den siglo binti.[7] Otro ehempelnan ta ''Avenida Nelson Orlando Oduber''[5], ''Watty Vos Boulevard''<ref>[https://antilliaansdagblad.com/articulo/aruba/20386-watty-vos-blvd-aruba-in-gebruik Watty Vos Boulevard Aruba in gebruik], [[Antilliaans Dagblad]] (6 di november 2019)</ref> y [[Caya G.F. (Betico) Croes]], nombra pa [[Betico Croes|Gilberto François Betico) Croes]], considerá como un figura clave den historia politico di Aruba. {{Appendix}} ==Referensia == * Frank, Vivienno L. 2019. ''Aruba en een keuze uit haar toponiemen.'' ISBN:978-0-359-65900-5 * Hartog, J. Aruba: Past and Present. Oranjestad: De Wit Stores. * Gobierno di Aruba – reglamentonan di nombramento di caya. * Croes, F. Historia di resistencia Antiano den Guera Mundial II. * Hartog, J. Geschiedenis van Aruba. * Alofs, L. & Merkies, H. Ken ta Arubiano? * Kadaster Aruba – registro di nomber di caya. * Ministerie di Infrastructura Aruba – dokumentonan di planifikashon urbano. [[:Kategoria:Geografia di Aruba]] <ref>{{Cite web |title=Kadaster Aruba |url=https://www.kadaster.aw |publisher=Kadaster Aruba |access-date=2026-04-27}}</ref> Example (book): <ref>{{Cite book |last=Hartog |first=Johan |title=Aruba: Past and Present |publisher -------------------- '''Nomber di caya na Aruba''' ta refleha e historia, cultura, y desaroyo social di e isla. Nan ta bin di un scala amplio di disciplina, entre otro historia di Aruba, geografia, flora y fauna, literatura, ciencia, religion y politica. Nomber di caya pues ta un parti importante di herencia inmaterial di Aruba. Un nomber di caya ta referí na un nòmber ku ta wòrdu usá pa designá espasio públiko, manera kaya, avenida, kaminda, plaza y becindario. E teoria di nòmber di kaya òf lugá ta un rama di toponimia. Un nòmber di kaya ta sirbi komo un guia i ta forma adrès, i ta wòrdu usá den hopi pais pa dirigí pòst. Nombernan di caya na Aruba hopi biaha ta un mescla di referencia na Papiamento, Hulandes y historia: hunto cu un number e ta forma un adres formal pero sin un sistema di codigo postal. == Dunamento di nomber == E nombramento oficial di cayanan na Aruba ta wordo haci door di Minister di Asuntonan General, riba recomendacion di e Comision di Nomber di Caya. E comision aki tradicionalmente ta consisti di representantenan di entre otro [[Cuerpo Policial Arubano]] (KPA), Kadaster, y Departamento di Obra Publico (DOW). Un comision similar pa e nomber di caya di [[Willemstad]] tabata existi na [[Kòrsou|Corsou]] caba for di aña 1866. Na fin di añanan 1940, a surgi un diskushon tocante e maneho cu dunamento di nòmber di caya. Kontrali na e hopi nòmbernan di kaya deskonosí, manera esnan di inventornan mundialmente famoso, a kuminsá duna preferensia na nòmbernan di kaya ku tabata papia ku e poblashon lokal.[1][2] E promé nòmbernan rekonosibel tabata esnan di bringadónan di resistensia Antiano: Boy Ecury (Boy Ecuryplein) i George Maduro (George Madurostraat).[3] Historiadó Johan Hartog, e promé direktor di Biblioteka Públiko di Aruba, tabata presidi e Komishon di Nòmber di Kaya di Aruba den siglo binti.[4] Bou di su liderazgo, nòmbernan tabata wòrdu selektá for di historia lokal i naturalesa, pero individuonan tambe tabata wòrdu konsiderá, normalmente póstumo. E decision final a keda na Conseho Ehecutivo di Aruba. Ekspanshon urbano den futuro i konstrukshon di kayanan nobo tambe ta wòrdu tumá na kuenta ora di skohe nòmber, loke ta nifiká ku e polítika di nòmber di kaya ta evolucionando konstantemente. Ku tempu, e terminologia tambe a kambia: nòmbernan di kaya nobo awor hopi bia ta kuminsá ku Caya, Boulevard, òf Avenida. ---------- revision '''Straatnamen van Aruba''' weerspiegelen de geschiedenis, cultuur en maatschappelijke ontwikkeling van het eiland. Zij zijn afkomstig uit uiteenlopende domeinen, waaronder de Arubaanse geschiedenis, aardrijkskunde, flora en fauna, literatuur, wetenschap, religie en politiek. De naamgeving van straten vormt daarmee een belangrijk onderdeel van het immaterieel erfgoed van Aruba. Un nomber di caya ta referi na un nomber cu ta wordo uza pa designá espacio publico, manera caya, avenida, kaminda, plaza y becindario. E teoria di nomber di caya of di luga ta un rama di toponimia. Un nomber di caya ta sirbi como un guia y ta forma adres, y ta wòrdu uza den hopi pais pa dirigi post. Nombernan di caya na Aruba hopi biaha ta un mescla di referencianan na Papiamento, Hulandes y historia: hunto cu un number e ta forma un adres formal pero sin sistema di codigo postal. == Naamgeving en beleid == De officiële naamgeving van straten op Aruba gebeurt door de minister van Algemene Zaken, op voordracht van de Straatnamencommissie. Deze commissie bestaat traditioneel uit vertegenwoordigers van onder meer de politie, het kadaster en de Directie Openbare Werken (DOW). Een vergelijkbare commissie bestond reeds in 1866 op Curaçao voor de straatnamen van Willemstad. Eind jaren 1940 ontstond er discussie over het straatnamenbeleid. In afwijking van de vele onbekende straatnamen, zoals bijvoorbeeld namen van wereldberoemde uitvinders, begon men de voorkeur te geven aan straatnamen die tot de bevolking spreken.<ref>ingezonden buiten verantwoordelijkheid der Redactie STRAATNAMEN OP ARUBA.. "Amigoe di Curacao". Willemstad, 10-10-1949. Geraadpleegd op Delpher op 10-02-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000212719:mpeg21:p003</ref><ref>ARUBA STRAATNAMEN.. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 05-12-1950, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 10-02-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987772:mpeg21:p003</ref> De eerste herkenbare namen werden die van de Antilliaanse verzetstrijders: Boy Ecury (Boy Ecuryplein) en George Maduro (George Madurostraat).<ref>ARUBA NAAR ARUBA.. "Amigoe di Curacao". Willemstad, 24-10-1949. Geraadpleegd op Delpher op 10-02-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000212731:mpeg21:p003</ref> Historicus Johan Hartog, Aruba’s eerste directeur van de Openbare Bibliotheek, was in de twintigste eeuw voorzitter van de Arubaanse straatnamencommissie.<ref>Dr.Johan Hartog; wat hij begon liet hij niet los. "Amigoe". Curaçao, 29-09-1990, p. 4. Geraadpleegd op Delpher op 10-02-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642192:mpeg21:p020</ref> Onder zijn leiding werden namen geselecteerd uit de lokale geschiedenis en natuur, maar ook personen kwamen in aanmerking, meestal postuum. De uiteindelijke besluitvorming lag bij het Bestuurscollege van Aruba. Bij de naamgeving wordt tevens rekening gehouden met toekomstige stadsuitbreidingen en de aanleg van nieuwe straten, waardoor het straatnamenbeleid voortdurend in ontwikkeling is. In de loop van de tijd veranderde ook de terminologie: nieuwe straatnamen beginnen tegenwoordig vaak met Caya, Boulevard of Avenida. == Straatnamen en maatschappelijke erkenning == Veel straatnamen op Aruba zijn gewijd aan verdienstelijke burgers, geestelijken, sporters en politici. Deze eer wordt doorgaans postuum verleend. Een bekend voorbeeld is Gilberto François (Betico) Croes, die als ‘Libertador’ van Aruba wordt beschouwd. De voormalige Nassaustraat, de hoofdstraat van Oranjestad, werd hernoemd tot Caya G. F. (Betico) Croes. Ook andere prominente figuren zijn in het straatbeeld vereeuwigd. Zo werd in 1950 de weg langs het Wilhelminasportpark vernoemd naar J. Helenus Ferguson, gezaghebber in de negentiende eeuw en bekend vanwege zijn rol in de aloëcultuur. Deze weg draagt tegenwoordig de naam Avenida.[[File:Aad Stolwijk, Hooiberg; Fergusonstraat; Avenida Milio Croes; Dakota, ANA-DIG-COL-STOLWIJK-LUCHTF-VEL-563-11, Archivo Nacional Aruba.jpg|thumb|Bista aereo di Avenida Milio Croes (antes Fergusonstraat) rechtsonder (1974).]] Ook andere prominente figuren zijn in het straatbeeld vereeuwigd, al blijkt deze eer niet altijd permanent. Zo werd in 1950 de weg langs het Wilhelminastadion vernoemd naar J. Helenus Ferguson, gezaghebber in de negentiende eeuw en bekend vanwege zijn rol in de aloëcultuur. Deze straat werd in 2004 hernoemd tot Avenida Milio Croes, naar de Milio Croes (1922-2013), voorzitter van SAC en jarenlang bijgedragen aan Aruba Carnaval. Een uitzondering op de regel van postume vernoeming is Nelson Orlando Oduber, voormalig minister-president van Aruba, naar wie de Avenida Nelson Orlando Oduber werd genoemd, ter vervanging van de Sasakiweg. == Thematische straatnaamgeving per wijk == In verschillende wijken op Aruba zijn straatnamen thematisch geordend, wat bijdraagt aan het karakter en prestige van deze buurten. In Oranjestad en omgeving zijn talrijke straten vernoemd naar literaire figuren, zoals Vondel, Herman Gorter, Constantijn Huygens, Jacob Cats en Guido Gezelle, aangevuld met internationale schrijvers als Shakespeare, Victor Hugo, Lord Byron en Alfred de Musset. Nabij Playa komen daarnaast straten voor die zijn vernoemd naar klassieke componisten, waaronder Bach, Schubert en Brahms, evenals leden van het Nederlandse koningshuis. De volkswijk Dakota kent straatnamen ontleend aan vruchten en landbouwproducten, zoals Patiastraat, Dadelstraat, Druivenstraat en Pindastraat. De oorspronkelijke Rondweg van Dakota werd in 1991 vernoemd naar oud-minister en voetballer Guillermo Trinidad, en later hernoemd tot Caya Papa Juan Pablo II. In Companashi, nabij de Kamerlingh Onnesstraat, overheersen namen van natuurwetenschappers zoals Edison, Pascal, Celsius en Fahrenheit. Ook de lokale gemeenschap wordt er weerspiegeld, met onder meer Caya Gilberto Toppenberg. De wijk Ponton bevat straatnamen ontleend aan inheemse plantensoorten, zoals Scopet, Breba, Katuna en Barba di Yoncuman. Het voormalige Eagle Colony kent straatnamen die verwijzen naar Europese landen. == Religie, sport en politiek == Religieuze orden hebben eveneens hun plaats in de Arubaanse straatnaamgeving. Zo zijn straten genoemd naar leden van de Frères de la Salle en de Dominicanessen, waaronder Caya Frère Alexius in Madiki en Caya Soeur Dorothea in Bushiri. Sporters en sportpioniers worden eveneens herdacht, zoals George Maduro, Boes Orman en Wichie de Palm. In Rancho is de Avenida Alo Tromp vernoemd naar een jonge AVP-aanhanger die in 1983 tijdens verkiezingsonrust om het leven kwam. == Hoofdwegen en boulevards == De belangrijkste verkeersaders van Aruba, tussen Oranjestad en Arashi, zijn vernoemd naar invloedrijke figuren uit de twintigste eeuw. De Lloyd G. Smith Boulevard herdenkt de directeur van de Lago-raffinaderij tijdens de Tweede Wereldoorlog, terwijl de Juan E. Irausquin Boulevard verwijst naar een pionier van het Arubaanse toerisme. Ook politicus Edgar ‘Watty’ Vos werd op deze wijze geëerd. --------- '''Straatnamen''' zijn er op Aruba in alle soorten, maar meestal van historische, aardrijkskundige, biologische, literaire of wetenschappelijke oorsprong. De namen worden door de Adviescommissie Straatnamen uitgezocht en aan de overheid voorgesteld. Een zelfde commissie werd op Curaçao al in 1866 benoemd voor straatnamen in Willemstad. Dr. Johan Hartog, historicus en Aruba’s eerste directeur van de Openbare Bibliotheek, vertelt dat hij vanwege zijn functie het voorzitterschap van de straatnamencommissie mocht vervullen, samen met vertegenwoordigers van de politie, het kadaster en openbare werken (DOW) etc. Er werden namen uit de Arubaanse geschiedenis en uit de natuur gekozen en voorgesteld aan het Bestuurscollege dat verder besliste, maar ook namen van overledenen kwamen in aanmerking. Tegenwoordig beginnen nieuwe straatnamen met Caya, Boulevard of zelfs Avenida. Verdienstelijke burgers of geestelijken, sporters of politici – al dan niet van onbesproken naam en faam, verbonden aan een regerende politieke partij – mogen zich, meestal postuum, erin verheugen om in een strook asfalt voort te leven. Aruba’s ‘Libertador’ Betico Croes is daar een voorbeeld van: Nassaustraat, de Mainstreet van Oranjestad, werd Caya G. F. (Betico) Croes. In 1950 werd de weg langs het ‘Wilhelminasportpark’ vernoemd naar J. Helenus Ferguson, gezaghebber in de 19e eeuw, die bekend werd vanwege zijn rol bij van het verbouwen van aloë. Inmiddels is die weg tot Avenida hernoemd. In 1966 merkte gedeputeerde Oscar Henriquez bij de behandeling van de eilandsbegroting op dat het voor de commissie niet makkelijk was om namen te vinden voor de straten in de vele nieuwe woonwijken. “De nieuwe straten moeten namen krijgen die meer tot de bevolking spreken”. Dat blijkt echter niet in alle gevallen nageleefd te zijn. Laten we eerst stellen dat het cachet van bepaalde wijken wordt onderstreept door de namen van de straten. Als je Oranjestad vanaf de airport binnenrijdt, kan je rechts afslaan naar de Vondellaan, vernoemd naar Neerlands grootste schrijver, onder meer bekend van het toneelstuk ‘Gijsbrecht van Amstel’. Hij leefde in de 17e eeuw. De wijk die grenst aan de Vondellaan, Mon Plaisir, bestaat uit huizen, bewoond door mensen die vertrouwd zijn met hun literaire klassiekers, vandaar dat er nog enkele straten klinkende namen hebben als Herman Gorter, Constantijn Huygen, Jacob Cats en Guido Gezelle. Wie kent hen niet… Voor de afwisseling worden er nog wat Engelse en Franse literaire reuzen op de naambordjes geplakt, zoals Shakespeare, Victor Hugo, Byron (Lord) en Alfred de Musset, allemaal bekend van de middelbare schooltijd. Trouwens, iets verder naar het Lagoen in Playa raken we in het goede gezelschap van klassieke componisten als Bach, Schubert en Brahms, waarna we tenslotte leden van de koninklijke familie tegenkomen, Juliana, Beatrix, Irene, Margriet en Maria-Christina. Voor een straat vernoemd naar de vader van deze prinsessen, moeten wij naar San Nicolas, daar vinden wij de Bernhardstraat. Plaatselijke helden zoals George Maduro en plantagehouder Bazin leven ook in straatnamen verder. In de aan de voornoemde Fergusonstraat grenzende volkswijk Dakota wordt het vruchten plukken in de Patiastraat, Dadelstraat, Druivenstraat en Pindastraat; die hebben geen nadere uitleg nodig. Trouwens, rond het oudste deel van Dakota werd een rondweg aangelegd, domweg Rondweg genaamd. In 1991 werd die vernoemd naar oud-minister Guillermo Trinidad, een voetballer afkomstig uit Dakota. Meer recentelijk kwam er een naamswijziging, het heet nu Caya Papa Juan Pablo II. Tja, de kerk wil ook wat. Wat dat betreft: er werden ook namen van bekende frères de la Salle en zusters Dominicanessen uitgezocht voor nieuwe straten in andere delen van de stad. Zo kwam er in Madiki de Caya Frère Alexius en in Bushiri de Caya Soeur Dorothea, beiden omringd door een hele reeks verdienstelijke collega’s. De wijk Companashi, grenzend aan de Kamerling Onnesstraat, vernoemd naar een 19e eeuwse natuurkundige, is gevuld met internationale grote namen op dat gebied zoals Edison, Pascal en natuurlijk Celsius en Fahrenheit. Gilberto Toppenberg, meer dan verdienstelijke inwoner van die wijk, heeft daar nu ook zijn Caya gekregen. Dan komen we in Ponton, via de voormalige Boerhaavestraat, nu Caya Ernesto O. Petronia, en bevinden we ons midden in straten met namen uit de plaatselijke plantenwereld: Scopet, Breba, Katuna en niet te vergeten de Barba di Yoncuman. De wijk die vroeger als Eagle Colony werd aangeduid, heeft de namen van Europese landen in de straatnaam, zoals Frankrijk, Schotland en zo meer. Een deel van de Arendstraat, waar hij aan woont, is vernoemd naar voetbalpionier Boes Orman. De rotonde aan het eind van de Belgiëstraat draagt de naam van Wichie de Palm, oprichter van het bedrijf met touringbussen, niet ver van deze rotonde. In de wijk Rancho is een straat vernoemd naar een jeugdige aanhanger van de AVP die in 1983 bij een schermutseling in verkiezingstijd het leven verloor: de Avenida Alo Tromp. In deze voormalige visserswijk valt het op dat straatnamen die de bewoners iets zeggen zoals de Ranchostraat en Visstraat, worden onderbroken door straten die namen dragen als Johan de Wittstraat en Oldenbarneveldstraat. Eenzelfde contrast is te vinden in San Nicolas, daarover later meer. De voornaamste verkeersaders van het eiland, tussen Oranjestad en Arashi zijn vernoemd naar de directeur van de Lago tijdens de oorlog, Lloyd G. Smith en de pionier van ons toerisme, Juan E. Irausquin. Hun namen zijn aan een Boulevard verbonden. Die eer had ook AVP politicus Edgar ‘Watty’ Vos. Volgens de richtlijnen allemaal postuum geëerd. De enige uitzondering daarop is tot nu toe: Nelson Orlando Oduber, voormalig Minister-President, wiens Avenida de naam Sasakiweg heeft vervangen. Het is nog even wennen...<ref>Evert Bongers, [https://www.facebook.com/groups/2690464017950676/posts/3028876380776103/ Straatnamen op Aruba], facebook Historia di Aruba</ref> {{Appendix}} ------------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | variante = a | tipo= Bario | name = Essoville | imagen = Aad Stolwijk, San Nicolas; San Nicolaas; Graf Von Zinzendorf school; Staringstraat; Kong Ming Supermarktet; Pastoor Hendrikstraat, ANA-DIG-COL-STOLWIJK-LUCHTF-VEL-537-10, Archivo Nacional Aruba.jpg | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[Regionnan di Aruba|San Nicolas Zuid]] | tipo_subdivision_adm = Zona | subdivision_adm = <!-- Historia --> | funda = <!--Fecha di fundacion --> | fundado = <!-- Geografia --> | area = 0.2861<ref>https://www.citypopulation.de/en/aruba/admin/san_nicolas_zuid/885__essoville/</ref> | poblacion = 971 | gentilisio = | censo = 2020 }} '''Essoville''' ta un bario y zona (zona) den e region di Sint Nicolaas-Zuid den e parti zuid di e pais autonomo di Aruba, perteneciente na Hulanda, na Sur America. Riba promé di yanüari 2020, e tabatin un poblashon di 971. E ta e zona di mas grandi den e region. * woonhuizen waren eerst enkel genummerd terwijl beginjaren 60 hieraan namen van rivieren werd toegekend. Essoville is een woonwijk in het oosten van San Nicolas en omvat de woonstraten; Vuykestekestraat Coloradostraat Orinocostraat Missouristraat Amazonestraat Mississippistraat Deze woonwijk werd gesticht door "Home Building Foundation", een stichting opgericht en gefinancierd door de Lago. De huizen werden aan werknemers van de Lago verkocht.<ref>Vivienno Frank. 2019. Essoville. Den:''Aruba en een keuze uit haar toponiemen.'' ISBN:978-0-359-65900-5, pag. 105.</ref> Allereerst is gedacht aan de overdracht hiervan aan de Home Building Foundation, Zoals het zich thans laat aanzien, zou een dergelijke overdracht het meest aan de technische en wettelijke vereisten tegemoet komen. De huizen zouden dan door de Foundation aan de tegenwoordige bewoners worden verkocht op dezelfde wijze zoals dit na de oorlog met de Essoville-huizen geschiedde Deze bewoners zouden dan het eerst voor de aankoop dezer woningen, die zij momenteel huren, in aanmerking komen.<ref>Lago overweegt eigendoms overdracht Lago Heights huizen. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 01-06-1953, p. 2. Geraadpleegd op Delpher op 13-04-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010988047:mpeg21:p002</ref> * woonhuizen waren eerst enkel genummerd terwijl beginjaren 60 hieraan namen van rivieren werd toegekend. * vergeleken met andere barios waren de kavel klein met daarop mini-woninkjes. Te St. Nicolaas is door de recente bouw van 70 arbeiderswoningen de (z.g. „Essoville") door de Lago Oil 6 Transport Cy Ltd. de volkshuisvesting belangrijk verbeterd.<ref>Woningtoestand op Aruba.. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 18-06-1942, p. 4. Geraadpleegd op Delpher op 13-04-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987172:mpeg21:p004</ref> * in de wijk is gevestigd een rumshop en een pompstation, dat in 1952 in bedrijf ging. * wijk grenst aan de Graaf van Zinnendorfschool, gelegen aan de [[Bernhardstraat]]. == Historia == Buiten de Colony verrezen woonwijken voor het lokale personeel, voor elke laag van de hierarchie een aparte wijk. In 1937 werd begonnen met Lago Heights, 150 huizen. In 1939 [[Essoville]] met 75 bungalows om te beginnen. In 1947 werd begonnen met sociale woningbouw in [[Lagoville]]: de arbeiders werden in de gelegenheid gesteld door een spaarregeling op den duur eigenaar te worden van de huizen. En afgezien van de door Lago neergezette wijken was er in het centrum van wat later San Nicolas zou gaan heten ook een wijk van in de haast opgebouwde huizen in de stijl die ook op de Engelstalige Caribische eilanden te vinden is: [[The Village]].<ref>{{citeer web|url=http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&task=view&id=28&Itemid=42|titel=De Lago en de Eagle: de olieindustrie op Aruba|werk=historiadiaruba.aw|datum= |bezochtdatum=2024-09-03|archiefurl=https://web.archive.org/web/20210812112631/http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&task=view&id=28&Itemid=42|archiefdatum=2021-08-12|dodeurl=nee}}</ref> Divishon Atministrativo E zona ta konsistí di un lokalidat:[2] Essoville Demografia E zona tin un poblashon di 971 (1 di yanüari 2020). {{Appendix}} [[:Kategoria:Luga na Aruba]] --------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | variante = a | tipo= Bario | name = Esso Heights | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[Regionnan di Aruba|San Nicolas Zuid]] | tipo_subdivision_adm = Zona | subdivision_adm = }} '''Esso Heights''' ta un bario den e zona di Lago/Esso Heights, den e region di Sint Nicolaas-Zuid den e parti zuidoost di Aruba.[1] == Historia == Buiten de Colony verrezen woonwijken voor het lokale personeel, voor elke laag van de hierarchie een aparte wijk. In 1937 werd begonnen met Lago Heights, 150 huizen. In 1939 [[Essoville]] met 75 bungalows om te beginnen. In 1947 werd begonnen met sociale woningbouw in [[Lagoville]]: de arbeiders werden in de gelegenheid gesteld door een spaarregeling op den duur eigenaar te worden van de huizen. En afgezien van de door Lago neergezette wijken was er in het centrum van wat later San Nicolas zou gaan heten ook een wijk van in de haast opgebouwde huizen in de stijl die ook op de Engelstalige Caribische eilanden te vinden is: [[The Village]].<ref>{{citeer web|url=http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&task=view&id=28&Itemid=42|titel=De Lago en de Eagle: de olieindustrie op Aruba|werk=historiadiaruba.aw|datum= |bezochtdatum=2024-09-03|archiefurl=https://web.archive.org/web/20210812112631/http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&task=view&id=28&Itemid=42|archiefdatum=2021-08-12|dodeurl=nee}}</ref> {{Appendix}} [[:Kategoria:Luga na Aruba]] ------------------ {{Variante|a}} {{infobox luga den pais | variante = a | tipo = Bario | nomber = Lago Colony | pais = {{ABW}} }} '''Lago Colony''' tabata un comunidad situa na e extremo oost di e isla di Aruba, cerca di e area conoci actualmente como Seroe Colorado. E stat tabata konsistí di 377 kas,[2] un hospital,[3][4] misa, kas di klup, pista di bowling, i un Skol Merikano, ku promé pa di diesdos klas i aproksimadamente 180 studiante. E poblashon di Lago Colony tabata prinsipalmente di Merka, ounke tabatin un poblashon grandi di Inglatera, Irlanda i Eskosia ku tabata prinsipalmente ofisialnan riba e flota di tankero di lago. Ademas tabatin Hulandes, Danes, Spaño y otro nacionalidadnan representa den e comunidad. E pueblo aki tabata sostené pa un refineria grandi di zeta na mundu, ku e tempu ei tabata propiedat di un supsidiario di Standard Oil di New Jersey, konosí komo Lago Oil and Transport Company. Lago tabatin su komienso na 1924 komo un fasilidat di trans-shipping pa zeta krudo ekstraí pa Lago Petroleum Corporation ku ta operá na Lago Maracaibo. E crudo a wordo transporta pa Aruba den barconan di fondo plat, cu ta poco profundo, barconan tanker, conoci como lake tankers. E trans-envio aki di e zeta krudo a sigui te na 1928 ora ku a konstruí un refineria i e zeta krudo Venezolano a wòrdu refiná riba e isla i enviá tur kaminda na mundu komo produktonan petrolero kaba. == Baby beach == Den añanan 1950, e Aruba Esso Club a wòrdu konstruí na Baby Beach man made lagoon.[5] E klup a inkluí un restorant, pista di baile i un stadion di beisbòl. Den e lagun, tabatin un waf i baranka chikitu (di kua un ta para ainda). E refineria a opera te cu 1985 ora cu el a wordo cera. E refineria, cu awor ta propiedad di Valero Energy Corporation, despues a wordo cumpra, habri bek, despues cera atrobe; na desèmber 2010, Valero a anunsiá ku e refineria ta habri bèk.[6] Te cu 2012, a keda solamente algun cas di ex-Colonia di Lago. Esnan cu a resta a wordo entrega na Gobierno di Aruba of a wordo bendi na personanan individual. Awendia, e Esso Club ta solamente un edifisio grandi i bandoná ku un negoshi, un tienda di buseo, ku ta den operashon ainda. ------------ {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | variante = a | tipo= Bario | name = Zeewijk | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 1/2 | caption_align = center | image3 = Zeilschip bij de Yachtclub van Aruba. Op de achtergrond de Lago-olieraffinaderij, Bestanddeelnr 252-3982.jpg | image2 = De haven van de Lago-olieraffinaderij in San Nicolas op Aruba, Bestanddeelnr 252-8041.jpg | image1 = BNA-DIG-MEINERS-0035 - San Nicolas - Zeewijk, Zwemmers aan strand van Zeewijk 591200 c.jpg | caption1 = Playa di Zeewijk | footer = Bista pa lama cu [[Lago Oil & Transport Company|refineria Lago]] den fondo | footer_align = center }} | pais = {{ABW}} | region = [[San Nicolas|San Nicolas-Zuid]] | poblacion = 527 | censo = 2020 | censo_ref = | area = 0,4827 | densidad = 1,092 | zona = | zoom = 14 }} ------------------- ==The Lourdes Grotto== Named in commemoration of the famous French religious landmark, was created under the guidance of a priest named “Erkamp” and parishioners in the year 1958. The grotto, a shrine built into the rocks is located in Seroe Preto, just off the main road to San Nicolas. A statue of the Virgin Mary, weighing 700 kilos, was hoisted into place in the grotto. Every year, on February 11 (feast of Lady of Lourdes), a procession leaves from the St. Theresita church in San Nicolas to the grotto, where a mass is performed. The grotto is located road-side and can be visited daily. <ref>https://www.cspnv.com/pdf/aruba-today-20260227.pdf Explore Aruba! (27 di februari 2026)</ref> ---------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais| variante = a | tipo = luga | nomber = Parkietenbos | nomber_oficial = | nomber_nativo = | pais = {{ABW}} | alias = | lema = | imagen = | descripcion = | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 1/2 | caption_align = center | image1 = | caption1 = | image2 = | image3 = }} | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[Oranjestad West]] | zoom = 14 }} '''Parkietenbos''' ta un luga situa na costa west di Aruba, canto di lama y mangelnan directamente pazuid di [[Aeropuerto Internacional Reina Beatrix]] y e areanan residencial di [[Simeon Antonio]] y [[Cas di Paloma]]. E area aki ta designa como un zona economico den e ''Ruimtelijke Desaroyo Plan'' (ROP) di Aruba di 2009.<ref>[https://web.archive.org/web/20160224005153/http://dip.aw/ROP%20atlas.pdf Atlas Ruimtelijk Ordeningsplan]</ref> == Zona economico == For di añanan 1960, e landfill sentral “Parkietenbos Containerpark & ​​Landfill Facility”, simplemente konosí komo “Parkietenbos”, ta situa na Parkietenbos. E instalashon públiko aki ta wòrdu manehá pa [[Serlimar]] y ta consisti di dos deposito principal: e parke di container i e landfill, caminda e sushi ta wordo compacta, nivela y cubri.<ref>[https://web.archive.org/web/20201031134950/https://serlimar.com/ Officiële website Serlimar]</ref> Na 2009, e compania Mericano Bouldin & Lawson a entrega e instalacion di “WastAway”. E instalacion aki cu tin un balor di 28 miyon florin, mester a procesa desperdicio den asina yama “fluff” y despues reusa e fluff aki pa compost of fertilisante di tera. Sinembargo, e instalashon nunka no a funshoná korektamente i p’esei a wòrdu será na mitar di 2011.<ref>{{Citeer web |url=http://www.genootschapnederlandaruba.nl/wp-content/uploads/2017/02/Voor-u-gelezen-juli-2016.pdf |titel=Voor u gelezen, GNA, juli 2016 |bezochtdatum=2018-07-20 |archiefdatum=2018-07-20 |archiefurl=https://web.archive.org/web/20180720225535/http://www.genootschapnederlandaruba.nl/wp-content/uploads/2017/02/Voor-u-gelezen-juli-2016.pdf |dodeurl=ja }}</ref> Riba 8 di febrüari 2018, un “petishon pa informashon” (RFI) a keda publiká en konekshon ku e destaho pa e remediashon di e landfill i e kambio den e método di prosesamentu di desperdisio: di maneho di desperdisio “sólido” pa “sostenibel”.<ref>[https://www.ie-forum.nl/artikelen/rectificatie-afgewezen-wegens-onvoldoende-hinder-voor-aanbestedingen-parkietenbos Rectificatie afgewezen wegens onvoldoende hinder voor aanbestedingen Parkietenbos]</ref> Desde 2007, un planta di tratamentu di awa di riool a wòrdu situá banda di e landfill pa e tratamentu di awa di cesspool suministrá pa tankero.<ref>{{Citeer web |url=http://www.witteveenbos.nl/nl/projecten-afvalwater/project/15-rwzis-aruba/pagenr/1 |titel=Aruba |bezochtdatum=2018-07-20 |archiefdatum=2018-07-20 |archiefurl=https://web.archive.org/web/20180720225707/http://www.witteveenbos.nl/nl/projecten-afvalwater/project/15-rwzis-aruba/pagenr/1 |dodeurl=ja }}</ref> == Asuntonan ambiental == Huma di e landfill di Parkietenbos por wòrdu mira for di Wayaca (yüni 2022) Pa añanan, e landfill ku awor ta sobrepobla tabata e kousa di kehonan tokante molèster di huma, huma tóksiko i polushon, ku ta un peliger pa medio ambiente i salú públiko. Na 2002, un grupo di residente lokal a funda e Fundashon Parkietenbos pa hala mas atenshon na e problema di desperdisio a traves di akshonnan.<ref>https://www.thedailyherald.sx/islands/66520-aruba-residents-take-action-against-landfill{{Dode link|datum=februari 2020 |bot=InternetArchiveBot }}</ref> E fundacion aki a tuma accion na comienso di juli 2018 ora cu candela a bolbe cuminsa na landfill. Despues di akshonnan inútil di Stichting Parkietenbos, un residente lokal a disidí di presentá un demanda kontra gobièrnu na 2020.<ref>{{Citeer web|url=https://caribischnetwerk.ntr.nl/2020/08/25/overheid-blijft-doorgaan-met-illegale-afvalpraktijken/|titel=Overheid blijft doorgaan met illegale afvalpraktijken|bezochtdatum=|auteur=Sharina Henriquez|datum=2020-08-25|werk=caribischnetwerk.ntr.nl}}</ref> {{Appendix}} ------------------- {{Databox}} '''Cunucu Arikok''' ta un museo habri den [[Parke Nacional Arikok]], cu ta sirbi como mustra di e manera di biba di antaño. E ta un di e atraccionnan principal di Parke Nacional Arikok. {{Appendix}} Fondo Prins Bernhard lo financia finalisacion di e proyecto ‘Cunucu Arikok’. Esaki ta encera un suma di mas o menos 60 mil florin. Cu Cunucu Arikok e fundacion FANAPA tin como meta pa crea un obheto cu ta duna e bishitantenan un bon impresion di kico naturalesa na Aruba tin pa ofrece. ‘Na e lugá úniko aki nos ta haña vegetashon eksuberante riba un pida tereno kaminda diferente formashon geológiko ta uni den otro, ku ta visibel den kunuku pa medio di diferensianan den tipo di tera i baranka i kaminda un kantidat grandi di parha i bestia di tera tambe ta biba.<ref> Prins Bernardfonds steunt afbouw project Cunucu Arikok. "Amigoe". Curaçao, 14-09-1989, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 25-04-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642757:mpeg21:p006</ref> E sub-proyecto “Cunucu Arikok”, di Stinapa Aruba, lo wordo financia door di Fondo Prins Bernhard, a haya sa di Stinapa. E proyecto aki ta data for di aña 1980 ora cu Departamento di Desaroyo Economico (DECO) den colaboracion cu otro instancianan local a desaroya un proyecto grandi pa crea un parke nacional Arikok-Jamanota na Aruba. Stinapa Aruba tin 785 hectar riba huur di gobierno. Esaki ta Sero di Arikok y e area rond di dje. E sitio ta situá eksaktamente na e frontera di dos formashon di piedra geológiko: e diabase schist-tuff i e tonalite. Hopi impreshonante den e parti abou ta numeroso formashon ku ta konsistí di blòki grandi di tonalita rondoná den kua eroshon a krea e formanan mas straño i imponente. Komo ku e cunucu ta protehá di e bientunan komersial konstante i salu dor di e seru di Arikok, e tin un vegetashon relativamente eksuberante. Tin un kantidat di palu hopi bieu, grandi i kompletamente krese, ku ta un raridat riba e isla. Konenchi, parakeet ta biba einan i hopi bia por mira otro parhanan manera trupial, chuchubis i perdiz. Kaskabel tambe ta presentá, pero bo mester ta un eksperto pa haña un: nan ta lastra bai ora hende yega serka.<ref>Natuurpark met cultuur-historisch monument Bernhard-fonds neemt Cunucu Arikok voor zijn rekening. "Amigoe". Curaçao, 30-11-1985, p. 9. Geraadpleegd op Delpher op 25-04-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643304:mpeg21:p011</ref> {{Stub}} ChatGPT: Cunucu Arikok ta un lugá histórico i kultural importante den Parke Nacional Arikok na Aruba. E palabra "cunucu" ta referí na un plantashon chikí òf un kas di campo, i den e kontektu aki, e ta referí na un plantashon ku a pertenesé na Arie Kok, un agricultor Hulandés. E nòmber di e parke mes, Arikok, ta derivá di su nòmber. ​ Wikipedia – Die freie Enzyklopädie 🏡 Historia i Signifikado Cunucu Arikok a forma parti di e desaroyo di Parke Nacional Arikok. E área a sirbi komo un plantashon chikí, i su kas di torto (kas di adobe) a keda preservá komo un ejemplo di bida rural tradicional Arubano. E kas a rekonstruí usando método tradicional pa mustra e estilo di bida di e tempu ey. ​ wheninaruba.com 🌿 Naturalesa i Kultura E área rondó di Cunucu Arikok ta riku den flora i fauna lokal, inklusí mata di divi-divi, kaktus tropikal, i otro planta medikinal. Tambien, den e área por haña desèño riba piedra di Indjanan nativo, ku ta indiká e presensia di pueblo indígena den e región. ​ 🥾 Rota di Hike E Cunucu Arikok Trail ta un ruta di hike fasil, ideal pa famia i visitante ku ta buska un introdukshon na e parke. E trail ta kuminsá na e sentro di bishita i ta dura mas o ménos 2 ora. Durante e hike, bo por wak e kas rekonstruí, flora lokal, i arte rupestre. ​ wheninaruba.com +2 things-to-do-in-aruba.com +2 boardwalkaruba.com +2 🗺️ Lokal i Atraktividatnan Serka Cunucu Arikok ta lokalisa serka di otro atraktividatnan den e parke, manera Kueba Chiki, un kueba ku desèño riba su muraya, i Dos Playa, un playa doble popular. E ruta ta pasa tambe serka di Sero Arikok, un di e punto mas haltu di Aruba. ​ AllTrails.com [[:Kategoria:Seru na Aruba]] Sinds enkele járen bezit Aruba een national park. Een uitgestrekt terrein in de omgeving van de Arikok en Jamanota tot aan de noordkust toe. Een kleiner deel van dit park is omheind d.m.v. een “slavenmuur”, aangelegd door de Stinapa. Dit park, gelegen in de luwte van de Arikok, is alleszins de moeite waard en bij uitstek geschikt voor een wandeling op een zondagna¬ middag. De ingang bereikt men door op de zándweg naar de Jamanota de Stinapaborden te volgen. Een keurig aangelegd pad maakt de wandeling tot een waar genoegen. Op de steile gedeelten zijn stenen trappen aangelegd met zelfs een leuning. Men bevindt zich werkelijk in een uniek stukje Arubaanse natuur. Enorme rotsblokken, praktisch alle soorten planten die op Aruba in het wild groeien en schitterende vergezichten. Door de beschutte ligging groeien de Watapana’s zoals het hoort: gewoon rechtop. Onder de enorme kruinen zijn banken aangebracht, waarop het koel rusten is. Dát is pas rusten met enkel vogelgeluiden om je heen, alleen het gekrijs van de parkieten zou aangepast moeten worden. Konijntjes schieten heen en weer. Een zijpaadje voert ons naar een overhangende rots, waar zich Aruba’s bekendste indianentekens bevinden. Bezoekers doen er goed aan een fotocamera mee te nemen, vooral de natuurfotograaf zal behoorlijk aan zijn trekken komen. Het wandelpad mondt uit bij een gerestaureerd lemen huisje. Het is geheel in stijl gehouden. Ook de omgeving van dit huisje wil de Stinapa aanpassen aan het leven van vroeger. Cunucu Arikok is een waardevol projekt, zowel voor de lokale bevolking als de toerist, die wat meer wil zien dan alleen het strand en het casino. Bekijk op uw gemak de foto’s en trek er op uit. Kan heel gezond zijn. (skol i Komunidat november 1986) foto’s: Rinus de Graaff ===Stampia di 75 cen=== Cunucu Arikok ta keda na pia di Sero Arikok, na e parti west unda no tin mucho biento. Den pasado nan a practica aki agricultura y cria di bestia, pero no na gran escala. E cunuqueronan tabata biba den cas di torto, esaki ta un cas traha di lodo. E cas di torto cu nos ta mira awendia den Cunucu Arikok a keda construi na 1985, perfectamente imita na e manera tradicional.<ref>[https://archive.org/details/BNA-DIG-BONDIA-2006-11-01/page/n30/mode/1up?q=cunucu+arikok+skol Post Aruba N.V. kier mustra e beyeza di Parke Nacional Arikok], BDA (1 di november 2006)</ref> Pa e spannan di dak nan a uza flambeu (palo di cadushi) y e murayanan ta traha di un mezcla di lodo y yerba. ===Stampia di 100 cen=== Despues di core riba e caminda cu ta pasa door di e parke, nos ta yega na e punto mas halto, esta Miralamar. For di aki bo tin un bista riba lama na ambos banda di e isla. Den cielo tin un warawara (ployborus plancus) ta bula y ta busca un coneu of un cabrito morto. E paisahe ta caracteriza pa duinen aki ta cubri un espacio di mas o menos 2 hectarea. Nan ta consisti di santo blanco di coral cu e biento di Noordoost ta supla riba e isla. Riba e duinen ta crece algun palo di druif y di oleifi cu te hasta den tempo seco ta mustra berde. Ken lo por haya e shoco dilanti di e monton di piedranan? Shoco bo ta hay’e solamente na Aruba. ------------------ == Manchebo Beach == {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais| variante = a | nomber = Manchebo Beach | nomber_oficial = | nomber_nativo = | tipo = Playa | pais = {{ABW}} | alias = | lema = | imagen = | descripcion = | multi-imagen = <!-- Utilisa plantia {{Multiple image}} --> | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[Oranjestad West]] | zoom = 14 }} (Van een onzer verslaggevers) WILLEMSTAD. — Bij PB 1965 no 34 is verschenen het landsbesluit, dat het besluit van het Bestuurscollege van Aruba goedkeurt om een perceel grond van ongeveer 16.225 m 2 voor zestig jaar in erfpacht uit te geven aan Machebo Beach Hotel NV te Manchebo.<ref>Erfpacht Manchebo. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 30-03-1965, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 22-04-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462582:mpeg21:p003</ref> -------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais| variante = a | nomber = Cueba Huliba | nomber_oficial = | nomber_nativo = | tipo = Cueba | pais = {{ABW}} | alias = | lema = | imagen = Bat Cave Formations.jpg | descripcion = | multi-imagen = <!-- Utilisa plantia {{Multiple image}} --> | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[San Nicolas]] | zoom = 14 }} '''Cueba Huliba'''[1][2] (tambe konosí komo Baranca Sunu ku ta nifiká “Baranka Desnudo”) ta un cueba Guadirikiri of Cueba di Guadirikiri ta un espacio natural bou di tera na Aruba, den Parke Nacional Arikok na mas of menos 1,4 km di Fontein. es.wiki:'''Cueba Huliba'''[1][2] (tambe konosí komo Baranca Sunu ku ta nifiká “Baranka Desnudo”) ta un cueba riba e isla Karibense di Aruba,[3][4] apodá e “tùnel di amor”[5] pa su entrada den forma di kurason. E entrada ta via un trapi skerpi i smal ku ta hinka den e kueba. E tin sinku entrada. Na algun lugá, bo mester bùig pa wak e formashonnan. Flashlights ta nesesario pa eksplorá e koredó di 300 pia (91 m) largu, ya ku ta totalmente skur paden di e kueba. E kueba ta yená ku formashonnan di stalagmita i stalaktita den e piedranan di kalki. Dos espesie di bat ku ta biba den e kueba aki ta e Leptonycteris curasoae i e Macroglossus sobrinus. Ta interesante pa nota cu vleermuis, despues di drumi den cueba durante dia, ta bula sali den horda en busca di cuminda. E salida for di e tùnel ta dor di un seri di trapi ku ta grabá den e baranka i ta basta riesgoso. Den un di e kambernan, e Birgen Maria a wòrdu grabá den un formashon di baranka natural. Leyenda ta menshoná historianan tokante piratanan ku lo a biba den e kueba pa skonde nan tesoronan, ounke no tin evidensia pa konfirmá esaki. {{Appendix}} [[:Kategoria:Aruba]] ----------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | variante = a | nomber = Cueba di Fontein | nomber_oficial = | nomber_nativo = | tipo = Cueba | pais = {{ABW}} | alias = | lema = | imagen = | descripcion = | multi-imagen = <!-- Utilisa plantia {{Multiple image}} --> | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[San Nicolas]] | zoom = 14 }} E '''Cueba di Fontein''' ta un cueba situa na costa nort-oost di [[Aruba]], den e [[Parke Nacional Arikok]]. ** Fontein Cave: Longer than the Quadirikiri Cave, the Fontein Cave contains pathways that stretch to the limestone walls further down. Here is also where prehistoric drawings can be seen. Though this cave does not have its own legend, this was speculated to have been occupied—or at least used by prehistoric Arawak settlers on the island for rituals and other spiritual ceremonies.<ref>[https://www.cspnv.com/pdf/aruba-today-20240403.pdf Visit the island’s popular cave sites!], Aruba Today (3 di april 2024)</ref> This popular cave is located along the northeast coast in National Park Arikok near Boca Prins. The Fontein Cave is well known for its native Arawak Indian rock paintings which can still be found on the walls and ceilings. The brownish-red paintings were left by Caquetios and graffiti imprinted by European settlers. {{Appendix}} [[:Category:Aruba]] es.wiki:'''Cueba di Fontein''' Cave[1][2] ta un cueba chikito cerka di Boca Prins na e parti nort di e isla di Aruba.[3][4][5] E ta bon konosí pa su dibuhonan di muraya nativo Arawak, ku a wòrdu grabá pa Nativonan Merikano dekorativamente riba e murayanan di piedra i parti di e plafond mas plat di e kueba ku kombinashonnan di koló kòrá òf maron-kòrá-maron òf lila; Esaki ta duna pista tokante e historia di e amerindionan. E kueba ta aksesibel for di un “baranka di terasa di piedra di kalki di koral” i tin un largura di 3 meter (9.8 pia) i un haltura di 2 meter (6 pia 7 inch). E sala di entrada, ku ta habrí pa bishitantenan, ta 4 meter (13 pia) haltu i ta ekstendé te na un profundidat di 50 meter (160 pia). Komo ku e ta un formashon geológiko di piedra di kalki, i debí na filtrashon di awa, formashonnan di stalagmita i stalaktita di koló, tamaño i forma hopi straño a wòrdu produsí. Murciélago ta traha nèshi den kavidatnan di kueba den nan búskeda nokturno pa rekohé kuminda, ku ta konsistí di nèktar i pólen. Tin registronan ku e indjannan Araucano a usa e kueba aki pa hasi nan ritualnan i seremonianan tribal. --------------------- '''Blackstone Beach''' ta un playa na costa nort den region di .., den PArke Nacional Arikok. (Oranjestad)—Nomber for di su mas karakterístika rekonosibel, e Piedra Pretu Playa casi ta representa lo contrario di e beachnan tipico di Aruba. Pa un, e tin santu pretu i ta cubri cu piedranan liso preto. Na di dos lugá, e ta keda na e parti nort di e isla, leu for di e blanku playanan di santu di den e region sùit. Pues, si bo ta sinti bo kla pa algu diferente—òf si ta dia kontrali, bishitá e Playa di Blackstone.<ref>[https://www.cspnv.com/pdf/aruba-today-20250305.pdf Blackstone Beach], Aruba Today 95 di maart 2025)</ref> Blackstone Beach ta mustra e mas banda natural di Aruba: e piedranan cu tapa e playanan i e forma di dje a wòrdu trahá pa mil añanan via erupshonnan volkániko, koral moveshonnan di ref i aktividat di ola di e parti nort rural di e isla. Situá mas ost di e Brug Natural i Playa di Andicuri, e Blackstone Beach ta relativamente fásil pa haña akseso. Unabes bo pasa e Formashon di Baranka Ayo, tuma e Kaminda di Andicuri ku ta hiba na Andicuri Laman. Einan, bo por stashoná bo outo i hasi un kaminata di 1km pa Blackstone Beach. E playa aki ta forma parti di e Arikok Parke Nashonal i pues ta un sitio ku ta wòrdu konserbá. Esaki ta e motibu pakiko e ta tambe relativamente intakto pa komersial influensianan. Apesar di a wòrdu yamá un playa, tene kuenta ku e no ta konsehá pa landa den awa, manera e koriente ta hopi fuerte i por desviá bo fásilmente mas leu den oséano salbahe. Pero, ainda bo por disfrutá di un espektakular bista di e piedranan i e parti nort oséano ku ta ekstendé dilanti di e playa i saka un potrèt ku bo amigunan òf famia (Oranjestad)—Named after its most recognizable feature, the Blackstone Beach almost represents the opposite of the typical Aruban beaches. For one, it has black sand and is covered in black smooth stones. Secondly, it lies on the northern side of the island, away from the white sandy beaches of in the southern region. So, if you feel up for something different—or if it’s opposite day, visit the Blackstone Beach. Blackstone Beach shows the more natural side of Aruba: the stones that cover the beaches and the shape of it has been crafted for thousand years via volcanic eruptions, coral reef movements and wave activity of the rural northern part of the island. Located further east to the Natural Bridge and Andicuri Beach, the Blackstone Beach is relatively easy to access. Once you get passed the Ayo Rock Formation, take the Andicuri road leading up to Andicuri Beach. There, you can park your car and take a 1km hike towards Blackstone Beach. This beach forms part of the Arikok National Park and is therefore a site that is preserved. This is why it is also relatively untouched by commercial influences. Despite being called a beach, do note that it is not advised to swim in the water, as the current is very strong and can easily stray you further in the wild ocean. However, you can still enjoy a spectacular view of the stones and the northern ocean that stretches out in front of the beach and take a picture with your friends or family --------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | variante= a | tipo = Playa | nomber = Boca Prins | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 1/2 | caption_align = center | image1 = | caption1 = | image2 = Plantage in Boca Prins op Aruba, Bestanddeelnr 252-7977.jpg | caption2 = Plantashi Boca Prins na 1947 | image3 = | caption3 = }} | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[Santa Cruz]] | tipo_subdivision_adm = Zona | subdivision_adm = [[Parke Nacional Arikok]] | tipo_subdivision_adm2 = | subdivision_adm2 = | descripcion = | pais = {{ABW}} | zoom = 13 }} '''Boca Prins''' ta un boca na e costa nort-oost di Aruba, situa den [[Parke Nacional Arikok]]. Kontenido Deskripshon Situá den Parke Nashonal Arikok, e bahia di santu ta un destinashon turístiko popular. E playa di santu blanku sin vigilansia ku duinen ta solamente 55 meter largu i no ta ofresé ningun otro fasilidat. Landamentu por ta peligroso debí na e koriente fuerte i konstante i ta rekomendabel solamente pa landadónan eksperensia, si ta. E bahia ta wòrdu bishitá de bes en kuando pa surfistanan, pero no ta wòrdu konsiderá un di e lugánan di buseo sobresaliente di e isla. [ 1 ] Un kaminda di santu ku baranka di piedra di kalki ta hiba na e bahia via un trapi di palu. E piedranan di Boca Prins ta e habitat di Cnemidophorus arubensis , un lagadishi di karakol ku ta wòrdu hañá solamente na Aruba. Banda di Boca Prins tin un di e plantacionnan di cunucu mas bieu na Aruba, cu a wordo cultiva pa colonialnan Hulandes den siglo 16. E nòmber di e bahia ta derivá for di e plantashon di Prins di ántes den serkania. https://de.wikipedia.org/wiki/Boca_Prins E entrada aki, unda e [[rooi]] di e mesun nomber ta basha den lama, probablemente ta haya su nomber for di Paulus Printz, kende a wordo manda pa e colonia di Curacao door di WIC pa descubri mineralnan. Despues di no a haya oro ni na Curacao ni na Bonaire, el a yega Aruba dia 14 di juni 1725 y a establece banda di e costa noordoost di e isla.<ref>Vivienno Frank. 2019. ''Aruba en een keuze uit haar toponiemen.'' ISBN:978-0-359-65900-5, pag. 74-75</ref> '''Boca Prins''' ta un [[bahia]] na e costa nort-oost di [[Aruba]], situa den [[Parke Nacional Arikok]]. Deskripshon Situá den Parke Nashonal Arikok, e bahia di santu ta un destinashon turístiko popular. E playa di santu blanku sin vigilansia ku duinen ta solamente 55 meter largu i no ta ofresé ningun otro fasilidat. Landamentu por ta peligroso debí na e koriente fuerte i konstante i ta rekomendabel solamente pa landadónan eksperensia, si ta. E bahia ta wòrdu bishitá de bes en kuando pa surfistanan, pero no ta wòrdu konsiderá un di e lugánan di buseo sobresaliente di e isla. [ 1 ] Un kaminda di santu ku baranka di piedra di kalki ta hiba na e bahia via un trapi di palu. E piedranan di Boca Prins ta e habitat di Cnemidophorus arubensis , un lagadishi di karakol ku ta wòrdu hañá solamente na Aruba. Banda di Boca Prins tin un di e plantacionnan di cunucu mas bieu na Aruba, cu a wordo cultiva pa colonialnan Hulandes den siglo 16. E nòmber di e bahia ta derivá for di e plantashon di Prins di ántes den serkania. https://de.wikipedia.org/wiki/Boca_Prins == Mira tambe == * [[Playanan di Aruba]] {{Commonscat}} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=de|oldid =205170166|titulo=Dos Playa}} {{References}} ;Lista di fuente *[http://nl.aruba.com/activiteiten/dos-playa Dos Playa] riba nl.aruba.com *[https://www.surfline.com/surf-report/dos-playas/5842041f4e65fad6a7708e27 Dos Playa Surf] riba surfline.com }} [[:Category:Luga na Aruba]] ---------------------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | variante = a | nomber = Cueba di Huliba | nomber_oficial = | nomber_nativo = | tipo = Cueba | pais = {{ABW}} | alias = Tunnel of Love | lema = | imagen = | descripcion = | multi-imagen = <!-- Utilisa plantia {{Multiple image}} --> | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[San Nicolas]] | zoom = 14 }} **The Huliba Cave/ Tunnel of Love The Huliba Cave, formerly known as the Tunnel of Love, was once open to the public, and was the biggest and most accessible of all three caves. This cave had five chambers, including one that is heartshaped. This cave had narrow stairs that led to long pathways deep into the cave, with a staircase leading to the exit on the other side. In one of the chambers, there used to be the carving of the Virgin Mary, put there for the protection of the cave. However, the Huliba Cave has been permanently closed for a few years now, as a way to preserve the bat population that lives in the cave. These Long Tongue Fruit Bats and Insect Eater Bats are very important to the ecosystem of the island. Though this cave is no longer accessible to the public, it surely is interesting to learn more about the history of these caves and the Awarak tribes that resided or utilized them.<ref>[https://www.cspnv.com/pdf/aruba-today-20240403.pdf Visit the island’s popular cave sites!], Aruba Today (3 di april 2024)</ref> Do note that these caves are very dark, humid, hot, and are inhabited by bats. Do wear comfortable clothing and shoes, as the pathways in these caves may be rough and bumpy, and don’t forget to bring a lashlight! {{Appendix}} [[:Category:Aruba]] ---------------------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | tipo= Bario | name = Eagle | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 2/2 | caption_align = center | image1 = | caption1 = | image2 = | caption2 = }} == Eagle (Aruba) == '''Eagle''' ta un bario di [[Oranjestad (Aruba)|Oranjestad, capital di Aruba. == Historia == Den comienso di añanan 20, Aruba a conoce dos refineria. Na aña 1924 a establece Lago Oil & Transport Ltd y despues na aña 1927 De [[Arend Petroleum Maatschappij]]. Dos refineria cu tabatin un rol masha importante den [[Di Dos Guera Mundial|Segundo Guera Mundial]], ya cu nan tabata suministra petroleo na e aliadonan. Ta di e refineria ‘Arend’ e vecindario aki a haya su nomber ‘Eagle’ y tambe nos ‘Eagle Beach’. Minister Maduro a comparti un tiki historia: “E refineria Eagle aki a duna trabou na mas cu shete mil trahado di 58 diferente pais. Den e area aki, e refineria a traha e fabrica pa refina e petroleo, un laboratorio y un brandweerkazerne. Tambe nan a construi nan sede ‘hoofdkantoor’ cu ta exactamente e edificio caminda nos ta para actualmente”. E mandatario tambe a trece dilanti cu e refineria a construi casnan special pa e personal di refineria, algun cas den e bario, e Eagle tennis club y e hospital cu tey ainda.<ref>[https://awemainta.com/wp-content/uploads/2024/02/AM240221.pdf Minister Maduro di Cultura a haci e desvelo di e ‘Ruta Historico di Eagle’], Awemainta (21 di februari 2024) </ref> E ‘Ruta Historico di Eagle’ ta un ruta pa cera conoci cu e historia di e bario di Eagle, e refineria di Eagle y Aruba su rol importante pa aliadonan den Segunda Guera Mundial. E storia di e refineria di Eagle, un tempo simbolo di e poder industrial di Aruba hunto cu Lago na San Nicolas, ta conta nos e desaroyo di Aruba den tempo for di su comienso na 1924 te na e desmantelamiento den añanan cincuenta y sesenta caminda cu a traha espacio pa turismo cual te cu awe en dia ta e pilar economico mas importante di Aruba. E proyecto di ‘Eagle History Tour’ lo crea un conexion entre e historia, herencia cultural industrial di Aruba y nos turismo, creando un atractivo nobo pa nos bishitantenan pero tambe lo educa localnan y principalmente e generacionnan mas jong tocante Aruba su historia industrial y e rol importante di e refineria di Eagle den e di Dos Guera Mundial asina e mandatario a trece den su discurso. Ademas den un futuro cercano lo pone borchinan na cinco diferente sitio cu QR code cu ta contene informacion importante di historia di e sitio den cuatro diferente idioma, mas obhetonan di arte y programanan educativo. Aruba tabatin un rol importante den Segundo Guera Mundial cu e dos refinerianan aki cu Alemania tabatin wowo riba Aruba y nan a manda un submarino pa bin destrui e dos refinerianan aki pa stroba e aliadonan haya nan combustibel. Asina e submarino a tira riba e tankero Arkansas y a mata varios hende entre otro Bonerianonan. Tambe e submarino a manda torpedo pa destrui e dos refinerianan cu danki na nos Señor Dios esakinan a faya nan proposito. {{Appendix}} -------------------------------------- {{Infobox luga den pais | tipo= Bahia y haf | name = Plantashi Prins | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 2/2 | caption_align = center | image1 = Zeilschip bij de Yachtclub van Aruba. Op de achtergrond de Lago-olieraffinaderij, Bestanddeelnr 252-3982.jpg | caption1 = Barco di bela cu refineria den fondo | image2 = De haven van de Lago-olieraffinaderij in San Nicolas op Aruba, Bestanddeelnr 252-8041.jpg | caption2 = }} {{Databox}} '''Plantashi Prins''' ([[Hulandes]]: Plantage Prins), originalmente un plantacion di coco na Aruba, [1] [2] a mira su cas reconstrui den añanan 1950. E decadensia di palma, atribuí na malesa, a kondusí na e stòp di produkshon di kunuku. 3] Na 1911, e mapa di Werbata-Jonckheer a identifiká Prins Plantation komo un di e 23 plantashonnan mayoritariamente chikitu karakterisá pa agrikultura kombiná, palu di koko i kas. Ademas, un plantashon mas grandi tabata situá paden, nort di Oranjestad na San Barbola, lugá di nasementu di Virginia Demetricia. E township Savaneta en realidad a surgi for di un plantacion gubernamental cu despues a transforma den un pueblito chikito. 4] == Etimologia == E plantacion ta derivá su nòmber for di un ingeniero di mina suédo Paulus Printz, ku a biba den e área durante di dies-ocho siglo, mientras tabata buska oro den nòmber di e administradornan di e kamber di Amstedam di e kompania Hulandes di West India. Segun e mapa di Van Raders di 1825, e ruina di su kas (No. 37) tabata situá riba e muraya na nortwest di e plantashon, pero for di e tempu ei e ruina a disparsé. E tapa di e seru, ku ta eksponé na bientu, tabata mas faborabel pa biba ku e arroyo ku tabata protehá pa bientu. [5] [6] Printz a traha na Aruba for di 14 di yüni 1725, te ku 3 di yüni 1727, ora ku el a risibí un òrdu di Amsterdam pa stòp e trabou. [ 7] == Panorama general == E kas original di plantacion den e arroyo no ta pará mas, i e struktura ku a sigui, un kas di pais konstruí den añanan 1930, ta awor den un estado di ruin. 6] Situá 2.5 kilometer for di e sentro di bishitante i aproksimadamente 600 meter for di e plantahe Fontein den Parke Nashonal Arikok, un kaminda ta hiba na e plantahe Prins históriko, ku anteriormente tabata di propiedat di Sr. Mokki Arends,[8] i dos arroyos bisiña, Rooi Prins i Rooi Dwars. E arroyos aki un tempu tabata nutrí palu di koko i palu di fruta. Mientras cu e coconutnan a desaparece, y solamente algun mata di fruta a keda, e vegetacion nativo ta prospera mas densamente cu riba e colinan circundante. 1] Te ku 2023, apesar di plannan inisial, e renobashon i transformashon di e ruinanan di e plantashon Prins den e Prins Center, ku ta presentá proyektonan di demonstrashon riba aktividat agrikultoral di plantashon tempran, no a tuma lugá ainda. E integrashon di e Prins Center den e diseño nobo di Parke Nashonal Arikok ta keda pendiente. Ta konsehábel pa konsiderá pa destahá e importansia históriko di Prins Center su nòmber den e sentro mes. 9] {{Appendix}} ------------------------ {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =59895500|titulo=Pos Chikito}} {{References}} }} == Mira tambe == * [[Lista di luga na Korsou]] {{Commonscat}} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =62603301|titulo=Suffisant (Curaçao)}} {{References}} }} ---------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | variante = a | nomber = Bushiribana | nomber_oficial = | nomber_nativo = | tipo = Bario | pais = {{ABW}} | alias = | lema = | imagen = Gouddelving bij Bushiribana op Aruba, Bestanddeelnr 252-7961.jpg | descripcion = Mina di oro na Bushiribana na Aruba (1947). Na 1946, despues di 30 aña, a cuminsa e mina di oro atrobe pero esaki no a resulta lucrativo. | multi-imagen = <!-- Utilisa plantia {{Multiple image}} --> | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[Paradera]] | zoom = 14 }} '''Bushiribana''' ta un luga den region di [[Paradera]] na kosta nort di [[Aruba]].[1] E ta mihó konosí pa e ruinanan di stempel di oro. == Geologia == Na final di e periodo di Kretáseo, kambionan geológiko signifikante a tuma lugá riba Tera. Piedranan fluido nobo, conoci como e batholith di Aruba, a pusha ariba door di scheurnan den e volcan antiguo, e Formacion di Lava di Aruba. E piedranan aki a forma koredónan i a solidifiká. Un di e tiponan di piedra cu a sali for di esaki ta gabbro. Gabbro tin un koló di antrasit i ta mustra mineralnan briante ora inspekshoná mas di aserka. E ta wòrdu hañá den e área di Matividiri. E tipo di piedra aki a wòrdu usá den konstrukshon di e planta di stèmpel di oro di Bushiribana.[2] Rush di oro Oro laba abou ta konosí komo oro aluvial. E ta laba den forma di stòf di oro, pida di oro, grano di oro i tin bia pida di oro. Despues di e rush di oro Arubano di 1824 pa 1829, den cual a haya oro aluvial, e cantidad eventualmente a baha y e depositonan di oro no a duna mas. Den transkurso di siglo, kompanianan di oro a kuminsá buska e fuente di e oro aki, e venanan di kuarso. Tin bia e adernan aki a surgi i despues a disparsé bou di tera atrobe.[3] Stempel di Oro Durante e periodo di 1872 pa 1915, ora ku oro tabata wòrdu mina riba e isla, dos molina di oro tabata operá.[3] Esakinan tabata e planta di stèmpel di oro di Bushiribana i e planta di smelt di oro di Balashi.[4] Na 1872, Aruba Island Gold Mining Company a construi un smelter y stempel mill di oro na Bushiribana, den curason di e area di mineria di oro cuarzo. Tambe e compania a construi e prome pier den haf di Aruba, yama Waaf di Compania riba Forti Abou, y a traha un caminda di dies kilometer pa transporta e mashinnan. E industria di stèmpel di oro tabata inkluí mashinnan di vapor, mulina di stèmpel, reservorionan di awa dushi i fòrnunan. E fábrika a hasi pèrdida pa binti aña. E oro a wòrdu saka dor di kombin’é ku merkurio, perdiendo mas o ménos mitar di e oro. For di 1897, e montonnan di shushi di Bushiribana a wòrdu retrabá usando e proseso di sianuro ku a wòrdu inventá resientemente, i ta e ora ei so e minamentu di oro a bira algu probechoso. Na 1899 un molina di stèmpel na Balashi a tuma over e trabou.[3] E oro prinsipalmente tabata bini di un di e dos shen venanan di kuarso ku ta karga oro ku a bini na superfisie for di e profundidatnan di Aruba kantu di kosta nort.[3] ---------- == Sero Colorado == On your way to Baby or Roger’s Beach, you’ll pass by the famous Red Anchor at what was once the entrance to the Colony residential community and be greeted with red soiled hills by the coast. This is Sero Colorado. Named after the 30-meter, deep red, limestone hill, Adriaan Laclé “Sero Colorado” translates to “Colored Hill”. Sero Colorado has deep historical ties with the once-thriving phosphate industry in the area. Matter of fact, there are still under- ground shafts and passages deep in Sero Colorado from the time of phosphate mining. In 1958, the re- finery at the time, Lago, adopted this name for the residential section of its employees.<ref>[https://www.cspnv.com/pdf/aruba-today-20241118.pdf Place names in San Nicolas and their origins], Aruba Today (18 di november 2024)</ref> -------- {{Infobox luga den pais | tipo= Isla di rif | variante = a | name = Renaissance Island | alias = Sonesta Island | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 2/2 | caption_align = center | image1 = | caption1 = | image2 = | caption2 = | pais = {{ABW}} | region = [[Santa Cruz]]? }} '''Renaissance Island''' (antes Sonesta Island [1]) ta un isla di rif privá dilanti costa di Aruba na haltura di e pista di aterisahe di [[Aeropuerto Internacional Reina Beatrix]]. Bista general E isla di ref di koral di 16 hektar a wòrdu kumprá pa Sonesta Hotels, i a habri na 1989 komo Isla di Sonesta.[2] Na 1991, Sonesta a wòrdu atkerí pa Ramada Renaissance Hotels, i e isla a wòrdu renobá komo Renaissance Island.[3] E ta un isla priva cu por wordo bishita solamente den dia. E isla di ref alargá ta ofresé playanan blanku, mondinan di mangel i un variedat grandi di parhanan.[1] Tin dos playa: Iguana Beach ta pa famianan, i Flamingo Beach ta pa adulto. Iguana Beach ta haña su nòmber for di e iguanan ku ta biba riba e playa. Flamingo Beach ta e unico luga na Aruba cu tin flamingo cu a wordo introduci. Tur dos espesie di animal tin bia ta bishitá e otro playa tambe.[4][5] Entre 7:00 AM y 7:00 PM un boto ta sali for di e hotel Renaissance Aruba pa e isla di rif. Huespetnan ku no ta di hotèl por biaha pa un pago.[6] Dos avion chikí, un Beechcraft Model 18 i un Convair 400, a wòrdu hundi na kosta pa krea un lugá di buseo. Ta posibel pa pasa anochi den un cabana (hut chikitu) riba e isla.[5] -- == Historia == nl.wiki:E isla di 16 hectar riba rif di Bucuti a ser cumpra pa Sonesta Hotels, y a habri na 1989 como isla Sonesta.<ref>Amigoe, [https://www.delpher.nl/nl/kranten/view?query=sonesta+island&coll=ddd&sortfield=date&page=1&facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Nederlandse+Antillen&identifier=ddd:010642557:mpeg21:a0071&resultsidentifier=ddd:010642557:mpeg21:a0071&rowid=2 Sonesta hotel en Sonesta Island: uniek hotelproject], 14 februari 1989</ref> Na 1991, Ramada Renaissance Hotels a kumpra Sonesta, i e nòmber di e isla a kambia pa Renaissance Island.[ 3] Ta un isla privá cu por wordo bishita solamente den dia. E isla di rif ta un isla largu ku ta ofresé playa blanco, palo di mangrove i un variedat grandi di parhanan. 1] Renaissance-eiland (voorheen Sonesta eiland),[1] is een 16 ha groot koraalrifeiland, officieel bekend als het Bucutirif [2][3] voor de kust bij Oranjestad, Aruba. en grenst aan de Rifeilanden van Oranjestad. Het eiland is particulier bezit en heeft de enige privé-stranden op Aruba.[4] Er zijn twee stranden: Iguana Beach en Flamingo Beach. Een Beechcraft 18 en een Convair 400 zijn allebei bewust ongeveer 50 meter (46 m) uit de kust gezonken om een duikplaats te creëren.[5] Flamingo's zijn te zien op het eiland.[6] Ze zijn echter niet inheems op Aruba.[7] de.wiki:Renaissance Island is een ongeveer 48 hectare groot, particulier gebruikt, smal en ongeveer 3,8 kilometer lang eiland voor de kust van het hoofdeiland Aruba . de.wiki:Renaissance Island ta un isla privá di mas o ménos 48 ektar di largura, estrecho i di mas o ménos 3,8 kilometer largu, na kosta di e isla prinsipal Aruba. {{Appendix}} Renaissance Island (anteriormente Sonesta Island),<ref>{{citeer web|titel=Sonesta Island | url = https://www.tripadvisor.com/ShowTopic-g147247-i144-k845765-Sonesta_Island-Aruba.html | accessdate = 2020-03-04}}</ref> ta un isla di 16 hectare di coral, ofisialmente konosí komo Bucutirif<ref>{{cite web | title =Harbour Map and Navigational Chart. From Netherlands Government chart, 1977 | url = https://www.arubaports.com/main/oranjestad/ |bezochtdatum=15 november 2020}}</ref><ref>{{citeer web | titel=Navigation Waypoints referencing to “Bucuti Island” | url=https://www.aruba-cruisingguide.com/navigation/ |bezochtdatum=15 november 2020}}</ref> for di Oranjestad, Aruba, i ta limita ku e Rifeilanden di Oranjestad. E isla ta privá i tin e úniko playa privá na Aruba.<ref>{{cite web | title =Renaissance Aruba Resort & Casino | url =http://www.fodors.com/world/caribbean/aruba/review-40803.html | accessdate = 2014-08-20}}</ref> Tin dos playa: Iguana Beach i Flamingo Beach. Un Beechcraft 18 i un Convair 400 tur dos a keda sink deliberadamente mas o ménos 50 meter (46 m) for di costa pa crea un lugá di buceo.<ref>{{cite book | last =Huber | first =Joyce | title =Best Dives of Aruba, Bonaire & Curaçao | publisher = Hunter Publishing, Inc | date =2011 | isbn = 9781588437495 }}</ref> Flamingo ta ser mira riba e isla.<ref>{{cite web| last =Suri | first =Charu | title =Where to see Flamingos in Aruba | url =http://www.afar.com/highlights/where-to-see-flamingos-in-aruba | accessdate =2014-08-20}}</ref> Sinembargo, nan no ta nativo di Aruba.<ref>{{cite web|url=https://journalistontherun.com/2017/07/01/everything-you-need-to-know-about-flamingo-island-aruba/|title=Everything You Need To Know About Flamingo Beach Aruba|date=1 July 2017|publisher=}}</ref> == Lokashon y uzo == E isla ta situá mesora banda di e ruta di aterisahe RWY 11 na aeropuerto internashonal Reina Beatrix na sur di e islanan di Oranjestad. E ta comprá dor di e doñonan di un hotel di sinku strea. Riba e dos bahia di awa den forma di un U riba e isla a konstruí un restorant, barnan di playa, un sentro di spa, un kancha di voleibol i fasilidatnan pa deporte di awa i baño. E hóbennan di e hotèl ta wòrdu transportá ku e ferry di e hotèl mes. E awa di awa di e hotel ta ser transportá pa barku pa e WEB kanaal purifikashon na e isla prinsipal pa deskontaminashon. {{Appendix}} * Eduardo en Gerardo de Veer van Meta Corporation, de ontwikkelaars van het Sonesta Hotelproject (de bouw van een 320-kamer hotel in het hart van Oranjestad - Coral Reef Hotel) presenteerden de plannen in 1986 en op 30 oktober 1987 de eerste steen gelegd. * Sonesta island gelegen op het rif tegenover de [[internationale luchthaven Koningin Beatrix]]. * Vanaf de open lobby heeft men niet alleen zicht op dezee, maarook ophetkanaal, van waaruit de gasten met de boot naar het Sonesta Island kunnen vertrekken. Een traject dat slechts tien minuten duurt. Vier boten van 26 voet lang en met een capaciteit voor 29 personen elk, zullen beschikaar zijn voor het transport van de gasten van het hotel, via het kanaal, naar Sonesta Island. Op dit rifeiland, waarop tot een jaar geleden alleen maar mangroveplanten te zien waren, zijn in de afgelopen maanden twee prachtige stranden met hagelwit zand aangelegd. Momenteel worden een restaurant en bar gebouwd, waarna de whirlpools en faciliteiten voor watersporten zullen volgen.<ref>{{citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642557:mpeg21:pdf|titel=Sonesta hotel en Sonesta island: uniek hotelproject|werk=[[Amigoe]]|datum=14 februari 1989|bezochtdatum= }}</ref> en.wiki:see Oranjestad, Aruba The touristically named Renaissance Island (formerly Sonesta Island)<ref>{{cite web | title =Sonesta Island | url = https://www.tripadvisor.com/ShowTopic-g147247-i144-k845765-Sonesta_Island-Aruba.html | accessdate = 2020-03-04}}</ref> is a 40 acres [[cay]] (or barrier reef) island, officially known as the Bucuti Rif<ref>{{cite web | title =Harbour Map and Navigational Chart. From Netherlands Government chart, 1977 | url = https://www.arubaports.com/main/oranjestad/ | accessdate = 2020-03-04}}</ref><ref>{{cite web | title =Navigation Waypoints referencing to “Bucuti Island” | url = https://www.aruba-cruisingguide.com/navigation/ | accessdate = 2020-03-04}}</ref> and it is off the coast near Oranjestad. It is privately owned and has the only private beaches on Aruba.<ref>{{cite web | title =Renaissance Aruba Resort & Casino | url =http://www.fodors.com/world/caribbean/aruba/review-40803.html | accessdate = 2014-08-20}}</ref> There are two beaches: Iguana Beach and Flamingo Beach. A [[Beechcraft Model 18|Beechcraft 18]] and a [[Convair]] 400 were both deliberately sunk about 50 yards offshore to create a diving site.<ref>{{cite book | last =Huber | first =Joyce | title =Best Dives of Aruba, Bonaire & Curaçao | publisher = Hunter Publishing, Inc | date =2011 | isbn = 9781588437495 }}</ref> [[Flamingo]]es can be seen on the island.<ref>{{cite web| last =Suri | first =Charu | title =Where to see Flamingos in Aruba | url =http://www.afar.com/highlights/where-to-see-flamingos-in-aruba | accessdate =2014-08-20}}</ref> However, they are not native to Aruba.<ref>{{cite web|url=https://journalistontherun.com/2017/07/01/everything-you-need-to-know-about-flamingo-island-aruba/|title=Everything You Need To Know About Flamingo Beach Aruba|date=1 July 2017|publisher=}}</ref> Awemainta 30 december 2020|Isla Priva: Di complemento pa atraccion principal|E creacion di un beach priva riba e rifnan dilanti di aeropuerto tabata otro reto grandi pa MetaCorp. E responsabilidad di esaki a cay grandamente riba e schoudernan di Rudolph Richardson na cabes di ATCO. Delft Hydraulic Engineering di Hulanda meticulosamente a diseña e isla artificial. A pone shen y shen di meternan cubico di santo blanco den bargenan cu despues a basha riba e awanan poco hunto di e rif pa crea un plataforma for di unda e backhoe y otro ekipo necesario pa traha e isla, por a para firme riba dje. E isla a habri pareu cu e hotel na 1991. Na 1999, Horcan Lenny, considera como e di dos mas fuerte pa pasa den November, a dal Aruba duro y Sonesta Island a keda den hopi mal estado. Mester a trah’e full di nobo. Despues di un candela chikito un par di aña atras, Renaissance Island ta un di e atractivonan turistico mas grandi di e isla. Conoci mundialmente como e luga pa comparti di un dia di solo y lama hunto cu flamingonan cu ta cana casualmente band’i bo. Fuera di e parhanan aki, e isla tambe ta un santuario pa hopi yuwana. {{Appendix}} --------------------- {{Infobox luga den pais | tipo= Playa | name = Hadicurari | alias = Fisherman's Hut | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 2/2 | caption_align = center | image1 = | caption1 = | image2 = | caption2 = }} | pais = {{ABW}} | region = [[Noord]] | zona = [[Palm Beach]] | zoom = 14 }} '''Hadicurari''' (''Fisherman's Hut'') ta un luga na costa west di Aruba, den e zona di [[Palm Beach]] na haltura di e hotelnan Holiday Inn y Marriott Vacation Club. Aki ta situa un waf di piscado y un parti ta wordo uza como zona pa [[windsurf]]. Hadicurari ta conoci como un sitio pa pisca unda tabatin ranchonan di piscado y un pier chikito. Den ananan 1950 tabata captura aki hopi calco. De vissershaven heeft een steiger met 92 aanlegplaatsen die in de jaren 90 van de vorige eeuw is aangelegd. Hier werd in de jaren 1950 veel calco (''strombus gigas'') gevist. Door de roofbouw is de calco in deze buurt zeer zeldzaam geworden en wordt nu beschermd.<ref>Vivienno Frank. 2019. ''Aruba en een keuze uit haar toponiemen'' pag. 111, ISBN:978-0-359-65900-5</ref> Aki tabata establece Centro di pesca Hadicurari, cu tabata organisa torneonan di pisca pa e piscadonan local.<ref>Vistoernooi Centro Hadicurari. "Amigoe". Curaçao, 09-07-1994, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 15-09-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644198:mpeg21:p005</ref> Awendia e ta fungi como restaurant.? * E pier chikito a wordo reemplasa den ananan 19 90 pa un pier grandi cu 92 luga pa boto * Den e periodo aki a lanta e Centro di pesca Hadicurari y na 2003 a funda Fundacion Centro di Pesca Hadicurari. Fundado tabata Colin Christiaans. * Anualmente ta celebra Dia di Piscado cu ta riba 29 di juni cu iun torneo di pesca. * Den e edificio di Centro di Pisca hadicurari tin un restaurant establece. Centro di Pesca Hadicurari ta percura pa brinda e piscadonan tur ayudo. Considerando cu e centro aki ta practicamente hinca entre e hotelnan grandi y luhoso; Centro di pesca Hadicurari tin cu “negosha” un tiki riba e tradicion di piscado den e centro aki. NOTES In tegenwoordigheid van de ministers Elio Nicolaas, ing. Roland Laclé en minister ing. Eddy Briesen, legde minister Charro Kelly vrijdagmiddag de eerste steen voor de vissershaven bij Hadicurari, ten noorden van het Holiday Inn Hotel. De 92 aanlegplaatsen voor de vissersboten vergt een investering van 1,4 miljoen florin. De bouw geschiedt door Camar nv.Eerste steen vissershaven. "Amigoe". Curaçao, 23-11-1992, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 14-09-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643702:mpeg21:p005 {{Appendix}} [[Category:Luga na Aruba]] --------------- {{Infobox luga den pais | tipo= Isla di rif | variante = a | name = De Palm Island | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 2/2 | caption_align = center | image1 = Sign De Palm Island.jpeg | caption1 = | image2 = | caption2 = | pais = {{ABW}} | region = [[Santa Cruz]]? }} [[File:Sign De Palm Island.jpeg|thumb|Borchi pa yega De Palm Island]] '''De Palm Island''' ta un isla di mas o ménos 10 ektar grandi, habitá, estrecho i di 1,5 kilometer largu for di costa di e isla principal di Aruba, ost di e stat di Pos Chiquito, serka di e aeropuerto internashonal Reina Beatrix. E isla ta un rif di koral ku tin un hotel, un bar i un restorant. E biahe via ferry for di e isla prinsipal ta dura mas o ménos 10 minüt. Riba e isla tin un playa ku tin un guardia i un parke di awa. E isla ta di propiedat di De Palm Tours, e operador di biahe di mas grandi na Aruba, fundá pa Wichie de Palm i kumprá pa Harold Malmberg den añanan 60 di [[siglo 20]].<ref>{{Citeer web|url=http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&task=view&id=24&lang=en|titel=Tourism|taal=en|uitgever=Historia di Aruba|bezochtdatum=1 september 2018|archiefurl=https://web.archive.org/web/20230621061434/http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&task=view&id=24&lang=en|archiefdatum=2023-06-21}}</ref> == Detayenan == E parke di awa tin un atraccion extraordinario. E bishitantenan, ekipá ku un sistema di buelo di kaska bou di awa, por bishitá e mundu tropikal di piská di e isla di koral na pia i tambe tuma imágen bou di awa di un avion Cessna 414 derotá i bou di awa. E Sea Trek helmet system tambe ta posibel pa no-swimmer i personanan ku no tin eksperensia di buelo. {{Appendix}} De Palm island is een ongeveer 10 hectare groot, bewoond, smal en 1,5 kilometer lang eiland voor de kust van het hoofdeiland van [[Aruba]], ten oosten van de stad [[Pos Chiquito]], in de buurt van de [[internationale luchthaven Koningin Beatrix]]. Het eiland is een dood [[koraalrif]] met daarop een hotel, bar en restaurant. De overtocht per ferry vanaf het hoofdeiland duurt ongeveer 10 minuten. Op het eiland is er een bewaakt strand en een [[waterpark]]. Het eiland is eigendom van [[De Palm Tours]], de grootste [[touroperator]] op Aruba, opgericht door [[Witchie de Palm]] en in de jaren zestig van de twintigste eeuw gekocht door [[Harold Malmberg]]<ref>{{Citeer web|url=http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&task=view&id=24&lang=en|titel=Tourism|taal=en|uitgever=Historia di Aruba|bezochtdatum=1 september 2018}}</ref> == Bijzonderheden == Het waterpark heeft een buitengewone attractie. Bezoekers, uitgerust met een onderwaterhelm-duiksysteem, kunnen te voet de tropische vissenwereld van het koraaleiland bezoeken en ook onderwateropnamen maken van een neergehaald en onder water gelegen [[Cessna]] 414-vliegtuig. Het gebruik van het Sea Trek-helmsysteem is ook mogelijk voor niet-zwemmers en personen zonder duikervaring. {{Appendix|1=alles|2= '''Voetnoten''' {{References}} '''Bronnen''' * {{citeer web|url=http://www.visitaruba.com/things-to-do/tours-and-activities/depalm-island/|titel=De Palm Island|bezochtdatum=1 september 2018}} * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=de|titel=Palm Island (Aruba)|oldid=165611524|datum=20170518}} -------------- '''Isla di Oro''' ta parti di e rif di Pos Grandi na costa sur di [[Aruba]], entre [[Pos Chikito]] y [[Savaneta]]. E area ta cay den e [[Parke Marino Aruba]] y ta bou maneho di [[Parke Nacional Arikok| Fundacion Parke Nacional Aruba]] (FPNA).<ref>{{citeer web|url=///C:/Users/l_de_/Downloads/BONERIANO-15-03-2024.pdf|titel=FPNA ta activo den defensa di Isla di Oro|werk=Boneriano|datum=2024-03-15|bezochtdatum=2024-03-23}}</ref> == Historia == Isla di Oro a inicia na aña 1965 ora Adolf (Dochi) Oduber a construi un compleho di recreacion den forma di un barco cu den dje un restaurant, bar y sala di baile, cu el a duna e nomber "Isla di Oro".<ref>{{citeer web|url=citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462564:mpeg21:p006|titel=Opening van Isla di Oro|werk=[[Amigoe]]|datum=1965-03-09|bezochtdatum=2024-03-23}}</ref> E compleho ta situa 150 meter for di e costa na un laguna rondona pa mondi di mangel, pa cua mester a traha un brug y kap un caminda dor di e mangelnan.<ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010470027:mpeg21:p006|titel=Luchtkasteel van Oduber werd restaurant in zee|werk=[[Amigoe]]|datum=1964-08-05|bezochtdatum=2024-03-23}}</ref> E tempo ey e compleho tabata un atraccion turistico popular, unda tabata organisa fiesta, ademas di presentacion y shownan di artistanan conoci. E compleho, cu ta riba tereno erfpacht, a cambia varios biaha di doño-desaroyado y tabata operacional te mas o menos aña 1994 pa despues keda bandona. == Proteccion di naturalesa == Isla di Oro ta ubica den un zona di naturalesa cu un grado halto di balor y di medidanan di proteccion. Banda di ta protegi mediante e decretonan nacional ''Nieuwe aanwijzing domeingronden als natuurreservaat''<ref>[https://www.dcbd.nl/sites/default/files/documents/MinistryofJustice%282020%29_LandsbesluitNieuweAanwijzingDomeingrondenAlsNatuurreservaat.pdf Landsbesluit ''Nieuwe aanwijzing domeingronden als natuurreservaat''] ([[Afkondigingsblad van Aruba|AB]] 2020 no. 67)</ref> y ''Ruimtelijke Ontwikkelingsplan met Voorschriften 2021''<ref>[https://www.dip.aw/wp-content/uploads/2021/08/AB-2021-no.-123.pdf Landsbesluit ''Ruimtelijke Ontwikkelingsplan met Voorschriften 2021''] (AB 2021 no. 123) di 28 juli 2021.</ref>, e isla mes y e lama ta clasifica como "Marine Protected Area" (MPA) mediante decreto nacional.<ref>[https://www.dcbd.nl/sites/default/files/documents/MinistryofJustice%282018%29_LandsbesluitParkeMarinoAruba.pdf ''Landsbesluit Parke Marino Aruba''] (AB 2018 no. 77) di 20 di december 2018</ref> Adicionalmente, e area tin reconocemento internacional como un "Key Biodiversity Area" (KBA) door di Union Internacional pa Concervacion di Naturalesa (IUCN) y desde 2023 como un area RAMSAR (RAMSAR Site no. 2526).<ref>{{citeer web|url=https://www.bondia.com/corte-ta-prohibi-aruba-ocean-villas-pa-cuminsa-of-traha-na-isla-di-oro/|titel=Corte ta prohibi Aruba Ocean Villas pa cuminsa of traha na Isla di Oro|werk=BonDiaAruba|datum=2024-03-18|bezochtdatum=2024-03-23}}</ref> Fuera di esey e mangelnan, tanto e mangel preto (''Avicennia germinans'') como e mangel blanco (''Laguncularia racemosa'') ta especienan di mata protegi pa ley.<ref>[https://docplayer.nl/110238034-2017-no-48-afkondigingsblad-van-aruba-landsbesluit-houdende-algemene-maatregelen-van-14-juli-2017-ter-uitvoering.html ''Landsbesluit bescherming in-heemse flora en fauna''] (AB 1995 no. 2) di 14 di juli 2017</ref> Den curso di tempo a lansa diferente proyecto pa Isla di Oro, entre nan e proyecto di un delfinario, bou e nomber di ''Dolphin Beach'' na comienso di añanan nobenta<ref>{{citeer web|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010645141:mpeg21:p005|titel=Gedegen en objectief onderzoek onontbeerlijk voor Dolphin Beach|werk=[[Amigoe]]|datum=1993-05-15|bezochtdatum=2024-03-23}}</ref>, y e proyecto di ecohotel, ''Zoetry Isla di Oro Aruba'', den decada 2010.<ref>{{citeer web|url=https://archive.org/details/BNA-DIG-BONDIA-2014-10-30/page/n2/mode/1up?q=isla+oro+parke+marino&view=theater|titel=Proyecto Isla di Oro ta bek na su concepto inicial di ecohotel|werk=BonDiaAruba|datum=2014-10-30|bezochtdatum=2024-03-23}}</ref> Ambos proyecto a encontra cu resistencia di e activistanan ambiental y finalmente no a continua pa falta di e permisonan rekeri. {{Appendix}} [[:Category:Aruba]] y cu ta cay bou maneho di Fundacion Parke Nacional Aruba (FPNA). Ademas mangelnan, tanto e mangel preto (''Avicennia germinans'') como e mangel blanco (''Laguncularia racemosa'') ta especie di mata protegi pa ley. y e area tambe ta cay den ‘Natuur Gebied’ Nieuwe aanwijzing domeingronden als natuurreservaat (AB 2020 no. 67) y Ruimtelijke Ontwikkelingsplan met Voorschriften 2021; mientras cu e isla mes y e lama ta cay den Marine Protected Area (MPA) esta Landsbesluit Parke Marino (AB 2018 no. 77) Adicionalmente, e area aki tin reconocemento internacional como un Key Biodiversity Area (KBA) door di IUCN y ultimamente a wordo clasifica como un RAMSAR gebied (RAMSAR Site no. 2526) – dunando e area akinan mas balor ainda y den e caso aki, segun Silva ta expresa a nenga diferente parti di ley pero asina mes e desaroyado a continua cu e trabounan dañino pa naturalesa sin permiso. E mangelnan ta un especie protegi pa ley y e area tambe ta cay den Natuur Gebied’ Nieuwe FPNA ta activo den defensa di Isla di Oro aanwijzing domeingronden als natuurreservaat (AB 2020 no. 67) y Ruimtelijke Ontwikkelingsplan met Voorschriften 2021 (AB 2021 no. 123) mientras cu e isla mes y e lama ta cay den Marine Protected Area (MPA) esta Landsbesluit Parke Marino (AB 2018 no. 77) – haciendo e area aki un grado di proteccion halto. Adicionalmente, e area aki tin reconocemento internacional como un Key Biodiversity Area (KBA) door di IUCN y ultima[1] mente a wordo clasifica como un RAMSAR gebied (RAMSAR Site no. 2526) – dunando e area akinan mas balor ainda.<ref>{{citeer web|url=https://www.bondia.com/corte-ta-prohibi-aruba-ocean-villas-pa-cuminsa-of-traha-na-isla-di-oro/|titel=Corte ta prohibi Aruba Ocean Villas pa cuminsa of traha na Isla di Oro|werk=BonDiaAruba|datum=2024-03-18|bezochtdatum=2024-03-23}}</ref> Na november di aña pasa 2023 e area aki a cuminsa forma parti di Convenio di Ramsar Area bao e parti di Costa Zuid e cual ta un di e areanan cu mas biodiversidad, status di Ramsar tin como meta pa proteha e areanan aki sin interveni cu actividadnan economico, enfatisando reduccion di daño y restauracion di naturalesa den caso di daño cu ta inevitabel. Isla di Oro ta un área di mangrove amplio na Aruba, kaminda diferente ekosistema ta reuní. E lugá di buelo ku e mesun nòmber ta konsistí di un banda di playa grandi ku un rif similar na esun di e lugá di buelo Mangel Halto. E tipo di koral mas comun riba e rif aki ta e koral di cerebro, di strea y di placa. Lobster di koral, snapper, piská trompeta i piská angel ta habitantenan regular. Isla di Oro ta nifiká isla di oro.<ref>{{citeer web|url=https://www.duikersgids.nl/en/isla-di-oro|titel=Isla di Oro|werk=duikersgids.nl|datum= |bezochtdatum=2024-03-23}}</ref> Isla di Oro no ta solamente un kolekshon úniko di ekosistema, sino tambe un isla di fiesta ku un restorant abandoná ku a wòrdu traha den forma di un boto. Bo por yega na e lugá despues di un caminata bastante largu dor di e área. Ta rekomendá un buelo di boto. NOTES FUNDACION Parke Nacional Aruba ta na altura di actividadnan cu ta tumando luga riba Isla di Oro y ta activamente haciendo tur cos posibel den e organisacion su capacidad legal pa pone un stop n’e actividadnan cu ta tumando luga. Isla di Oro ta un area cu ta cay bou di maneho di Fundacion Parke Nacional Aruba.<ref>[file:///C:/Users/l_de_/Downloads/BONERIANO-15-03-2024.pdf FPNA ta activo den defensa di Isla di Oro], Boneriano (15 di maart 2024)</ref> E mangelnan ta un especie protegi pa ley y e area tambe ta cay den Natuur Gebied’ Nieuwe FPNA ta activo den defensa di Isla di Oro aanwijzing domeingronden als natuurreservaat (AB 2020 no. 67) y Ruimtelijke Ontwikkelingsplan met Voorschriften 2021 (AB 2021 no. 123) mientras cu e isla mes y e lama ta cay den Marine Protected Area (MPA) esta Landsbesluit Parke Marino (AB 2018 no. 77) – haciendo e area aki un grado di proteccion halto. Adicionalmente, e area aki tin reconocemento internacional como un Key Biodiversity Area (KBA) door di IUCN y ultima[1] mente a wordo clasifica como un RAMSAR gebied (RAMSAR Site no. 2526) – dunando e area akinan mas balor ainda. Fundacion Parke Nacional Aruba ta comprometi na e proteccion di e area importante aki – e unico area na Aruba unda ainda nos ta wak e ‘Poder di 3’ conecta na otro sanamente, esta e mangelnan, yerbe di lama y e rifnan di coral – 3 diferente sistema ecologico crucial cu hunto ta prove un variedad di beneficio pa e ser humano y Aruba su medio ambiente. Dialuna 11 di Maart 2024 bestuur di FPNA a ser alerta di actividadnan cu ta pasando y inmediatamente a bay den accion pa manda un Proforma Bezwaarschrift. Informacion cu FPNA a ricibi ta cu no tin un aanlegvergunning y cu esey ta evaluando pasonan legal. Ta di hopi tempo caba FPNA tin wowo extra riba e area di Isla di Oro y den augustus di 2023 a bin haya sa cu Isla di Oro a ser cumpra y asina a manda un carta oficial dia 28 di augustus pa DIP indicando cu no lo duna permiso pa ningun desaroyo riba Isla di Oro. Den november 2023, FPNA a wordo contacta door di J.O.B. Holding & Management y a ser invita pa bay un meeting pa compronde kico ta e intencion cu Isla di Oro. Dia 4 di januari 2024, FPNA a responde na J.O.B. Holding & Management cu un carta unda cu a indica cu no ta bay di acuerdo cu ningun desaroyo pa Isla di Oro. Siguientemente dia 18 di januari 2024 J.O.B. Holding & Management a invita FPNA conhuntamente cu otro organisacionnan local pa un stakeholder engagement session unda cu nan a informa cu nan lo ta haciendo diferente trabounan riba Isla di Oro y no a presenta un plan concreto cu por ser revisa. No obstante e posicion di FPNA no a cambia. FPNA no lo sostene ningun plan di desaroyo den e area aki Isla di Oro is a vast wetland mangrove area on Aruba where different ecosystems meet. The dive site of the same name consists of a vast shallow sand strip with a reef similar to that of the Mangel Halto dive site. Common types of coral on this reef are brain, star and plate coral. Coral lobsters, snappers, trumpet fish and angelfish are regular inhabitants. Isla di Oro means island of gold.<ref>https://www.duikersgids.nl/en/isla-di-oro</ref> Particulars Isla di Oro is not only a unique collection of ecosystems but also a former party island with an abandoned restaurant built in the shape of a boat. You can reach the location after a fairly long walk through the area. A boat dive is recommendable. ----- Fundacion Savaneta Aruba a nota di e discucion andando riba red social rond di Isla di Oro. E pregunta esencial den esaki ta cu si por papia di destruccion of limpiesa. Fundacion ta observa y ta na altura cu actualmente ta tumando luga un limpiesa di material di e ruina cu a keda atras eynan esta tubo y frusto den awa y hopi desperdicio di palo, etc. No tin ningun acto di corta mangroves ni otro mata pues aki nos tin cu papia di un clean up y no destruccion. Si Parke Arikok kier “claim” e luga, anto e pregunta ta dicon Parke nunca a hacie limpi y no a pone borchi cu e ta pertenece na Parke anto. Antes e doño di Isla di Oro tabata famia Oduber y despues un otro doño a tuma over te cu awe a keda na ruina unda un doño nobo local a cumpr’e via un acto notarial, pues no a hay’e regala. Semper Isla di Oro tabatin su permiso pa Restaurant y NightClub pues esey no ta nada nobo den su desaroyo.<ref>https://24ora.com/fundacion-savaneta-ta-aclaria-a-haci-isla-di-oro-limpi-y-nada-mas/ (17 di maart 2024)</ref> --- Fundacion Parke Nacional Aruba (FPNA) a cuminsa un caso contra pais Aruba y contra desaroyador di Isla di Oro, Osyth Henriquez, pa stop e di haci cualkier trabou di limpiesa riba su tereno. Hues a prohibi Henriquez pa desaroya of hasta pa haci limpiesa riba su tereno na Isla di Oro. FPNA a demanda Pais Aruba tambe pa prohibi Gobierno di duna permiso. Abogado mr. Anthony Ruiz a defende Osyth Henriquez, mientras cu abogado mr. Zuhaila Marchena a defende FPNA. Den su veredicto, mesora, hues a indica na FPNA cu como nan tin e maneho di e area, cu FPNA y e doño di Isla di Oro mester sinta na mesa y sali di e problema. Ta trata aki na un tereno cu e doño tin den erfpacht. E area ta bou maneho di FPNA como un area protehi. Den areanan protehi en general por restablece un edificio na estado original, den consulta cu FPNA. Osyth Henriquez ta propietario di Ocean Villas na Savaneta. Ey tambe e tin cu atende cu reto di FPNA, Gobierno mes y di bisiña, cu no necesariamente ta di acuerdo cu su vision pa desaroya bungalows eynan. Awo cu e kier desaroya Isla di Oro, atrobe e ta hay’e stroba y mester defende su plan y vision den corte. Ta parce cu e reto lo no ta e isla mes, sino mas bien e vecindario cu si ta protegi como un area di naturalesa.<ref>https://24ora.com/hues-a-ordena-osyth-henriquez-pa-para-trabou-riba-isla-di-oro/ (17 di mart 2024)</ref> * <ref>https://antilliaansdagblad.com/aruba/29167-blijf-van-isla-di-oro-af 13 maart 2024</ref> {{Appendix}} isla di oro is pas ontstaan in begin jaren zeventig van de vorige eeuw. Het is een stukje rif ten zuiswesten van Pos Grandi waarop Adolf R. Oduber een recreatiecomplex had gebouwd in de vorm van een schip met daarin een restaurant, bat en danszaal. Vivienno Frank isla di oro a surgi te na komienso di añanan setenta di siglo pasá. E ta un parti di e rif na sur-oeste di Pos Grandi na unda Adolf R. Oduber a konstruí un kompleho di rekreacion den forma di un barku ku den dje un restorant, bat i sala di baile. '''Isla di Oro''' ta un isla di coral na costa sur di Aruba, entre [[Pos Chikito]] y [[Savaneta]]. E area ta cay den e Parke Marino Aruba y ta bou maneho di FPNA. Het is gelegen 150 meter uit de kust op de rif van Pos Grandi. Er moest een weg door de mangrovenbos worden gehakt om bij het eiland te komen.<ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010470027:mpeg21:p006|titel=Luchtkasteel van Oduber werd restaurant in zee|werk=[[Amigoe]]|datum=1964-08-05|bezochtdatum=2024-03-23}}</ref> Gelegen aan een lagoen omringd door mangrovebossen. Er voden optredens en shows vor bekende artiesten plaats en werden feesten gehouden. Isla di oro was in de jaren op de startplaats voor natuurwandelingen van Stimaruba. * Na ana 1965 Adolfo (Dochi) Oduber a habri riba e isla un restaurant ISla di ORo construi den forma di un barco como atraccion turistico y despues amplia cu cocktail lounge y sala di baile. Apertura oficial dia 13 di maart 1965.<ref>Opening van Isla di Oro. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 09-03-1965, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 21-03-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462564:mpeg21:p006</ref> Despues di un aña a traha un brug pa yega na costa. Na 1975 el a cambia man pa Joe Procter, kende e sigui desaroya e luga. * in 1989? beheert-eigenaar door Lucy en jose Brazao Mendez. El a opera te 1994. * verschillende projecten, waaronder het dolfinarium project (1993?)onder de naam Dolphin Beach, voor de doorontwikkeling van Isla di Oro hebben vanaf 1990 gestuit op verzet van milieu-activisten.<ref>Gedegen en objectief onderzoek onontbeerlijk voor Dolphin Beach. "Amigoe". Curaçao, 15-05-1993, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 21-03-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010645141:mpeg21:p005</ref> Dolfinarium ging niet door wegens uitblijven van de nodige vergunningen. rtizz4nd54212w9qi7l1pr0y41jibo0 192414 192413 2026-06-01T09:41:48Z Caribiana 8320 192414 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ {{ABW}} caya nombra pa hende: Caya Dick Cooper - Caya Jose Geerman - Caya Charlie Brouns Sr. - Caya Y.A. (Lord Boxoe) Illidge - Caya Pio Coffie - Caya Enrique Vorst - Sylvia A. Godettstraat - Caya Captain R. Rodger - Caya Lolita E. Euson - Caya Federico Maduro (Balashi) - Caya Juan Werlemen (Cashero) - Caya Juancho Kock (ex-Karawarastraat na Dakota) - Avenida Milio Croes (ex-Fergusonstraat) - Caya Dr. J.R. (Coco) Arends (Sero Blanco) - Bario Dr. Dussenbroek - Caya Ing. Roland H. Lacle - Caya Rufo Wever (Klip/Mon Plaisir) * pending: [[Parkietenbos]] - [[Cunucu Arikok]] - [[Blackstone Beach]] (full review needed) - [[Bushiribana]] - [[Renaissance Island]] - [[Hadicurari]] - [[Zeewijk]] - [[Sero Plat]] - [[Guadirikiri]] - [[Cueba di Fontein]] - [[Cueba di Huliba]] - [[De Palm Island]] - [[Isla di Oro]] - [[Eagle]] (bario) - [[Arashi]] - [[Plantashi Prins]] - [[Boca Prins]] - [[Dos Playa]] * bario di San Nicolas: [[Lagoville]] - Kustbatterij - [[Rooi Congo]] - [[Pedro Mosa]] - [[Esso Heights]] *uitbreiding [[Tanki Flip]] zie de.wiki - zie en.wiki voor [[Mangel Halto]] - [[Ayo]] - [[Catiri]] - [[Alto Vista]] * Roberto G. Croes, [https://designrr.page/?id=499490&token=3435984651&type=FP&h=5688&fbclid=IwY2xjawSD5lhleHRuA2FlbQIxMABicmlkETFoNVhmY1g2T1NuSml5cFhWc3J0YwZhcHBfaWQQMjIyMDM5MTc4ODIwMDg5MgABHlKyG1hj55NGijsU4jWBM9buhkFVlBqvV5G5EPkBOXLazF4nFZ-4bTq-kTSR_aem_r4VExioZnv6pqBz0zQl6Eg Origen di nombernan di bario y sitio na Aruba] ------------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais| variante= a | tipo = Bario | nomber = Caya Jose Geerman | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 2 | caption_align = center | image1 = | caption1 = | image2 = | caption2 = | footer = | footer_align = center }} | pais = {{ABW}} | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[Regionnan di Aruba|San Nicolas Noord]] | tipo_subdivision_adm = Zona | subdivision_adm = | zoom = 13 }} '''Watapana Gezaag''' ta un bario y zona den e parti nort di [[San Nicolas]], e di dos ciudad mas grandi di [[Aruba]]. E bario a haya su nomber for di ..... Dia 1 di yanüari 2020, e lugá tabatin 1.703 habitante. == Nomber == E orígen di e nòmber di e bario no por wòrdu determiná ku siguridat. E nòmber aki tampoko no ta aparesé riba e mapa di Werbata di 1912. Watapana ta un palabra Arawak/Taino ku ta referí na e palu di Divididivi. Gezaag ta bin di un verbo di origen hulandes ''zagen'' na cua ta agrega '''ge''' na nan infinitivo: gezaag. Probablemente, e nòmber ta originá di un incidente cu a tuma luga eynan.<ref name=:"1">Vivienno Frank. 2019. Watapana Gezaag. Den:''Aruba en een keuze uit haar toponiemen.'' ISBN:978-0-359-65900-5, pag. 228.</ref> E nomber Watapana Gezaag no a aparece den publicacionnan te cu aña 1950.<ref>[https://archive.org/details/AMIGOE-1950-03-30/page/30/mode/1up?q=watapana+gezaag Mededelingen van AVB], [[Amigoe]] (30 di maart 1950)</ref> == Mira tambe == * [[Rooi Congo]] * [[Standardville]] * [[Rooi Hundo]] {{Appendix}} [[:Kategoria:Luga na Aruba]] ---------------- {{Imagen anota |image=BNADIGWERBATAARUBA 0009.jpg |image-width=2000 |image-left= -360 |image-top=-575 |width=270 |height=270 |float=left |annotations=<!-- bashi of no, e parameter aki mester ta inclui--> |caption=Mapa di Werbata ta menciona Rooi Congo (1912). }} ----------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais| variante= a | tipo = Bario | nomber = Kustbatterij | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 2 | caption_align = center | image1 = Welcome to the Coastal Battery!.jpg | caption1 = | image2 = Cannon tracks at Coastal Battery, Aruba.jpg | caption2 = | footer = Ruinanan di kustbatterij | footer_align = center }} | area = | poblacion = 1.745 | censo = 2020 | densidad = | pais = {{ABW}} | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[Regionnan di Aruba|Savaneta]] | tipo_subdivision_adm = Zona | subdivision_adm = De Bruynewijk | zoom = 13 }} '''Kustbatterij''' ta un zona ku ta forma parti di Juwana Morto na Aruba, den region di San Nicolas Noord. Na 1 di yanüari 2020, e área tabatin un poblashon di 1.188 habitante, di cual 555 muhe i 633 hòmber. Den e zona ta lokalisa e monumento di guera di Kustbatterij. Historia E zona di Kustbatterij a ricibi su nomber durante World War II, ora a konstrui un bateria kostal riba un elevashon den augustus 1940. E lokashon tabata strategiko, siendo un di e puntonan mas haltu den e parti pariba di e isla, ku bista riba e refineria di Lago Oil and Transport Company i riba kosta. E instalashon militar tabata tin komo meta pa defendé e refineria, ku tabata di gran importansia pa e Aliadonan pa motibu di produccion di combustibel di aviashon. Pa e motibu ey, Aruba a bira un meta potensial pa atakenan di submarinonan aleman. E instalashon militar tabata tin komo meta pa defendé e refineria, ku tabata di gran importansia pa e Aliadonan pa motibu di produccion di combustibel di aviashon. Pa e motibu ey, Aruba a bira un meta potensial pa atakenan di submarinonan aleman. E kompleks tabata konsistí di tres posishon di kanon, un puesto di mando i varios edifisionan pa alojamento di soldaatnan. Tambe tabatin fasilidatnan manera un reservorio di awa. Kada posishon di arma tabata monta riba un fundeshi di beton i staal i prepará pa kanonnan ku por a kubri un gran distansia, inkluyendo parti di e isla mes. E bateria nunka no a wòrdu usa den combate, ni sikiera durante e atake di submarinonan aleman riba San Nicolas den febrüari 1942. Na 24 di oktober 1942, Prince Bernhard of the Netherlands a hasi un bishita oficial na e kustbatterij. Despues di guera, e instalashon militar a wòrdu abandoná i e área a wòrdu limpiá parcialmente. Restonan di bunker i posishonnan di arma a keda presente i posteriormente a wòrdu protehá komo patrimonio historiko. Awe, e lugá ta rekonosí komo un monumento di guera (ID 04-003) i ta wòrdu maneha pa Monumentenfonds Aruba. == Descripcion == Kustbatterij ta un zona principalmente residensial, ku desaroyo urbano rond di e sitio historiko. Den e área tin varios caya i bario chikí. E kaminda prinsipal den e zona ta Diamantbergweg, ku ta konektá Juwana Morto ku Rooi Hundo. Otro cayanan inkluí Weg Kustbatterij, Kleine Bergweg i Grote Bergweg. Den Weg Kustbatterij ta situa Colegio Nigel Matthew. Barionan den cercania ta Standardville i Rooi Hundo. == Literatura == * [[Johan Hartog|Hartog, Johan]], [https://archive.org/details/BNA-DIG-HARTOG-KUSTBATTERIJ/page/n4/mode/1up Juwana Morto Kustbatterij Aruba], De Walburg Pers (1987) {{Appendix}} [[:Kategoria:Luga na Aruba]] ----------- '''Kustbatterij''' ta un zona cu ta forma parti di [[Juwana Morto]] na Aruba, den [[Regionnan di Aruba|region di San Nicolas Noord]]. Dia 1 di januari 2020, e area aki tabatin un poblacion di 1.188 habitante, dividi entre 555 muhe y 633 homber. Den e zona ta localisa un monumento di guera. == Historia == E zona di Kustbatterij a ricibi su nomber durante e [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]] ora a construi un kustbatterij riba un elevacion na augustus 1940. Op Juana Morto, het hoogste punt van het oostelijk deel van het eiland, werd een kustbatterij gebouwd met uitzicht over de raffinaderij en over de Noord- en Westkust. * De kustbatterij is een erkend oorlogsmonument (ID 04-003). Cañonnan pisa tabata staciona aki pa defende e refineria di Lago. Despues di guera, e área a wòrdu limpia, lagando atras e luganan di arma y bunkernan, ku awor a wòrdu deklará un monumento protehá. * Op 24 october 1942 bracht Prins Bernhard een bezichtigingsbezoek aan de kustbatterij.<ref>Naar Aruba.. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 22-10-1942, p. 2. Geraadpleegd op Delpher op 28-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987278:mpeg21:p002</ref> * het bouwen van een onderofficiersverblijf bij de kustbatterij op Aruba<ref>Advertentie Aanbesteding. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 01-03-1944, p. 2. Geraadpleegd op Delpher op 28-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010403042:mpeg21:p002</ref> * Aan de N.V. Bouwmaatschappij Aruba is de gunning verleend van de bouw van een betonnen waterreservoir op St. Nicolaas nabij de kustbatterij.<ref>ARUBA AANBESTEDING.. "Amigoe di Curacao". Willemstad, 24-11-1948. Geraadpleegd op Delpher op 28-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000210652:mpeg21:p002</ref> * Op 17 mei 1940 werd proefgeschoten, in augustus 1940 kwam de kustbatterij Juwana Morto gereed voor direct vuur, in augustus 1941 ook voor nachtelijke actie. De Kustbatterij van Juwana Morto is nimmer in actie geweest, ook niet bij de directe aanval van de Duitsers op de raffinaderij in de nacht van 15 op 16 februari 1942, toen enige tankschepen verloren gingen.<ref>{{citeer web|auteur= [[Johan Hartog]]| titel=Batterijen beschermden de eilanden gedurende Tweede Wereldoorlog|werk=[[Amigoe]]|datum=1990-08-25|bezochtdatum=2026-05-28|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010641593:mpeg21:p020}}</ref> Kada un di e tres posishonnan di arma tabata para riba fundeshi di staal i beton. Kada un tabata montá pa un kañon di kaliber 19.2 ku por a drai 360 grado, ku un alkanse di 18.5 kilometer. Oranjestad y su haf tabata den alcance tambe. E cañonnan a haya e nombernan Betsy, Jopie y Beppie door di e soldaatnan, miembronan di Ehercito Boluntario Aruba. E bateria kostal di Juwana Morto nunka no a tira un tiru pa defendé e área, ni sikiera ora ku haf di San Nicolas i Refineria di Lago a wòrdu ataká pa un U-boat aleman na febrüari di 1942. Tankeronan di lago a wòrdu sendé na kandela, kousando huma i kandela pa stroba e bista for di e puesto di mando.<ref>[https://monumentenfondsaruba.org/juwana-morto-coastal-battery-1940/ Juwana Morto Coastal Battery * 1940], [[Monumentenfonds Aruba|SMFA]]</ref> hartog: Mken koos deze plaats vanwege het uitzicht naar twee zijden. En ook als besefte men dat de munitiemagazijnen e.d. in de rotsgrond uitgehouwen moesten worden, de kustbatterij zelf kon men bovengronds bouwen, want van zee u8it viel de kustbatterij toch in het niet bij de van zee uit royaal zichtbare raffinaderij. De batterij lag hoog zodat men over de schoorstenen van de raffinaderij heen kon schieten. Het complex op Aruba, gebouwd in 1940, bestond uit 3 geschutsopstellingen, een commandopost en enkele gebouwen voor onderdak van de kleine 100 mensen die er gelegerd waren. Ook waterreservoir. Een interessant stukje militair erfgoed van Aruba. Aruba speelde een cruciale rol in de Tweede Wereldoorlog vanwege de aanwezigheid van de Lago Raffinaderij, waar de kerosine voor de geallieerden werd geproduceerd. E kustbatterij a wordo construi na augustus 1940. E instalacion militar su obhetivo strategico tabata pa proteha e refineria di petroleo di Lago na San Nicolas cu tabata existi e tempo ey contra atakenan di Alemania durante Segunda Guera Mundial. importancia strategico: debi na e produccion halto di combustibel di aviacion pa e Aliadonan, e refineria di Lago tabata di vital importancia durante Segunda Guera Mundial. Komo resultado, e isla a bira un meta prinsipal pa U-boatnan Aleman. Lugá: E kustbatterij tabata situá riba e punto stratégikamente mas haltu di e parti ost di e isla, den cercania di San Nicolas. Esaki a ofresé un bista perfekto di e refineria i lama. Diseño: E liña defensivo tabata konsistí di un bunker di puesto di mando (commandopostbunker) i tres lugá di arma posishoná espasiá (geschutsemplacementen) cu un distancia di mas o ménos 50 meter for di otro. Restonan: E ruinanan di e post di comando y e cambernan di arma (geschutskamers) ainda por wordo haya awe rond di Weg Kustbatterij na San Nicolas y ta wordo maneha pa [[Monumentenfonds Aruba]]. == Descripcion == Den e zona di Kustbatterij, rond di e ruinanan militar, tin varios caya cu casnan residencial. E area ta wordo cruza pa un caya largo Diamantbergweg, cu ta conecta Juwana Morto cu Rooi Hundo. Otro cayanan conoci ta: Weg Kustbatterij, Kustbatterij, Kleine Bergweg y Grote Bergweg. Na Weg Kustbatterij ta situa un scol secundario, Colegio Nigel Matthew. Barionan den cercania ta: [[Standardville]] y Rooi Hundo. == Literatura == * [[Johan Hartog|Hartog, Johan]], [https://archive.org/details/BNA-DIG-HARTOG-KUSTBATTERIJ/page/n4/mode/1up Juwana Morto Kustbatterij Aruba], De Walburg Pers (1987) {{Appendix}} [[:Kategoria:Luga na Aruba]] ---------------- Kustbatterij (monumento) E Kustbatterij di Juwana Morto ta un monumento di guera situá na Aruba, den e área di Juwana Morto, serka San Nicolas. E ta un resto di un instalashon militar ku a wòrdu konstrui durante Segunda Guera Mundial pa defendé e refineria di petroleo di Lago. E sitio ta oficialmente rekonosí komo monumento di guera (ID 04-003) i ta wòrdu protehá komo parti di patrimonio historiko di Aruba. == Historia == E bateria di artileria a wordo construi na augustus 1940, riba un elevacion strategico den e parti pariba di e isla. E localisacion a wordo skohe pa su bista amplio riba e refineria Lago na [[San Nicolas]] y riba lama, ku tabata di importansia vital pa e Aliadonan durante Segunda Guera Mundial. E refineria di Lago tabata produci gran kantidat di combustibel di aviashon, loke a haci Aruba un punto strategiko i un posible meta pa atakenan di submarinonan aleman. Na 17 di mei 1940, a hasi prueba di tiramentu ku e kanonnan. Na augustus 1940, e bateria tabata kla pa uso den operashonnan di dia, i na augustus 1941 tambe pa operashonnan di anochi. Na 24 di oktober 1942, Prins Bernhard di Hulanda a bishitá e kustbatterij komo parti di un bishita oficial na e isla. A pesar di su importansia militar, e kustbatterij nunka no a wòrdu usa den combate, ni sikiera durante e atake di submarinonan aleman riba e refineria i haf di San Nicolas den febrüari 1942. == Descripcion == E kompleks militar tabata konsistí di: Tres posishon di kanon (geschutsopstellingen) Un bunker di puesto di mando Edifisionan pa alojamento di aproximadamente 100 soldaat Un reservorio di awa i otro fasilidatnan di sosten Kada posishon di arma tabata konstrui riba un fundeshi di beton i staal. E kanonnan tabata di kaliber 19.2 cm, ku por a bira 360 grado i tabatin un alkanse di mas o ménos 18,5 kilometer. Segun testimonio di soldaatnan, e tres kanon a ricibi nòmber informal: Betsy, Jopie i Beppie. E diseño di e bateria a tene kuenta ku e topografia di e terreno. E kanonnan tabata situá asina ku nan por tira por encima di e refineria, aprovechando e alturanan natural di e área. == Despues di guera y estado actual == Despues di 1945, e instalashon militar a wòrdu abandoná. Parti di e área a wòrdu limpiá, pero e strukturanan prinsipal, manera bunker i fundashonnan di kanon, a keda presente. Awendia, e restonan di e kustbatterij ainda por wòrdu mira den e paisahe rond di Weg Kustbatterij. E sitio ta wòrdu maneha i protehá komo patrimonio cultural, i ta forma un testimonio importante di e papel di Aruba durante Segunda Guera Mundial. E monumento ta un di e pokonan strukturanan militar di e periodo aki cu a sobrebibí na e isla. ---------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | variante= a | tipo = Region | nomber = San Nicolas-Noord | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 1/2 | caption_align = center | image1 = Aruba-Regionen.png | caption1 = San Nicolas Noord ta region 7 | image2 = | caption2 = | image3 = | caption3 = }} | area = | poblacion = | censo = 2020 | densidad = | descripcion = | pais = {{ABW}} | zoom = 13 }} '''San Nicolas-Noord''', oficialmente Sint Nicolaas Noord, ta un di e ocho [[Regionnan di Aruba|region]] den cua e [[isla]] di [[Aruba]] ta dividi administrativamente.<ref>{{Citeer web|url=https://cbs.aw/wp/index.php/2020/12/03/gac-geographical-address-classification-2019/|titel=GAC (Geographical Address Classification) 2019 and 2020|bezochtdatum=2025-03-03|datum=2019-06-27|werk=cbs.aw}}</ref> Hunto cu [[San Nicolas Zuid]] e ta constitui e region di San Nicolas, miho conoci como [[pariba di brug]]. E region tin un area di .... [[kilometer kuadrá|km²]] y un poblacion di 9.940 habitante dia prome di januari 2020. E region tin un poblashon di 9.940 (1 di yanüari 2020), loke ta representá 9.2% di e poblashon total di e pais. Muhé Hòmber 4760 5180 == Geografia == E region ta situá den e zona zuidoost di Aruba (region 7 riba mapa), pazuid di ... (region 1), pabou di [[Paradera]] (region 4) y panort di Oranjestad Oost (region 3). San Nicolas-Noord tin e siguiente barionan:<ref>[https://cbs.aw/wp/wp-content/uploads/2024/05/GAC_Officiele-publicatie_2024.pdf Strefy]</ref> * [[Brazil]] * Rooi Congo * Watapana Gezaag * [[Standardville]]/[[Rooi Hundo]] * Kust * [[Juwana Morto]] * San Nicolas-Noord otro {{Appendix}} [[Category:Luga na Aruba]] ------------------ {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais| variante= a | tipo = Region | nomber = San Nicolas-Zuid | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 1/2 | caption_align = center | image1 = Aruba-Regionen.png | caption1 = San Nicolas Zuid ta region 8 | image2 = | caption2 = | image3 = | caption3 = }} | area = | poblacion = | censo = 2020 | densidad = | descripcion = | pais = {{ABW}} | zoom = 13 }} '''San Nicolas-Zuid''', oficialmente Sint Nicolaas Noord, ta un di e ocho [[Regionnan di Aruba|region]] den cua e [[isla]] di [[Aruba]] ta dividi administrativamente.<ref>{{Citeer web|url=https://cbs.aw/wp/index.php/2020/12/03/gac-geographical-address-classification-2019/|titel=GAC (Geographical Address Classification) 2019 and 2020|bezochtdatum=2025-03-03|datum=2019-06-27|werk=cbs.aw}}</ref> Hunto cu [[San Nicolas Noord]] e ta constitui e region di San Nicolas, miho conoci como [[pariba di brug]]. E region tin un area di .... [[kilometer kuadrá|km²]] y un poblacion di 4.235 habitante dia prome di januari 2020. Sint Nicolaas-Zuid ta un di e ocho regionnan den e parti pariba di e pais autonomo di Aruba, cu ta pertenece na Hulanda, na Sur America. Riba promé di yanüari 2020, e region tabatin 4.235 habitante. Pa loke ta trata poblashon, e ta e region di mas chikitu den e pais. == Geografia == E region ta situá den e zona zuidoost di Aruba (region 7 riba mapa), pazuid di ... (region 1), pabou di [[Paradera]] (region 4) y panort di Oranjestad Oost (region 3). San Nicolas-Zuid tin e siguiente barionan:<ref>[https://cbs.aw/wp/wp-content/uploads/2024/05/GAC_Officiele-publicatie_2024.pdf Strefy]</ref> * [[Zeewijk]] * Pastoor Hendriksstraat * Van de Veen Zeppenfeldstraat * [[The Village]] * Essoville * [[Lago Heights]]/Esso Heights * [[Seroe Colorado]] * San Nicolas-Zuid otro Demografia E region tin un poblashon di 4.235 (1 di yanüari 2020), loke ta representá 3.9% di e poblashon total di e pais. Muhé Hòmber 1943 2292 {{Appendix}} [[Category:Luga na Aruba]] --------------- {{Databox}} '''Nomber di caya na Aruba''' ta refleha e historia, cultura y desaroyo social di e isla. Nan ta deriva for di un amplio scala di fuente, incluyendo historia local, [[geografia]], flora y fauna, [[literatura]], ciencia, [[religion]] y politica. Di e manera aki, nombernan di caya ta forma un parti importante di e herencia inmaterial di [[Aruba]]. Un nomber di caya ta un denominacion oficial pa espacio publico, manera caya, avenida, boulevard of plaza. E estudio di nomber di luga ta parti di e disciplina di toponimia. Den practica, nomber di caya ta sirbi como base pa adres y pa sistema di distribucion di post. Na Aruba, adres formal ta consisti di un nomber di caya hunto cu un number di e kavel, sin uzo di un sistema di codigo postal. ==Historia== E sistema di nomber di caya na Aruba a desaroyá gradualmente den [[siglo 19|siglo diesnuebe]] y [[siglo 20|binti]], paralelo cu urbanisacion di [[Oranjestad (Aruba)|Oranjestad]] i otro luganan riba e isla. Den e prome fase, hopi caya tabata sin nomber oficial of tabata conoci pa descripcionnan local. Influencia di gobernacion colonial Hulandes a introduci un sistema mas formal di registracion y nombramento. Un ehempel tempran ta e comision di nomber di caya na [[Willemstad]], [[Kòrsou|Corsou]], estableci na 1866, cu a sirbi como modelo pa Aruba.[1] Memey di siglo binti, despues di [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]], a surgi un consenshi pa uza nombernan cu mas relevancia local, reflehando un fortalecemento di identidad Arubano.<ref>{{citeer web|titel=Aruba Straatnamen|werk=[[Amigoe]]|datum=1950-12-05|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2026-04-29|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987772:mpeg21:p003}}</ref> == Dunamento di nomber == Na Aruba, e dunamento oficial di nomber na caya ta wordo realisa door di e minister responsabel pa Asuntonan General, riba recomendacion di Comision di Nomber di Caya. E comision consultivo aki ta inclui representante di instancianan manera [[Cuerpo Policial Arubano]] (KPA), Kadaster y Departamento di Obra Publico (DOW).[2] Na final di añanan 1940, a surgi discusion tocante e maneho di dunamento di nomber. A cuminsa duna preferencia na nombernan cu conexion cu e comunidad [[Antias Hulandes|Antiano]], en vez di nombernan internacional poco reconocibel.<ref>{{citeer web|titel=Ingezonden: Straatnamen op Aruba|werk=[[Amigoe]]|datum=1949-10-10|bezochtdatum=2026-04-28|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000212719:mpeg21:p003}}</ref><ref>{{citeer web|titel=Aruba straatnamen|werk=[[Amigoe]]|datum=1950-12-05|bezochtdatum=2026-04-28|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987772:mpeg21:p003}}</ref> Un di e prome ehempelnan tabata nomber di figuranan di resistensia, manera [[Boy Ecury]] y [[George Maduro]].[3] E historiado [[Johan Hartog]], prome director di [[Biblioteca Nacional Aruba]] (BNA), a presidi e comision den siglo binti. Bou di su liderazgo, nombernan a wordo selecta for di historia local y naturalesa, y tambe di personanan.[4] E maneho di dunamento di nomber ta evoluciona continuamente, tomando na cuenta expansion urbano y construccion di cayanan nobo, impulsa pa e desaroyo di Aruba durante e descubrimento di [[oro]], e mineria di guano, e yegada di e refineria di petroleo (Lago), y [[turismo]]. Algun nomber di caya ta di origen indigena, usualmente deriva di e zona unda nan ta situa. Den uzo moderno, hopi nomber di caya ta cuminsa cu termino manera ''Caya'' of ''Avenida'' (reemplasando e [[sufiho]] ''straat'' of ''weg''), of ta termina cu ''Boulevard''. ==Nomber tematico== Den diferente bario na Aruba, nombernan di caya ta sigui un tema specifico, loke ta contribui na identidad di e area: *Den Klip tin caya nombra pa escritor y compositor internacional. *Den [[Dakota (Aruba)|Dakota]], nombernan ta deriva di fruta y produkto agricola. *Den Companashi, nombernan ta basa riba cientifico y investigado. *Den Ponton, nan ta referi na mata y elemento di naturalesa local.[6] E sistema tematico ta facilita orientacion y ta duna caracter propio na cada bario. ==Reconocimento social== Hopi caya na Aruba ta nombra pa personanan cu a contribui na sociedad, manera politico, lider social, deportista, artista y religioso. Generalmente, e honor aki ta wordo otorga di manera postumo. E camindanan principal di Aruba ta generalmente nombra pa figuranan influyente. Entre nan tin ''Juan E. Irausquin Boulevard'' y ''Henny Eman Boulevard'', ku ta refleha e desaroyo economico y turistico di e isla den siglo binti.[7] Otro ehempelnan ta ''Avenida Nelson Orlando Oduber''[5], ''Watty Vos Boulevard''<ref>[https://antilliaansdagblad.com/articulo/aruba/20386-watty-vos-blvd-aruba-in-gebruik Watty Vos Boulevard Aruba in gebruik], [[Antilliaans Dagblad]] (6 di november 2019)</ref> y [[Caya G.F. (Betico) Croes]], nombra pa [[Betico Croes|Gilberto François Betico) Croes]], considerá como un figura clave den historia politico di Aruba. {{Appendix}} ==Referensia == * Frank, Vivienno L. 2019. ''Aruba en een keuze uit haar toponiemen.'' ISBN:978-0-359-65900-5 * Hartog, J. Aruba: Past and Present. Oranjestad: De Wit Stores. * Gobierno di Aruba – reglamentonan di nombramento di caya. * Croes, F. Historia di resistencia Antiano den Guera Mundial II. * Hartog, J. Geschiedenis van Aruba. * Alofs, L. & Merkies, H. Ken ta Arubiano? * Kadaster Aruba – registro di nomber di caya. * Ministerie di Infrastructura Aruba – dokumentonan di planifikashon urbano. [[:Kategoria:Geografia di Aruba]] <ref>{{Cite web |title=Kadaster Aruba |url=https://www.kadaster.aw |publisher=Kadaster Aruba |access-date=2026-04-27}}</ref> Example (book): <ref>{{Cite book |last=Hartog |first=Johan |title=Aruba: Past and Present |publisher -------------------- '''Nomber di caya na Aruba''' ta refleha e historia, cultura, y desaroyo social di e isla. Nan ta bin di un scala amplio di disciplina, entre otro historia di Aruba, geografia, flora y fauna, literatura, ciencia, religion y politica. Nomber di caya pues ta un parti importante di herencia inmaterial di Aruba. Un nomber di caya ta referí na un nòmber ku ta wòrdu usá pa designá espasio públiko, manera kaya, avenida, kaminda, plaza y becindario. E teoria di nòmber di kaya òf lugá ta un rama di toponimia. Un nòmber di kaya ta sirbi komo un guia i ta forma adrès, i ta wòrdu usá den hopi pais pa dirigí pòst. Nombernan di caya na Aruba hopi biaha ta un mescla di referencia na Papiamento, Hulandes y historia: hunto cu un number e ta forma un adres formal pero sin un sistema di codigo postal. == Dunamento di nomber == E nombramento oficial di cayanan na Aruba ta wordo haci door di Minister di Asuntonan General, riba recomendacion di e Comision di Nomber di Caya. E comision aki tradicionalmente ta consisti di representantenan di entre otro [[Cuerpo Policial Arubano]] (KPA), Kadaster, y Departamento di Obra Publico (DOW). Un comision similar pa e nomber di caya di [[Willemstad]] tabata existi na [[Kòrsou|Corsou]] caba for di aña 1866. Na fin di añanan 1940, a surgi un diskushon tocante e maneho cu dunamento di nòmber di caya. Kontrali na e hopi nòmbernan di kaya deskonosí, manera esnan di inventornan mundialmente famoso, a kuminsá duna preferensia na nòmbernan di kaya ku tabata papia ku e poblashon lokal.[1][2] E promé nòmbernan rekonosibel tabata esnan di bringadónan di resistensia Antiano: Boy Ecury (Boy Ecuryplein) i George Maduro (George Madurostraat).[3] Historiadó Johan Hartog, e promé direktor di Biblioteka Públiko di Aruba, tabata presidi e Komishon di Nòmber di Kaya di Aruba den siglo binti.[4] Bou di su liderazgo, nòmbernan tabata wòrdu selektá for di historia lokal i naturalesa, pero individuonan tambe tabata wòrdu konsiderá, normalmente póstumo. E decision final a keda na Conseho Ehecutivo di Aruba. Ekspanshon urbano den futuro i konstrukshon di kayanan nobo tambe ta wòrdu tumá na kuenta ora di skohe nòmber, loke ta nifiká ku e polítika di nòmber di kaya ta evolucionando konstantemente. Ku tempu, e terminologia tambe a kambia: nòmbernan di kaya nobo awor hopi bia ta kuminsá ku Caya, Boulevard, òf Avenida. ---------- revision '''Straatnamen van Aruba''' weerspiegelen de geschiedenis, cultuur en maatschappelijke ontwikkeling van het eiland. Zij zijn afkomstig uit uiteenlopende domeinen, waaronder de Arubaanse geschiedenis, aardrijkskunde, flora en fauna, literatuur, wetenschap, religie en politiek. De naamgeving van straten vormt daarmee een belangrijk onderdeel van het immaterieel erfgoed van Aruba. Un nomber di caya ta referi na un nomber cu ta wordo uza pa designá espacio publico, manera caya, avenida, kaminda, plaza y becindario. E teoria di nomber di caya of di luga ta un rama di toponimia. Un nomber di caya ta sirbi como un guia y ta forma adres, y ta wòrdu uza den hopi pais pa dirigi post. Nombernan di caya na Aruba hopi biaha ta un mescla di referencianan na Papiamento, Hulandes y historia: hunto cu un number e ta forma un adres formal pero sin sistema di codigo postal. == Naamgeving en beleid == De officiële naamgeving van straten op Aruba gebeurt door de minister van Algemene Zaken, op voordracht van de Straatnamencommissie. Deze commissie bestaat traditioneel uit vertegenwoordigers van onder meer de politie, het kadaster en de Directie Openbare Werken (DOW). Een vergelijkbare commissie bestond reeds in 1866 op Curaçao voor de straatnamen van Willemstad. Eind jaren 1940 ontstond er discussie over het straatnamenbeleid. In afwijking van de vele onbekende straatnamen, zoals bijvoorbeeld namen van wereldberoemde uitvinders, begon men de voorkeur te geven aan straatnamen die tot de bevolking spreken.<ref>ingezonden buiten verantwoordelijkheid der Redactie STRAATNAMEN OP ARUBA.. "Amigoe di Curacao". Willemstad, 10-10-1949. Geraadpleegd op Delpher op 10-02-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000212719:mpeg21:p003</ref><ref>ARUBA STRAATNAMEN.. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 05-12-1950, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 10-02-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987772:mpeg21:p003</ref> De eerste herkenbare namen werden die van de Antilliaanse verzetstrijders: Boy Ecury (Boy Ecuryplein) en George Maduro (George Madurostraat).<ref>ARUBA NAAR ARUBA.. "Amigoe di Curacao". Willemstad, 24-10-1949. Geraadpleegd op Delpher op 10-02-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000212731:mpeg21:p003</ref> Historicus Johan Hartog, Aruba’s eerste directeur van de Openbare Bibliotheek, was in de twintigste eeuw voorzitter van de Arubaanse straatnamencommissie.<ref>Dr.Johan Hartog; wat hij begon liet hij niet los. "Amigoe". Curaçao, 29-09-1990, p. 4. Geraadpleegd op Delpher op 10-02-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642192:mpeg21:p020</ref> Onder zijn leiding werden namen geselecteerd uit de lokale geschiedenis en natuur, maar ook personen kwamen in aanmerking, meestal postuum. De uiteindelijke besluitvorming lag bij het Bestuurscollege van Aruba. Bij de naamgeving wordt tevens rekening gehouden met toekomstige stadsuitbreidingen en de aanleg van nieuwe straten, waardoor het straatnamenbeleid voortdurend in ontwikkeling is. In de loop van de tijd veranderde ook de terminologie: nieuwe straatnamen beginnen tegenwoordig vaak met Caya, Boulevard of Avenida. == Straatnamen en maatschappelijke erkenning == Veel straatnamen op Aruba zijn gewijd aan verdienstelijke burgers, geestelijken, sporters en politici. Deze eer wordt doorgaans postuum verleend. Een bekend voorbeeld is Gilberto François (Betico) Croes, die als ‘Libertador’ van Aruba wordt beschouwd. De voormalige Nassaustraat, de hoofdstraat van Oranjestad, werd hernoemd tot Caya G. F. (Betico) Croes. Ook andere prominente figuren zijn in het straatbeeld vereeuwigd. Zo werd in 1950 de weg langs het Wilhelminasportpark vernoemd naar J. Helenus Ferguson, gezaghebber in de negentiende eeuw en bekend vanwege zijn rol in de aloëcultuur. Deze weg draagt tegenwoordig de naam Avenida.[[File:Aad Stolwijk, Hooiberg; Fergusonstraat; Avenida Milio Croes; Dakota, ANA-DIG-COL-STOLWIJK-LUCHTF-VEL-563-11, Archivo Nacional Aruba.jpg|thumb|Bista aereo di Avenida Milio Croes (antes Fergusonstraat) rechtsonder (1974).]] Ook andere prominente figuren zijn in het straatbeeld vereeuwigd, al blijkt deze eer niet altijd permanent. Zo werd in 1950 de weg langs het Wilhelminastadion vernoemd naar J. Helenus Ferguson, gezaghebber in de negentiende eeuw en bekend vanwege zijn rol in de aloëcultuur. Deze straat werd in 2004 hernoemd tot Avenida Milio Croes, naar de Milio Croes (1922-2013), voorzitter van SAC en jarenlang bijgedragen aan Aruba Carnaval. Een uitzondering op de regel van postume vernoeming is Nelson Orlando Oduber, voormalig minister-president van Aruba, naar wie de Avenida Nelson Orlando Oduber werd genoemd, ter vervanging van de Sasakiweg. == Thematische straatnaamgeving per wijk == In verschillende wijken op Aruba zijn straatnamen thematisch geordend, wat bijdraagt aan het karakter en prestige van deze buurten. In Oranjestad en omgeving zijn talrijke straten vernoemd naar literaire figuren, zoals Vondel, Herman Gorter, Constantijn Huygens, Jacob Cats en Guido Gezelle, aangevuld met internationale schrijvers als Shakespeare, Victor Hugo, Lord Byron en Alfred de Musset. Nabij Playa komen daarnaast straten voor die zijn vernoemd naar klassieke componisten, waaronder Bach, Schubert en Brahms, evenals leden van het Nederlandse koningshuis. De volkswijk Dakota kent straatnamen ontleend aan vruchten en landbouwproducten, zoals Patiastraat, Dadelstraat, Druivenstraat en Pindastraat. De oorspronkelijke Rondweg van Dakota werd in 1991 vernoemd naar oud-minister en voetballer Guillermo Trinidad, en later hernoemd tot Caya Papa Juan Pablo II. In Companashi, nabij de Kamerlingh Onnesstraat, overheersen namen van natuurwetenschappers zoals Edison, Pascal, Celsius en Fahrenheit. Ook de lokale gemeenschap wordt er weerspiegeld, met onder meer Caya Gilberto Toppenberg. De wijk Ponton bevat straatnamen ontleend aan inheemse plantensoorten, zoals Scopet, Breba, Katuna en Barba di Yoncuman. Het voormalige Eagle Colony kent straatnamen die verwijzen naar Europese landen. == Religie, sport en politiek == Religieuze orden hebben eveneens hun plaats in de Arubaanse straatnaamgeving. Zo zijn straten genoemd naar leden van de Frères de la Salle en de Dominicanessen, waaronder Caya Frère Alexius in Madiki en Caya Soeur Dorothea in Bushiri. Sporters en sportpioniers worden eveneens herdacht, zoals George Maduro, Boes Orman en Wichie de Palm. In Rancho is de Avenida Alo Tromp vernoemd naar een jonge AVP-aanhanger die in 1983 tijdens verkiezingsonrust om het leven kwam. == Hoofdwegen en boulevards == De belangrijkste verkeersaders van Aruba, tussen Oranjestad en Arashi, zijn vernoemd naar invloedrijke figuren uit de twintigste eeuw. De Lloyd G. Smith Boulevard herdenkt de directeur van de Lago-raffinaderij tijdens de Tweede Wereldoorlog, terwijl de Juan E. Irausquin Boulevard verwijst naar een pionier van het Arubaanse toerisme. Ook politicus Edgar ‘Watty’ Vos werd op deze wijze geëerd. --------- '''Straatnamen''' zijn er op Aruba in alle soorten, maar meestal van historische, aardrijkskundige, biologische, literaire of wetenschappelijke oorsprong. De namen worden door de Adviescommissie Straatnamen uitgezocht en aan de overheid voorgesteld. Een zelfde commissie werd op Curaçao al in 1866 benoemd voor straatnamen in Willemstad. Dr. Johan Hartog, historicus en Aruba’s eerste directeur van de Openbare Bibliotheek, vertelt dat hij vanwege zijn functie het voorzitterschap van de straatnamencommissie mocht vervullen, samen met vertegenwoordigers van de politie, het kadaster en openbare werken (DOW) etc. Er werden namen uit de Arubaanse geschiedenis en uit de natuur gekozen en voorgesteld aan het Bestuurscollege dat verder besliste, maar ook namen van overledenen kwamen in aanmerking. Tegenwoordig beginnen nieuwe straatnamen met Caya, Boulevard of zelfs Avenida. Verdienstelijke burgers of geestelijken, sporters of politici – al dan niet van onbesproken naam en faam, verbonden aan een regerende politieke partij – mogen zich, meestal postuum, erin verheugen om in een strook asfalt voort te leven. Aruba’s ‘Libertador’ Betico Croes is daar een voorbeeld van: Nassaustraat, de Mainstreet van Oranjestad, werd Caya G. F. (Betico) Croes. In 1950 werd de weg langs het ‘Wilhelminasportpark’ vernoemd naar J. Helenus Ferguson, gezaghebber in de 19e eeuw, die bekend werd vanwege zijn rol bij van het verbouwen van aloë. Inmiddels is die weg tot Avenida hernoemd. In 1966 merkte gedeputeerde Oscar Henriquez bij de behandeling van de eilandsbegroting op dat het voor de commissie niet makkelijk was om namen te vinden voor de straten in de vele nieuwe woonwijken. “De nieuwe straten moeten namen krijgen die meer tot de bevolking spreken”. Dat blijkt echter niet in alle gevallen nageleefd te zijn. Laten we eerst stellen dat het cachet van bepaalde wijken wordt onderstreept door de namen van de straten. Als je Oranjestad vanaf de airport binnenrijdt, kan je rechts afslaan naar de Vondellaan, vernoemd naar Neerlands grootste schrijver, onder meer bekend van het toneelstuk ‘Gijsbrecht van Amstel’. Hij leefde in de 17e eeuw. De wijk die grenst aan de Vondellaan, Mon Plaisir, bestaat uit huizen, bewoond door mensen die vertrouwd zijn met hun literaire klassiekers, vandaar dat er nog enkele straten klinkende namen hebben als Herman Gorter, Constantijn Huygen, Jacob Cats en Guido Gezelle. Wie kent hen niet… Voor de afwisseling worden er nog wat Engelse en Franse literaire reuzen op de naambordjes geplakt, zoals Shakespeare, Victor Hugo, Byron (Lord) en Alfred de Musset, allemaal bekend van de middelbare schooltijd. Trouwens, iets verder naar het Lagoen in Playa raken we in het goede gezelschap van klassieke componisten als Bach, Schubert en Brahms, waarna we tenslotte leden van de koninklijke familie tegenkomen, Juliana, Beatrix, Irene, Margriet en Maria-Christina. Voor een straat vernoemd naar de vader van deze prinsessen, moeten wij naar San Nicolas, daar vinden wij de Bernhardstraat. Plaatselijke helden zoals George Maduro en plantagehouder Bazin leven ook in straatnamen verder. In de aan de voornoemde Fergusonstraat grenzende volkswijk Dakota wordt het vruchten plukken in de Patiastraat, Dadelstraat, Druivenstraat en Pindastraat; die hebben geen nadere uitleg nodig. Trouwens, rond het oudste deel van Dakota werd een rondweg aangelegd, domweg Rondweg genaamd. In 1991 werd die vernoemd naar oud-minister Guillermo Trinidad, een voetballer afkomstig uit Dakota. Meer recentelijk kwam er een naamswijziging, het heet nu Caya Papa Juan Pablo II. Tja, de kerk wil ook wat. Wat dat betreft: er werden ook namen van bekende frères de la Salle en zusters Dominicanessen uitgezocht voor nieuwe straten in andere delen van de stad. Zo kwam er in Madiki de Caya Frère Alexius en in Bushiri de Caya Soeur Dorothea, beiden omringd door een hele reeks verdienstelijke collega’s. De wijk Companashi, grenzend aan de Kamerling Onnesstraat, vernoemd naar een 19e eeuwse natuurkundige, is gevuld met internationale grote namen op dat gebied zoals Edison, Pascal en natuurlijk Celsius en Fahrenheit. Gilberto Toppenberg, meer dan verdienstelijke inwoner van die wijk, heeft daar nu ook zijn Caya gekregen. Dan komen we in Ponton, via de voormalige Boerhaavestraat, nu Caya Ernesto O. Petronia, en bevinden we ons midden in straten met namen uit de plaatselijke plantenwereld: Scopet, Breba, Katuna en niet te vergeten de Barba di Yoncuman. De wijk die vroeger als Eagle Colony werd aangeduid, heeft de namen van Europese landen in de straatnaam, zoals Frankrijk, Schotland en zo meer. Een deel van de Arendstraat, waar hij aan woont, is vernoemd naar voetbalpionier Boes Orman. De rotonde aan het eind van de Belgiëstraat draagt de naam van Wichie de Palm, oprichter van het bedrijf met touringbussen, niet ver van deze rotonde. In de wijk Rancho is een straat vernoemd naar een jeugdige aanhanger van de AVP die in 1983 bij een schermutseling in verkiezingstijd het leven verloor: de Avenida Alo Tromp. In deze voormalige visserswijk valt het op dat straatnamen die de bewoners iets zeggen zoals de Ranchostraat en Visstraat, worden onderbroken door straten die namen dragen als Johan de Wittstraat en Oldenbarneveldstraat. Eenzelfde contrast is te vinden in San Nicolas, daarover later meer. De voornaamste verkeersaders van het eiland, tussen Oranjestad en Arashi zijn vernoemd naar de directeur van de Lago tijdens de oorlog, Lloyd G. Smith en de pionier van ons toerisme, Juan E. Irausquin. Hun namen zijn aan een Boulevard verbonden. Die eer had ook AVP politicus Edgar ‘Watty’ Vos. Volgens de richtlijnen allemaal postuum geëerd. De enige uitzondering daarop is tot nu toe: Nelson Orlando Oduber, voormalig Minister-President, wiens Avenida de naam Sasakiweg heeft vervangen. Het is nog even wennen...<ref>Evert Bongers, [https://www.facebook.com/groups/2690464017950676/posts/3028876380776103/ Straatnamen op Aruba], facebook Historia di Aruba</ref> {{Appendix}} ------------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | variante = a | tipo= Bario | name = Essoville | imagen = Aad Stolwijk, San Nicolas; San Nicolaas; Graf Von Zinzendorf school; Staringstraat; Kong Ming Supermarktet; Pastoor Hendrikstraat, ANA-DIG-COL-STOLWIJK-LUCHTF-VEL-537-10, Archivo Nacional Aruba.jpg | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[Regionnan di Aruba|San Nicolas Zuid]] | tipo_subdivision_adm = Zona | subdivision_adm = <!-- Historia --> | funda = <!--Fecha di fundacion --> | fundado = <!-- Geografia --> | area = 0.2861<ref>https://www.citypopulation.de/en/aruba/admin/san_nicolas_zuid/885__essoville/</ref> | poblacion = 971 | gentilisio = | censo = 2020 }} '''Essoville''' ta un bario y zona (zona) den e region di Sint Nicolaas-Zuid den e parti zuid di e pais autonomo di Aruba, perteneciente na Hulanda, na Sur America. Riba promé di yanüari 2020, e tabatin un poblashon di 971. E ta e zona di mas grandi den e region. * woonhuizen waren eerst enkel genummerd terwijl beginjaren 60 hieraan namen van rivieren werd toegekend. Essoville is een woonwijk in het oosten van San Nicolas en omvat de woonstraten; Vuykestekestraat Coloradostraat Orinocostraat Missouristraat Amazonestraat Mississippistraat Deze woonwijk werd gesticht door "Home Building Foundation", een stichting opgericht en gefinancierd door de Lago. De huizen werden aan werknemers van de Lago verkocht.<ref>Vivienno Frank. 2019. Essoville. Den:''Aruba en een keuze uit haar toponiemen.'' ISBN:978-0-359-65900-5, pag. 105.</ref> Allereerst is gedacht aan de overdracht hiervan aan de Home Building Foundation, Zoals het zich thans laat aanzien, zou een dergelijke overdracht het meest aan de technische en wettelijke vereisten tegemoet komen. De huizen zouden dan door de Foundation aan de tegenwoordige bewoners worden verkocht op dezelfde wijze zoals dit na de oorlog met de Essoville-huizen geschiedde Deze bewoners zouden dan het eerst voor de aankoop dezer woningen, die zij momenteel huren, in aanmerking komen.<ref>Lago overweegt eigendoms overdracht Lago Heights huizen. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 01-06-1953, p. 2. Geraadpleegd op Delpher op 13-04-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010988047:mpeg21:p002</ref> * woonhuizen waren eerst enkel genummerd terwijl beginjaren 60 hieraan namen van rivieren werd toegekend. * vergeleken met andere barios waren de kavel klein met daarop mini-woninkjes. Te St. Nicolaas is door de recente bouw van 70 arbeiderswoningen de (z.g. „Essoville") door de Lago Oil 6 Transport Cy Ltd. de volkshuisvesting belangrijk verbeterd.<ref>Woningtoestand op Aruba.. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 18-06-1942, p. 4. Geraadpleegd op Delpher op 13-04-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987172:mpeg21:p004</ref> * in de wijk is gevestigd een rumshop en een pompstation, dat in 1952 in bedrijf ging. * wijk grenst aan de Graaf van Zinnendorfschool, gelegen aan de [[Bernhardstraat]]. == Historia == Buiten de Colony verrezen woonwijken voor het lokale personeel, voor elke laag van de hierarchie een aparte wijk. In 1937 werd begonnen met Lago Heights, 150 huizen. In 1939 [[Essoville]] met 75 bungalows om te beginnen. In 1947 werd begonnen met sociale woningbouw in [[Lagoville]]: de arbeiders werden in de gelegenheid gesteld door een spaarregeling op den duur eigenaar te worden van de huizen. En afgezien van de door Lago neergezette wijken was er in het centrum van wat later San Nicolas zou gaan heten ook een wijk van in de haast opgebouwde huizen in de stijl die ook op de Engelstalige Caribische eilanden te vinden is: [[The Village]].<ref>{{citeer web|url=http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&task=view&id=28&Itemid=42|titel=De Lago en de Eagle: de olieindustrie op Aruba|werk=historiadiaruba.aw|datum= |bezochtdatum=2024-09-03|archiefurl=https://web.archive.org/web/20210812112631/http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&task=view&id=28&Itemid=42|archiefdatum=2021-08-12|dodeurl=nee}}</ref> Divishon Atministrativo E zona ta konsistí di un lokalidat:[2] Essoville Demografia E zona tin un poblashon di 971 (1 di yanüari 2020). {{Appendix}} [[:Kategoria:Luga na Aruba]] --------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | variante = a | tipo= Bario | name = Esso Heights | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[Regionnan di Aruba|San Nicolas Zuid]] | tipo_subdivision_adm = Zona | subdivision_adm = }} '''Esso Heights''' ta un bario den e zona di Lago/Esso Heights, den e region di Sint Nicolaas-Zuid den e parti zuidoost di Aruba.[1] == Historia == Buiten de Colony verrezen woonwijken voor het lokale personeel, voor elke laag van de hierarchie een aparte wijk. In 1937 werd begonnen met Lago Heights, 150 huizen. In 1939 [[Essoville]] met 75 bungalows om te beginnen. In 1947 werd begonnen met sociale woningbouw in [[Lagoville]]: de arbeiders werden in de gelegenheid gesteld door een spaarregeling op den duur eigenaar te worden van de huizen. En afgezien van de door Lago neergezette wijken was er in het centrum van wat later San Nicolas zou gaan heten ook een wijk van in de haast opgebouwde huizen in de stijl die ook op de Engelstalige Caribische eilanden te vinden is: [[The Village]].<ref>{{citeer web|url=http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&task=view&id=28&Itemid=42|titel=De Lago en de Eagle: de olieindustrie op Aruba|werk=historiadiaruba.aw|datum= |bezochtdatum=2024-09-03|archiefurl=https://web.archive.org/web/20210812112631/http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&task=view&id=28&Itemid=42|archiefdatum=2021-08-12|dodeurl=nee}}</ref> {{Appendix}} [[:Kategoria:Luga na Aruba]] ------------------ {{Variante|a}} {{infobox luga den pais | variante = a | tipo = Bario | nomber = Lago Colony | pais = {{ABW}} }} '''Lago Colony''' tabata un comunidad situa na e extremo oost di e isla di Aruba, cerca di e area conoci actualmente como Seroe Colorado. E stat tabata konsistí di 377 kas,[2] un hospital,[3][4] misa, kas di klup, pista di bowling, i un Skol Merikano, ku promé pa di diesdos klas i aproksimadamente 180 studiante. E poblashon di Lago Colony tabata prinsipalmente di Merka, ounke tabatin un poblashon grandi di Inglatera, Irlanda i Eskosia ku tabata prinsipalmente ofisialnan riba e flota di tankero di lago. Ademas tabatin Hulandes, Danes, Spaño y otro nacionalidadnan representa den e comunidad. E pueblo aki tabata sostené pa un refineria grandi di zeta na mundu, ku e tempu ei tabata propiedat di un supsidiario di Standard Oil di New Jersey, konosí komo Lago Oil and Transport Company. Lago tabatin su komienso na 1924 komo un fasilidat di trans-shipping pa zeta krudo ekstraí pa Lago Petroleum Corporation ku ta operá na Lago Maracaibo. E crudo a wordo transporta pa Aruba den barconan di fondo plat, cu ta poco profundo, barconan tanker, conoci como lake tankers. E trans-envio aki di e zeta krudo a sigui te na 1928 ora ku a konstruí un refineria i e zeta krudo Venezolano a wòrdu refiná riba e isla i enviá tur kaminda na mundu komo produktonan petrolero kaba. == Baby beach == Den añanan 1950, e Aruba Esso Club a wòrdu konstruí na Baby Beach man made lagoon.[5] E klup a inkluí un restorant, pista di baile i un stadion di beisbòl. Den e lagun, tabatin un waf i baranka chikitu (di kua un ta para ainda). E refineria a opera te cu 1985 ora cu el a wordo cera. E refineria, cu awor ta propiedad di Valero Energy Corporation, despues a wordo cumpra, habri bek, despues cera atrobe; na desèmber 2010, Valero a anunsiá ku e refineria ta habri bèk.[6] Te cu 2012, a keda solamente algun cas di ex-Colonia di Lago. Esnan cu a resta a wordo entrega na Gobierno di Aruba of a wordo bendi na personanan individual. Awendia, e Esso Club ta solamente un edifisio grandi i bandoná ku un negoshi, un tienda di buseo, ku ta den operashon ainda. ------------ {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | variante = a | tipo= Bario | name = Zeewijk | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 1/2 | caption_align = center | image3 = Zeilschip bij de Yachtclub van Aruba. Op de achtergrond de Lago-olieraffinaderij, Bestanddeelnr 252-3982.jpg | image2 = De haven van de Lago-olieraffinaderij in San Nicolas op Aruba, Bestanddeelnr 252-8041.jpg | image1 = BNA-DIG-MEINERS-0035 - San Nicolas - Zeewijk, Zwemmers aan strand van Zeewijk 591200 c.jpg | caption1 = Playa di Zeewijk | footer = Bista pa lama cu [[Lago Oil & Transport Company|refineria Lago]] den fondo | footer_align = center }} | pais = {{ABW}} | region = [[San Nicolas|San Nicolas-Zuid]] | poblacion = 527 | censo = 2020 | censo_ref = | area = 0,4827 | densidad = 1,092 | zona = | zoom = 14 }} ------------------- ==The Lourdes Grotto== Named in commemoration of the famous French religious landmark, was created under the guidance of a priest named “Erkamp” and parishioners in the year 1958. The grotto, a shrine built into the rocks is located in Seroe Preto, just off the main road to San Nicolas. A statue of the Virgin Mary, weighing 700 kilos, was hoisted into place in the grotto. Every year, on February 11 (feast of Lady of Lourdes), a procession leaves from the St. Theresita church in San Nicolas to the grotto, where a mass is performed. The grotto is located road-side and can be visited daily. <ref>https://www.cspnv.com/pdf/aruba-today-20260227.pdf Explore Aruba! (27 di februari 2026)</ref> ---------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais| variante = a | tipo = luga | nomber = Parkietenbos | nomber_oficial = | nomber_nativo = | pais = {{ABW}} | alias = | lema = | imagen = | descripcion = | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 1/2 | caption_align = center | image1 = | caption1 = | image2 = | image3 = }} | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[Oranjestad West]] | zoom = 14 }} '''Parkietenbos''' ta un luga situa na costa west di Aruba, canto di lama y mangelnan directamente pazuid di [[Aeropuerto Internacional Reina Beatrix]] y e areanan residencial di [[Simeon Antonio]] y [[Cas di Paloma]]. E area aki ta designa como un zona economico den e ''Ruimtelijke Desaroyo Plan'' (ROP) di Aruba di 2009.<ref>[https://web.archive.org/web/20160224005153/http://dip.aw/ROP%20atlas.pdf Atlas Ruimtelijk Ordeningsplan]</ref> == Zona economico == For di añanan 1960, e landfill sentral “Parkietenbos Containerpark & ​​Landfill Facility”, simplemente konosí komo “Parkietenbos”, ta situa na Parkietenbos. E instalashon públiko aki ta wòrdu manehá pa [[Serlimar]] y ta consisti di dos deposito principal: e parke di container i e landfill, caminda e sushi ta wordo compacta, nivela y cubri.<ref>[https://web.archive.org/web/20201031134950/https://serlimar.com/ Officiële website Serlimar]</ref> Na 2009, e compania Mericano Bouldin & Lawson a entrega e instalacion di “WastAway”. E instalacion aki cu tin un balor di 28 miyon florin, mester a procesa desperdicio den asina yama “fluff” y despues reusa e fluff aki pa compost of fertilisante di tera. Sinembargo, e instalashon nunka no a funshoná korektamente i p’esei a wòrdu será na mitar di 2011.<ref>{{Citeer web |url=http://www.genootschapnederlandaruba.nl/wp-content/uploads/2017/02/Voor-u-gelezen-juli-2016.pdf |titel=Voor u gelezen, GNA, juli 2016 |bezochtdatum=2018-07-20 |archiefdatum=2018-07-20 |archiefurl=https://web.archive.org/web/20180720225535/http://www.genootschapnederlandaruba.nl/wp-content/uploads/2017/02/Voor-u-gelezen-juli-2016.pdf |dodeurl=ja }}</ref> Riba 8 di febrüari 2018, un “petishon pa informashon” (RFI) a keda publiká en konekshon ku e destaho pa e remediashon di e landfill i e kambio den e método di prosesamentu di desperdisio: di maneho di desperdisio “sólido” pa “sostenibel”.<ref>[https://www.ie-forum.nl/artikelen/rectificatie-afgewezen-wegens-onvoldoende-hinder-voor-aanbestedingen-parkietenbos Rectificatie afgewezen wegens onvoldoende hinder voor aanbestedingen Parkietenbos]</ref> Desde 2007, un planta di tratamentu di awa di riool a wòrdu situá banda di e landfill pa e tratamentu di awa di cesspool suministrá pa tankero.<ref>{{Citeer web |url=http://www.witteveenbos.nl/nl/projecten-afvalwater/project/15-rwzis-aruba/pagenr/1 |titel=Aruba |bezochtdatum=2018-07-20 |archiefdatum=2018-07-20 |archiefurl=https://web.archive.org/web/20180720225707/http://www.witteveenbos.nl/nl/projecten-afvalwater/project/15-rwzis-aruba/pagenr/1 |dodeurl=ja }}</ref> == Asuntonan ambiental == Huma di e landfill di Parkietenbos por wòrdu mira for di Wayaca (yüni 2022) Pa añanan, e landfill ku awor ta sobrepobla tabata e kousa di kehonan tokante molèster di huma, huma tóksiko i polushon, ku ta un peliger pa medio ambiente i salú públiko. Na 2002, un grupo di residente lokal a funda e Fundashon Parkietenbos pa hala mas atenshon na e problema di desperdisio a traves di akshonnan.<ref>https://www.thedailyherald.sx/islands/66520-aruba-residents-take-action-against-landfill{{Dode link|datum=februari 2020 |bot=InternetArchiveBot }}</ref> E fundacion aki a tuma accion na comienso di juli 2018 ora cu candela a bolbe cuminsa na landfill. Despues di akshonnan inútil di Stichting Parkietenbos, un residente lokal a disidí di presentá un demanda kontra gobièrnu na 2020.<ref>{{Citeer web|url=https://caribischnetwerk.ntr.nl/2020/08/25/overheid-blijft-doorgaan-met-illegale-afvalpraktijken/|titel=Overheid blijft doorgaan met illegale afvalpraktijken|bezochtdatum=|auteur=Sharina Henriquez|datum=2020-08-25|werk=caribischnetwerk.ntr.nl}}</ref> {{Appendix}} ------------------- {{Databox}} '''Cunucu Arikok''' ta un museo habri den [[Parke Nacional Arikok]], cu ta sirbi como mustra di e manera di biba di antaño. E ta un di e atraccionnan principal di Parke Nacional Arikok. {{Appendix}} Fondo Prins Bernhard lo financia finalisacion di e proyecto ‘Cunucu Arikok’. Esaki ta encera un suma di mas o menos 60 mil florin. Cu Cunucu Arikok e fundacion FANAPA tin como meta pa crea un obheto cu ta duna e bishitantenan un bon impresion di kico naturalesa na Aruba tin pa ofrece. ‘Na e lugá úniko aki nos ta haña vegetashon eksuberante riba un pida tereno kaminda diferente formashon geológiko ta uni den otro, ku ta visibel den kunuku pa medio di diferensianan den tipo di tera i baranka i kaminda un kantidat grandi di parha i bestia di tera tambe ta biba.<ref> Prins Bernardfonds steunt afbouw project Cunucu Arikok. "Amigoe". Curaçao, 14-09-1989, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 25-04-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642757:mpeg21:p006</ref> E sub-proyecto “Cunucu Arikok”, di Stinapa Aruba, lo wordo financia door di Fondo Prins Bernhard, a haya sa di Stinapa. E proyecto aki ta data for di aña 1980 ora cu Departamento di Desaroyo Economico (DECO) den colaboracion cu otro instancianan local a desaroya un proyecto grandi pa crea un parke nacional Arikok-Jamanota na Aruba. Stinapa Aruba tin 785 hectar riba huur di gobierno. Esaki ta Sero di Arikok y e area rond di dje. E sitio ta situá eksaktamente na e frontera di dos formashon di piedra geológiko: e diabase schist-tuff i e tonalite. Hopi impreshonante den e parti abou ta numeroso formashon ku ta konsistí di blòki grandi di tonalita rondoná den kua eroshon a krea e formanan mas straño i imponente. Komo ku e cunucu ta protehá di e bientunan komersial konstante i salu dor di e seru di Arikok, e tin un vegetashon relativamente eksuberante. Tin un kantidat di palu hopi bieu, grandi i kompletamente krese, ku ta un raridat riba e isla. Konenchi, parakeet ta biba einan i hopi bia por mira otro parhanan manera trupial, chuchubis i perdiz. Kaskabel tambe ta presentá, pero bo mester ta un eksperto pa haña un: nan ta lastra bai ora hende yega serka.<ref>Natuurpark met cultuur-historisch monument Bernhard-fonds neemt Cunucu Arikok voor zijn rekening. "Amigoe". Curaçao, 30-11-1985, p. 9. Geraadpleegd op Delpher op 25-04-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643304:mpeg21:p011</ref> {{Stub}} ChatGPT: Cunucu Arikok ta un lugá histórico i kultural importante den Parke Nacional Arikok na Aruba. E palabra "cunucu" ta referí na un plantashon chikí òf un kas di campo, i den e kontektu aki, e ta referí na un plantashon ku a pertenesé na Arie Kok, un agricultor Hulandés. E nòmber di e parke mes, Arikok, ta derivá di su nòmber. ​ Wikipedia – Die freie Enzyklopädie 🏡 Historia i Signifikado Cunucu Arikok a forma parti di e desaroyo di Parke Nacional Arikok. E área a sirbi komo un plantashon chikí, i su kas di torto (kas di adobe) a keda preservá komo un ejemplo di bida rural tradicional Arubano. E kas a rekonstruí usando método tradicional pa mustra e estilo di bida di e tempu ey. ​ wheninaruba.com 🌿 Naturalesa i Kultura E área rondó di Cunucu Arikok ta riku den flora i fauna lokal, inklusí mata di divi-divi, kaktus tropikal, i otro planta medikinal. Tambien, den e área por haña desèño riba piedra di Indjanan nativo, ku ta indiká e presensia di pueblo indígena den e región. ​ 🥾 Rota di Hike E Cunucu Arikok Trail ta un ruta di hike fasil, ideal pa famia i visitante ku ta buska un introdukshon na e parke. E trail ta kuminsá na e sentro di bishita i ta dura mas o ménos 2 ora. Durante e hike, bo por wak e kas rekonstruí, flora lokal, i arte rupestre. ​ wheninaruba.com +2 things-to-do-in-aruba.com +2 boardwalkaruba.com +2 🗺️ Lokal i Atraktividatnan Serka Cunucu Arikok ta lokalisa serka di otro atraktividatnan den e parke, manera Kueba Chiki, un kueba ku desèño riba su muraya, i Dos Playa, un playa doble popular. E ruta ta pasa tambe serka di Sero Arikok, un di e punto mas haltu di Aruba. ​ AllTrails.com [[:Kategoria:Seru na Aruba]] Sinds enkele járen bezit Aruba een national park. Een uitgestrekt terrein in de omgeving van de Arikok en Jamanota tot aan de noordkust toe. Een kleiner deel van dit park is omheind d.m.v. een “slavenmuur”, aangelegd door de Stinapa. Dit park, gelegen in de luwte van de Arikok, is alleszins de moeite waard en bij uitstek geschikt voor een wandeling op een zondagna¬ middag. De ingang bereikt men door op de zándweg naar de Jamanota de Stinapaborden te volgen. Een keurig aangelegd pad maakt de wandeling tot een waar genoegen. Op de steile gedeelten zijn stenen trappen aangelegd met zelfs een leuning. Men bevindt zich werkelijk in een uniek stukje Arubaanse natuur. Enorme rotsblokken, praktisch alle soorten planten die op Aruba in het wild groeien en schitterende vergezichten. Door de beschutte ligging groeien de Watapana’s zoals het hoort: gewoon rechtop. Onder de enorme kruinen zijn banken aangebracht, waarop het koel rusten is. Dát is pas rusten met enkel vogelgeluiden om je heen, alleen het gekrijs van de parkieten zou aangepast moeten worden. Konijntjes schieten heen en weer. Een zijpaadje voert ons naar een overhangende rots, waar zich Aruba’s bekendste indianentekens bevinden. Bezoekers doen er goed aan een fotocamera mee te nemen, vooral de natuurfotograaf zal behoorlijk aan zijn trekken komen. Het wandelpad mondt uit bij een gerestaureerd lemen huisje. Het is geheel in stijl gehouden. Ook de omgeving van dit huisje wil de Stinapa aanpassen aan het leven van vroeger. Cunucu Arikok is een waardevol projekt, zowel voor de lokale bevolking als de toerist, die wat meer wil zien dan alleen het strand en het casino. Bekijk op uw gemak de foto’s en trek er op uit. Kan heel gezond zijn. (skol i Komunidat november 1986) foto’s: Rinus de Graaff ===Stampia di 75 cen=== Cunucu Arikok ta keda na pia di Sero Arikok, na e parti west unda no tin mucho biento. Den pasado nan a practica aki agricultura y cria di bestia, pero no na gran escala. E cunuqueronan tabata biba den cas di torto, esaki ta un cas traha di lodo. E cas di torto cu nos ta mira awendia den Cunucu Arikok a keda construi na 1985, perfectamente imita na e manera tradicional.<ref>[https://archive.org/details/BNA-DIG-BONDIA-2006-11-01/page/n30/mode/1up?q=cunucu+arikok+skol Post Aruba N.V. kier mustra e beyeza di Parke Nacional Arikok], BDA (1 di november 2006)</ref> Pa e spannan di dak nan a uza flambeu (palo di cadushi) y e murayanan ta traha di un mezcla di lodo y yerba. ===Stampia di 100 cen=== Despues di core riba e caminda cu ta pasa door di e parke, nos ta yega na e punto mas halto, esta Miralamar. For di aki bo tin un bista riba lama na ambos banda di e isla. Den cielo tin un warawara (ployborus plancus) ta bula y ta busca un coneu of un cabrito morto. E paisahe ta caracteriza pa duinen aki ta cubri un espacio di mas o menos 2 hectarea. Nan ta consisti di santo blanco di coral cu e biento di Noordoost ta supla riba e isla. Riba e duinen ta crece algun palo di druif y di oleifi cu te hasta den tempo seco ta mustra berde. Ken lo por haya e shoco dilanti di e monton di piedranan? Shoco bo ta hay’e solamente na Aruba. ------------------ == Manchebo Beach == {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais| variante = a | nomber = Manchebo Beach | nomber_oficial = | nomber_nativo = | tipo = Playa | pais = {{ABW}} | alias = | lema = | imagen = | descripcion = | multi-imagen = <!-- Utilisa plantia {{Multiple image}} --> | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[Oranjestad West]] | zoom = 14 }} (Van een onzer verslaggevers) WILLEMSTAD. — Bij PB 1965 no 34 is verschenen het landsbesluit, dat het besluit van het Bestuurscollege van Aruba goedkeurt om een perceel grond van ongeveer 16.225 m 2 voor zestig jaar in erfpacht uit te geven aan Machebo Beach Hotel NV te Manchebo.<ref>Erfpacht Manchebo. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 30-03-1965, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 22-04-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462582:mpeg21:p003</ref> -------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais| variante = a | nomber = Cueba Huliba | nomber_oficial = | nomber_nativo = | tipo = Cueba | pais = {{ABW}} | alias = | lema = | imagen = Bat Cave Formations.jpg | descripcion = | multi-imagen = <!-- Utilisa plantia {{Multiple image}} --> | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[San Nicolas]] | zoom = 14 }} '''Cueba Huliba'''[1][2] (tambe konosí komo Baranca Sunu ku ta nifiká “Baranka Desnudo”) ta un cueba Guadirikiri of Cueba di Guadirikiri ta un espacio natural bou di tera na Aruba, den Parke Nacional Arikok na mas of menos 1,4 km di Fontein. es.wiki:'''Cueba Huliba'''[1][2] (tambe konosí komo Baranca Sunu ku ta nifiká “Baranka Desnudo”) ta un cueba riba e isla Karibense di Aruba,[3][4] apodá e “tùnel di amor”[5] pa su entrada den forma di kurason. E entrada ta via un trapi skerpi i smal ku ta hinka den e kueba. E tin sinku entrada. Na algun lugá, bo mester bùig pa wak e formashonnan. Flashlights ta nesesario pa eksplorá e koredó di 300 pia (91 m) largu, ya ku ta totalmente skur paden di e kueba. E kueba ta yená ku formashonnan di stalagmita i stalaktita den e piedranan di kalki. Dos espesie di bat ku ta biba den e kueba aki ta e Leptonycteris curasoae i e Macroglossus sobrinus. Ta interesante pa nota cu vleermuis, despues di drumi den cueba durante dia, ta bula sali den horda en busca di cuminda. E salida for di e tùnel ta dor di un seri di trapi ku ta grabá den e baranka i ta basta riesgoso. Den un di e kambernan, e Birgen Maria a wòrdu grabá den un formashon di baranka natural. Leyenda ta menshoná historianan tokante piratanan ku lo a biba den e kueba pa skonde nan tesoronan, ounke no tin evidensia pa konfirmá esaki. {{Appendix}} [[:Kategoria:Aruba]] ----------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | variante = a | nomber = Cueba di Fontein | nomber_oficial = | nomber_nativo = | tipo = Cueba | pais = {{ABW}} | alias = | lema = | imagen = | descripcion = | multi-imagen = <!-- Utilisa plantia {{Multiple image}} --> | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[San Nicolas]] | zoom = 14 }} E '''Cueba di Fontein''' ta un cueba situa na costa nort-oost di [[Aruba]], den e [[Parke Nacional Arikok]]. ** Fontein Cave: Longer than the Quadirikiri Cave, the Fontein Cave contains pathways that stretch to the limestone walls further down. Here is also where prehistoric drawings can be seen. Though this cave does not have its own legend, this was speculated to have been occupied—or at least used by prehistoric Arawak settlers on the island for rituals and other spiritual ceremonies.<ref>[https://www.cspnv.com/pdf/aruba-today-20240403.pdf Visit the island’s popular cave sites!], Aruba Today (3 di april 2024)</ref> This popular cave is located along the northeast coast in National Park Arikok near Boca Prins. The Fontein Cave is well known for its native Arawak Indian rock paintings which can still be found on the walls and ceilings. The brownish-red paintings were left by Caquetios and graffiti imprinted by European settlers. {{Appendix}} [[:Category:Aruba]] es.wiki:'''Cueba di Fontein''' Cave[1][2] ta un cueba chikito cerka di Boca Prins na e parti nort di e isla di Aruba.[3][4][5] E ta bon konosí pa su dibuhonan di muraya nativo Arawak, ku a wòrdu grabá pa Nativonan Merikano dekorativamente riba e murayanan di piedra i parti di e plafond mas plat di e kueba ku kombinashonnan di koló kòrá òf maron-kòrá-maron òf lila; Esaki ta duna pista tokante e historia di e amerindionan. E kueba ta aksesibel for di un “baranka di terasa di piedra di kalki di koral” i tin un largura di 3 meter (9.8 pia) i un haltura di 2 meter (6 pia 7 inch). E sala di entrada, ku ta habrí pa bishitantenan, ta 4 meter (13 pia) haltu i ta ekstendé te na un profundidat di 50 meter (160 pia). Komo ku e ta un formashon geológiko di piedra di kalki, i debí na filtrashon di awa, formashonnan di stalagmita i stalaktita di koló, tamaño i forma hopi straño a wòrdu produsí. Murciélago ta traha nèshi den kavidatnan di kueba den nan búskeda nokturno pa rekohé kuminda, ku ta konsistí di nèktar i pólen. Tin registronan ku e indjannan Araucano a usa e kueba aki pa hasi nan ritualnan i seremonianan tribal. --------------------- '''Blackstone Beach''' ta un playa na costa nort den region di .., den PArke Nacional Arikok. (Oranjestad)—Nomber for di su mas karakterístika rekonosibel, e Piedra Pretu Playa casi ta representa lo contrario di e beachnan tipico di Aruba. Pa un, e tin santu pretu i ta cubri cu piedranan liso preto. Na di dos lugá, e ta keda na e parti nort di e isla, leu for di e blanku playanan di santu di den e region sùit. Pues, si bo ta sinti bo kla pa algu diferente—òf si ta dia kontrali, bishitá e Playa di Blackstone.<ref>[https://www.cspnv.com/pdf/aruba-today-20250305.pdf Blackstone Beach], Aruba Today 95 di maart 2025)</ref> Blackstone Beach ta mustra e mas banda natural di Aruba: e piedranan cu tapa e playanan i e forma di dje a wòrdu trahá pa mil añanan via erupshonnan volkániko, koral moveshonnan di ref i aktividat di ola di e parti nort rural di e isla. Situá mas ost di e Brug Natural i Playa di Andicuri, e Blackstone Beach ta relativamente fásil pa haña akseso. Unabes bo pasa e Formashon di Baranka Ayo, tuma e Kaminda di Andicuri ku ta hiba na Andicuri Laman. Einan, bo por stashoná bo outo i hasi un kaminata di 1km pa Blackstone Beach. E playa aki ta forma parti di e Arikok Parke Nashonal i pues ta un sitio ku ta wòrdu konserbá. Esaki ta e motibu pakiko e ta tambe relativamente intakto pa komersial influensianan. Apesar di a wòrdu yamá un playa, tene kuenta ku e no ta konsehá pa landa den awa, manera e koriente ta hopi fuerte i por desviá bo fásilmente mas leu den oséano salbahe. Pero, ainda bo por disfrutá di un espektakular bista di e piedranan i e parti nort oséano ku ta ekstendé dilanti di e playa i saka un potrèt ku bo amigunan òf famia (Oranjestad)—Named after its most recognizable feature, the Blackstone Beach almost represents the opposite of the typical Aruban beaches. For one, it has black sand and is covered in black smooth stones. Secondly, it lies on the northern side of the island, away from the white sandy beaches of in the southern region. So, if you feel up for something different—or if it’s opposite day, visit the Blackstone Beach. Blackstone Beach shows the more natural side of Aruba: the stones that cover the beaches and the shape of it has been crafted for thousand years via volcanic eruptions, coral reef movements and wave activity of the rural northern part of the island. Located further east to the Natural Bridge and Andicuri Beach, the Blackstone Beach is relatively easy to access. Once you get passed the Ayo Rock Formation, take the Andicuri road leading up to Andicuri Beach. There, you can park your car and take a 1km hike towards Blackstone Beach. This beach forms part of the Arikok National Park and is therefore a site that is preserved. This is why it is also relatively untouched by commercial influences. Despite being called a beach, do note that it is not advised to swim in the water, as the current is very strong and can easily stray you further in the wild ocean. However, you can still enjoy a spectacular view of the stones and the northern ocean that stretches out in front of the beach and take a picture with your friends or family --------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | variante= a | tipo = Playa | nomber = Boca Prins | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 1/2 | caption_align = center | image1 = | caption1 = | image2 = Plantage in Boca Prins op Aruba, Bestanddeelnr 252-7977.jpg | caption2 = Plantashi Boca Prins na 1947 | image3 = | caption3 = }} | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[Santa Cruz]] | tipo_subdivision_adm = Zona | subdivision_adm = [[Parke Nacional Arikok]] | tipo_subdivision_adm2 = | subdivision_adm2 = | descripcion = | pais = {{ABW}} | zoom = 13 }} '''Boca Prins''' ta un boca na e costa nort-oost di Aruba, situa den [[Parke Nacional Arikok]]. Kontenido Deskripshon Situá den Parke Nashonal Arikok, e bahia di santu ta un destinashon turístiko popular. E playa di santu blanku sin vigilansia ku duinen ta solamente 55 meter largu i no ta ofresé ningun otro fasilidat. Landamentu por ta peligroso debí na e koriente fuerte i konstante i ta rekomendabel solamente pa landadónan eksperensia, si ta. E bahia ta wòrdu bishitá de bes en kuando pa surfistanan, pero no ta wòrdu konsiderá un di e lugánan di buseo sobresaliente di e isla. [ 1 ] Un kaminda di santu ku baranka di piedra di kalki ta hiba na e bahia via un trapi di palu. E piedranan di Boca Prins ta e habitat di Cnemidophorus arubensis , un lagadishi di karakol ku ta wòrdu hañá solamente na Aruba. Banda di Boca Prins tin un di e plantacionnan di cunucu mas bieu na Aruba, cu a wordo cultiva pa colonialnan Hulandes den siglo 16. E nòmber di e bahia ta derivá for di e plantashon di Prins di ántes den serkania. https://de.wikipedia.org/wiki/Boca_Prins E entrada aki, unda e [[rooi]] di e mesun nomber ta basha den lama, probablemente ta haya su nomber for di Paulus Printz, kende a wordo manda pa e colonia di Curacao door di WIC pa descubri mineralnan. Despues di no a haya oro ni na Curacao ni na Bonaire, el a yega Aruba dia 14 di juni 1725 y a establece banda di e costa noordoost di e isla.<ref>Vivienno Frank. 2019. ''Aruba en een keuze uit haar toponiemen.'' ISBN:978-0-359-65900-5, pag. 74-75</ref> '''Boca Prins''' ta un [[bahia]] na e costa nort-oost di [[Aruba]], situa den [[Parke Nacional Arikok]]. Deskripshon Situá den Parke Nashonal Arikok, e bahia di santu ta un destinashon turístiko popular. E playa di santu blanku sin vigilansia ku duinen ta solamente 55 meter largu i no ta ofresé ningun otro fasilidat. Landamentu por ta peligroso debí na e koriente fuerte i konstante i ta rekomendabel solamente pa landadónan eksperensia, si ta. E bahia ta wòrdu bishitá de bes en kuando pa surfistanan, pero no ta wòrdu konsiderá un di e lugánan di buseo sobresaliente di e isla. [ 1 ] Un kaminda di santu ku baranka di piedra di kalki ta hiba na e bahia via un trapi di palu. E piedranan di Boca Prins ta e habitat di Cnemidophorus arubensis , un lagadishi di karakol ku ta wòrdu hañá solamente na Aruba. Banda di Boca Prins tin un di e plantacionnan di cunucu mas bieu na Aruba, cu a wordo cultiva pa colonialnan Hulandes den siglo 16. E nòmber di e bahia ta derivá for di e plantashon di Prins di ántes den serkania. https://de.wikipedia.org/wiki/Boca_Prins == Mira tambe == * [[Playanan di Aruba]] {{Commonscat}} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=de|oldid =205170166|titulo=Dos Playa}} {{References}} ;Lista di fuente *[http://nl.aruba.com/activiteiten/dos-playa Dos Playa] riba nl.aruba.com *[https://www.surfline.com/surf-report/dos-playas/5842041f4e65fad6a7708e27 Dos Playa Surf] riba surfline.com }} [[:Category:Luga na Aruba]] ---------------------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | variante = a | nomber = Cueba di Huliba | nomber_oficial = | nomber_nativo = | tipo = Cueba | pais = {{ABW}} | alias = Tunnel of Love | lema = | imagen = | descripcion = | multi-imagen = <!-- Utilisa plantia {{Multiple image}} --> | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[San Nicolas]] | zoom = 14 }} **The Huliba Cave/ Tunnel of Love The Huliba Cave, formerly known as the Tunnel of Love, was once open to the public, and was the biggest and most accessible of all three caves. This cave had five chambers, including one that is heartshaped. This cave had narrow stairs that led to long pathways deep into the cave, with a staircase leading to the exit on the other side. In one of the chambers, there used to be the carving of the Virgin Mary, put there for the protection of the cave. However, the Huliba Cave has been permanently closed for a few years now, as a way to preserve the bat population that lives in the cave. These Long Tongue Fruit Bats and Insect Eater Bats are very important to the ecosystem of the island. Though this cave is no longer accessible to the public, it surely is interesting to learn more about the history of these caves and the Awarak tribes that resided or utilized them.<ref>[https://www.cspnv.com/pdf/aruba-today-20240403.pdf Visit the island’s popular cave sites!], Aruba Today (3 di april 2024)</ref> Do note that these caves are very dark, humid, hot, and are inhabited by bats. Do wear comfortable clothing and shoes, as the pathways in these caves may be rough and bumpy, and don’t forget to bring a lashlight! {{Appendix}} [[:Category:Aruba]] ---------------------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | tipo= Bario | name = Eagle | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 2/2 | caption_align = center | image1 = | caption1 = | image2 = | caption2 = }} == Eagle (Aruba) == '''Eagle''' ta un bario di [[Oranjestad (Aruba)|Oranjestad, capital di Aruba. == Historia == Den comienso di añanan 20, Aruba a conoce dos refineria. Na aña 1924 a establece Lago Oil & Transport Ltd y despues na aña 1927 De [[Arend Petroleum Maatschappij]]. Dos refineria cu tabatin un rol masha importante den [[Di Dos Guera Mundial|Segundo Guera Mundial]], ya cu nan tabata suministra petroleo na e aliadonan. Ta di e refineria ‘Arend’ e vecindario aki a haya su nomber ‘Eagle’ y tambe nos ‘Eagle Beach’. Minister Maduro a comparti un tiki historia: “E refineria Eagle aki a duna trabou na mas cu shete mil trahado di 58 diferente pais. Den e area aki, e refineria a traha e fabrica pa refina e petroleo, un laboratorio y un brandweerkazerne. Tambe nan a construi nan sede ‘hoofdkantoor’ cu ta exactamente e edificio caminda nos ta para actualmente”. E mandatario tambe a trece dilanti cu e refineria a construi casnan special pa e personal di refineria, algun cas den e bario, e Eagle tennis club y e hospital cu tey ainda.<ref>[https://awemainta.com/wp-content/uploads/2024/02/AM240221.pdf Minister Maduro di Cultura a haci e desvelo di e ‘Ruta Historico di Eagle’], Awemainta (21 di februari 2024) </ref> E ‘Ruta Historico di Eagle’ ta un ruta pa cera conoci cu e historia di e bario di Eagle, e refineria di Eagle y Aruba su rol importante pa aliadonan den Segunda Guera Mundial. E storia di e refineria di Eagle, un tempo simbolo di e poder industrial di Aruba hunto cu Lago na San Nicolas, ta conta nos e desaroyo di Aruba den tempo for di su comienso na 1924 te na e desmantelamiento den añanan cincuenta y sesenta caminda cu a traha espacio pa turismo cual te cu awe en dia ta e pilar economico mas importante di Aruba. E proyecto di ‘Eagle History Tour’ lo crea un conexion entre e historia, herencia cultural industrial di Aruba y nos turismo, creando un atractivo nobo pa nos bishitantenan pero tambe lo educa localnan y principalmente e generacionnan mas jong tocante Aruba su historia industrial y e rol importante di e refineria di Eagle den e di Dos Guera Mundial asina e mandatario a trece den su discurso. Ademas den un futuro cercano lo pone borchinan na cinco diferente sitio cu QR code cu ta contene informacion importante di historia di e sitio den cuatro diferente idioma, mas obhetonan di arte y programanan educativo. Aruba tabatin un rol importante den Segundo Guera Mundial cu e dos refinerianan aki cu Alemania tabatin wowo riba Aruba y nan a manda un submarino pa bin destrui e dos refinerianan aki pa stroba e aliadonan haya nan combustibel. Asina e submarino a tira riba e tankero Arkansas y a mata varios hende entre otro Bonerianonan. Tambe e submarino a manda torpedo pa destrui e dos refinerianan cu danki na nos Señor Dios esakinan a faya nan proposito. {{Appendix}} -------------------------------------- {{Infobox luga den pais | tipo= Bahia y haf | name = Plantashi Prins | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 2/2 | caption_align = center | image1 = Zeilschip bij de Yachtclub van Aruba. Op de achtergrond de Lago-olieraffinaderij, Bestanddeelnr 252-3982.jpg | caption1 = Barco di bela cu refineria den fondo | image2 = De haven van de Lago-olieraffinaderij in San Nicolas op Aruba, Bestanddeelnr 252-8041.jpg | caption2 = }} {{Databox}} '''Plantashi Prins''' ([[Hulandes]]: Plantage Prins), originalmente un plantacion di coco na Aruba, [1] [2] a mira su cas reconstrui den añanan 1950. E decadensia di palma, atribuí na malesa, a kondusí na e stòp di produkshon di kunuku. 3] Na 1911, e mapa di Werbata-Jonckheer a identifiká Prins Plantation komo un di e 23 plantashonnan mayoritariamente chikitu karakterisá pa agrikultura kombiná, palu di koko i kas. Ademas, un plantashon mas grandi tabata situá paden, nort di Oranjestad na San Barbola, lugá di nasementu di Virginia Demetricia. E township Savaneta en realidad a surgi for di un plantacion gubernamental cu despues a transforma den un pueblito chikito. 4] == Etimologia == E plantacion ta derivá su nòmber for di un ingeniero di mina suédo Paulus Printz, ku a biba den e área durante di dies-ocho siglo, mientras tabata buska oro den nòmber di e administradornan di e kamber di Amstedam di e kompania Hulandes di West India. Segun e mapa di Van Raders di 1825, e ruina di su kas (No. 37) tabata situá riba e muraya na nortwest di e plantashon, pero for di e tempu ei e ruina a disparsé. E tapa di e seru, ku ta eksponé na bientu, tabata mas faborabel pa biba ku e arroyo ku tabata protehá pa bientu. [5] [6] Printz a traha na Aruba for di 14 di yüni 1725, te ku 3 di yüni 1727, ora ku el a risibí un òrdu di Amsterdam pa stòp e trabou. [ 7] == Panorama general == E kas original di plantacion den e arroyo no ta pará mas, i e struktura ku a sigui, un kas di pais konstruí den añanan 1930, ta awor den un estado di ruin. 6] Situá 2.5 kilometer for di e sentro di bishitante i aproksimadamente 600 meter for di e plantahe Fontein den Parke Nashonal Arikok, un kaminda ta hiba na e plantahe Prins históriko, ku anteriormente tabata di propiedat di Sr. Mokki Arends,[8] i dos arroyos bisiña, Rooi Prins i Rooi Dwars. E arroyos aki un tempu tabata nutrí palu di koko i palu di fruta. Mientras cu e coconutnan a desaparece, y solamente algun mata di fruta a keda, e vegetacion nativo ta prospera mas densamente cu riba e colinan circundante. 1] Te ku 2023, apesar di plannan inisial, e renobashon i transformashon di e ruinanan di e plantashon Prins den e Prins Center, ku ta presentá proyektonan di demonstrashon riba aktividat agrikultoral di plantashon tempran, no a tuma lugá ainda. E integrashon di e Prins Center den e diseño nobo di Parke Nashonal Arikok ta keda pendiente. Ta konsehábel pa konsiderá pa destahá e importansia históriko di Prins Center su nòmber den e sentro mes. 9] {{Appendix}} ------------------------ {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =59895500|titulo=Pos Chikito}} {{References}} }} == Mira tambe == * [[Lista di luga na Korsou]] {{Commonscat}} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =62603301|titulo=Suffisant (Curaçao)}} {{References}} }} ---------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | variante = a | nomber = Bushiribana | nomber_oficial = | nomber_nativo = | tipo = Bario | pais = {{ABW}} | alias = | lema = | imagen = Gouddelving bij Bushiribana op Aruba, Bestanddeelnr 252-7961.jpg | descripcion = Mina di oro na Bushiribana na Aruba (1947). Na 1946, despues di 30 aña, a cuminsa e mina di oro atrobe pero esaki no a resulta lucrativo. | multi-imagen = <!-- Utilisa plantia {{Multiple image}} --> | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[Paradera]] | zoom = 14 }} '''Bushiribana''' ta un luga den region di [[Paradera]] na kosta nort di [[Aruba]].[1] E ta mihó konosí pa e ruinanan di stempel di oro. == Geologia == Na final di e periodo di Kretáseo, kambionan geológiko signifikante a tuma lugá riba Tera. Piedranan fluido nobo, conoci como e batholith di Aruba, a pusha ariba door di scheurnan den e volcan antiguo, e Formacion di Lava di Aruba. E piedranan aki a forma koredónan i a solidifiká. Un di e tiponan di piedra cu a sali for di esaki ta gabbro. Gabbro tin un koló di antrasit i ta mustra mineralnan briante ora inspekshoná mas di aserka. E ta wòrdu hañá den e área di Matividiri. E tipo di piedra aki a wòrdu usá den konstrukshon di e planta di stèmpel di oro di Bushiribana.[2] Rush di oro Oro laba abou ta konosí komo oro aluvial. E ta laba den forma di stòf di oro, pida di oro, grano di oro i tin bia pida di oro. Despues di e rush di oro Arubano di 1824 pa 1829, den cual a haya oro aluvial, e cantidad eventualmente a baha y e depositonan di oro no a duna mas. Den transkurso di siglo, kompanianan di oro a kuminsá buska e fuente di e oro aki, e venanan di kuarso. Tin bia e adernan aki a surgi i despues a disparsé bou di tera atrobe.[3] Stempel di Oro Durante e periodo di 1872 pa 1915, ora ku oro tabata wòrdu mina riba e isla, dos molina di oro tabata operá.[3] Esakinan tabata e planta di stèmpel di oro di Bushiribana i e planta di smelt di oro di Balashi.[4] Na 1872, Aruba Island Gold Mining Company a construi un smelter y stempel mill di oro na Bushiribana, den curason di e area di mineria di oro cuarzo. Tambe e compania a construi e prome pier den haf di Aruba, yama Waaf di Compania riba Forti Abou, y a traha un caminda di dies kilometer pa transporta e mashinnan. E industria di stèmpel di oro tabata inkluí mashinnan di vapor, mulina di stèmpel, reservorionan di awa dushi i fòrnunan. E fábrika a hasi pèrdida pa binti aña. E oro a wòrdu saka dor di kombin’é ku merkurio, perdiendo mas o ménos mitar di e oro. For di 1897, e montonnan di shushi di Bushiribana a wòrdu retrabá usando e proseso di sianuro ku a wòrdu inventá resientemente, i ta e ora ei so e minamentu di oro a bira algu probechoso. Na 1899 un molina di stèmpel na Balashi a tuma over e trabou.[3] E oro prinsipalmente tabata bini di un di e dos shen venanan di kuarso ku ta karga oro ku a bini na superfisie for di e profundidatnan di Aruba kantu di kosta nort.[3] ---------- == Sero Colorado == On your way to Baby or Roger’s Beach, you’ll pass by the famous Red Anchor at what was once the entrance to the Colony residential community and be greeted with red soiled hills by the coast. This is Sero Colorado. Named after the 30-meter, deep red, limestone hill, Adriaan Laclé “Sero Colorado” translates to “Colored Hill”. Sero Colorado has deep historical ties with the once-thriving phosphate industry in the area. Matter of fact, there are still under- ground shafts and passages deep in Sero Colorado from the time of phosphate mining. In 1958, the re- finery at the time, Lago, adopted this name for the residential section of its employees.<ref>[https://www.cspnv.com/pdf/aruba-today-20241118.pdf Place names in San Nicolas and their origins], Aruba Today (18 di november 2024)</ref> -------- {{Infobox luga den pais | tipo= Isla di rif | variante = a | name = Renaissance Island | alias = Sonesta Island | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 2/2 | caption_align = center | image1 = | caption1 = | image2 = | caption2 = | pais = {{ABW}} | region = [[Santa Cruz]]? }} '''Renaissance Island''' (antes Sonesta Island [1]) ta un isla di rif privá dilanti costa di Aruba na haltura di e pista di aterisahe di [[Aeropuerto Internacional Reina Beatrix]]. Bista general E isla di ref di koral di 16 hektar a wòrdu kumprá pa Sonesta Hotels, i a habri na 1989 komo Isla di Sonesta.[2] Na 1991, Sonesta a wòrdu atkerí pa Ramada Renaissance Hotels, i e isla a wòrdu renobá komo Renaissance Island.[3] E ta un isla priva cu por wordo bishita solamente den dia. E isla di ref alargá ta ofresé playanan blanku, mondinan di mangel i un variedat grandi di parhanan.[1] Tin dos playa: Iguana Beach ta pa famianan, i Flamingo Beach ta pa adulto. Iguana Beach ta haña su nòmber for di e iguanan ku ta biba riba e playa. Flamingo Beach ta e unico luga na Aruba cu tin flamingo cu a wordo introduci. Tur dos espesie di animal tin bia ta bishitá e otro playa tambe.[4][5] Entre 7:00 AM y 7:00 PM un boto ta sali for di e hotel Renaissance Aruba pa e isla di rif. Huespetnan ku no ta di hotèl por biaha pa un pago.[6] Dos avion chikí, un Beechcraft Model 18 i un Convair 400, a wòrdu hundi na kosta pa krea un lugá di buseo. Ta posibel pa pasa anochi den un cabana (hut chikitu) riba e isla.[5] -- == Historia == nl.wiki:E isla di 16 hectar riba rif di Bucuti a ser cumpra pa Sonesta Hotels, y a habri na 1989 como isla Sonesta.<ref>Amigoe, [https://www.delpher.nl/nl/kranten/view?query=sonesta+island&coll=ddd&sortfield=date&page=1&facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Nederlandse+Antillen&identifier=ddd:010642557:mpeg21:a0071&resultsidentifier=ddd:010642557:mpeg21:a0071&rowid=2 Sonesta hotel en Sonesta Island: uniek hotelproject], 14 februari 1989</ref> Na 1991, Ramada Renaissance Hotels a kumpra Sonesta, i e nòmber di e isla a kambia pa Renaissance Island.[ 3] Ta un isla privá cu por wordo bishita solamente den dia. E isla di rif ta un isla largu ku ta ofresé playa blanco, palo di mangrove i un variedat grandi di parhanan. 1] Renaissance-eiland (voorheen Sonesta eiland),[1] is een 16 ha groot koraalrifeiland, officieel bekend als het Bucutirif [2][3] voor de kust bij Oranjestad, Aruba. en grenst aan de Rifeilanden van Oranjestad. Het eiland is particulier bezit en heeft de enige privé-stranden op Aruba.[4] Er zijn twee stranden: Iguana Beach en Flamingo Beach. Een Beechcraft 18 en een Convair 400 zijn allebei bewust ongeveer 50 meter (46 m) uit de kust gezonken om een duikplaats te creëren.[5] Flamingo's zijn te zien op het eiland.[6] Ze zijn echter niet inheems op Aruba.[7] de.wiki:Renaissance Island is een ongeveer 48 hectare groot, particulier gebruikt, smal en ongeveer 3,8 kilometer lang eiland voor de kust van het hoofdeiland Aruba . de.wiki:Renaissance Island ta un isla privá di mas o ménos 48 ektar di largura, estrecho i di mas o ménos 3,8 kilometer largu, na kosta di e isla prinsipal Aruba. {{Appendix}} Renaissance Island (anteriormente Sonesta Island),<ref>{{citeer web|titel=Sonesta Island | url = https://www.tripadvisor.com/ShowTopic-g147247-i144-k845765-Sonesta_Island-Aruba.html | accessdate = 2020-03-04}}</ref> ta un isla di 16 hectare di coral, ofisialmente konosí komo Bucutirif<ref>{{cite web | title =Harbour Map and Navigational Chart. From Netherlands Government chart, 1977 | url = https://www.arubaports.com/main/oranjestad/ |bezochtdatum=15 november 2020}}</ref><ref>{{citeer web | titel=Navigation Waypoints referencing to “Bucuti Island” | url=https://www.aruba-cruisingguide.com/navigation/ |bezochtdatum=15 november 2020}}</ref> for di Oranjestad, Aruba, i ta limita ku e Rifeilanden di Oranjestad. E isla ta privá i tin e úniko playa privá na Aruba.<ref>{{cite web | title =Renaissance Aruba Resort & Casino | url =http://www.fodors.com/world/caribbean/aruba/review-40803.html | accessdate = 2014-08-20}}</ref> Tin dos playa: Iguana Beach i Flamingo Beach. Un Beechcraft 18 i un Convair 400 tur dos a keda sink deliberadamente mas o ménos 50 meter (46 m) for di costa pa crea un lugá di buceo.<ref>{{cite book | last =Huber | first =Joyce | title =Best Dives of Aruba, Bonaire & Curaçao | publisher = Hunter Publishing, Inc | date =2011 | isbn = 9781588437495 }}</ref> Flamingo ta ser mira riba e isla.<ref>{{cite web| last =Suri | first =Charu | title =Where to see Flamingos in Aruba | url =http://www.afar.com/highlights/where-to-see-flamingos-in-aruba | accessdate =2014-08-20}}</ref> Sinembargo, nan no ta nativo di Aruba.<ref>{{cite web|url=https://journalistontherun.com/2017/07/01/everything-you-need-to-know-about-flamingo-island-aruba/|title=Everything You Need To Know About Flamingo Beach Aruba|date=1 July 2017|publisher=}}</ref> == Lokashon y uzo == E isla ta situá mesora banda di e ruta di aterisahe RWY 11 na aeropuerto internashonal Reina Beatrix na sur di e islanan di Oranjestad. E ta comprá dor di e doñonan di un hotel di sinku strea. Riba e dos bahia di awa den forma di un U riba e isla a konstruí un restorant, barnan di playa, un sentro di spa, un kancha di voleibol i fasilidatnan pa deporte di awa i baño. E hóbennan di e hotèl ta wòrdu transportá ku e ferry di e hotèl mes. E awa di awa di e hotel ta ser transportá pa barku pa e WEB kanaal purifikashon na e isla prinsipal pa deskontaminashon. {{Appendix}} * Eduardo en Gerardo de Veer van Meta Corporation, de ontwikkelaars van het Sonesta Hotelproject (de bouw van een 320-kamer hotel in het hart van Oranjestad - Coral Reef Hotel) presenteerden de plannen in 1986 en op 30 oktober 1987 de eerste steen gelegd. * Sonesta island gelegen op het rif tegenover de [[internationale luchthaven Koningin Beatrix]]. * Vanaf de open lobby heeft men niet alleen zicht op dezee, maarook ophetkanaal, van waaruit de gasten met de boot naar het Sonesta Island kunnen vertrekken. Een traject dat slechts tien minuten duurt. Vier boten van 26 voet lang en met een capaciteit voor 29 personen elk, zullen beschikaar zijn voor het transport van de gasten van het hotel, via het kanaal, naar Sonesta Island. Op dit rifeiland, waarop tot een jaar geleden alleen maar mangroveplanten te zien waren, zijn in de afgelopen maanden twee prachtige stranden met hagelwit zand aangelegd. Momenteel worden een restaurant en bar gebouwd, waarna de whirlpools en faciliteiten voor watersporten zullen volgen.<ref>{{citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642557:mpeg21:pdf|titel=Sonesta hotel en Sonesta island: uniek hotelproject|werk=[[Amigoe]]|datum=14 februari 1989|bezochtdatum= }}</ref> en.wiki:see Oranjestad, Aruba The touristically named Renaissance Island (formerly Sonesta Island)<ref>{{cite web | title =Sonesta Island | url = https://www.tripadvisor.com/ShowTopic-g147247-i144-k845765-Sonesta_Island-Aruba.html | accessdate = 2020-03-04}}</ref> is a 40 acres [[cay]] (or barrier reef) island, officially known as the Bucuti Rif<ref>{{cite web | title =Harbour Map and Navigational Chart. From Netherlands Government chart, 1977 | url = https://www.arubaports.com/main/oranjestad/ | accessdate = 2020-03-04}}</ref><ref>{{cite web | title =Navigation Waypoints referencing to “Bucuti Island” | url = https://www.aruba-cruisingguide.com/navigation/ | accessdate = 2020-03-04}}</ref> and it is off the coast near Oranjestad. It is privately owned and has the only private beaches on Aruba.<ref>{{cite web | title =Renaissance Aruba Resort & Casino | url =http://www.fodors.com/world/caribbean/aruba/review-40803.html | accessdate = 2014-08-20}}</ref> There are two beaches: Iguana Beach and Flamingo Beach. A [[Beechcraft Model 18|Beechcraft 18]] and a [[Convair]] 400 were both deliberately sunk about 50 yards offshore to create a diving site.<ref>{{cite book | last =Huber | first =Joyce | title =Best Dives of Aruba, Bonaire & Curaçao | publisher = Hunter Publishing, Inc | date =2011 | isbn = 9781588437495 }}</ref> [[Flamingo]]es can be seen on the island.<ref>{{cite web| last =Suri | first =Charu | title =Where to see Flamingos in Aruba | url =http://www.afar.com/highlights/where-to-see-flamingos-in-aruba | accessdate =2014-08-20}}</ref> However, they are not native to Aruba.<ref>{{cite web|url=https://journalistontherun.com/2017/07/01/everything-you-need-to-know-about-flamingo-island-aruba/|title=Everything You Need To Know About Flamingo Beach Aruba|date=1 July 2017|publisher=}}</ref> Awemainta 30 december 2020|Isla Priva: Di complemento pa atraccion principal|E creacion di un beach priva riba e rifnan dilanti di aeropuerto tabata otro reto grandi pa MetaCorp. E responsabilidad di esaki a cay grandamente riba e schoudernan di Rudolph Richardson na cabes di ATCO. Delft Hydraulic Engineering di Hulanda meticulosamente a diseña e isla artificial. A pone shen y shen di meternan cubico di santo blanco den bargenan cu despues a basha riba e awanan poco hunto di e rif pa crea un plataforma for di unda e backhoe y otro ekipo necesario pa traha e isla, por a para firme riba dje. E isla a habri pareu cu e hotel na 1991. Na 1999, Horcan Lenny, considera como e di dos mas fuerte pa pasa den November, a dal Aruba duro y Sonesta Island a keda den hopi mal estado. Mester a trah’e full di nobo. Despues di un candela chikito un par di aña atras, Renaissance Island ta un di e atractivonan turistico mas grandi di e isla. Conoci mundialmente como e luga pa comparti di un dia di solo y lama hunto cu flamingonan cu ta cana casualmente band’i bo. Fuera di e parhanan aki, e isla tambe ta un santuario pa hopi yuwana. {{Appendix}} --------------------- {{Infobox luga den pais | tipo= Playa | name = Hadicurari | alias = Fisherman's Hut | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 2/2 | caption_align = center | image1 = | caption1 = | image2 = | caption2 = }} | pais = {{ABW}} | region = [[Noord]] | zona = [[Palm Beach]] | zoom = 14 }} '''Hadicurari''' (''Fisherman's Hut'') ta un luga na costa west di Aruba, den e zona di [[Palm Beach]] na haltura di e hotelnan Holiday Inn y Marriott Vacation Club. Aki ta situa un waf di piscado y un parti ta wordo uza como zona pa [[windsurf]]. Hadicurari ta conoci como un sitio pa pisca unda tabatin ranchonan di piscado y un pier chikito. Den ananan 1950 tabata captura aki hopi calco. De vissershaven heeft een steiger met 92 aanlegplaatsen die in de jaren 90 van de vorige eeuw is aangelegd. Hier werd in de jaren 1950 veel calco (''strombus gigas'') gevist. Door de roofbouw is de calco in deze buurt zeer zeldzaam geworden en wordt nu beschermd.<ref>Vivienno Frank. 2019. ''Aruba en een keuze uit haar toponiemen'' pag. 111, ISBN:978-0-359-65900-5</ref> Aki tabata establece Centro di pesca Hadicurari, cu tabata organisa torneonan di pisca pa e piscadonan local.<ref>Vistoernooi Centro Hadicurari. "Amigoe". Curaçao, 09-07-1994, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 15-09-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644198:mpeg21:p005</ref> Awendia e ta fungi como restaurant.? * E pier chikito a wordo reemplasa den ananan 19 90 pa un pier grandi cu 92 luga pa boto * Den e periodo aki a lanta e Centro di pesca Hadicurari y na 2003 a funda Fundacion Centro di Pesca Hadicurari. Fundado tabata Colin Christiaans. * Anualmente ta celebra Dia di Piscado cu ta riba 29 di juni cu iun torneo di pesca. * Den e edificio di Centro di Pisca hadicurari tin un restaurant establece. Centro di Pesca Hadicurari ta percura pa brinda e piscadonan tur ayudo. Considerando cu e centro aki ta practicamente hinca entre e hotelnan grandi y luhoso; Centro di pesca Hadicurari tin cu “negosha” un tiki riba e tradicion di piscado den e centro aki. NOTES In tegenwoordigheid van de ministers Elio Nicolaas, ing. Roland Laclé en minister ing. Eddy Briesen, legde minister Charro Kelly vrijdagmiddag de eerste steen voor de vissershaven bij Hadicurari, ten noorden van het Holiday Inn Hotel. De 92 aanlegplaatsen voor de vissersboten vergt een investering van 1,4 miljoen florin. De bouw geschiedt door Camar nv.Eerste steen vissershaven. "Amigoe". Curaçao, 23-11-1992, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 14-09-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643702:mpeg21:p005 {{Appendix}} [[Category:Luga na Aruba]] --------------- {{Infobox luga den pais | tipo= Isla di rif | variante = a | name = De Palm Island | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 2/2 | caption_align = center | image1 = Sign De Palm Island.jpeg | caption1 = | image2 = | caption2 = | pais = {{ABW}} | region = [[Santa Cruz]]? }} [[File:Sign De Palm Island.jpeg|thumb|Borchi pa yega De Palm Island]] '''De Palm Island''' ta un isla di mas o ménos 10 ektar grandi, habitá, estrecho i di 1,5 kilometer largu for di costa di e isla principal di Aruba, ost di e stat di Pos Chiquito, serka di e aeropuerto internashonal Reina Beatrix. E isla ta un rif di koral ku tin un hotel, un bar i un restorant. E biahe via ferry for di e isla prinsipal ta dura mas o ménos 10 minüt. Riba e isla tin un playa ku tin un guardia i un parke di awa. E isla ta di propiedat di De Palm Tours, e operador di biahe di mas grandi na Aruba, fundá pa Wichie de Palm i kumprá pa Harold Malmberg den añanan 60 di [[siglo 20]].<ref>{{Citeer web|url=http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&task=view&id=24&lang=en|titel=Tourism|taal=en|uitgever=Historia di Aruba|bezochtdatum=1 september 2018|archiefurl=https://web.archive.org/web/20230621061434/http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&task=view&id=24&lang=en|archiefdatum=2023-06-21}}</ref> == Detayenan == E parke di awa tin un atraccion extraordinario. E bishitantenan, ekipá ku un sistema di buelo di kaska bou di awa, por bishitá e mundu tropikal di piská di e isla di koral na pia i tambe tuma imágen bou di awa di un avion Cessna 414 derotá i bou di awa. E Sea Trek helmet system tambe ta posibel pa no-swimmer i personanan ku no tin eksperensia di buelo. {{Appendix}} De Palm island is een ongeveer 10 hectare groot, bewoond, smal en 1,5 kilometer lang eiland voor de kust van het hoofdeiland van [[Aruba]], ten oosten van de stad [[Pos Chiquito]], in de buurt van de [[internationale luchthaven Koningin Beatrix]]. Het eiland is een dood [[koraalrif]] met daarop een hotel, bar en restaurant. De overtocht per ferry vanaf het hoofdeiland duurt ongeveer 10 minuten. Op het eiland is er een bewaakt strand en een [[waterpark]]. Het eiland is eigendom van [[De Palm Tours]], de grootste [[touroperator]] op Aruba, opgericht door [[Witchie de Palm]] en in de jaren zestig van de twintigste eeuw gekocht door [[Harold Malmberg]]<ref>{{Citeer web|url=http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&task=view&id=24&lang=en|titel=Tourism|taal=en|uitgever=Historia di Aruba|bezochtdatum=1 september 2018}}</ref> == Bijzonderheden == Het waterpark heeft een buitengewone attractie. Bezoekers, uitgerust met een onderwaterhelm-duiksysteem, kunnen te voet de tropische vissenwereld van het koraaleiland bezoeken en ook onderwateropnamen maken van een neergehaald en onder water gelegen [[Cessna]] 414-vliegtuig. Het gebruik van het Sea Trek-helmsysteem is ook mogelijk voor niet-zwemmers en personen zonder duikervaring. {{Appendix|1=alles|2= '''Voetnoten''' {{References}} '''Bronnen''' * {{citeer web|url=http://www.visitaruba.com/things-to-do/tours-and-activities/depalm-island/|titel=De Palm Island|bezochtdatum=1 september 2018}} * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=de|titel=Palm Island (Aruba)|oldid=165611524|datum=20170518}} -------------- '''Isla di Oro''' ta parti di e rif di Pos Grandi na costa sur di [[Aruba]], entre [[Pos Chikito]] y [[Savaneta]]. E area ta cay den e [[Parke Marino Aruba]] y ta bou maneho di [[Parke Nacional Arikok| Fundacion Parke Nacional Aruba]] (FPNA).<ref>{{citeer web|url=///C:/Users/l_de_/Downloads/BONERIANO-15-03-2024.pdf|titel=FPNA ta activo den defensa di Isla di Oro|werk=Boneriano|datum=2024-03-15|bezochtdatum=2024-03-23}}</ref> == Historia == Isla di Oro a inicia na aña 1965 ora Adolf (Dochi) Oduber a construi un compleho di recreacion den forma di un barco cu den dje un restaurant, bar y sala di baile, cu el a duna e nomber "Isla di Oro".<ref>{{citeer web|url=citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462564:mpeg21:p006|titel=Opening van Isla di Oro|werk=[[Amigoe]]|datum=1965-03-09|bezochtdatum=2024-03-23}}</ref> E compleho ta situa 150 meter for di e costa na un laguna rondona pa mondi di mangel, pa cua mester a traha un brug y kap un caminda dor di e mangelnan.<ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010470027:mpeg21:p006|titel=Luchtkasteel van Oduber werd restaurant in zee|werk=[[Amigoe]]|datum=1964-08-05|bezochtdatum=2024-03-23}}</ref> E tempo ey e compleho tabata un atraccion turistico popular, unda tabata organisa fiesta, ademas di presentacion y shownan di artistanan conoci. E compleho, cu ta riba tereno erfpacht, a cambia varios biaha di doño-desaroyado y tabata operacional te mas o menos aña 1994 pa despues keda bandona. == Proteccion di naturalesa == Isla di Oro ta ubica den un zona di naturalesa cu un grado halto di balor y di medidanan di proteccion. Banda di ta protegi mediante e decretonan nacional ''Nieuwe aanwijzing domeingronden als natuurreservaat''<ref>[https://www.dcbd.nl/sites/default/files/documents/MinistryofJustice%282020%29_LandsbesluitNieuweAanwijzingDomeingrondenAlsNatuurreservaat.pdf Landsbesluit ''Nieuwe aanwijzing domeingronden als natuurreservaat''] ([[Afkondigingsblad van Aruba|AB]] 2020 no. 67)</ref> y ''Ruimtelijke Ontwikkelingsplan met Voorschriften 2021''<ref>[https://www.dip.aw/wp-content/uploads/2021/08/AB-2021-no.-123.pdf Landsbesluit ''Ruimtelijke Ontwikkelingsplan met Voorschriften 2021''] (AB 2021 no. 123) di 28 juli 2021.</ref>, e isla mes y e lama ta clasifica como "Marine Protected Area" (MPA) mediante decreto nacional.<ref>[https://www.dcbd.nl/sites/default/files/documents/MinistryofJustice%282018%29_LandsbesluitParkeMarinoAruba.pdf ''Landsbesluit Parke Marino Aruba''] (AB 2018 no. 77) di 20 di december 2018</ref> Adicionalmente, e area tin reconocemento internacional como un "Key Biodiversity Area" (KBA) door di Union Internacional pa Concervacion di Naturalesa (IUCN) y desde 2023 como un area RAMSAR (RAMSAR Site no. 2526).<ref>{{citeer web|url=https://www.bondia.com/corte-ta-prohibi-aruba-ocean-villas-pa-cuminsa-of-traha-na-isla-di-oro/|titel=Corte ta prohibi Aruba Ocean Villas pa cuminsa of traha na Isla di Oro|werk=BonDiaAruba|datum=2024-03-18|bezochtdatum=2024-03-23}}</ref> Fuera di esey e mangelnan, tanto e mangel preto (''Avicennia germinans'') como e mangel blanco (''Laguncularia racemosa'') ta especienan di mata protegi pa ley.<ref>[https://docplayer.nl/110238034-2017-no-48-afkondigingsblad-van-aruba-landsbesluit-houdende-algemene-maatregelen-van-14-juli-2017-ter-uitvoering.html ''Landsbesluit bescherming in-heemse flora en fauna''] (AB 1995 no. 2) di 14 di juli 2017</ref> Den curso di tempo a lansa diferente proyecto pa Isla di Oro, entre nan e proyecto di un delfinario, bou e nomber di ''Dolphin Beach'' na comienso di añanan nobenta<ref>{{citeer web|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010645141:mpeg21:p005|titel=Gedegen en objectief onderzoek onontbeerlijk voor Dolphin Beach|werk=[[Amigoe]]|datum=1993-05-15|bezochtdatum=2024-03-23}}</ref>, y e proyecto di ecohotel, ''Zoetry Isla di Oro Aruba'', den decada 2010.<ref>{{citeer web|url=https://archive.org/details/BNA-DIG-BONDIA-2014-10-30/page/n2/mode/1up?q=isla+oro+parke+marino&view=theater|titel=Proyecto Isla di Oro ta bek na su concepto inicial di ecohotel|werk=BonDiaAruba|datum=2014-10-30|bezochtdatum=2024-03-23}}</ref> Ambos proyecto a encontra cu resistencia di e activistanan ambiental y finalmente no a continua pa falta di e permisonan rekeri. {{Appendix}} [[:Category:Aruba]] y cu ta cay bou maneho di Fundacion Parke Nacional Aruba (FPNA). Ademas mangelnan, tanto e mangel preto (''Avicennia germinans'') como e mangel blanco (''Laguncularia racemosa'') ta especie di mata protegi pa ley. y e area tambe ta cay den ‘Natuur Gebied’ Nieuwe aanwijzing domeingronden als natuurreservaat (AB 2020 no. 67) y Ruimtelijke Ontwikkelingsplan met Voorschriften 2021; mientras cu e isla mes y e lama ta cay den Marine Protected Area (MPA) esta Landsbesluit Parke Marino (AB 2018 no. 77) Adicionalmente, e area aki tin reconocemento internacional como un Key Biodiversity Area (KBA) door di IUCN y ultimamente a wordo clasifica como un RAMSAR gebied (RAMSAR Site no. 2526) – dunando e area akinan mas balor ainda y den e caso aki, segun Silva ta expresa a nenga diferente parti di ley pero asina mes e desaroyado a continua cu e trabounan dañino pa naturalesa sin permiso. E mangelnan ta un especie protegi pa ley y e area tambe ta cay den Natuur Gebied’ Nieuwe FPNA ta activo den defensa di Isla di Oro aanwijzing domeingronden als natuurreservaat (AB 2020 no. 67) y Ruimtelijke Ontwikkelingsplan met Voorschriften 2021 (AB 2021 no. 123) mientras cu e isla mes y e lama ta cay den Marine Protected Area (MPA) esta Landsbesluit Parke Marino (AB 2018 no. 77) – haciendo e area aki un grado di proteccion halto. Adicionalmente, e area aki tin reconocemento internacional como un Key Biodiversity Area (KBA) door di IUCN y ultima[1] mente a wordo clasifica como un RAMSAR gebied (RAMSAR Site no. 2526) – dunando e area akinan mas balor ainda.<ref>{{citeer web|url=https://www.bondia.com/corte-ta-prohibi-aruba-ocean-villas-pa-cuminsa-of-traha-na-isla-di-oro/|titel=Corte ta prohibi Aruba Ocean Villas pa cuminsa of traha na Isla di Oro|werk=BonDiaAruba|datum=2024-03-18|bezochtdatum=2024-03-23}}</ref> Na november di aña pasa 2023 e area aki a cuminsa forma parti di Convenio di Ramsar Area bao e parti di Costa Zuid e cual ta un di e areanan cu mas biodiversidad, status di Ramsar tin como meta pa proteha e areanan aki sin interveni cu actividadnan economico, enfatisando reduccion di daño y restauracion di naturalesa den caso di daño cu ta inevitabel. Isla di Oro ta un área di mangrove amplio na Aruba, kaminda diferente ekosistema ta reuní. E lugá di buelo ku e mesun nòmber ta konsistí di un banda di playa grandi ku un rif similar na esun di e lugá di buelo Mangel Halto. E tipo di koral mas comun riba e rif aki ta e koral di cerebro, di strea y di placa. Lobster di koral, snapper, piská trompeta i piská angel ta habitantenan regular. Isla di Oro ta nifiká isla di oro.<ref>{{citeer web|url=https://www.duikersgids.nl/en/isla-di-oro|titel=Isla di Oro|werk=duikersgids.nl|datum= |bezochtdatum=2024-03-23}}</ref> Isla di Oro no ta solamente un kolekshon úniko di ekosistema, sino tambe un isla di fiesta ku un restorant abandoná ku a wòrdu traha den forma di un boto. Bo por yega na e lugá despues di un caminata bastante largu dor di e área. Ta rekomendá un buelo di boto. NOTES FUNDACION Parke Nacional Aruba ta na altura di actividadnan cu ta tumando luga riba Isla di Oro y ta activamente haciendo tur cos posibel den e organisacion su capacidad legal pa pone un stop n’e actividadnan cu ta tumando luga. Isla di Oro ta un area cu ta cay bou di maneho di Fundacion Parke Nacional Aruba.<ref>[file:///C:/Users/l_de_/Downloads/BONERIANO-15-03-2024.pdf FPNA ta activo den defensa di Isla di Oro], Boneriano (15 di maart 2024)</ref> E mangelnan ta un especie protegi pa ley y e area tambe ta cay den Natuur Gebied’ Nieuwe FPNA ta activo den defensa di Isla di Oro aanwijzing domeingronden als natuurreservaat (AB 2020 no. 67) y Ruimtelijke Ontwikkelingsplan met Voorschriften 2021 (AB 2021 no. 123) mientras cu e isla mes y e lama ta cay den Marine Protected Area (MPA) esta Landsbesluit Parke Marino (AB 2018 no. 77) – haciendo e area aki un grado di proteccion halto. Adicionalmente, e area aki tin reconocemento internacional como un Key Biodiversity Area (KBA) door di IUCN y ultima[1] mente a wordo clasifica como un RAMSAR gebied (RAMSAR Site no. 2526) – dunando e area akinan mas balor ainda. Fundacion Parke Nacional Aruba ta comprometi na e proteccion di e area importante aki – e unico area na Aruba unda ainda nos ta wak e ‘Poder di 3’ conecta na otro sanamente, esta e mangelnan, yerbe di lama y e rifnan di coral – 3 diferente sistema ecologico crucial cu hunto ta prove un variedad di beneficio pa e ser humano y Aruba su medio ambiente. Dialuna 11 di Maart 2024 bestuur di FPNA a ser alerta di actividadnan cu ta pasando y inmediatamente a bay den accion pa manda un Proforma Bezwaarschrift. Informacion cu FPNA a ricibi ta cu no tin un aanlegvergunning y cu esey ta evaluando pasonan legal. Ta di hopi tempo caba FPNA tin wowo extra riba e area di Isla di Oro y den augustus di 2023 a bin haya sa cu Isla di Oro a ser cumpra y asina a manda un carta oficial dia 28 di augustus pa DIP indicando cu no lo duna permiso pa ningun desaroyo riba Isla di Oro. Den november 2023, FPNA a wordo contacta door di J.O.B. Holding & Management y a ser invita pa bay un meeting pa compronde kico ta e intencion cu Isla di Oro. Dia 4 di januari 2024, FPNA a responde na J.O.B. Holding & Management cu un carta unda cu a indica cu no ta bay di acuerdo cu ningun desaroyo pa Isla di Oro. Siguientemente dia 18 di januari 2024 J.O.B. Holding & Management a invita FPNA conhuntamente cu otro organisacionnan local pa un stakeholder engagement session unda cu nan a informa cu nan lo ta haciendo diferente trabounan riba Isla di Oro y no a presenta un plan concreto cu por ser revisa. No obstante e posicion di FPNA no a cambia. FPNA no lo sostene ningun plan di desaroyo den e area aki Isla di Oro is a vast wetland mangrove area on Aruba where different ecosystems meet. The dive site of the same name consists of a vast shallow sand strip with a reef similar to that of the Mangel Halto dive site. Common types of coral on this reef are brain, star and plate coral. Coral lobsters, snappers, trumpet fish and angelfish are regular inhabitants. Isla di Oro means island of gold.<ref>https://www.duikersgids.nl/en/isla-di-oro</ref> Particulars Isla di Oro is not only a unique collection of ecosystems but also a former party island with an abandoned restaurant built in the shape of a boat. You can reach the location after a fairly long walk through the area. A boat dive is recommendable. ----- Fundacion Savaneta Aruba a nota di e discucion andando riba red social rond di Isla di Oro. E pregunta esencial den esaki ta cu si por papia di destruccion of limpiesa. Fundacion ta observa y ta na altura cu actualmente ta tumando luga un limpiesa di material di e ruina cu a keda atras eynan esta tubo y frusto den awa y hopi desperdicio di palo, etc. No tin ningun acto di corta mangroves ni otro mata pues aki nos tin cu papia di un clean up y no destruccion. Si Parke Arikok kier “claim” e luga, anto e pregunta ta dicon Parke nunca a hacie limpi y no a pone borchi cu e ta pertenece na Parke anto. Antes e doño di Isla di Oro tabata famia Oduber y despues un otro doño a tuma over te cu awe a keda na ruina unda un doño nobo local a cumpr’e via un acto notarial, pues no a hay’e regala. Semper Isla di Oro tabatin su permiso pa Restaurant y NightClub pues esey no ta nada nobo den su desaroyo.<ref>https://24ora.com/fundacion-savaneta-ta-aclaria-a-haci-isla-di-oro-limpi-y-nada-mas/ (17 di maart 2024)</ref> --- Fundacion Parke Nacional Aruba (FPNA) a cuminsa un caso contra pais Aruba y contra desaroyador di Isla di Oro, Osyth Henriquez, pa stop e di haci cualkier trabou di limpiesa riba su tereno. Hues a prohibi Henriquez pa desaroya of hasta pa haci limpiesa riba su tereno na Isla di Oro. FPNA a demanda Pais Aruba tambe pa prohibi Gobierno di duna permiso. Abogado mr. Anthony Ruiz a defende Osyth Henriquez, mientras cu abogado mr. Zuhaila Marchena a defende FPNA. Den su veredicto, mesora, hues a indica na FPNA cu como nan tin e maneho di e area, cu FPNA y e doño di Isla di Oro mester sinta na mesa y sali di e problema. Ta trata aki na un tereno cu e doño tin den erfpacht. E area ta bou maneho di FPNA como un area protehi. Den areanan protehi en general por restablece un edificio na estado original, den consulta cu FPNA. Osyth Henriquez ta propietario di Ocean Villas na Savaneta. Ey tambe e tin cu atende cu reto di FPNA, Gobierno mes y di bisiña, cu no necesariamente ta di acuerdo cu su vision pa desaroya bungalows eynan. Awo cu e kier desaroya Isla di Oro, atrobe e ta hay’e stroba y mester defende su plan y vision den corte. Ta parce cu e reto lo no ta e isla mes, sino mas bien e vecindario cu si ta protegi como un area di naturalesa.<ref>https://24ora.com/hues-a-ordena-osyth-henriquez-pa-para-trabou-riba-isla-di-oro/ (17 di mart 2024)</ref> * <ref>https://antilliaansdagblad.com/aruba/29167-blijf-van-isla-di-oro-af 13 maart 2024</ref> {{Appendix}} isla di oro is pas ontstaan in begin jaren zeventig van de vorige eeuw. Het is een stukje rif ten zuiswesten van Pos Grandi waarop Adolf R. Oduber een recreatiecomplex had gebouwd in de vorm van een schip met daarin een restaurant, bat en danszaal. Vivienno Frank isla di oro a surgi te na komienso di añanan setenta di siglo pasá. E ta un parti di e rif na sur-oeste di Pos Grandi na unda Adolf R. Oduber a konstruí un kompleho di rekreacion den forma di un barku ku den dje un restorant, bat i sala di baile. '''Isla di Oro''' ta un isla di coral na costa sur di Aruba, entre [[Pos Chikito]] y [[Savaneta]]. E area ta cay den e Parke Marino Aruba y ta bou maneho di FPNA. Het is gelegen 150 meter uit de kust op de rif van Pos Grandi. Er moest een weg door de mangrovenbos worden gehakt om bij het eiland te komen.<ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010470027:mpeg21:p006|titel=Luchtkasteel van Oduber werd restaurant in zee|werk=[[Amigoe]]|datum=1964-08-05|bezochtdatum=2024-03-23}}</ref> Gelegen aan een lagoen omringd door mangrovebossen. Er voden optredens en shows vor bekende artiesten plaats en werden feesten gehouden. Isla di oro was in de jaren op de startplaats voor natuurwandelingen van Stimaruba. * Na ana 1965 Adolfo (Dochi) Oduber a habri riba e isla un restaurant ISla di ORo construi den forma di un barco como atraccion turistico y despues amplia cu cocktail lounge y sala di baile. Apertura oficial dia 13 di maart 1965.<ref>Opening van Isla di Oro. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 09-03-1965, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 21-03-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462564:mpeg21:p006</ref> Despues di un aña a traha un brug pa yega na costa. Na 1975 el a cambia man pa Joe Procter, kende e sigui desaroya e luga. * in 1989? beheert-eigenaar door Lucy en jose Brazao Mendez. El a opera te 1994. * verschillende projecten, waaronder het dolfinarium project (1993?)onder de naam Dolphin Beach, voor de doorontwikkeling van Isla di Oro hebben vanaf 1990 gestuit op verzet van milieu-activisten.<ref>Gedegen en objectief onderzoek onontbeerlijk voor Dolphin Beach. "Amigoe". Curaçao, 15-05-1993, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 21-03-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010645141:mpeg21:p005</ref> Dolfinarium ging niet door wegens uitblijven van de nodige vergunningen. 8bxiz13hsrl8d3ozplxa82r6kj9mixt 192415 192414 2026-06-01T09:45:03Z Caribiana 8320 /* Nomber */ 192415 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ {{ABW}} caya nombra pa hende: Caya Dick Cooper - Caya Jose Geerman - Caya Charlie Brouns Sr. - Caya Y.A. (Lord Boxoe) Illidge - Caya Pio Coffie - Caya Enrique Vorst - Sylvia A. Godettstraat - Caya Captain R. Rodger - Caya Lolita E. Euson - Caya Federico Maduro (Balashi) - Caya Juan Werlemen (Cashero) - Caya Juancho Kock (ex-Karawarastraat na Dakota) - Avenida Milio Croes (ex-Fergusonstraat) - Caya Dr. J.R. (Coco) Arends (Sero Blanco) - Bario Dr. Dussenbroek - Caya Ing. Roland H. Lacle - Caya Rufo Wever (Klip/Mon Plaisir) * pending: [[Parkietenbos]] - [[Cunucu Arikok]] - [[Blackstone Beach]] (full review needed) - [[Bushiribana]] - [[Renaissance Island]] - [[Hadicurari]] - [[Zeewijk]] - [[Sero Plat]] - [[Guadirikiri]] - [[Cueba di Fontein]] - [[Cueba di Huliba]] - [[De Palm Island]] - [[Isla di Oro]] - [[Eagle]] (bario) - [[Arashi]] - [[Plantashi Prins]] - [[Boca Prins]] - [[Dos Playa]] * bario di San Nicolas: [[Lagoville]] - Kustbatterij - [[Rooi Congo]] - [[Pedro Mosa]] - [[Esso Heights]] *uitbreiding [[Tanki Flip]] zie de.wiki - zie en.wiki voor [[Mangel Halto]] - [[Ayo]] - [[Catiri]] - [[Alto Vista]] * Roberto G. Croes, [https://designrr.page/?id=499490&token=3435984651&type=FP&h=5688&fbclid=IwY2xjawSD5lhleHRuA2FlbQIxMABicmlkETFoNVhmY1g2T1NuSml5cFhWc3J0YwZhcHBfaWQQMjIyMDM5MTc4ODIwMDg5MgABHlKyG1hj55NGijsU4jWBM9buhkFVlBqvV5G5EPkBOXLazF4nFZ-4bTq-kTSR_aem_r4VExioZnv6pqBz0zQl6Eg Origen di nombernan di bario y sitio na Aruba] ------------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais| variante= a | tipo = Bario | nomber = Caya Jose Geerman | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 2 | caption_align = center | image1 = | caption1 = | image2 = | caption2 = | footer = | footer_align = center }} | pais = {{ABW}} | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[Regionnan di Aruba|San Nicolas Noord]] | tipo_subdivision_adm = Zona | subdivision_adm = | zoom = 13 }} '''Watapana Gezaag''' ta un bario y zona den e parti nort di [[San Nicolas]], e di dos ciudad mas grandi di [[Aruba]]. E bario a haya su nomber for di ..... Dia 1 di yanüari 2020, e lugá tabatin 1.703 habitante. == Nomber == E orígen di e nòmber di e bario no por wòrdu determiná ku siguridat. E nòmber aki tampoko no ta aparesé riba e mapa di Werbata di 1912. Watapana ta un palabra Arawak/Taino ku ta referí na e palu di Divididivi. Gezaag ta bin di un verbo di origen hulandes ''zagen'' na cua ta agrega '''ge''' na nan infinitivo: gezaag.<ref>W.M. Hoyer (1946), [https://archive.org/details/BNA-DIG-PAPIAMENTO-HOYER-VOCABULARIO-1946/mode/1up?q=watapana+gezaag Vocabulario Papiamento], Boekhandel Bethencourt, Corsou</ref> Probablemente, e nòmber ta originá di un incidente cu a tuma luga eynan.<ref name=:"1">Vivienno Frank. 2019. Watapana Gezaag. Den:''Aruba en een keuze uit haar toponiemen.'' ISBN:978-0-359-65900-5, pag. 228.</ref> E nomber Watapana Gezaag no a aparece den publicacionnan te cu aña 1950.<ref>[https://archive.org/details/AMIGOE-1950-03-30/page/30/mode/1up?q=watapana+gezaag Mededelingen van AVB], [[Amigoe]] (30 di maart 1950)</ref> == Mira tambe == * [[Rooi Congo]] * [[Standardville]] * [[Rooi Hundo]] {{Appendix}} [[:Kategoria:Luga na Aruba]] ---------------- {{Imagen anota |image=BNADIGWERBATAARUBA 0009.jpg |image-width=2000 |image-left= -360 |image-top=-575 |width=270 |height=270 |float=left |annotations=<!-- bashi of no, e parameter aki mester ta inclui--> |caption=Mapa di Werbata ta menciona Rooi Congo (1912). }} ----------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais| variante= a | tipo = Bario | nomber = Kustbatterij | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 2 | caption_align = center | image1 = Welcome to the Coastal Battery!.jpg | caption1 = | image2 = Cannon tracks at Coastal Battery, Aruba.jpg | caption2 = | footer = Ruinanan di kustbatterij | footer_align = center }} | area = | poblacion = 1.745 | censo = 2020 | densidad = | pais = {{ABW}} | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[Regionnan di Aruba|Savaneta]] | tipo_subdivision_adm = Zona | subdivision_adm = De Bruynewijk | zoom = 13 }} '''Kustbatterij''' ta un zona ku ta forma parti di Juwana Morto na Aruba, den region di San Nicolas Noord. Na 1 di yanüari 2020, e área tabatin un poblashon di 1.188 habitante, di cual 555 muhe i 633 hòmber. Den e zona ta lokalisa e monumento di guera di Kustbatterij. Historia E zona di Kustbatterij a ricibi su nomber durante World War II, ora a konstrui un bateria kostal riba un elevashon den augustus 1940. E lokashon tabata strategiko, siendo un di e puntonan mas haltu den e parti pariba di e isla, ku bista riba e refineria di Lago Oil and Transport Company i riba kosta. E instalashon militar tabata tin komo meta pa defendé e refineria, ku tabata di gran importansia pa e Aliadonan pa motibu di produccion di combustibel di aviashon. Pa e motibu ey, Aruba a bira un meta potensial pa atakenan di submarinonan aleman. E instalashon militar tabata tin komo meta pa defendé e refineria, ku tabata di gran importansia pa e Aliadonan pa motibu di produccion di combustibel di aviashon. Pa e motibu ey, Aruba a bira un meta potensial pa atakenan di submarinonan aleman. E kompleks tabata konsistí di tres posishon di kanon, un puesto di mando i varios edifisionan pa alojamento di soldaatnan. Tambe tabatin fasilidatnan manera un reservorio di awa. Kada posishon di arma tabata monta riba un fundeshi di beton i staal i prepará pa kanonnan ku por a kubri un gran distansia, inkluyendo parti di e isla mes. E bateria nunka no a wòrdu usa den combate, ni sikiera durante e atake di submarinonan aleman riba San Nicolas den febrüari 1942. Na 24 di oktober 1942, Prince Bernhard of the Netherlands a hasi un bishita oficial na e kustbatterij. Despues di guera, e instalashon militar a wòrdu abandoná i e área a wòrdu limpiá parcialmente. Restonan di bunker i posishonnan di arma a keda presente i posteriormente a wòrdu protehá komo patrimonio historiko. Awe, e lugá ta rekonosí komo un monumento di guera (ID 04-003) i ta wòrdu maneha pa Monumentenfonds Aruba. == Descripcion == Kustbatterij ta un zona principalmente residensial, ku desaroyo urbano rond di e sitio historiko. Den e área tin varios caya i bario chikí. E kaminda prinsipal den e zona ta Diamantbergweg, ku ta konektá Juwana Morto ku Rooi Hundo. Otro cayanan inkluí Weg Kustbatterij, Kleine Bergweg i Grote Bergweg. Den Weg Kustbatterij ta situa Colegio Nigel Matthew. Barionan den cercania ta Standardville i Rooi Hundo. == Literatura == * [[Johan Hartog|Hartog, Johan]], [https://archive.org/details/BNA-DIG-HARTOG-KUSTBATTERIJ/page/n4/mode/1up Juwana Morto Kustbatterij Aruba], De Walburg Pers (1987) {{Appendix}} [[:Kategoria:Luga na Aruba]] ----------- '''Kustbatterij''' ta un zona cu ta forma parti di [[Juwana Morto]] na Aruba, den [[Regionnan di Aruba|region di San Nicolas Noord]]. Dia 1 di januari 2020, e area aki tabatin un poblacion di 1.188 habitante, dividi entre 555 muhe y 633 homber. Den e zona ta localisa un monumento di guera. == Historia == E zona di Kustbatterij a ricibi su nomber durante e [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]] ora a construi un kustbatterij riba un elevacion na augustus 1940. Op Juana Morto, het hoogste punt van het oostelijk deel van het eiland, werd een kustbatterij gebouwd met uitzicht over de raffinaderij en over de Noord- en Westkust. * De kustbatterij is een erkend oorlogsmonument (ID 04-003). Cañonnan pisa tabata staciona aki pa defende e refineria di Lago. Despues di guera, e área a wòrdu limpia, lagando atras e luganan di arma y bunkernan, ku awor a wòrdu deklará un monumento protehá. * Op 24 october 1942 bracht Prins Bernhard een bezichtigingsbezoek aan de kustbatterij.<ref>Naar Aruba.. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 22-10-1942, p. 2. Geraadpleegd op Delpher op 28-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987278:mpeg21:p002</ref> * het bouwen van een onderofficiersverblijf bij de kustbatterij op Aruba<ref>Advertentie Aanbesteding. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 01-03-1944, p. 2. Geraadpleegd op Delpher op 28-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010403042:mpeg21:p002</ref> * Aan de N.V. Bouwmaatschappij Aruba is de gunning verleend van de bouw van een betonnen waterreservoir op St. Nicolaas nabij de kustbatterij.<ref>ARUBA AANBESTEDING.. "Amigoe di Curacao". Willemstad, 24-11-1948. Geraadpleegd op Delpher op 28-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000210652:mpeg21:p002</ref> * Op 17 mei 1940 werd proefgeschoten, in augustus 1940 kwam de kustbatterij Juwana Morto gereed voor direct vuur, in augustus 1941 ook voor nachtelijke actie. De Kustbatterij van Juwana Morto is nimmer in actie geweest, ook niet bij de directe aanval van de Duitsers op de raffinaderij in de nacht van 15 op 16 februari 1942, toen enige tankschepen verloren gingen.<ref>{{citeer web|auteur= [[Johan Hartog]]| titel=Batterijen beschermden de eilanden gedurende Tweede Wereldoorlog|werk=[[Amigoe]]|datum=1990-08-25|bezochtdatum=2026-05-28|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010641593:mpeg21:p020}}</ref> Kada un di e tres posishonnan di arma tabata para riba fundeshi di staal i beton. Kada un tabata montá pa un kañon di kaliber 19.2 ku por a drai 360 grado, ku un alkanse di 18.5 kilometer. Oranjestad y su haf tabata den alcance tambe. E cañonnan a haya e nombernan Betsy, Jopie y Beppie door di e soldaatnan, miembronan di Ehercito Boluntario Aruba. E bateria kostal di Juwana Morto nunka no a tira un tiru pa defendé e área, ni sikiera ora ku haf di San Nicolas i Refineria di Lago a wòrdu ataká pa un U-boat aleman na febrüari di 1942. Tankeronan di lago a wòrdu sendé na kandela, kousando huma i kandela pa stroba e bista for di e puesto di mando.<ref>[https://monumentenfondsaruba.org/juwana-morto-coastal-battery-1940/ Juwana Morto Coastal Battery * 1940], [[Monumentenfonds Aruba|SMFA]]</ref> hartog: Mken koos deze plaats vanwege het uitzicht naar twee zijden. En ook als besefte men dat de munitiemagazijnen e.d. in de rotsgrond uitgehouwen moesten worden, de kustbatterij zelf kon men bovengronds bouwen, want van zee u8it viel de kustbatterij toch in het niet bij de van zee uit royaal zichtbare raffinaderij. De batterij lag hoog zodat men over de schoorstenen van de raffinaderij heen kon schieten. Het complex op Aruba, gebouwd in 1940, bestond uit 3 geschutsopstellingen, een commandopost en enkele gebouwen voor onderdak van de kleine 100 mensen die er gelegerd waren. Ook waterreservoir. Een interessant stukje militair erfgoed van Aruba. Aruba speelde een cruciale rol in de Tweede Wereldoorlog vanwege de aanwezigheid van de Lago Raffinaderij, waar de kerosine voor de geallieerden werd geproduceerd. E kustbatterij a wordo construi na augustus 1940. E instalacion militar su obhetivo strategico tabata pa proteha e refineria di petroleo di Lago na San Nicolas cu tabata existi e tempo ey contra atakenan di Alemania durante Segunda Guera Mundial. importancia strategico: debi na e produccion halto di combustibel di aviacion pa e Aliadonan, e refineria di Lago tabata di vital importancia durante Segunda Guera Mundial. Komo resultado, e isla a bira un meta prinsipal pa U-boatnan Aleman. Lugá: E kustbatterij tabata situá riba e punto stratégikamente mas haltu di e parti ost di e isla, den cercania di San Nicolas. Esaki a ofresé un bista perfekto di e refineria i lama. Diseño: E liña defensivo tabata konsistí di un bunker di puesto di mando (commandopostbunker) i tres lugá di arma posishoná espasiá (geschutsemplacementen) cu un distancia di mas o ménos 50 meter for di otro. Restonan: E ruinanan di e post di comando y e cambernan di arma (geschutskamers) ainda por wordo haya awe rond di Weg Kustbatterij na San Nicolas y ta wordo maneha pa [[Monumentenfonds Aruba]]. == Descripcion == Den e zona di Kustbatterij, rond di e ruinanan militar, tin varios caya cu casnan residencial. E area ta wordo cruza pa un caya largo Diamantbergweg, cu ta conecta Juwana Morto cu Rooi Hundo. Otro cayanan conoci ta: Weg Kustbatterij, Kustbatterij, Kleine Bergweg y Grote Bergweg. Na Weg Kustbatterij ta situa un scol secundario, Colegio Nigel Matthew. Barionan den cercania ta: [[Standardville]] y Rooi Hundo. == Literatura == * [[Johan Hartog|Hartog, Johan]], [https://archive.org/details/BNA-DIG-HARTOG-KUSTBATTERIJ/page/n4/mode/1up Juwana Morto Kustbatterij Aruba], De Walburg Pers (1987) {{Appendix}} [[:Kategoria:Luga na Aruba]] ---------------- Kustbatterij (monumento) E Kustbatterij di Juwana Morto ta un monumento di guera situá na Aruba, den e área di Juwana Morto, serka San Nicolas. E ta un resto di un instalashon militar ku a wòrdu konstrui durante Segunda Guera Mundial pa defendé e refineria di petroleo di Lago. E sitio ta oficialmente rekonosí komo monumento di guera (ID 04-003) i ta wòrdu protehá komo parti di patrimonio historiko di Aruba. == Historia == E bateria di artileria a wordo construi na augustus 1940, riba un elevacion strategico den e parti pariba di e isla. E localisacion a wordo skohe pa su bista amplio riba e refineria Lago na [[San Nicolas]] y riba lama, ku tabata di importansia vital pa e Aliadonan durante Segunda Guera Mundial. E refineria di Lago tabata produci gran kantidat di combustibel di aviashon, loke a haci Aruba un punto strategiko i un posible meta pa atakenan di submarinonan aleman. Na 17 di mei 1940, a hasi prueba di tiramentu ku e kanonnan. Na augustus 1940, e bateria tabata kla pa uso den operashonnan di dia, i na augustus 1941 tambe pa operashonnan di anochi. Na 24 di oktober 1942, Prins Bernhard di Hulanda a bishitá e kustbatterij komo parti di un bishita oficial na e isla. A pesar di su importansia militar, e kustbatterij nunka no a wòrdu usa den combate, ni sikiera durante e atake di submarinonan aleman riba e refineria i haf di San Nicolas den febrüari 1942. == Descripcion == E kompleks militar tabata konsistí di: Tres posishon di kanon (geschutsopstellingen) Un bunker di puesto di mando Edifisionan pa alojamento di aproximadamente 100 soldaat Un reservorio di awa i otro fasilidatnan di sosten Kada posishon di arma tabata konstrui riba un fundeshi di beton i staal. E kanonnan tabata di kaliber 19.2 cm, ku por a bira 360 grado i tabatin un alkanse di mas o ménos 18,5 kilometer. Segun testimonio di soldaatnan, e tres kanon a ricibi nòmber informal: Betsy, Jopie i Beppie. E diseño di e bateria a tene kuenta ku e topografia di e terreno. E kanonnan tabata situá asina ku nan por tira por encima di e refineria, aprovechando e alturanan natural di e área. == Despues di guera y estado actual == Despues di 1945, e instalashon militar a wòrdu abandoná. Parti di e área a wòrdu limpiá, pero e strukturanan prinsipal, manera bunker i fundashonnan di kanon, a keda presente. Awendia, e restonan di e kustbatterij ainda por wòrdu mira den e paisahe rond di Weg Kustbatterij. E sitio ta wòrdu maneha i protehá komo patrimonio cultural, i ta forma un testimonio importante di e papel di Aruba durante Segunda Guera Mundial. E monumento ta un di e pokonan strukturanan militar di e periodo aki cu a sobrebibí na e isla. ---------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | variante= a | tipo = Region | nomber = San Nicolas-Noord | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 1/2 | caption_align = center | image1 = Aruba-Regionen.png | caption1 = San Nicolas Noord ta region 7 | image2 = | caption2 = | image3 = | caption3 = }} | area = | poblacion = | censo = 2020 | densidad = | descripcion = | pais = {{ABW}} | zoom = 13 }} '''San Nicolas-Noord''', oficialmente Sint Nicolaas Noord, ta un di e ocho [[Regionnan di Aruba|region]] den cua e [[isla]] di [[Aruba]] ta dividi administrativamente.<ref>{{Citeer web|url=https://cbs.aw/wp/index.php/2020/12/03/gac-geographical-address-classification-2019/|titel=GAC (Geographical Address Classification) 2019 and 2020|bezochtdatum=2025-03-03|datum=2019-06-27|werk=cbs.aw}}</ref> Hunto cu [[San Nicolas Zuid]] e ta constitui e region di San Nicolas, miho conoci como [[pariba di brug]]. E region tin un area di .... [[kilometer kuadrá|km²]] y un poblacion di 9.940 habitante dia prome di januari 2020. E region tin un poblashon di 9.940 (1 di yanüari 2020), loke ta representá 9.2% di e poblashon total di e pais. Muhé Hòmber 4760 5180 == Geografia == E region ta situá den e zona zuidoost di Aruba (region 7 riba mapa), pazuid di ... (region 1), pabou di [[Paradera]] (region 4) y panort di Oranjestad Oost (region 3). San Nicolas-Noord tin e siguiente barionan:<ref>[https://cbs.aw/wp/wp-content/uploads/2024/05/GAC_Officiele-publicatie_2024.pdf Strefy]</ref> * [[Brazil]] * Rooi Congo * Watapana Gezaag * [[Standardville]]/[[Rooi Hundo]] * Kust * [[Juwana Morto]] * San Nicolas-Noord otro {{Appendix}} [[Category:Luga na Aruba]] ------------------ {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais| variante= a | tipo = Region | nomber = San Nicolas-Zuid | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 1/2 | caption_align = center | image1 = Aruba-Regionen.png | caption1 = San Nicolas Zuid ta region 8 | image2 = | caption2 = | image3 = | caption3 = }} | area = | poblacion = | censo = 2020 | densidad = | descripcion = | pais = {{ABW}} | zoom = 13 }} '''San Nicolas-Zuid''', oficialmente Sint Nicolaas Noord, ta un di e ocho [[Regionnan di Aruba|region]] den cua e [[isla]] di [[Aruba]] ta dividi administrativamente.<ref>{{Citeer web|url=https://cbs.aw/wp/index.php/2020/12/03/gac-geographical-address-classification-2019/|titel=GAC (Geographical Address Classification) 2019 and 2020|bezochtdatum=2025-03-03|datum=2019-06-27|werk=cbs.aw}}</ref> Hunto cu [[San Nicolas Noord]] e ta constitui e region di San Nicolas, miho conoci como [[pariba di brug]]. E region tin un area di .... [[kilometer kuadrá|km²]] y un poblacion di 4.235 habitante dia prome di januari 2020. Sint Nicolaas-Zuid ta un di e ocho regionnan den e parti pariba di e pais autonomo di Aruba, cu ta pertenece na Hulanda, na Sur America. Riba promé di yanüari 2020, e region tabatin 4.235 habitante. Pa loke ta trata poblashon, e ta e region di mas chikitu den e pais. == Geografia == E region ta situá den e zona zuidoost di Aruba (region 7 riba mapa), pazuid di ... (region 1), pabou di [[Paradera]] (region 4) y panort di Oranjestad Oost (region 3). San Nicolas-Zuid tin e siguiente barionan:<ref>[https://cbs.aw/wp/wp-content/uploads/2024/05/GAC_Officiele-publicatie_2024.pdf Strefy]</ref> * [[Zeewijk]] * Pastoor Hendriksstraat * Van de Veen Zeppenfeldstraat * [[The Village]] * Essoville * [[Lago Heights]]/Esso Heights * [[Seroe Colorado]] * San Nicolas-Zuid otro Demografia E region tin un poblashon di 4.235 (1 di yanüari 2020), loke ta representá 3.9% di e poblashon total di e pais. Muhé Hòmber 1943 2292 {{Appendix}} [[Category:Luga na Aruba]] --------------- {{Databox}} '''Nomber di caya na Aruba''' ta refleha e historia, cultura y desaroyo social di e isla. Nan ta deriva for di un amplio scala di fuente, incluyendo historia local, [[geografia]], flora y fauna, [[literatura]], ciencia, [[religion]] y politica. Di e manera aki, nombernan di caya ta forma un parti importante di e herencia inmaterial di [[Aruba]]. Un nomber di caya ta un denominacion oficial pa espacio publico, manera caya, avenida, boulevard of plaza. E estudio di nomber di luga ta parti di e disciplina di toponimia. Den practica, nomber di caya ta sirbi como base pa adres y pa sistema di distribucion di post. Na Aruba, adres formal ta consisti di un nomber di caya hunto cu un number di e kavel, sin uzo di un sistema di codigo postal. ==Historia== E sistema di nomber di caya na Aruba a desaroyá gradualmente den [[siglo 19|siglo diesnuebe]] y [[siglo 20|binti]], paralelo cu urbanisacion di [[Oranjestad (Aruba)|Oranjestad]] i otro luganan riba e isla. Den e prome fase, hopi caya tabata sin nomber oficial of tabata conoci pa descripcionnan local. Influencia di gobernacion colonial Hulandes a introduci un sistema mas formal di registracion y nombramento. Un ehempel tempran ta e comision di nomber di caya na [[Willemstad]], [[Kòrsou|Corsou]], estableci na 1866, cu a sirbi como modelo pa Aruba.[1] Memey di siglo binti, despues di [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]], a surgi un consenshi pa uza nombernan cu mas relevancia local, reflehando un fortalecemento di identidad Arubano.<ref>{{citeer web|titel=Aruba Straatnamen|werk=[[Amigoe]]|datum=1950-12-05|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2026-04-29|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987772:mpeg21:p003}}</ref> == Dunamento di nomber == Na Aruba, e dunamento oficial di nomber na caya ta wordo realisa door di e minister responsabel pa Asuntonan General, riba recomendacion di Comision di Nomber di Caya. E comision consultivo aki ta inclui representante di instancianan manera [[Cuerpo Policial Arubano]] (KPA), Kadaster y Departamento di Obra Publico (DOW).[2] Na final di añanan 1940, a surgi discusion tocante e maneho di dunamento di nomber. A cuminsa duna preferencia na nombernan cu conexion cu e comunidad [[Antias Hulandes|Antiano]], en vez di nombernan internacional poco reconocibel.<ref>{{citeer web|titel=Ingezonden: Straatnamen op Aruba|werk=[[Amigoe]]|datum=1949-10-10|bezochtdatum=2026-04-28|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000212719:mpeg21:p003}}</ref><ref>{{citeer web|titel=Aruba straatnamen|werk=[[Amigoe]]|datum=1950-12-05|bezochtdatum=2026-04-28|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987772:mpeg21:p003}}</ref> Un di e prome ehempelnan tabata nomber di figuranan di resistensia, manera [[Boy Ecury]] y [[George Maduro]].[3] E historiado [[Johan Hartog]], prome director di [[Biblioteca Nacional Aruba]] (BNA), a presidi e comision den siglo binti. Bou di su liderazgo, nombernan a wordo selecta for di historia local y naturalesa, y tambe di personanan.[4] E maneho di dunamento di nomber ta evoluciona continuamente, tomando na cuenta expansion urbano y construccion di cayanan nobo, impulsa pa e desaroyo di Aruba durante e descubrimento di [[oro]], e mineria di guano, e yegada di e refineria di petroleo (Lago), y [[turismo]]. Algun nomber di caya ta di origen indigena, usualmente deriva di e zona unda nan ta situa. Den uzo moderno, hopi nomber di caya ta cuminsa cu termino manera ''Caya'' of ''Avenida'' (reemplasando e [[sufiho]] ''straat'' of ''weg''), of ta termina cu ''Boulevard''. ==Nomber tematico== Den diferente bario na Aruba, nombernan di caya ta sigui un tema specifico, loke ta contribui na identidad di e area: *Den Klip tin caya nombra pa escritor y compositor internacional. *Den [[Dakota (Aruba)|Dakota]], nombernan ta deriva di fruta y produkto agricola. *Den Companashi, nombernan ta basa riba cientifico y investigado. *Den Ponton, nan ta referi na mata y elemento di naturalesa local.[6] E sistema tematico ta facilita orientacion y ta duna caracter propio na cada bario. ==Reconocimento social== Hopi caya na Aruba ta nombra pa personanan cu a contribui na sociedad, manera politico, lider social, deportista, artista y religioso. Generalmente, e honor aki ta wordo otorga di manera postumo. E camindanan principal di Aruba ta generalmente nombra pa figuranan influyente. Entre nan tin ''Juan E. Irausquin Boulevard'' y ''Henny Eman Boulevard'', ku ta refleha e desaroyo economico y turistico di e isla den siglo binti.[7] Otro ehempelnan ta ''Avenida Nelson Orlando Oduber''[5], ''Watty Vos Boulevard''<ref>[https://antilliaansdagblad.com/articulo/aruba/20386-watty-vos-blvd-aruba-in-gebruik Watty Vos Boulevard Aruba in gebruik], [[Antilliaans Dagblad]] (6 di november 2019)</ref> y [[Caya G.F. (Betico) Croes]], nombra pa [[Betico Croes|Gilberto François Betico) Croes]], considerá como un figura clave den historia politico di Aruba. {{Appendix}} ==Referensia == * Frank, Vivienno L. 2019. ''Aruba en een keuze uit haar toponiemen.'' ISBN:978-0-359-65900-5 * Hartog, J. Aruba: Past and Present. Oranjestad: De Wit Stores. * Gobierno di Aruba – reglamentonan di nombramento di caya. * Croes, F. Historia di resistencia Antiano den Guera Mundial II. * Hartog, J. Geschiedenis van Aruba. * Alofs, L. & Merkies, H. Ken ta Arubiano? * Kadaster Aruba – registro di nomber di caya. * Ministerie di Infrastructura Aruba – dokumentonan di planifikashon urbano. [[:Kategoria:Geografia di Aruba]] <ref>{{Cite web |title=Kadaster Aruba |url=https://www.kadaster.aw |publisher=Kadaster Aruba |access-date=2026-04-27}}</ref> Example (book): <ref>{{Cite book |last=Hartog |first=Johan |title=Aruba: Past and Present |publisher -------------------- '''Nomber di caya na Aruba''' ta refleha e historia, cultura, y desaroyo social di e isla. Nan ta bin di un scala amplio di disciplina, entre otro historia di Aruba, geografia, flora y fauna, literatura, ciencia, religion y politica. Nomber di caya pues ta un parti importante di herencia inmaterial di Aruba. Un nomber di caya ta referí na un nòmber ku ta wòrdu usá pa designá espasio públiko, manera kaya, avenida, kaminda, plaza y becindario. E teoria di nòmber di kaya òf lugá ta un rama di toponimia. Un nòmber di kaya ta sirbi komo un guia i ta forma adrès, i ta wòrdu usá den hopi pais pa dirigí pòst. Nombernan di caya na Aruba hopi biaha ta un mescla di referencia na Papiamento, Hulandes y historia: hunto cu un number e ta forma un adres formal pero sin un sistema di codigo postal. == Dunamento di nomber == E nombramento oficial di cayanan na Aruba ta wordo haci door di Minister di Asuntonan General, riba recomendacion di e Comision di Nomber di Caya. E comision aki tradicionalmente ta consisti di representantenan di entre otro [[Cuerpo Policial Arubano]] (KPA), Kadaster, y Departamento di Obra Publico (DOW). Un comision similar pa e nomber di caya di [[Willemstad]] tabata existi na [[Kòrsou|Corsou]] caba for di aña 1866. Na fin di añanan 1940, a surgi un diskushon tocante e maneho cu dunamento di nòmber di caya. Kontrali na e hopi nòmbernan di kaya deskonosí, manera esnan di inventornan mundialmente famoso, a kuminsá duna preferensia na nòmbernan di kaya ku tabata papia ku e poblashon lokal.[1][2] E promé nòmbernan rekonosibel tabata esnan di bringadónan di resistensia Antiano: Boy Ecury (Boy Ecuryplein) i George Maduro (George Madurostraat).[3] Historiadó Johan Hartog, e promé direktor di Biblioteka Públiko di Aruba, tabata presidi e Komishon di Nòmber di Kaya di Aruba den siglo binti.[4] Bou di su liderazgo, nòmbernan tabata wòrdu selektá for di historia lokal i naturalesa, pero individuonan tambe tabata wòrdu konsiderá, normalmente póstumo. E decision final a keda na Conseho Ehecutivo di Aruba. Ekspanshon urbano den futuro i konstrukshon di kayanan nobo tambe ta wòrdu tumá na kuenta ora di skohe nòmber, loke ta nifiká ku e polítika di nòmber di kaya ta evolucionando konstantemente. Ku tempu, e terminologia tambe a kambia: nòmbernan di kaya nobo awor hopi bia ta kuminsá ku Caya, Boulevard, òf Avenida. ---------- revision '''Straatnamen van Aruba''' weerspiegelen de geschiedenis, cultuur en maatschappelijke ontwikkeling van het eiland. Zij zijn afkomstig uit uiteenlopende domeinen, waaronder de Arubaanse geschiedenis, aardrijkskunde, flora en fauna, literatuur, wetenschap, religie en politiek. De naamgeving van straten vormt daarmee een belangrijk onderdeel van het immaterieel erfgoed van Aruba. Un nomber di caya ta referi na un nomber cu ta wordo uza pa designá espacio publico, manera caya, avenida, kaminda, plaza y becindario. E teoria di nomber di caya of di luga ta un rama di toponimia. Un nomber di caya ta sirbi como un guia y ta forma adres, y ta wòrdu uza den hopi pais pa dirigi post. Nombernan di caya na Aruba hopi biaha ta un mescla di referencianan na Papiamento, Hulandes y historia: hunto cu un number e ta forma un adres formal pero sin sistema di codigo postal. == Naamgeving en beleid == De officiële naamgeving van straten op Aruba gebeurt door de minister van Algemene Zaken, op voordracht van de Straatnamencommissie. Deze commissie bestaat traditioneel uit vertegenwoordigers van onder meer de politie, het kadaster en de Directie Openbare Werken (DOW). Een vergelijkbare commissie bestond reeds in 1866 op Curaçao voor de straatnamen van Willemstad. Eind jaren 1940 ontstond er discussie over het straatnamenbeleid. In afwijking van de vele onbekende straatnamen, zoals bijvoorbeeld namen van wereldberoemde uitvinders, begon men de voorkeur te geven aan straatnamen die tot de bevolking spreken.<ref>ingezonden buiten verantwoordelijkheid der Redactie STRAATNAMEN OP ARUBA.. "Amigoe di Curacao". Willemstad, 10-10-1949. Geraadpleegd op Delpher op 10-02-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000212719:mpeg21:p003</ref><ref>ARUBA STRAATNAMEN.. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 05-12-1950, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 10-02-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987772:mpeg21:p003</ref> De eerste herkenbare namen werden die van de Antilliaanse verzetstrijders: Boy Ecury (Boy Ecuryplein) en George Maduro (George Madurostraat).<ref>ARUBA NAAR ARUBA.. "Amigoe di Curacao". Willemstad, 24-10-1949. Geraadpleegd op Delpher op 10-02-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000212731:mpeg21:p003</ref> Historicus Johan Hartog, Aruba’s eerste directeur van de Openbare Bibliotheek, was in de twintigste eeuw voorzitter van de Arubaanse straatnamencommissie.<ref>Dr.Johan Hartog; wat hij begon liet hij niet los. "Amigoe". Curaçao, 29-09-1990, p. 4. Geraadpleegd op Delpher op 10-02-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642192:mpeg21:p020</ref> Onder zijn leiding werden namen geselecteerd uit de lokale geschiedenis en natuur, maar ook personen kwamen in aanmerking, meestal postuum. De uiteindelijke besluitvorming lag bij het Bestuurscollege van Aruba. Bij de naamgeving wordt tevens rekening gehouden met toekomstige stadsuitbreidingen en de aanleg van nieuwe straten, waardoor het straatnamenbeleid voortdurend in ontwikkeling is. In de loop van de tijd veranderde ook de terminologie: nieuwe straatnamen beginnen tegenwoordig vaak met Caya, Boulevard of Avenida. == Straatnamen en maatschappelijke erkenning == Veel straatnamen op Aruba zijn gewijd aan verdienstelijke burgers, geestelijken, sporters en politici. Deze eer wordt doorgaans postuum verleend. Een bekend voorbeeld is Gilberto François (Betico) Croes, die als ‘Libertador’ van Aruba wordt beschouwd. De voormalige Nassaustraat, de hoofdstraat van Oranjestad, werd hernoemd tot Caya G. F. (Betico) Croes. Ook andere prominente figuren zijn in het straatbeeld vereeuwigd. Zo werd in 1950 de weg langs het Wilhelminasportpark vernoemd naar J. Helenus Ferguson, gezaghebber in de negentiende eeuw en bekend vanwege zijn rol in de aloëcultuur. Deze weg draagt tegenwoordig de naam Avenida.[[File:Aad Stolwijk, Hooiberg; Fergusonstraat; Avenida Milio Croes; Dakota, ANA-DIG-COL-STOLWIJK-LUCHTF-VEL-563-11, Archivo Nacional Aruba.jpg|thumb|Bista aereo di Avenida Milio Croes (antes Fergusonstraat) rechtsonder (1974).]] Ook andere prominente figuren zijn in het straatbeeld vereeuwigd, al blijkt deze eer niet altijd permanent. Zo werd in 1950 de weg langs het Wilhelminastadion vernoemd naar J. Helenus Ferguson, gezaghebber in de negentiende eeuw en bekend vanwege zijn rol in de aloëcultuur. Deze straat werd in 2004 hernoemd tot Avenida Milio Croes, naar de Milio Croes (1922-2013), voorzitter van SAC en jarenlang bijgedragen aan Aruba Carnaval. Een uitzondering op de regel van postume vernoeming is Nelson Orlando Oduber, voormalig minister-president van Aruba, naar wie de Avenida Nelson Orlando Oduber werd genoemd, ter vervanging van de Sasakiweg. == Thematische straatnaamgeving per wijk == In verschillende wijken op Aruba zijn straatnamen thematisch geordend, wat bijdraagt aan het karakter en prestige van deze buurten. In Oranjestad en omgeving zijn talrijke straten vernoemd naar literaire figuren, zoals Vondel, Herman Gorter, Constantijn Huygens, Jacob Cats en Guido Gezelle, aangevuld met internationale schrijvers als Shakespeare, Victor Hugo, Lord Byron en Alfred de Musset. Nabij Playa komen daarnaast straten voor die zijn vernoemd naar klassieke componisten, waaronder Bach, Schubert en Brahms, evenals leden van het Nederlandse koningshuis. De volkswijk Dakota kent straatnamen ontleend aan vruchten en landbouwproducten, zoals Patiastraat, Dadelstraat, Druivenstraat en Pindastraat. De oorspronkelijke Rondweg van Dakota werd in 1991 vernoemd naar oud-minister en voetballer Guillermo Trinidad, en later hernoemd tot Caya Papa Juan Pablo II. In Companashi, nabij de Kamerlingh Onnesstraat, overheersen namen van natuurwetenschappers zoals Edison, Pascal, Celsius en Fahrenheit. Ook de lokale gemeenschap wordt er weerspiegeld, met onder meer Caya Gilberto Toppenberg. De wijk Ponton bevat straatnamen ontleend aan inheemse plantensoorten, zoals Scopet, Breba, Katuna en Barba di Yoncuman. Het voormalige Eagle Colony kent straatnamen die verwijzen naar Europese landen. == Religie, sport en politiek == Religieuze orden hebben eveneens hun plaats in de Arubaanse straatnaamgeving. Zo zijn straten genoemd naar leden van de Frères de la Salle en de Dominicanessen, waaronder Caya Frère Alexius in Madiki en Caya Soeur Dorothea in Bushiri. Sporters en sportpioniers worden eveneens herdacht, zoals George Maduro, Boes Orman en Wichie de Palm. In Rancho is de Avenida Alo Tromp vernoemd naar een jonge AVP-aanhanger die in 1983 tijdens verkiezingsonrust om het leven kwam. == Hoofdwegen en boulevards == De belangrijkste verkeersaders van Aruba, tussen Oranjestad en Arashi, zijn vernoemd naar invloedrijke figuren uit de twintigste eeuw. De Lloyd G. Smith Boulevard herdenkt de directeur van de Lago-raffinaderij tijdens de Tweede Wereldoorlog, terwijl de Juan E. Irausquin Boulevard verwijst naar een pionier van het Arubaanse toerisme. Ook politicus Edgar ‘Watty’ Vos werd op deze wijze geëerd. --------- '''Straatnamen''' zijn er op Aruba in alle soorten, maar meestal van historische, aardrijkskundige, biologische, literaire of wetenschappelijke oorsprong. De namen worden door de Adviescommissie Straatnamen uitgezocht en aan de overheid voorgesteld. Een zelfde commissie werd op Curaçao al in 1866 benoemd voor straatnamen in Willemstad. Dr. Johan Hartog, historicus en Aruba’s eerste directeur van de Openbare Bibliotheek, vertelt dat hij vanwege zijn functie het voorzitterschap van de straatnamencommissie mocht vervullen, samen met vertegenwoordigers van de politie, het kadaster en openbare werken (DOW) etc. Er werden namen uit de Arubaanse geschiedenis en uit de natuur gekozen en voorgesteld aan het Bestuurscollege dat verder besliste, maar ook namen van overledenen kwamen in aanmerking. Tegenwoordig beginnen nieuwe straatnamen met Caya, Boulevard of zelfs Avenida. Verdienstelijke burgers of geestelijken, sporters of politici – al dan niet van onbesproken naam en faam, verbonden aan een regerende politieke partij – mogen zich, meestal postuum, erin verheugen om in een strook asfalt voort te leven. Aruba’s ‘Libertador’ Betico Croes is daar een voorbeeld van: Nassaustraat, de Mainstreet van Oranjestad, werd Caya G. F. (Betico) Croes. In 1950 werd de weg langs het ‘Wilhelminasportpark’ vernoemd naar J. Helenus Ferguson, gezaghebber in de 19e eeuw, die bekend werd vanwege zijn rol bij van het verbouwen van aloë. Inmiddels is die weg tot Avenida hernoemd. In 1966 merkte gedeputeerde Oscar Henriquez bij de behandeling van de eilandsbegroting op dat het voor de commissie niet makkelijk was om namen te vinden voor de straten in de vele nieuwe woonwijken. “De nieuwe straten moeten namen krijgen die meer tot de bevolking spreken”. Dat blijkt echter niet in alle gevallen nageleefd te zijn. Laten we eerst stellen dat het cachet van bepaalde wijken wordt onderstreept door de namen van de straten. Als je Oranjestad vanaf de airport binnenrijdt, kan je rechts afslaan naar de Vondellaan, vernoemd naar Neerlands grootste schrijver, onder meer bekend van het toneelstuk ‘Gijsbrecht van Amstel’. Hij leefde in de 17e eeuw. De wijk die grenst aan de Vondellaan, Mon Plaisir, bestaat uit huizen, bewoond door mensen die vertrouwd zijn met hun literaire klassiekers, vandaar dat er nog enkele straten klinkende namen hebben als Herman Gorter, Constantijn Huygen, Jacob Cats en Guido Gezelle. Wie kent hen niet… Voor de afwisseling worden er nog wat Engelse en Franse literaire reuzen op de naambordjes geplakt, zoals Shakespeare, Victor Hugo, Byron (Lord) en Alfred de Musset, allemaal bekend van de middelbare schooltijd. Trouwens, iets verder naar het Lagoen in Playa raken we in het goede gezelschap van klassieke componisten als Bach, Schubert en Brahms, waarna we tenslotte leden van de koninklijke familie tegenkomen, Juliana, Beatrix, Irene, Margriet en Maria-Christina. Voor een straat vernoemd naar de vader van deze prinsessen, moeten wij naar San Nicolas, daar vinden wij de Bernhardstraat. Plaatselijke helden zoals George Maduro en plantagehouder Bazin leven ook in straatnamen verder. In de aan de voornoemde Fergusonstraat grenzende volkswijk Dakota wordt het vruchten plukken in de Patiastraat, Dadelstraat, Druivenstraat en Pindastraat; die hebben geen nadere uitleg nodig. Trouwens, rond het oudste deel van Dakota werd een rondweg aangelegd, domweg Rondweg genaamd. In 1991 werd die vernoemd naar oud-minister Guillermo Trinidad, een voetballer afkomstig uit Dakota. Meer recentelijk kwam er een naamswijziging, het heet nu Caya Papa Juan Pablo II. Tja, de kerk wil ook wat. Wat dat betreft: er werden ook namen van bekende frères de la Salle en zusters Dominicanessen uitgezocht voor nieuwe straten in andere delen van de stad. Zo kwam er in Madiki de Caya Frère Alexius en in Bushiri de Caya Soeur Dorothea, beiden omringd door een hele reeks verdienstelijke collega’s. De wijk Companashi, grenzend aan de Kamerling Onnesstraat, vernoemd naar een 19e eeuwse natuurkundige, is gevuld met internationale grote namen op dat gebied zoals Edison, Pascal en natuurlijk Celsius en Fahrenheit. Gilberto Toppenberg, meer dan verdienstelijke inwoner van die wijk, heeft daar nu ook zijn Caya gekregen. Dan komen we in Ponton, via de voormalige Boerhaavestraat, nu Caya Ernesto O. Petronia, en bevinden we ons midden in straten met namen uit de plaatselijke plantenwereld: Scopet, Breba, Katuna en niet te vergeten de Barba di Yoncuman. De wijk die vroeger als Eagle Colony werd aangeduid, heeft de namen van Europese landen in de straatnaam, zoals Frankrijk, Schotland en zo meer. Een deel van de Arendstraat, waar hij aan woont, is vernoemd naar voetbalpionier Boes Orman. De rotonde aan het eind van de Belgiëstraat draagt de naam van Wichie de Palm, oprichter van het bedrijf met touringbussen, niet ver van deze rotonde. In de wijk Rancho is een straat vernoemd naar een jeugdige aanhanger van de AVP die in 1983 bij een schermutseling in verkiezingstijd het leven verloor: de Avenida Alo Tromp. In deze voormalige visserswijk valt het op dat straatnamen die de bewoners iets zeggen zoals de Ranchostraat en Visstraat, worden onderbroken door straten die namen dragen als Johan de Wittstraat en Oldenbarneveldstraat. Eenzelfde contrast is te vinden in San Nicolas, daarover later meer. De voornaamste verkeersaders van het eiland, tussen Oranjestad en Arashi zijn vernoemd naar de directeur van de Lago tijdens de oorlog, Lloyd G. Smith en de pionier van ons toerisme, Juan E. Irausquin. Hun namen zijn aan een Boulevard verbonden. Die eer had ook AVP politicus Edgar ‘Watty’ Vos. Volgens de richtlijnen allemaal postuum geëerd. De enige uitzondering daarop is tot nu toe: Nelson Orlando Oduber, voormalig Minister-President, wiens Avenida de naam Sasakiweg heeft vervangen. Het is nog even wennen...<ref>Evert Bongers, [https://www.facebook.com/groups/2690464017950676/posts/3028876380776103/ Straatnamen op Aruba], facebook Historia di Aruba</ref> {{Appendix}} ------------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | variante = a | tipo= Bario | name = Essoville | imagen = Aad Stolwijk, San Nicolas; San Nicolaas; Graf Von Zinzendorf school; Staringstraat; Kong Ming Supermarktet; Pastoor Hendrikstraat, ANA-DIG-COL-STOLWIJK-LUCHTF-VEL-537-10, Archivo Nacional Aruba.jpg | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[Regionnan di Aruba|San Nicolas Zuid]] | tipo_subdivision_adm = Zona | subdivision_adm = <!-- Historia --> | funda = <!--Fecha di fundacion --> | fundado = <!-- Geografia --> | area = 0.2861<ref>https://www.citypopulation.de/en/aruba/admin/san_nicolas_zuid/885__essoville/</ref> | poblacion = 971 | gentilisio = | censo = 2020 }} '''Essoville''' ta un bario y zona (zona) den e region di Sint Nicolaas-Zuid den e parti zuid di e pais autonomo di Aruba, perteneciente na Hulanda, na Sur America. Riba promé di yanüari 2020, e tabatin un poblashon di 971. E ta e zona di mas grandi den e region. * woonhuizen waren eerst enkel genummerd terwijl beginjaren 60 hieraan namen van rivieren werd toegekend. Essoville is een woonwijk in het oosten van San Nicolas en omvat de woonstraten; Vuykestekestraat Coloradostraat Orinocostraat Missouristraat Amazonestraat Mississippistraat Deze woonwijk werd gesticht door "Home Building Foundation", een stichting opgericht en gefinancierd door de Lago. De huizen werden aan werknemers van de Lago verkocht.<ref>Vivienno Frank. 2019. Essoville. Den:''Aruba en een keuze uit haar toponiemen.'' ISBN:978-0-359-65900-5, pag. 105.</ref> Allereerst is gedacht aan de overdracht hiervan aan de Home Building Foundation, Zoals het zich thans laat aanzien, zou een dergelijke overdracht het meest aan de technische en wettelijke vereisten tegemoet komen. De huizen zouden dan door de Foundation aan de tegenwoordige bewoners worden verkocht op dezelfde wijze zoals dit na de oorlog met de Essoville-huizen geschiedde Deze bewoners zouden dan het eerst voor de aankoop dezer woningen, die zij momenteel huren, in aanmerking komen.<ref>Lago overweegt eigendoms overdracht Lago Heights huizen. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 01-06-1953, p. 2. Geraadpleegd op Delpher op 13-04-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010988047:mpeg21:p002</ref> * woonhuizen waren eerst enkel genummerd terwijl beginjaren 60 hieraan namen van rivieren werd toegekend. * vergeleken met andere barios waren de kavel klein met daarop mini-woninkjes. Te St. Nicolaas is door de recente bouw van 70 arbeiderswoningen de (z.g. „Essoville") door de Lago Oil 6 Transport Cy Ltd. de volkshuisvesting belangrijk verbeterd.<ref>Woningtoestand op Aruba.. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 18-06-1942, p. 4. Geraadpleegd op Delpher op 13-04-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987172:mpeg21:p004</ref> * in de wijk is gevestigd een rumshop en een pompstation, dat in 1952 in bedrijf ging. * wijk grenst aan de Graaf van Zinnendorfschool, gelegen aan de [[Bernhardstraat]]. == Historia == Buiten de Colony verrezen woonwijken voor het lokale personeel, voor elke laag van de hierarchie een aparte wijk. In 1937 werd begonnen met Lago Heights, 150 huizen. In 1939 [[Essoville]] met 75 bungalows om te beginnen. In 1947 werd begonnen met sociale woningbouw in [[Lagoville]]: de arbeiders werden in de gelegenheid gesteld door een spaarregeling op den duur eigenaar te worden van de huizen. En afgezien van de door Lago neergezette wijken was er in het centrum van wat later San Nicolas zou gaan heten ook een wijk van in de haast opgebouwde huizen in de stijl die ook op de Engelstalige Caribische eilanden te vinden is: [[The Village]].<ref>{{citeer web|url=http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&task=view&id=28&Itemid=42|titel=De Lago en de Eagle: de olieindustrie op Aruba|werk=historiadiaruba.aw|datum= |bezochtdatum=2024-09-03|archiefurl=https://web.archive.org/web/20210812112631/http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&task=view&id=28&Itemid=42|archiefdatum=2021-08-12|dodeurl=nee}}</ref> Divishon Atministrativo E zona ta konsistí di un lokalidat:[2] Essoville Demografia E zona tin un poblashon di 971 (1 di yanüari 2020). {{Appendix}} [[:Kategoria:Luga na Aruba]] --------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | variante = a | tipo= Bario | name = Esso Heights | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[Regionnan di Aruba|San Nicolas Zuid]] | tipo_subdivision_adm = Zona | subdivision_adm = }} '''Esso Heights''' ta un bario den e zona di Lago/Esso Heights, den e region di Sint Nicolaas-Zuid den e parti zuidoost di Aruba.[1] == Historia == Buiten de Colony verrezen woonwijken voor het lokale personeel, voor elke laag van de hierarchie een aparte wijk. In 1937 werd begonnen met Lago Heights, 150 huizen. In 1939 [[Essoville]] met 75 bungalows om te beginnen. In 1947 werd begonnen met sociale woningbouw in [[Lagoville]]: de arbeiders werden in de gelegenheid gesteld door een spaarregeling op den duur eigenaar te worden van de huizen. En afgezien van de door Lago neergezette wijken was er in het centrum van wat later San Nicolas zou gaan heten ook een wijk van in de haast opgebouwde huizen in de stijl die ook op de Engelstalige Caribische eilanden te vinden is: [[The Village]].<ref>{{citeer web|url=http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&task=view&id=28&Itemid=42|titel=De Lago en de Eagle: de olieindustrie op Aruba|werk=historiadiaruba.aw|datum= |bezochtdatum=2024-09-03|archiefurl=https://web.archive.org/web/20210812112631/http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&task=view&id=28&Itemid=42|archiefdatum=2021-08-12|dodeurl=nee}}</ref> {{Appendix}} [[:Kategoria:Luga na Aruba]] ------------------ {{Variante|a}} {{infobox luga den pais | variante = a | tipo = Bario | nomber = Lago Colony | pais = {{ABW}} }} '''Lago Colony''' tabata un comunidad situa na e extremo oost di e isla di Aruba, cerca di e area conoci actualmente como Seroe Colorado. E stat tabata konsistí di 377 kas,[2] un hospital,[3][4] misa, kas di klup, pista di bowling, i un Skol Merikano, ku promé pa di diesdos klas i aproksimadamente 180 studiante. E poblashon di Lago Colony tabata prinsipalmente di Merka, ounke tabatin un poblashon grandi di Inglatera, Irlanda i Eskosia ku tabata prinsipalmente ofisialnan riba e flota di tankero di lago. Ademas tabatin Hulandes, Danes, Spaño y otro nacionalidadnan representa den e comunidad. E pueblo aki tabata sostené pa un refineria grandi di zeta na mundu, ku e tempu ei tabata propiedat di un supsidiario di Standard Oil di New Jersey, konosí komo Lago Oil and Transport Company. Lago tabatin su komienso na 1924 komo un fasilidat di trans-shipping pa zeta krudo ekstraí pa Lago Petroleum Corporation ku ta operá na Lago Maracaibo. E crudo a wordo transporta pa Aruba den barconan di fondo plat, cu ta poco profundo, barconan tanker, conoci como lake tankers. E trans-envio aki di e zeta krudo a sigui te na 1928 ora ku a konstruí un refineria i e zeta krudo Venezolano a wòrdu refiná riba e isla i enviá tur kaminda na mundu komo produktonan petrolero kaba. == Baby beach == Den añanan 1950, e Aruba Esso Club a wòrdu konstruí na Baby Beach man made lagoon.[5] E klup a inkluí un restorant, pista di baile i un stadion di beisbòl. Den e lagun, tabatin un waf i baranka chikitu (di kua un ta para ainda). E refineria a opera te cu 1985 ora cu el a wordo cera. E refineria, cu awor ta propiedad di Valero Energy Corporation, despues a wordo cumpra, habri bek, despues cera atrobe; na desèmber 2010, Valero a anunsiá ku e refineria ta habri bèk.[6] Te cu 2012, a keda solamente algun cas di ex-Colonia di Lago. Esnan cu a resta a wordo entrega na Gobierno di Aruba of a wordo bendi na personanan individual. Awendia, e Esso Club ta solamente un edifisio grandi i bandoná ku un negoshi, un tienda di buseo, ku ta den operashon ainda. ------------ {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | variante = a | tipo= Bario | name = Zeewijk | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 1/2 | caption_align = center | image3 = Zeilschip bij de Yachtclub van Aruba. Op de achtergrond de Lago-olieraffinaderij, Bestanddeelnr 252-3982.jpg | image2 = De haven van de Lago-olieraffinaderij in San Nicolas op Aruba, Bestanddeelnr 252-8041.jpg | image1 = BNA-DIG-MEINERS-0035 - San Nicolas - Zeewijk, Zwemmers aan strand van Zeewijk 591200 c.jpg | caption1 = Playa di Zeewijk | footer = Bista pa lama cu [[Lago Oil & Transport Company|refineria Lago]] den fondo | footer_align = center }} | pais = {{ABW}} | region = [[San Nicolas|San Nicolas-Zuid]] | poblacion = 527 | censo = 2020 | censo_ref = | area = 0,4827 | densidad = 1,092 | zona = | zoom = 14 }} ------------------- ==The Lourdes Grotto== Named in commemoration of the famous French religious landmark, was created under the guidance of a priest named “Erkamp” and parishioners in the year 1958. The grotto, a shrine built into the rocks is located in Seroe Preto, just off the main road to San Nicolas. A statue of the Virgin Mary, weighing 700 kilos, was hoisted into place in the grotto. Every year, on February 11 (feast of Lady of Lourdes), a procession leaves from the St. Theresita church in San Nicolas to the grotto, where a mass is performed. The grotto is located road-side and can be visited daily. <ref>https://www.cspnv.com/pdf/aruba-today-20260227.pdf Explore Aruba! (27 di februari 2026)</ref> ---------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais| variante = a | tipo = luga | nomber = Parkietenbos | nomber_oficial = | nomber_nativo = | pais = {{ABW}} | alias = | lema = | imagen = | descripcion = | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 1/2 | caption_align = center | image1 = | caption1 = | image2 = | image3 = }} | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[Oranjestad West]] | zoom = 14 }} '''Parkietenbos''' ta un luga situa na costa west di Aruba, canto di lama y mangelnan directamente pazuid di [[Aeropuerto Internacional Reina Beatrix]] y e areanan residencial di [[Simeon Antonio]] y [[Cas di Paloma]]. E area aki ta designa como un zona economico den e ''Ruimtelijke Desaroyo Plan'' (ROP) di Aruba di 2009.<ref>[https://web.archive.org/web/20160224005153/http://dip.aw/ROP%20atlas.pdf Atlas Ruimtelijk Ordeningsplan]</ref> == Zona economico == For di añanan 1960, e landfill sentral “Parkietenbos Containerpark & ​​Landfill Facility”, simplemente konosí komo “Parkietenbos”, ta situa na Parkietenbos. E instalashon públiko aki ta wòrdu manehá pa [[Serlimar]] y ta consisti di dos deposito principal: e parke di container i e landfill, caminda e sushi ta wordo compacta, nivela y cubri.<ref>[https://web.archive.org/web/20201031134950/https://serlimar.com/ Officiële website Serlimar]</ref> Na 2009, e compania Mericano Bouldin & Lawson a entrega e instalacion di “WastAway”. E instalacion aki cu tin un balor di 28 miyon florin, mester a procesa desperdicio den asina yama “fluff” y despues reusa e fluff aki pa compost of fertilisante di tera. Sinembargo, e instalashon nunka no a funshoná korektamente i p’esei a wòrdu será na mitar di 2011.<ref>{{Citeer web |url=http://www.genootschapnederlandaruba.nl/wp-content/uploads/2017/02/Voor-u-gelezen-juli-2016.pdf |titel=Voor u gelezen, GNA, juli 2016 |bezochtdatum=2018-07-20 |archiefdatum=2018-07-20 |archiefurl=https://web.archive.org/web/20180720225535/http://www.genootschapnederlandaruba.nl/wp-content/uploads/2017/02/Voor-u-gelezen-juli-2016.pdf |dodeurl=ja }}</ref> Riba 8 di febrüari 2018, un “petishon pa informashon” (RFI) a keda publiká en konekshon ku e destaho pa e remediashon di e landfill i e kambio den e método di prosesamentu di desperdisio: di maneho di desperdisio “sólido” pa “sostenibel”.<ref>[https://www.ie-forum.nl/artikelen/rectificatie-afgewezen-wegens-onvoldoende-hinder-voor-aanbestedingen-parkietenbos Rectificatie afgewezen wegens onvoldoende hinder voor aanbestedingen Parkietenbos]</ref> Desde 2007, un planta di tratamentu di awa di riool a wòrdu situá banda di e landfill pa e tratamentu di awa di cesspool suministrá pa tankero.<ref>{{Citeer web |url=http://www.witteveenbos.nl/nl/projecten-afvalwater/project/15-rwzis-aruba/pagenr/1 |titel=Aruba |bezochtdatum=2018-07-20 |archiefdatum=2018-07-20 |archiefurl=https://web.archive.org/web/20180720225707/http://www.witteveenbos.nl/nl/projecten-afvalwater/project/15-rwzis-aruba/pagenr/1 |dodeurl=ja }}</ref> == Asuntonan ambiental == Huma di e landfill di Parkietenbos por wòrdu mira for di Wayaca (yüni 2022) Pa añanan, e landfill ku awor ta sobrepobla tabata e kousa di kehonan tokante molèster di huma, huma tóksiko i polushon, ku ta un peliger pa medio ambiente i salú públiko. Na 2002, un grupo di residente lokal a funda e Fundashon Parkietenbos pa hala mas atenshon na e problema di desperdisio a traves di akshonnan.<ref>https://www.thedailyherald.sx/islands/66520-aruba-residents-take-action-against-landfill{{Dode link|datum=februari 2020 |bot=InternetArchiveBot }}</ref> E fundacion aki a tuma accion na comienso di juli 2018 ora cu candela a bolbe cuminsa na landfill. Despues di akshonnan inútil di Stichting Parkietenbos, un residente lokal a disidí di presentá un demanda kontra gobièrnu na 2020.<ref>{{Citeer web|url=https://caribischnetwerk.ntr.nl/2020/08/25/overheid-blijft-doorgaan-met-illegale-afvalpraktijken/|titel=Overheid blijft doorgaan met illegale afvalpraktijken|bezochtdatum=|auteur=Sharina Henriquez|datum=2020-08-25|werk=caribischnetwerk.ntr.nl}}</ref> {{Appendix}} ------------------- {{Databox}} '''Cunucu Arikok''' ta un museo habri den [[Parke Nacional Arikok]], cu ta sirbi como mustra di e manera di biba di antaño. E ta un di e atraccionnan principal di Parke Nacional Arikok. {{Appendix}} Fondo Prins Bernhard lo financia finalisacion di e proyecto ‘Cunucu Arikok’. Esaki ta encera un suma di mas o menos 60 mil florin. Cu Cunucu Arikok e fundacion FANAPA tin como meta pa crea un obheto cu ta duna e bishitantenan un bon impresion di kico naturalesa na Aruba tin pa ofrece. ‘Na e lugá úniko aki nos ta haña vegetashon eksuberante riba un pida tereno kaminda diferente formashon geológiko ta uni den otro, ku ta visibel den kunuku pa medio di diferensianan den tipo di tera i baranka i kaminda un kantidat grandi di parha i bestia di tera tambe ta biba.<ref> Prins Bernardfonds steunt afbouw project Cunucu Arikok. "Amigoe". Curaçao, 14-09-1989, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 25-04-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642757:mpeg21:p006</ref> E sub-proyecto “Cunucu Arikok”, di Stinapa Aruba, lo wordo financia door di Fondo Prins Bernhard, a haya sa di Stinapa. E proyecto aki ta data for di aña 1980 ora cu Departamento di Desaroyo Economico (DECO) den colaboracion cu otro instancianan local a desaroya un proyecto grandi pa crea un parke nacional Arikok-Jamanota na Aruba. Stinapa Aruba tin 785 hectar riba huur di gobierno. Esaki ta Sero di Arikok y e area rond di dje. E sitio ta situá eksaktamente na e frontera di dos formashon di piedra geológiko: e diabase schist-tuff i e tonalite. Hopi impreshonante den e parti abou ta numeroso formashon ku ta konsistí di blòki grandi di tonalita rondoná den kua eroshon a krea e formanan mas straño i imponente. Komo ku e cunucu ta protehá di e bientunan komersial konstante i salu dor di e seru di Arikok, e tin un vegetashon relativamente eksuberante. Tin un kantidat di palu hopi bieu, grandi i kompletamente krese, ku ta un raridat riba e isla. Konenchi, parakeet ta biba einan i hopi bia por mira otro parhanan manera trupial, chuchubis i perdiz. Kaskabel tambe ta presentá, pero bo mester ta un eksperto pa haña un: nan ta lastra bai ora hende yega serka.<ref>Natuurpark met cultuur-historisch monument Bernhard-fonds neemt Cunucu Arikok voor zijn rekening. "Amigoe". Curaçao, 30-11-1985, p. 9. Geraadpleegd op Delpher op 25-04-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643304:mpeg21:p011</ref> {{Stub}} ChatGPT: Cunucu Arikok ta un lugá histórico i kultural importante den Parke Nacional Arikok na Aruba. E palabra "cunucu" ta referí na un plantashon chikí òf un kas di campo, i den e kontektu aki, e ta referí na un plantashon ku a pertenesé na Arie Kok, un agricultor Hulandés. E nòmber di e parke mes, Arikok, ta derivá di su nòmber. ​ Wikipedia – Die freie Enzyklopädie 🏡 Historia i Signifikado Cunucu Arikok a forma parti di e desaroyo di Parke Nacional Arikok. E área a sirbi komo un plantashon chikí, i su kas di torto (kas di adobe) a keda preservá komo un ejemplo di bida rural tradicional Arubano. E kas a rekonstruí usando método tradicional pa mustra e estilo di bida di e tempu ey. ​ wheninaruba.com 🌿 Naturalesa i Kultura E área rondó di Cunucu Arikok ta riku den flora i fauna lokal, inklusí mata di divi-divi, kaktus tropikal, i otro planta medikinal. Tambien, den e área por haña desèño riba piedra di Indjanan nativo, ku ta indiká e presensia di pueblo indígena den e región. ​ 🥾 Rota di Hike E Cunucu Arikok Trail ta un ruta di hike fasil, ideal pa famia i visitante ku ta buska un introdukshon na e parke. E trail ta kuminsá na e sentro di bishita i ta dura mas o ménos 2 ora. Durante e hike, bo por wak e kas rekonstruí, flora lokal, i arte rupestre. ​ wheninaruba.com +2 things-to-do-in-aruba.com +2 boardwalkaruba.com +2 🗺️ Lokal i Atraktividatnan Serka Cunucu Arikok ta lokalisa serka di otro atraktividatnan den e parke, manera Kueba Chiki, un kueba ku desèño riba su muraya, i Dos Playa, un playa doble popular. E ruta ta pasa tambe serka di Sero Arikok, un di e punto mas haltu di Aruba. ​ AllTrails.com [[:Kategoria:Seru na Aruba]] Sinds enkele járen bezit Aruba een national park. Een uitgestrekt terrein in de omgeving van de Arikok en Jamanota tot aan de noordkust toe. Een kleiner deel van dit park is omheind d.m.v. een “slavenmuur”, aangelegd door de Stinapa. Dit park, gelegen in de luwte van de Arikok, is alleszins de moeite waard en bij uitstek geschikt voor een wandeling op een zondagna¬ middag. De ingang bereikt men door op de zándweg naar de Jamanota de Stinapaborden te volgen. Een keurig aangelegd pad maakt de wandeling tot een waar genoegen. Op de steile gedeelten zijn stenen trappen aangelegd met zelfs een leuning. Men bevindt zich werkelijk in een uniek stukje Arubaanse natuur. Enorme rotsblokken, praktisch alle soorten planten die op Aruba in het wild groeien en schitterende vergezichten. Door de beschutte ligging groeien de Watapana’s zoals het hoort: gewoon rechtop. Onder de enorme kruinen zijn banken aangebracht, waarop het koel rusten is. Dát is pas rusten met enkel vogelgeluiden om je heen, alleen het gekrijs van de parkieten zou aangepast moeten worden. Konijntjes schieten heen en weer. Een zijpaadje voert ons naar een overhangende rots, waar zich Aruba’s bekendste indianentekens bevinden. Bezoekers doen er goed aan een fotocamera mee te nemen, vooral de natuurfotograaf zal behoorlijk aan zijn trekken komen. Het wandelpad mondt uit bij een gerestaureerd lemen huisje. Het is geheel in stijl gehouden. Ook de omgeving van dit huisje wil de Stinapa aanpassen aan het leven van vroeger. Cunucu Arikok is een waardevol projekt, zowel voor de lokale bevolking als de toerist, die wat meer wil zien dan alleen het strand en het casino. Bekijk op uw gemak de foto’s en trek er op uit. Kan heel gezond zijn. (skol i Komunidat november 1986) foto’s: Rinus de Graaff ===Stampia di 75 cen=== Cunucu Arikok ta keda na pia di Sero Arikok, na e parti west unda no tin mucho biento. Den pasado nan a practica aki agricultura y cria di bestia, pero no na gran escala. E cunuqueronan tabata biba den cas di torto, esaki ta un cas traha di lodo. E cas di torto cu nos ta mira awendia den Cunucu Arikok a keda construi na 1985, perfectamente imita na e manera tradicional.<ref>[https://archive.org/details/BNA-DIG-BONDIA-2006-11-01/page/n30/mode/1up?q=cunucu+arikok+skol Post Aruba N.V. kier mustra e beyeza di Parke Nacional Arikok], BDA (1 di november 2006)</ref> Pa e spannan di dak nan a uza flambeu (palo di cadushi) y e murayanan ta traha di un mezcla di lodo y yerba. ===Stampia di 100 cen=== Despues di core riba e caminda cu ta pasa door di e parke, nos ta yega na e punto mas halto, esta Miralamar. For di aki bo tin un bista riba lama na ambos banda di e isla. Den cielo tin un warawara (ployborus plancus) ta bula y ta busca un coneu of un cabrito morto. E paisahe ta caracteriza pa duinen aki ta cubri un espacio di mas o menos 2 hectarea. Nan ta consisti di santo blanco di coral cu e biento di Noordoost ta supla riba e isla. Riba e duinen ta crece algun palo di druif y di oleifi cu te hasta den tempo seco ta mustra berde. Ken lo por haya e shoco dilanti di e monton di piedranan? Shoco bo ta hay’e solamente na Aruba. ------------------ == Manchebo Beach == {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais| variante = a | nomber = Manchebo Beach | nomber_oficial = | nomber_nativo = | tipo = Playa | pais = {{ABW}} | alias = | lema = | imagen = | descripcion = | multi-imagen = <!-- Utilisa plantia {{Multiple image}} --> | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[Oranjestad West]] | zoom = 14 }} (Van een onzer verslaggevers) WILLEMSTAD. — Bij PB 1965 no 34 is verschenen het landsbesluit, dat het besluit van het Bestuurscollege van Aruba goedkeurt om een perceel grond van ongeveer 16.225 m 2 voor zestig jaar in erfpacht uit te geven aan Machebo Beach Hotel NV te Manchebo.<ref>Erfpacht Manchebo. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 30-03-1965, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 22-04-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462582:mpeg21:p003</ref> -------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais| variante = a | nomber = Cueba Huliba | nomber_oficial = | nomber_nativo = | tipo = Cueba | pais = {{ABW}} | alias = | lema = | imagen = Bat Cave Formations.jpg | descripcion = | multi-imagen = <!-- Utilisa plantia {{Multiple image}} --> | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[San Nicolas]] | zoom = 14 }} '''Cueba Huliba'''[1][2] (tambe konosí komo Baranca Sunu ku ta nifiká “Baranka Desnudo”) ta un cueba Guadirikiri of Cueba di Guadirikiri ta un espacio natural bou di tera na Aruba, den Parke Nacional Arikok na mas of menos 1,4 km di Fontein. es.wiki:'''Cueba Huliba'''[1][2] (tambe konosí komo Baranca Sunu ku ta nifiká “Baranka Desnudo”) ta un cueba riba e isla Karibense di Aruba,[3][4] apodá e “tùnel di amor”[5] pa su entrada den forma di kurason. E entrada ta via un trapi skerpi i smal ku ta hinka den e kueba. E tin sinku entrada. Na algun lugá, bo mester bùig pa wak e formashonnan. Flashlights ta nesesario pa eksplorá e koredó di 300 pia (91 m) largu, ya ku ta totalmente skur paden di e kueba. E kueba ta yená ku formashonnan di stalagmita i stalaktita den e piedranan di kalki. Dos espesie di bat ku ta biba den e kueba aki ta e Leptonycteris curasoae i e Macroglossus sobrinus. Ta interesante pa nota cu vleermuis, despues di drumi den cueba durante dia, ta bula sali den horda en busca di cuminda. E salida for di e tùnel ta dor di un seri di trapi ku ta grabá den e baranka i ta basta riesgoso. Den un di e kambernan, e Birgen Maria a wòrdu grabá den un formashon di baranka natural. Leyenda ta menshoná historianan tokante piratanan ku lo a biba den e kueba pa skonde nan tesoronan, ounke no tin evidensia pa konfirmá esaki. {{Appendix}} [[:Kategoria:Aruba]] ----------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | variante = a | nomber = Cueba di Fontein | nomber_oficial = | nomber_nativo = | tipo = Cueba | pais = {{ABW}} | alias = | lema = | imagen = | descripcion = | multi-imagen = <!-- Utilisa plantia {{Multiple image}} --> | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[San Nicolas]] | zoom = 14 }} E '''Cueba di Fontein''' ta un cueba situa na costa nort-oost di [[Aruba]], den e [[Parke Nacional Arikok]]. ** Fontein Cave: Longer than the Quadirikiri Cave, the Fontein Cave contains pathways that stretch to the limestone walls further down. Here is also where prehistoric drawings can be seen. Though this cave does not have its own legend, this was speculated to have been occupied—or at least used by prehistoric Arawak settlers on the island for rituals and other spiritual ceremonies.<ref>[https://www.cspnv.com/pdf/aruba-today-20240403.pdf Visit the island’s popular cave sites!], Aruba Today (3 di april 2024)</ref> This popular cave is located along the northeast coast in National Park Arikok near Boca Prins. The Fontein Cave is well known for its native Arawak Indian rock paintings which can still be found on the walls and ceilings. The brownish-red paintings were left by Caquetios and graffiti imprinted by European settlers. {{Appendix}} [[:Category:Aruba]] es.wiki:'''Cueba di Fontein''' Cave[1][2] ta un cueba chikito cerka di Boca Prins na e parti nort di e isla di Aruba.[3][4][5] E ta bon konosí pa su dibuhonan di muraya nativo Arawak, ku a wòrdu grabá pa Nativonan Merikano dekorativamente riba e murayanan di piedra i parti di e plafond mas plat di e kueba ku kombinashonnan di koló kòrá òf maron-kòrá-maron òf lila; Esaki ta duna pista tokante e historia di e amerindionan. E kueba ta aksesibel for di un “baranka di terasa di piedra di kalki di koral” i tin un largura di 3 meter (9.8 pia) i un haltura di 2 meter (6 pia 7 inch). E sala di entrada, ku ta habrí pa bishitantenan, ta 4 meter (13 pia) haltu i ta ekstendé te na un profundidat di 50 meter (160 pia). Komo ku e ta un formashon geológiko di piedra di kalki, i debí na filtrashon di awa, formashonnan di stalagmita i stalaktita di koló, tamaño i forma hopi straño a wòrdu produsí. Murciélago ta traha nèshi den kavidatnan di kueba den nan búskeda nokturno pa rekohé kuminda, ku ta konsistí di nèktar i pólen. Tin registronan ku e indjannan Araucano a usa e kueba aki pa hasi nan ritualnan i seremonianan tribal. --------------------- '''Blackstone Beach''' ta un playa na costa nort den region di .., den PArke Nacional Arikok. (Oranjestad)—Nomber for di su mas karakterístika rekonosibel, e Piedra Pretu Playa casi ta representa lo contrario di e beachnan tipico di Aruba. Pa un, e tin santu pretu i ta cubri cu piedranan liso preto. Na di dos lugá, e ta keda na e parti nort di e isla, leu for di e blanku playanan di santu di den e region sùit. Pues, si bo ta sinti bo kla pa algu diferente—òf si ta dia kontrali, bishitá e Playa di Blackstone.<ref>[https://www.cspnv.com/pdf/aruba-today-20250305.pdf Blackstone Beach], Aruba Today 95 di maart 2025)</ref> Blackstone Beach ta mustra e mas banda natural di Aruba: e piedranan cu tapa e playanan i e forma di dje a wòrdu trahá pa mil añanan via erupshonnan volkániko, koral moveshonnan di ref i aktividat di ola di e parti nort rural di e isla. Situá mas ost di e Brug Natural i Playa di Andicuri, e Blackstone Beach ta relativamente fásil pa haña akseso. Unabes bo pasa e Formashon di Baranka Ayo, tuma e Kaminda di Andicuri ku ta hiba na Andicuri Laman. Einan, bo por stashoná bo outo i hasi un kaminata di 1km pa Blackstone Beach. E playa aki ta forma parti di e Arikok Parke Nashonal i pues ta un sitio ku ta wòrdu konserbá. Esaki ta e motibu pakiko e ta tambe relativamente intakto pa komersial influensianan. Apesar di a wòrdu yamá un playa, tene kuenta ku e no ta konsehá pa landa den awa, manera e koriente ta hopi fuerte i por desviá bo fásilmente mas leu den oséano salbahe. Pero, ainda bo por disfrutá di un espektakular bista di e piedranan i e parti nort oséano ku ta ekstendé dilanti di e playa i saka un potrèt ku bo amigunan òf famia (Oranjestad)—Named after its most recognizable feature, the Blackstone Beach almost represents the opposite of the typical Aruban beaches. For one, it has black sand and is covered in black smooth stones. Secondly, it lies on the northern side of the island, away from the white sandy beaches of in the southern region. So, if you feel up for something different—or if it’s opposite day, visit the Blackstone Beach. Blackstone Beach shows the more natural side of Aruba: the stones that cover the beaches and the shape of it has been crafted for thousand years via volcanic eruptions, coral reef movements and wave activity of the rural northern part of the island. Located further east to the Natural Bridge and Andicuri Beach, the Blackstone Beach is relatively easy to access. Once you get passed the Ayo Rock Formation, take the Andicuri road leading up to Andicuri Beach. There, you can park your car and take a 1km hike towards Blackstone Beach. This beach forms part of the Arikok National Park and is therefore a site that is preserved. This is why it is also relatively untouched by commercial influences. Despite being called a beach, do note that it is not advised to swim in the water, as the current is very strong and can easily stray you further in the wild ocean. However, you can still enjoy a spectacular view of the stones and the northern ocean that stretches out in front of the beach and take a picture with your friends or family --------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | variante= a | tipo = Playa | nomber = Boca Prins | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 1/2 | caption_align = center | image1 = | caption1 = | image2 = Plantage in Boca Prins op Aruba, Bestanddeelnr 252-7977.jpg | caption2 = Plantashi Boca Prins na 1947 | image3 = | caption3 = }} | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[Santa Cruz]] | tipo_subdivision_adm = Zona | subdivision_adm = [[Parke Nacional Arikok]] | tipo_subdivision_adm2 = | subdivision_adm2 = | descripcion = | pais = {{ABW}} | zoom = 13 }} '''Boca Prins''' ta un boca na e costa nort-oost di Aruba, situa den [[Parke Nacional Arikok]]. Kontenido Deskripshon Situá den Parke Nashonal Arikok, e bahia di santu ta un destinashon turístiko popular. E playa di santu blanku sin vigilansia ku duinen ta solamente 55 meter largu i no ta ofresé ningun otro fasilidat. Landamentu por ta peligroso debí na e koriente fuerte i konstante i ta rekomendabel solamente pa landadónan eksperensia, si ta. E bahia ta wòrdu bishitá de bes en kuando pa surfistanan, pero no ta wòrdu konsiderá un di e lugánan di buseo sobresaliente di e isla. [ 1 ] Un kaminda di santu ku baranka di piedra di kalki ta hiba na e bahia via un trapi di palu. E piedranan di Boca Prins ta e habitat di Cnemidophorus arubensis , un lagadishi di karakol ku ta wòrdu hañá solamente na Aruba. Banda di Boca Prins tin un di e plantacionnan di cunucu mas bieu na Aruba, cu a wordo cultiva pa colonialnan Hulandes den siglo 16. E nòmber di e bahia ta derivá for di e plantashon di Prins di ántes den serkania. https://de.wikipedia.org/wiki/Boca_Prins E entrada aki, unda e [[rooi]] di e mesun nomber ta basha den lama, probablemente ta haya su nomber for di Paulus Printz, kende a wordo manda pa e colonia di Curacao door di WIC pa descubri mineralnan. Despues di no a haya oro ni na Curacao ni na Bonaire, el a yega Aruba dia 14 di juni 1725 y a establece banda di e costa noordoost di e isla.<ref>Vivienno Frank. 2019. ''Aruba en een keuze uit haar toponiemen.'' ISBN:978-0-359-65900-5, pag. 74-75</ref> '''Boca Prins''' ta un [[bahia]] na e costa nort-oost di [[Aruba]], situa den [[Parke Nacional Arikok]]. Deskripshon Situá den Parke Nashonal Arikok, e bahia di santu ta un destinashon turístiko popular. E playa di santu blanku sin vigilansia ku duinen ta solamente 55 meter largu i no ta ofresé ningun otro fasilidat. Landamentu por ta peligroso debí na e koriente fuerte i konstante i ta rekomendabel solamente pa landadónan eksperensia, si ta. E bahia ta wòrdu bishitá de bes en kuando pa surfistanan, pero no ta wòrdu konsiderá un di e lugánan di buseo sobresaliente di e isla. [ 1 ] Un kaminda di santu ku baranka di piedra di kalki ta hiba na e bahia via un trapi di palu. E piedranan di Boca Prins ta e habitat di Cnemidophorus arubensis , un lagadishi di karakol ku ta wòrdu hañá solamente na Aruba. Banda di Boca Prins tin un di e plantacionnan di cunucu mas bieu na Aruba, cu a wordo cultiva pa colonialnan Hulandes den siglo 16. E nòmber di e bahia ta derivá for di e plantashon di Prins di ántes den serkania. https://de.wikipedia.org/wiki/Boca_Prins == Mira tambe == * [[Playanan di Aruba]] {{Commonscat}} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=de|oldid =205170166|titulo=Dos Playa}} {{References}} ;Lista di fuente *[http://nl.aruba.com/activiteiten/dos-playa Dos Playa] riba nl.aruba.com *[https://www.surfline.com/surf-report/dos-playas/5842041f4e65fad6a7708e27 Dos Playa Surf] riba surfline.com }} [[:Category:Luga na Aruba]] ---------------------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | variante = a | nomber = Cueba di Huliba | nomber_oficial = | nomber_nativo = | tipo = Cueba | pais = {{ABW}} | alias = Tunnel of Love | lema = | imagen = | descripcion = | multi-imagen = <!-- Utilisa plantia {{Multiple image}} --> | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[San Nicolas]] | zoom = 14 }} **The Huliba Cave/ Tunnel of Love The Huliba Cave, formerly known as the Tunnel of Love, was once open to the public, and was the biggest and most accessible of all three caves. This cave had five chambers, including one that is heartshaped. This cave had narrow stairs that led to long pathways deep into the cave, with a staircase leading to the exit on the other side. In one of the chambers, there used to be the carving of the Virgin Mary, put there for the protection of the cave. However, the Huliba Cave has been permanently closed for a few years now, as a way to preserve the bat population that lives in the cave. These Long Tongue Fruit Bats and Insect Eater Bats are very important to the ecosystem of the island. Though this cave is no longer accessible to the public, it surely is interesting to learn more about the history of these caves and the Awarak tribes that resided or utilized them.<ref>[https://www.cspnv.com/pdf/aruba-today-20240403.pdf Visit the island’s popular cave sites!], Aruba Today (3 di april 2024)</ref> Do note that these caves are very dark, humid, hot, and are inhabited by bats. Do wear comfortable clothing and shoes, as the pathways in these caves may be rough and bumpy, and don’t forget to bring a lashlight! {{Appendix}} [[:Category:Aruba]] ---------------------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | tipo= Bario | name = Eagle | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 2/2 | caption_align = center | image1 = | caption1 = | image2 = | caption2 = }} == Eagle (Aruba) == '''Eagle''' ta un bario di [[Oranjestad (Aruba)|Oranjestad, capital di Aruba. == Historia == Den comienso di añanan 20, Aruba a conoce dos refineria. Na aña 1924 a establece Lago Oil & Transport Ltd y despues na aña 1927 De [[Arend Petroleum Maatschappij]]. Dos refineria cu tabatin un rol masha importante den [[Di Dos Guera Mundial|Segundo Guera Mundial]], ya cu nan tabata suministra petroleo na e aliadonan. Ta di e refineria ‘Arend’ e vecindario aki a haya su nomber ‘Eagle’ y tambe nos ‘Eagle Beach’. Minister Maduro a comparti un tiki historia: “E refineria Eagle aki a duna trabou na mas cu shete mil trahado di 58 diferente pais. Den e area aki, e refineria a traha e fabrica pa refina e petroleo, un laboratorio y un brandweerkazerne. Tambe nan a construi nan sede ‘hoofdkantoor’ cu ta exactamente e edificio caminda nos ta para actualmente”. E mandatario tambe a trece dilanti cu e refineria a construi casnan special pa e personal di refineria, algun cas den e bario, e Eagle tennis club y e hospital cu tey ainda.<ref>[https://awemainta.com/wp-content/uploads/2024/02/AM240221.pdf Minister Maduro di Cultura a haci e desvelo di e ‘Ruta Historico di Eagle’], Awemainta (21 di februari 2024) </ref> E ‘Ruta Historico di Eagle’ ta un ruta pa cera conoci cu e historia di e bario di Eagle, e refineria di Eagle y Aruba su rol importante pa aliadonan den Segunda Guera Mundial. E storia di e refineria di Eagle, un tempo simbolo di e poder industrial di Aruba hunto cu Lago na San Nicolas, ta conta nos e desaroyo di Aruba den tempo for di su comienso na 1924 te na e desmantelamiento den añanan cincuenta y sesenta caminda cu a traha espacio pa turismo cual te cu awe en dia ta e pilar economico mas importante di Aruba. E proyecto di ‘Eagle History Tour’ lo crea un conexion entre e historia, herencia cultural industrial di Aruba y nos turismo, creando un atractivo nobo pa nos bishitantenan pero tambe lo educa localnan y principalmente e generacionnan mas jong tocante Aruba su historia industrial y e rol importante di e refineria di Eagle den e di Dos Guera Mundial asina e mandatario a trece den su discurso. Ademas den un futuro cercano lo pone borchinan na cinco diferente sitio cu QR code cu ta contene informacion importante di historia di e sitio den cuatro diferente idioma, mas obhetonan di arte y programanan educativo. Aruba tabatin un rol importante den Segundo Guera Mundial cu e dos refinerianan aki cu Alemania tabatin wowo riba Aruba y nan a manda un submarino pa bin destrui e dos refinerianan aki pa stroba e aliadonan haya nan combustibel. Asina e submarino a tira riba e tankero Arkansas y a mata varios hende entre otro Bonerianonan. Tambe e submarino a manda torpedo pa destrui e dos refinerianan cu danki na nos Señor Dios esakinan a faya nan proposito. {{Appendix}} -------------------------------------- {{Infobox luga den pais | tipo= Bahia y haf | name = Plantashi Prins | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 2/2 | caption_align = center | image1 = Zeilschip bij de Yachtclub van Aruba. Op de achtergrond de Lago-olieraffinaderij, Bestanddeelnr 252-3982.jpg | caption1 = Barco di bela cu refineria den fondo | image2 = De haven van de Lago-olieraffinaderij in San Nicolas op Aruba, Bestanddeelnr 252-8041.jpg | caption2 = }} {{Databox}} '''Plantashi Prins''' ([[Hulandes]]: Plantage Prins), originalmente un plantacion di coco na Aruba, [1] [2] a mira su cas reconstrui den añanan 1950. E decadensia di palma, atribuí na malesa, a kondusí na e stòp di produkshon di kunuku. 3] Na 1911, e mapa di Werbata-Jonckheer a identifiká Prins Plantation komo un di e 23 plantashonnan mayoritariamente chikitu karakterisá pa agrikultura kombiná, palu di koko i kas. Ademas, un plantashon mas grandi tabata situá paden, nort di Oranjestad na San Barbola, lugá di nasementu di Virginia Demetricia. E township Savaneta en realidad a surgi for di un plantacion gubernamental cu despues a transforma den un pueblito chikito. 4] == Etimologia == E plantacion ta derivá su nòmber for di un ingeniero di mina suédo Paulus Printz, ku a biba den e área durante di dies-ocho siglo, mientras tabata buska oro den nòmber di e administradornan di e kamber di Amstedam di e kompania Hulandes di West India. Segun e mapa di Van Raders di 1825, e ruina di su kas (No. 37) tabata situá riba e muraya na nortwest di e plantashon, pero for di e tempu ei e ruina a disparsé. E tapa di e seru, ku ta eksponé na bientu, tabata mas faborabel pa biba ku e arroyo ku tabata protehá pa bientu. [5] [6] Printz a traha na Aruba for di 14 di yüni 1725, te ku 3 di yüni 1727, ora ku el a risibí un òrdu di Amsterdam pa stòp e trabou. [ 7] == Panorama general == E kas original di plantacion den e arroyo no ta pará mas, i e struktura ku a sigui, un kas di pais konstruí den añanan 1930, ta awor den un estado di ruin. 6] Situá 2.5 kilometer for di e sentro di bishitante i aproksimadamente 600 meter for di e plantahe Fontein den Parke Nashonal Arikok, un kaminda ta hiba na e plantahe Prins históriko, ku anteriormente tabata di propiedat di Sr. Mokki Arends,[8] i dos arroyos bisiña, Rooi Prins i Rooi Dwars. E arroyos aki un tempu tabata nutrí palu di koko i palu di fruta. Mientras cu e coconutnan a desaparece, y solamente algun mata di fruta a keda, e vegetacion nativo ta prospera mas densamente cu riba e colinan circundante. 1] Te ku 2023, apesar di plannan inisial, e renobashon i transformashon di e ruinanan di e plantashon Prins den e Prins Center, ku ta presentá proyektonan di demonstrashon riba aktividat agrikultoral di plantashon tempran, no a tuma lugá ainda. E integrashon di e Prins Center den e diseño nobo di Parke Nashonal Arikok ta keda pendiente. Ta konsehábel pa konsiderá pa destahá e importansia históriko di Prins Center su nòmber den e sentro mes. 9] {{Appendix}} ------------------------ {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =59895500|titulo=Pos Chikito}} {{References}} }} == Mira tambe == * [[Lista di luga na Korsou]] {{Commonscat}} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =62603301|titulo=Suffisant (Curaçao)}} {{References}} }} ---------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | variante = a | nomber = Bushiribana | nomber_oficial = | nomber_nativo = | tipo = Bario | pais = {{ABW}} | alias = | lema = | imagen = Gouddelving bij Bushiribana op Aruba, Bestanddeelnr 252-7961.jpg | descripcion = Mina di oro na Bushiribana na Aruba (1947). Na 1946, despues di 30 aña, a cuminsa e mina di oro atrobe pero esaki no a resulta lucrativo. | multi-imagen = <!-- Utilisa plantia {{Multiple image}} --> | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[Paradera]] | zoom = 14 }} '''Bushiribana''' ta un luga den region di [[Paradera]] na kosta nort di [[Aruba]].[1] E ta mihó konosí pa e ruinanan di stempel di oro. == Geologia == Na final di e periodo di Kretáseo, kambionan geológiko signifikante a tuma lugá riba Tera. Piedranan fluido nobo, conoci como e batholith di Aruba, a pusha ariba door di scheurnan den e volcan antiguo, e Formacion di Lava di Aruba. E piedranan aki a forma koredónan i a solidifiká. Un di e tiponan di piedra cu a sali for di esaki ta gabbro. Gabbro tin un koló di antrasit i ta mustra mineralnan briante ora inspekshoná mas di aserka. E ta wòrdu hañá den e área di Matividiri. E tipo di piedra aki a wòrdu usá den konstrukshon di e planta di stèmpel di oro di Bushiribana.[2] Rush di oro Oro laba abou ta konosí komo oro aluvial. E ta laba den forma di stòf di oro, pida di oro, grano di oro i tin bia pida di oro. Despues di e rush di oro Arubano di 1824 pa 1829, den cual a haya oro aluvial, e cantidad eventualmente a baha y e depositonan di oro no a duna mas. Den transkurso di siglo, kompanianan di oro a kuminsá buska e fuente di e oro aki, e venanan di kuarso. Tin bia e adernan aki a surgi i despues a disparsé bou di tera atrobe.[3] Stempel di Oro Durante e periodo di 1872 pa 1915, ora ku oro tabata wòrdu mina riba e isla, dos molina di oro tabata operá.[3] Esakinan tabata e planta di stèmpel di oro di Bushiribana i e planta di smelt di oro di Balashi.[4] Na 1872, Aruba Island Gold Mining Company a construi un smelter y stempel mill di oro na Bushiribana, den curason di e area di mineria di oro cuarzo. Tambe e compania a construi e prome pier den haf di Aruba, yama Waaf di Compania riba Forti Abou, y a traha un caminda di dies kilometer pa transporta e mashinnan. E industria di stèmpel di oro tabata inkluí mashinnan di vapor, mulina di stèmpel, reservorionan di awa dushi i fòrnunan. E fábrika a hasi pèrdida pa binti aña. E oro a wòrdu saka dor di kombin’é ku merkurio, perdiendo mas o ménos mitar di e oro. For di 1897, e montonnan di shushi di Bushiribana a wòrdu retrabá usando e proseso di sianuro ku a wòrdu inventá resientemente, i ta e ora ei so e minamentu di oro a bira algu probechoso. Na 1899 un molina di stèmpel na Balashi a tuma over e trabou.[3] E oro prinsipalmente tabata bini di un di e dos shen venanan di kuarso ku ta karga oro ku a bini na superfisie for di e profundidatnan di Aruba kantu di kosta nort.[3] ---------- == Sero Colorado == On your way to Baby or Roger’s Beach, you’ll pass by the famous Red Anchor at what was once the entrance to the Colony residential community and be greeted with red soiled hills by the coast. This is Sero Colorado. Named after the 30-meter, deep red, limestone hill, Adriaan Laclé “Sero Colorado” translates to “Colored Hill”. Sero Colorado has deep historical ties with the once-thriving phosphate industry in the area. Matter of fact, there are still under- ground shafts and passages deep in Sero Colorado from the time of phosphate mining. In 1958, the re- finery at the time, Lago, adopted this name for the residential section of its employees.<ref>[https://www.cspnv.com/pdf/aruba-today-20241118.pdf Place names in San Nicolas and their origins], Aruba Today (18 di november 2024)</ref> -------- {{Infobox luga den pais | tipo= Isla di rif | variante = a | name = Renaissance Island | alias = Sonesta Island | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 2/2 | caption_align = center | image1 = | caption1 = | image2 = | caption2 = | pais = {{ABW}} | region = [[Santa Cruz]]? }} '''Renaissance Island''' (antes Sonesta Island [1]) ta un isla di rif privá dilanti costa di Aruba na haltura di e pista di aterisahe di [[Aeropuerto Internacional Reina Beatrix]]. Bista general E isla di ref di koral di 16 hektar a wòrdu kumprá pa Sonesta Hotels, i a habri na 1989 komo Isla di Sonesta.[2] Na 1991, Sonesta a wòrdu atkerí pa Ramada Renaissance Hotels, i e isla a wòrdu renobá komo Renaissance Island.[3] E ta un isla priva cu por wordo bishita solamente den dia. E isla di ref alargá ta ofresé playanan blanku, mondinan di mangel i un variedat grandi di parhanan.[1] Tin dos playa: Iguana Beach ta pa famianan, i Flamingo Beach ta pa adulto. Iguana Beach ta haña su nòmber for di e iguanan ku ta biba riba e playa. Flamingo Beach ta e unico luga na Aruba cu tin flamingo cu a wordo introduci. Tur dos espesie di animal tin bia ta bishitá e otro playa tambe.[4][5] Entre 7:00 AM y 7:00 PM un boto ta sali for di e hotel Renaissance Aruba pa e isla di rif. Huespetnan ku no ta di hotèl por biaha pa un pago.[6] Dos avion chikí, un Beechcraft Model 18 i un Convair 400, a wòrdu hundi na kosta pa krea un lugá di buseo. Ta posibel pa pasa anochi den un cabana (hut chikitu) riba e isla.[5] -- == Historia == nl.wiki:E isla di 16 hectar riba rif di Bucuti a ser cumpra pa Sonesta Hotels, y a habri na 1989 como isla Sonesta.<ref>Amigoe, [https://www.delpher.nl/nl/kranten/view?query=sonesta+island&coll=ddd&sortfield=date&page=1&facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Nederlandse+Antillen&identifier=ddd:010642557:mpeg21:a0071&resultsidentifier=ddd:010642557:mpeg21:a0071&rowid=2 Sonesta hotel en Sonesta Island: uniek hotelproject], 14 februari 1989</ref> Na 1991, Ramada Renaissance Hotels a kumpra Sonesta, i e nòmber di e isla a kambia pa Renaissance Island.[ 3] Ta un isla privá cu por wordo bishita solamente den dia. E isla di rif ta un isla largu ku ta ofresé playa blanco, palo di mangrove i un variedat grandi di parhanan. 1] Renaissance-eiland (voorheen Sonesta eiland),[1] is een 16 ha groot koraalrifeiland, officieel bekend als het Bucutirif [2][3] voor de kust bij Oranjestad, Aruba. en grenst aan de Rifeilanden van Oranjestad. Het eiland is particulier bezit en heeft de enige privé-stranden op Aruba.[4] Er zijn twee stranden: Iguana Beach en Flamingo Beach. Een Beechcraft 18 en een Convair 400 zijn allebei bewust ongeveer 50 meter (46 m) uit de kust gezonken om een duikplaats te creëren.[5] Flamingo's zijn te zien op het eiland.[6] Ze zijn echter niet inheems op Aruba.[7] de.wiki:Renaissance Island is een ongeveer 48 hectare groot, particulier gebruikt, smal en ongeveer 3,8 kilometer lang eiland voor de kust van het hoofdeiland Aruba . de.wiki:Renaissance Island ta un isla privá di mas o ménos 48 ektar di largura, estrecho i di mas o ménos 3,8 kilometer largu, na kosta di e isla prinsipal Aruba. {{Appendix}} Renaissance Island (anteriormente Sonesta Island),<ref>{{citeer web|titel=Sonesta Island | url = https://www.tripadvisor.com/ShowTopic-g147247-i144-k845765-Sonesta_Island-Aruba.html | accessdate = 2020-03-04}}</ref> ta un isla di 16 hectare di coral, ofisialmente konosí komo Bucutirif<ref>{{cite web | title =Harbour Map and Navigational Chart. From Netherlands Government chart, 1977 | url = https://www.arubaports.com/main/oranjestad/ |bezochtdatum=15 november 2020}}</ref><ref>{{citeer web | titel=Navigation Waypoints referencing to “Bucuti Island” | url=https://www.aruba-cruisingguide.com/navigation/ |bezochtdatum=15 november 2020}}</ref> for di Oranjestad, Aruba, i ta limita ku e Rifeilanden di Oranjestad. E isla ta privá i tin e úniko playa privá na Aruba.<ref>{{cite web | title =Renaissance Aruba Resort & Casino | url =http://www.fodors.com/world/caribbean/aruba/review-40803.html | accessdate = 2014-08-20}}</ref> Tin dos playa: Iguana Beach i Flamingo Beach. Un Beechcraft 18 i un Convair 400 tur dos a keda sink deliberadamente mas o ménos 50 meter (46 m) for di costa pa crea un lugá di buceo.<ref>{{cite book | last =Huber | first =Joyce | title =Best Dives of Aruba, Bonaire & Curaçao | publisher = Hunter Publishing, Inc | date =2011 | isbn = 9781588437495 }}</ref> Flamingo ta ser mira riba e isla.<ref>{{cite web| last =Suri | first =Charu | title =Where to see Flamingos in Aruba | url =http://www.afar.com/highlights/where-to-see-flamingos-in-aruba | accessdate =2014-08-20}}</ref> Sinembargo, nan no ta nativo di Aruba.<ref>{{cite web|url=https://journalistontherun.com/2017/07/01/everything-you-need-to-know-about-flamingo-island-aruba/|title=Everything You Need To Know About Flamingo Beach Aruba|date=1 July 2017|publisher=}}</ref> == Lokashon y uzo == E isla ta situá mesora banda di e ruta di aterisahe RWY 11 na aeropuerto internashonal Reina Beatrix na sur di e islanan di Oranjestad. E ta comprá dor di e doñonan di un hotel di sinku strea. Riba e dos bahia di awa den forma di un U riba e isla a konstruí un restorant, barnan di playa, un sentro di spa, un kancha di voleibol i fasilidatnan pa deporte di awa i baño. E hóbennan di e hotèl ta wòrdu transportá ku e ferry di e hotèl mes. E awa di awa di e hotel ta ser transportá pa barku pa e WEB kanaal purifikashon na e isla prinsipal pa deskontaminashon. {{Appendix}} * Eduardo en Gerardo de Veer van Meta Corporation, de ontwikkelaars van het Sonesta Hotelproject (de bouw van een 320-kamer hotel in het hart van Oranjestad - Coral Reef Hotel) presenteerden de plannen in 1986 en op 30 oktober 1987 de eerste steen gelegd. * Sonesta island gelegen op het rif tegenover de [[internationale luchthaven Koningin Beatrix]]. * Vanaf de open lobby heeft men niet alleen zicht op dezee, maarook ophetkanaal, van waaruit de gasten met de boot naar het Sonesta Island kunnen vertrekken. Een traject dat slechts tien minuten duurt. Vier boten van 26 voet lang en met een capaciteit voor 29 personen elk, zullen beschikaar zijn voor het transport van de gasten van het hotel, via het kanaal, naar Sonesta Island. Op dit rifeiland, waarop tot een jaar geleden alleen maar mangroveplanten te zien waren, zijn in de afgelopen maanden twee prachtige stranden met hagelwit zand aangelegd. Momenteel worden een restaurant en bar gebouwd, waarna de whirlpools en faciliteiten voor watersporten zullen volgen.<ref>{{citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642557:mpeg21:pdf|titel=Sonesta hotel en Sonesta island: uniek hotelproject|werk=[[Amigoe]]|datum=14 februari 1989|bezochtdatum= }}</ref> en.wiki:see Oranjestad, Aruba The touristically named Renaissance Island (formerly Sonesta Island)<ref>{{cite web | title =Sonesta Island | url = https://www.tripadvisor.com/ShowTopic-g147247-i144-k845765-Sonesta_Island-Aruba.html | accessdate = 2020-03-04}}</ref> is a 40 acres [[cay]] (or barrier reef) island, officially known as the Bucuti Rif<ref>{{cite web | title =Harbour Map and Navigational Chart. From Netherlands Government chart, 1977 | url = https://www.arubaports.com/main/oranjestad/ | accessdate = 2020-03-04}}</ref><ref>{{cite web | title =Navigation Waypoints referencing to “Bucuti Island” | url = https://www.aruba-cruisingguide.com/navigation/ | accessdate = 2020-03-04}}</ref> and it is off the coast near Oranjestad. It is privately owned and has the only private beaches on Aruba.<ref>{{cite web | title =Renaissance Aruba Resort & Casino | url =http://www.fodors.com/world/caribbean/aruba/review-40803.html | accessdate = 2014-08-20}}</ref> There are two beaches: Iguana Beach and Flamingo Beach. A [[Beechcraft Model 18|Beechcraft 18]] and a [[Convair]] 400 were both deliberately sunk about 50 yards offshore to create a diving site.<ref>{{cite book | last =Huber | first =Joyce | title =Best Dives of Aruba, Bonaire & Curaçao | publisher = Hunter Publishing, Inc | date =2011 | isbn = 9781588437495 }}</ref> [[Flamingo]]es can be seen on the island.<ref>{{cite web| last =Suri | first =Charu | title =Where to see Flamingos in Aruba | url =http://www.afar.com/highlights/where-to-see-flamingos-in-aruba | accessdate =2014-08-20}}</ref> However, they are not native to Aruba.<ref>{{cite web|url=https://journalistontherun.com/2017/07/01/everything-you-need-to-know-about-flamingo-island-aruba/|title=Everything You Need To Know About Flamingo Beach Aruba|date=1 July 2017|publisher=}}</ref> Awemainta 30 december 2020|Isla Priva: Di complemento pa atraccion principal|E creacion di un beach priva riba e rifnan dilanti di aeropuerto tabata otro reto grandi pa MetaCorp. E responsabilidad di esaki a cay grandamente riba e schoudernan di Rudolph Richardson na cabes di ATCO. Delft Hydraulic Engineering di Hulanda meticulosamente a diseña e isla artificial. A pone shen y shen di meternan cubico di santo blanco den bargenan cu despues a basha riba e awanan poco hunto di e rif pa crea un plataforma for di unda e backhoe y otro ekipo necesario pa traha e isla, por a para firme riba dje. E isla a habri pareu cu e hotel na 1991. Na 1999, Horcan Lenny, considera como e di dos mas fuerte pa pasa den November, a dal Aruba duro y Sonesta Island a keda den hopi mal estado. Mester a trah’e full di nobo. Despues di un candela chikito un par di aña atras, Renaissance Island ta un di e atractivonan turistico mas grandi di e isla. Conoci mundialmente como e luga pa comparti di un dia di solo y lama hunto cu flamingonan cu ta cana casualmente band’i bo. Fuera di e parhanan aki, e isla tambe ta un santuario pa hopi yuwana. {{Appendix}} --------------------- {{Infobox luga den pais | tipo= Playa | name = Hadicurari | alias = Fisherman's Hut | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 2/2 | caption_align = center | image1 = | caption1 = | image2 = | caption2 = }} | pais = {{ABW}} | region = [[Noord]] | zona = [[Palm Beach]] | zoom = 14 }} '''Hadicurari''' (''Fisherman's Hut'') ta un luga na costa west di Aruba, den e zona di [[Palm Beach]] na haltura di e hotelnan Holiday Inn y Marriott Vacation Club. Aki ta situa un waf di piscado y un parti ta wordo uza como zona pa [[windsurf]]. Hadicurari ta conoci como un sitio pa pisca unda tabatin ranchonan di piscado y un pier chikito. Den ananan 1950 tabata captura aki hopi calco. De vissershaven heeft een steiger met 92 aanlegplaatsen die in de jaren 90 van de vorige eeuw is aangelegd. Hier werd in de jaren 1950 veel calco (''strombus gigas'') gevist. Door de roofbouw is de calco in deze buurt zeer zeldzaam geworden en wordt nu beschermd.<ref>Vivienno Frank. 2019. ''Aruba en een keuze uit haar toponiemen'' pag. 111, ISBN:978-0-359-65900-5</ref> Aki tabata establece Centro di pesca Hadicurari, cu tabata organisa torneonan di pisca pa e piscadonan local.<ref>Vistoernooi Centro Hadicurari. "Amigoe". Curaçao, 09-07-1994, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 15-09-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644198:mpeg21:p005</ref> Awendia e ta fungi como restaurant.? * E pier chikito a wordo reemplasa den ananan 19 90 pa un pier grandi cu 92 luga pa boto * Den e periodo aki a lanta e Centro di pesca Hadicurari y na 2003 a funda Fundacion Centro di Pesca Hadicurari. Fundado tabata Colin Christiaans. * Anualmente ta celebra Dia di Piscado cu ta riba 29 di juni cu iun torneo di pesca. * Den e edificio di Centro di Pisca hadicurari tin un restaurant establece. Centro di Pesca Hadicurari ta percura pa brinda e piscadonan tur ayudo. Considerando cu e centro aki ta practicamente hinca entre e hotelnan grandi y luhoso; Centro di pesca Hadicurari tin cu “negosha” un tiki riba e tradicion di piscado den e centro aki. NOTES In tegenwoordigheid van de ministers Elio Nicolaas, ing. Roland Laclé en minister ing. Eddy Briesen, legde minister Charro Kelly vrijdagmiddag de eerste steen voor de vissershaven bij Hadicurari, ten noorden van het Holiday Inn Hotel. De 92 aanlegplaatsen voor de vissersboten vergt een investering van 1,4 miljoen florin. De bouw geschiedt door Camar nv.Eerste steen vissershaven. "Amigoe". Curaçao, 23-11-1992, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 14-09-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643702:mpeg21:p005 {{Appendix}} [[Category:Luga na Aruba]] --------------- {{Infobox luga den pais | tipo= Isla di rif | variante = a | name = De Palm Island | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 2/2 | caption_align = center | image1 = Sign De Palm Island.jpeg | caption1 = | image2 = | caption2 = | pais = {{ABW}} | region = [[Santa Cruz]]? }} [[File:Sign De Palm Island.jpeg|thumb|Borchi pa yega De Palm Island]] '''De Palm Island''' ta un isla di mas o ménos 10 ektar grandi, habitá, estrecho i di 1,5 kilometer largu for di costa di e isla principal di Aruba, ost di e stat di Pos Chiquito, serka di e aeropuerto internashonal Reina Beatrix. E isla ta un rif di koral ku tin un hotel, un bar i un restorant. E biahe via ferry for di e isla prinsipal ta dura mas o ménos 10 minüt. Riba e isla tin un playa ku tin un guardia i un parke di awa. E isla ta di propiedat di De Palm Tours, e operador di biahe di mas grandi na Aruba, fundá pa Wichie de Palm i kumprá pa Harold Malmberg den añanan 60 di [[siglo 20]].<ref>{{Citeer web|url=http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&task=view&id=24&lang=en|titel=Tourism|taal=en|uitgever=Historia di Aruba|bezochtdatum=1 september 2018|archiefurl=https://web.archive.org/web/20230621061434/http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&task=view&id=24&lang=en|archiefdatum=2023-06-21}}</ref> == Detayenan == E parke di awa tin un atraccion extraordinario. E bishitantenan, ekipá ku un sistema di buelo di kaska bou di awa, por bishitá e mundu tropikal di piská di e isla di koral na pia i tambe tuma imágen bou di awa di un avion Cessna 414 derotá i bou di awa. E Sea Trek helmet system tambe ta posibel pa no-swimmer i personanan ku no tin eksperensia di buelo. {{Appendix}} De Palm island is een ongeveer 10 hectare groot, bewoond, smal en 1,5 kilometer lang eiland voor de kust van het hoofdeiland van [[Aruba]], ten oosten van de stad [[Pos Chiquito]], in de buurt van de [[internationale luchthaven Koningin Beatrix]]. Het eiland is een dood [[koraalrif]] met daarop een hotel, bar en restaurant. De overtocht per ferry vanaf het hoofdeiland duurt ongeveer 10 minuten. Op het eiland is er een bewaakt strand en een [[waterpark]]. Het eiland is eigendom van [[De Palm Tours]], de grootste [[touroperator]] op Aruba, opgericht door [[Witchie de Palm]] en in de jaren zestig van de twintigste eeuw gekocht door [[Harold Malmberg]]<ref>{{Citeer web|url=http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&task=view&id=24&lang=en|titel=Tourism|taal=en|uitgever=Historia di Aruba|bezochtdatum=1 september 2018}}</ref> == Bijzonderheden == Het waterpark heeft een buitengewone attractie. Bezoekers, uitgerust met een onderwaterhelm-duiksysteem, kunnen te voet de tropische vissenwereld van het koraaleiland bezoeken en ook onderwateropnamen maken van een neergehaald en onder water gelegen [[Cessna]] 414-vliegtuig. Het gebruik van het Sea Trek-helmsysteem is ook mogelijk voor niet-zwemmers en personen zonder duikervaring. {{Appendix|1=alles|2= '''Voetnoten''' {{References}} '''Bronnen''' * {{citeer web|url=http://www.visitaruba.com/things-to-do/tours-and-activities/depalm-island/|titel=De Palm Island|bezochtdatum=1 september 2018}} * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=de|titel=Palm Island (Aruba)|oldid=165611524|datum=20170518}} -------------- '''Isla di Oro''' ta parti di e rif di Pos Grandi na costa sur di [[Aruba]], entre [[Pos Chikito]] y [[Savaneta]]. E area ta cay den e [[Parke Marino Aruba]] y ta bou maneho di [[Parke Nacional Arikok| Fundacion Parke Nacional Aruba]] (FPNA).<ref>{{citeer web|url=///C:/Users/l_de_/Downloads/BONERIANO-15-03-2024.pdf|titel=FPNA ta activo den defensa di Isla di Oro|werk=Boneriano|datum=2024-03-15|bezochtdatum=2024-03-23}}</ref> == Historia == Isla di Oro a inicia na aña 1965 ora Adolf (Dochi) Oduber a construi un compleho di recreacion den forma di un barco cu den dje un restaurant, bar y sala di baile, cu el a duna e nomber "Isla di Oro".<ref>{{citeer web|url=citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462564:mpeg21:p006|titel=Opening van Isla di Oro|werk=[[Amigoe]]|datum=1965-03-09|bezochtdatum=2024-03-23}}</ref> E compleho ta situa 150 meter for di e costa na un laguna rondona pa mondi di mangel, pa cua mester a traha un brug y kap un caminda dor di e mangelnan.<ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010470027:mpeg21:p006|titel=Luchtkasteel van Oduber werd restaurant in zee|werk=[[Amigoe]]|datum=1964-08-05|bezochtdatum=2024-03-23}}</ref> E tempo ey e compleho tabata un atraccion turistico popular, unda tabata organisa fiesta, ademas di presentacion y shownan di artistanan conoci. E compleho, cu ta riba tereno erfpacht, a cambia varios biaha di doño-desaroyado y tabata operacional te mas o menos aña 1994 pa despues keda bandona. == Proteccion di naturalesa == Isla di Oro ta ubica den un zona di naturalesa cu un grado halto di balor y di medidanan di proteccion. Banda di ta protegi mediante e decretonan nacional ''Nieuwe aanwijzing domeingronden als natuurreservaat''<ref>[https://www.dcbd.nl/sites/default/files/documents/MinistryofJustice%282020%29_LandsbesluitNieuweAanwijzingDomeingrondenAlsNatuurreservaat.pdf Landsbesluit ''Nieuwe aanwijzing domeingronden als natuurreservaat''] ([[Afkondigingsblad van Aruba|AB]] 2020 no. 67)</ref> y ''Ruimtelijke Ontwikkelingsplan met Voorschriften 2021''<ref>[https://www.dip.aw/wp-content/uploads/2021/08/AB-2021-no.-123.pdf Landsbesluit ''Ruimtelijke Ontwikkelingsplan met Voorschriften 2021''] (AB 2021 no. 123) di 28 juli 2021.</ref>, e isla mes y e lama ta clasifica como "Marine Protected Area" (MPA) mediante decreto nacional.<ref>[https://www.dcbd.nl/sites/default/files/documents/MinistryofJustice%282018%29_LandsbesluitParkeMarinoAruba.pdf ''Landsbesluit Parke Marino Aruba''] (AB 2018 no. 77) di 20 di december 2018</ref> Adicionalmente, e area tin reconocemento internacional como un "Key Biodiversity Area" (KBA) door di Union Internacional pa Concervacion di Naturalesa (IUCN) y desde 2023 como un area RAMSAR (RAMSAR Site no. 2526).<ref>{{citeer web|url=https://www.bondia.com/corte-ta-prohibi-aruba-ocean-villas-pa-cuminsa-of-traha-na-isla-di-oro/|titel=Corte ta prohibi Aruba Ocean Villas pa cuminsa of traha na Isla di Oro|werk=BonDiaAruba|datum=2024-03-18|bezochtdatum=2024-03-23}}</ref> Fuera di esey e mangelnan, tanto e mangel preto (''Avicennia germinans'') como e mangel blanco (''Laguncularia racemosa'') ta especienan di mata protegi pa ley.<ref>[https://docplayer.nl/110238034-2017-no-48-afkondigingsblad-van-aruba-landsbesluit-houdende-algemene-maatregelen-van-14-juli-2017-ter-uitvoering.html ''Landsbesluit bescherming in-heemse flora en fauna''] (AB 1995 no. 2) di 14 di juli 2017</ref> Den curso di tempo a lansa diferente proyecto pa Isla di Oro, entre nan e proyecto di un delfinario, bou e nomber di ''Dolphin Beach'' na comienso di añanan nobenta<ref>{{citeer web|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010645141:mpeg21:p005|titel=Gedegen en objectief onderzoek onontbeerlijk voor Dolphin Beach|werk=[[Amigoe]]|datum=1993-05-15|bezochtdatum=2024-03-23}}</ref>, y e proyecto di ecohotel, ''Zoetry Isla di Oro Aruba'', den decada 2010.<ref>{{citeer web|url=https://archive.org/details/BNA-DIG-BONDIA-2014-10-30/page/n2/mode/1up?q=isla+oro+parke+marino&view=theater|titel=Proyecto Isla di Oro ta bek na su concepto inicial di ecohotel|werk=BonDiaAruba|datum=2014-10-30|bezochtdatum=2024-03-23}}</ref> Ambos proyecto a encontra cu resistencia di e activistanan ambiental y finalmente no a continua pa falta di e permisonan rekeri. {{Appendix}} [[:Category:Aruba]] y cu ta cay bou maneho di Fundacion Parke Nacional Aruba (FPNA). Ademas mangelnan, tanto e mangel preto (''Avicennia germinans'') como e mangel blanco (''Laguncularia racemosa'') ta especie di mata protegi pa ley. y e area tambe ta cay den ‘Natuur Gebied’ Nieuwe aanwijzing domeingronden als natuurreservaat (AB 2020 no. 67) y Ruimtelijke Ontwikkelingsplan met Voorschriften 2021; mientras cu e isla mes y e lama ta cay den Marine Protected Area (MPA) esta Landsbesluit Parke Marino (AB 2018 no. 77) Adicionalmente, e area aki tin reconocemento internacional como un Key Biodiversity Area (KBA) door di IUCN y ultimamente a wordo clasifica como un RAMSAR gebied (RAMSAR Site no. 2526) – dunando e area akinan mas balor ainda y den e caso aki, segun Silva ta expresa a nenga diferente parti di ley pero asina mes e desaroyado a continua cu e trabounan dañino pa naturalesa sin permiso. E mangelnan ta un especie protegi pa ley y e area tambe ta cay den Natuur Gebied’ Nieuwe FPNA ta activo den defensa di Isla di Oro aanwijzing domeingronden als natuurreservaat (AB 2020 no. 67) y Ruimtelijke Ontwikkelingsplan met Voorschriften 2021 (AB 2021 no. 123) mientras cu e isla mes y e lama ta cay den Marine Protected Area (MPA) esta Landsbesluit Parke Marino (AB 2018 no. 77) – haciendo e area aki un grado di proteccion halto. Adicionalmente, e area aki tin reconocemento internacional como un Key Biodiversity Area (KBA) door di IUCN y ultima[1] mente a wordo clasifica como un RAMSAR gebied (RAMSAR Site no. 2526) – dunando e area akinan mas balor ainda.<ref>{{citeer web|url=https://www.bondia.com/corte-ta-prohibi-aruba-ocean-villas-pa-cuminsa-of-traha-na-isla-di-oro/|titel=Corte ta prohibi Aruba Ocean Villas pa cuminsa of traha na Isla di Oro|werk=BonDiaAruba|datum=2024-03-18|bezochtdatum=2024-03-23}}</ref> Na november di aña pasa 2023 e area aki a cuminsa forma parti di Convenio di Ramsar Area bao e parti di Costa Zuid e cual ta un di e areanan cu mas biodiversidad, status di Ramsar tin como meta pa proteha e areanan aki sin interveni cu actividadnan economico, enfatisando reduccion di daño y restauracion di naturalesa den caso di daño cu ta inevitabel. Isla di Oro ta un área di mangrove amplio na Aruba, kaminda diferente ekosistema ta reuní. E lugá di buelo ku e mesun nòmber ta konsistí di un banda di playa grandi ku un rif similar na esun di e lugá di buelo Mangel Halto. E tipo di koral mas comun riba e rif aki ta e koral di cerebro, di strea y di placa. Lobster di koral, snapper, piská trompeta i piská angel ta habitantenan regular. Isla di Oro ta nifiká isla di oro.<ref>{{citeer web|url=https://www.duikersgids.nl/en/isla-di-oro|titel=Isla di Oro|werk=duikersgids.nl|datum= |bezochtdatum=2024-03-23}}</ref> Isla di Oro no ta solamente un kolekshon úniko di ekosistema, sino tambe un isla di fiesta ku un restorant abandoná ku a wòrdu traha den forma di un boto. Bo por yega na e lugá despues di un caminata bastante largu dor di e área. Ta rekomendá un buelo di boto. NOTES FUNDACION Parke Nacional Aruba ta na altura di actividadnan cu ta tumando luga riba Isla di Oro y ta activamente haciendo tur cos posibel den e organisacion su capacidad legal pa pone un stop n’e actividadnan cu ta tumando luga. Isla di Oro ta un area cu ta cay bou di maneho di Fundacion Parke Nacional Aruba.<ref>[file:///C:/Users/l_de_/Downloads/BONERIANO-15-03-2024.pdf FPNA ta activo den defensa di Isla di Oro], Boneriano (15 di maart 2024)</ref> E mangelnan ta un especie protegi pa ley y e area tambe ta cay den Natuur Gebied’ Nieuwe FPNA ta activo den defensa di Isla di Oro aanwijzing domeingronden als natuurreservaat (AB 2020 no. 67) y Ruimtelijke Ontwikkelingsplan met Voorschriften 2021 (AB 2021 no. 123) mientras cu e isla mes y e lama ta cay den Marine Protected Area (MPA) esta Landsbesluit Parke Marino (AB 2018 no. 77) – haciendo e area aki un grado di proteccion halto. Adicionalmente, e area aki tin reconocemento internacional como un Key Biodiversity Area (KBA) door di IUCN y ultima[1] mente a wordo clasifica como un RAMSAR gebied (RAMSAR Site no. 2526) – dunando e area akinan mas balor ainda. Fundacion Parke Nacional Aruba ta comprometi na e proteccion di e area importante aki – e unico area na Aruba unda ainda nos ta wak e ‘Poder di 3’ conecta na otro sanamente, esta e mangelnan, yerbe di lama y e rifnan di coral – 3 diferente sistema ecologico crucial cu hunto ta prove un variedad di beneficio pa e ser humano y Aruba su medio ambiente. Dialuna 11 di Maart 2024 bestuur di FPNA a ser alerta di actividadnan cu ta pasando y inmediatamente a bay den accion pa manda un Proforma Bezwaarschrift. Informacion cu FPNA a ricibi ta cu no tin un aanlegvergunning y cu esey ta evaluando pasonan legal. Ta di hopi tempo caba FPNA tin wowo extra riba e area di Isla di Oro y den augustus di 2023 a bin haya sa cu Isla di Oro a ser cumpra y asina a manda un carta oficial dia 28 di augustus pa DIP indicando cu no lo duna permiso pa ningun desaroyo riba Isla di Oro. Den november 2023, FPNA a wordo contacta door di J.O.B. Holding & Management y a ser invita pa bay un meeting pa compronde kico ta e intencion cu Isla di Oro. Dia 4 di januari 2024, FPNA a responde na J.O.B. Holding & Management cu un carta unda cu a indica cu no ta bay di acuerdo cu ningun desaroyo pa Isla di Oro. Siguientemente dia 18 di januari 2024 J.O.B. Holding & Management a invita FPNA conhuntamente cu otro organisacionnan local pa un stakeholder engagement session unda cu nan a informa cu nan lo ta haciendo diferente trabounan riba Isla di Oro y no a presenta un plan concreto cu por ser revisa. No obstante e posicion di FPNA no a cambia. FPNA no lo sostene ningun plan di desaroyo den e area aki Isla di Oro is a vast wetland mangrove area on Aruba where different ecosystems meet. The dive site of the same name consists of a vast shallow sand strip with a reef similar to that of the Mangel Halto dive site. Common types of coral on this reef are brain, star and plate coral. Coral lobsters, snappers, trumpet fish and angelfish are regular inhabitants. Isla di Oro means island of gold.<ref>https://www.duikersgids.nl/en/isla-di-oro</ref> Particulars Isla di Oro is not only a unique collection of ecosystems but also a former party island with an abandoned restaurant built in the shape of a boat. You can reach the location after a fairly long walk through the area. A boat dive is recommendable. ----- Fundacion Savaneta Aruba a nota di e discucion andando riba red social rond di Isla di Oro. E pregunta esencial den esaki ta cu si por papia di destruccion of limpiesa. Fundacion ta observa y ta na altura cu actualmente ta tumando luga un limpiesa di material di e ruina cu a keda atras eynan esta tubo y frusto den awa y hopi desperdicio di palo, etc. No tin ningun acto di corta mangroves ni otro mata pues aki nos tin cu papia di un clean up y no destruccion. Si Parke Arikok kier “claim” e luga, anto e pregunta ta dicon Parke nunca a hacie limpi y no a pone borchi cu e ta pertenece na Parke anto. Antes e doño di Isla di Oro tabata famia Oduber y despues un otro doño a tuma over te cu awe a keda na ruina unda un doño nobo local a cumpr’e via un acto notarial, pues no a hay’e regala. Semper Isla di Oro tabatin su permiso pa Restaurant y NightClub pues esey no ta nada nobo den su desaroyo.<ref>https://24ora.com/fundacion-savaneta-ta-aclaria-a-haci-isla-di-oro-limpi-y-nada-mas/ (17 di maart 2024)</ref> --- Fundacion Parke Nacional Aruba (FPNA) a cuminsa un caso contra pais Aruba y contra desaroyador di Isla di Oro, Osyth Henriquez, pa stop e di haci cualkier trabou di limpiesa riba su tereno. Hues a prohibi Henriquez pa desaroya of hasta pa haci limpiesa riba su tereno na Isla di Oro. FPNA a demanda Pais Aruba tambe pa prohibi Gobierno di duna permiso. Abogado mr. Anthony Ruiz a defende Osyth Henriquez, mientras cu abogado mr. Zuhaila Marchena a defende FPNA. Den su veredicto, mesora, hues a indica na FPNA cu como nan tin e maneho di e area, cu FPNA y e doño di Isla di Oro mester sinta na mesa y sali di e problema. Ta trata aki na un tereno cu e doño tin den erfpacht. E area ta bou maneho di FPNA como un area protehi. Den areanan protehi en general por restablece un edificio na estado original, den consulta cu FPNA. Osyth Henriquez ta propietario di Ocean Villas na Savaneta. Ey tambe e tin cu atende cu reto di FPNA, Gobierno mes y di bisiña, cu no necesariamente ta di acuerdo cu su vision pa desaroya bungalows eynan. Awo cu e kier desaroya Isla di Oro, atrobe e ta hay’e stroba y mester defende su plan y vision den corte. Ta parce cu e reto lo no ta e isla mes, sino mas bien e vecindario cu si ta protegi como un area di naturalesa.<ref>https://24ora.com/hues-a-ordena-osyth-henriquez-pa-para-trabou-riba-isla-di-oro/ (17 di mart 2024)</ref> * <ref>https://antilliaansdagblad.com/aruba/29167-blijf-van-isla-di-oro-af 13 maart 2024</ref> {{Appendix}} isla di oro is pas ontstaan in begin jaren zeventig van de vorige eeuw. Het is een stukje rif ten zuiswesten van Pos Grandi waarop Adolf R. Oduber een recreatiecomplex had gebouwd in de vorm van een schip met daarin een restaurant, bat en danszaal. Vivienno Frank isla di oro a surgi te na komienso di añanan setenta di siglo pasá. E ta un parti di e rif na sur-oeste di Pos Grandi na unda Adolf R. Oduber a konstruí un kompleho di rekreacion den forma di un barku ku den dje un restorant, bat i sala di baile. '''Isla di Oro''' ta un isla di coral na costa sur di Aruba, entre [[Pos Chikito]] y [[Savaneta]]. E area ta cay den e Parke Marino Aruba y ta bou maneho di FPNA. Het is gelegen 150 meter uit de kust op de rif van Pos Grandi. Er moest een weg door de mangrovenbos worden gehakt om bij het eiland te komen.<ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010470027:mpeg21:p006|titel=Luchtkasteel van Oduber werd restaurant in zee|werk=[[Amigoe]]|datum=1964-08-05|bezochtdatum=2024-03-23}}</ref> Gelegen aan een lagoen omringd door mangrovebossen. Er voden optredens en shows vor bekende artiesten plaats en werden feesten gehouden. Isla di oro was in de jaren op de startplaats voor natuurwandelingen van Stimaruba. * Na ana 1965 Adolfo (Dochi) Oduber a habri riba e isla un restaurant ISla di ORo construi den forma di un barco como atraccion turistico y despues amplia cu cocktail lounge y sala di baile. Apertura oficial dia 13 di maart 1965.<ref>Opening van Isla di Oro. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 09-03-1965, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 21-03-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462564:mpeg21:p006</ref> Despues di un aña a traha un brug pa yega na costa. Na 1975 el a cambia man pa Joe Procter, kende e sigui desaroya e luga. * in 1989? beheert-eigenaar door Lucy en jose Brazao Mendez. El a opera te 1994. * verschillende projecten, waaronder het dolfinarium project (1993?)onder de naam Dolphin Beach, voor de doorontwikkeling van Isla di Oro hebben vanaf 1990 gestuit op verzet van milieu-activisten.<ref>Gedegen en objectief onderzoek onontbeerlijk voor Dolphin Beach. "Amigoe". Curaçao, 15-05-1993, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 21-03-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010645141:mpeg21:p005</ref> Dolfinarium ging niet door wegens uitblijven van de nodige vergunningen. rwu43ucvc2xg47wtz1j9tv97f3punru 192416 192415 2026-06-01T09:49:32Z Caribiana 8320 192416 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ {{ABW}} caya nombra pa hende: Caya Dick Cooper - Caya Jose Geerman - Caya Charlie Brouns Sr. - Caya Y.A. (Lord Boxoe) Illidge - Caya Pio Coffie - Caya Enrique Vorst - Sylvia A. Godettstraat - Caya Captain R. Rodger - Caya Lolita E. Euson - Caya Federico Maduro (Balashi) - Caya Juan Werlemen (Cashero) - Caya Juancho Kock (ex-Karawarastraat na Dakota) - Avenida Milio Croes (ex-Fergusonstraat) - Caya Dr. J.R. (Coco) Arends (Sero Blanco) - Bario Dr. Dussenbroek - Caya Ing. Roland H. Lacle - Caya Rufo Wever (Klip/Mon Plaisir) * pending: [[Parkietenbos]] - [[Cunucu Arikok]] - [[Blackstone Beach]] (full review needed) - [[Bushiribana]] - [[Renaissance Island]] - [[Hadicurari]] - [[Zeewijk]] - [[Sero Plat]] - [[Guadirikiri]] - [[Cueba di Fontein]] - [[Cueba di Huliba]] - [[De Palm Island]] - [[Isla di Oro]] - [[Eagle]] (bario) - [[Arashi]] - [[Plantashi Prins]] - [[Boca Prins]] - [[Dos Playa]] * bario di San Nicolas: [[Lagoville]] - Kustbatterij - [[Rooi Congo]] - [[Pedro Mosa]] - [[Esso Heights]] *uitbreiding [[Tanki Flip]] zie de.wiki - zie en.wiki voor [[Mangel Halto]] - [[Ayo]] - [[Catiri]] - [[Alto Vista]] * Roberto G. Croes, [https://designrr.page/?id=499490&token=3435984651&type=FP&h=5688&fbclid=IwY2xjawSD5lhleHRuA2FlbQIxMABicmlkETFoNVhmY1g2T1NuSml5cFhWc3J0YwZhcHBfaWQQMjIyMDM5MTc4ODIwMDg5MgABHlKyG1hj55NGijsU4jWBM9buhkFVlBqvV5G5EPkBOXLazF4nFZ-4bTq-kTSR_aem_r4VExioZnv6pqBz0zQl6Eg Origen di nombernan di bario y sitio na Aruba] ------------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais| variante= a | tipo = Bario | nomber = Caya Jose Geerman | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 2 | caption_align = center | image1 = | caption1 = | image2 = | caption2 = | footer = | footer_align = center }} | pais = {{ABW}} | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[Regionnan di Aruba|San Nicolas Noord]] | tipo_subdivision_adm = Zona | subdivision_adm = | zoom = 13 }} '''Watapana Gezaag''' ta un bario y zona den e parti nort di [[San Nicolas]], e di dos ciudad mas grandi di [[Aruba]]. E bario a haya su nomber for di ..... Dia 1 di yanüari 2020, e lugá tabatin 1.703 habitante. == Nomber == E orígen di e nòmber di e bario no por wòrdu determiná ku siguridat. E nòmber aki tampoko no ta aparesé riba e mapa di Werbata di 1912. Watapana ta un palabra Arawak/Taino ku ta referí na e palu di Divididivi. Gezaag ta bin di un verbo di origen hulandes ''zagen'' na cua ta agrega '''ge''' na nan infinitivo: gezaag.<ref>W.M. Hoyer (1946), [https://archive.org/details/BNA-DIG-PAPIAMENTO-HOYER-VOCABULARIO-1946/mode/1up?q=watapana+gezaag Vocabulario Papiamento], Boekhandel Bethencourt, Corsou</ref> Probablemente, e nòmber ta originá di un incidente cu a tuma luga eynan.<ref name=:"1">Vivienno Frank. 2019. Watapana Gezaag. Den:''Aruba en een keuze uit haar toponiemen.'' ISBN:978-0-359-65900-5, pag. 228.</ref> E nomber Watapana Gezaag no a aparece den publicacionnan te cu aña 1950.<ref>[https://archive.org/details/AMIGOE-1950-03-30/page/30/mode/1up?q=watapana+gezaag Mededelingen van AVB], [[Amigoe]] (30 di maart 1950)</ref> Na Watapana Gezaag tabata situa e veld di futbol di e club Ajax. == Mira tambe == * [[Rooi Congo]] * [[Standardville]] * [[Rooi Hundo]] {{Appendix}} [[:Kategoria:Luga na Aruba]] ---------------- {{Imagen anota |image=BNADIGWERBATAARUBA 0009.jpg |image-width=2000 |image-left= -360 |image-top=-575 |width=270 |height=270 |float=left |annotations=<!-- bashi of no, e parameter aki mester ta inclui--> |caption=Mapa di Werbata ta menciona Rooi Congo (1912). }} ----------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais| variante= a | tipo = Bario | nomber = Kustbatterij | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 2 | caption_align = center | image1 = Welcome to the Coastal Battery!.jpg | caption1 = | image2 = Cannon tracks at Coastal Battery, Aruba.jpg | caption2 = | footer = Ruinanan di kustbatterij | footer_align = center }} | area = | poblacion = 1.745 | censo = 2020 | densidad = | pais = {{ABW}} | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[Regionnan di Aruba|Savaneta]] | tipo_subdivision_adm = Zona | subdivision_adm = De Bruynewijk | zoom = 13 }} '''Kustbatterij''' ta un zona ku ta forma parti di Juwana Morto na Aruba, den region di San Nicolas Noord. Na 1 di yanüari 2020, e área tabatin un poblashon di 1.188 habitante, di cual 555 muhe i 633 hòmber. Den e zona ta lokalisa e monumento di guera di Kustbatterij. Historia E zona di Kustbatterij a ricibi su nomber durante World War II, ora a konstrui un bateria kostal riba un elevashon den augustus 1940. E lokashon tabata strategiko, siendo un di e puntonan mas haltu den e parti pariba di e isla, ku bista riba e refineria di Lago Oil and Transport Company i riba kosta. E instalashon militar tabata tin komo meta pa defendé e refineria, ku tabata di gran importansia pa e Aliadonan pa motibu di produccion di combustibel di aviashon. Pa e motibu ey, Aruba a bira un meta potensial pa atakenan di submarinonan aleman. E instalashon militar tabata tin komo meta pa defendé e refineria, ku tabata di gran importansia pa e Aliadonan pa motibu di produccion di combustibel di aviashon. Pa e motibu ey, Aruba a bira un meta potensial pa atakenan di submarinonan aleman. E kompleks tabata konsistí di tres posishon di kanon, un puesto di mando i varios edifisionan pa alojamento di soldaatnan. Tambe tabatin fasilidatnan manera un reservorio di awa. Kada posishon di arma tabata monta riba un fundeshi di beton i staal i prepará pa kanonnan ku por a kubri un gran distansia, inkluyendo parti di e isla mes. E bateria nunka no a wòrdu usa den combate, ni sikiera durante e atake di submarinonan aleman riba San Nicolas den febrüari 1942. Na 24 di oktober 1942, Prince Bernhard of the Netherlands a hasi un bishita oficial na e kustbatterij. Despues di guera, e instalashon militar a wòrdu abandoná i e área a wòrdu limpiá parcialmente. Restonan di bunker i posishonnan di arma a keda presente i posteriormente a wòrdu protehá komo patrimonio historiko. Awe, e lugá ta rekonosí komo un monumento di guera (ID 04-003) i ta wòrdu maneha pa Monumentenfonds Aruba. == Descripcion == Kustbatterij ta un zona principalmente residensial, ku desaroyo urbano rond di e sitio historiko. Den e área tin varios caya i bario chikí. E kaminda prinsipal den e zona ta Diamantbergweg, ku ta konektá Juwana Morto ku Rooi Hundo. Otro cayanan inkluí Weg Kustbatterij, Kleine Bergweg i Grote Bergweg. Den Weg Kustbatterij ta situa Colegio Nigel Matthew. Barionan den cercania ta Standardville i Rooi Hundo. == Literatura == * [[Johan Hartog|Hartog, Johan]], [https://archive.org/details/BNA-DIG-HARTOG-KUSTBATTERIJ/page/n4/mode/1up Juwana Morto Kustbatterij Aruba], De Walburg Pers (1987) {{Appendix}} [[:Kategoria:Luga na Aruba]] ----------- '''Kustbatterij''' ta un zona cu ta forma parti di [[Juwana Morto]] na Aruba, den [[Regionnan di Aruba|region di San Nicolas Noord]]. Dia 1 di januari 2020, e area aki tabatin un poblacion di 1.188 habitante, dividi entre 555 muhe y 633 homber. Den e zona ta localisa un monumento di guera. == Historia == E zona di Kustbatterij a ricibi su nomber durante e [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]] ora a construi un kustbatterij riba un elevacion na augustus 1940. Op Juana Morto, het hoogste punt van het oostelijk deel van het eiland, werd een kustbatterij gebouwd met uitzicht over de raffinaderij en over de Noord- en Westkust. * De kustbatterij is een erkend oorlogsmonument (ID 04-003). Cañonnan pisa tabata staciona aki pa defende e refineria di Lago. Despues di guera, e área a wòrdu limpia, lagando atras e luganan di arma y bunkernan, ku awor a wòrdu deklará un monumento protehá. * Op 24 october 1942 bracht Prins Bernhard een bezichtigingsbezoek aan de kustbatterij.<ref>Naar Aruba.. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 22-10-1942, p. 2. Geraadpleegd op Delpher op 28-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987278:mpeg21:p002</ref> * het bouwen van een onderofficiersverblijf bij de kustbatterij op Aruba<ref>Advertentie Aanbesteding. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 01-03-1944, p. 2. Geraadpleegd op Delpher op 28-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010403042:mpeg21:p002</ref> * Aan de N.V. Bouwmaatschappij Aruba is de gunning verleend van de bouw van een betonnen waterreservoir op St. Nicolaas nabij de kustbatterij.<ref>ARUBA AANBESTEDING.. "Amigoe di Curacao". Willemstad, 24-11-1948. Geraadpleegd op Delpher op 28-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000210652:mpeg21:p002</ref> * Op 17 mei 1940 werd proefgeschoten, in augustus 1940 kwam de kustbatterij Juwana Morto gereed voor direct vuur, in augustus 1941 ook voor nachtelijke actie. De Kustbatterij van Juwana Morto is nimmer in actie geweest, ook niet bij de directe aanval van de Duitsers op de raffinaderij in de nacht van 15 op 16 februari 1942, toen enige tankschepen verloren gingen.<ref>{{citeer web|auteur= [[Johan Hartog]]| titel=Batterijen beschermden de eilanden gedurende Tweede Wereldoorlog|werk=[[Amigoe]]|datum=1990-08-25|bezochtdatum=2026-05-28|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010641593:mpeg21:p020}}</ref> Kada un di e tres posishonnan di arma tabata para riba fundeshi di staal i beton. Kada un tabata montá pa un kañon di kaliber 19.2 ku por a drai 360 grado, ku un alkanse di 18.5 kilometer. Oranjestad y su haf tabata den alcance tambe. E cañonnan a haya e nombernan Betsy, Jopie y Beppie door di e soldaatnan, miembronan di Ehercito Boluntario Aruba. E bateria kostal di Juwana Morto nunka no a tira un tiru pa defendé e área, ni sikiera ora ku haf di San Nicolas i Refineria di Lago a wòrdu ataká pa un U-boat aleman na febrüari di 1942. Tankeronan di lago a wòrdu sendé na kandela, kousando huma i kandela pa stroba e bista for di e puesto di mando.<ref>[https://monumentenfondsaruba.org/juwana-morto-coastal-battery-1940/ Juwana Morto Coastal Battery * 1940], [[Monumentenfonds Aruba|SMFA]]</ref> hartog: Mken koos deze plaats vanwege het uitzicht naar twee zijden. En ook als besefte men dat de munitiemagazijnen e.d. in de rotsgrond uitgehouwen moesten worden, de kustbatterij zelf kon men bovengronds bouwen, want van zee u8it viel de kustbatterij toch in het niet bij de van zee uit royaal zichtbare raffinaderij. De batterij lag hoog zodat men over de schoorstenen van de raffinaderij heen kon schieten. Het complex op Aruba, gebouwd in 1940, bestond uit 3 geschutsopstellingen, een commandopost en enkele gebouwen voor onderdak van de kleine 100 mensen die er gelegerd waren. Ook waterreservoir. Een interessant stukje militair erfgoed van Aruba. Aruba speelde een cruciale rol in de Tweede Wereldoorlog vanwege de aanwezigheid van de Lago Raffinaderij, waar de kerosine voor de geallieerden werd geproduceerd. E kustbatterij a wordo construi na augustus 1940. E instalacion militar su obhetivo strategico tabata pa proteha e refineria di petroleo di Lago na San Nicolas cu tabata existi e tempo ey contra atakenan di Alemania durante Segunda Guera Mundial. importancia strategico: debi na e produccion halto di combustibel di aviacion pa e Aliadonan, e refineria di Lago tabata di vital importancia durante Segunda Guera Mundial. Komo resultado, e isla a bira un meta prinsipal pa U-boatnan Aleman. Lugá: E kustbatterij tabata situá riba e punto stratégikamente mas haltu di e parti ost di e isla, den cercania di San Nicolas. Esaki a ofresé un bista perfekto di e refineria i lama. Diseño: E liña defensivo tabata konsistí di un bunker di puesto di mando (commandopostbunker) i tres lugá di arma posishoná espasiá (geschutsemplacementen) cu un distancia di mas o ménos 50 meter for di otro. Restonan: E ruinanan di e post di comando y e cambernan di arma (geschutskamers) ainda por wordo haya awe rond di Weg Kustbatterij na San Nicolas y ta wordo maneha pa [[Monumentenfonds Aruba]]. == Descripcion == Den e zona di Kustbatterij, rond di e ruinanan militar, tin varios caya cu casnan residencial. E area ta wordo cruza pa un caya largo Diamantbergweg, cu ta conecta Juwana Morto cu Rooi Hundo. Otro cayanan conoci ta: Weg Kustbatterij, Kustbatterij, Kleine Bergweg y Grote Bergweg. Na Weg Kustbatterij ta situa un scol secundario, Colegio Nigel Matthew. Barionan den cercania ta: [[Standardville]] y Rooi Hundo. == Literatura == * [[Johan Hartog|Hartog, Johan]], [https://archive.org/details/BNA-DIG-HARTOG-KUSTBATTERIJ/page/n4/mode/1up Juwana Morto Kustbatterij Aruba], De Walburg Pers (1987) {{Appendix}} [[:Kategoria:Luga na Aruba]] ---------------- Kustbatterij (monumento) E Kustbatterij di Juwana Morto ta un monumento di guera situá na Aruba, den e área di Juwana Morto, serka San Nicolas. E ta un resto di un instalashon militar ku a wòrdu konstrui durante Segunda Guera Mundial pa defendé e refineria di petroleo di Lago. E sitio ta oficialmente rekonosí komo monumento di guera (ID 04-003) i ta wòrdu protehá komo parti di patrimonio historiko di Aruba. == Historia == E bateria di artileria a wordo construi na augustus 1940, riba un elevacion strategico den e parti pariba di e isla. E localisacion a wordo skohe pa su bista amplio riba e refineria Lago na [[San Nicolas]] y riba lama, ku tabata di importansia vital pa e Aliadonan durante Segunda Guera Mundial. E refineria di Lago tabata produci gran kantidat di combustibel di aviashon, loke a haci Aruba un punto strategiko i un posible meta pa atakenan di submarinonan aleman. Na 17 di mei 1940, a hasi prueba di tiramentu ku e kanonnan. Na augustus 1940, e bateria tabata kla pa uso den operashonnan di dia, i na augustus 1941 tambe pa operashonnan di anochi. Na 24 di oktober 1942, Prins Bernhard di Hulanda a bishitá e kustbatterij komo parti di un bishita oficial na e isla. A pesar di su importansia militar, e kustbatterij nunka no a wòrdu usa den combate, ni sikiera durante e atake di submarinonan aleman riba e refineria i haf di San Nicolas den febrüari 1942. == Descripcion == E kompleks militar tabata konsistí di: Tres posishon di kanon (geschutsopstellingen) Un bunker di puesto di mando Edifisionan pa alojamento di aproximadamente 100 soldaat Un reservorio di awa i otro fasilidatnan di sosten Kada posishon di arma tabata konstrui riba un fundeshi di beton i staal. E kanonnan tabata di kaliber 19.2 cm, ku por a bira 360 grado i tabatin un alkanse di mas o ménos 18,5 kilometer. Segun testimonio di soldaatnan, e tres kanon a ricibi nòmber informal: Betsy, Jopie i Beppie. E diseño di e bateria a tene kuenta ku e topografia di e terreno. E kanonnan tabata situá asina ku nan por tira por encima di e refineria, aprovechando e alturanan natural di e área. == Despues di guera y estado actual == Despues di 1945, e instalashon militar a wòrdu abandoná. Parti di e área a wòrdu limpiá, pero e strukturanan prinsipal, manera bunker i fundashonnan di kanon, a keda presente. Awendia, e restonan di e kustbatterij ainda por wòrdu mira den e paisahe rond di Weg Kustbatterij. E sitio ta wòrdu maneha i protehá komo patrimonio cultural, i ta forma un testimonio importante di e papel di Aruba durante Segunda Guera Mundial. E monumento ta un di e pokonan strukturanan militar di e periodo aki cu a sobrebibí na e isla. ---------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | variante= a | tipo = Region | nomber = San Nicolas-Noord | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 1/2 | caption_align = center | image1 = Aruba-Regionen.png | caption1 = San Nicolas Noord ta region 7 | image2 = | caption2 = | image3 = | caption3 = }} | area = | poblacion = | censo = 2020 | densidad = | descripcion = | pais = {{ABW}} | zoom = 13 }} '''San Nicolas-Noord''', oficialmente Sint Nicolaas Noord, ta un di e ocho [[Regionnan di Aruba|region]] den cua e [[isla]] di [[Aruba]] ta dividi administrativamente.<ref>{{Citeer web|url=https://cbs.aw/wp/index.php/2020/12/03/gac-geographical-address-classification-2019/|titel=GAC (Geographical Address Classification) 2019 and 2020|bezochtdatum=2025-03-03|datum=2019-06-27|werk=cbs.aw}}</ref> Hunto cu [[San Nicolas Zuid]] e ta constitui e region di San Nicolas, miho conoci como [[pariba di brug]]. E region tin un area di .... [[kilometer kuadrá|km²]] y un poblacion di 9.940 habitante dia prome di januari 2020. E region tin un poblashon di 9.940 (1 di yanüari 2020), loke ta representá 9.2% di e poblashon total di e pais. Muhé Hòmber 4760 5180 == Geografia == E region ta situá den e zona zuidoost di Aruba (region 7 riba mapa), pazuid di ... (region 1), pabou di [[Paradera]] (region 4) y panort di Oranjestad Oost (region 3). San Nicolas-Noord tin e siguiente barionan:<ref>[https://cbs.aw/wp/wp-content/uploads/2024/05/GAC_Officiele-publicatie_2024.pdf Strefy]</ref> * [[Brazil]] * Rooi Congo * Watapana Gezaag * [[Standardville]]/[[Rooi Hundo]] * Kust * [[Juwana Morto]] * San Nicolas-Noord otro {{Appendix}} [[Category:Luga na Aruba]] ------------------ {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais| variante= a | tipo = Region | nomber = San Nicolas-Zuid | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 1/2 | caption_align = center | image1 = Aruba-Regionen.png | caption1 = San Nicolas Zuid ta region 8 | image2 = | caption2 = | image3 = | caption3 = }} | area = | poblacion = | censo = 2020 | densidad = | descripcion = | pais = {{ABW}} | zoom = 13 }} '''San Nicolas-Zuid''', oficialmente Sint Nicolaas Noord, ta un di e ocho [[Regionnan di Aruba|region]] den cua e [[isla]] di [[Aruba]] ta dividi administrativamente.<ref>{{Citeer web|url=https://cbs.aw/wp/index.php/2020/12/03/gac-geographical-address-classification-2019/|titel=GAC (Geographical Address Classification) 2019 and 2020|bezochtdatum=2025-03-03|datum=2019-06-27|werk=cbs.aw}}</ref> Hunto cu [[San Nicolas Noord]] e ta constitui e region di San Nicolas, miho conoci como [[pariba di brug]]. E region tin un area di .... [[kilometer kuadrá|km²]] y un poblacion di 4.235 habitante dia prome di januari 2020. Sint Nicolaas-Zuid ta un di e ocho regionnan den e parti pariba di e pais autonomo di Aruba, cu ta pertenece na Hulanda, na Sur America. Riba promé di yanüari 2020, e region tabatin 4.235 habitante. Pa loke ta trata poblashon, e ta e region di mas chikitu den e pais. == Geografia == E region ta situá den e zona zuidoost di Aruba (region 7 riba mapa), pazuid di ... (region 1), pabou di [[Paradera]] (region 4) y panort di Oranjestad Oost (region 3). San Nicolas-Zuid tin e siguiente barionan:<ref>[https://cbs.aw/wp/wp-content/uploads/2024/05/GAC_Officiele-publicatie_2024.pdf Strefy]</ref> * [[Zeewijk]] * Pastoor Hendriksstraat * Van de Veen Zeppenfeldstraat * [[The Village]] * Essoville * [[Lago Heights]]/Esso Heights * [[Seroe Colorado]] * San Nicolas-Zuid otro Demografia E region tin un poblashon di 4.235 (1 di yanüari 2020), loke ta representá 3.9% di e poblashon total di e pais. Muhé Hòmber 1943 2292 {{Appendix}} [[Category:Luga na Aruba]] --------------- {{Databox}} '''Nomber di caya na Aruba''' ta refleha e historia, cultura y desaroyo social di e isla. Nan ta deriva for di un amplio scala di fuente, incluyendo historia local, [[geografia]], flora y fauna, [[literatura]], ciencia, [[religion]] y politica. Di e manera aki, nombernan di caya ta forma un parti importante di e herencia inmaterial di [[Aruba]]. Un nomber di caya ta un denominacion oficial pa espacio publico, manera caya, avenida, boulevard of plaza. E estudio di nomber di luga ta parti di e disciplina di toponimia. Den practica, nomber di caya ta sirbi como base pa adres y pa sistema di distribucion di post. Na Aruba, adres formal ta consisti di un nomber di caya hunto cu un number di e kavel, sin uzo di un sistema di codigo postal. ==Historia== E sistema di nomber di caya na Aruba a desaroyá gradualmente den [[siglo 19|siglo diesnuebe]] y [[siglo 20|binti]], paralelo cu urbanisacion di [[Oranjestad (Aruba)|Oranjestad]] i otro luganan riba e isla. Den e prome fase, hopi caya tabata sin nomber oficial of tabata conoci pa descripcionnan local. Influencia di gobernacion colonial Hulandes a introduci un sistema mas formal di registracion y nombramento. Un ehempel tempran ta e comision di nomber di caya na [[Willemstad]], [[Kòrsou|Corsou]], estableci na 1866, cu a sirbi como modelo pa Aruba.[1] Memey di siglo binti, despues di [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]], a surgi un consenshi pa uza nombernan cu mas relevancia local, reflehando un fortalecemento di identidad Arubano.<ref>{{citeer web|titel=Aruba Straatnamen|werk=[[Amigoe]]|datum=1950-12-05|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2026-04-29|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987772:mpeg21:p003}}</ref> == Dunamento di nomber == Na Aruba, e dunamento oficial di nomber na caya ta wordo realisa door di e minister responsabel pa Asuntonan General, riba recomendacion di Comision di Nomber di Caya. E comision consultivo aki ta inclui representante di instancianan manera [[Cuerpo Policial Arubano]] (KPA), Kadaster y Departamento di Obra Publico (DOW).[2] Na final di añanan 1940, a surgi discusion tocante e maneho di dunamento di nomber. A cuminsa duna preferencia na nombernan cu conexion cu e comunidad [[Antias Hulandes|Antiano]], en vez di nombernan internacional poco reconocibel.<ref>{{citeer web|titel=Ingezonden: Straatnamen op Aruba|werk=[[Amigoe]]|datum=1949-10-10|bezochtdatum=2026-04-28|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000212719:mpeg21:p003}}</ref><ref>{{citeer web|titel=Aruba straatnamen|werk=[[Amigoe]]|datum=1950-12-05|bezochtdatum=2026-04-28|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987772:mpeg21:p003}}</ref> Un di e prome ehempelnan tabata nomber di figuranan di resistensia, manera [[Boy Ecury]] y [[George Maduro]].[3] E historiado [[Johan Hartog]], prome director di [[Biblioteca Nacional Aruba]] (BNA), a presidi e comision den siglo binti. Bou di su liderazgo, nombernan a wordo selecta for di historia local y naturalesa, y tambe di personanan.[4] E maneho di dunamento di nomber ta evoluciona continuamente, tomando na cuenta expansion urbano y construccion di cayanan nobo, impulsa pa e desaroyo di Aruba durante e descubrimento di [[oro]], e mineria di guano, e yegada di e refineria di petroleo (Lago), y [[turismo]]. Algun nomber di caya ta di origen indigena, usualmente deriva di e zona unda nan ta situa. Den uzo moderno, hopi nomber di caya ta cuminsa cu termino manera ''Caya'' of ''Avenida'' (reemplasando e [[sufiho]] ''straat'' of ''weg''), of ta termina cu ''Boulevard''. ==Nomber tematico== Den diferente bario na Aruba, nombernan di caya ta sigui un tema specifico, loke ta contribui na identidad di e area: *Den Klip tin caya nombra pa escritor y compositor internacional. *Den [[Dakota (Aruba)|Dakota]], nombernan ta deriva di fruta y produkto agricola. *Den Companashi, nombernan ta basa riba cientifico y investigado. *Den Ponton, nan ta referi na mata y elemento di naturalesa local.[6] E sistema tematico ta facilita orientacion y ta duna caracter propio na cada bario. ==Reconocimento social== Hopi caya na Aruba ta nombra pa personanan cu a contribui na sociedad, manera politico, lider social, deportista, artista y religioso. Generalmente, e honor aki ta wordo otorga di manera postumo. E camindanan principal di Aruba ta generalmente nombra pa figuranan influyente. Entre nan tin ''Juan E. Irausquin Boulevard'' y ''Henny Eman Boulevard'', ku ta refleha e desaroyo economico y turistico di e isla den siglo binti.[7] Otro ehempelnan ta ''Avenida Nelson Orlando Oduber''[5], ''Watty Vos Boulevard''<ref>[https://antilliaansdagblad.com/articulo/aruba/20386-watty-vos-blvd-aruba-in-gebruik Watty Vos Boulevard Aruba in gebruik], [[Antilliaans Dagblad]] (6 di november 2019)</ref> y [[Caya G.F. (Betico) Croes]], nombra pa [[Betico Croes|Gilberto François Betico) Croes]], considerá como un figura clave den historia politico di Aruba. {{Appendix}} ==Referensia == * Frank, Vivienno L. 2019. ''Aruba en een keuze uit haar toponiemen.'' ISBN:978-0-359-65900-5 * Hartog, J. Aruba: Past and Present. Oranjestad: De Wit Stores. * Gobierno di Aruba – reglamentonan di nombramento di caya. * Croes, F. Historia di resistencia Antiano den Guera Mundial II. * Hartog, J. Geschiedenis van Aruba. * Alofs, L. & Merkies, H. Ken ta Arubiano? * Kadaster Aruba – registro di nomber di caya. * Ministerie di Infrastructura Aruba – dokumentonan di planifikashon urbano. [[:Kategoria:Geografia di Aruba]] <ref>{{Cite web |title=Kadaster Aruba |url=https://www.kadaster.aw |publisher=Kadaster Aruba |access-date=2026-04-27}}</ref> Example (book): <ref>{{Cite book |last=Hartog |first=Johan |title=Aruba: Past and Present |publisher -------------------- '''Nomber di caya na Aruba''' ta refleha e historia, cultura, y desaroyo social di e isla. Nan ta bin di un scala amplio di disciplina, entre otro historia di Aruba, geografia, flora y fauna, literatura, ciencia, religion y politica. Nomber di caya pues ta un parti importante di herencia inmaterial di Aruba. Un nomber di caya ta referí na un nòmber ku ta wòrdu usá pa designá espasio públiko, manera kaya, avenida, kaminda, plaza y becindario. E teoria di nòmber di kaya òf lugá ta un rama di toponimia. Un nòmber di kaya ta sirbi komo un guia i ta forma adrès, i ta wòrdu usá den hopi pais pa dirigí pòst. Nombernan di caya na Aruba hopi biaha ta un mescla di referencia na Papiamento, Hulandes y historia: hunto cu un number e ta forma un adres formal pero sin un sistema di codigo postal. == Dunamento di nomber == E nombramento oficial di cayanan na Aruba ta wordo haci door di Minister di Asuntonan General, riba recomendacion di e Comision di Nomber di Caya. E comision aki tradicionalmente ta consisti di representantenan di entre otro [[Cuerpo Policial Arubano]] (KPA), Kadaster, y Departamento di Obra Publico (DOW). Un comision similar pa e nomber di caya di [[Willemstad]] tabata existi na [[Kòrsou|Corsou]] caba for di aña 1866. Na fin di añanan 1940, a surgi un diskushon tocante e maneho cu dunamento di nòmber di caya. Kontrali na e hopi nòmbernan di kaya deskonosí, manera esnan di inventornan mundialmente famoso, a kuminsá duna preferensia na nòmbernan di kaya ku tabata papia ku e poblashon lokal.[1][2] E promé nòmbernan rekonosibel tabata esnan di bringadónan di resistensia Antiano: Boy Ecury (Boy Ecuryplein) i George Maduro (George Madurostraat).[3] Historiadó Johan Hartog, e promé direktor di Biblioteka Públiko di Aruba, tabata presidi e Komishon di Nòmber di Kaya di Aruba den siglo binti.[4] Bou di su liderazgo, nòmbernan tabata wòrdu selektá for di historia lokal i naturalesa, pero individuonan tambe tabata wòrdu konsiderá, normalmente póstumo. E decision final a keda na Conseho Ehecutivo di Aruba. Ekspanshon urbano den futuro i konstrukshon di kayanan nobo tambe ta wòrdu tumá na kuenta ora di skohe nòmber, loke ta nifiká ku e polítika di nòmber di kaya ta evolucionando konstantemente. Ku tempu, e terminologia tambe a kambia: nòmbernan di kaya nobo awor hopi bia ta kuminsá ku Caya, Boulevard, òf Avenida. ---------- revision '''Straatnamen van Aruba''' weerspiegelen de geschiedenis, cultuur en maatschappelijke ontwikkeling van het eiland. Zij zijn afkomstig uit uiteenlopende domeinen, waaronder de Arubaanse geschiedenis, aardrijkskunde, flora en fauna, literatuur, wetenschap, religie en politiek. De naamgeving van straten vormt daarmee een belangrijk onderdeel van het immaterieel erfgoed van Aruba. Un nomber di caya ta referi na un nomber cu ta wordo uza pa designá espacio publico, manera caya, avenida, kaminda, plaza y becindario. E teoria di nomber di caya of di luga ta un rama di toponimia. Un nomber di caya ta sirbi como un guia y ta forma adres, y ta wòrdu uza den hopi pais pa dirigi post. Nombernan di caya na Aruba hopi biaha ta un mescla di referencianan na Papiamento, Hulandes y historia: hunto cu un number e ta forma un adres formal pero sin sistema di codigo postal. == Naamgeving en beleid == De officiële naamgeving van straten op Aruba gebeurt door de minister van Algemene Zaken, op voordracht van de Straatnamencommissie. Deze commissie bestaat traditioneel uit vertegenwoordigers van onder meer de politie, het kadaster en de Directie Openbare Werken (DOW). Een vergelijkbare commissie bestond reeds in 1866 op Curaçao voor de straatnamen van Willemstad. Eind jaren 1940 ontstond er discussie over het straatnamenbeleid. In afwijking van de vele onbekende straatnamen, zoals bijvoorbeeld namen van wereldberoemde uitvinders, begon men de voorkeur te geven aan straatnamen die tot de bevolking spreken.<ref>ingezonden buiten verantwoordelijkheid der Redactie STRAATNAMEN OP ARUBA.. "Amigoe di Curacao". Willemstad, 10-10-1949. Geraadpleegd op Delpher op 10-02-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000212719:mpeg21:p003</ref><ref>ARUBA STRAATNAMEN.. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 05-12-1950, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 10-02-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987772:mpeg21:p003</ref> De eerste herkenbare namen werden die van de Antilliaanse verzetstrijders: Boy Ecury (Boy Ecuryplein) en George Maduro (George Madurostraat).<ref>ARUBA NAAR ARUBA.. "Amigoe di Curacao". Willemstad, 24-10-1949. Geraadpleegd op Delpher op 10-02-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000212731:mpeg21:p003</ref> Historicus Johan Hartog, Aruba’s eerste directeur van de Openbare Bibliotheek, was in de twintigste eeuw voorzitter van de Arubaanse straatnamencommissie.<ref>Dr.Johan Hartog; wat hij begon liet hij niet los. "Amigoe". Curaçao, 29-09-1990, p. 4. Geraadpleegd op Delpher op 10-02-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642192:mpeg21:p020</ref> Onder zijn leiding werden namen geselecteerd uit de lokale geschiedenis en natuur, maar ook personen kwamen in aanmerking, meestal postuum. De uiteindelijke besluitvorming lag bij het Bestuurscollege van Aruba. Bij de naamgeving wordt tevens rekening gehouden met toekomstige stadsuitbreidingen en de aanleg van nieuwe straten, waardoor het straatnamenbeleid voortdurend in ontwikkeling is. In de loop van de tijd veranderde ook de terminologie: nieuwe straatnamen beginnen tegenwoordig vaak met Caya, Boulevard of Avenida. == Straatnamen en maatschappelijke erkenning == Veel straatnamen op Aruba zijn gewijd aan verdienstelijke burgers, geestelijken, sporters en politici. Deze eer wordt doorgaans postuum verleend. Een bekend voorbeeld is Gilberto François (Betico) Croes, die als ‘Libertador’ van Aruba wordt beschouwd. De voormalige Nassaustraat, de hoofdstraat van Oranjestad, werd hernoemd tot Caya G. F. (Betico) Croes. Ook andere prominente figuren zijn in het straatbeeld vereeuwigd. Zo werd in 1950 de weg langs het Wilhelminasportpark vernoemd naar J. Helenus Ferguson, gezaghebber in de negentiende eeuw en bekend vanwege zijn rol in de aloëcultuur. Deze weg draagt tegenwoordig de naam Avenida.[[File:Aad Stolwijk, Hooiberg; Fergusonstraat; Avenida Milio Croes; Dakota, ANA-DIG-COL-STOLWIJK-LUCHTF-VEL-563-11, Archivo Nacional Aruba.jpg|thumb|Bista aereo di Avenida Milio Croes (antes Fergusonstraat) rechtsonder (1974).]] Ook andere prominente figuren zijn in het straatbeeld vereeuwigd, al blijkt deze eer niet altijd permanent. Zo werd in 1950 de weg langs het Wilhelminastadion vernoemd naar J. Helenus Ferguson, gezaghebber in de negentiende eeuw en bekend vanwege zijn rol in de aloëcultuur. Deze straat werd in 2004 hernoemd tot Avenida Milio Croes, naar de Milio Croes (1922-2013), voorzitter van SAC en jarenlang bijgedragen aan Aruba Carnaval. Een uitzondering op de regel van postume vernoeming is Nelson Orlando Oduber, voormalig minister-president van Aruba, naar wie de Avenida Nelson Orlando Oduber werd genoemd, ter vervanging van de Sasakiweg. == Thematische straatnaamgeving per wijk == In verschillende wijken op Aruba zijn straatnamen thematisch geordend, wat bijdraagt aan het karakter en prestige van deze buurten. In Oranjestad en omgeving zijn talrijke straten vernoemd naar literaire figuren, zoals Vondel, Herman Gorter, Constantijn Huygens, Jacob Cats en Guido Gezelle, aangevuld met internationale schrijvers als Shakespeare, Victor Hugo, Lord Byron en Alfred de Musset. Nabij Playa komen daarnaast straten voor die zijn vernoemd naar klassieke componisten, waaronder Bach, Schubert en Brahms, evenals leden van het Nederlandse koningshuis. De volkswijk Dakota kent straatnamen ontleend aan vruchten en landbouwproducten, zoals Patiastraat, Dadelstraat, Druivenstraat en Pindastraat. De oorspronkelijke Rondweg van Dakota werd in 1991 vernoemd naar oud-minister en voetballer Guillermo Trinidad, en later hernoemd tot Caya Papa Juan Pablo II. In Companashi, nabij de Kamerlingh Onnesstraat, overheersen namen van natuurwetenschappers zoals Edison, Pascal, Celsius en Fahrenheit. Ook de lokale gemeenschap wordt er weerspiegeld, met onder meer Caya Gilberto Toppenberg. De wijk Ponton bevat straatnamen ontleend aan inheemse plantensoorten, zoals Scopet, Breba, Katuna en Barba di Yoncuman. Het voormalige Eagle Colony kent straatnamen die verwijzen naar Europese landen. == Religie, sport en politiek == Religieuze orden hebben eveneens hun plaats in de Arubaanse straatnaamgeving. Zo zijn straten genoemd naar leden van de Frères de la Salle en de Dominicanessen, waaronder Caya Frère Alexius in Madiki en Caya Soeur Dorothea in Bushiri. Sporters en sportpioniers worden eveneens herdacht, zoals George Maduro, Boes Orman en Wichie de Palm. In Rancho is de Avenida Alo Tromp vernoemd naar een jonge AVP-aanhanger die in 1983 tijdens verkiezingsonrust om het leven kwam. == Hoofdwegen en boulevards == De belangrijkste verkeersaders van Aruba, tussen Oranjestad en Arashi, zijn vernoemd naar invloedrijke figuren uit de twintigste eeuw. De Lloyd G. Smith Boulevard herdenkt de directeur van de Lago-raffinaderij tijdens de Tweede Wereldoorlog, terwijl de Juan E. Irausquin Boulevard verwijst naar een pionier van het Arubaanse toerisme. Ook politicus Edgar ‘Watty’ Vos werd op deze wijze geëerd. --------- '''Straatnamen''' zijn er op Aruba in alle soorten, maar meestal van historische, aardrijkskundige, biologische, literaire of wetenschappelijke oorsprong. De namen worden door de Adviescommissie Straatnamen uitgezocht en aan de overheid voorgesteld. Een zelfde commissie werd op Curaçao al in 1866 benoemd voor straatnamen in Willemstad. Dr. Johan Hartog, historicus en Aruba’s eerste directeur van de Openbare Bibliotheek, vertelt dat hij vanwege zijn functie het voorzitterschap van de straatnamencommissie mocht vervullen, samen met vertegenwoordigers van de politie, het kadaster en openbare werken (DOW) etc. Er werden namen uit de Arubaanse geschiedenis en uit de natuur gekozen en voorgesteld aan het Bestuurscollege dat verder besliste, maar ook namen van overledenen kwamen in aanmerking. Tegenwoordig beginnen nieuwe straatnamen met Caya, Boulevard of zelfs Avenida. Verdienstelijke burgers of geestelijken, sporters of politici – al dan niet van onbesproken naam en faam, verbonden aan een regerende politieke partij – mogen zich, meestal postuum, erin verheugen om in een strook asfalt voort te leven. Aruba’s ‘Libertador’ Betico Croes is daar een voorbeeld van: Nassaustraat, de Mainstreet van Oranjestad, werd Caya G. F. (Betico) Croes. In 1950 werd de weg langs het ‘Wilhelminasportpark’ vernoemd naar J. Helenus Ferguson, gezaghebber in de 19e eeuw, die bekend werd vanwege zijn rol bij van het verbouwen van aloë. Inmiddels is die weg tot Avenida hernoemd. In 1966 merkte gedeputeerde Oscar Henriquez bij de behandeling van de eilandsbegroting op dat het voor de commissie niet makkelijk was om namen te vinden voor de straten in de vele nieuwe woonwijken. “De nieuwe straten moeten namen krijgen die meer tot de bevolking spreken”. Dat blijkt echter niet in alle gevallen nageleefd te zijn. Laten we eerst stellen dat het cachet van bepaalde wijken wordt onderstreept door de namen van de straten. Als je Oranjestad vanaf de airport binnenrijdt, kan je rechts afslaan naar de Vondellaan, vernoemd naar Neerlands grootste schrijver, onder meer bekend van het toneelstuk ‘Gijsbrecht van Amstel’. Hij leefde in de 17e eeuw. De wijk die grenst aan de Vondellaan, Mon Plaisir, bestaat uit huizen, bewoond door mensen die vertrouwd zijn met hun literaire klassiekers, vandaar dat er nog enkele straten klinkende namen hebben als Herman Gorter, Constantijn Huygen, Jacob Cats en Guido Gezelle. Wie kent hen niet… Voor de afwisseling worden er nog wat Engelse en Franse literaire reuzen op de naambordjes geplakt, zoals Shakespeare, Victor Hugo, Byron (Lord) en Alfred de Musset, allemaal bekend van de middelbare schooltijd. Trouwens, iets verder naar het Lagoen in Playa raken we in het goede gezelschap van klassieke componisten als Bach, Schubert en Brahms, waarna we tenslotte leden van de koninklijke familie tegenkomen, Juliana, Beatrix, Irene, Margriet en Maria-Christina. Voor een straat vernoemd naar de vader van deze prinsessen, moeten wij naar San Nicolas, daar vinden wij de Bernhardstraat. Plaatselijke helden zoals George Maduro en plantagehouder Bazin leven ook in straatnamen verder. In de aan de voornoemde Fergusonstraat grenzende volkswijk Dakota wordt het vruchten plukken in de Patiastraat, Dadelstraat, Druivenstraat en Pindastraat; die hebben geen nadere uitleg nodig. Trouwens, rond het oudste deel van Dakota werd een rondweg aangelegd, domweg Rondweg genaamd. In 1991 werd die vernoemd naar oud-minister Guillermo Trinidad, een voetballer afkomstig uit Dakota. Meer recentelijk kwam er een naamswijziging, het heet nu Caya Papa Juan Pablo II. Tja, de kerk wil ook wat. Wat dat betreft: er werden ook namen van bekende frères de la Salle en zusters Dominicanessen uitgezocht voor nieuwe straten in andere delen van de stad. Zo kwam er in Madiki de Caya Frère Alexius en in Bushiri de Caya Soeur Dorothea, beiden omringd door een hele reeks verdienstelijke collega’s. De wijk Companashi, grenzend aan de Kamerling Onnesstraat, vernoemd naar een 19e eeuwse natuurkundige, is gevuld met internationale grote namen op dat gebied zoals Edison, Pascal en natuurlijk Celsius en Fahrenheit. Gilberto Toppenberg, meer dan verdienstelijke inwoner van die wijk, heeft daar nu ook zijn Caya gekregen. Dan komen we in Ponton, via de voormalige Boerhaavestraat, nu Caya Ernesto O. Petronia, en bevinden we ons midden in straten met namen uit de plaatselijke plantenwereld: Scopet, Breba, Katuna en niet te vergeten de Barba di Yoncuman. De wijk die vroeger als Eagle Colony werd aangeduid, heeft de namen van Europese landen in de straatnaam, zoals Frankrijk, Schotland en zo meer. Een deel van de Arendstraat, waar hij aan woont, is vernoemd naar voetbalpionier Boes Orman. De rotonde aan het eind van de Belgiëstraat draagt de naam van Wichie de Palm, oprichter van het bedrijf met touringbussen, niet ver van deze rotonde. In de wijk Rancho is een straat vernoemd naar een jeugdige aanhanger van de AVP die in 1983 bij een schermutseling in verkiezingstijd het leven verloor: de Avenida Alo Tromp. In deze voormalige visserswijk valt het op dat straatnamen die de bewoners iets zeggen zoals de Ranchostraat en Visstraat, worden onderbroken door straten die namen dragen als Johan de Wittstraat en Oldenbarneveldstraat. Eenzelfde contrast is te vinden in San Nicolas, daarover later meer. De voornaamste verkeersaders van het eiland, tussen Oranjestad en Arashi zijn vernoemd naar de directeur van de Lago tijdens de oorlog, Lloyd G. Smith en de pionier van ons toerisme, Juan E. Irausquin. Hun namen zijn aan een Boulevard verbonden. Die eer had ook AVP politicus Edgar ‘Watty’ Vos. Volgens de richtlijnen allemaal postuum geëerd. De enige uitzondering daarop is tot nu toe: Nelson Orlando Oduber, voormalig Minister-President, wiens Avenida de naam Sasakiweg heeft vervangen. Het is nog even wennen...<ref>Evert Bongers, [https://www.facebook.com/groups/2690464017950676/posts/3028876380776103/ Straatnamen op Aruba], facebook Historia di Aruba</ref> {{Appendix}} ------------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | variante = a | tipo= Bario | name = Essoville | imagen = Aad Stolwijk, San Nicolas; San Nicolaas; Graf Von Zinzendorf school; Staringstraat; Kong Ming Supermarktet; Pastoor Hendrikstraat, ANA-DIG-COL-STOLWIJK-LUCHTF-VEL-537-10, Archivo Nacional Aruba.jpg | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[Regionnan di Aruba|San Nicolas Zuid]] | tipo_subdivision_adm = Zona | subdivision_adm = <!-- Historia --> | funda = <!--Fecha di fundacion --> | fundado = <!-- Geografia --> | area = 0.2861<ref>https://www.citypopulation.de/en/aruba/admin/san_nicolas_zuid/885__essoville/</ref> | poblacion = 971 | gentilisio = | censo = 2020 }} '''Essoville''' ta un bario y zona (zona) den e region di Sint Nicolaas-Zuid den e parti zuid di e pais autonomo di Aruba, perteneciente na Hulanda, na Sur America. Riba promé di yanüari 2020, e tabatin un poblashon di 971. E ta e zona di mas grandi den e region. * woonhuizen waren eerst enkel genummerd terwijl beginjaren 60 hieraan namen van rivieren werd toegekend. Essoville is een woonwijk in het oosten van San Nicolas en omvat de woonstraten; Vuykestekestraat Coloradostraat Orinocostraat Missouristraat Amazonestraat Mississippistraat Deze woonwijk werd gesticht door "Home Building Foundation", een stichting opgericht en gefinancierd door de Lago. De huizen werden aan werknemers van de Lago verkocht.<ref>Vivienno Frank. 2019. Essoville. Den:''Aruba en een keuze uit haar toponiemen.'' ISBN:978-0-359-65900-5, pag. 105.</ref> Allereerst is gedacht aan de overdracht hiervan aan de Home Building Foundation, Zoals het zich thans laat aanzien, zou een dergelijke overdracht het meest aan de technische en wettelijke vereisten tegemoet komen. De huizen zouden dan door de Foundation aan de tegenwoordige bewoners worden verkocht op dezelfde wijze zoals dit na de oorlog met de Essoville-huizen geschiedde Deze bewoners zouden dan het eerst voor de aankoop dezer woningen, die zij momenteel huren, in aanmerking komen.<ref>Lago overweegt eigendoms overdracht Lago Heights huizen. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 01-06-1953, p. 2. Geraadpleegd op Delpher op 13-04-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010988047:mpeg21:p002</ref> * woonhuizen waren eerst enkel genummerd terwijl beginjaren 60 hieraan namen van rivieren werd toegekend. * vergeleken met andere barios waren de kavel klein met daarop mini-woninkjes. Te St. Nicolaas is door de recente bouw van 70 arbeiderswoningen de (z.g. „Essoville") door de Lago Oil 6 Transport Cy Ltd. de volkshuisvesting belangrijk verbeterd.<ref>Woningtoestand op Aruba.. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 18-06-1942, p. 4. Geraadpleegd op Delpher op 13-04-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987172:mpeg21:p004</ref> * in de wijk is gevestigd een rumshop en een pompstation, dat in 1952 in bedrijf ging. * wijk grenst aan de Graaf van Zinnendorfschool, gelegen aan de [[Bernhardstraat]]. == Historia == Buiten de Colony verrezen woonwijken voor het lokale personeel, voor elke laag van de hierarchie een aparte wijk. In 1937 werd begonnen met Lago Heights, 150 huizen. In 1939 [[Essoville]] met 75 bungalows om te beginnen. In 1947 werd begonnen met sociale woningbouw in [[Lagoville]]: de arbeiders werden in de gelegenheid gesteld door een spaarregeling op den duur eigenaar te worden van de huizen. En afgezien van de door Lago neergezette wijken was er in het centrum van wat later San Nicolas zou gaan heten ook een wijk van in de haast opgebouwde huizen in de stijl die ook op de Engelstalige Caribische eilanden te vinden is: [[The Village]].<ref>{{citeer web|url=http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&task=view&id=28&Itemid=42|titel=De Lago en de Eagle: de olieindustrie op Aruba|werk=historiadiaruba.aw|datum= |bezochtdatum=2024-09-03|archiefurl=https://web.archive.org/web/20210812112631/http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&task=view&id=28&Itemid=42|archiefdatum=2021-08-12|dodeurl=nee}}</ref> Divishon Atministrativo E zona ta konsistí di un lokalidat:[2] Essoville Demografia E zona tin un poblashon di 971 (1 di yanüari 2020). {{Appendix}} [[:Kategoria:Luga na Aruba]] --------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | variante = a | tipo= Bario | name = Esso Heights | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[Regionnan di Aruba|San Nicolas Zuid]] | tipo_subdivision_adm = Zona | subdivision_adm = }} '''Esso Heights''' ta un bario den e zona di Lago/Esso Heights, den e region di Sint Nicolaas-Zuid den e parti zuidoost di Aruba.[1] == Historia == Buiten de Colony verrezen woonwijken voor het lokale personeel, voor elke laag van de hierarchie een aparte wijk. In 1937 werd begonnen met Lago Heights, 150 huizen. In 1939 [[Essoville]] met 75 bungalows om te beginnen. In 1947 werd begonnen met sociale woningbouw in [[Lagoville]]: de arbeiders werden in de gelegenheid gesteld door een spaarregeling op den duur eigenaar te worden van de huizen. En afgezien van de door Lago neergezette wijken was er in het centrum van wat later San Nicolas zou gaan heten ook een wijk van in de haast opgebouwde huizen in de stijl die ook op de Engelstalige Caribische eilanden te vinden is: [[The Village]].<ref>{{citeer web|url=http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&task=view&id=28&Itemid=42|titel=De Lago en de Eagle: de olieindustrie op Aruba|werk=historiadiaruba.aw|datum= |bezochtdatum=2024-09-03|archiefurl=https://web.archive.org/web/20210812112631/http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&task=view&id=28&Itemid=42|archiefdatum=2021-08-12|dodeurl=nee}}</ref> {{Appendix}} [[:Kategoria:Luga na Aruba]] ------------------ {{Variante|a}} {{infobox luga den pais | variante = a | tipo = Bario | nomber = Lago Colony | pais = {{ABW}} }} '''Lago Colony''' tabata un comunidad situa na e extremo oost di e isla di Aruba, cerca di e area conoci actualmente como Seroe Colorado. E stat tabata konsistí di 377 kas,[2] un hospital,[3][4] misa, kas di klup, pista di bowling, i un Skol Merikano, ku promé pa di diesdos klas i aproksimadamente 180 studiante. E poblashon di Lago Colony tabata prinsipalmente di Merka, ounke tabatin un poblashon grandi di Inglatera, Irlanda i Eskosia ku tabata prinsipalmente ofisialnan riba e flota di tankero di lago. Ademas tabatin Hulandes, Danes, Spaño y otro nacionalidadnan representa den e comunidad. E pueblo aki tabata sostené pa un refineria grandi di zeta na mundu, ku e tempu ei tabata propiedat di un supsidiario di Standard Oil di New Jersey, konosí komo Lago Oil and Transport Company. Lago tabatin su komienso na 1924 komo un fasilidat di trans-shipping pa zeta krudo ekstraí pa Lago Petroleum Corporation ku ta operá na Lago Maracaibo. E crudo a wordo transporta pa Aruba den barconan di fondo plat, cu ta poco profundo, barconan tanker, conoci como lake tankers. E trans-envio aki di e zeta krudo a sigui te na 1928 ora ku a konstruí un refineria i e zeta krudo Venezolano a wòrdu refiná riba e isla i enviá tur kaminda na mundu komo produktonan petrolero kaba. == Baby beach == Den añanan 1950, e Aruba Esso Club a wòrdu konstruí na Baby Beach man made lagoon.[5] E klup a inkluí un restorant, pista di baile i un stadion di beisbòl. Den e lagun, tabatin un waf i baranka chikitu (di kua un ta para ainda). E refineria a opera te cu 1985 ora cu el a wordo cera. E refineria, cu awor ta propiedad di Valero Energy Corporation, despues a wordo cumpra, habri bek, despues cera atrobe; na desèmber 2010, Valero a anunsiá ku e refineria ta habri bèk.[6] Te cu 2012, a keda solamente algun cas di ex-Colonia di Lago. Esnan cu a resta a wordo entrega na Gobierno di Aruba of a wordo bendi na personanan individual. Awendia, e Esso Club ta solamente un edifisio grandi i bandoná ku un negoshi, un tienda di buseo, ku ta den operashon ainda. ------------ {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | variante = a | tipo= Bario | name = Zeewijk | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 1/2 | caption_align = center | image3 = Zeilschip bij de Yachtclub van Aruba. Op de achtergrond de Lago-olieraffinaderij, Bestanddeelnr 252-3982.jpg | image2 = De haven van de Lago-olieraffinaderij in San Nicolas op Aruba, Bestanddeelnr 252-8041.jpg | image1 = BNA-DIG-MEINERS-0035 - San Nicolas - Zeewijk, Zwemmers aan strand van Zeewijk 591200 c.jpg | caption1 = Playa di Zeewijk | footer = Bista pa lama cu [[Lago Oil & Transport Company|refineria Lago]] den fondo | footer_align = center }} | pais = {{ABW}} | region = [[San Nicolas|San Nicolas-Zuid]] | poblacion = 527 | censo = 2020 | censo_ref = | area = 0,4827 | densidad = 1,092 | zona = | zoom = 14 }} ------------------- ==The Lourdes Grotto== Named in commemoration of the famous French religious landmark, was created under the guidance of a priest named “Erkamp” and parishioners in the year 1958. The grotto, a shrine built into the rocks is located in Seroe Preto, just off the main road to San Nicolas. A statue of the Virgin Mary, weighing 700 kilos, was hoisted into place in the grotto. Every year, on February 11 (feast of Lady of Lourdes), a procession leaves from the St. Theresita church in San Nicolas to the grotto, where a mass is performed. The grotto is located road-side and can be visited daily. <ref>https://www.cspnv.com/pdf/aruba-today-20260227.pdf Explore Aruba! (27 di februari 2026)</ref> ---------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais| variante = a | tipo = luga | nomber = Parkietenbos | nomber_oficial = | nomber_nativo = | pais = {{ABW}} | alias = | lema = | imagen = | descripcion = | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 1/2 | caption_align = center | image1 = | caption1 = | image2 = | image3 = }} | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[Oranjestad West]] | zoom = 14 }} '''Parkietenbos''' ta un luga situa na costa west di Aruba, canto di lama y mangelnan directamente pazuid di [[Aeropuerto Internacional Reina Beatrix]] y e areanan residencial di [[Simeon Antonio]] y [[Cas di Paloma]]. E area aki ta designa como un zona economico den e ''Ruimtelijke Desaroyo Plan'' (ROP) di Aruba di 2009.<ref>[https://web.archive.org/web/20160224005153/http://dip.aw/ROP%20atlas.pdf Atlas Ruimtelijk Ordeningsplan]</ref> == Zona economico == For di añanan 1960, e landfill sentral “Parkietenbos Containerpark & ​​Landfill Facility”, simplemente konosí komo “Parkietenbos”, ta situa na Parkietenbos. E instalashon públiko aki ta wòrdu manehá pa [[Serlimar]] y ta consisti di dos deposito principal: e parke di container i e landfill, caminda e sushi ta wordo compacta, nivela y cubri.<ref>[https://web.archive.org/web/20201031134950/https://serlimar.com/ Officiële website Serlimar]</ref> Na 2009, e compania Mericano Bouldin & Lawson a entrega e instalacion di “WastAway”. E instalacion aki cu tin un balor di 28 miyon florin, mester a procesa desperdicio den asina yama “fluff” y despues reusa e fluff aki pa compost of fertilisante di tera. Sinembargo, e instalashon nunka no a funshoná korektamente i p’esei a wòrdu será na mitar di 2011.<ref>{{Citeer web |url=http://www.genootschapnederlandaruba.nl/wp-content/uploads/2017/02/Voor-u-gelezen-juli-2016.pdf |titel=Voor u gelezen, GNA, juli 2016 |bezochtdatum=2018-07-20 |archiefdatum=2018-07-20 |archiefurl=https://web.archive.org/web/20180720225535/http://www.genootschapnederlandaruba.nl/wp-content/uploads/2017/02/Voor-u-gelezen-juli-2016.pdf |dodeurl=ja }}</ref> Riba 8 di febrüari 2018, un “petishon pa informashon” (RFI) a keda publiká en konekshon ku e destaho pa e remediashon di e landfill i e kambio den e método di prosesamentu di desperdisio: di maneho di desperdisio “sólido” pa “sostenibel”.<ref>[https://www.ie-forum.nl/artikelen/rectificatie-afgewezen-wegens-onvoldoende-hinder-voor-aanbestedingen-parkietenbos Rectificatie afgewezen wegens onvoldoende hinder voor aanbestedingen Parkietenbos]</ref> Desde 2007, un planta di tratamentu di awa di riool a wòrdu situá banda di e landfill pa e tratamentu di awa di cesspool suministrá pa tankero.<ref>{{Citeer web |url=http://www.witteveenbos.nl/nl/projecten-afvalwater/project/15-rwzis-aruba/pagenr/1 |titel=Aruba |bezochtdatum=2018-07-20 |archiefdatum=2018-07-20 |archiefurl=https://web.archive.org/web/20180720225707/http://www.witteveenbos.nl/nl/projecten-afvalwater/project/15-rwzis-aruba/pagenr/1 |dodeurl=ja }}</ref> == Asuntonan ambiental == Huma di e landfill di Parkietenbos por wòrdu mira for di Wayaca (yüni 2022) Pa añanan, e landfill ku awor ta sobrepobla tabata e kousa di kehonan tokante molèster di huma, huma tóksiko i polushon, ku ta un peliger pa medio ambiente i salú públiko. Na 2002, un grupo di residente lokal a funda e Fundashon Parkietenbos pa hala mas atenshon na e problema di desperdisio a traves di akshonnan.<ref>https://www.thedailyherald.sx/islands/66520-aruba-residents-take-action-against-landfill{{Dode link|datum=februari 2020 |bot=InternetArchiveBot }}</ref> E fundacion aki a tuma accion na comienso di juli 2018 ora cu candela a bolbe cuminsa na landfill. Despues di akshonnan inútil di Stichting Parkietenbos, un residente lokal a disidí di presentá un demanda kontra gobièrnu na 2020.<ref>{{Citeer web|url=https://caribischnetwerk.ntr.nl/2020/08/25/overheid-blijft-doorgaan-met-illegale-afvalpraktijken/|titel=Overheid blijft doorgaan met illegale afvalpraktijken|bezochtdatum=|auteur=Sharina Henriquez|datum=2020-08-25|werk=caribischnetwerk.ntr.nl}}</ref> {{Appendix}} ------------------- {{Databox}} '''Cunucu Arikok''' ta un museo habri den [[Parke Nacional Arikok]], cu ta sirbi como mustra di e manera di biba di antaño. E ta un di e atraccionnan principal di Parke Nacional Arikok. {{Appendix}} Fondo Prins Bernhard lo financia finalisacion di e proyecto ‘Cunucu Arikok’. Esaki ta encera un suma di mas o menos 60 mil florin. Cu Cunucu Arikok e fundacion FANAPA tin como meta pa crea un obheto cu ta duna e bishitantenan un bon impresion di kico naturalesa na Aruba tin pa ofrece. ‘Na e lugá úniko aki nos ta haña vegetashon eksuberante riba un pida tereno kaminda diferente formashon geológiko ta uni den otro, ku ta visibel den kunuku pa medio di diferensianan den tipo di tera i baranka i kaminda un kantidat grandi di parha i bestia di tera tambe ta biba.<ref> Prins Bernardfonds steunt afbouw project Cunucu Arikok. "Amigoe". Curaçao, 14-09-1989, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 25-04-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642757:mpeg21:p006</ref> E sub-proyecto “Cunucu Arikok”, di Stinapa Aruba, lo wordo financia door di Fondo Prins Bernhard, a haya sa di Stinapa. E proyecto aki ta data for di aña 1980 ora cu Departamento di Desaroyo Economico (DECO) den colaboracion cu otro instancianan local a desaroya un proyecto grandi pa crea un parke nacional Arikok-Jamanota na Aruba. Stinapa Aruba tin 785 hectar riba huur di gobierno. Esaki ta Sero di Arikok y e area rond di dje. E sitio ta situá eksaktamente na e frontera di dos formashon di piedra geológiko: e diabase schist-tuff i e tonalite. Hopi impreshonante den e parti abou ta numeroso formashon ku ta konsistí di blòki grandi di tonalita rondoná den kua eroshon a krea e formanan mas straño i imponente. Komo ku e cunucu ta protehá di e bientunan komersial konstante i salu dor di e seru di Arikok, e tin un vegetashon relativamente eksuberante. Tin un kantidat di palu hopi bieu, grandi i kompletamente krese, ku ta un raridat riba e isla. Konenchi, parakeet ta biba einan i hopi bia por mira otro parhanan manera trupial, chuchubis i perdiz. Kaskabel tambe ta presentá, pero bo mester ta un eksperto pa haña un: nan ta lastra bai ora hende yega serka.<ref>Natuurpark met cultuur-historisch monument Bernhard-fonds neemt Cunucu Arikok voor zijn rekening. "Amigoe". Curaçao, 30-11-1985, p. 9. Geraadpleegd op Delpher op 25-04-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643304:mpeg21:p011</ref> {{Stub}} ChatGPT: Cunucu Arikok ta un lugá histórico i kultural importante den Parke Nacional Arikok na Aruba. E palabra "cunucu" ta referí na un plantashon chikí òf un kas di campo, i den e kontektu aki, e ta referí na un plantashon ku a pertenesé na Arie Kok, un agricultor Hulandés. E nòmber di e parke mes, Arikok, ta derivá di su nòmber. ​ Wikipedia – Die freie Enzyklopädie 🏡 Historia i Signifikado Cunucu Arikok a forma parti di e desaroyo di Parke Nacional Arikok. E área a sirbi komo un plantashon chikí, i su kas di torto (kas di adobe) a keda preservá komo un ejemplo di bida rural tradicional Arubano. E kas a rekonstruí usando método tradicional pa mustra e estilo di bida di e tempu ey. ​ wheninaruba.com 🌿 Naturalesa i Kultura E área rondó di Cunucu Arikok ta riku den flora i fauna lokal, inklusí mata di divi-divi, kaktus tropikal, i otro planta medikinal. Tambien, den e área por haña desèño riba piedra di Indjanan nativo, ku ta indiká e presensia di pueblo indígena den e región. ​ 🥾 Rota di Hike E Cunucu Arikok Trail ta un ruta di hike fasil, ideal pa famia i visitante ku ta buska un introdukshon na e parke. E trail ta kuminsá na e sentro di bishita i ta dura mas o ménos 2 ora. Durante e hike, bo por wak e kas rekonstruí, flora lokal, i arte rupestre. ​ wheninaruba.com +2 things-to-do-in-aruba.com +2 boardwalkaruba.com +2 🗺️ Lokal i Atraktividatnan Serka Cunucu Arikok ta lokalisa serka di otro atraktividatnan den e parke, manera Kueba Chiki, un kueba ku desèño riba su muraya, i Dos Playa, un playa doble popular. E ruta ta pasa tambe serka di Sero Arikok, un di e punto mas haltu di Aruba. ​ AllTrails.com [[:Kategoria:Seru na Aruba]] Sinds enkele járen bezit Aruba een national park. Een uitgestrekt terrein in de omgeving van de Arikok en Jamanota tot aan de noordkust toe. Een kleiner deel van dit park is omheind d.m.v. een “slavenmuur”, aangelegd door de Stinapa. Dit park, gelegen in de luwte van de Arikok, is alleszins de moeite waard en bij uitstek geschikt voor een wandeling op een zondagna¬ middag. De ingang bereikt men door op de zándweg naar de Jamanota de Stinapaborden te volgen. Een keurig aangelegd pad maakt de wandeling tot een waar genoegen. Op de steile gedeelten zijn stenen trappen aangelegd met zelfs een leuning. Men bevindt zich werkelijk in een uniek stukje Arubaanse natuur. Enorme rotsblokken, praktisch alle soorten planten die op Aruba in het wild groeien en schitterende vergezichten. Door de beschutte ligging groeien de Watapana’s zoals het hoort: gewoon rechtop. Onder de enorme kruinen zijn banken aangebracht, waarop het koel rusten is. Dát is pas rusten met enkel vogelgeluiden om je heen, alleen het gekrijs van de parkieten zou aangepast moeten worden. Konijntjes schieten heen en weer. Een zijpaadje voert ons naar een overhangende rots, waar zich Aruba’s bekendste indianentekens bevinden. Bezoekers doen er goed aan een fotocamera mee te nemen, vooral de natuurfotograaf zal behoorlijk aan zijn trekken komen. Het wandelpad mondt uit bij een gerestaureerd lemen huisje. Het is geheel in stijl gehouden. Ook de omgeving van dit huisje wil de Stinapa aanpassen aan het leven van vroeger. Cunucu Arikok is een waardevol projekt, zowel voor de lokale bevolking als de toerist, die wat meer wil zien dan alleen het strand en het casino. Bekijk op uw gemak de foto’s en trek er op uit. Kan heel gezond zijn. (skol i Komunidat november 1986) foto’s: Rinus de Graaff ===Stampia di 75 cen=== Cunucu Arikok ta keda na pia di Sero Arikok, na e parti west unda no tin mucho biento. Den pasado nan a practica aki agricultura y cria di bestia, pero no na gran escala. E cunuqueronan tabata biba den cas di torto, esaki ta un cas traha di lodo. E cas di torto cu nos ta mira awendia den Cunucu Arikok a keda construi na 1985, perfectamente imita na e manera tradicional.<ref>[https://archive.org/details/BNA-DIG-BONDIA-2006-11-01/page/n30/mode/1up?q=cunucu+arikok+skol Post Aruba N.V. kier mustra e beyeza di Parke Nacional Arikok], BDA (1 di november 2006)</ref> Pa e spannan di dak nan a uza flambeu (palo di cadushi) y e murayanan ta traha di un mezcla di lodo y yerba. ===Stampia di 100 cen=== Despues di core riba e caminda cu ta pasa door di e parke, nos ta yega na e punto mas halto, esta Miralamar. For di aki bo tin un bista riba lama na ambos banda di e isla. Den cielo tin un warawara (ployborus plancus) ta bula y ta busca un coneu of un cabrito morto. E paisahe ta caracteriza pa duinen aki ta cubri un espacio di mas o menos 2 hectarea. Nan ta consisti di santo blanco di coral cu e biento di Noordoost ta supla riba e isla. Riba e duinen ta crece algun palo di druif y di oleifi cu te hasta den tempo seco ta mustra berde. Ken lo por haya e shoco dilanti di e monton di piedranan? Shoco bo ta hay’e solamente na Aruba. ------------------ == Manchebo Beach == {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais| variante = a | nomber = Manchebo Beach | nomber_oficial = | nomber_nativo = | tipo = Playa | pais = {{ABW}} | alias = | lema = | imagen = | descripcion = | multi-imagen = <!-- Utilisa plantia {{Multiple image}} --> | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[Oranjestad West]] | zoom = 14 }} (Van een onzer verslaggevers) WILLEMSTAD. — Bij PB 1965 no 34 is verschenen het landsbesluit, dat het besluit van het Bestuurscollege van Aruba goedkeurt om een perceel grond van ongeveer 16.225 m 2 voor zestig jaar in erfpacht uit te geven aan Machebo Beach Hotel NV te Manchebo.<ref>Erfpacht Manchebo. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 30-03-1965, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 22-04-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462582:mpeg21:p003</ref> -------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais| variante = a | nomber = Cueba Huliba | nomber_oficial = | nomber_nativo = | tipo = Cueba | pais = {{ABW}} | alias = | lema = | imagen = Bat Cave Formations.jpg | descripcion = | multi-imagen = <!-- Utilisa plantia {{Multiple image}} --> | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[San Nicolas]] | zoom = 14 }} '''Cueba Huliba'''[1][2] (tambe konosí komo Baranca Sunu ku ta nifiká “Baranka Desnudo”) ta un cueba Guadirikiri of Cueba di Guadirikiri ta un espacio natural bou di tera na Aruba, den Parke Nacional Arikok na mas of menos 1,4 km di Fontein. es.wiki:'''Cueba Huliba'''[1][2] (tambe konosí komo Baranca Sunu ku ta nifiká “Baranka Desnudo”) ta un cueba riba e isla Karibense di Aruba,[3][4] apodá e “tùnel di amor”[5] pa su entrada den forma di kurason. E entrada ta via un trapi skerpi i smal ku ta hinka den e kueba. E tin sinku entrada. Na algun lugá, bo mester bùig pa wak e formashonnan. Flashlights ta nesesario pa eksplorá e koredó di 300 pia (91 m) largu, ya ku ta totalmente skur paden di e kueba. E kueba ta yená ku formashonnan di stalagmita i stalaktita den e piedranan di kalki. Dos espesie di bat ku ta biba den e kueba aki ta e Leptonycteris curasoae i e Macroglossus sobrinus. Ta interesante pa nota cu vleermuis, despues di drumi den cueba durante dia, ta bula sali den horda en busca di cuminda. E salida for di e tùnel ta dor di un seri di trapi ku ta grabá den e baranka i ta basta riesgoso. Den un di e kambernan, e Birgen Maria a wòrdu grabá den un formashon di baranka natural. Leyenda ta menshoná historianan tokante piratanan ku lo a biba den e kueba pa skonde nan tesoronan, ounke no tin evidensia pa konfirmá esaki. {{Appendix}} [[:Kategoria:Aruba]] ----------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | variante = a | nomber = Cueba di Fontein | nomber_oficial = | nomber_nativo = | tipo = Cueba | pais = {{ABW}} | alias = | lema = | imagen = | descripcion = | multi-imagen = <!-- Utilisa plantia {{Multiple image}} --> | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[San Nicolas]] | zoom = 14 }} E '''Cueba di Fontein''' ta un cueba situa na costa nort-oost di [[Aruba]], den e [[Parke Nacional Arikok]]. ** Fontein Cave: Longer than the Quadirikiri Cave, the Fontein Cave contains pathways that stretch to the limestone walls further down. Here is also where prehistoric drawings can be seen. Though this cave does not have its own legend, this was speculated to have been occupied—or at least used by prehistoric Arawak settlers on the island for rituals and other spiritual ceremonies.<ref>[https://www.cspnv.com/pdf/aruba-today-20240403.pdf Visit the island’s popular cave sites!], Aruba Today (3 di april 2024)</ref> This popular cave is located along the northeast coast in National Park Arikok near Boca Prins. The Fontein Cave is well known for its native Arawak Indian rock paintings which can still be found on the walls and ceilings. The brownish-red paintings were left by Caquetios and graffiti imprinted by European settlers. {{Appendix}} [[:Category:Aruba]] es.wiki:'''Cueba di Fontein''' Cave[1][2] ta un cueba chikito cerka di Boca Prins na e parti nort di e isla di Aruba.[3][4][5] E ta bon konosí pa su dibuhonan di muraya nativo Arawak, ku a wòrdu grabá pa Nativonan Merikano dekorativamente riba e murayanan di piedra i parti di e plafond mas plat di e kueba ku kombinashonnan di koló kòrá òf maron-kòrá-maron òf lila; Esaki ta duna pista tokante e historia di e amerindionan. E kueba ta aksesibel for di un “baranka di terasa di piedra di kalki di koral” i tin un largura di 3 meter (9.8 pia) i un haltura di 2 meter (6 pia 7 inch). E sala di entrada, ku ta habrí pa bishitantenan, ta 4 meter (13 pia) haltu i ta ekstendé te na un profundidat di 50 meter (160 pia). Komo ku e ta un formashon geológiko di piedra di kalki, i debí na filtrashon di awa, formashonnan di stalagmita i stalaktita di koló, tamaño i forma hopi straño a wòrdu produsí. Murciélago ta traha nèshi den kavidatnan di kueba den nan búskeda nokturno pa rekohé kuminda, ku ta konsistí di nèktar i pólen. Tin registronan ku e indjannan Araucano a usa e kueba aki pa hasi nan ritualnan i seremonianan tribal. --------------------- '''Blackstone Beach''' ta un playa na costa nort den region di .., den PArke Nacional Arikok. (Oranjestad)—Nomber for di su mas karakterístika rekonosibel, e Piedra Pretu Playa casi ta representa lo contrario di e beachnan tipico di Aruba. Pa un, e tin santu pretu i ta cubri cu piedranan liso preto. Na di dos lugá, e ta keda na e parti nort di e isla, leu for di e blanku playanan di santu di den e region sùit. Pues, si bo ta sinti bo kla pa algu diferente—òf si ta dia kontrali, bishitá e Playa di Blackstone.<ref>[https://www.cspnv.com/pdf/aruba-today-20250305.pdf Blackstone Beach], Aruba Today 95 di maart 2025)</ref> Blackstone Beach ta mustra e mas banda natural di Aruba: e piedranan cu tapa e playanan i e forma di dje a wòrdu trahá pa mil añanan via erupshonnan volkániko, koral moveshonnan di ref i aktividat di ola di e parti nort rural di e isla. Situá mas ost di e Brug Natural i Playa di Andicuri, e Blackstone Beach ta relativamente fásil pa haña akseso. Unabes bo pasa e Formashon di Baranka Ayo, tuma e Kaminda di Andicuri ku ta hiba na Andicuri Laman. Einan, bo por stashoná bo outo i hasi un kaminata di 1km pa Blackstone Beach. E playa aki ta forma parti di e Arikok Parke Nashonal i pues ta un sitio ku ta wòrdu konserbá. Esaki ta e motibu pakiko e ta tambe relativamente intakto pa komersial influensianan. Apesar di a wòrdu yamá un playa, tene kuenta ku e no ta konsehá pa landa den awa, manera e koriente ta hopi fuerte i por desviá bo fásilmente mas leu den oséano salbahe. Pero, ainda bo por disfrutá di un espektakular bista di e piedranan i e parti nort oséano ku ta ekstendé dilanti di e playa i saka un potrèt ku bo amigunan òf famia (Oranjestad)—Named after its most recognizable feature, the Blackstone Beach almost represents the opposite of the typical Aruban beaches. For one, it has black sand and is covered in black smooth stones. Secondly, it lies on the northern side of the island, away from the white sandy beaches of in the southern region. So, if you feel up for something different—or if it’s opposite day, visit the Blackstone Beach. Blackstone Beach shows the more natural side of Aruba: the stones that cover the beaches and the shape of it has been crafted for thousand years via volcanic eruptions, coral reef movements and wave activity of the rural northern part of the island. Located further east to the Natural Bridge and Andicuri Beach, the Blackstone Beach is relatively easy to access. Once you get passed the Ayo Rock Formation, take the Andicuri road leading up to Andicuri Beach. There, you can park your car and take a 1km hike towards Blackstone Beach. This beach forms part of the Arikok National Park and is therefore a site that is preserved. This is why it is also relatively untouched by commercial influences. Despite being called a beach, do note that it is not advised to swim in the water, as the current is very strong and can easily stray you further in the wild ocean. However, you can still enjoy a spectacular view of the stones and the northern ocean that stretches out in front of the beach and take a picture with your friends or family --------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | variante= a | tipo = Playa | nomber = Boca Prins | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 1/2 | caption_align = center | image1 = | caption1 = | image2 = Plantage in Boca Prins op Aruba, Bestanddeelnr 252-7977.jpg | caption2 = Plantashi Boca Prins na 1947 | image3 = | caption3 = }} | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[Santa Cruz]] | tipo_subdivision_adm = Zona | subdivision_adm = [[Parke Nacional Arikok]] | tipo_subdivision_adm2 = | subdivision_adm2 = | descripcion = | pais = {{ABW}} | zoom = 13 }} '''Boca Prins''' ta un boca na e costa nort-oost di Aruba, situa den [[Parke Nacional Arikok]]. Kontenido Deskripshon Situá den Parke Nashonal Arikok, e bahia di santu ta un destinashon turístiko popular. E playa di santu blanku sin vigilansia ku duinen ta solamente 55 meter largu i no ta ofresé ningun otro fasilidat. Landamentu por ta peligroso debí na e koriente fuerte i konstante i ta rekomendabel solamente pa landadónan eksperensia, si ta. E bahia ta wòrdu bishitá de bes en kuando pa surfistanan, pero no ta wòrdu konsiderá un di e lugánan di buseo sobresaliente di e isla. [ 1 ] Un kaminda di santu ku baranka di piedra di kalki ta hiba na e bahia via un trapi di palu. E piedranan di Boca Prins ta e habitat di Cnemidophorus arubensis , un lagadishi di karakol ku ta wòrdu hañá solamente na Aruba. Banda di Boca Prins tin un di e plantacionnan di cunucu mas bieu na Aruba, cu a wordo cultiva pa colonialnan Hulandes den siglo 16. E nòmber di e bahia ta derivá for di e plantashon di Prins di ántes den serkania. https://de.wikipedia.org/wiki/Boca_Prins E entrada aki, unda e [[rooi]] di e mesun nomber ta basha den lama, probablemente ta haya su nomber for di Paulus Printz, kende a wordo manda pa e colonia di Curacao door di WIC pa descubri mineralnan. Despues di no a haya oro ni na Curacao ni na Bonaire, el a yega Aruba dia 14 di juni 1725 y a establece banda di e costa noordoost di e isla.<ref>Vivienno Frank. 2019. ''Aruba en een keuze uit haar toponiemen.'' ISBN:978-0-359-65900-5, pag. 74-75</ref> '''Boca Prins''' ta un [[bahia]] na e costa nort-oost di [[Aruba]], situa den [[Parke Nacional Arikok]]. Deskripshon Situá den Parke Nashonal Arikok, e bahia di santu ta un destinashon turístiko popular. E playa di santu blanku sin vigilansia ku duinen ta solamente 55 meter largu i no ta ofresé ningun otro fasilidat. Landamentu por ta peligroso debí na e koriente fuerte i konstante i ta rekomendabel solamente pa landadónan eksperensia, si ta. E bahia ta wòrdu bishitá de bes en kuando pa surfistanan, pero no ta wòrdu konsiderá un di e lugánan di buseo sobresaliente di e isla. [ 1 ] Un kaminda di santu ku baranka di piedra di kalki ta hiba na e bahia via un trapi di palu. E piedranan di Boca Prins ta e habitat di Cnemidophorus arubensis , un lagadishi di karakol ku ta wòrdu hañá solamente na Aruba. Banda di Boca Prins tin un di e plantacionnan di cunucu mas bieu na Aruba, cu a wordo cultiva pa colonialnan Hulandes den siglo 16. E nòmber di e bahia ta derivá for di e plantashon di Prins di ántes den serkania. https://de.wikipedia.org/wiki/Boca_Prins == Mira tambe == * [[Playanan di Aruba]] {{Commonscat}} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=de|oldid =205170166|titulo=Dos Playa}} {{References}} ;Lista di fuente *[http://nl.aruba.com/activiteiten/dos-playa Dos Playa] riba nl.aruba.com *[https://www.surfline.com/surf-report/dos-playas/5842041f4e65fad6a7708e27 Dos Playa Surf] riba surfline.com }} [[:Category:Luga na Aruba]] ---------------------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | variante = a | nomber = Cueba di Huliba | nomber_oficial = | nomber_nativo = | tipo = Cueba | pais = {{ABW}} | alias = Tunnel of Love | lema = | imagen = | descripcion = | multi-imagen = <!-- Utilisa plantia {{Multiple image}} --> | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[San Nicolas]] | zoom = 14 }} **The Huliba Cave/ Tunnel of Love The Huliba Cave, formerly known as the Tunnel of Love, was once open to the public, and was the biggest and most accessible of all three caves. This cave had five chambers, including one that is heartshaped. This cave had narrow stairs that led to long pathways deep into the cave, with a staircase leading to the exit on the other side. In one of the chambers, there used to be the carving of the Virgin Mary, put there for the protection of the cave. However, the Huliba Cave has been permanently closed for a few years now, as a way to preserve the bat population that lives in the cave. These Long Tongue Fruit Bats and Insect Eater Bats are very important to the ecosystem of the island. Though this cave is no longer accessible to the public, it surely is interesting to learn more about the history of these caves and the Awarak tribes that resided or utilized them.<ref>[https://www.cspnv.com/pdf/aruba-today-20240403.pdf Visit the island’s popular cave sites!], Aruba Today (3 di april 2024)</ref> Do note that these caves are very dark, humid, hot, and are inhabited by bats. Do wear comfortable clothing and shoes, as the pathways in these caves may be rough and bumpy, and don’t forget to bring a lashlight! {{Appendix}} [[:Category:Aruba]] ---------------------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | tipo= Bario | name = Eagle | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 2/2 | caption_align = center | image1 = | caption1 = | image2 = | caption2 = }} == Eagle (Aruba) == '''Eagle''' ta un bario di [[Oranjestad (Aruba)|Oranjestad, capital di Aruba. == Historia == Den comienso di añanan 20, Aruba a conoce dos refineria. Na aña 1924 a establece Lago Oil & Transport Ltd y despues na aña 1927 De [[Arend Petroleum Maatschappij]]. Dos refineria cu tabatin un rol masha importante den [[Di Dos Guera Mundial|Segundo Guera Mundial]], ya cu nan tabata suministra petroleo na e aliadonan. Ta di e refineria ‘Arend’ e vecindario aki a haya su nomber ‘Eagle’ y tambe nos ‘Eagle Beach’. Minister Maduro a comparti un tiki historia: “E refineria Eagle aki a duna trabou na mas cu shete mil trahado di 58 diferente pais. Den e area aki, e refineria a traha e fabrica pa refina e petroleo, un laboratorio y un brandweerkazerne. Tambe nan a construi nan sede ‘hoofdkantoor’ cu ta exactamente e edificio caminda nos ta para actualmente”. E mandatario tambe a trece dilanti cu e refineria a construi casnan special pa e personal di refineria, algun cas den e bario, e Eagle tennis club y e hospital cu tey ainda.<ref>[https://awemainta.com/wp-content/uploads/2024/02/AM240221.pdf Minister Maduro di Cultura a haci e desvelo di e ‘Ruta Historico di Eagle’], Awemainta (21 di februari 2024) </ref> E ‘Ruta Historico di Eagle’ ta un ruta pa cera conoci cu e historia di e bario di Eagle, e refineria di Eagle y Aruba su rol importante pa aliadonan den Segunda Guera Mundial. E storia di e refineria di Eagle, un tempo simbolo di e poder industrial di Aruba hunto cu Lago na San Nicolas, ta conta nos e desaroyo di Aruba den tempo for di su comienso na 1924 te na e desmantelamiento den añanan cincuenta y sesenta caminda cu a traha espacio pa turismo cual te cu awe en dia ta e pilar economico mas importante di Aruba. E proyecto di ‘Eagle History Tour’ lo crea un conexion entre e historia, herencia cultural industrial di Aruba y nos turismo, creando un atractivo nobo pa nos bishitantenan pero tambe lo educa localnan y principalmente e generacionnan mas jong tocante Aruba su historia industrial y e rol importante di e refineria di Eagle den e di Dos Guera Mundial asina e mandatario a trece den su discurso. Ademas den un futuro cercano lo pone borchinan na cinco diferente sitio cu QR code cu ta contene informacion importante di historia di e sitio den cuatro diferente idioma, mas obhetonan di arte y programanan educativo. Aruba tabatin un rol importante den Segundo Guera Mundial cu e dos refinerianan aki cu Alemania tabatin wowo riba Aruba y nan a manda un submarino pa bin destrui e dos refinerianan aki pa stroba e aliadonan haya nan combustibel. Asina e submarino a tira riba e tankero Arkansas y a mata varios hende entre otro Bonerianonan. Tambe e submarino a manda torpedo pa destrui e dos refinerianan cu danki na nos Señor Dios esakinan a faya nan proposito. {{Appendix}} -------------------------------------- {{Infobox luga den pais | tipo= Bahia y haf | name = Plantashi Prins | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 2/2 | caption_align = center | image1 = Zeilschip bij de Yachtclub van Aruba. Op de achtergrond de Lago-olieraffinaderij, Bestanddeelnr 252-3982.jpg | caption1 = Barco di bela cu refineria den fondo | image2 = De haven van de Lago-olieraffinaderij in San Nicolas op Aruba, Bestanddeelnr 252-8041.jpg | caption2 = }} {{Databox}} '''Plantashi Prins''' ([[Hulandes]]: Plantage Prins), originalmente un plantacion di coco na Aruba, [1] [2] a mira su cas reconstrui den añanan 1950. E decadensia di palma, atribuí na malesa, a kondusí na e stòp di produkshon di kunuku. 3] Na 1911, e mapa di Werbata-Jonckheer a identifiká Prins Plantation komo un di e 23 plantashonnan mayoritariamente chikitu karakterisá pa agrikultura kombiná, palu di koko i kas. Ademas, un plantashon mas grandi tabata situá paden, nort di Oranjestad na San Barbola, lugá di nasementu di Virginia Demetricia. E township Savaneta en realidad a surgi for di un plantacion gubernamental cu despues a transforma den un pueblito chikito. 4] == Etimologia == E plantacion ta derivá su nòmber for di un ingeniero di mina suédo Paulus Printz, ku a biba den e área durante di dies-ocho siglo, mientras tabata buska oro den nòmber di e administradornan di e kamber di Amstedam di e kompania Hulandes di West India. Segun e mapa di Van Raders di 1825, e ruina di su kas (No. 37) tabata situá riba e muraya na nortwest di e plantashon, pero for di e tempu ei e ruina a disparsé. E tapa di e seru, ku ta eksponé na bientu, tabata mas faborabel pa biba ku e arroyo ku tabata protehá pa bientu. [5] [6] Printz a traha na Aruba for di 14 di yüni 1725, te ku 3 di yüni 1727, ora ku el a risibí un òrdu di Amsterdam pa stòp e trabou. [ 7] == Panorama general == E kas original di plantacion den e arroyo no ta pará mas, i e struktura ku a sigui, un kas di pais konstruí den añanan 1930, ta awor den un estado di ruin. 6] Situá 2.5 kilometer for di e sentro di bishitante i aproksimadamente 600 meter for di e plantahe Fontein den Parke Nashonal Arikok, un kaminda ta hiba na e plantahe Prins históriko, ku anteriormente tabata di propiedat di Sr. Mokki Arends,[8] i dos arroyos bisiña, Rooi Prins i Rooi Dwars. E arroyos aki un tempu tabata nutrí palu di koko i palu di fruta. Mientras cu e coconutnan a desaparece, y solamente algun mata di fruta a keda, e vegetacion nativo ta prospera mas densamente cu riba e colinan circundante. 1] Te ku 2023, apesar di plannan inisial, e renobashon i transformashon di e ruinanan di e plantashon Prins den e Prins Center, ku ta presentá proyektonan di demonstrashon riba aktividat agrikultoral di plantashon tempran, no a tuma lugá ainda. E integrashon di e Prins Center den e diseño nobo di Parke Nashonal Arikok ta keda pendiente. Ta konsehábel pa konsiderá pa destahá e importansia históriko di Prins Center su nòmber den e sentro mes. 9] {{Appendix}} ------------------------ {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =59895500|titulo=Pos Chikito}} {{References}} }} == Mira tambe == * [[Lista di luga na Korsou]] {{Commonscat}} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =62603301|titulo=Suffisant (Curaçao)}} {{References}} }} ---------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | variante = a | nomber = Bushiribana | nomber_oficial = | nomber_nativo = | tipo = Bario | pais = {{ABW}} | alias = | lema = | imagen = Gouddelving bij Bushiribana op Aruba, Bestanddeelnr 252-7961.jpg | descripcion = Mina di oro na Bushiribana na Aruba (1947). Na 1946, despues di 30 aña, a cuminsa e mina di oro atrobe pero esaki no a resulta lucrativo. | multi-imagen = <!-- Utilisa plantia {{Multiple image}} --> | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[Paradera]] | zoom = 14 }} '''Bushiribana''' ta un luga den region di [[Paradera]] na kosta nort di [[Aruba]].[1] E ta mihó konosí pa e ruinanan di stempel di oro. == Geologia == Na final di e periodo di Kretáseo, kambionan geológiko signifikante a tuma lugá riba Tera. Piedranan fluido nobo, conoci como e batholith di Aruba, a pusha ariba door di scheurnan den e volcan antiguo, e Formacion di Lava di Aruba. E piedranan aki a forma koredónan i a solidifiká. Un di e tiponan di piedra cu a sali for di esaki ta gabbro. Gabbro tin un koló di antrasit i ta mustra mineralnan briante ora inspekshoná mas di aserka. E ta wòrdu hañá den e área di Matividiri. E tipo di piedra aki a wòrdu usá den konstrukshon di e planta di stèmpel di oro di Bushiribana.[2] Rush di oro Oro laba abou ta konosí komo oro aluvial. E ta laba den forma di stòf di oro, pida di oro, grano di oro i tin bia pida di oro. Despues di e rush di oro Arubano di 1824 pa 1829, den cual a haya oro aluvial, e cantidad eventualmente a baha y e depositonan di oro no a duna mas. Den transkurso di siglo, kompanianan di oro a kuminsá buska e fuente di e oro aki, e venanan di kuarso. Tin bia e adernan aki a surgi i despues a disparsé bou di tera atrobe.[3] Stempel di Oro Durante e periodo di 1872 pa 1915, ora ku oro tabata wòrdu mina riba e isla, dos molina di oro tabata operá.[3] Esakinan tabata e planta di stèmpel di oro di Bushiribana i e planta di smelt di oro di Balashi.[4] Na 1872, Aruba Island Gold Mining Company a construi un smelter y stempel mill di oro na Bushiribana, den curason di e area di mineria di oro cuarzo. Tambe e compania a construi e prome pier den haf di Aruba, yama Waaf di Compania riba Forti Abou, y a traha un caminda di dies kilometer pa transporta e mashinnan. E industria di stèmpel di oro tabata inkluí mashinnan di vapor, mulina di stèmpel, reservorionan di awa dushi i fòrnunan. E fábrika a hasi pèrdida pa binti aña. E oro a wòrdu saka dor di kombin’é ku merkurio, perdiendo mas o ménos mitar di e oro. For di 1897, e montonnan di shushi di Bushiribana a wòrdu retrabá usando e proseso di sianuro ku a wòrdu inventá resientemente, i ta e ora ei so e minamentu di oro a bira algu probechoso. Na 1899 un molina di stèmpel na Balashi a tuma over e trabou.[3] E oro prinsipalmente tabata bini di un di e dos shen venanan di kuarso ku ta karga oro ku a bini na superfisie for di e profundidatnan di Aruba kantu di kosta nort.[3] ---------- == Sero Colorado == On your way to Baby or Roger’s Beach, you’ll pass by the famous Red Anchor at what was once the entrance to the Colony residential community and be greeted with red soiled hills by the coast. This is Sero Colorado. Named after the 30-meter, deep red, limestone hill, Adriaan Laclé “Sero Colorado” translates to “Colored Hill”. Sero Colorado has deep historical ties with the once-thriving phosphate industry in the area. Matter of fact, there are still under- ground shafts and passages deep in Sero Colorado from the time of phosphate mining. In 1958, the re- finery at the time, Lago, adopted this name for the residential section of its employees.<ref>[https://www.cspnv.com/pdf/aruba-today-20241118.pdf Place names in San Nicolas and their origins], Aruba Today (18 di november 2024)</ref> -------- {{Infobox luga den pais | tipo= Isla di rif | variante = a | name = Renaissance Island | alias = Sonesta Island | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 2/2 | caption_align = center | image1 = | caption1 = | image2 = | caption2 = | pais = {{ABW}} | region = [[Santa Cruz]]? }} '''Renaissance Island''' (antes Sonesta Island [1]) ta un isla di rif privá dilanti costa di Aruba na haltura di e pista di aterisahe di [[Aeropuerto Internacional Reina Beatrix]]. Bista general E isla di ref di koral di 16 hektar a wòrdu kumprá pa Sonesta Hotels, i a habri na 1989 komo Isla di Sonesta.[2] Na 1991, Sonesta a wòrdu atkerí pa Ramada Renaissance Hotels, i e isla a wòrdu renobá komo Renaissance Island.[3] E ta un isla priva cu por wordo bishita solamente den dia. E isla di ref alargá ta ofresé playanan blanku, mondinan di mangel i un variedat grandi di parhanan.[1] Tin dos playa: Iguana Beach ta pa famianan, i Flamingo Beach ta pa adulto. Iguana Beach ta haña su nòmber for di e iguanan ku ta biba riba e playa. Flamingo Beach ta e unico luga na Aruba cu tin flamingo cu a wordo introduci. Tur dos espesie di animal tin bia ta bishitá e otro playa tambe.[4][5] Entre 7:00 AM y 7:00 PM un boto ta sali for di e hotel Renaissance Aruba pa e isla di rif. Huespetnan ku no ta di hotèl por biaha pa un pago.[6] Dos avion chikí, un Beechcraft Model 18 i un Convair 400, a wòrdu hundi na kosta pa krea un lugá di buseo. Ta posibel pa pasa anochi den un cabana (hut chikitu) riba e isla.[5] -- == Historia == nl.wiki:E isla di 16 hectar riba rif di Bucuti a ser cumpra pa Sonesta Hotels, y a habri na 1989 como isla Sonesta.<ref>Amigoe, [https://www.delpher.nl/nl/kranten/view?query=sonesta+island&coll=ddd&sortfield=date&page=1&facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Nederlandse+Antillen&identifier=ddd:010642557:mpeg21:a0071&resultsidentifier=ddd:010642557:mpeg21:a0071&rowid=2 Sonesta hotel en Sonesta Island: uniek hotelproject], 14 februari 1989</ref> Na 1991, Ramada Renaissance Hotels a kumpra Sonesta, i e nòmber di e isla a kambia pa Renaissance Island.[ 3] Ta un isla privá cu por wordo bishita solamente den dia. E isla di rif ta un isla largu ku ta ofresé playa blanco, palo di mangrove i un variedat grandi di parhanan. 1] Renaissance-eiland (voorheen Sonesta eiland),[1] is een 16 ha groot koraalrifeiland, officieel bekend als het Bucutirif [2][3] voor de kust bij Oranjestad, Aruba. en grenst aan de Rifeilanden van Oranjestad. Het eiland is particulier bezit en heeft de enige privé-stranden op Aruba.[4] Er zijn twee stranden: Iguana Beach en Flamingo Beach. Een Beechcraft 18 en een Convair 400 zijn allebei bewust ongeveer 50 meter (46 m) uit de kust gezonken om een duikplaats te creëren.[5] Flamingo's zijn te zien op het eiland.[6] Ze zijn echter niet inheems op Aruba.[7] de.wiki:Renaissance Island is een ongeveer 48 hectare groot, particulier gebruikt, smal en ongeveer 3,8 kilometer lang eiland voor de kust van het hoofdeiland Aruba . de.wiki:Renaissance Island ta un isla privá di mas o ménos 48 ektar di largura, estrecho i di mas o ménos 3,8 kilometer largu, na kosta di e isla prinsipal Aruba. {{Appendix}} Renaissance Island (anteriormente Sonesta Island),<ref>{{citeer web|titel=Sonesta Island | url = https://www.tripadvisor.com/ShowTopic-g147247-i144-k845765-Sonesta_Island-Aruba.html | accessdate = 2020-03-04}}</ref> ta un isla di 16 hectare di coral, ofisialmente konosí komo Bucutirif<ref>{{cite web | title =Harbour Map and Navigational Chart. From Netherlands Government chart, 1977 | url = https://www.arubaports.com/main/oranjestad/ |bezochtdatum=15 november 2020}}</ref><ref>{{citeer web | titel=Navigation Waypoints referencing to “Bucuti Island” | url=https://www.aruba-cruisingguide.com/navigation/ |bezochtdatum=15 november 2020}}</ref> for di Oranjestad, Aruba, i ta limita ku e Rifeilanden di Oranjestad. E isla ta privá i tin e úniko playa privá na Aruba.<ref>{{cite web | title =Renaissance Aruba Resort & Casino | url =http://www.fodors.com/world/caribbean/aruba/review-40803.html | accessdate = 2014-08-20}}</ref> Tin dos playa: Iguana Beach i Flamingo Beach. Un Beechcraft 18 i un Convair 400 tur dos a keda sink deliberadamente mas o ménos 50 meter (46 m) for di costa pa crea un lugá di buceo.<ref>{{cite book | last =Huber | first =Joyce | title =Best Dives of Aruba, Bonaire & Curaçao | publisher = Hunter Publishing, Inc | date =2011 | isbn = 9781588437495 }}</ref> Flamingo ta ser mira riba e isla.<ref>{{cite web| last =Suri | first =Charu | title =Where to see Flamingos in Aruba | url =http://www.afar.com/highlights/where-to-see-flamingos-in-aruba | accessdate =2014-08-20}}</ref> Sinembargo, nan no ta nativo di Aruba.<ref>{{cite web|url=https://journalistontherun.com/2017/07/01/everything-you-need-to-know-about-flamingo-island-aruba/|title=Everything You Need To Know About Flamingo Beach Aruba|date=1 July 2017|publisher=}}</ref> == Lokashon y uzo == E isla ta situá mesora banda di e ruta di aterisahe RWY 11 na aeropuerto internashonal Reina Beatrix na sur di e islanan di Oranjestad. E ta comprá dor di e doñonan di un hotel di sinku strea. Riba e dos bahia di awa den forma di un U riba e isla a konstruí un restorant, barnan di playa, un sentro di spa, un kancha di voleibol i fasilidatnan pa deporte di awa i baño. E hóbennan di e hotèl ta wòrdu transportá ku e ferry di e hotèl mes. E awa di awa di e hotel ta ser transportá pa barku pa e WEB kanaal purifikashon na e isla prinsipal pa deskontaminashon. {{Appendix}} * Eduardo en Gerardo de Veer van Meta Corporation, de ontwikkelaars van het Sonesta Hotelproject (de bouw van een 320-kamer hotel in het hart van Oranjestad - Coral Reef Hotel) presenteerden de plannen in 1986 en op 30 oktober 1987 de eerste steen gelegd. * Sonesta island gelegen op het rif tegenover de [[internationale luchthaven Koningin Beatrix]]. * Vanaf de open lobby heeft men niet alleen zicht op dezee, maarook ophetkanaal, van waaruit de gasten met de boot naar het Sonesta Island kunnen vertrekken. Een traject dat slechts tien minuten duurt. Vier boten van 26 voet lang en met een capaciteit voor 29 personen elk, zullen beschikaar zijn voor het transport van de gasten van het hotel, via het kanaal, naar Sonesta Island. Op dit rifeiland, waarop tot een jaar geleden alleen maar mangroveplanten te zien waren, zijn in de afgelopen maanden twee prachtige stranden met hagelwit zand aangelegd. Momenteel worden een restaurant en bar gebouwd, waarna de whirlpools en faciliteiten voor watersporten zullen volgen.<ref>{{citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642557:mpeg21:pdf|titel=Sonesta hotel en Sonesta island: uniek hotelproject|werk=[[Amigoe]]|datum=14 februari 1989|bezochtdatum= }}</ref> en.wiki:see Oranjestad, Aruba The touristically named Renaissance Island (formerly Sonesta Island)<ref>{{cite web | title =Sonesta Island | url = https://www.tripadvisor.com/ShowTopic-g147247-i144-k845765-Sonesta_Island-Aruba.html | accessdate = 2020-03-04}}</ref> is a 40 acres [[cay]] (or barrier reef) island, officially known as the Bucuti Rif<ref>{{cite web | title =Harbour Map and Navigational Chart. From Netherlands Government chart, 1977 | url = https://www.arubaports.com/main/oranjestad/ | accessdate = 2020-03-04}}</ref><ref>{{cite web | title =Navigation Waypoints referencing to “Bucuti Island” | url = https://www.aruba-cruisingguide.com/navigation/ | accessdate = 2020-03-04}}</ref> and it is off the coast near Oranjestad. It is privately owned and has the only private beaches on Aruba.<ref>{{cite web | title =Renaissance Aruba Resort & Casino | url =http://www.fodors.com/world/caribbean/aruba/review-40803.html | accessdate = 2014-08-20}}</ref> There are two beaches: Iguana Beach and Flamingo Beach. A [[Beechcraft Model 18|Beechcraft 18]] and a [[Convair]] 400 were both deliberately sunk about 50 yards offshore to create a diving site.<ref>{{cite book | last =Huber | first =Joyce | title =Best Dives of Aruba, Bonaire & Curaçao | publisher = Hunter Publishing, Inc | date =2011 | isbn = 9781588437495 }}</ref> [[Flamingo]]es can be seen on the island.<ref>{{cite web| last =Suri | first =Charu | title =Where to see Flamingos in Aruba | url =http://www.afar.com/highlights/where-to-see-flamingos-in-aruba | accessdate =2014-08-20}}</ref> However, they are not native to Aruba.<ref>{{cite web|url=https://journalistontherun.com/2017/07/01/everything-you-need-to-know-about-flamingo-island-aruba/|title=Everything You Need To Know About Flamingo Beach Aruba|date=1 July 2017|publisher=}}</ref> Awemainta 30 december 2020|Isla Priva: Di complemento pa atraccion principal|E creacion di un beach priva riba e rifnan dilanti di aeropuerto tabata otro reto grandi pa MetaCorp. E responsabilidad di esaki a cay grandamente riba e schoudernan di Rudolph Richardson na cabes di ATCO. Delft Hydraulic Engineering di Hulanda meticulosamente a diseña e isla artificial. A pone shen y shen di meternan cubico di santo blanco den bargenan cu despues a basha riba e awanan poco hunto di e rif pa crea un plataforma for di unda e backhoe y otro ekipo necesario pa traha e isla, por a para firme riba dje. E isla a habri pareu cu e hotel na 1991. Na 1999, Horcan Lenny, considera como e di dos mas fuerte pa pasa den November, a dal Aruba duro y Sonesta Island a keda den hopi mal estado. Mester a trah’e full di nobo. Despues di un candela chikito un par di aña atras, Renaissance Island ta un di e atractivonan turistico mas grandi di e isla. Conoci mundialmente como e luga pa comparti di un dia di solo y lama hunto cu flamingonan cu ta cana casualmente band’i bo. Fuera di e parhanan aki, e isla tambe ta un santuario pa hopi yuwana. {{Appendix}} --------------------- {{Infobox luga den pais | tipo= Playa | name = Hadicurari | alias = Fisherman's Hut | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 2/2 | caption_align = center | image1 = | caption1 = | image2 = | caption2 = }} | pais = {{ABW}} | region = [[Noord]] | zona = [[Palm Beach]] | zoom = 14 }} '''Hadicurari''' (''Fisherman's Hut'') ta un luga na costa west di Aruba, den e zona di [[Palm Beach]] na haltura di e hotelnan Holiday Inn y Marriott Vacation Club. Aki ta situa un waf di piscado y un parti ta wordo uza como zona pa [[windsurf]]. Hadicurari ta conoci como un sitio pa pisca unda tabatin ranchonan di piscado y un pier chikito. Den ananan 1950 tabata captura aki hopi calco. De vissershaven heeft een steiger met 92 aanlegplaatsen die in de jaren 90 van de vorige eeuw is aangelegd. Hier werd in de jaren 1950 veel calco (''strombus gigas'') gevist. Door de roofbouw is de calco in deze buurt zeer zeldzaam geworden en wordt nu beschermd.<ref>Vivienno Frank. 2019. ''Aruba en een keuze uit haar toponiemen'' pag. 111, ISBN:978-0-359-65900-5</ref> Aki tabata establece Centro di pesca Hadicurari, cu tabata organisa torneonan di pisca pa e piscadonan local.<ref>Vistoernooi Centro Hadicurari. "Amigoe". Curaçao, 09-07-1994, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 15-09-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644198:mpeg21:p005</ref> Awendia e ta fungi como restaurant.? * E pier chikito a wordo reemplasa den ananan 19 90 pa un pier grandi cu 92 luga pa boto * Den e periodo aki a lanta e Centro di pesca Hadicurari y na 2003 a funda Fundacion Centro di Pesca Hadicurari. Fundado tabata Colin Christiaans. * Anualmente ta celebra Dia di Piscado cu ta riba 29 di juni cu iun torneo di pesca. * Den e edificio di Centro di Pisca hadicurari tin un restaurant establece. Centro di Pesca Hadicurari ta percura pa brinda e piscadonan tur ayudo. Considerando cu e centro aki ta practicamente hinca entre e hotelnan grandi y luhoso; Centro di pesca Hadicurari tin cu “negosha” un tiki riba e tradicion di piscado den e centro aki. NOTES In tegenwoordigheid van de ministers Elio Nicolaas, ing. Roland Laclé en minister ing. Eddy Briesen, legde minister Charro Kelly vrijdagmiddag de eerste steen voor de vissershaven bij Hadicurari, ten noorden van het Holiday Inn Hotel. De 92 aanlegplaatsen voor de vissersboten vergt een investering van 1,4 miljoen florin. De bouw geschiedt door Camar nv.Eerste steen vissershaven. "Amigoe". Curaçao, 23-11-1992, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 14-09-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643702:mpeg21:p005 {{Appendix}} [[Category:Luga na Aruba]] --------------- {{Infobox luga den pais | tipo= Isla di rif | variante = a | name = De Palm Island | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 2/2 | caption_align = center | image1 = Sign De Palm Island.jpeg | caption1 = | image2 = | caption2 = | pais = {{ABW}} | region = [[Santa Cruz]]? }} [[File:Sign De Palm Island.jpeg|thumb|Borchi pa yega De Palm Island]] '''De Palm Island''' ta un isla di mas o ménos 10 ektar grandi, habitá, estrecho i di 1,5 kilometer largu for di costa di e isla principal di Aruba, ost di e stat di Pos Chiquito, serka di e aeropuerto internashonal Reina Beatrix. E isla ta un rif di koral ku tin un hotel, un bar i un restorant. E biahe via ferry for di e isla prinsipal ta dura mas o ménos 10 minüt. Riba e isla tin un playa ku tin un guardia i un parke di awa. E isla ta di propiedat di De Palm Tours, e operador di biahe di mas grandi na Aruba, fundá pa Wichie de Palm i kumprá pa Harold Malmberg den añanan 60 di [[siglo 20]].<ref>{{Citeer web|url=http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&task=view&id=24&lang=en|titel=Tourism|taal=en|uitgever=Historia di Aruba|bezochtdatum=1 september 2018|archiefurl=https://web.archive.org/web/20230621061434/http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&task=view&id=24&lang=en|archiefdatum=2023-06-21}}</ref> == Detayenan == E parke di awa tin un atraccion extraordinario. E bishitantenan, ekipá ku un sistema di buelo di kaska bou di awa, por bishitá e mundu tropikal di piská di e isla di koral na pia i tambe tuma imágen bou di awa di un avion Cessna 414 derotá i bou di awa. E Sea Trek helmet system tambe ta posibel pa no-swimmer i personanan ku no tin eksperensia di buelo. {{Appendix}} De Palm island is een ongeveer 10 hectare groot, bewoond, smal en 1,5 kilometer lang eiland voor de kust van het hoofdeiland van [[Aruba]], ten oosten van de stad [[Pos Chiquito]], in de buurt van de [[internationale luchthaven Koningin Beatrix]]. Het eiland is een dood [[koraalrif]] met daarop een hotel, bar en restaurant. De overtocht per ferry vanaf het hoofdeiland duurt ongeveer 10 minuten. Op het eiland is er een bewaakt strand en een [[waterpark]]. Het eiland is eigendom van [[De Palm Tours]], de grootste [[touroperator]] op Aruba, opgericht door [[Witchie de Palm]] en in de jaren zestig van de twintigste eeuw gekocht door [[Harold Malmberg]]<ref>{{Citeer web|url=http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&task=view&id=24&lang=en|titel=Tourism|taal=en|uitgever=Historia di Aruba|bezochtdatum=1 september 2018}}</ref> == Bijzonderheden == Het waterpark heeft een buitengewone attractie. Bezoekers, uitgerust met een onderwaterhelm-duiksysteem, kunnen te voet de tropische vissenwereld van het koraaleiland bezoeken en ook onderwateropnamen maken van een neergehaald en onder water gelegen [[Cessna]] 414-vliegtuig. Het gebruik van het Sea Trek-helmsysteem is ook mogelijk voor niet-zwemmers en personen zonder duikervaring. {{Appendix|1=alles|2= '''Voetnoten''' {{References}} '''Bronnen''' * {{citeer web|url=http://www.visitaruba.com/things-to-do/tours-and-activities/depalm-island/|titel=De Palm Island|bezochtdatum=1 september 2018}} * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=de|titel=Palm Island (Aruba)|oldid=165611524|datum=20170518}} -------------- '''Isla di Oro''' ta parti di e rif di Pos Grandi na costa sur di [[Aruba]], entre [[Pos Chikito]] y [[Savaneta]]. E area ta cay den e [[Parke Marino Aruba]] y ta bou maneho di [[Parke Nacional Arikok| Fundacion Parke Nacional Aruba]] (FPNA).<ref>{{citeer web|url=///C:/Users/l_de_/Downloads/BONERIANO-15-03-2024.pdf|titel=FPNA ta activo den defensa di Isla di Oro|werk=Boneriano|datum=2024-03-15|bezochtdatum=2024-03-23}}</ref> == Historia == Isla di Oro a inicia na aña 1965 ora Adolf (Dochi) Oduber a construi un compleho di recreacion den forma di un barco cu den dje un restaurant, bar y sala di baile, cu el a duna e nomber "Isla di Oro".<ref>{{citeer web|url=citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462564:mpeg21:p006|titel=Opening van Isla di Oro|werk=[[Amigoe]]|datum=1965-03-09|bezochtdatum=2024-03-23}}</ref> E compleho ta situa 150 meter for di e costa na un laguna rondona pa mondi di mangel, pa cua mester a traha un brug y kap un caminda dor di e mangelnan.<ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010470027:mpeg21:p006|titel=Luchtkasteel van Oduber werd restaurant in zee|werk=[[Amigoe]]|datum=1964-08-05|bezochtdatum=2024-03-23}}</ref> E tempo ey e compleho tabata un atraccion turistico popular, unda tabata organisa fiesta, ademas di presentacion y shownan di artistanan conoci. E compleho, cu ta riba tereno erfpacht, a cambia varios biaha di doño-desaroyado y tabata operacional te mas o menos aña 1994 pa despues keda bandona. == Proteccion di naturalesa == Isla di Oro ta ubica den un zona di naturalesa cu un grado halto di balor y di medidanan di proteccion. Banda di ta protegi mediante e decretonan nacional ''Nieuwe aanwijzing domeingronden als natuurreservaat''<ref>[https://www.dcbd.nl/sites/default/files/documents/MinistryofJustice%282020%29_LandsbesluitNieuweAanwijzingDomeingrondenAlsNatuurreservaat.pdf Landsbesluit ''Nieuwe aanwijzing domeingronden als natuurreservaat''] ([[Afkondigingsblad van Aruba|AB]] 2020 no. 67)</ref> y ''Ruimtelijke Ontwikkelingsplan met Voorschriften 2021''<ref>[https://www.dip.aw/wp-content/uploads/2021/08/AB-2021-no.-123.pdf Landsbesluit ''Ruimtelijke Ontwikkelingsplan met Voorschriften 2021''] (AB 2021 no. 123) di 28 juli 2021.</ref>, e isla mes y e lama ta clasifica como "Marine Protected Area" (MPA) mediante decreto nacional.<ref>[https://www.dcbd.nl/sites/default/files/documents/MinistryofJustice%282018%29_LandsbesluitParkeMarinoAruba.pdf ''Landsbesluit Parke Marino Aruba''] (AB 2018 no. 77) di 20 di december 2018</ref> Adicionalmente, e area tin reconocemento internacional como un "Key Biodiversity Area" (KBA) door di Union Internacional pa Concervacion di Naturalesa (IUCN) y desde 2023 como un area RAMSAR (RAMSAR Site no. 2526).<ref>{{citeer web|url=https://www.bondia.com/corte-ta-prohibi-aruba-ocean-villas-pa-cuminsa-of-traha-na-isla-di-oro/|titel=Corte ta prohibi Aruba Ocean Villas pa cuminsa of traha na Isla di Oro|werk=BonDiaAruba|datum=2024-03-18|bezochtdatum=2024-03-23}}</ref> Fuera di esey e mangelnan, tanto e mangel preto (''Avicennia germinans'') como e mangel blanco (''Laguncularia racemosa'') ta especienan di mata protegi pa ley.<ref>[https://docplayer.nl/110238034-2017-no-48-afkondigingsblad-van-aruba-landsbesluit-houdende-algemene-maatregelen-van-14-juli-2017-ter-uitvoering.html ''Landsbesluit bescherming in-heemse flora en fauna''] (AB 1995 no. 2) di 14 di juli 2017</ref> Den curso di tempo a lansa diferente proyecto pa Isla di Oro, entre nan e proyecto di un delfinario, bou e nomber di ''Dolphin Beach'' na comienso di añanan nobenta<ref>{{citeer web|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010645141:mpeg21:p005|titel=Gedegen en objectief onderzoek onontbeerlijk voor Dolphin Beach|werk=[[Amigoe]]|datum=1993-05-15|bezochtdatum=2024-03-23}}</ref>, y e proyecto di ecohotel, ''Zoetry Isla di Oro Aruba'', den decada 2010.<ref>{{citeer web|url=https://archive.org/details/BNA-DIG-BONDIA-2014-10-30/page/n2/mode/1up?q=isla+oro+parke+marino&view=theater|titel=Proyecto Isla di Oro ta bek na su concepto inicial di ecohotel|werk=BonDiaAruba|datum=2014-10-30|bezochtdatum=2024-03-23}}</ref> Ambos proyecto a encontra cu resistencia di e activistanan ambiental y finalmente no a continua pa falta di e permisonan rekeri. {{Appendix}} [[:Category:Aruba]] y cu ta cay bou maneho di Fundacion Parke Nacional Aruba (FPNA). Ademas mangelnan, tanto e mangel preto (''Avicennia germinans'') como e mangel blanco (''Laguncularia racemosa'') ta especie di mata protegi pa ley. y e area tambe ta cay den ‘Natuur Gebied’ Nieuwe aanwijzing domeingronden als natuurreservaat (AB 2020 no. 67) y Ruimtelijke Ontwikkelingsplan met Voorschriften 2021; mientras cu e isla mes y e lama ta cay den Marine Protected Area (MPA) esta Landsbesluit Parke Marino (AB 2018 no. 77) Adicionalmente, e area aki tin reconocemento internacional como un Key Biodiversity Area (KBA) door di IUCN y ultimamente a wordo clasifica como un RAMSAR gebied (RAMSAR Site no. 2526) – dunando e area akinan mas balor ainda y den e caso aki, segun Silva ta expresa a nenga diferente parti di ley pero asina mes e desaroyado a continua cu e trabounan dañino pa naturalesa sin permiso. E mangelnan ta un especie protegi pa ley y e area tambe ta cay den Natuur Gebied’ Nieuwe FPNA ta activo den defensa di Isla di Oro aanwijzing domeingronden als natuurreservaat (AB 2020 no. 67) y Ruimtelijke Ontwikkelingsplan met Voorschriften 2021 (AB 2021 no. 123) mientras cu e isla mes y e lama ta cay den Marine Protected Area (MPA) esta Landsbesluit Parke Marino (AB 2018 no. 77) – haciendo e area aki un grado di proteccion halto. Adicionalmente, e area aki tin reconocemento internacional como un Key Biodiversity Area (KBA) door di IUCN y ultima[1] mente a wordo clasifica como un RAMSAR gebied (RAMSAR Site no. 2526) – dunando e area akinan mas balor ainda.<ref>{{citeer web|url=https://www.bondia.com/corte-ta-prohibi-aruba-ocean-villas-pa-cuminsa-of-traha-na-isla-di-oro/|titel=Corte ta prohibi Aruba Ocean Villas pa cuminsa of traha na Isla di Oro|werk=BonDiaAruba|datum=2024-03-18|bezochtdatum=2024-03-23}}</ref> Na november di aña pasa 2023 e area aki a cuminsa forma parti di Convenio di Ramsar Area bao e parti di Costa Zuid e cual ta un di e areanan cu mas biodiversidad, status di Ramsar tin como meta pa proteha e areanan aki sin interveni cu actividadnan economico, enfatisando reduccion di daño y restauracion di naturalesa den caso di daño cu ta inevitabel. Isla di Oro ta un área di mangrove amplio na Aruba, kaminda diferente ekosistema ta reuní. E lugá di buelo ku e mesun nòmber ta konsistí di un banda di playa grandi ku un rif similar na esun di e lugá di buelo Mangel Halto. E tipo di koral mas comun riba e rif aki ta e koral di cerebro, di strea y di placa. Lobster di koral, snapper, piská trompeta i piská angel ta habitantenan regular. Isla di Oro ta nifiká isla di oro.<ref>{{citeer web|url=https://www.duikersgids.nl/en/isla-di-oro|titel=Isla di Oro|werk=duikersgids.nl|datum= |bezochtdatum=2024-03-23}}</ref> Isla di Oro no ta solamente un kolekshon úniko di ekosistema, sino tambe un isla di fiesta ku un restorant abandoná ku a wòrdu traha den forma di un boto. Bo por yega na e lugá despues di un caminata bastante largu dor di e área. Ta rekomendá un buelo di boto. NOTES FUNDACION Parke Nacional Aruba ta na altura di actividadnan cu ta tumando luga riba Isla di Oro y ta activamente haciendo tur cos posibel den e organisacion su capacidad legal pa pone un stop n’e actividadnan cu ta tumando luga. Isla di Oro ta un area cu ta cay bou di maneho di Fundacion Parke Nacional Aruba.<ref>[file:///C:/Users/l_de_/Downloads/BONERIANO-15-03-2024.pdf FPNA ta activo den defensa di Isla di Oro], Boneriano (15 di maart 2024)</ref> E mangelnan ta un especie protegi pa ley y e area tambe ta cay den Natuur Gebied’ Nieuwe FPNA ta activo den defensa di Isla di Oro aanwijzing domeingronden als natuurreservaat (AB 2020 no. 67) y Ruimtelijke Ontwikkelingsplan met Voorschriften 2021 (AB 2021 no. 123) mientras cu e isla mes y e lama ta cay den Marine Protected Area (MPA) esta Landsbesluit Parke Marino (AB 2018 no. 77) – haciendo e area aki un grado di proteccion halto. Adicionalmente, e area aki tin reconocemento internacional como un Key Biodiversity Area (KBA) door di IUCN y ultima[1] mente a wordo clasifica como un RAMSAR gebied (RAMSAR Site no. 2526) – dunando e area akinan mas balor ainda. Fundacion Parke Nacional Aruba ta comprometi na e proteccion di e area importante aki – e unico area na Aruba unda ainda nos ta wak e ‘Poder di 3’ conecta na otro sanamente, esta e mangelnan, yerbe di lama y e rifnan di coral – 3 diferente sistema ecologico crucial cu hunto ta prove un variedad di beneficio pa e ser humano y Aruba su medio ambiente. Dialuna 11 di Maart 2024 bestuur di FPNA a ser alerta di actividadnan cu ta pasando y inmediatamente a bay den accion pa manda un Proforma Bezwaarschrift. Informacion cu FPNA a ricibi ta cu no tin un aanlegvergunning y cu esey ta evaluando pasonan legal. Ta di hopi tempo caba FPNA tin wowo extra riba e area di Isla di Oro y den augustus di 2023 a bin haya sa cu Isla di Oro a ser cumpra y asina a manda un carta oficial dia 28 di augustus pa DIP indicando cu no lo duna permiso pa ningun desaroyo riba Isla di Oro. Den november 2023, FPNA a wordo contacta door di J.O.B. Holding & Management y a ser invita pa bay un meeting pa compronde kico ta e intencion cu Isla di Oro. Dia 4 di januari 2024, FPNA a responde na J.O.B. Holding & Management cu un carta unda cu a indica cu no ta bay di acuerdo cu ningun desaroyo pa Isla di Oro. Siguientemente dia 18 di januari 2024 J.O.B. Holding & Management a invita FPNA conhuntamente cu otro organisacionnan local pa un stakeholder engagement session unda cu nan a informa cu nan lo ta haciendo diferente trabounan riba Isla di Oro y no a presenta un plan concreto cu por ser revisa. No obstante e posicion di FPNA no a cambia. FPNA no lo sostene ningun plan di desaroyo den e area aki Isla di Oro is a vast wetland mangrove area on Aruba where different ecosystems meet. The dive site of the same name consists of a vast shallow sand strip with a reef similar to that of the Mangel Halto dive site. Common types of coral on this reef are brain, star and plate coral. Coral lobsters, snappers, trumpet fish and angelfish are regular inhabitants. Isla di Oro means island of gold.<ref>https://www.duikersgids.nl/en/isla-di-oro</ref> Particulars Isla di Oro is not only a unique collection of ecosystems but also a former party island with an abandoned restaurant built in the shape of a boat. You can reach the location after a fairly long walk through the area. A boat dive is recommendable. ----- Fundacion Savaneta Aruba a nota di e discucion andando riba red social rond di Isla di Oro. E pregunta esencial den esaki ta cu si por papia di destruccion of limpiesa. Fundacion ta observa y ta na altura cu actualmente ta tumando luga un limpiesa di material di e ruina cu a keda atras eynan esta tubo y frusto den awa y hopi desperdicio di palo, etc. No tin ningun acto di corta mangroves ni otro mata pues aki nos tin cu papia di un clean up y no destruccion. Si Parke Arikok kier “claim” e luga, anto e pregunta ta dicon Parke nunca a hacie limpi y no a pone borchi cu e ta pertenece na Parke anto. Antes e doño di Isla di Oro tabata famia Oduber y despues un otro doño a tuma over te cu awe a keda na ruina unda un doño nobo local a cumpr’e via un acto notarial, pues no a hay’e regala. Semper Isla di Oro tabatin su permiso pa Restaurant y NightClub pues esey no ta nada nobo den su desaroyo.<ref>https://24ora.com/fundacion-savaneta-ta-aclaria-a-haci-isla-di-oro-limpi-y-nada-mas/ (17 di maart 2024)</ref> --- Fundacion Parke Nacional Aruba (FPNA) a cuminsa un caso contra pais Aruba y contra desaroyador di Isla di Oro, Osyth Henriquez, pa stop e di haci cualkier trabou di limpiesa riba su tereno. Hues a prohibi Henriquez pa desaroya of hasta pa haci limpiesa riba su tereno na Isla di Oro. FPNA a demanda Pais Aruba tambe pa prohibi Gobierno di duna permiso. Abogado mr. Anthony Ruiz a defende Osyth Henriquez, mientras cu abogado mr. Zuhaila Marchena a defende FPNA. Den su veredicto, mesora, hues a indica na FPNA cu como nan tin e maneho di e area, cu FPNA y e doño di Isla di Oro mester sinta na mesa y sali di e problema. Ta trata aki na un tereno cu e doño tin den erfpacht. E area ta bou maneho di FPNA como un area protehi. Den areanan protehi en general por restablece un edificio na estado original, den consulta cu FPNA. Osyth Henriquez ta propietario di Ocean Villas na Savaneta. Ey tambe e tin cu atende cu reto di FPNA, Gobierno mes y di bisiña, cu no necesariamente ta di acuerdo cu su vision pa desaroya bungalows eynan. Awo cu e kier desaroya Isla di Oro, atrobe e ta hay’e stroba y mester defende su plan y vision den corte. Ta parce cu e reto lo no ta e isla mes, sino mas bien e vecindario cu si ta protegi como un area di naturalesa.<ref>https://24ora.com/hues-a-ordena-osyth-henriquez-pa-para-trabou-riba-isla-di-oro/ (17 di mart 2024)</ref> * <ref>https://antilliaansdagblad.com/aruba/29167-blijf-van-isla-di-oro-af 13 maart 2024</ref> {{Appendix}} isla di oro is pas ontstaan in begin jaren zeventig van de vorige eeuw. Het is een stukje rif ten zuiswesten van Pos Grandi waarop Adolf R. Oduber een recreatiecomplex had gebouwd in de vorm van een schip met daarin een restaurant, bat en danszaal. Vivienno Frank isla di oro a surgi te na komienso di añanan setenta di siglo pasá. E ta un parti di e rif na sur-oeste di Pos Grandi na unda Adolf R. Oduber a konstruí un kompleho di rekreacion den forma di un barku ku den dje un restorant, bat i sala di baile. '''Isla di Oro''' ta un isla di coral na costa sur di Aruba, entre [[Pos Chikito]] y [[Savaneta]]. E area ta cay den e Parke Marino Aruba y ta bou maneho di FPNA. Het is gelegen 150 meter uit de kust op de rif van Pos Grandi. Er moest een weg door de mangrovenbos worden gehakt om bij het eiland te komen.<ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010470027:mpeg21:p006|titel=Luchtkasteel van Oduber werd restaurant in zee|werk=[[Amigoe]]|datum=1964-08-05|bezochtdatum=2024-03-23}}</ref> Gelegen aan een lagoen omringd door mangrovebossen. Er voden optredens en shows vor bekende artiesten plaats en werden feesten gehouden. Isla di oro was in de jaren op de startplaats voor natuurwandelingen van Stimaruba. * Na ana 1965 Adolfo (Dochi) Oduber a habri riba e isla un restaurant ISla di ORo construi den forma di un barco como atraccion turistico y despues amplia cu cocktail lounge y sala di baile. Apertura oficial dia 13 di maart 1965.<ref>Opening van Isla di Oro. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 09-03-1965, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 21-03-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462564:mpeg21:p006</ref> Despues di un aña a traha un brug pa yega na costa. Na 1975 el a cambia man pa Joe Procter, kende e sigui desaroya e luga. * in 1989? beheert-eigenaar door Lucy en jose Brazao Mendez. El a opera te 1994. * verschillende projecten, waaronder het dolfinarium project (1993?)onder de naam Dolphin Beach, voor de doorontwikkeling van Isla di Oro hebben vanaf 1990 gestuit op verzet van milieu-activisten.<ref>Gedegen en objectief onderzoek onontbeerlijk voor Dolphin Beach. "Amigoe". Curaçao, 15-05-1993, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 21-03-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010645141:mpeg21:p005</ref> Dolfinarium ging niet door wegens uitblijven van de nodige vergunningen. mjyw0g71nmzkqn3d9qawdq7dsszn2e3 192417 192416 2026-06-01T09:51:44Z Caribiana 8320 /* Nomber */ 192417 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ {{ABW}} caya nombra pa hende: Caya Dick Cooper - Caya Jose Geerman - Caya Charlie Brouns Sr. - Caya Y.A. (Lord Boxoe) Illidge - Caya Pio Coffie - Caya Enrique Vorst - Sylvia A. Godettstraat - Caya Captain R. Rodger - Caya Lolita E. Euson - Caya Federico Maduro (Balashi) - Caya Juan Werlemen (Cashero) - Caya Juancho Kock (ex-Karawarastraat na Dakota) - Avenida Milio Croes (ex-Fergusonstraat) - Caya Dr. J.R. (Coco) Arends (Sero Blanco) - Bario Dr. Dussenbroek - Caya Ing. Roland H. Lacle - Caya Rufo Wever (Klip/Mon Plaisir) * pending: [[Parkietenbos]] - [[Cunucu Arikok]] - [[Blackstone Beach]] (full review needed) - [[Bushiribana]] - [[Renaissance Island]] - [[Hadicurari]] - [[Zeewijk]] - [[Sero Plat]] - [[Guadirikiri]] - [[Cueba di Fontein]] - [[Cueba di Huliba]] - [[De Palm Island]] - [[Isla di Oro]] - [[Eagle]] (bario) - [[Arashi]] - [[Plantashi Prins]] - [[Boca Prins]] - [[Dos Playa]] * bario di San Nicolas: [[Lagoville]] - Kustbatterij - [[Rooi Congo]] - [[Pedro Mosa]] - [[Esso Heights]] *uitbreiding [[Tanki Flip]] zie de.wiki - zie en.wiki voor [[Mangel Halto]] - [[Ayo]] - [[Catiri]] - [[Alto Vista]] * Roberto G. Croes, [https://designrr.page/?id=499490&token=3435984651&type=FP&h=5688&fbclid=IwY2xjawSD5lhleHRuA2FlbQIxMABicmlkETFoNVhmY1g2T1NuSml5cFhWc3J0YwZhcHBfaWQQMjIyMDM5MTc4ODIwMDg5MgABHlKyG1hj55NGijsU4jWBM9buhkFVlBqvV5G5EPkBOXLazF4nFZ-4bTq-kTSR_aem_r4VExioZnv6pqBz0zQl6Eg Origen di nombernan di bario y sitio na Aruba] ------------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais| variante= a | tipo = Bario | nomber = Caya Jose Geerman | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 2 | caption_align = center | image1 = | caption1 = | image2 = | caption2 = | footer = | footer_align = center }} | pais = {{ABW}} | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[Regionnan di Aruba|San Nicolas Noord]] | tipo_subdivision_adm = Zona | subdivision_adm = | zoom = 13 }} '''Watapana Gezaag''' ta un bario y zona den e parti nort di [[San Nicolas]], e di dos ciudad mas grandi di [[Aruba]]. E bario a haya su nomber for di ..... Dia 1 di yanüari 2020, e lugá tabatin 1.703 habitante. == Nomber == E orígen di e nòmber di e bario no por wòrdu determiná ku siguridat. E nòmber aki tampoko no ta aparesé riba e mapa di Werbata di 1912. Watapana ta un palabra Arawak/Taino ku ta referí na e palu di Divididivi. Gezaag ta bin di un verbo di origen hulandes ''zagen'' na cua ta agrega '''ge''' na nan infinitivo: gezaag.<ref>W.M. Hoyer (1946), [https://archive.org/details/BNA-DIG-PAPIAMENTO-HOYER-VOCABULARIO-1946/mode/1up?q=watapana+gezaag Vocabulario Papiamento], Boekhandel Bethencourt, Corsou</ref> Probablemente, e nòmber ta originá di un incidente cu a tuma luga eynan.<ref name=:"1">Vivienno Frank. 2019. Watapana Gezaag. Den:''Aruba en een keuze uit haar toponiemen.'' ISBN:978-0-359-65900-5, pag. 228.</ref> E nomber Watapana Gezaag no a aparece den publicacionnan te cu aña 1950.<ref>[https://archive.org/details/AMIGOE-1950-03-30/page/30/mode/1up?q=watapana+gezaag Mededelingen van AVB], [[Amigoe]] (30 di maart 1950)</ref> *Na Watapana Gezaag tabata situa e veld di futbol di e club Ajax. * na 1956 ta propone pa traha un caminda na e bario == Mira tambe == * [[Rooi Congo]] * [[Standardville]] * [[Rooi Hundo]] {{Appendix}} [[:Kategoria:Luga na Aruba]] ---------------- {{Imagen anota |image=BNADIGWERBATAARUBA 0009.jpg |image-width=2000 |image-left= -360 |image-top=-575 |width=270 |height=270 |float=left |annotations=<!-- bashi of no, e parameter aki mester ta inclui--> |caption=Mapa di Werbata ta menciona Rooi Congo (1912). }} ----------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais| variante= a | tipo = Bario | nomber = Kustbatterij | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 2 | caption_align = center | image1 = Welcome to the Coastal Battery!.jpg | caption1 = | image2 = Cannon tracks at Coastal Battery, Aruba.jpg | caption2 = | footer = Ruinanan di kustbatterij | footer_align = center }} | area = | poblacion = 1.745 | censo = 2020 | densidad = | pais = {{ABW}} | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[Regionnan di Aruba|Savaneta]] | tipo_subdivision_adm = Zona | subdivision_adm = De Bruynewijk | zoom = 13 }} '''Kustbatterij''' ta un zona ku ta forma parti di Juwana Morto na Aruba, den region di San Nicolas Noord. Na 1 di yanüari 2020, e área tabatin un poblashon di 1.188 habitante, di cual 555 muhe i 633 hòmber. Den e zona ta lokalisa e monumento di guera di Kustbatterij. Historia E zona di Kustbatterij a ricibi su nomber durante World War II, ora a konstrui un bateria kostal riba un elevashon den augustus 1940. E lokashon tabata strategiko, siendo un di e puntonan mas haltu den e parti pariba di e isla, ku bista riba e refineria di Lago Oil and Transport Company i riba kosta. E instalashon militar tabata tin komo meta pa defendé e refineria, ku tabata di gran importansia pa e Aliadonan pa motibu di produccion di combustibel di aviashon. Pa e motibu ey, Aruba a bira un meta potensial pa atakenan di submarinonan aleman. E instalashon militar tabata tin komo meta pa defendé e refineria, ku tabata di gran importansia pa e Aliadonan pa motibu di produccion di combustibel di aviashon. Pa e motibu ey, Aruba a bira un meta potensial pa atakenan di submarinonan aleman. E kompleks tabata konsistí di tres posishon di kanon, un puesto di mando i varios edifisionan pa alojamento di soldaatnan. Tambe tabatin fasilidatnan manera un reservorio di awa. Kada posishon di arma tabata monta riba un fundeshi di beton i staal i prepará pa kanonnan ku por a kubri un gran distansia, inkluyendo parti di e isla mes. E bateria nunka no a wòrdu usa den combate, ni sikiera durante e atake di submarinonan aleman riba San Nicolas den febrüari 1942. Na 24 di oktober 1942, Prince Bernhard of the Netherlands a hasi un bishita oficial na e kustbatterij. Despues di guera, e instalashon militar a wòrdu abandoná i e área a wòrdu limpiá parcialmente. Restonan di bunker i posishonnan di arma a keda presente i posteriormente a wòrdu protehá komo patrimonio historiko. Awe, e lugá ta rekonosí komo un monumento di guera (ID 04-003) i ta wòrdu maneha pa Monumentenfonds Aruba. == Descripcion == Kustbatterij ta un zona principalmente residensial, ku desaroyo urbano rond di e sitio historiko. Den e área tin varios caya i bario chikí. E kaminda prinsipal den e zona ta Diamantbergweg, ku ta konektá Juwana Morto ku Rooi Hundo. Otro cayanan inkluí Weg Kustbatterij, Kleine Bergweg i Grote Bergweg. Den Weg Kustbatterij ta situa Colegio Nigel Matthew. Barionan den cercania ta Standardville i Rooi Hundo. == Literatura == * [[Johan Hartog|Hartog, Johan]], [https://archive.org/details/BNA-DIG-HARTOG-KUSTBATTERIJ/page/n4/mode/1up Juwana Morto Kustbatterij Aruba], De Walburg Pers (1987) {{Appendix}} [[:Kategoria:Luga na Aruba]] ----------- '''Kustbatterij''' ta un zona cu ta forma parti di [[Juwana Morto]] na Aruba, den [[Regionnan di Aruba|region di San Nicolas Noord]]. Dia 1 di januari 2020, e area aki tabatin un poblacion di 1.188 habitante, dividi entre 555 muhe y 633 homber. Den e zona ta localisa un monumento di guera. == Historia == E zona di Kustbatterij a ricibi su nomber durante e [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]] ora a construi un kustbatterij riba un elevacion na augustus 1940. Op Juana Morto, het hoogste punt van het oostelijk deel van het eiland, werd een kustbatterij gebouwd met uitzicht over de raffinaderij en over de Noord- en Westkust. * De kustbatterij is een erkend oorlogsmonument (ID 04-003). Cañonnan pisa tabata staciona aki pa defende e refineria di Lago. Despues di guera, e área a wòrdu limpia, lagando atras e luganan di arma y bunkernan, ku awor a wòrdu deklará un monumento protehá. * Op 24 october 1942 bracht Prins Bernhard een bezichtigingsbezoek aan de kustbatterij.<ref>Naar Aruba.. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 22-10-1942, p. 2. Geraadpleegd op Delpher op 28-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987278:mpeg21:p002</ref> * het bouwen van een onderofficiersverblijf bij de kustbatterij op Aruba<ref>Advertentie Aanbesteding. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 01-03-1944, p. 2. Geraadpleegd op Delpher op 28-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010403042:mpeg21:p002</ref> * Aan de N.V. Bouwmaatschappij Aruba is de gunning verleend van de bouw van een betonnen waterreservoir op St. Nicolaas nabij de kustbatterij.<ref>ARUBA AANBESTEDING.. "Amigoe di Curacao". Willemstad, 24-11-1948. Geraadpleegd op Delpher op 28-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000210652:mpeg21:p002</ref> * Op 17 mei 1940 werd proefgeschoten, in augustus 1940 kwam de kustbatterij Juwana Morto gereed voor direct vuur, in augustus 1941 ook voor nachtelijke actie. De Kustbatterij van Juwana Morto is nimmer in actie geweest, ook niet bij de directe aanval van de Duitsers op de raffinaderij in de nacht van 15 op 16 februari 1942, toen enige tankschepen verloren gingen.<ref>{{citeer web|auteur= [[Johan Hartog]]| titel=Batterijen beschermden de eilanden gedurende Tweede Wereldoorlog|werk=[[Amigoe]]|datum=1990-08-25|bezochtdatum=2026-05-28|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010641593:mpeg21:p020}}</ref> Kada un di e tres posishonnan di arma tabata para riba fundeshi di staal i beton. Kada un tabata montá pa un kañon di kaliber 19.2 ku por a drai 360 grado, ku un alkanse di 18.5 kilometer. Oranjestad y su haf tabata den alcance tambe. E cañonnan a haya e nombernan Betsy, Jopie y Beppie door di e soldaatnan, miembronan di Ehercito Boluntario Aruba. E bateria kostal di Juwana Morto nunka no a tira un tiru pa defendé e área, ni sikiera ora ku haf di San Nicolas i Refineria di Lago a wòrdu ataká pa un U-boat aleman na febrüari di 1942. Tankeronan di lago a wòrdu sendé na kandela, kousando huma i kandela pa stroba e bista for di e puesto di mando.<ref>[https://monumentenfondsaruba.org/juwana-morto-coastal-battery-1940/ Juwana Morto Coastal Battery * 1940], [[Monumentenfonds Aruba|SMFA]]</ref> hartog: Mken koos deze plaats vanwege het uitzicht naar twee zijden. En ook als besefte men dat de munitiemagazijnen e.d. in de rotsgrond uitgehouwen moesten worden, de kustbatterij zelf kon men bovengronds bouwen, want van zee u8it viel de kustbatterij toch in het niet bij de van zee uit royaal zichtbare raffinaderij. De batterij lag hoog zodat men over de schoorstenen van de raffinaderij heen kon schieten. Het complex op Aruba, gebouwd in 1940, bestond uit 3 geschutsopstellingen, een commandopost en enkele gebouwen voor onderdak van de kleine 100 mensen die er gelegerd waren. Ook waterreservoir. Een interessant stukje militair erfgoed van Aruba. Aruba speelde een cruciale rol in de Tweede Wereldoorlog vanwege de aanwezigheid van de Lago Raffinaderij, waar de kerosine voor de geallieerden werd geproduceerd. E kustbatterij a wordo construi na augustus 1940. E instalacion militar su obhetivo strategico tabata pa proteha e refineria di petroleo di Lago na San Nicolas cu tabata existi e tempo ey contra atakenan di Alemania durante Segunda Guera Mundial. importancia strategico: debi na e produccion halto di combustibel di aviacion pa e Aliadonan, e refineria di Lago tabata di vital importancia durante Segunda Guera Mundial. Komo resultado, e isla a bira un meta prinsipal pa U-boatnan Aleman. Lugá: E kustbatterij tabata situá riba e punto stratégikamente mas haltu di e parti ost di e isla, den cercania di San Nicolas. Esaki a ofresé un bista perfekto di e refineria i lama. Diseño: E liña defensivo tabata konsistí di un bunker di puesto di mando (commandopostbunker) i tres lugá di arma posishoná espasiá (geschutsemplacementen) cu un distancia di mas o ménos 50 meter for di otro. Restonan: E ruinanan di e post di comando y e cambernan di arma (geschutskamers) ainda por wordo haya awe rond di Weg Kustbatterij na San Nicolas y ta wordo maneha pa [[Monumentenfonds Aruba]]. == Descripcion == Den e zona di Kustbatterij, rond di e ruinanan militar, tin varios caya cu casnan residencial. E area ta wordo cruza pa un caya largo Diamantbergweg, cu ta conecta Juwana Morto cu Rooi Hundo. Otro cayanan conoci ta: Weg Kustbatterij, Kustbatterij, Kleine Bergweg y Grote Bergweg. Na Weg Kustbatterij ta situa un scol secundario, Colegio Nigel Matthew. Barionan den cercania ta: [[Standardville]] y Rooi Hundo. == Literatura == * [[Johan Hartog|Hartog, Johan]], [https://archive.org/details/BNA-DIG-HARTOG-KUSTBATTERIJ/page/n4/mode/1up Juwana Morto Kustbatterij Aruba], De Walburg Pers (1987) {{Appendix}} [[:Kategoria:Luga na Aruba]] ---------------- Kustbatterij (monumento) E Kustbatterij di Juwana Morto ta un monumento di guera situá na Aruba, den e área di Juwana Morto, serka San Nicolas. E ta un resto di un instalashon militar ku a wòrdu konstrui durante Segunda Guera Mundial pa defendé e refineria di petroleo di Lago. E sitio ta oficialmente rekonosí komo monumento di guera (ID 04-003) i ta wòrdu protehá komo parti di patrimonio historiko di Aruba. == Historia == E bateria di artileria a wordo construi na augustus 1940, riba un elevacion strategico den e parti pariba di e isla. E localisacion a wordo skohe pa su bista amplio riba e refineria Lago na [[San Nicolas]] y riba lama, ku tabata di importansia vital pa e Aliadonan durante Segunda Guera Mundial. E refineria di Lago tabata produci gran kantidat di combustibel di aviashon, loke a haci Aruba un punto strategiko i un posible meta pa atakenan di submarinonan aleman. Na 17 di mei 1940, a hasi prueba di tiramentu ku e kanonnan. Na augustus 1940, e bateria tabata kla pa uso den operashonnan di dia, i na augustus 1941 tambe pa operashonnan di anochi. Na 24 di oktober 1942, Prins Bernhard di Hulanda a bishitá e kustbatterij komo parti di un bishita oficial na e isla. A pesar di su importansia militar, e kustbatterij nunka no a wòrdu usa den combate, ni sikiera durante e atake di submarinonan aleman riba e refineria i haf di San Nicolas den febrüari 1942. == Descripcion == E kompleks militar tabata konsistí di: Tres posishon di kanon (geschutsopstellingen) Un bunker di puesto di mando Edifisionan pa alojamento di aproximadamente 100 soldaat Un reservorio di awa i otro fasilidatnan di sosten Kada posishon di arma tabata konstrui riba un fundeshi di beton i staal. E kanonnan tabata di kaliber 19.2 cm, ku por a bira 360 grado i tabatin un alkanse di mas o ménos 18,5 kilometer. Segun testimonio di soldaatnan, e tres kanon a ricibi nòmber informal: Betsy, Jopie i Beppie. E diseño di e bateria a tene kuenta ku e topografia di e terreno. E kanonnan tabata situá asina ku nan por tira por encima di e refineria, aprovechando e alturanan natural di e área. == Despues di guera y estado actual == Despues di 1945, e instalashon militar a wòrdu abandoná. Parti di e área a wòrdu limpiá, pero e strukturanan prinsipal, manera bunker i fundashonnan di kanon, a keda presente. Awendia, e restonan di e kustbatterij ainda por wòrdu mira den e paisahe rond di Weg Kustbatterij. E sitio ta wòrdu maneha i protehá komo patrimonio cultural, i ta forma un testimonio importante di e papel di Aruba durante Segunda Guera Mundial. E monumento ta un di e pokonan strukturanan militar di e periodo aki cu a sobrebibí na e isla. ---------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | variante= a | tipo = Region | nomber = San Nicolas-Noord | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 1/2 | caption_align = center | image1 = Aruba-Regionen.png | caption1 = San Nicolas Noord ta region 7 | image2 = | caption2 = | image3 = | caption3 = }} | area = | poblacion = | censo = 2020 | densidad = | descripcion = | pais = {{ABW}} | zoom = 13 }} '''San Nicolas-Noord''', oficialmente Sint Nicolaas Noord, ta un di e ocho [[Regionnan di Aruba|region]] den cua e [[isla]] di [[Aruba]] ta dividi administrativamente.<ref>{{Citeer web|url=https://cbs.aw/wp/index.php/2020/12/03/gac-geographical-address-classification-2019/|titel=GAC (Geographical Address Classification) 2019 and 2020|bezochtdatum=2025-03-03|datum=2019-06-27|werk=cbs.aw}}</ref> Hunto cu [[San Nicolas Zuid]] e ta constitui e region di San Nicolas, miho conoci como [[pariba di brug]]. E region tin un area di .... [[kilometer kuadrá|km²]] y un poblacion di 9.940 habitante dia prome di januari 2020. E region tin un poblashon di 9.940 (1 di yanüari 2020), loke ta representá 9.2% di e poblashon total di e pais. Muhé Hòmber 4760 5180 == Geografia == E region ta situá den e zona zuidoost di Aruba (region 7 riba mapa), pazuid di ... (region 1), pabou di [[Paradera]] (region 4) y panort di Oranjestad Oost (region 3). San Nicolas-Noord tin e siguiente barionan:<ref>[https://cbs.aw/wp/wp-content/uploads/2024/05/GAC_Officiele-publicatie_2024.pdf Strefy]</ref> * [[Brazil]] * Rooi Congo * Watapana Gezaag * [[Standardville]]/[[Rooi Hundo]] * Kust * [[Juwana Morto]] * San Nicolas-Noord otro {{Appendix}} [[Category:Luga na Aruba]] ------------------ {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais| variante= a | tipo = Region | nomber = San Nicolas-Zuid | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 1/2 | caption_align = center | image1 = Aruba-Regionen.png | caption1 = San Nicolas Zuid ta region 8 | image2 = | caption2 = | image3 = | caption3 = }} | area = | poblacion = | censo = 2020 | densidad = | descripcion = | pais = {{ABW}} | zoom = 13 }} '''San Nicolas-Zuid''', oficialmente Sint Nicolaas Noord, ta un di e ocho [[Regionnan di Aruba|region]] den cua e [[isla]] di [[Aruba]] ta dividi administrativamente.<ref>{{Citeer web|url=https://cbs.aw/wp/index.php/2020/12/03/gac-geographical-address-classification-2019/|titel=GAC (Geographical Address Classification) 2019 and 2020|bezochtdatum=2025-03-03|datum=2019-06-27|werk=cbs.aw}}</ref> Hunto cu [[San Nicolas Noord]] e ta constitui e region di San Nicolas, miho conoci como [[pariba di brug]]. E region tin un area di .... [[kilometer kuadrá|km²]] y un poblacion di 4.235 habitante dia prome di januari 2020. Sint Nicolaas-Zuid ta un di e ocho regionnan den e parti pariba di e pais autonomo di Aruba, cu ta pertenece na Hulanda, na Sur America. Riba promé di yanüari 2020, e region tabatin 4.235 habitante. Pa loke ta trata poblashon, e ta e region di mas chikitu den e pais. == Geografia == E region ta situá den e zona zuidoost di Aruba (region 7 riba mapa), pazuid di ... (region 1), pabou di [[Paradera]] (region 4) y panort di Oranjestad Oost (region 3). San Nicolas-Zuid tin e siguiente barionan:<ref>[https://cbs.aw/wp/wp-content/uploads/2024/05/GAC_Officiele-publicatie_2024.pdf Strefy]</ref> * [[Zeewijk]] * Pastoor Hendriksstraat * Van de Veen Zeppenfeldstraat * [[The Village]] * Essoville * [[Lago Heights]]/Esso Heights * [[Seroe Colorado]] * San Nicolas-Zuid otro Demografia E region tin un poblashon di 4.235 (1 di yanüari 2020), loke ta representá 3.9% di e poblashon total di e pais. Muhé Hòmber 1943 2292 {{Appendix}} [[Category:Luga na Aruba]] --------------- {{Databox}} '''Nomber di caya na Aruba''' ta refleha e historia, cultura y desaroyo social di e isla. Nan ta deriva for di un amplio scala di fuente, incluyendo historia local, [[geografia]], flora y fauna, [[literatura]], ciencia, [[religion]] y politica. Di e manera aki, nombernan di caya ta forma un parti importante di e herencia inmaterial di [[Aruba]]. Un nomber di caya ta un denominacion oficial pa espacio publico, manera caya, avenida, boulevard of plaza. E estudio di nomber di luga ta parti di e disciplina di toponimia. Den practica, nomber di caya ta sirbi como base pa adres y pa sistema di distribucion di post. Na Aruba, adres formal ta consisti di un nomber di caya hunto cu un number di e kavel, sin uzo di un sistema di codigo postal. ==Historia== E sistema di nomber di caya na Aruba a desaroyá gradualmente den [[siglo 19|siglo diesnuebe]] y [[siglo 20|binti]], paralelo cu urbanisacion di [[Oranjestad (Aruba)|Oranjestad]] i otro luganan riba e isla. Den e prome fase, hopi caya tabata sin nomber oficial of tabata conoci pa descripcionnan local. Influencia di gobernacion colonial Hulandes a introduci un sistema mas formal di registracion y nombramento. Un ehempel tempran ta e comision di nomber di caya na [[Willemstad]], [[Kòrsou|Corsou]], estableci na 1866, cu a sirbi como modelo pa Aruba.[1] Memey di siglo binti, despues di [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]], a surgi un consenshi pa uza nombernan cu mas relevancia local, reflehando un fortalecemento di identidad Arubano.<ref>{{citeer web|titel=Aruba Straatnamen|werk=[[Amigoe]]|datum=1950-12-05|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2026-04-29|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987772:mpeg21:p003}}</ref> == Dunamento di nomber == Na Aruba, e dunamento oficial di nomber na caya ta wordo realisa door di e minister responsabel pa Asuntonan General, riba recomendacion di Comision di Nomber di Caya. E comision consultivo aki ta inclui representante di instancianan manera [[Cuerpo Policial Arubano]] (KPA), Kadaster y Departamento di Obra Publico (DOW).[2] Na final di añanan 1940, a surgi discusion tocante e maneho di dunamento di nomber. A cuminsa duna preferencia na nombernan cu conexion cu e comunidad [[Antias Hulandes|Antiano]], en vez di nombernan internacional poco reconocibel.<ref>{{citeer web|titel=Ingezonden: Straatnamen op Aruba|werk=[[Amigoe]]|datum=1949-10-10|bezochtdatum=2026-04-28|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000212719:mpeg21:p003}}</ref><ref>{{citeer web|titel=Aruba straatnamen|werk=[[Amigoe]]|datum=1950-12-05|bezochtdatum=2026-04-28|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987772:mpeg21:p003}}</ref> Un di e prome ehempelnan tabata nomber di figuranan di resistensia, manera [[Boy Ecury]] y [[George Maduro]].[3] E historiado [[Johan Hartog]], prome director di [[Biblioteca Nacional Aruba]] (BNA), a presidi e comision den siglo binti. Bou di su liderazgo, nombernan a wordo selecta for di historia local y naturalesa, y tambe di personanan.[4] E maneho di dunamento di nomber ta evoluciona continuamente, tomando na cuenta expansion urbano y construccion di cayanan nobo, impulsa pa e desaroyo di Aruba durante e descubrimento di [[oro]], e mineria di guano, e yegada di e refineria di petroleo (Lago), y [[turismo]]. Algun nomber di caya ta di origen indigena, usualmente deriva di e zona unda nan ta situa. Den uzo moderno, hopi nomber di caya ta cuminsa cu termino manera ''Caya'' of ''Avenida'' (reemplasando e [[sufiho]] ''straat'' of ''weg''), of ta termina cu ''Boulevard''. ==Nomber tematico== Den diferente bario na Aruba, nombernan di caya ta sigui un tema specifico, loke ta contribui na identidad di e area: *Den Klip tin caya nombra pa escritor y compositor internacional. *Den [[Dakota (Aruba)|Dakota]], nombernan ta deriva di fruta y produkto agricola. *Den Companashi, nombernan ta basa riba cientifico y investigado. *Den Ponton, nan ta referi na mata y elemento di naturalesa local.[6] E sistema tematico ta facilita orientacion y ta duna caracter propio na cada bario. ==Reconocimento social== Hopi caya na Aruba ta nombra pa personanan cu a contribui na sociedad, manera politico, lider social, deportista, artista y religioso. Generalmente, e honor aki ta wordo otorga di manera postumo. E camindanan principal di Aruba ta generalmente nombra pa figuranan influyente. Entre nan tin ''Juan E. Irausquin Boulevard'' y ''Henny Eman Boulevard'', ku ta refleha e desaroyo economico y turistico di e isla den siglo binti.[7] Otro ehempelnan ta ''Avenida Nelson Orlando Oduber''[5], ''Watty Vos Boulevard''<ref>[https://antilliaansdagblad.com/articulo/aruba/20386-watty-vos-blvd-aruba-in-gebruik Watty Vos Boulevard Aruba in gebruik], [[Antilliaans Dagblad]] (6 di november 2019)</ref> y [[Caya G.F. (Betico) Croes]], nombra pa [[Betico Croes|Gilberto François Betico) Croes]], considerá como un figura clave den historia politico di Aruba. {{Appendix}} ==Referensia == * Frank, Vivienno L. 2019. ''Aruba en een keuze uit haar toponiemen.'' ISBN:978-0-359-65900-5 * Hartog, J. Aruba: Past and Present. Oranjestad: De Wit Stores. * Gobierno di Aruba – reglamentonan di nombramento di caya. * Croes, F. Historia di resistencia Antiano den Guera Mundial II. * Hartog, J. Geschiedenis van Aruba. * Alofs, L. & Merkies, H. Ken ta Arubiano? * Kadaster Aruba – registro di nomber di caya. * Ministerie di Infrastructura Aruba – dokumentonan di planifikashon urbano. [[:Kategoria:Geografia di Aruba]] <ref>{{Cite web |title=Kadaster Aruba |url=https://www.kadaster.aw |publisher=Kadaster Aruba |access-date=2026-04-27}}</ref> Example (book): <ref>{{Cite book |last=Hartog |first=Johan |title=Aruba: Past and Present |publisher -------------------- '''Nomber di caya na Aruba''' ta refleha e historia, cultura, y desaroyo social di e isla. Nan ta bin di un scala amplio di disciplina, entre otro historia di Aruba, geografia, flora y fauna, literatura, ciencia, religion y politica. Nomber di caya pues ta un parti importante di herencia inmaterial di Aruba. Un nomber di caya ta referí na un nòmber ku ta wòrdu usá pa designá espasio públiko, manera kaya, avenida, kaminda, plaza y becindario. E teoria di nòmber di kaya òf lugá ta un rama di toponimia. Un nòmber di kaya ta sirbi komo un guia i ta forma adrès, i ta wòrdu usá den hopi pais pa dirigí pòst. Nombernan di caya na Aruba hopi biaha ta un mescla di referencia na Papiamento, Hulandes y historia: hunto cu un number e ta forma un adres formal pero sin un sistema di codigo postal. == Dunamento di nomber == E nombramento oficial di cayanan na Aruba ta wordo haci door di Minister di Asuntonan General, riba recomendacion di e Comision di Nomber di Caya. E comision aki tradicionalmente ta consisti di representantenan di entre otro [[Cuerpo Policial Arubano]] (KPA), Kadaster, y Departamento di Obra Publico (DOW). Un comision similar pa e nomber di caya di [[Willemstad]] tabata existi na [[Kòrsou|Corsou]] caba for di aña 1866. Na fin di añanan 1940, a surgi un diskushon tocante e maneho cu dunamento di nòmber di caya. Kontrali na e hopi nòmbernan di kaya deskonosí, manera esnan di inventornan mundialmente famoso, a kuminsá duna preferensia na nòmbernan di kaya ku tabata papia ku e poblashon lokal.[1][2] E promé nòmbernan rekonosibel tabata esnan di bringadónan di resistensia Antiano: Boy Ecury (Boy Ecuryplein) i George Maduro (George Madurostraat).[3] Historiadó Johan Hartog, e promé direktor di Biblioteka Públiko di Aruba, tabata presidi e Komishon di Nòmber di Kaya di Aruba den siglo binti.[4] Bou di su liderazgo, nòmbernan tabata wòrdu selektá for di historia lokal i naturalesa, pero individuonan tambe tabata wòrdu konsiderá, normalmente póstumo. E decision final a keda na Conseho Ehecutivo di Aruba. Ekspanshon urbano den futuro i konstrukshon di kayanan nobo tambe ta wòrdu tumá na kuenta ora di skohe nòmber, loke ta nifiká ku e polítika di nòmber di kaya ta evolucionando konstantemente. Ku tempu, e terminologia tambe a kambia: nòmbernan di kaya nobo awor hopi bia ta kuminsá ku Caya, Boulevard, òf Avenida. ---------- revision '''Straatnamen van Aruba''' weerspiegelen de geschiedenis, cultuur en maatschappelijke ontwikkeling van het eiland. Zij zijn afkomstig uit uiteenlopende domeinen, waaronder de Arubaanse geschiedenis, aardrijkskunde, flora en fauna, literatuur, wetenschap, religie en politiek. De naamgeving van straten vormt daarmee een belangrijk onderdeel van het immaterieel erfgoed van Aruba. Un nomber di caya ta referi na un nomber cu ta wordo uza pa designá espacio publico, manera caya, avenida, kaminda, plaza y becindario. E teoria di nomber di caya of di luga ta un rama di toponimia. Un nomber di caya ta sirbi como un guia y ta forma adres, y ta wòrdu uza den hopi pais pa dirigi post. Nombernan di caya na Aruba hopi biaha ta un mescla di referencianan na Papiamento, Hulandes y historia: hunto cu un number e ta forma un adres formal pero sin sistema di codigo postal. == Naamgeving en beleid == De officiële naamgeving van straten op Aruba gebeurt door de minister van Algemene Zaken, op voordracht van de Straatnamencommissie. Deze commissie bestaat traditioneel uit vertegenwoordigers van onder meer de politie, het kadaster en de Directie Openbare Werken (DOW). Een vergelijkbare commissie bestond reeds in 1866 op Curaçao voor de straatnamen van Willemstad. Eind jaren 1940 ontstond er discussie over het straatnamenbeleid. In afwijking van de vele onbekende straatnamen, zoals bijvoorbeeld namen van wereldberoemde uitvinders, begon men de voorkeur te geven aan straatnamen die tot de bevolking spreken.<ref>ingezonden buiten verantwoordelijkheid der Redactie STRAATNAMEN OP ARUBA.. "Amigoe di Curacao". Willemstad, 10-10-1949. Geraadpleegd op Delpher op 10-02-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000212719:mpeg21:p003</ref><ref>ARUBA STRAATNAMEN.. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 05-12-1950, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 10-02-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987772:mpeg21:p003</ref> De eerste herkenbare namen werden die van de Antilliaanse verzetstrijders: Boy Ecury (Boy Ecuryplein) en George Maduro (George Madurostraat).<ref>ARUBA NAAR ARUBA.. "Amigoe di Curacao". Willemstad, 24-10-1949. Geraadpleegd op Delpher op 10-02-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000212731:mpeg21:p003</ref> Historicus Johan Hartog, Aruba’s eerste directeur van de Openbare Bibliotheek, was in de twintigste eeuw voorzitter van de Arubaanse straatnamencommissie.<ref>Dr.Johan Hartog; wat hij begon liet hij niet los. "Amigoe". Curaçao, 29-09-1990, p. 4. Geraadpleegd op Delpher op 10-02-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642192:mpeg21:p020</ref> Onder zijn leiding werden namen geselecteerd uit de lokale geschiedenis en natuur, maar ook personen kwamen in aanmerking, meestal postuum. De uiteindelijke besluitvorming lag bij het Bestuurscollege van Aruba. Bij de naamgeving wordt tevens rekening gehouden met toekomstige stadsuitbreidingen en de aanleg van nieuwe straten, waardoor het straatnamenbeleid voortdurend in ontwikkeling is. In de loop van de tijd veranderde ook de terminologie: nieuwe straatnamen beginnen tegenwoordig vaak met Caya, Boulevard of Avenida. == Straatnamen en maatschappelijke erkenning == Veel straatnamen op Aruba zijn gewijd aan verdienstelijke burgers, geestelijken, sporters en politici. Deze eer wordt doorgaans postuum verleend. Een bekend voorbeeld is Gilberto François (Betico) Croes, die als ‘Libertador’ van Aruba wordt beschouwd. De voormalige Nassaustraat, de hoofdstraat van Oranjestad, werd hernoemd tot Caya G. F. (Betico) Croes. Ook andere prominente figuren zijn in het straatbeeld vereeuwigd. Zo werd in 1950 de weg langs het Wilhelminasportpark vernoemd naar J. Helenus Ferguson, gezaghebber in de negentiende eeuw en bekend vanwege zijn rol in de aloëcultuur. Deze weg draagt tegenwoordig de naam Avenida.[[File:Aad Stolwijk, Hooiberg; Fergusonstraat; Avenida Milio Croes; Dakota, ANA-DIG-COL-STOLWIJK-LUCHTF-VEL-563-11, Archivo Nacional Aruba.jpg|thumb|Bista aereo di Avenida Milio Croes (antes Fergusonstraat) rechtsonder (1974).]] Ook andere prominente figuren zijn in het straatbeeld vereeuwigd, al blijkt deze eer niet altijd permanent. Zo werd in 1950 de weg langs het Wilhelminastadion vernoemd naar J. Helenus Ferguson, gezaghebber in de negentiende eeuw en bekend vanwege zijn rol in de aloëcultuur. Deze straat werd in 2004 hernoemd tot Avenida Milio Croes, naar de Milio Croes (1922-2013), voorzitter van SAC en jarenlang bijgedragen aan Aruba Carnaval. Een uitzondering op de regel van postume vernoeming is Nelson Orlando Oduber, voormalig minister-president van Aruba, naar wie de Avenida Nelson Orlando Oduber werd genoemd, ter vervanging van de Sasakiweg. == Thematische straatnaamgeving per wijk == In verschillende wijken op Aruba zijn straatnamen thematisch geordend, wat bijdraagt aan het karakter en prestige van deze buurten. In Oranjestad en omgeving zijn talrijke straten vernoemd naar literaire figuren, zoals Vondel, Herman Gorter, Constantijn Huygens, Jacob Cats en Guido Gezelle, aangevuld met internationale schrijvers als Shakespeare, Victor Hugo, Lord Byron en Alfred de Musset. Nabij Playa komen daarnaast straten voor die zijn vernoemd naar klassieke componisten, waaronder Bach, Schubert en Brahms, evenals leden van het Nederlandse koningshuis. De volkswijk Dakota kent straatnamen ontleend aan vruchten en landbouwproducten, zoals Patiastraat, Dadelstraat, Druivenstraat en Pindastraat. De oorspronkelijke Rondweg van Dakota werd in 1991 vernoemd naar oud-minister en voetballer Guillermo Trinidad, en later hernoemd tot Caya Papa Juan Pablo II. In Companashi, nabij de Kamerlingh Onnesstraat, overheersen namen van natuurwetenschappers zoals Edison, Pascal, Celsius en Fahrenheit. Ook de lokale gemeenschap wordt er weerspiegeld, met onder meer Caya Gilberto Toppenberg. De wijk Ponton bevat straatnamen ontleend aan inheemse plantensoorten, zoals Scopet, Breba, Katuna en Barba di Yoncuman. Het voormalige Eagle Colony kent straatnamen die verwijzen naar Europese landen. == Religie, sport en politiek == Religieuze orden hebben eveneens hun plaats in de Arubaanse straatnaamgeving. Zo zijn straten genoemd naar leden van de Frères de la Salle en de Dominicanessen, waaronder Caya Frère Alexius in Madiki en Caya Soeur Dorothea in Bushiri. Sporters en sportpioniers worden eveneens herdacht, zoals George Maduro, Boes Orman en Wichie de Palm. In Rancho is de Avenida Alo Tromp vernoemd naar een jonge AVP-aanhanger die in 1983 tijdens verkiezingsonrust om het leven kwam. == Hoofdwegen en boulevards == De belangrijkste verkeersaders van Aruba, tussen Oranjestad en Arashi, zijn vernoemd naar invloedrijke figuren uit de twintigste eeuw. De Lloyd G. Smith Boulevard herdenkt de directeur van de Lago-raffinaderij tijdens de Tweede Wereldoorlog, terwijl de Juan E. Irausquin Boulevard verwijst naar een pionier van het Arubaanse toerisme. Ook politicus Edgar ‘Watty’ Vos werd op deze wijze geëerd. --------- '''Straatnamen''' zijn er op Aruba in alle soorten, maar meestal van historische, aardrijkskundige, biologische, literaire of wetenschappelijke oorsprong. De namen worden door de Adviescommissie Straatnamen uitgezocht en aan de overheid voorgesteld. Een zelfde commissie werd op Curaçao al in 1866 benoemd voor straatnamen in Willemstad. Dr. Johan Hartog, historicus en Aruba’s eerste directeur van de Openbare Bibliotheek, vertelt dat hij vanwege zijn functie het voorzitterschap van de straatnamencommissie mocht vervullen, samen met vertegenwoordigers van de politie, het kadaster en openbare werken (DOW) etc. Er werden namen uit de Arubaanse geschiedenis en uit de natuur gekozen en voorgesteld aan het Bestuurscollege dat verder besliste, maar ook namen van overledenen kwamen in aanmerking. Tegenwoordig beginnen nieuwe straatnamen met Caya, Boulevard of zelfs Avenida. Verdienstelijke burgers of geestelijken, sporters of politici – al dan niet van onbesproken naam en faam, verbonden aan een regerende politieke partij – mogen zich, meestal postuum, erin verheugen om in een strook asfalt voort te leven. Aruba’s ‘Libertador’ Betico Croes is daar een voorbeeld van: Nassaustraat, de Mainstreet van Oranjestad, werd Caya G. F. (Betico) Croes. In 1950 werd de weg langs het ‘Wilhelminasportpark’ vernoemd naar J. Helenus Ferguson, gezaghebber in de 19e eeuw, die bekend werd vanwege zijn rol bij van het verbouwen van aloë. Inmiddels is die weg tot Avenida hernoemd. In 1966 merkte gedeputeerde Oscar Henriquez bij de behandeling van de eilandsbegroting op dat het voor de commissie niet makkelijk was om namen te vinden voor de straten in de vele nieuwe woonwijken. “De nieuwe straten moeten namen krijgen die meer tot de bevolking spreken”. Dat blijkt echter niet in alle gevallen nageleefd te zijn. Laten we eerst stellen dat het cachet van bepaalde wijken wordt onderstreept door de namen van de straten. Als je Oranjestad vanaf de airport binnenrijdt, kan je rechts afslaan naar de Vondellaan, vernoemd naar Neerlands grootste schrijver, onder meer bekend van het toneelstuk ‘Gijsbrecht van Amstel’. Hij leefde in de 17e eeuw. De wijk die grenst aan de Vondellaan, Mon Plaisir, bestaat uit huizen, bewoond door mensen die vertrouwd zijn met hun literaire klassiekers, vandaar dat er nog enkele straten klinkende namen hebben als Herman Gorter, Constantijn Huygen, Jacob Cats en Guido Gezelle. Wie kent hen niet… Voor de afwisseling worden er nog wat Engelse en Franse literaire reuzen op de naambordjes geplakt, zoals Shakespeare, Victor Hugo, Byron (Lord) en Alfred de Musset, allemaal bekend van de middelbare schooltijd. Trouwens, iets verder naar het Lagoen in Playa raken we in het goede gezelschap van klassieke componisten als Bach, Schubert en Brahms, waarna we tenslotte leden van de koninklijke familie tegenkomen, Juliana, Beatrix, Irene, Margriet en Maria-Christina. Voor een straat vernoemd naar de vader van deze prinsessen, moeten wij naar San Nicolas, daar vinden wij de Bernhardstraat. Plaatselijke helden zoals George Maduro en plantagehouder Bazin leven ook in straatnamen verder. In de aan de voornoemde Fergusonstraat grenzende volkswijk Dakota wordt het vruchten plukken in de Patiastraat, Dadelstraat, Druivenstraat en Pindastraat; die hebben geen nadere uitleg nodig. Trouwens, rond het oudste deel van Dakota werd een rondweg aangelegd, domweg Rondweg genaamd. In 1991 werd die vernoemd naar oud-minister Guillermo Trinidad, een voetballer afkomstig uit Dakota. Meer recentelijk kwam er een naamswijziging, het heet nu Caya Papa Juan Pablo II. Tja, de kerk wil ook wat. Wat dat betreft: er werden ook namen van bekende frères de la Salle en zusters Dominicanessen uitgezocht voor nieuwe straten in andere delen van de stad. Zo kwam er in Madiki de Caya Frère Alexius en in Bushiri de Caya Soeur Dorothea, beiden omringd door een hele reeks verdienstelijke collega’s. De wijk Companashi, grenzend aan de Kamerling Onnesstraat, vernoemd naar een 19e eeuwse natuurkundige, is gevuld met internationale grote namen op dat gebied zoals Edison, Pascal en natuurlijk Celsius en Fahrenheit. Gilberto Toppenberg, meer dan verdienstelijke inwoner van die wijk, heeft daar nu ook zijn Caya gekregen. Dan komen we in Ponton, via de voormalige Boerhaavestraat, nu Caya Ernesto O. Petronia, en bevinden we ons midden in straten met namen uit de plaatselijke plantenwereld: Scopet, Breba, Katuna en niet te vergeten de Barba di Yoncuman. De wijk die vroeger als Eagle Colony werd aangeduid, heeft de namen van Europese landen in de straatnaam, zoals Frankrijk, Schotland en zo meer. Een deel van de Arendstraat, waar hij aan woont, is vernoemd naar voetbalpionier Boes Orman. De rotonde aan het eind van de Belgiëstraat draagt de naam van Wichie de Palm, oprichter van het bedrijf met touringbussen, niet ver van deze rotonde. In de wijk Rancho is een straat vernoemd naar een jeugdige aanhanger van de AVP die in 1983 bij een schermutseling in verkiezingstijd het leven verloor: de Avenida Alo Tromp. In deze voormalige visserswijk valt het op dat straatnamen die de bewoners iets zeggen zoals de Ranchostraat en Visstraat, worden onderbroken door straten die namen dragen als Johan de Wittstraat en Oldenbarneveldstraat. Eenzelfde contrast is te vinden in San Nicolas, daarover later meer. De voornaamste verkeersaders van het eiland, tussen Oranjestad en Arashi zijn vernoemd naar de directeur van de Lago tijdens de oorlog, Lloyd G. Smith en de pionier van ons toerisme, Juan E. Irausquin. Hun namen zijn aan een Boulevard verbonden. Die eer had ook AVP politicus Edgar ‘Watty’ Vos. Volgens de richtlijnen allemaal postuum geëerd. De enige uitzondering daarop is tot nu toe: Nelson Orlando Oduber, voormalig Minister-President, wiens Avenida de naam Sasakiweg heeft vervangen. Het is nog even wennen...<ref>Evert Bongers, [https://www.facebook.com/groups/2690464017950676/posts/3028876380776103/ Straatnamen op Aruba], facebook Historia di Aruba</ref> {{Appendix}} ------------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | variante = a | tipo= Bario | name = Essoville | imagen = Aad Stolwijk, San Nicolas; San Nicolaas; Graf Von Zinzendorf school; Staringstraat; Kong Ming Supermarktet; Pastoor Hendrikstraat, ANA-DIG-COL-STOLWIJK-LUCHTF-VEL-537-10, Archivo Nacional Aruba.jpg | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[Regionnan di Aruba|San Nicolas Zuid]] | tipo_subdivision_adm = Zona | subdivision_adm = <!-- Historia --> | funda = <!--Fecha di fundacion --> | fundado = <!-- Geografia --> | area = 0.2861<ref>https://www.citypopulation.de/en/aruba/admin/san_nicolas_zuid/885__essoville/</ref> | poblacion = 971 | gentilisio = | censo = 2020 }} '''Essoville''' ta un bario y zona (zona) den e region di Sint Nicolaas-Zuid den e parti zuid di e pais autonomo di Aruba, perteneciente na Hulanda, na Sur America. Riba promé di yanüari 2020, e tabatin un poblashon di 971. E ta e zona di mas grandi den e region. * woonhuizen waren eerst enkel genummerd terwijl beginjaren 60 hieraan namen van rivieren werd toegekend. Essoville is een woonwijk in het oosten van San Nicolas en omvat de woonstraten; Vuykestekestraat Coloradostraat Orinocostraat Missouristraat Amazonestraat Mississippistraat Deze woonwijk werd gesticht door "Home Building Foundation", een stichting opgericht en gefinancierd door de Lago. De huizen werden aan werknemers van de Lago verkocht.<ref>Vivienno Frank. 2019. Essoville. Den:''Aruba en een keuze uit haar toponiemen.'' ISBN:978-0-359-65900-5, pag. 105.</ref> Allereerst is gedacht aan de overdracht hiervan aan de Home Building Foundation, Zoals het zich thans laat aanzien, zou een dergelijke overdracht het meest aan de technische en wettelijke vereisten tegemoet komen. De huizen zouden dan door de Foundation aan de tegenwoordige bewoners worden verkocht op dezelfde wijze zoals dit na de oorlog met de Essoville-huizen geschiedde Deze bewoners zouden dan het eerst voor de aankoop dezer woningen, die zij momenteel huren, in aanmerking komen.<ref>Lago overweegt eigendoms overdracht Lago Heights huizen. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 01-06-1953, p. 2. Geraadpleegd op Delpher op 13-04-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010988047:mpeg21:p002</ref> * woonhuizen waren eerst enkel genummerd terwijl beginjaren 60 hieraan namen van rivieren werd toegekend. * vergeleken met andere barios waren de kavel klein met daarop mini-woninkjes. Te St. Nicolaas is door de recente bouw van 70 arbeiderswoningen de (z.g. „Essoville") door de Lago Oil 6 Transport Cy Ltd. de volkshuisvesting belangrijk verbeterd.<ref>Woningtoestand op Aruba.. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 18-06-1942, p. 4. Geraadpleegd op Delpher op 13-04-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987172:mpeg21:p004</ref> * in de wijk is gevestigd een rumshop en een pompstation, dat in 1952 in bedrijf ging. * wijk grenst aan de Graaf van Zinnendorfschool, gelegen aan de [[Bernhardstraat]]. == Historia == Buiten de Colony verrezen woonwijken voor het lokale personeel, voor elke laag van de hierarchie een aparte wijk. In 1937 werd begonnen met Lago Heights, 150 huizen. In 1939 [[Essoville]] met 75 bungalows om te beginnen. In 1947 werd begonnen met sociale woningbouw in [[Lagoville]]: de arbeiders werden in de gelegenheid gesteld door een spaarregeling op den duur eigenaar te worden van de huizen. En afgezien van de door Lago neergezette wijken was er in het centrum van wat later San Nicolas zou gaan heten ook een wijk van in de haast opgebouwde huizen in de stijl die ook op de Engelstalige Caribische eilanden te vinden is: [[The Village]].<ref>{{citeer web|url=http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&task=view&id=28&Itemid=42|titel=De Lago en de Eagle: de olieindustrie op Aruba|werk=historiadiaruba.aw|datum= |bezochtdatum=2024-09-03|archiefurl=https://web.archive.org/web/20210812112631/http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&task=view&id=28&Itemid=42|archiefdatum=2021-08-12|dodeurl=nee}}</ref> Divishon Atministrativo E zona ta konsistí di un lokalidat:[2] Essoville Demografia E zona tin un poblashon di 971 (1 di yanüari 2020). {{Appendix}} [[:Kategoria:Luga na Aruba]] --------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | variante = a | tipo= Bario | name = Esso Heights | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[Regionnan di Aruba|San Nicolas Zuid]] | tipo_subdivision_adm = Zona | subdivision_adm = }} '''Esso Heights''' ta un bario den e zona di Lago/Esso Heights, den e region di Sint Nicolaas-Zuid den e parti zuidoost di Aruba.[1] == Historia == Buiten de Colony verrezen woonwijken voor het lokale personeel, voor elke laag van de hierarchie een aparte wijk. In 1937 werd begonnen met Lago Heights, 150 huizen. In 1939 [[Essoville]] met 75 bungalows om te beginnen. In 1947 werd begonnen met sociale woningbouw in [[Lagoville]]: de arbeiders werden in de gelegenheid gesteld door een spaarregeling op den duur eigenaar te worden van de huizen. En afgezien van de door Lago neergezette wijken was er in het centrum van wat later San Nicolas zou gaan heten ook een wijk van in de haast opgebouwde huizen in de stijl die ook op de Engelstalige Caribische eilanden te vinden is: [[The Village]].<ref>{{citeer web|url=http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&task=view&id=28&Itemid=42|titel=De Lago en de Eagle: de olieindustrie op Aruba|werk=historiadiaruba.aw|datum= |bezochtdatum=2024-09-03|archiefurl=https://web.archive.org/web/20210812112631/http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&task=view&id=28&Itemid=42|archiefdatum=2021-08-12|dodeurl=nee}}</ref> {{Appendix}} [[:Kategoria:Luga na Aruba]] ------------------ {{Variante|a}} {{infobox luga den pais | variante = a | tipo = Bario | nomber = Lago Colony | pais = {{ABW}} }} '''Lago Colony''' tabata un comunidad situa na e extremo oost di e isla di Aruba, cerca di e area conoci actualmente como Seroe Colorado. E stat tabata konsistí di 377 kas,[2] un hospital,[3][4] misa, kas di klup, pista di bowling, i un Skol Merikano, ku promé pa di diesdos klas i aproksimadamente 180 studiante. E poblashon di Lago Colony tabata prinsipalmente di Merka, ounke tabatin un poblashon grandi di Inglatera, Irlanda i Eskosia ku tabata prinsipalmente ofisialnan riba e flota di tankero di lago. Ademas tabatin Hulandes, Danes, Spaño y otro nacionalidadnan representa den e comunidad. E pueblo aki tabata sostené pa un refineria grandi di zeta na mundu, ku e tempu ei tabata propiedat di un supsidiario di Standard Oil di New Jersey, konosí komo Lago Oil and Transport Company. Lago tabatin su komienso na 1924 komo un fasilidat di trans-shipping pa zeta krudo ekstraí pa Lago Petroleum Corporation ku ta operá na Lago Maracaibo. E crudo a wordo transporta pa Aruba den barconan di fondo plat, cu ta poco profundo, barconan tanker, conoci como lake tankers. E trans-envio aki di e zeta krudo a sigui te na 1928 ora ku a konstruí un refineria i e zeta krudo Venezolano a wòrdu refiná riba e isla i enviá tur kaminda na mundu komo produktonan petrolero kaba. == Baby beach == Den añanan 1950, e Aruba Esso Club a wòrdu konstruí na Baby Beach man made lagoon.[5] E klup a inkluí un restorant, pista di baile i un stadion di beisbòl. Den e lagun, tabatin un waf i baranka chikitu (di kua un ta para ainda). E refineria a opera te cu 1985 ora cu el a wordo cera. E refineria, cu awor ta propiedad di Valero Energy Corporation, despues a wordo cumpra, habri bek, despues cera atrobe; na desèmber 2010, Valero a anunsiá ku e refineria ta habri bèk.[6] Te cu 2012, a keda solamente algun cas di ex-Colonia di Lago. Esnan cu a resta a wordo entrega na Gobierno di Aruba of a wordo bendi na personanan individual. Awendia, e Esso Club ta solamente un edifisio grandi i bandoná ku un negoshi, un tienda di buseo, ku ta den operashon ainda. ------------ {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | variante = a | tipo= Bario | name = Zeewijk | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 1/2 | caption_align = center | image3 = Zeilschip bij de Yachtclub van Aruba. Op de achtergrond de Lago-olieraffinaderij, Bestanddeelnr 252-3982.jpg | image2 = De haven van de Lago-olieraffinaderij in San Nicolas op Aruba, Bestanddeelnr 252-8041.jpg | image1 = BNA-DIG-MEINERS-0035 - San Nicolas - Zeewijk, Zwemmers aan strand van Zeewijk 591200 c.jpg | caption1 = Playa di Zeewijk | footer = Bista pa lama cu [[Lago Oil & Transport Company|refineria Lago]] den fondo | footer_align = center }} | pais = {{ABW}} | region = [[San Nicolas|San Nicolas-Zuid]] | poblacion = 527 | censo = 2020 | censo_ref = | area = 0,4827 | densidad = 1,092 | zona = | zoom = 14 }} ------------------- ==The Lourdes Grotto== Named in commemoration of the famous French religious landmark, was created under the guidance of a priest named “Erkamp” and parishioners in the year 1958. The grotto, a shrine built into the rocks is located in Seroe Preto, just off the main road to San Nicolas. A statue of the Virgin Mary, weighing 700 kilos, was hoisted into place in the grotto. Every year, on February 11 (feast of Lady of Lourdes), a procession leaves from the St. Theresita church in San Nicolas to the grotto, where a mass is performed. The grotto is located road-side and can be visited daily. <ref>https://www.cspnv.com/pdf/aruba-today-20260227.pdf Explore Aruba! (27 di februari 2026)</ref> ---------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais| variante = a | tipo = luga | nomber = Parkietenbos | nomber_oficial = | nomber_nativo = | pais = {{ABW}} | alias = | lema = | imagen = | descripcion = | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 1/2 | caption_align = center | image1 = | caption1 = | image2 = | image3 = }} | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[Oranjestad West]] | zoom = 14 }} '''Parkietenbos''' ta un luga situa na costa west di Aruba, canto di lama y mangelnan directamente pazuid di [[Aeropuerto Internacional Reina Beatrix]] y e areanan residencial di [[Simeon Antonio]] y [[Cas di Paloma]]. E area aki ta designa como un zona economico den e ''Ruimtelijke Desaroyo Plan'' (ROP) di Aruba di 2009.<ref>[https://web.archive.org/web/20160224005153/http://dip.aw/ROP%20atlas.pdf Atlas Ruimtelijk Ordeningsplan]</ref> == Zona economico == For di añanan 1960, e landfill sentral “Parkietenbos Containerpark & ​​Landfill Facility”, simplemente konosí komo “Parkietenbos”, ta situa na Parkietenbos. E instalashon públiko aki ta wòrdu manehá pa [[Serlimar]] y ta consisti di dos deposito principal: e parke di container i e landfill, caminda e sushi ta wordo compacta, nivela y cubri.<ref>[https://web.archive.org/web/20201031134950/https://serlimar.com/ Officiële website Serlimar]</ref> Na 2009, e compania Mericano Bouldin & Lawson a entrega e instalacion di “WastAway”. E instalacion aki cu tin un balor di 28 miyon florin, mester a procesa desperdicio den asina yama “fluff” y despues reusa e fluff aki pa compost of fertilisante di tera. Sinembargo, e instalashon nunka no a funshoná korektamente i p’esei a wòrdu será na mitar di 2011.<ref>{{Citeer web |url=http://www.genootschapnederlandaruba.nl/wp-content/uploads/2017/02/Voor-u-gelezen-juli-2016.pdf |titel=Voor u gelezen, GNA, juli 2016 |bezochtdatum=2018-07-20 |archiefdatum=2018-07-20 |archiefurl=https://web.archive.org/web/20180720225535/http://www.genootschapnederlandaruba.nl/wp-content/uploads/2017/02/Voor-u-gelezen-juli-2016.pdf |dodeurl=ja }}</ref> Riba 8 di febrüari 2018, un “petishon pa informashon” (RFI) a keda publiká en konekshon ku e destaho pa e remediashon di e landfill i e kambio den e método di prosesamentu di desperdisio: di maneho di desperdisio “sólido” pa “sostenibel”.<ref>[https://www.ie-forum.nl/artikelen/rectificatie-afgewezen-wegens-onvoldoende-hinder-voor-aanbestedingen-parkietenbos Rectificatie afgewezen wegens onvoldoende hinder voor aanbestedingen Parkietenbos]</ref> Desde 2007, un planta di tratamentu di awa di riool a wòrdu situá banda di e landfill pa e tratamentu di awa di cesspool suministrá pa tankero.<ref>{{Citeer web |url=http://www.witteveenbos.nl/nl/projecten-afvalwater/project/15-rwzis-aruba/pagenr/1 |titel=Aruba |bezochtdatum=2018-07-20 |archiefdatum=2018-07-20 |archiefurl=https://web.archive.org/web/20180720225707/http://www.witteveenbos.nl/nl/projecten-afvalwater/project/15-rwzis-aruba/pagenr/1 |dodeurl=ja }}</ref> == Asuntonan ambiental == Huma di e landfill di Parkietenbos por wòrdu mira for di Wayaca (yüni 2022) Pa añanan, e landfill ku awor ta sobrepobla tabata e kousa di kehonan tokante molèster di huma, huma tóksiko i polushon, ku ta un peliger pa medio ambiente i salú públiko. Na 2002, un grupo di residente lokal a funda e Fundashon Parkietenbos pa hala mas atenshon na e problema di desperdisio a traves di akshonnan.<ref>https://www.thedailyherald.sx/islands/66520-aruba-residents-take-action-against-landfill{{Dode link|datum=februari 2020 |bot=InternetArchiveBot }}</ref> E fundacion aki a tuma accion na comienso di juli 2018 ora cu candela a bolbe cuminsa na landfill. Despues di akshonnan inútil di Stichting Parkietenbos, un residente lokal a disidí di presentá un demanda kontra gobièrnu na 2020.<ref>{{Citeer web|url=https://caribischnetwerk.ntr.nl/2020/08/25/overheid-blijft-doorgaan-met-illegale-afvalpraktijken/|titel=Overheid blijft doorgaan met illegale afvalpraktijken|bezochtdatum=|auteur=Sharina Henriquez|datum=2020-08-25|werk=caribischnetwerk.ntr.nl}}</ref> {{Appendix}} ------------------- {{Databox}} '''Cunucu Arikok''' ta un museo habri den [[Parke Nacional Arikok]], cu ta sirbi como mustra di e manera di biba di antaño. E ta un di e atraccionnan principal di Parke Nacional Arikok. {{Appendix}} Fondo Prins Bernhard lo financia finalisacion di e proyecto ‘Cunucu Arikok’. Esaki ta encera un suma di mas o menos 60 mil florin. Cu Cunucu Arikok e fundacion FANAPA tin como meta pa crea un obheto cu ta duna e bishitantenan un bon impresion di kico naturalesa na Aruba tin pa ofrece. ‘Na e lugá úniko aki nos ta haña vegetashon eksuberante riba un pida tereno kaminda diferente formashon geológiko ta uni den otro, ku ta visibel den kunuku pa medio di diferensianan den tipo di tera i baranka i kaminda un kantidat grandi di parha i bestia di tera tambe ta biba.<ref> Prins Bernardfonds steunt afbouw project Cunucu Arikok. "Amigoe". Curaçao, 14-09-1989, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 25-04-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642757:mpeg21:p006</ref> E sub-proyecto “Cunucu Arikok”, di Stinapa Aruba, lo wordo financia door di Fondo Prins Bernhard, a haya sa di Stinapa. E proyecto aki ta data for di aña 1980 ora cu Departamento di Desaroyo Economico (DECO) den colaboracion cu otro instancianan local a desaroya un proyecto grandi pa crea un parke nacional Arikok-Jamanota na Aruba. Stinapa Aruba tin 785 hectar riba huur di gobierno. Esaki ta Sero di Arikok y e area rond di dje. E sitio ta situá eksaktamente na e frontera di dos formashon di piedra geológiko: e diabase schist-tuff i e tonalite. Hopi impreshonante den e parti abou ta numeroso formashon ku ta konsistí di blòki grandi di tonalita rondoná den kua eroshon a krea e formanan mas straño i imponente. Komo ku e cunucu ta protehá di e bientunan komersial konstante i salu dor di e seru di Arikok, e tin un vegetashon relativamente eksuberante. Tin un kantidat di palu hopi bieu, grandi i kompletamente krese, ku ta un raridat riba e isla. Konenchi, parakeet ta biba einan i hopi bia por mira otro parhanan manera trupial, chuchubis i perdiz. Kaskabel tambe ta presentá, pero bo mester ta un eksperto pa haña un: nan ta lastra bai ora hende yega serka.<ref>Natuurpark met cultuur-historisch monument Bernhard-fonds neemt Cunucu Arikok voor zijn rekening. "Amigoe". Curaçao, 30-11-1985, p. 9. Geraadpleegd op Delpher op 25-04-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643304:mpeg21:p011</ref> {{Stub}} ChatGPT: Cunucu Arikok ta un lugá histórico i kultural importante den Parke Nacional Arikok na Aruba. E palabra "cunucu" ta referí na un plantashon chikí òf un kas di campo, i den e kontektu aki, e ta referí na un plantashon ku a pertenesé na Arie Kok, un agricultor Hulandés. E nòmber di e parke mes, Arikok, ta derivá di su nòmber. ​ Wikipedia – Die freie Enzyklopädie 🏡 Historia i Signifikado Cunucu Arikok a forma parti di e desaroyo di Parke Nacional Arikok. E área a sirbi komo un plantashon chikí, i su kas di torto (kas di adobe) a keda preservá komo un ejemplo di bida rural tradicional Arubano. E kas a rekonstruí usando método tradicional pa mustra e estilo di bida di e tempu ey. ​ wheninaruba.com 🌿 Naturalesa i Kultura E área rondó di Cunucu Arikok ta riku den flora i fauna lokal, inklusí mata di divi-divi, kaktus tropikal, i otro planta medikinal. Tambien, den e área por haña desèño riba piedra di Indjanan nativo, ku ta indiká e presensia di pueblo indígena den e región. ​ 🥾 Rota di Hike E Cunucu Arikok Trail ta un ruta di hike fasil, ideal pa famia i visitante ku ta buska un introdukshon na e parke. E trail ta kuminsá na e sentro di bishita i ta dura mas o ménos 2 ora. Durante e hike, bo por wak e kas rekonstruí, flora lokal, i arte rupestre. ​ wheninaruba.com +2 things-to-do-in-aruba.com +2 boardwalkaruba.com +2 🗺️ Lokal i Atraktividatnan Serka Cunucu Arikok ta lokalisa serka di otro atraktividatnan den e parke, manera Kueba Chiki, un kueba ku desèño riba su muraya, i Dos Playa, un playa doble popular. E ruta ta pasa tambe serka di Sero Arikok, un di e punto mas haltu di Aruba. ​ AllTrails.com [[:Kategoria:Seru na Aruba]] Sinds enkele járen bezit Aruba een national park. Een uitgestrekt terrein in de omgeving van de Arikok en Jamanota tot aan de noordkust toe. Een kleiner deel van dit park is omheind d.m.v. een “slavenmuur”, aangelegd door de Stinapa. Dit park, gelegen in de luwte van de Arikok, is alleszins de moeite waard en bij uitstek geschikt voor een wandeling op een zondagna¬ middag. De ingang bereikt men door op de zándweg naar de Jamanota de Stinapaborden te volgen. Een keurig aangelegd pad maakt de wandeling tot een waar genoegen. Op de steile gedeelten zijn stenen trappen aangelegd met zelfs een leuning. Men bevindt zich werkelijk in een uniek stukje Arubaanse natuur. Enorme rotsblokken, praktisch alle soorten planten die op Aruba in het wild groeien en schitterende vergezichten. Door de beschutte ligging groeien de Watapana’s zoals het hoort: gewoon rechtop. Onder de enorme kruinen zijn banken aangebracht, waarop het koel rusten is. Dát is pas rusten met enkel vogelgeluiden om je heen, alleen het gekrijs van de parkieten zou aangepast moeten worden. Konijntjes schieten heen en weer. Een zijpaadje voert ons naar een overhangende rots, waar zich Aruba’s bekendste indianentekens bevinden. Bezoekers doen er goed aan een fotocamera mee te nemen, vooral de natuurfotograaf zal behoorlijk aan zijn trekken komen. Het wandelpad mondt uit bij een gerestaureerd lemen huisje. Het is geheel in stijl gehouden. Ook de omgeving van dit huisje wil de Stinapa aanpassen aan het leven van vroeger. Cunucu Arikok is een waardevol projekt, zowel voor de lokale bevolking als de toerist, die wat meer wil zien dan alleen het strand en het casino. Bekijk op uw gemak de foto’s en trek er op uit. Kan heel gezond zijn. (skol i Komunidat november 1986) foto’s: Rinus de Graaff ===Stampia di 75 cen=== Cunucu Arikok ta keda na pia di Sero Arikok, na e parti west unda no tin mucho biento. Den pasado nan a practica aki agricultura y cria di bestia, pero no na gran escala. E cunuqueronan tabata biba den cas di torto, esaki ta un cas traha di lodo. E cas di torto cu nos ta mira awendia den Cunucu Arikok a keda construi na 1985, perfectamente imita na e manera tradicional.<ref>[https://archive.org/details/BNA-DIG-BONDIA-2006-11-01/page/n30/mode/1up?q=cunucu+arikok+skol Post Aruba N.V. kier mustra e beyeza di Parke Nacional Arikok], BDA (1 di november 2006)</ref> Pa e spannan di dak nan a uza flambeu (palo di cadushi) y e murayanan ta traha di un mezcla di lodo y yerba. ===Stampia di 100 cen=== Despues di core riba e caminda cu ta pasa door di e parke, nos ta yega na e punto mas halto, esta Miralamar. For di aki bo tin un bista riba lama na ambos banda di e isla. Den cielo tin un warawara (ployborus plancus) ta bula y ta busca un coneu of un cabrito morto. E paisahe ta caracteriza pa duinen aki ta cubri un espacio di mas o menos 2 hectarea. Nan ta consisti di santo blanco di coral cu e biento di Noordoost ta supla riba e isla. Riba e duinen ta crece algun palo di druif y di oleifi cu te hasta den tempo seco ta mustra berde. Ken lo por haya e shoco dilanti di e monton di piedranan? Shoco bo ta hay’e solamente na Aruba. ------------------ == Manchebo Beach == {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais| variante = a | nomber = Manchebo Beach | nomber_oficial = | nomber_nativo = | tipo = Playa | pais = {{ABW}} | alias = | lema = | imagen = | descripcion = | multi-imagen = <!-- Utilisa plantia {{Multiple image}} --> | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[Oranjestad West]] | zoom = 14 }} (Van een onzer verslaggevers) WILLEMSTAD. — Bij PB 1965 no 34 is verschenen het landsbesluit, dat het besluit van het Bestuurscollege van Aruba goedkeurt om een perceel grond van ongeveer 16.225 m 2 voor zestig jaar in erfpacht uit te geven aan Machebo Beach Hotel NV te Manchebo.<ref>Erfpacht Manchebo. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 30-03-1965, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 22-04-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462582:mpeg21:p003</ref> -------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais| variante = a | nomber = Cueba Huliba | nomber_oficial = | nomber_nativo = | tipo = Cueba | pais = {{ABW}} | alias = | lema = | imagen = Bat Cave Formations.jpg | descripcion = | multi-imagen = <!-- Utilisa plantia {{Multiple image}} --> | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[San Nicolas]] | zoom = 14 }} '''Cueba Huliba'''[1][2] (tambe konosí komo Baranca Sunu ku ta nifiká “Baranka Desnudo”) ta un cueba Guadirikiri of Cueba di Guadirikiri ta un espacio natural bou di tera na Aruba, den Parke Nacional Arikok na mas of menos 1,4 km di Fontein. es.wiki:'''Cueba Huliba'''[1][2] (tambe konosí komo Baranca Sunu ku ta nifiká “Baranka Desnudo”) ta un cueba riba e isla Karibense di Aruba,[3][4] apodá e “tùnel di amor”[5] pa su entrada den forma di kurason. E entrada ta via un trapi skerpi i smal ku ta hinka den e kueba. E tin sinku entrada. Na algun lugá, bo mester bùig pa wak e formashonnan. Flashlights ta nesesario pa eksplorá e koredó di 300 pia (91 m) largu, ya ku ta totalmente skur paden di e kueba. E kueba ta yená ku formashonnan di stalagmita i stalaktita den e piedranan di kalki. Dos espesie di bat ku ta biba den e kueba aki ta e Leptonycteris curasoae i e Macroglossus sobrinus. Ta interesante pa nota cu vleermuis, despues di drumi den cueba durante dia, ta bula sali den horda en busca di cuminda. E salida for di e tùnel ta dor di un seri di trapi ku ta grabá den e baranka i ta basta riesgoso. Den un di e kambernan, e Birgen Maria a wòrdu grabá den un formashon di baranka natural. Leyenda ta menshoná historianan tokante piratanan ku lo a biba den e kueba pa skonde nan tesoronan, ounke no tin evidensia pa konfirmá esaki. {{Appendix}} [[:Kategoria:Aruba]] ----------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | variante = a | nomber = Cueba di Fontein | nomber_oficial = | nomber_nativo = | tipo = Cueba | pais = {{ABW}} | alias = | lema = | imagen = | descripcion = | multi-imagen = <!-- Utilisa plantia {{Multiple image}} --> | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[San Nicolas]] | zoom = 14 }} E '''Cueba di Fontein''' ta un cueba situa na costa nort-oost di [[Aruba]], den e [[Parke Nacional Arikok]]. ** Fontein Cave: Longer than the Quadirikiri Cave, the Fontein Cave contains pathways that stretch to the limestone walls further down. Here is also where prehistoric drawings can be seen. Though this cave does not have its own legend, this was speculated to have been occupied—or at least used by prehistoric Arawak settlers on the island for rituals and other spiritual ceremonies.<ref>[https://www.cspnv.com/pdf/aruba-today-20240403.pdf Visit the island’s popular cave sites!], Aruba Today (3 di april 2024)</ref> This popular cave is located along the northeast coast in National Park Arikok near Boca Prins. The Fontein Cave is well known for its native Arawak Indian rock paintings which can still be found on the walls and ceilings. The brownish-red paintings were left by Caquetios and graffiti imprinted by European settlers. {{Appendix}} [[:Category:Aruba]] es.wiki:'''Cueba di Fontein''' Cave[1][2] ta un cueba chikito cerka di Boca Prins na e parti nort di e isla di Aruba.[3][4][5] E ta bon konosí pa su dibuhonan di muraya nativo Arawak, ku a wòrdu grabá pa Nativonan Merikano dekorativamente riba e murayanan di piedra i parti di e plafond mas plat di e kueba ku kombinashonnan di koló kòrá òf maron-kòrá-maron òf lila; Esaki ta duna pista tokante e historia di e amerindionan. E kueba ta aksesibel for di un “baranka di terasa di piedra di kalki di koral” i tin un largura di 3 meter (9.8 pia) i un haltura di 2 meter (6 pia 7 inch). E sala di entrada, ku ta habrí pa bishitantenan, ta 4 meter (13 pia) haltu i ta ekstendé te na un profundidat di 50 meter (160 pia). Komo ku e ta un formashon geológiko di piedra di kalki, i debí na filtrashon di awa, formashonnan di stalagmita i stalaktita di koló, tamaño i forma hopi straño a wòrdu produsí. Murciélago ta traha nèshi den kavidatnan di kueba den nan búskeda nokturno pa rekohé kuminda, ku ta konsistí di nèktar i pólen. Tin registronan ku e indjannan Araucano a usa e kueba aki pa hasi nan ritualnan i seremonianan tribal. --------------------- '''Blackstone Beach''' ta un playa na costa nort den region di .., den PArke Nacional Arikok. (Oranjestad)—Nomber for di su mas karakterístika rekonosibel, e Piedra Pretu Playa casi ta representa lo contrario di e beachnan tipico di Aruba. Pa un, e tin santu pretu i ta cubri cu piedranan liso preto. Na di dos lugá, e ta keda na e parti nort di e isla, leu for di e blanku playanan di santu di den e region sùit. Pues, si bo ta sinti bo kla pa algu diferente—òf si ta dia kontrali, bishitá e Playa di Blackstone.<ref>[https://www.cspnv.com/pdf/aruba-today-20250305.pdf Blackstone Beach], Aruba Today 95 di maart 2025)</ref> Blackstone Beach ta mustra e mas banda natural di Aruba: e piedranan cu tapa e playanan i e forma di dje a wòrdu trahá pa mil añanan via erupshonnan volkániko, koral moveshonnan di ref i aktividat di ola di e parti nort rural di e isla. Situá mas ost di e Brug Natural i Playa di Andicuri, e Blackstone Beach ta relativamente fásil pa haña akseso. Unabes bo pasa e Formashon di Baranka Ayo, tuma e Kaminda di Andicuri ku ta hiba na Andicuri Laman. Einan, bo por stashoná bo outo i hasi un kaminata di 1km pa Blackstone Beach. E playa aki ta forma parti di e Arikok Parke Nashonal i pues ta un sitio ku ta wòrdu konserbá. Esaki ta e motibu pakiko e ta tambe relativamente intakto pa komersial influensianan. Apesar di a wòrdu yamá un playa, tene kuenta ku e no ta konsehá pa landa den awa, manera e koriente ta hopi fuerte i por desviá bo fásilmente mas leu den oséano salbahe. Pero, ainda bo por disfrutá di un espektakular bista di e piedranan i e parti nort oséano ku ta ekstendé dilanti di e playa i saka un potrèt ku bo amigunan òf famia (Oranjestad)—Named after its most recognizable feature, the Blackstone Beach almost represents the opposite of the typical Aruban beaches. For one, it has black sand and is covered in black smooth stones. Secondly, it lies on the northern side of the island, away from the white sandy beaches of in the southern region. So, if you feel up for something different—or if it’s opposite day, visit the Blackstone Beach. Blackstone Beach shows the more natural side of Aruba: the stones that cover the beaches and the shape of it has been crafted for thousand years via volcanic eruptions, coral reef movements and wave activity of the rural northern part of the island. Located further east to the Natural Bridge and Andicuri Beach, the Blackstone Beach is relatively easy to access. Once you get passed the Ayo Rock Formation, take the Andicuri road leading up to Andicuri Beach. There, you can park your car and take a 1km hike towards Blackstone Beach. This beach forms part of the Arikok National Park and is therefore a site that is preserved. This is why it is also relatively untouched by commercial influences. Despite being called a beach, do note that it is not advised to swim in the water, as the current is very strong and can easily stray you further in the wild ocean. However, you can still enjoy a spectacular view of the stones and the northern ocean that stretches out in front of the beach and take a picture with your friends or family --------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | variante= a | tipo = Playa | nomber = Boca Prins | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 1/2 | caption_align = center | image1 = | caption1 = | image2 = Plantage in Boca Prins op Aruba, Bestanddeelnr 252-7977.jpg | caption2 = Plantashi Boca Prins na 1947 | image3 = | caption3 = }} | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[Santa Cruz]] | tipo_subdivision_adm = Zona | subdivision_adm = [[Parke Nacional Arikok]] | tipo_subdivision_adm2 = | subdivision_adm2 = | descripcion = | pais = {{ABW}} | zoom = 13 }} '''Boca Prins''' ta un boca na e costa nort-oost di Aruba, situa den [[Parke Nacional Arikok]]. Kontenido Deskripshon Situá den Parke Nashonal Arikok, e bahia di santu ta un destinashon turístiko popular. E playa di santu blanku sin vigilansia ku duinen ta solamente 55 meter largu i no ta ofresé ningun otro fasilidat. Landamentu por ta peligroso debí na e koriente fuerte i konstante i ta rekomendabel solamente pa landadónan eksperensia, si ta. E bahia ta wòrdu bishitá de bes en kuando pa surfistanan, pero no ta wòrdu konsiderá un di e lugánan di buseo sobresaliente di e isla. [ 1 ] Un kaminda di santu ku baranka di piedra di kalki ta hiba na e bahia via un trapi di palu. E piedranan di Boca Prins ta e habitat di Cnemidophorus arubensis , un lagadishi di karakol ku ta wòrdu hañá solamente na Aruba. Banda di Boca Prins tin un di e plantacionnan di cunucu mas bieu na Aruba, cu a wordo cultiva pa colonialnan Hulandes den siglo 16. E nòmber di e bahia ta derivá for di e plantashon di Prins di ántes den serkania. https://de.wikipedia.org/wiki/Boca_Prins E entrada aki, unda e [[rooi]] di e mesun nomber ta basha den lama, probablemente ta haya su nomber for di Paulus Printz, kende a wordo manda pa e colonia di Curacao door di WIC pa descubri mineralnan. Despues di no a haya oro ni na Curacao ni na Bonaire, el a yega Aruba dia 14 di juni 1725 y a establece banda di e costa noordoost di e isla.<ref>Vivienno Frank. 2019. ''Aruba en een keuze uit haar toponiemen.'' ISBN:978-0-359-65900-5, pag. 74-75</ref> '''Boca Prins''' ta un [[bahia]] na e costa nort-oost di [[Aruba]], situa den [[Parke Nacional Arikok]]. Deskripshon Situá den Parke Nashonal Arikok, e bahia di santu ta un destinashon turístiko popular. E playa di santu blanku sin vigilansia ku duinen ta solamente 55 meter largu i no ta ofresé ningun otro fasilidat. Landamentu por ta peligroso debí na e koriente fuerte i konstante i ta rekomendabel solamente pa landadónan eksperensia, si ta. E bahia ta wòrdu bishitá de bes en kuando pa surfistanan, pero no ta wòrdu konsiderá un di e lugánan di buseo sobresaliente di e isla. [ 1 ] Un kaminda di santu ku baranka di piedra di kalki ta hiba na e bahia via un trapi di palu. E piedranan di Boca Prins ta e habitat di Cnemidophorus arubensis , un lagadishi di karakol ku ta wòrdu hañá solamente na Aruba. Banda di Boca Prins tin un di e plantacionnan di cunucu mas bieu na Aruba, cu a wordo cultiva pa colonialnan Hulandes den siglo 16. E nòmber di e bahia ta derivá for di e plantashon di Prins di ántes den serkania. https://de.wikipedia.org/wiki/Boca_Prins == Mira tambe == * [[Playanan di Aruba]] {{Commonscat}} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=de|oldid =205170166|titulo=Dos Playa}} {{References}} ;Lista di fuente *[http://nl.aruba.com/activiteiten/dos-playa Dos Playa] riba nl.aruba.com *[https://www.surfline.com/surf-report/dos-playas/5842041f4e65fad6a7708e27 Dos Playa Surf] riba surfline.com }} [[:Category:Luga na Aruba]] ---------------------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | variante = a | nomber = Cueba di Huliba | nomber_oficial = | nomber_nativo = | tipo = Cueba | pais = {{ABW}} | alias = Tunnel of Love | lema = | imagen = | descripcion = | multi-imagen = <!-- Utilisa plantia {{Multiple image}} --> | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[San Nicolas]] | zoom = 14 }} **The Huliba Cave/ Tunnel of Love The Huliba Cave, formerly known as the Tunnel of Love, was once open to the public, and was the biggest and most accessible of all three caves. This cave had five chambers, including one that is heartshaped. This cave had narrow stairs that led to long pathways deep into the cave, with a staircase leading to the exit on the other side. In one of the chambers, there used to be the carving of the Virgin Mary, put there for the protection of the cave. However, the Huliba Cave has been permanently closed for a few years now, as a way to preserve the bat population that lives in the cave. These Long Tongue Fruit Bats and Insect Eater Bats are very important to the ecosystem of the island. Though this cave is no longer accessible to the public, it surely is interesting to learn more about the history of these caves and the Awarak tribes that resided or utilized them.<ref>[https://www.cspnv.com/pdf/aruba-today-20240403.pdf Visit the island’s popular cave sites!], Aruba Today (3 di april 2024)</ref> Do note that these caves are very dark, humid, hot, and are inhabited by bats. Do wear comfortable clothing and shoes, as the pathways in these caves may be rough and bumpy, and don’t forget to bring a lashlight! {{Appendix}} [[:Category:Aruba]] ---------------------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | tipo= Bario | name = Eagle | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 2/2 | caption_align = center | image1 = | caption1 = | image2 = | caption2 = }} == Eagle (Aruba) == '''Eagle''' ta un bario di [[Oranjestad (Aruba)|Oranjestad, capital di Aruba. == Historia == Den comienso di añanan 20, Aruba a conoce dos refineria. Na aña 1924 a establece Lago Oil & Transport Ltd y despues na aña 1927 De [[Arend Petroleum Maatschappij]]. Dos refineria cu tabatin un rol masha importante den [[Di Dos Guera Mundial|Segundo Guera Mundial]], ya cu nan tabata suministra petroleo na e aliadonan. Ta di e refineria ‘Arend’ e vecindario aki a haya su nomber ‘Eagle’ y tambe nos ‘Eagle Beach’. Minister Maduro a comparti un tiki historia: “E refineria Eagle aki a duna trabou na mas cu shete mil trahado di 58 diferente pais. Den e area aki, e refineria a traha e fabrica pa refina e petroleo, un laboratorio y un brandweerkazerne. Tambe nan a construi nan sede ‘hoofdkantoor’ cu ta exactamente e edificio caminda nos ta para actualmente”. E mandatario tambe a trece dilanti cu e refineria a construi casnan special pa e personal di refineria, algun cas den e bario, e Eagle tennis club y e hospital cu tey ainda.<ref>[https://awemainta.com/wp-content/uploads/2024/02/AM240221.pdf Minister Maduro di Cultura a haci e desvelo di e ‘Ruta Historico di Eagle’], Awemainta (21 di februari 2024) </ref> E ‘Ruta Historico di Eagle’ ta un ruta pa cera conoci cu e historia di e bario di Eagle, e refineria di Eagle y Aruba su rol importante pa aliadonan den Segunda Guera Mundial. E storia di e refineria di Eagle, un tempo simbolo di e poder industrial di Aruba hunto cu Lago na San Nicolas, ta conta nos e desaroyo di Aruba den tempo for di su comienso na 1924 te na e desmantelamiento den añanan cincuenta y sesenta caminda cu a traha espacio pa turismo cual te cu awe en dia ta e pilar economico mas importante di Aruba. E proyecto di ‘Eagle History Tour’ lo crea un conexion entre e historia, herencia cultural industrial di Aruba y nos turismo, creando un atractivo nobo pa nos bishitantenan pero tambe lo educa localnan y principalmente e generacionnan mas jong tocante Aruba su historia industrial y e rol importante di e refineria di Eagle den e di Dos Guera Mundial asina e mandatario a trece den su discurso. Ademas den un futuro cercano lo pone borchinan na cinco diferente sitio cu QR code cu ta contene informacion importante di historia di e sitio den cuatro diferente idioma, mas obhetonan di arte y programanan educativo. Aruba tabatin un rol importante den Segundo Guera Mundial cu e dos refinerianan aki cu Alemania tabatin wowo riba Aruba y nan a manda un submarino pa bin destrui e dos refinerianan aki pa stroba e aliadonan haya nan combustibel. Asina e submarino a tira riba e tankero Arkansas y a mata varios hende entre otro Bonerianonan. Tambe e submarino a manda torpedo pa destrui e dos refinerianan cu danki na nos Señor Dios esakinan a faya nan proposito. {{Appendix}} -------------------------------------- {{Infobox luga den pais | tipo= Bahia y haf | name = Plantashi Prins | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 2/2 | caption_align = center | image1 = Zeilschip bij de Yachtclub van Aruba. Op de achtergrond de Lago-olieraffinaderij, Bestanddeelnr 252-3982.jpg | caption1 = Barco di bela cu refineria den fondo | image2 = De haven van de Lago-olieraffinaderij in San Nicolas op Aruba, Bestanddeelnr 252-8041.jpg | caption2 = }} {{Databox}} '''Plantashi Prins''' ([[Hulandes]]: Plantage Prins), originalmente un plantacion di coco na Aruba, [1] [2] a mira su cas reconstrui den añanan 1950. E decadensia di palma, atribuí na malesa, a kondusí na e stòp di produkshon di kunuku. 3] Na 1911, e mapa di Werbata-Jonckheer a identifiká Prins Plantation komo un di e 23 plantashonnan mayoritariamente chikitu karakterisá pa agrikultura kombiná, palu di koko i kas. Ademas, un plantashon mas grandi tabata situá paden, nort di Oranjestad na San Barbola, lugá di nasementu di Virginia Demetricia. E township Savaneta en realidad a surgi for di un plantacion gubernamental cu despues a transforma den un pueblito chikito. 4] == Etimologia == E plantacion ta derivá su nòmber for di un ingeniero di mina suédo Paulus Printz, ku a biba den e área durante di dies-ocho siglo, mientras tabata buska oro den nòmber di e administradornan di e kamber di Amstedam di e kompania Hulandes di West India. Segun e mapa di Van Raders di 1825, e ruina di su kas (No. 37) tabata situá riba e muraya na nortwest di e plantashon, pero for di e tempu ei e ruina a disparsé. E tapa di e seru, ku ta eksponé na bientu, tabata mas faborabel pa biba ku e arroyo ku tabata protehá pa bientu. [5] [6] Printz a traha na Aruba for di 14 di yüni 1725, te ku 3 di yüni 1727, ora ku el a risibí un òrdu di Amsterdam pa stòp e trabou. [ 7] == Panorama general == E kas original di plantacion den e arroyo no ta pará mas, i e struktura ku a sigui, un kas di pais konstruí den añanan 1930, ta awor den un estado di ruin. 6] Situá 2.5 kilometer for di e sentro di bishitante i aproksimadamente 600 meter for di e plantahe Fontein den Parke Nashonal Arikok, un kaminda ta hiba na e plantahe Prins históriko, ku anteriormente tabata di propiedat di Sr. Mokki Arends,[8] i dos arroyos bisiña, Rooi Prins i Rooi Dwars. E arroyos aki un tempu tabata nutrí palu di koko i palu di fruta. Mientras cu e coconutnan a desaparece, y solamente algun mata di fruta a keda, e vegetacion nativo ta prospera mas densamente cu riba e colinan circundante. 1] Te ku 2023, apesar di plannan inisial, e renobashon i transformashon di e ruinanan di e plantashon Prins den e Prins Center, ku ta presentá proyektonan di demonstrashon riba aktividat agrikultoral di plantashon tempran, no a tuma lugá ainda. E integrashon di e Prins Center den e diseño nobo di Parke Nashonal Arikok ta keda pendiente. Ta konsehábel pa konsiderá pa destahá e importansia históriko di Prins Center su nòmber den e sentro mes. 9] {{Appendix}} ------------------------ {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =59895500|titulo=Pos Chikito}} {{References}} }} == Mira tambe == * [[Lista di luga na Korsou]] {{Commonscat}} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =62603301|titulo=Suffisant (Curaçao)}} {{References}} }} ---------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | variante = a | nomber = Bushiribana | nomber_oficial = | nomber_nativo = | tipo = Bario | pais = {{ABW}} | alias = | lema = | imagen = Gouddelving bij Bushiribana op Aruba, Bestanddeelnr 252-7961.jpg | descripcion = Mina di oro na Bushiribana na Aruba (1947). Na 1946, despues di 30 aña, a cuminsa e mina di oro atrobe pero esaki no a resulta lucrativo. | multi-imagen = <!-- Utilisa plantia {{Multiple image}} --> | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[Paradera]] | zoom = 14 }} '''Bushiribana''' ta un luga den region di [[Paradera]] na kosta nort di [[Aruba]].[1] E ta mihó konosí pa e ruinanan di stempel di oro. == Geologia == Na final di e periodo di Kretáseo, kambionan geológiko signifikante a tuma lugá riba Tera. Piedranan fluido nobo, conoci como e batholith di Aruba, a pusha ariba door di scheurnan den e volcan antiguo, e Formacion di Lava di Aruba. E piedranan aki a forma koredónan i a solidifiká. Un di e tiponan di piedra cu a sali for di esaki ta gabbro. Gabbro tin un koló di antrasit i ta mustra mineralnan briante ora inspekshoná mas di aserka. E ta wòrdu hañá den e área di Matividiri. E tipo di piedra aki a wòrdu usá den konstrukshon di e planta di stèmpel di oro di Bushiribana.[2] Rush di oro Oro laba abou ta konosí komo oro aluvial. E ta laba den forma di stòf di oro, pida di oro, grano di oro i tin bia pida di oro. Despues di e rush di oro Arubano di 1824 pa 1829, den cual a haya oro aluvial, e cantidad eventualmente a baha y e depositonan di oro no a duna mas. Den transkurso di siglo, kompanianan di oro a kuminsá buska e fuente di e oro aki, e venanan di kuarso. Tin bia e adernan aki a surgi i despues a disparsé bou di tera atrobe.[3] Stempel di Oro Durante e periodo di 1872 pa 1915, ora ku oro tabata wòrdu mina riba e isla, dos molina di oro tabata operá.[3] Esakinan tabata e planta di stèmpel di oro di Bushiribana i e planta di smelt di oro di Balashi.[4] Na 1872, Aruba Island Gold Mining Company a construi un smelter y stempel mill di oro na Bushiribana, den curason di e area di mineria di oro cuarzo. Tambe e compania a construi e prome pier den haf di Aruba, yama Waaf di Compania riba Forti Abou, y a traha un caminda di dies kilometer pa transporta e mashinnan. E industria di stèmpel di oro tabata inkluí mashinnan di vapor, mulina di stèmpel, reservorionan di awa dushi i fòrnunan. E fábrika a hasi pèrdida pa binti aña. E oro a wòrdu saka dor di kombin’é ku merkurio, perdiendo mas o ménos mitar di e oro. For di 1897, e montonnan di shushi di Bushiribana a wòrdu retrabá usando e proseso di sianuro ku a wòrdu inventá resientemente, i ta e ora ei so e minamentu di oro a bira algu probechoso. Na 1899 un molina di stèmpel na Balashi a tuma over e trabou.[3] E oro prinsipalmente tabata bini di un di e dos shen venanan di kuarso ku ta karga oro ku a bini na superfisie for di e profundidatnan di Aruba kantu di kosta nort.[3] ---------- == Sero Colorado == On your way to Baby or Roger’s Beach, you’ll pass by the famous Red Anchor at what was once the entrance to the Colony residential community and be greeted with red soiled hills by the coast. This is Sero Colorado. Named after the 30-meter, deep red, limestone hill, Adriaan Laclé “Sero Colorado” translates to “Colored Hill”. Sero Colorado has deep historical ties with the once-thriving phosphate industry in the area. Matter of fact, there are still under- ground shafts and passages deep in Sero Colorado from the time of phosphate mining. In 1958, the re- finery at the time, Lago, adopted this name for the residential section of its employees.<ref>[https://www.cspnv.com/pdf/aruba-today-20241118.pdf Place names in San Nicolas and their origins], Aruba Today (18 di november 2024)</ref> -------- {{Infobox luga den pais | tipo= Isla di rif | variante = a | name = Renaissance Island | alias = Sonesta Island | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 2/2 | caption_align = center | image1 = | caption1 = | image2 = | caption2 = | pais = {{ABW}} | region = [[Santa Cruz]]? }} '''Renaissance Island''' (antes Sonesta Island [1]) ta un isla di rif privá dilanti costa di Aruba na haltura di e pista di aterisahe di [[Aeropuerto Internacional Reina Beatrix]]. Bista general E isla di ref di koral di 16 hektar a wòrdu kumprá pa Sonesta Hotels, i a habri na 1989 komo Isla di Sonesta.[2] Na 1991, Sonesta a wòrdu atkerí pa Ramada Renaissance Hotels, i e isla a wòrdu renobá komo Renaissance Island.[3] E ta un isla priva cu por wordo bishita solamente den dia. E isla di ref alargá ta ofresé playanan blanku, mondinan di mangel i un variedat grandi di parhanan.[1] Tin dos playa: Iguana Beach ta pa famianan, i Flamingo Beach ta pa adulto. Iguana Beach ta haña su nòmber for di e iguanan ku ta biba riba e playa. Flamingo Beach ta e unico luga na Aruba cu tin flamingo cu a wordo introduci. Tur dos espesie di animal tin bia ta bishitá e otro playa tambe.[4][5] Entre 7:00 AM y 7:00 PM un boto ta sali for di e hotel Renaissance Aruba pa e isla di rif. Huespetnan ku no ta di hotèl por biaha pa un pago.[6] Dos avion chikí, un Beechcraft Model 18 i un Convair 400, a wòrdu hundi na kosta pa krea un lugá di buseo. Ta posibel pa pasa anochi den un cabana (hut chikitu) riba e isla.[5] -- == Historia == nl.wiki:E isla di 16 hectar riba rif di Bucuti a ser cumpra pa Sonesta Hotels, y a habri na 1989 como isla Sonesta.<ref>Amigoe, [https://www.delpher.nl/nl/kranten/view?query=sonesta+island&coll=ddd&sortfield=date&page=1&facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Nederlandse+Antillen&identifier=ddd:010642557:mpeg21:a0071&resultsidentifier=ddd:010642557:mpeg21:a0071&rowid=2 Sonesta hotel en Sonesta Island: uniek hotelproject], 14 februari 1989</ref> Na 1991, Ramada Renaissance Hotels a kumpra Sonesta, i e nòmber di e isla a kambia pa Renaissance Island.[ 3] Ta un isla privá cu por wordo bishita solamente den dia. E isla di rif ta un isla largu ku ta ofresé playa blanco, palo di mangrove i un variedat grandi di parhanan. 1] Renaissance-eiland (voorheen Sonesta eiland),[1] is een 16 ha groot koraalrifeiland, officieel bekend als het Bucutirif [2][3] voor de kust bij Oranjestad, Aruba. en grenst aan de Rifeilanden van Oranjestad. Het eiland is particulier bezit en heeft de enige privé-stranden op Aruba.[4] Er zijn twee stranden: Iguana Beach en Flamingo Beach. Een Beechcraft 18 en een Convair 400 zijn allebei bewust ongeveer 50 meter (46 m) uit de kust gezonken om een duikplaats te creëren.[5] Flamingo's zijn te zien op het eiland.[6] Ze zijn echter niet inheems op Aruba.[7] de.wiki:Renaissance Island is een ongeveer 48 hectare groot, particulier gebruikt, smal en ongeveer 3,8 kilometer lang eiland voor de kust van het hoofdeiland Aruba . de.wiki:Renaissance Island ta un isla privá di mas o ménos 48 ektar di largura, estrecho i di mas o ménos 3,8 kilometer largu, na kosta di e isla prinsipal Aruba. {{Appendix}} Renaissance Island (anteriormente Sonesta Island),<ref>{{citeer web|titel=Sonesta Island | url = https://www.tripadvisor.com/ShowTopic-g147247-i144-k845765-Sonesta_Island-Aruba.html | accessdate = 2020-03-04}}</ref> ta un isla di 16 hectare di coral, ofisialmente konosí komo Bucutirif<ref>{{cite web | title =Harbour Map and Navigational Chart. From Netherlands Government chart, 1977 | url = https://www.arubaports.com/main/oranjestad/ |bezochtdatum=15 november 2020}}</ref><ref>{{citeer web | titel=Navigation Waypoints referencing to “Bucuti Island” | url=https://www.aruba-cruisingguide.com/navigation/ |bezochtdatum=15 november 2020}}</ref> for di Oranjestad, Aruba, i ta limita ku e Rifeilanden di Oranjestad. E isla ta privá i tin e úniko playa privá na Aruba.<ref>{{cite web | title =Renaissance Aruba Resort & Casino | url =http://www.fodors.com/world/caribbean/aruba/review-40803.html | accessdate = 2014-08-20}}</ref> Tin dos playa: Iguana Beach i Flamingo Beach. Un Beechcraft 18 i un Convair 400 tur dos a keda sink deliberadamente mas o ménos 50 meter (46 m) for di costa pa crea un lugá di buceo.<ref>{{cite book | last =Huber | first =Joyce | title =Best Dives of Aruba, Bonaire & Curaçao | publisher = Hunter Publishing, Inc | date =2011 | isbn = 9781588437495 }}</ref> Flamingo ta ser mira riba e isla.<ref>{{cite web| last =Suri | first =Charu | title =Where to see Flamingos in Aruba | url =http://www.afar.com/highlights/where-to-see-flamingos-in-aruba | accessdate =2014-08-20}}</ref> Sinembargo, nan no ta nativo di Aruba.<ref>{{cite web|url=https://journalistontherun.com/2017/07/01/everything-you-need-to-know-about-flamingo-island-aruba/|title=Everything You Need To Know About Flamingo Beach Aruba|date=1 July 2017|publisher=}}</ref> == Lokashon y uzo == E isla ta situá mesora banda di e ruta di aterisahe RWY 11 na aeropuerto internashonal Reina Beatrix na sur di e islanan di Oranjestad. E ta comprá dor di e doñonan di un hotel di sinku strea. Riba e dos bahia di awa den forma di un U riba e isla a konstruí un restorant, barnan di playa, un sentro di spa, un kancha di voleibol i fasilidatnan pa deporte di awa i baño. E hóbennan di e hotèl ta wòrdu transportá ku e ferry di e hotèl mes. E awa di awa di e hotel ta ser transportá pa barku pa e WEB kanaal purifikashon na e isla prinsipal pa deskontaminashon. {{Appendix}} * Eduardo en Gerardo de Veer van Meta Corporation, de ontwikkelaars van het Sonesta Hotelproject (de bouw van een 320-kamer hotel in het hart van Oranjestad - Coral Reef Hotel) presenteerden de plannen in 1986 en op 30 oktober 1987 de eerste steen gelegd. * Sonesta island gelegen op het rif tegenover de [[internationale luchthaven Koningin Beatrix]]. * Vanaf de open lobby heeft men niet alleen zicht op dezee, maarook ophetkanaal, van waaruit de gasten met de boot naar het Sonesta Island kunnen vertrekken. Een traject dat slechts tien minuten duurt. Vier boten van 26 voet lang en met een capaciteit voor 29 personen elk, zullen beschikaar zijn voor het transport van de gasten van het hotel, via het kanaal, naar Sonesta Island. Op dit rifeiland, waarop tot een jaar geleden alleen maar mangroveplanten te zien waren, zijn in de afgelopen maanden twee prachtige stranden met hagelwit zand aangelegd. Momenteel worden een restaurant en bar gebouwd, waarna de whirlpools en faciliteiten voor watersporten zullen volgen.<ref>{{citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642557:mpeg21:pdf|titel=Sonesta hotel en Sonesta island: uniek hotelproject|werk=[[Amigoe]]|datum=14 februari 1989|bezochtdatum= }}</ref> en.wiki:see Oranjestad, Aruba The touristically named Renaissance Island (formerly Sonesta Island)<ref>{{cite web | title =Sonesta Island | url = https://www.tripadvisor.com/ShowTopic-g147247-i144-k845765-Sonesta_Island-Aruba.html | accessdate = 2020-03-04}}</ref> is a 40 acres [[cay]] (or barrier reef) island, officially known as the Bucuti Rif<ref>{{cite web | title =Harbour Map and Navigational Chart. From Netherlands Government chart, 1977 | url = https://www.arubaports.com/main/oranjestad/ | accessdate = 2020-03-04}}</ref><ref>{{cite web | title =Navigation Waypoints referencing to “Bucuti Island” | url = https://www.aruba-cruisingguide.com/navigation/ | accessdate = 2020-03-04}}</ref> and it is off the coast near Oranjestad. It is privately owned and has the only private beaches on Aruba.<ref>{{cite web | title =Renaissance Aruba Resort & Casino | url =http://www.fodors.com/world/caribbean/aruba/review-40803.html | accessdate = 2014-08-20}}</ref> There are two beaches: Iguana Beach and Flamingo Beach. A [[Beechcraft Model 18|Beechcraft 18]] and a [[Convair]] 400 were both deliberately sunk about 50 yards offshore to create a diving site.<ref>{{cite book | last =Huber | first =Joyce | title =Best Dives of Aruba, Bonaire & Curaçao | publisher = Hunter Publishing, Inc | date =2011 | isbn = 9781588437495 }}</ref> [[Flamingo]]es can be seen on the island.<ref>{{cite web| last =Suri | first =Charu | title =Where to see Flamingos in Aruba | url =http://www.afar.com/highlights/where-to-see-flamingos-in-aruba | accessdate =2014-08-20}}</ref> However, they are not native to Aruba.<ref>{{cite web|url=https://journalistontherun.com/2017/07/01/everything-you-need-to-know-about-flamingo-island-aruba/|title=Everything You Need To Know About Flamingo Beach Aruba|date=1 July 2017|publisher=}}</ref> Awemainta 30 december 2020|Isla Priva: Di complemento pa atraccion principal|E creacion di un beach priva riba e rifnan dilanti di aeropuerto tabata otro reto grandi pa MetaCorp. E responsabilidad di esaki a cay grandamente riba e schoudernan di Rudolph Richardson na cabes di ATCO. Delft Hydraulic Engineering di Hulanda meticulosamente a diseña e isla artificial. A pone shen y shen di meternan cubico di santo blanco den bargenan cu despues a basha riba e awanan poco hunto di e rif pa crea un plataforma for di unda e backhoe y otro ekipo necesario pa traha e isla, por a para firme riba dje. E isla a habri pareu cu e hotel na 1991. Na 1999, Horcan Lenny, considera como e di dos mas fuerte pa pasa den November, a dal Aruba duro y Sonesta Island a keda den hopi mal estado. Mester a trah’e full di nobo. Despues di un candela chikito un par di aña atras, Renaissance Island ta un di e atractivonan turistico mas grandi di e isla. Conoci mundialmente como e luga pa comparti di un dia di solo y lama hunto cu flamingonan cu ta cana casualmente band’i bo. Fuera di e parhanan aki, e isla tambe ta un santuario pa hopi yuwana. {{Appendix}} --------------------- {{Infobox luga den pais | tipo= Playa | name = Hadicurari | alias = Fisherman's Hut | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 2/2 | caption_align = center | image1 = | caption1 = | image2 = | caption2 = }} | pais = {{ABW}} | region = [[Noord]] | zona = [[Palm Beach]] | zoom = 14 }} '''Hadicurari''' (''Fisherman's Hut'') ta un luga na costa west di Aruba, den e zona di [[Palm Beach]] na haltura di e hotelnan Holiday Inn y Marriott Vacation Club. Aki ta situa un waf di piscado y un parti ta wordo uza como zona pa [[windsurf]]. Hadicurari ta conoci como un sitio pa pisca unda tabatin ranchonan di piscado y un pier chikito. Den ananan 1950 tabata captura aki hopi calco. De vissershaven heeft een steiger met 92 aanlegplaatsen die in de jaren 90 van de vorige eeuw is aangelegd. Hier werd in de jaren 1950 veel calco (''strombus gigas'') gevist. Door de roofbouw is de calco in deze buurt zeer zeldzaam geworden en wordt nu beschermd.<ref>Vivienno Frank. 2019. ''Aruba en een keuze uit haar toponiemen'' pag. 111, ISBN:978-0-359-65900-5</ref> Aki tabata establece Centro di pesca Hadicurari, cu tabata organisa torneonan di pisca pa e piscadonan local.<ref>Vistoernooi Centro Hadicurari. "Amigoe". Curaçao, 09-07-1994, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 15-09-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644198:mpeg21:p005</ref> Awendia e ta fungi como restaurant.? * E pier chikito a wordo reemplasa den ananan 19 90 pa un pier grandi cu 92 luga pa boto * Den e periodo aki a lanta e Centro di pesca Hadicurari y na 2003 a funda Fundacion Centro di Pesca Hadicurari. Fundado tabata Colin Christiaans. * Anualmente ta celebra Dia di Piscado cu ta riba 29 di juni cu iun torneo di pesca. * Den e edificio di Centro di Pisca hadicurari tin un restaurant establece. Centro di Pesca Hadicurari ta percura pa brinda e piscadonan tur ayudo. Considerando cu e centro aki ta practicamente hinca entre e hotelnan grandi y luhoso; Centro di pesca Hadicurari tin cu “negosha” un tiki riba e tradicion di piscado den e centro aki. NOTES In tegenwoordigheid van de ministers Elio Nicolaas, ing. Roland Laclé en minister ing. Eddy Briesen, legde minister Charro Kelly vrijdagmiddag de eerste steen voor de vissershaven bij Hadicurari, ten noorden van het Holiday Inn Hotel. De 92 aanlegplaatsen voor de vissersboten vergt een investering van 1,4 miljoen florin. De bouw geschiedt door Camar nv.Eerste steen vissershaven. "Amigoe". Curaçao, 23-11-1992, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 14-09-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643702:mpeg21:p005 {{Appendix}} [[Category:Luga na Aruba]] --------------- {{Infobox luga den pais | tipo= Isla di rif | variante = a | name = De Palm Island | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 2/2 | caption_align = center | image1 = Sign De Palm Island.jpeg | caption1 = | image2 = | caption2 = | pais = {{ABW}} | region = [[Santa Cruz]]? }} [[File:Sign De Palm Island.jpeg|thumb|Borchi pa yega De Palm Island]] '''De Palm Island''' ta un isla di mas o ménos 10 ektar grandi, habitá, estrecho i di 1,5 kilometer largu for di costa di e isla principal di Aruba, ost di e stat di Pos Chiquito, serka di e aeropuerto internashonal Reina Beatrix. E isla ta un rif di koral ku tin un hotel, un bar i un restorant. E biahe via ferry for di e isla prinsipal ta dura mas o ménos 10 minüt. Riba e isla tin un playa ku tin un guardia i un parke di awa. E isla ta di propiedat di De Palm Tours, e operador di biahe di mas grandi na Aruba, fundá pa Wichie de Palm i kumprá pa Harold Malmberg den añanan 60 di [[siglo 20]].<ref>{{Citeer web|url=http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&task=view&id=24&lang=en|titel=Tourism|taal=en|uitgever=Historia di Aruba|bezochtdatum=1 september 2018|archiefurl=https://web.archive.org/web/20230621061434/http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&task=view&id=24&lang=en|archiefdatum=2023-06-21}}</ref> == Detayenan == E parke di awa tin un atraccion extraordinario. E bishitantenan, ekipá ku un sistema di buelo di kaska bou di awa, por bishitá e mundu tropikal di piská di e isla di koral na pia i tambe tuma imágen bou di awa di un avion Cessna 414 derotá i bou di awa. E Sea Trek helmet system tambe ta posibel pa no-swimmer i personanan ku no tin eksperensia di buelo. {{Appendix}} De Palm island is een ongeveer 10 hectare groot, bewoond, smal en 1,5 kilometer lang eiland voor de kust van het hoofdeiland van [[Aruba]], ten oosten van de stad [[Pos Chiquito]], in de buurt van de [[internationale luchthaven Koningin Beatrix]]. Het eiland is een dood [[koraalrif]] met daarop een hotel, bar en restaurant. De overtocht per ferry vanaf het hoofdeiland duurt ongeveer 10 minuten. Op het eiland is er een bewaakt strand en een [[waterpark]]. Het eiland is eigendom van [[De Palm Tours]], de grootste [[touroperator]] op Aruba, opgericht door [[Witchie de Palm]] en in de jaren zestig van de twintigste eeuw gekocht door [[Harold Malmberg]]<ref>{{Citeer web|url=http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&task=view&id=24&lang=en|titel=Tourism|taal=en|uitgever=Historia di Aruba|bezochtdatum=1 september 2018}}</ref> == Bijzonderheden == Het waterpark heeft een buitengewone attractie. Bezoekers, uitgerust met een onderwaterhelm-duiksysteem, kunnen te voet de tropische vissenwereld van het koraaleiland bezoeken en ook onderwateropnamen maken van een neergehaald en onder water gelegen [[Cessna]] 414-vliegtuig. Het gebruik van het Sea Trek-helmsysteem is ook mogelijk voor niet-zwemmers en personen zonder duikervaring. {{Appendix|1=alles|2= '''Voetnoten''' {{References}} '''Bronnen''' * {{citeer web|url=http://www.visitaruba.com/things-to-do/tours-and-activities/depalm-island/|titel=De Palm Island|bezochtdatum=1 september 2018}} * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=de|titel=Palm Island (Aruba)|oldid=165611524|datum=20170518}} -------------- '''Isla di Oro''' ta parti di e rif di Pos Grandi na costa sur di [[Aruba]], entre [[Pos Chikito]] y [[Savaneta]]. E area ta cay den e [[Parke Marino Aruba]] y ta bou maneho di [[Parke Nacional Arikok| Fundacion Parke Nacional Aruba]] (FPNA).<ref>{{citeer web|url=///C:/Users/l_de_/Downloads/BONERIANO-15-03-2024.pdf|titel=FPNA ta activo den defensa di Isla di Oro|werk=Boneriano|datum=2024-03-15|bezochtdatum=2024-03-23}}</ref> == Historia == Isla di Oro a inicia na aña 1965 ora Adolf (Dochi) Oduber a construi un compleho di recreacion den forma di un barco cu den dje un restaurant, bar y sala di baile, cu el a duna e nomber "Isla di Oro".<ref>{{citeer web|url=citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462564:mpeg21:p006|titel=Opening van Isla di Oro|werk=[[Amigoe]]|datum=1965-03-09|bezochtdatum=2024-03-23}}</ref> E compleho ta situa 150 meter for di e costa na un laguna rondona pa mondi di mangel, pa cua mester a traha un brug y kap un caminda dor di e mangelnan.<ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010470027:mpeg21:p006|titel=Luchtkasteel van Oduber werd restaurant in zee|werk=[[Amigoe]]|datum=1964-08-05|bezochtdatum=2024-03-23}}</ref> E tempo ey e compleho tabata un atraccion turistico popular, unda tabata organisa fiesta, ademas di presentacion y shownan di artistanan conoci. E compleho, cu ta riba tereno erfpacht, a cambia varios biaha di doño-desaroyado y tabata operacional te mas o menos aña 1994 pa despues keda bandona. == Proteccion di naturalesa == Isla di Oro ta ubica den un zona di naturalesa cu un grado halto di balor y di medidanan di proteccion. Banda di ta protegi mediante e decretonan nacional ''Nieuwe aanwijzing domeingronden als natuurreservaat''<ref>[https://www.dcbd.nl/sites/default/files/documents/MinistryofJustice%282020%29_LandsbesluitNieuweAanwijzingDomeingrondenAlsNatuurreservaat.pdf Landsbesluit ''Nieuwe aanwijzing domeingronden als natuurreservaat''] ([[Afkondigingsblad van Aruba|AB]] 2020 no. 67)</ref> y ''Ruimtelijke Ontwikkelingsplan met Voorschriften 2021''<ref>[https://www.dip.aw/wp-content/uploads/2021/08/AB-2021-no.-123.pdf Landsbesluit ''Ruimtelijke Ontwikkelingsplan met Voorschriften 2021''] (AB 2021 no. 123) di 28 juli 2021.</ref>, e isla mes y e lama ta clasifica como "Marine Protected Area" (MPA) mediante decreto nacional.<ref>[https://www.dcbd.nl/sites/default/files/documents/MinistryofJustice%282018%29_LandsbesluitParkeMarinoAruba.pdf ''Landsbesluit Parke Marino Aruba''] (AB 2018 no. 77) di 20 di december 2018</ref> Adicionalmente, e area tin reconocemento internacional como un "Key Biodiversity Area" (KBA) door di Union Internacional pa Concervacion di Naturalesa (IUCN) y desde 2023 como un area RAMSAR (RAMSAR Site no. 2526).<ref>{{citeer web|url=https://www.bondia.com/corte-ta-prohibi-aruba-ocean-villas-pa-cuminsa-of-traha-na-isla-di-oro/|titel=Corte ta prohibi Aruba Ocean Villas pa cuminsa of traha na Isla di Oro|werk=BonDiaAruba|datum=2024-03-18|bezochtdatum=2024-03-23}}</ref> Fuera di esey e mangelnan, tanto e mangel preto (''Avicennia germinans'') como e mangel blanco (''Laguncularia racemosa'') ta especienan di mata protegi pa ley.<ref>[https://docplayer.nl/110238034-2017-no-48-afkondigingsblad-van-aruba-landsbesluit-houdende-algemene-maatregelen-van-14-juli-2017-ter-uitvoering.html ''Landsbesluit bescherming in-heemse flora en fauna''] (AB 1995 no. 2) di 14 di juli 2017</ref> Den curso di tempo a lansa diferente proyecto pa Isla di Oro, entre nan e proyecto di un delfinario, bou e nomber di ''Dolphin Beach'' na comienso di añanan nobenta<ref>{{citeer web|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010645141:mpeg21:p005|titel=Gedegen en objectief onderzoek onontbeerlijk voor Dolphin Beach|werk=[[Amigoe]]|datum=1993-05-15|bezochtdatum=2024-03-23}}</ref>, y e proyecto di ecohotel, ''Zoetry Isla di Oro Aruba'', den decada 2010.<ref>{{citeer web|url=https://archive.org/details/BNA-DIG-BONDIA-2014-10-30/page/n2/mode/1up?q=isla+oro+parke+marino&view=theater|titel=Proyecto Isla di Oro ta bek na su concepto inicial di ecohotel|werk=BonDiaAruba|datum=2014-10-30|bezochtdatum=2024-03-23}}</ref> Ambos proyecto a encontra cu resistencia di e activistanan ambiental y finalmente no a continua pa falta di e permisonan rekeri. {{Appendix}} [[:Category:Aruba]] y cu ta cay bou maneho di Fundacion Parke Nacional Aruba (FPNA). Ademas mangelnan, tanto e mangel preto (''Avicennia germinans'') como e mangel blanco (''Laguncularia racemosa'') ta especie di mata protegi pa ley. y e area tambe ta cay den ‘Natuur Gebied’ Nieuwe aanwijzing domeingronden als natuurreservaat (AB 2020 no. 67) y Ruimtelijke Ontwikkelingsplan met Voorschriften 2021; mientras cu e isla mes y e lama ta cay den Marine Protected Area (MPA) esta Landsbesluit Parke Marino (AB 2018 no. 77) Adicionalmente, e area aki tin reconocemento internacional como un Key Biodiversity Area (KBA) door di IUCN y ultimamente a wordo clasifica como un RAMSAR gebied (RAMSAR Site no. 2526) – dunando e area akinan mas balor ainda y den e caso aki, segun Silva ta expresa a nenga diferente parti di ley pero asina mes e desaroyado a continua cu e trabounan dañino pa naturalesa sin permiso. E mangelnan ta un especie protegi pa ley y e area tambe ta cay den Natuur Gebied’ Nieuwe FPNA ta activo den defensa di Isla di Oro aanwijzing domeingronden als natuurreservaat (AB 2020 no. 67) y Ruimtelijke Ontwikkelingsplan met Voorschriften 2021 (AB 2021 no. 123) mientras cu e isla mes y e lama ta cay den Marine Protected Area (MPA) esta Landsbesluit Parke Marino (AB 2018 no. 77) – haciendo e area aki un grado di proteccion halto. Adicionalmente, e area aki tin reconocemento internacional como un Key Biodiversity Area (KBA) door di IUCN y ultima[1] mente a wordo clasifica como un RAMSAR gebied (RAMSAR Site no. 2526) – dunando e area akinan mas balor ainda.<ref>{{citeer web|url=https://www.bondia.com/corte-ta-prohibi-aruba-ocean-villas-pa-cuminsa-of-traha-na-isla-di-oro/|titel=Corte ta prohibi Aruba Ocean Villas pa cuminsa of traha na Isla di Oro|werk=BonDiaAruba|datum=2024-03-18|bezochtdatum=2024-03-23}}</ref> Na november di aña pasa 2023 e area aki a cuminsa forma parti di Convenio di Ramsar Area bao e parti di Costa Zuid e cual ta un di e areanan cu mas biodiversidad, status di Ramsar tin como meta pa proteha e areanan aki sin interveni cu actividadnan economico, enfatisando reduccion di daño y restauracion di naturalesa den caso di daño cu ta inevitabel. Isla di Oro ta un área di mangrove amplio na Aruba, kaminda diferente ekosistema ta reuní. E lugá di buelo ku e mesun nòmber ta konsistí di un banda di playa grandi ku un rif similar na esun di e lugá di buelo Mangel Halto. E tipo di koral mas comun riba e rif aki ta e koral di cerebro, di strea y di placa. Lobster di koral, snapper, piská trompeta i piská angel ta habitantenan regular. Isla di Oro ta nifiká isla di oro.<ref>{{citeer web|url=https://www.duikersgids.nl/en/isla-di-oro|titel=Isla di Oro|werk=duikersgids.nl|datum= |bezochtdatum=2024-03-23}}</ref> Isla di Oro no ta solamente un kolekshon úniko di ekosistema, sino tambe un isla di fiesta ku un restorant abandoná ku a wòrdu traha den forma di un boto. Bo por yega na e lugá despues di un caminata bastante largu dor di e área. Ta rekomendá un buelo di boto. NOTES FUNDACION Parke Nacional Aruba ta na altura di actividadnan cu ta tumando luga riba Isla di Oro y ta activamente haciendo tur cos posibel den e organisacion su capacidad legal pa pone un stop n’e actividadnan cu ta tumando luga. Isla di Oro ta un area cu ta cay bou di maneho di Fundacion Parke Nacional Aruba.<ref>[file:///C:/Users/l_de_/Downloads/BONERIANO-15-03-2024.pdf FPNA ta activo den defensa di Isla di Oro], Boneriano (15 di maart 2024)</ref> E mangelnan ta un especie protegi pa ley y e area tambe ta cay den Natuur Gebied’ Nieuwe FPNA ta activo den defensa di Isla di Oro aanwijzing domeingronden als natuurreservaat (AB 2020 no. 67) y Ruimtelijke Ontwikkelingsplan met Voorschriften 2021 (AB 2021 no. 123) mientras cu e isla mes y e lama ta cay den Marine Protected Area (MPA) esta Landsbesluit Parke Marino (AB 2018 no. 77) – haciendo e area aki un grado di proteccion halto. Adicionalmente, e area aki tin reconocemento internacional como un Key Biodiversity Area (KBA) door di IUCN y ultima[1] mente a wordo clasifica como un RAMSAR gebied (RAMSAR Site no. 2526) – dunando e area akinan mas balor ainda. Fundacion Parke Nacional Aruba ta comprometi na e proteccion di e area importante aki – e unico area na Aruba unda ainda nos ta wak e ‘Poder di 3’ conecta na otro sanamente, esta e mangelnan, yerbe di lama y e rifnan di coral – 3 diferente sistema ecologico crucial cu hunto ta prove un variedad di beneficio pa e ser humano y Aruba su medio ambiente. Dialuna 11 di Maart 2024 bestuur di FPNA a ser alerta di actividadnan cu ta pasando y inmediatamente a bay den accion pa manda un Proforma Bezwaarschrift. Informacion cu FPNA a ricibi ta cu no tin un aanlegvergunning y cu esey ta evaluando pasonan legal. Ta di hopi tempo caba FPNA tin wowo extra riba e area di Isla di Oro y den augustus di 2023 a bin haya sa cu Isla di Oro a ser cumpra y asina a manda un carta oficial dia 28 di augustus pa DIP indicando cu no lo duna permiso pa ningun desaroyo riba Isla di Oro. Den november 2023, FPNA a wordo contacta door di J.O.B. Holding & Management y a ser invita pa bay un meeting pa compronde kico ta e intencion cu Isla di Oro. Dia 4 di januari 2024, FPNA a responde na J.O.B. Holding & Management cu un carta unda cu a indica cu no ta bay di acuerdo cu ningun desaroyo pa Isla di Oro. Siguientemente dia 18 di januari 2024 J.O.B. Holding & Management a invita FPNA conhuntamente cu otro organisacionnan local pa un stakeholder engagement session unda cu nan a informa cu nan lo ta haciendo diferente trabounan riba Isla di Oro y no a presenta un plan concreto cu por ser revisa. No obstante e posicion di FPNA no a cambia. FPNA no lo sostene ningun plan di desaroyo den e area aki Isla di Oro is a vast wetland mangrove area on Aruba where different ecosystems meet. The dive site of the same name consists of a vast shallow sand strip with a reef similar to that of the Mangel Halto dive site. Common types of coral on this reef are brain, star and plate coral. Coral lobsters, snappers, trumpet fish and angelfish are regular inhabitants. Isla di Oro means island of gold.<ref>https://www.duikersgids.nl/en/isla-di-oro</ref> Particulars Isla di Oro is not only a unique collection of ecosystems but also a former party island with an abandoned restaurant built in the shape of a boat. You can reach the location after a fairly long walk through the area. A boat dive is recommendable. ----- Fundacion Savaneta Aruba a nota di e discucion andando riba red social rond di Isla di Oro. E pregunta esencial den esaki ta cu si por papia di destruccion of limpiesa. Fundacion ta observa y ta na altura cu actualmente ta tumando luga un limpiesa di material di e ruina cu a keda atras eynan esta tubo y frusto den awa y hopi desperdicio di palo, etc. No tin ningun acto di corta mangroves ni otro mata pues aki nos tin cu papia di un clean up y no destruccion. Si Parke Arikok kier “claim” e luga, anto e pregunta ta dicon Parke nunca a hacie limpi y no a pone borchi cu e ta pertenece na Parke anto. Antes e doño di Isla di Oro tabata famia Oduber y despues un otro doño a tuma over te cu awe a keda na ruina unda un doño nobo local a cumpr’e via un acto notarial, pues no a hay’e regala. Semper Isla di Oro tabatin su permiso pa Restaurant y NightClub pues esey no ta nada nobo den su desaroyo.<ref>https://24ora.com/fundacion-savaneta-ta-aclaria-a-haci-isla-di-oro-limpi-y-nada-mas/ (17 di maart 2024)</ref> --- Fundacion Parke Nacional Aruba (FPNA) a cuminsa un caso contra pais Aruba y contra desaroyador di Isla di Oro, Osyth Henriquez, pa stop e di haci cualkier trabou di limpiesa riba su tereno. Hues a prohibi Henriquez pa desaroya of hasta pa haci limpiesa riba su tereno na Isla di Oro. FPNA a demanda Pais Aruba tambe pa prohibi Gobierno di duna permiso. Abogado mr. Anthony Ruiz a defende Osyth Henriquez, mientras cu abogado mr. Zuhaila Marchena a defende FPNA. Den su veredicto, mesora, hues a indica na FPNA cu como nan tin e maneho di e area, cu FPNA y e doño di Isla di Oro mester sinta na mesa y sali di e problema. Ta trata aki na un tereno cu e doño tin den erfpacht. E area ta bou maneho di FPNA como un area protehi. Den areanan protehi en general por restablece un edificio na estado original, den consulta cu FPNA. Osyth Henriquez ta propietario di Ocean Villas na Savaneta. Ey tambe e tin cu atende cu reto di FPNA, Gobierno mes y di bisiña, cu no necesariamente ta di acuerdo cu su vision pa desaroya bungalows eynan. Awo cu e kier desaroya Isla di Oro, atrobe e ta hay’e stroba y mester defende su plan y vision den corte. Ta parce cu e reto lo no ta e isla mes, sino mas bien e vecindario cu si ta protegi como un area di naturalesa.<ref>https://24ora.com/hues-a-ordena-osyth-henriquez-pa-para-trabou-riba-isla-di-oro/ (17 di mart 2024)</ref> * <ref>https://antilliaansdagblad.com/aruba/29167-blijf-van-isla-di-oro-af 13 maart 2024</ref> {{Appendix}} isla di oro is pas ontstaan in begin jaren zeventig van de vorige eeuw. Het is een stukje rif ten zuiswesten van Pos Grandi waarop Adolf R. Oduber een recreatiecomplex had gebouwd in de vorm van een schip met daarin een restaurant, bat en danszaal. Vivienno Frank isla di oro a surgi te na komienso di añanan setenta di siglo pasá. E ta un parti di e rif na sur-oeste di Pos Grandi na unda Adolf R. Oduber a konstruí un kompleho di rekreacion den forma di un barku ku den dje un restorant, bat i sala di baile. '''Isla di Oro''' ta un isla di coral na costa sur di Aruba, entre [[Pos Chikito]] y [[Savaneta]]. E area ta cay den e Parke Marino Aruba y ta bou maneho di FPNA. Het is gelegen 150 meter uit de kust op de rif van Pos Grandi. Er moest een weg door de mangrovenbos worden gehakt om bij het eiland te komen.<ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010470027:mpeg21:p006|titel=Luchtkasteel van Oduber werd restaurant in zee|werk=[[Amigoe]]|datum=1964-08-05|bezochtdatum=2024-03-23}}</ref> Gelegen aan een lagoen omringd door mangrovebossen. Er voden optredens en shows vor bekende artiesten plaats en werden feesten gehouden. Isla di oro was in de jaren op de startplaats voor natuurwandelingen van Stimaruba. * Na ana 1965 Adolfo (Dochi) Oduber a habri riba e isla un restaurant ISla di ORo construi den forma di un barco como atraccion turistico y despues amplia cu cocktail lounge y sala di baile. Apertura oficial dia 13 di maart 1965.<ref>Opening van Isla di Oro. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 09-03-1965, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 21-03-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462564:mpeg21:p006</ref> Despues di un aña a traha un brug pa yega na costa. Na 1975 el a cambia man pa Joe Procter, kende e sigui desaroya e luga. * in 1989? beheert-eigenaar door Lucy en jose Brazao Mendez. El a opera te 1994. * verschillende projecten, waaronder het dolfinarium project (1993?)onder de naam Dolphin Beach, voor de doorontwikkeling van Isla di Oro hebben vanaf 1990 gestuit op verzet van milieu-activisten.<ref>Gedegen en objectief onderzoek onontbeerlijk voor Dolphin Beach. "Amigoe". Curaçao, 15-05-1993, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 21-03-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010645141:mpeg21:p005</ref> Dolfinarium ging niet door wegens uitblijven van de nodige vergunningen. 7d8bmlfaeupbhefcp45bgsoaym6109x 192418 192417 2026-06-01T10:08:31Z Caribiana 8320 192418 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ {{ABW}} caya nombra pa hende: Caya Dick Cooper - Caya Jose Geerman - Caya Charlie Brouns Sr. - Caya Y.A. (Lord Boxoe) Illidge - Caya Pio Coffie - Caya Enrique Vorst - Sylvia A. Godettstraat - Caya Captain R. Rodger - Caya Lolita E. Euson - Caya Federico Maduro (Balashi) - Caya Juan Werlemen (Cashero) - Caya Juancho Kock (ex-Karawarastraat na Dakota) - Avenida Milio Croes (ex-Fergusonstraat) - Caya Dr. J.R. (Coco) Arends (Sero Blanco) - Bario Dr. Dussenbroek - Caya Ing. Roland H. Lacle - Caya Rufo Wever (Klip/Mon Plaisir) * pending: [[Parkietenbos]] - [[Cunucu Arikok]] - [[Blackstone Beach]] (full review needed) - [[Bushiribana]] - [[Renaissance Island]] - [[Hadicurari]] - [[Zeewijk]] - [[Sero Plat]] - [[Guadirikiri]] - [[Cueba di Fontein]] - [[Cueba di Huliba]] - [[De Palm Island]] - [[Isla di Oro]] - [[Eagle]] (bario) - [[Arashi]] - [[Plantashi Prins]] - [[Boca Prins]] - [[Dos Playa]] * bario di San Nicolas: [[Lagoville]] - Kustbatterij - [[Rooi Congo]] - [[Pedro Mosa]] - [[Esso Heights]] *uitbreiding [[Tanki Flip]] zie de.wiki - zie en.wiki voor [[Mangel Halto]] - [[Ayo]] - [[Catiri]] - [[Alto Vista]] * Roberto G. Croes, [https://designrr.page/?id=499490&token=3435984651&type=FP&h=5688&fbclid=IwY2xjawSD5lhleHRuA2FlbQIxMABicmlkETFoNVhmY1g2T1NuSml5cFhWc3J0YwZhcHBfaWQQMjIyMDM5MTc4ODIwMDg5MgABHlKyG1hj55NGijsU4jWBM9buhkFVlBqvV5G5EPkBOXLazF4nFZ-4bTq-kTSR_aem_r4VExioZnv6pqBz0zQl6Eg Origen di nombernan di bario y sitio na Aruba] ------------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais| variante= a | tipo = Bario | nomber = Caya Jose Geerman | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 2 | caption_align = center | image1 = | caption1 = | image2 = | caption2 = | footer = | footer_align = center }} | pais = {{ABW}} | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[Regionnan di Aruba|San Nicolas Noord]] | tipo_subdivision_adm = Zona | subdivision_adm = | zoom = 13 }} '''Watapana Gezaag''' ta un bario y zona den e parti nort di [[San Nicolas]], e di dos ciudad mas grandi di [[Aruba]]. E bario a haya su nomber for di ..... Dia 1 di yanüari 2020, e lugá tabatin 1.703 habitante. == Nomber == E orígen di e nòmber di e bario no por wòrdu determiná ku siguridat. E nòmber aki tampoko no ta aparesé riba e mapa di Werbata di 1912. Watapana ta un palabra Arawak/Taino ku ta referí na e palu di Divididivi. Gezaag ta bin di un verbo ''zagen'',di origen [[Hulandes]], na cua ta agrega '''ge''' na nan infinitivo: gezaag.<ref>W.M. Hoyer (1946), [https://archive.org/details/BNA-DIG-PAPIAMENTO-HOYER-VOCABULARIO-1946/mode/1up?q=watapana+gezaag Vocabulario Papiamento], Boekhandel Bethencourt, Corsou</ref> Probablemente, e nòmber ta originá di un incidente cu a tuma luga eynan.<ref name=:"1">Vivienno Frank. 2019. Watapana Gezaag. Den:''Aruba en een keuze uit haar toponiemen.'' ISBN:978-0-359-65900-5, pag. 228.</ref> E nomber Watapana Gezaag no a aparece den publicacionnan te cu aña 1950.<ref>[https://archive.org/details/AMIGOE-1950-03-30/page/30/mode/1up?q=watapana+gezaag Mededelingen van AVB], [[Amigoe]] (30 di maart 1950)</ref> *Na Watapana Gezaag tabata situa e veld di futbol di e club Ajax. * na 1956 ta propone pa traha un caminda na e bario == Mira tambe == * [[Rooi Congo]] * [[Standardville]] * [[Rooi Hundo]] {{Appendix}} [[:Kategoria:Luga na Aruba]] ---------------- {{Imagen anota |image=BNADIGWERBATAARUBA 0009.jpg |image-width=2000 |image-left= -360 |image-top=-575 |width=270 |height=270 |float=left |annotations=<!-- bashi of no, e parameter aki mester ta inclui--> |caption=Mapa di Werbata ta menciona Rooi Congo (1912). }} ----------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais| variante= a | tipo = Bario | nomber = Kustbatterij | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 2 | caption_align = center | image1 = Welcome to the Coastal Battery!.jpg | caption1 = | image2 = Cannon tracks at Coastal Battery, Aruba.jpg | caption2 = | footer = Ruinanan di kustbatterij | footer_align = center }} | area = | poblacion = 1.745 | censo = 2020 | densidad = | pais = {{ABW}} | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[Regionnan di Aruba|Savaneta]] | tipo_subdivision_adm = Zona | subdivision_adm = De Bruynewijk | zoom = 13 }} '''Kustbatterij''' ta un zona ku ta forma parti di Juwana Morto na Aruba, den region di San Nicolas Noord. Na 1 di yanüari 2020, e área tabatin un poblashon di 1.188 habitante, di cual 555 muhe i 633 hòmber. Den e zona ta lokalisa e monumento di guera di Kustbatterij. Historia E zona di Kustbatterij a ricibi su nomber durante World War II, ora a konstrui un bateria kostal riba un elevashon den augustus 1940. E lokashon tabata strategiko, siendo un di e puntonan mas haltu den e parti pariba di e isla, ku bista riba e refineria di Lago Oil and Transport Company i riba kosta. E instalashon militar tabata tin komo meta pa defendé e refineria, ku tabata di gran importansia pa e Aliadonan pa motibu di produccion di combustibel di aviashon. Pa e motibu ey, Aruba a bira un meta potensial pa atakenan di submarinonan aleman. E instalashon militar tabata tin komo meta pa defendé e refineria, ku tabata di gran importansia pa e Aliadonan pa motibu di produccion di combustibel di aviashon. Pa e motibu ey, Aruba a bira un meta potensial pa atakenan di submarinonan aleman. E kompleks tabata konsistí di tres posishon di kanon, un puesto di mando i varios edifisionan pa alojamento di soldaatnan. Tambe tabatin fasilidatnan manera un reservorio di awa. Kada posishon di arma tabata monta riba un fundeshi di beton i staal i prepará pa kanonnan ku por a kubri un gran distansia, inkluyendo parti di e isla mes. E bateria nunka no a wòrdu usa den combate, ni sikiera durante e atake di submarinonan aleman riba San Nicolas den febrüari 1942. Na 24 di oktober 1942, Prince Bernhard of the Netherlands a hasi un bishita oficial na e kustbatterij. Despues di guera, e instalashon militar a wòrdu abandoná i e área a wòrdu limpiá parcialmente. Restonan di bunker i posishonnan di arma a keda presente i posteriormente a wòrdu protehá komo patrimonio historiko. Awe, e lugá ta rekonosí komo un monumento di guera (ID 04-003) i ta wòrdu maneha pa Monumentenfonds Aruba. == Descripcion == Kustbatterij ta un zona principalmente residensial, ku desaroyo urbano rond di e sitio historiko. Den e área tin varios caya i bario chikí. E kaminda prinsipal den e zona ta Diamantbergweg, ku ta konektá Juwana Morto ku Rooi Hundo. Otro cayanan inkluí Weg Kustbatterij, Kleine Bergweg i Grote Bergweg. Den Weg Kustbatterij ta situa Colegio Nigel Matthew. Barionan den cercania ta Standardville i Rooi Hundo. == Literatura == * [[Johan Hartog|Hartog, Johan]], [https://archive.org/details/BNA-DIG-HARTOG-KUSTBATTERIJ/page/n4/mode/1up Juwana Morto Kustbatterij Aruba], De Walburg Pers (1987) {{Appendix}} [[:Kategoria:Luga na Aruba]] ----------- '''Kustbatterij''' ta un zona cu ta forma parti di [[Juwana Morto]] na Aruba, den [[Regionnan di Aruba|region di San Nicolas Noord]]. Dia 1 di januari 2020, e area aki tabatin un poblacion di 1.188 habitante, dividi entre 555 muhe y 633 homber. Den e zona ta localisa un monumento di guera. == Historia == E zona di Kustbatterij a ricibi su nomber durante e [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]] ora a construi un kustbatterij riba un elevacion na augustus 1940. Op Juana Morto, het hoogste punt van het oostelijk deel van het eiland, werd een kustbatterij gebouwd met uitzicht over de raffinaderij en over de Noord- en Westkust. * De kustbatterij is een erkend oorlogsmonument (ID 04-003). Cañonnan pisa tabata staciona aki pa defende e refineria di Lago. Despues di guera, e área a wòrdu limpia, lagando atras e luganan di arma y bunkernan, ku awor a wòrdu deklará un monumento protehá. * Op 24 october 1942 bracht Prins Bernhard een bezichtigingsbezoek aan de kustbatterij.<ref>Naar Aruba.. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 22-10-1942, p. 2. Geraadpleegd op Delpher op 28-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987278:mpeg21:p002</ref> * het bouwen van een onderofficiersverblijf bij de kustbatterij op Aruba<ref>Advertentie Aanbesteding. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 01-03-1944, p. 2. Geraadpleegd op Delpher op 28-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010403042:mpeg21:p002</ref> * Aan de N.V. Bouwmaatschappij Aruba is de gunning verleend van de bouw van een betonnen waterreservoir op St. Nicolaas nabij de kustbatterij.<ref>ARUBA AANBESTEDING.. "Amigoe di Curacao". Willemstad, 24-11-1948. Geraadpleegd op Delpher op 28-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000210652:mpeg21:p002</ref> * Op 17 mei 1940 werd proefgeschoten, in augustus 1940 kwam de kustbatterij Juwana Morto gereed voor direct vuur, in augustus 1941 ook voor nachtelijke actie. De Kustbatterij van Juwana Morto is nimmer in actie geweest, ook niet bij de directe aanval van de Duitsers op de raffinaderij in de nacht van 15 op 16 februari 1942, toen enige tankschepen verloren gingen.<ref>{{citeer web|auteur= [[Johan Hartog]]| titel=Batterijen beschermden de eilanden gedurende Tweede Wereldoorlog|werk=[[Amigoe]]|datum=1990-08-25|bezochtdatum=2026-05-28|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010641593:mpeg21:p020}}</ref> Kada un di e tres posishonnan di arma tabata para riba fundeshi di staal i beton. Kada un tabata montá pa un kañon di kaliber 19.2 ku por a drai 360 grado, ku un alkanse di 18.5 kilometer. Oranjestad y su haf tabata den alcance tambe. E cañonnan a haya e nombernan Betsy, Jopie y Beppie door di e soldaatnan, miembronan di Ehercito Boluntario Aruba. E bateria kostal di Juwana Morto nunka no a tira un tiru pa defendé e área, ni sikiera ora ku haf di San Nicolas i Refineria di Lago a wòrdu ataká pa un U-boat aleman na febrüari di 1942. Tankeronan di lago a wòrdu sendé na kandela, kousando huma i kandela pa stroba e bista for di e puesto di mando.<ref>[https://monumentenfondsaruba.org/juwana-morto-coastal-battery-1940/ Juwana Morto Coastal Battery * 1940], [[Monumentenfonds Aruba|SMFA]]</ref> hartog: Mken koos deze plaats vanwege het uitzicht naar twee zijden. En ook als besefte men dat de munitiemagazijnen e.d. in de rotsgrond uitgehouwen moesten worden, de kustbatterij zelf kon men bovengronds bouwen, want van zee u8it viel de kustbatterij toch in het niet bij de van zee uit royaal zichtbare raffinaderij. De batterij lag hoog zodat men over de schoorstenen van de raffinaderij heen kon schieten. Het complex op Aruba, gebouwd in 1940, bestond uit 3 geschutsopstellingen, een commandopost en enkele gebouwen voor onderdak van de kleine 100 mensen die er gelegerd waren. Ook waterreservoir. Een interessant stukje militair erfgoed van Aruba. Aruba speelde een cruciale rol in de Tweede Wereldoorlog vanwege de aanwezigheid van de Lago Raffinaderij, waar de kerosine voor de geallieerden werd geproduceerd. E kustbatterij a wordo construi na augustus 1940. E instalacion militar su obhetivo strategico tabata pa proteha e refineria di petroleo di Lago na San Nicolas cu tabata existi e tempo ey contra atakenan di Alemania durante Segunda Guera Mundial. importancia strategico: debi na e produccion halto di combustibel di aviacion pa e Aliadonan, e refineria di Lago tabata di vital importancia durante Segunda Guera Mundial. Komo resultado, e isla a bira un meta prinsipal pa U-boatnan Aleman. Lugá: E kustbatterij tabata situá riba e punto stratégikamente mas haltu di e parti ost di e isla, den cercania di San Nicolas. Esaki a ofresé un bista perfekto di e refineria i lama. Diseño: E liña defensivo tabata konsistí di un bunker di puesto di mando (commandopostbunker) i tres lugá di arma posishoná espasiá (geschutsemplacementen) cu un distancia di mas o ménos 50 meter for di otro. Restonan: E ruinanan di e post di comando y e cambernan di arma (geschutskamers) ainda por wordo haya awe rond di Weg Kustbatterij na San Nicolas y ta wordo maneha pa [[Monumentenfonds Aruba]]. == Descripcion == Den e zona di Kustbatterij, rond di e ruinanan militar, tin varios caya cu casnan residencial. E area ta wordo cruza pa un caya largo Diamantbergweg, cu ta conecta Juwana Morto cu Rooi Hundo. Otro cayanan conoci ta: Weg Kustbatterij, Kustbatterij, Kleine Bergweg y Grote Bergweg. Na Weg Kustbatterij ta situa un scol secundario, Colegio Nigel Matthew. Barionan den cercania ta: [[Standardville]] y Rooi Hundo. == Literatura == * [[Johan Hartog|Hartog, Johan]], [https://archive.org/details/BNA-DIG-HARTOG-KUSTBATTERIJ/page/n4/mode/1up Juwana Morto Kustbatterij Aruba], De Walburg Pers (1987) {{Appendix}} [[:Kategoria:Luga na Aruba]] ---------------- Kustbatterij (monumento) E Kustbatterij di Juwana Morto ta un monumento di guera situá na Aruba, den e área di Juwana Morto, serka San Nicolas. E ta un resto di un instalashon militar ku a wòrdu konstrui durante Segunda Guera Mundial pa defendé e refineria di petroleo di Lago. E sitio ta oficialmente rekonosí komo monumento di guera (ID 04-003) i ta wòrdu protehá komo parti di patrimonio historiko di Aruba. == Historia == E bateria di artileria a wordo construi na augustus 1940, riba un elevacion strategico den e parti pariba di e isla. E localisacion a wordo skohe pa su bista amplio riba e refineria Lago na [[San Nicolas]] y riba lama, ku tabata di importansia vital pa e Aliadonan durante Segunda Guera Mundial. E refineria di Lago tabata produci gran kantidat di combustibel di aviashon, loke a haci Aruba un punto strategiko i un posible meta pa atakenan di submarinonan aleman. Na 17 di mei 1940, a hasi prueba di tiramentu ku e kanonnan. Na augustus 1940, e bateria tabata kla pa uso den operashonnan di dia, i na augustus 1941 tambe pa operashonnan di anochi. Na 24 di oktober 1942, Prins Bernhard di Hulanda a bishitá e kustbatterij komo parti di un bishita oficial na e isla. A pesar di su importansia militar, e kustbatterij nunka no a wòrdu usa den combate, ni sikiera durante e atake di submarinonan aleman riba e refineria i haf di San Nicolas den febrüari 1942. == Descripcion == E kompleks militar tabata konsistí di: Tres posishon di kanon (geschutsopstellingen) Un bunker di puesto di mando Edifisionan pa alojamento di aproximadamente 100 soldaat Un reservorio di awa i otro fasilidatnan di sosten Kada posishon di arma tabata konstrui riba un fundeshi di beton i staal. E kanonnan tabata di kaliber 19.2 cm, ku por a bira 360 grado i tabatin un alkanse di mas o ménos 18,5 kilometer. Segun testimonio di soldaatnan, e tres kanon a ricibi nòmber informal: Betsy, Jopie i Beppie. E diseño di e bateria a tene kuenta ku e topografia di e terreno. E kanonnan tabata situá asina ku nan por tira por encima di e refineria, aprovechando e alturanan natural di e área. == Despues di guera y estado actual == Despues di 1945, e instalashon militar a wòrdu abandoná. Parti di e área a wòrdu limpiá, pero e strukturanan prinsipal, manera bunker i fundashonnan di kanon, a keda presente. Awendia, e restonan di e kustbatterij ainda por wòrdu mira den e paisahe rond di Weg Kustbatterij. E sitio ta wòrdu maneha i protehá komo patrimonio cultural, i ta forma un testimonio importante di e papel di Aruba durante Segunda Guera Mundial. E monumento ta un di e pokonan strukturanan militar di e periodo aki cu a sobrebibí na e isla. ---------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | variante= a | tipo = Region | nomber = San Nicolas-Noord | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 1/2 | caption_align = center | image1 = Aruba-Regionen.png | caption1 = San Nicolas Noord ta region 7 | image2 = | caption2 = | image3 = | caption3 = }} | area = | poblacion = | censo = 2020 | densidad = | descripcion = | pais = {{ABW}} | zoom = 13 }} '''San Nicolas-Noord''', oficialmente Sint Nicolaas Noord, ta un di e ocho [[Regionnan di Aruba|region]] den cua e [[isla]] di [[Aruba]] ta dividi administrativamente.<ref>{{Citeer web|url=https://cbs.aw/wp/index.php/2020/12/03/gac-geographical-address-classification-2019/|titel=GAC (Geographical Address Classification) 2019 and 2020|bezochtdatum=2025-03-03|datum=2019-06-27|werk=cbs.aw}}</ref> Hunto cu [[San Nicolas Zuid]] e ta constitui e region di San Nicolas, miho conoci como [[pariba di brug]]. E region tin un area di .... [[kilometer kuadrá|km²]] y un poblacion di 9.940 habitante dia prome di januari 2020. E region tin un poblashon di 9.940 (1 di yanüari 2020), loke ta representá 9.2% di e poblashon total di e pais. Muhé Hòmber 4760 5180 == Geografia == E region ta situá den e zona zuidoost di Aruba (region 7 riba mapa), pazuid di ... (region 1), pabou di [[Paradera]] (region 4) y panort di Oranjestad Oost (region 3). San Nicolas-Noord tin e siguiente barionan:<ref>[https://cbs.aw/wp/wp-content/uploads/2024/05/GAC_Officiele-publicatie_2024.pdf Strefy]</ref> * [[Brazil]] * Rooi Congo * Watapana Gezaag * [[Standardville]]/[[Rooi Hundo]] * Kust * [[Juwana Morto]] * San Nicolas-Noord otro {{Appendix}} [[Category:Luga na Aruba]] ------------------ {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais| variante= a | tipo = Region | nomber = San Nicolas-Zuid | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 1/2 | caption_align = center | image1 = Aruba-Regionen.png | caption1 = San Nicolas Zuid ta region 8 | image2 = | caption2 = | image3 = | caption3 = }} | area = | poblacion = | censo = 2020 | densidad = | descripcion = | pais = {{ABW}} | zoom = 13 }} '''San Nicolas-Zuid''', oficialmente Sint Nicolaas Noord, ta un di e ocho [[Regionnan di Aruba|region]] den cua e [[isla]] di [[Aruba]] ta dividi administrativamente.<ref>{{Citeer web|url=https://cbs.aw/wp/index.php/2020/12/03/gac-geographical-address-classification-2019/|titel=GAC (Geographical Address Classification) 2019 and 2020|bezochtdatum=2025-03-03|datum=2019-06-27|werk=cbs.aw}}</ref> Hunto cu [[San Nicolas Noord]] e ta constitui e region di San Nicolas, miho conoci como [[pariba di brug]]. E region tin un area di .... [[kilometer kuadrá|km²]] y un poblacion di 4.235 habitante dia prome di januari 2020. Sint Nicolaas-Zuid ta un di e ocho regionnan den e parti pariba di e pais autonomo di Aruba, cu ta pertenece na Hulanda, na Sur America. Riba promé di yanüari 2020, e region tabatin 4.235 habitante. Pa loke ta trata poblashon, e ta e region di mas chikitu den e pais. == Geografia == E region ta situá den e zona zuidoost di Aruba (region 7 riba mapa), pazuid di ... (region 1), pabou di [[Paradera]] (region 4) y panort di Oranjestad Oost (region 3). San Nicolas-Zuid tin e siguiente barionan:<ref>[https://cbs.aw/wp/wp-content/uploads/2024/05/GAC_Officiele-publicatie_2024.pdf Strefy]</ref> * [[Zeewijk]] * Pastoor Hendriksstraat * Van de Veen Zeppenfeldstraat * [[The Village]] * Essoville * [[Lago Heights]]/Esso Heights * [[Seroe Colorado]] * San Nicolas-Zuid otro Demografia E region tin un poblashon di 4.235 (1 di yanüari 2020), loke ta representá 3.9% di e poblashon total di e pais. Muhé Hòmber 1943 2292 {{Appendix}} [[Category:Luga na Aruba]] --------------- {{Databox}} '''Nomber di caya na Aruba''' ta refleha e historia, cultura y desaroyo social di e isla. Nan ta deriva for di un amplio scala di fuente, incluyendo historia local, [[geografia]], flora y fauna, [[literatura]], ciencia, [[religion]] y politica. Di e manera aki, nombernan di caya ta forma un parti importante di e herencia inmaterial di [[Aruba]]. Un nomber di caya ta un denominacion oficial pa espacio publico, manera caya, avenida, boulevard of plaza. E estudio di nomber di luga ta parti di e disciplina di toponimia. Den practica, nomber di caya ta sirbi como base pa adres y pa sistema di distribucion di post. Na Aruba, adres formal ta consisti di un nomber di caya hunto cu un number di e kavel, sin uzo di un sistema di codigo postal. ==Historia== E sistema di nomber di caya na Aruba a desaroyá gradualmente den [[siglo 19|siglo diesnuebe]] y [[siglo 20|binti]], paralelo cu urbanisacion di [[Oranjestad (Aruba)|Oranjestad]] i otro luganan riba e isla. Den e prome fase, hopi caya tabata sin nomber oficial of tabata conoci pa descripcionnan local. Influencia di gobernacion colonial Hulandes a introduci un sistema mas formal di registracion y nombramento. Un ehempel tempran ta e comision di nomber di caya na [[Willemstad]], [[Kòrsou|Corsou]], estableci na 1866, cu a sirbi como modelo pa Aruba.[1] Memey di siglo binti, despues di [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]], a surgi un consenshi pa uza nombernan cu mas relevancia local, reflehando un fortalecemento di identidad Arubano.<ref>{{citeer web|titel=Aruba Straatnamen|werk=[[Amigoe]]|datum=1950-12-05|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2026-04-29|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987772:mpeg21:p003}}</ref> == Dunamento di nomber == Na Aruba, e dunamento oficial di nomber na caya ta wordo realisa door di e minister responsabel pa Asuntonan General, riba recomendacion di Comision di Nomber di Caya. E comision consultivo aki ta inclui representante di instancianan manera [[Cuerpo Policial Arubano]] (KPA), Kadaster y Departamento di Obra Publico (DOW).[2] Na final di añanan 1940, a surgi discusion tocante e maneho di dunamento di nomber. A cuminsa duna preferencia na nombernan cu conexion cu e comunidad [[Antias Hulandes|Antiano]], en vez di nombernan internacional poco reconocibel.<ref>{{citeer web|titel=Ingezonden: Straatnamen op Aruba|werk=[[Amigoe]]|datum=1949-10-10|bezochtdatum=2026-04-28|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000212719:mpeg21:p003}}</ref><ref>{{citeer web|titel=Aruba straatnamen|werk=[[Amigoe]]|datum=1950-12-05|bezochtdatum=2026-04-28|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987772:mpeg21:p003}}</ref> Un di e prome ehempelnan tabata nomber di figuranan di resistensia, manera [[Boy Ecury]] y [[George Maduro]].[3] E historiado [[Johan Hartog]], prome director di [[Biblioteca Nacional Aruba]] (BNA), a presidi e comision den siglo binti. Bou di su liderazgo, nombernan a wordo selecta for di historia local y naturalesa, y tambe di personanan.[4] E maneho di dunamento di nomber ta evoluciona continuamente, tomando na cuenta expansion urbano y construccion di cayanan nobo, impulsa pa e desaroyo di Aruba durante e descubrimento di [[oro]], e mineria di guano, e yegada di e refineria di petroleo (Lago), y [[turismo]]. Algun nomber di caya ta di origen indigena, usualmente deriva di e zona unda nan ta situa. Den uzo moderno, hopi nomber di caya ta cuminsa cu termino manera ''Caya'' of ''Avenida'' (reemplasando e [[sufiho]] ''straat'' of ''weg''), of ta termina cu ''Boulevard''. ==Nomber tematico== Den diferente bario na Aruba, nombernan di caya ta sigui un tema specifico, loke ta contribui na identidad di e area: *Den Klip tin caya nombra pa escritor y compositor internacional. *Den [[Dakota (Aruba)|Dakota]], nombernan ta deriva di fruta y produkto agricola. *Den Companashi, nombernan ta basa riba cientifico y investigado. *Den Ponton, nan ta referi na mata y elemento di naturalesa local.[6] E sistema tematico ta facilita orientacion y ta duna caracter propio na cada bario. ==Reconocimento social== Hopi caya na Aruba ta nombra pa personanan cu a contribui na sociedad, manera politico, lider social, deportista, artista y religioso. Generalmente, e honor aki ta wordo otorga di manera postumo. E camindanan principal di Aruba ta generalmente nombra pa figuranan influyente. Entre nan tin ''Juan E. Irausquin Boulevard'' y ''Henny Eman Boulevard'', ku ta refleha e desaroyo economico y turistico di e isla den siglo binti.[7] Otro ehempelnan ta ''Avenida Nelson Orlando Oduber''[5], ''Watty Vos Boulevard''<ref>[https://antilliaansdagblad.com/articulo/aruba/20386-watty-vos-blvd-aruba-in-gebruik Watty Vos Boulevard Aruba in gebruik], [[Antilliaans Dagblad]] (6 di november 2019)</ref> y [[Caya G.F. (Betico) Croes]], nombra pa [[Betico Croes|Gilberto François Betico) Croes]], considerá como un figura clave den historia politico di Aruba. {{Appendix}} ==Referensia == * Frank, Vivienno L. 2019. ''Aruba en een keuze uit haar toponiemen.'' ISBN:978-0-359-65900-5 * Hartog, J. Aruba: Past and Present. Oranjestad: De Wit Stores. * Gobierno di Aruba – reglamentonan di nombramento di caya. * Croes, F. Historia di resistencia Antiano den Guera Mundial II. * Hartog, J. Geschiedenis van Aruba. * Alofs, L. & Merkies, H. Ken ta Arubiano? * Kadaster Aruba – registro di nomber di caya. * Ministerie di Infrastructura Aruba – dokumentonan di planifikashon urbano. [[:Kategoria:Geografia di Aruba]] <ref>{{Cite web |title=Kadaster Aruba |url=https://www.kadaster.aw |publisher=Kadaster Aruba |access-date=2026-04-27}}</ref> Example (book): <ref>{{Cite book |last=Hartog |first=Johan |title=Aruba: Past and Present |publisher -------------------- '''Nomber di caya na Aruba''' ta refleha e historia, cultura, y desaroyo social di e isla. Nan ta bin di un scala amplio di disciplina, entre otro historia di Aruba, geografia, flora y fauna, literatura, ciencia, religion y politica. Nomber di caya pues ta un parti importante di herencia inmaterial di Aruba. Un nomber di caya ta referí na un nòmber ku ta wòrdu usá pa designá espasio públiko, manera kaya, avenida, kaminda, plaza y becindario. E teoria di nòmber di kaya òf lugá ta un rama di toponimia. Un nòmber di kaya ta sirbi komo un guia i ta forma adrès, i ta wòrdu usá den hopi pais pa dirigí pòst. Nombernan di caya na Aruba hopi biaha ta un mescla di referencia na Papiamento, Hulandes y historia: hunto cu un number e ta forma un adres formal pero sin un sistema di codigo postal. == Dunamento di nomber == E nombramento oficial di cayanan na Aruba ta wordo haci door di Minister di Asuntonan General, riba recomendacion di e Comision di Nomber di Caya. E comision aki tradicionalmente ta consisti di representantenan di entre otro [[Cuerpo Policial Arubano]] (KPA), Kadaster, y Departamento di Obra Publico (DOW). Un comision similar pa e nomber di caya di [[Willemstad]] tabata existi na [[Kòrsou|Corsou]] caba for di aña 1866. Na fin di añanan 1940, a surgi un diskushon tocante e maneho cu dunamento di nòmber di caya. Kontrali na e hopi nòmbernan di kaya deskonosí, manera esnan di inventornan mundialmente famoso, a kuminsá duna preferensia na nòmbernan di kaya ku tabata papia ku e poblashon lokal.[1][2] E promé nòmbernan rekonosibel tabata esnan di bringadónan di resistensia Antiano: Boy Ecury (Boy Ecuryplein) i George Maduro (George Madurostraat).[3] Historiadó Johan Hartog, e promé direktor di Biblioteka Públiko di Aruba, tabata presidi e Komishon di Nòmber di Kaya di Aruba den siglo binti.[4] Bou di su liderazgo, nòmbernan tabata wòrdu selektá for di historia lokal i naturalesa, pero individuonan tambe tabata wòrdu konsiderá, normalmente póstumo. E decision final a keda na Conseho Ehecutivo di Aruba. Ekspanshon urbano den futuro i konstrukshon di kayanan nobo tambe ta wòrdu tumá na kuenta ora di skohe nòmber, loke ta nifiká ku e polítika di nòmber di kaya ta evolucionando konstantemente. Ku tempu, e terminologia tambe a kambia: nòmbernan di kaya nobo awor hopi bia ta kuminsá ku Caya, Boulevard, òf Avenida. ---------- revision '''Straatnamen van Aruba''' weerspiegelen de geschiedenis, cultuur en maatschappelijke ontwikkeling van het eiland. Zij zijn afkomstig uit uiteenlopende domeinen, waaronder de Arubaanse geschiedenis, aardrijkskunde, flora en fauna, literatuur, wetenschap, religie en politiek. De naamgeving van straten vormt daarmee een belangrijk onderdeel van het immaterieel erfgoed van Aruba. Un nomber di caya ta referi na un nomber cu ta wordo uza pa designá espacio publico, manera caya, avenida, kaminda, plaza y becindario. E teoria di nomber di caya of di luga ta un rama di toponimia. Un nomber di caya ta sirbi como un guia y ta forma adres, y ta wòrdu uza den hopi pais pa dirigi post. Nombernan di caya na Aruba hopi biaha ta un mescla di referencianan na Papiamento, Hulandes y historia: hunto cu un number e ta forma un adres formal pero sin sistema di codigo postal. == Naamgeving en beleid == De officiële naamgeving van straten op Aruba gebeurt door de minister van Algemene Zaken, op voordracht van de Straatnamencommissie. Deze commissie bestaat traditioneel uit vertegenwoordigers van onder meer de politie, het kadaster en de Directie Openbare Werken (DOW). Een vergelijkbare commissie bestond reeds in 1866 op Curaçao voor de straatnamen van Willemstad. Eind jaren 1940 ontstond er discussie over het straatnamenbeleid. In afwijking van de vele onbekende straatnamen, zoals bijvoorbeeld namen van wereldberoemde uitvinders, begon men de voorkeur te geven aan straatnamen die tot de bevolking spreken.<ref>ingezonden buiten verantwoordelijkheid der Redactie STRAATNAMEN OP ARUBA.. "Amigoe di Curacao". Willemstad, 10-10-1949. Geraadpleegd op Delpher op 10-02-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000212719:mpeg21:p003</ref><ref>ARUBA STRAATNAMEN.. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 05-12-1950, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 10-02-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987772:mpeg21:p003</ref> De eerste herkenbare namen werden die van de Antilliaanse verzetstrijders: Boy Ecury (Boy Ecuryplein) en George Maduro (George Madurostraat).<ref>ARUBA NAAR ARUBA.. "Amigoe di Curacao". Willemstad, 24-10-1949. Geraadpleegd op Delpher op 10-02-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000212731:mpeg21:p003</ref> Historicus Johan Hartog, Aruba’s eerste directeur van de Openbare Bibliotheek, was in de twintigste eeuw voorzitter van de Arubaanse straatnamencommissie.<ref>Dr.Johan Hartog; wat hij begon liet hij niet los. "Amigoe". Curaçao, 29-09-1990, p. 4. Geraadpleegd op Delpher op 10-02-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642192:mpeg21:p020</ref> Onder zijn leiding werden namen geselecteerd uit de lokale geschiedenis en natuur, maar ook personen kwamen in aanmerking, meestal postuum. De uiteindelijke besluitvorming lag bij het Bestuurscollege van Aruba. Bij de naamgeving wordt tevens rekening gehouden met toekomstige stadsuitbreidingen en de aanleg van nieuwe straten, waardoor het straatnamenbeleid voortdurend in ontwikkeling is. In de loop van de tijd veranderde ook de terminologie: nieuwe straatnamen beginnen tegenwoordig vaak met Caya, Boulevard of Avenida. == Straatnamen en maatschappelijke erkenning == Veel straatnamen op Aruba zijn gewijd aan verdienstelijke burgers, geestelijken, sporters en politici. Deze eer wordt doorgaans postuum verleend. Een bekend voorbeeld is Gilberto François (Betico) Croes, die als ‘Libertador’ van Aruba wordt beschouwd. De voormalige Nassaustraat, de hoofdstraat van Oranjestad, werd hernoemd tot Caya G. F. (Betico) Croes. Ook andere prominente figuren zijn in het straatbeeld vereeuwigd. Zo werd in 1950 de weg langs het Wilhelminasportpark vernoemd naar J. Helenus Ferguson, gezaghebber in de negentiende eeuw en bekend vanwege zijn rol in de aloëcultuur. Deze weg draagt tegenwoordig de naam Avenida.[[File:Aad Stolwijk, Hooiberg; Fergusonstraat; Avenida Milio Croes; Dakota, ANA-DIG-COL-STOLWIJK-LUCHTF-VEL-563-11, Archivo Nacional Aruba.jpg|thumb|Bista aereo di Avenida Milio Croes (antes Fergusonstraat) rechtsonder (1974).]] Ook andere prominente figuren zijn in het straatbeeld vereeuwigd, al blijkt deze eer niet altijd permanent. Zo werd in 1950 de weg langs het Wilhelminastadion vernoemd naar J. Helenus Ferguson, gezaghebber in de negentiende eeuw en bekend vanwege zijn rol in de aloëcultuur. Deze straat werd in 2004 hernoemd tot Avenida Milio Croes, naar de Milio Croes (1922-2013), voorzitter van SAC en jarenlang bijgedragen aan Aruba Carnaval. Een uitzondering op de regel van postume vernoeming is Nelson Orlando Oduber, voormalig minister-president van Aruba, naar wie de Avenida Nelson Orlando Oduber werd genoemd, ter vervanging van de Sasakiweg. == Thematische straatnaamgeving per wijk == In verschillende wijken op Aruba zijn straatnamen thematisch geordend, wat bijdraagt aan het karakter en prestige van deze buurten. In Oranjestad en omgeving zijn talrijke straten vernoemd naar literaire figuren, zoals Vondel, Herman Gorter, Constantijn Huygens, Jacob Cats en Guido Gezelle, aangevuld met internationale schrijvers als Shakespeare, Victor Hugo, Lord Byron en Alfred de Musset. Nabij Playa komen daarnaast straten voor die zijn vernoemd naar klassieke componisten, waaronder Bach, Schubert en Brahms, evenals leden van het Nederlandse koningshuis. De volkswijk Dakota kent straatnamen ontleend aan vruchten en landbouwproducten, zoals Patiastraat, Dadelstraat, Druivenstraat en Pindastraat. De oorspronkelijke Rondweg van Dakota werd in 1991 vernoemd naar oud-minister en voetballer Guillermo Trinidad, en later hernoemd tot Caya Papa Juan Pablo II. In Companashi, nabij de Kamerlingh Onnesstraat, overheersen namen van natuurwetenschappers zoals Edison, Pascal, Celsius en Fahrenheit. Ook de lokale gemeenschap wordt er weerspiegeld, met onder meer Caya Gilberto Toppenberg. De wijk Ponton bevat straatnamen ontleend aan inheemse plantensoorten, zoals Scopet, Breba, Katuna en Barba di Yoncuman. Het voormalige Eagle Colony kent straatnamen die verwijzen naar Europese landen. == Religie, sport en politiek == Religieuze orden hebben eveneens hun plaats in de Arubaanse straatnaamgeving. Zo zijn straten genoemd naar leden van de Frères de la Salle en de Dominicanessen, waaronder Caya Frère Alexius in Madiki en Caya Soeur Dorothea in Bushiri. Sporters en sportpioniers worden eveneens herdacht, zoals George Maduro, Boes Orman en Wichie de Palm. In Rancho is de Avenida Alo Tromp vernoemd naar een jonge AVP-aanhanger die in 1983 tijdens verkiezingsonrust om het leven kwam. == Hoofdwegen en boulevards == De belangrijkste verkeersaders van Aruba, tussen Oranjestad en Arashi, zijn vernoemd naar invloedrijke figuren uit de twintigste eeuw. De Lloyd G. Smith Boulevard herdenkt de directeur van de Lago-raffinaderij tijdens de Tweede Wereldoorlog, terwijl de Juan E. Irausquin Boulevard verwijst naar een pionier van het Arubaanse toerisme. Ook politicus Edgar ‘Watty’ Vos werd op deze wijze geëerd. --------- '''Straatnamen''' zijn er op Aruba in alle soorten, maar meestal van historische, aardrijkskundige, biologische, literaire of wetenschappelijke oorsprong. De namen worden door de Adviescommissie Straatnamen uitgezocht en aan de overheid voorgesteld. Een zelfde commissie werd op Curaçao al in 1866 benoemd voor straatnamen in Willemstad. Dr. Johan Hartog, historicus en Aruba’s eerste directeur van de Openbare Bibliotheek, vertelt dat hij vanwege zijn functie het voorzitterschap van de straatnamencommissie mocht vervullen, samen met vertegenwoordigers van de politie, het kadaster en openbare werken (DOW) etc. Er werden namen uit de Arubaanse geschiedenis en uit de natuur gekozen en voorgesteld aan het Bestuurscollege dat verder besliste, maar ook namen van overledenen kwamen in aanmerking. Tegenwoordig beginnen nieuwe straatnamen met Caya, Boulevard of zelfs Avenida. Verdienstelijke burgers of geestelijken, sporters of politici – al dan niet van onbesproken naam en faam, verbonden aan een regerende politieke partij – mogen zich, meestal postuum, erin verheugen om in een strook asfalt voort te leven. Aruba’s ‘Libertador’ Betico Croes is daar een voorbeeld van: Nassaustraat, de Mainstreet van Oranjestad, werd Caya G. F. (Betico) Croes. In 1950 werd de weg langs het ‘Wilhelminasportpark’ vernoemd naar J. Helenus Ferguson, gezaghebber in de 19e eeuw, die bekend werd vanwege zijn rol bij van het verbouwen van aloë. Inmiddels is die weg tot Avenida hernoemd. In 1966 merkte gedeputeerde Oscar Henriquez bij de behandeling van de eilandsbegroting op dat het voor de commissie niet makkelijk was om namen te vinden voor de straten in de vele nieuwe woonwijken. “De nieuwe straten moeten namen krijgen die meer tot de bevolking spreken”. Dat blijkt echter niet in alle gevallen nageleefd te zijn. Laten we eerst stellen dat het cachet van bepaalde wijken wordt onderstreept door de namen van de straten. Als je Oranjestad vanaf de airport binnenrijdt, kan je rechts afslaan naar de Vondellaan, vernoemd naar Neerlands grootste schrijver, onder meer bekend van het toneelstuk ‘Gijsbrecht van Amstel’. Hij leefde in de 17e eeuw. De wijk die grenst aan de Vondellaan, Mon Plaisir, bestaat uit huizen, bewoond door mensen die vertrouwd zijn met hun literaire klassiekers, vandaar dat er nog enkele straten klinkende namen hebben als Herman Gorter, Constantijn Huygen, Jacob Cats en Guido Gezelle. Wie kent hen niet… Voor de afwisseling worden er nog wat Engelse en Franse literaire reuzen op de naambordjes geplakt, zoals Shakespeare, Victor Hugo, Byron (Lord) en Alfred de Musset, allemaal bekend van de middelbare schooltijd. Trouwens, iets verder naar het Lagoen in Playa raken we in het goede gezelschap van klassieke componisten als Bach, Schubert en Brahms, waarna we tenslotte leden van de koninklijke familie tegenkomen, Juliana, Beatrix, Irene, Margriet en Maria-Christina. Voor een straat vernoemd naar de vader van deze prinsessen, moeten wij naar San Nicolas, daar vinden wij de Bernhardstraat. Plaatselijke helden zoals George Maduro en plantagehouder Bazin leven ook in straatnamen verder. In de aan de voornoemde Fergusonstraat grenzende volkswijk Dakota wordt het vruchten plukken in de Patiastraat, Dadelstraat, Druivenstraat en Pindastraat; die hebben geen nadere uitleg nodig. Trouwens, rond het oudste deel van Dakota werd een rondweg aangelegd, domweg Rondweg genaamd. In 1991 werd die vernoemd naar oud-minister Guillermo Trinidad, een voetballer afkomstig uit Dakota. Meer recentelijk kwam er een naamswijziging, het heet nu Caya Papa Juan Pablo II. Tja, de kerk wil ook wat. Wat dat betreft: er werden ook namen van bekende frères de la Salle en zusters Dominicanessen uitgezocht voor nieuwe straten in andere delen van de stad. Zo kwam er in Madiki de Caya Frère Alexius en in Bushiri de Caya Soeur Dorothea, beiden omringd door een hele reeks verdienstelijke collega’s. De wijk Companashi, grenzend aan de Kamerling Onnesstraat, vernoemd naar een 19e eeuwse natuurkundige, is gevuld met internationale grote namen op dat gebied zoals Edison, Pascal en natuurlijk Celsius en Fahrenheit. Gilberto Toppenberg, meer dan verdienstelijke inwoner van die wijk, heeft daar nu ook zijn Caya gekregen. Dan komen we in Ponton, via de voormalige Boerhaavestraat, nu Caya Ernesto O. Petronia, en bevinden we ons midden in straten met namen uit de plaatselijke plantenwereld: Scopet, Breba, Katuna en niet te vergeten de Barba di Yoncuman. De wijk die vroeger als Eagle Colony werd aangeduid, heeft de namen van Europese landen in de straatnaam, zoals Frankrijk, Schotland en zo meer. Een deel van de Arendstraat, waar hij aan woont, is vernoemd naar voetbalpionier Boes Orman. De rotonde aan het eind van de Belgiëstraat draagt de naam van Wichie de Palm, oprichter van het bedrijf met touringbussen, niet ver van deze rotonde. In de wijk Rancho is een straat vernoemd naar een jeugdige aanhanger van de AVP die in 1983 bij een schermutseling in verkiezingstijd het leven verloor: de Avenida Alo Tromp. In deze voormalige visserswijk valt het op dat straatnamen die de bewoners iets zeggen zoals de Ranchostraat en Visstraat, worden onderbroken door straten die namen dragen als Johan de Wittstraat en Oldenbarneveldstraat. Eenzelfde contrast is te vinden in San Nicolas, daarover later meer. De voornaamste verkeersaders van het eiland, tussen Oranjestad en Arashi zijn vernoemd naar de directeur van de Lago tijdens de oorlog, Lloyd G. Smith en de pionier van ons toerisme, Juan E. Irausquin. Hun namen zijn aan een Boulevard verbonden. Die eer had ook AVP politicus Edgar ‘Watty’ Vos. Volgens de richtlijnen allemaal postuum geëerd. De enige uitzondering daarop is tot nu toe: Nelson Orlando Oduber, voormalig Minister-President, wiens Avenida de naam Sasakiweg heeft vervangen. Het is nog even wennen...<ref>Evert Bongers, [https://www.facebook.com/groups/2690464017950676/posts/3028876380776103/ Straatnamen op Aruba], facebook Historia di Aruba</ref> {{Appendix}} ------------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | variante = a | tipo= Bario | name = Essoville | imagen = Aad Stolwijk, San Nicolas; San Nicolaas; Graf Von Zinzendorf school; Staringstraat; Kong Ming Supermarktet; Pastoor Hendrikstraat, ANA-DIG-COL-STOLWIJK-LUCHTF-VEL-537-10, Archivo Nacional Aruba.jpg | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[Regionnan di Aruba|San Nicolas Zuid]] | tipo_subdivision_adm = Zona | subdivision_adm = <!-- Historia --> | funda = <!--Fecha di fundacion --> | fundado = <!-- Geografia --> | area = 0.2861<ref>https://www.citypopulation.de/en/aruba/admin/san_nicolas_zuid/885__essoville/</ref> | poblacion = 971 | gentilisio = | censo = 2020 }} '''Essoville''' ta un bario y zona (zona) den e region di Sint Nicolaas-Zuid den e parti zuid di e pais autonomo di Aruba, perteneciente na Hulanda, na Sur America. Riba promé di yanüari 2020, e tabatin un poblashon di 971. E ta e zona di mas grandi den e region. * woonhuizen waren eerst enkel genummerd terwijl beginjaren 60 hieraan namen van rivieren werd toegekend. Essoville is een woonwijk in het oosten van San Nicolas en omvat de woonstraten; Vuykestekestraat Coloradostraat Orinocostraat Missouristraat Amazonestraat Mississippistraat Deze woonwijk werd gesticht door "Home Building Foundation", een stichting opgericht en gefinancierd door de Lago. De huizen werden aan werknemers van de Lago verkocht.<ref>Vivienno Frank. 2019. Essoville. Den:''Aruba en een keuze uit haar toponiemen.'' ISBN:978-0-359-65900-5, pag. 105.</ref> Allereerst is gedacht aan de overdracht hiervan aan de Home Building Foundation, Zoals het zich thans laat aanzien, zou een dergelijke overdracht het meest aan de technische en wettelijke vereisten tegemoet komen. De huizen zouden dan door de Foundation aan de tegenwoordige bewoners worden verkocht op dezelfde wijze zoals dit na de oorlog met de Essoville-huizen geschiedde Deze bewoners zouden dan het eerst voor de aankoop dezer woningen, die zij momenteel huren, in aanmerking komen.<ref>Lago overweegt eigendoms overdracht Lago Heights huizen. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 01-06-1953, p. 2. Geraadpleegd op Delpher op 13-04-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010988047:mpeg21:p002</ref> * woonhuizen waren eerst enkel genummerd terwijl beginjaren 60 hieraan namen van rivieren werd toegekend. * vergeleken met andere barios waren de kavel klein met daarop mini-woninkjes. Te St. Nicolaas is door de recente bouw van 70 arbeiderswoningen de (z.g. „Essoville") door de Lago Oil 6 Transport Cy Ltd. de volkshuisvesting belangrijk verbeterd.<ref>Woningtoestand op Aruba.. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 18-06-1942, p. 4. Geraadpleegd op Delpher op 13-04-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987172:mpeg21:p004</ref> * in de wijk is gevestigd een rumshop en een pompstation, dat in 1952 in bedrijf ging. * wijk grenst aan de Graaf van Zinnendorfschool, gelegen aan de [[Bernhardstraat]]. == Historia == Buiten de Colony verrezen woonwijken voor het lokale personeel, voor elke laag van de hierarchie een aparte wijk. In 1937 werd begonnen met Lago Heights, 150 huizen. In 1939 [[Essoville]] met 75 bungalows om te beginnen. In 1947 werd begonnen met sociale woningbouw in [[Lagoville]]: de arbeiders werden in de gelegenheid gesteld door een spaarregeling op den duur eigenaar te worden van de huizen. En afgezien van de door Lago neergezette wijken was er in het centrum van wat later San Nicolas zou gaan heten ook een wijk van in de haast opgebouwde huizen in de stijl die ook op de Engelstalige Caribische eilanden te vinden is: [[The Village]].<ref>{{citeer web|url=http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&task=view&id=28&Itemid=42|titel=De Lago en de Eagle: de olieindustrie op Aruba|werk=historiadiaruba.aw|datum= |bezochtdatum=2024-09-03|archiefurl=https://web.archive.org/web/20210812112631/http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&task=view&id=28&Itemid=42|archiefdatum=2021-08-12|dodeurl=nee}}</ref> Divishon Atministrativo E zona ta konsistí di un lokalidat:[2] Essoville Demografia E zona tin un poblashon di 971 (1 di yanüari 2020). {{Appendix}} [[:Kategoria:Luga na Aruba]] --------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | variante = a | tipo= Bario | name = Esso Heights | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[Regionnan di Aruba|San Nicolas Zuid]] | tipo_subdivision_adm = Zona | subdivision_adm = }} '''Esso Heights''' ta un bario den e zona di Lago/Esso Heights, den e region di Sint Nicolaas-Zuid den e parti zuidoost di Aruba.[1] == Historia == Buiten de Colony verrezen woonwijken voor het lokale personeel, voor elke laag van de hierarchie een aparte wijk. In 1937 werd begonnen met Lago Heights, 150 huizen. In 1939 [[Essoville]] met 75 bungalows om te beginnen. In 1947 werd begonnen met sociale woningbouw in [[Lagoville]]: de arbeiders werden in de gelegenheid gesteld door een spaarregeling op den duur eigenaar te worden van de huizen. En afgezien van de door Lago neergezette wijken was er in het centrum van wat later San Nicolas zou gaan heten ook een wijk van in de haast opgebouwde huizen in de stijl die ook op de Engelstalige Caribische eilanden te vinden is: [[The Village]].<ref>{{citeer web|url=http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&task=view&id=28&Itemid=42|titel=De Lago en de Eagle: de olieindustrie op Aruba|werk=historiadiaruba.aw|datum= |bezochtdatum=2024-09-03|archiefurl=https://web.archive.org/web/20210812112631/http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&task=view&id=28&Itemid=42|archiefdatum=2021-08-12|dodeurl=nee}}</ref> {{Appendix}} [[:Kategoria:Luga na Aruba]] ------------------ {{Variante|a}} {{infobox luga den pais | variante = a | tipo = Bario | nomber = Lago Colony | pais = {{ABW}} }} '''Lago Colony''' tabata un comunidad situa na e extremo oost di e isla di Aruba, cerca di e area conoci actualmente como Seroe Colorado. E stat tabata konsistí di 377 kas,[2] un hospital,[3][4] misa, kas di klup, pista di bowling, i un Skol Merikano, ku promé pa di diesdos klas i aproksimadamente 180 studiante. E poblashon di Lago Colony tabata prinsipalmente di Merka, ounke tabatin un poblashon grandi di Inglatera, Irlanda i Eskosia ku tabata prinsipalmente ofisialnan riba e flota di tankero di lago. Ademas tabatin Hulandes, Danes, Spaño y otro nacionalidadnan representa den e comunidad. E pueblo aki tabata sostené pa un refineria grandi di zeta na mundu, ku e tempu ei tabata propiedat di un supsidiario di Standard Oil di New Jersey, konosí komo Lago Oil and Transport Company. Lago tabatin su komienso na 1924 komo un fasilidat di trans-shipping pa zeta krudo ekstraí pa Lago Petroleum Corporation ku ta operá na Lago Maracaibo. E crudo a wordo transporta pa Aruba den barconan di fondo plat, cu ta poco profundo, barconan tanker, conoci como lake tankers. E trans-envio aki di e zeta krudo a sigui te na 1928 ora ku a konstruí un refineria i e zeta krudo Venezolano a wòrdu refiná riba e isla i enviá tur kaminda na mundu komo produktonan petrolero kaba. == Baby beach == Den añanan 1950, e Aruba Esso Club a wòrdu konstruí na Baby Beach man made lagoon.[5] E klup a inkluí un restorant, pista di baile i un stadion di beisbòl. Den e lagun, tabatin un waf i baranka chikitu (di kua un ta para ainda). E refineria a opera te cu 1985 ora cu el a wordo cera. E refineria, cu awor ta propiedad di Valero Energy Corporation, despues a wordo cumpra, habri bek, despues cera atrobe; na desèmber 2010, Valero a anunsiá ku e refineria ta habri bèk.[6] Te cu 2012, a keda solamente algun cas di ex-Colonia di Lago. Esnan cu a resta a wordo entrega na Gobierno di Aruba of a wordo bendi na personanan individual. Awendia, e Esso Club ta solamente un edifisio grandi i bandoná ku un negoshi, un tienda di buseo, ku ta den operashon ainda. ------------ {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | variante = a | tipo= Bario | name = Zeewijk | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 1/2 | caption_align = center | image3 = Zeilschip bij de Yachtclub van Aruba. Op de achtergrond de Lago-olieraffinaderij, Bestanddeelnr 252-3982.jpg | image2 = De haven van de Lago-olieraffinaderij in San Nicolas op Aruba, Bestanddeelnr 252-8041.jpg | image1 = BNA-DIG-MEINERS-0035 - San Nicolas - Zeewijk, Zwemmers aan strand van Zeewijk 591200 c.jpg | caption1 = Playa di Zeewijk | footer = Bista pa lama cu [[Lago Oil & Transport Company|refineria Lago]] den fondo | footer_align = center }} | pais = {{ABW}} | region = [[San Nicolas|San Nicolas-Zuid]] | poblacion = 527 | censo = 2020 | censo_ref = | area = 0,4827 | densidad = 1,092 | zona = | zoom = 14 }} ------------------- ==The Lourdes Grotto== Named in commemoration of the famous French religious landmark, was created under the guidance of a priest named “Erkamp” and parishioners in the year 1958. The grotto, a shrine built into the rocks is located in Seroe Preto, just off the main road to San Nicolas. A statue of the Virgin Mary, weighing 700 kilos, was hoisted into place in the grotto. Every year, on February 11 (feast of Lady of Lourdes), a procession leaves from the St. Theresita church in San Nicolas to the grotto, where a mass is performed. The grotto is located road-side and can be visited daily. <ref>https://www.cspnv.com/pdf/aruba-today-20260227.pdf Explore Aruba! (27 di februari 2026)</ref> ---------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais| variante = a | tipo = luga | nomber = Parkietenbos | nomber_oficial = | nomber_nativo = | pais = {{ABW}} | alias = | lema = | imagen = | descripcion = | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 1/2 | caption_align = center | image1 = | caption1 = | image2 = | image3 = }} | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[Oranjestad West]] | zoom = 14 }} '''Parkietenbos''' ta un luga situa na costa west di Aruba, canto di lama y mangelnan directamente pazuid di [[Aeropuerto Internacional Reina Beatrix]] y e areanan residencial di [[Simeon Antonio]] y [[Cas di Paloma]]. E area aki ta designa como un zona economico den e ''Ruimtelijke Desaroyo Plan'' (ROP) di Aruba di 2009.<ref>[https://web.archive.org/web/20160224005153/http://dip.aw/ROP%20atlas.pdf Atlas Ruimtelijk Ordeningsplan]</ref> == Zona economico == For di añanan 1960, e landfill sentral “Parkietenbos Containerpark & ​​Landfill Facility”, simplemente konosí komo “Parkietenbos”, ta situa na Parkietenbos. E instalashon públiko aki ta wòrdu manehá pa [[Serlimar]] y ta consisti di dos deposito principal: e parke di container i e landfill, caminda e sushi ta wordo compacta, nivela y cubri.<ref>[https://web.archive.org/web/20201031134950/https://serlimar.com/ Officiële website Serlimar]</ref> Na 2009, e compania Mericano Bouldin & Lawson a entrega e instalacion di “WastAway”. E instalacion aki cu tin un balor di 28 miyon florin, mester a procesa desperdicio den asina yama “fluff” y despues reusa e fluff aki pa compost of fertilisante di tera. Sinembargo, e instalashon nunka no a funshoná korektamente i p’esei a wòrdu será na mitar di 2011.<ref>{{Citeer web |url=http://www.genootschapnederlandaruba.nl/wp-content/uploads/2017/02/Voor-u-gelezen-juli-2016.pdf |titel=Voor u gelezen, GNA, juli 2016 |bezochtdatum=2018-07-20 |archiefdatum=2018-07-20 |archiefurl=https://web.archive.org/web/20180720225535/http://www.genootschapnederlandaruba.nl/wp-content/uploads/2017/02/Voor-u-gelezen-juli-2016.pdf |dodeurl=ja }}</ref> Riba 8 di febrüari 2018, un “petishon pa informashon” (RFI) a keda publiká en konekshon ku e destaho pa e remediashon di e landfill i e kambio den e método di prosesamentu di desperdisio: di maneho di desperdisio “sólido” pa “sostenibel”.<ref>[https://www.ie-forum.nl/artikelen/rectificatie-afgewezen-wegens-onvoldoende-hinder-voor-aanbestedingen-parkietenbos Rectificatie afgewezen wegens onvoldoende hinder voor aanbestedingen Parkietenbos]</ref> Desde 2007, un planta di tratamentu di awa di riool a wòrdu situá banda di e landfill pa e tratamentu di awa di cesspool suministrá pa tankero.<ref>{{Citeer web |url=http://www.witteveenbos.nl/nl/projecten-afvalwater/project/15-rwzis-aruba/pagenr/1 |titel=Aruba |bezochtdatum=2018-07-20 |archiefdatum=2018-07-20 |archiefurl=https://web.archive.org/web/20180720225707/http://www.witteveenbos.nl/nl/projecten-afvalwater/project/15-rwzis-aruba/pagenr/1 |dodeurl=ja }}</ref> == Asuntonan ambiental == Huma di e landfill di Parkietenbos por wòrdu mira for di Wayaca (yüni 2022) Pa añanan, e landfill ku awor ta sobrepobla tabata e kousa di kehonan tokante molèster di huma, huma tóksiko i polushon, ku ta un peliger pa medio ambiente i salú públiko. Na 2002, un grupo di residente lokal a funda e Fundashon Parkietenbos pa hala mas atenshon na e problema di desperdisio a traves di akshonnan.<ref>https://www.thedailyherald.sx/islands/66520-aruba-residents-take-action-against-landfill{{Dode link|datum=februari 2020 |bot=InternetArchiveBot }}</ref> E fundacion aki a tuma accion na comienso di juli 2018 ora cu candela a bolbe cuminsa na landfill. Despues di akshonnan inútil di Stichting Parkietenbos, un residente lokal a disidí di presentá un demanda kontra gobièrnu na 2020.<ref>{{Citeer web|url=https://caribischnetwerk.ntr.nl/2020/08/25/overheid-blijft-doorgaan-met-illegale-afvalpraktijken/|titel=Overheid blijft doorgaan met illegale afvalpraktijken|bezochtdatum=|auteur=Sharina Henriquez|datum=2020-08-25|werk=caribischnetwerk.ntr.nl}}</ref> {{Appendix}} ------------------- {{Databox}} '''Cunucu Arikok''' ta un museo habri den [[Parke Nacional Arikok]], cu ta sirbi como mustra di e manera di biba di antaño. E ta un di e atraccionnan principal di Parke Nacional Arikok. {{Appendix}} Fondo Prins Bernhard lo financia finalisacion di e proyecto ‘Cunucu Arikok’. Esaki ta encera un suma di mas o menos 60 mil florin. Cu Cunucu Arikok e fundacion FANAPA tin como meta pa crea un obheto cu ta duna e bishitantenan un bon impresion di kico naturalesa na Aruba tin pa ofrece. ‘Na e lugá úniko aki nos ta haña vegetashon eksuberante riba un pida tereno kaminda diferente formashon geológiko ta uni den otro, ku ta visibel den kunuku pa medio di diferensianan den tipo di tera i baranka i kaminda un kantidat grandi di parha i bestia di tera tambe ta biba.<ref> Prins Bernardfonds steunt afbouw project Cunucu Arikok. "Amigoe". Curaçao, 14-09-1989, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 25-04-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642757:mpeg21:p006</ref> E sub-proyecto “Cunucu Arikok”, di Stinapa Aruba, lo wordo financia door di Fondo Prins Bernhard, a haya sa di Stinapa. E proyecto aki ta data for di aña 1980 ora cu Departamento di Desaroyo Economico (DECO) den colaboracion cu otro instancianan local a desaroya un proyecto grandi pa crea un parke nacional Arikok-Jamanota na Aruba. Stinapa Aruba tin 785 hectar riba huur di gobierno. Esaki ta Sero di Arikok y e area rond di dje. E sitio ta situá eksaktamente na e frontera di dos formashon di piedra geológiko: e diabase schist-tuff i e tonalite. Hopi impreshonante den e parti abou ta numeroso formashon ku ta konsistí di blòki grandi di tonalita rondoná den kua eroshon a krea e formanan mas straño i imponente. Komo ku e cunucu ta protehá di e bientunan komersial konstante i salu dor di e seru di Arikok, e tin un vegetashon relativamente eksuberante. Tin un kantidat di palu hopi bieu, grandi i kompletamente krese, ku ta un raridat riba e isla. Konenchi, parakeet ta biba einan i hopi bia por mira otro parhanan manera trupial, chuchubis i perdiz. Kaskabel tambe ta presentá, pero bo mester ta un eksperto pa haña un: nan ta lastra bai ora hende yega serka.<ref>Natuurpark met cultuur-historisch monument Bernhard-fonds neemt Cunucu Arikok voor zijn rekening. "Amigoe". Curaçao, 30-11-1985, p. 9. Geraadpleegd op Delpher op 25-04-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643304:mpeg21:p011</ref> {{Stub}} ChatGPT: Cunucu Arikok ta un lugá histórico i kultural importante den Parke Nacional Arikok na Aruba. E palabra "cunucu" ta referí na un plantashon chikí òf un kas di campo, i den e kontektu aki, e ta referí na un plantashon ku a pertenesé na Arie Kok, un agricultor Hulandés. E nòmber di e parke mes, Arikok, ta derivá di su nòmber. ​ Wikipedia – Die freie Enzyklopädie 🏡 Historia i Signifikado Cunucu Arikok a forma parti di e desaroyo di Parke Nacional Arikok. E área a sirbi komo un plantashon chikí, i su kas di torto (kas di adobe) a keda preservá komo un ejemplo di bida rural tradicional Arubano. E kas a rekonstruí usando método tradicional pa mustra e estilo di bida di e tempu ey. ​ wheninaruba.com 🌿 Naturalesa i Kultura E área rondó di Cunucu Arikok ta riku den flora i fauna lokal, inklusí mata di divi-divi, kaktus tropikal, i otro planta medikinal. Tambien, den e área por haña desèño riba piedra di Indjanan nativo, ku ta indiká e presensia di pueblo indígena den e región. ​ 🥾 Rota di Hike E Cunucu Arikok Trail ta un ruta di hike fasil, ideal pa famia i visitante ku ta buska un introdukshon na e parke. E trail ta kuminsá na e sentro di bishita i ta dura mas o ménos 2 ora. Durante e hike, bo por wak e kas rekonstruí, flora lokal, i arte rupestre. ​ wheninaruba.com +2 things-to-do-in-aruba.com +2 boardwalkaruba.com +2 🗺️ Lokal i Atraktividatnan Serka Cunucu Arikok ta lokalisa serka di otro atraktividatnan den e parke, manera Kueba Chiki, un kueba ku desèño riba su muraya, i Dos Playa, un playa doble popular. E ruta ta pasa tambe serka di Sero Arikok, un di e punto mas haltu di Aruba. ​ AllTrails.com [[:Kategoria:Seru na Aruba]] Sinds enkele járen bezit Aruba een national park. Een uitgestrekt terrein in de omgeving van de Arikok en Jamanota tot aan de noordkust toe. Een kleiner deel van dit park is omheind d.m.v. een “slavenmuur”, aangelegd door de Stinapa. Dit park, gelegen in de luwte van de Arikok, is alleszins de moeite waard en bij uitstek geschikt voor een wandeling op een zondagna¬ middag. De ingang bereikt men door op de zándweg naar de Jamanota de Stinapaborden te volgen. Een keurig aangelegd pad maakt de wandeling tot een waar genoegen. Op de steile gedeelten zijn stenen trappen aangelegd met zelfs een leuning. Men bevindt zich werkelijk in een uniek stukje Arubaanse natuur. Enorme rotsblokken, praktisch alle soorten planten die op Aruba in het wild groeien en schitterende vergezichten. Door de beschutte ligging groeien de Watapana’s zoals het hoort: gewoon rechtop. Onder de enorme kruinen zijn banken aangebracht, waarop het koel rusten is. Dát is pas rusten met enkel vogelgeluiden om je heen, alleen het gekrijs van de parkieten zou aangepast moeten worden. Konijntjes schieten heen en weer. Een zijpaadje voert ons naar een overhangende rots, waar zich Aruba’s bekendste indianentekens bevinden. Bezoekers doen er goed aan een fotocamera mee te nemen, vooral de natuurfotograaf zal behoorlijk aan zijn trekken komen. Het wandelpad mondt uit bij een gerestaureerd lemen huisje. Het is geheel in stijl gehouden. Ook de omgeving van dit huisje wil de Stinapa aanpassen aan het leven van vroeger. Cunucu Arikok is een waardevol projekt, zowel voor de lokale bevolking als de toerist, die wat meer wil zien dan alleen het strand en het casino. Bekijk op uw gemak de foto’s en trek er op uit. Kan heel gezond zijn. (skol i Komunidat november 1986) foto’s: Rinus de Graaff ===Stampia di 75 cen=== Cunucu Arikok ta keda na pia di Sero Arikok, na e parti west unda no tin mucho biento. Den pasado nan a practica aki agricultura y cria di bestia, pero no na gran escala. E cunuqueronan tabata biba den cas di torto, esaki ta un cas traha di lodo. E cas di torto cu nos ta mira awendia den Cunucu Arikok a keda construi na 1985, perfectamente imita na e manera tradicional.<ref>[https://archive.org/details/BNA-DIG-BONDIA-2006-11-01/page/n30/mode/1up?q=cunucu+arikok+skol Post Aruba N.V. kier mustra e beyeza di Parke Nacional Arikok], BDA (1 di november 2006)</ref> Pa e spannan di dak nan a uza flambeu (palo di cadushi) y e murayanan ta traha di un mezcla di lodo y yerba. ===Stampia di 100 cen=== Despues di core riba e caminda cu ta pasa door di e parke, nos ta yega na e punto mas halto, esta Miralamar. For di aki bo tin un bista riba lama na ambos banda di e isla. Den cielo tin un warawara (ployborus plancus) ta bula y ta busca un coneu of un cabrito morto. E paisahe ta caracteriza pa duinen aki ta cubri un espacio di mas o menos 2 hectarea. Nan ta consisti di santo blanco di coral cu e biento di Noordoost ta supla riba e isla. Riba e duinen ta crece algun palo di druif y di oleifi cu te hasta den tempo seco ta mustra berde. Ken lo por haya e shoco dilanti di e monton di piedranan? Shoco bo ta hay’e solamente na Aruba. ------------------ == Manchebo Beach == {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais| variante = a | nomber = Manchebo Beach | nomber_oficial = | nomber_nativo = | tipo = Playa | pais = {{ABW}} | alias = | lema = | imagen = | descripcion = | multi-imagen = <!-- Utilisa plantia {{Multiple image}} --> | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[Oranjestad West]] | zoom = 14 }} (Van een onzer verslaggevers) WILLEMSTAD. — Bij PB 1965 no 34 is verschenen het landsbesluit, dat het besluit van het Bestuurscollege van Aruba goedkeurt om een perceel grond van ongeveer 16.225 m 2 voor zestig jaar in erfpacht uit te geven aan Machebo Beach Hotel NV te Manchebo.<ref>Erfpacht Manchebo. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 30-03-1965, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 22-04-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462582:mpeg21:p003</ref> -------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais| variante = a | nomber = Cueba Huliba | nomber_oficial = | nomber_nativo = | tipo = Cueba | pais = {{ABW}} | alias = | lema = | imagen = Bat Cave Formations.jpg | descripcion = | multi-imagen = <!-- Utilisa plantia {{Multiple image}} --> | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[San Nicolas]] | zoom = 14 }} '''Cueba Huliba'''[1][2] (tambe konosí komo Baranca Sunu ku ta nifiká “Baranka Desnudo”) ta un cueba Guadirikiri of Cueba di Guadirikiri ta un espacio natural bou di tera na Aruba, den Parke Nacional Arikok na mas of menos 1,4 km di Fontein. es.wiki:'''Cueba Huliba'''[1][2] (tambe konosí komo Baranca Sunu ku ta nifiká “Baranka Desnudo”) ta un cueba riba e isla Karibense di Aruba,[3][4] apodá e “tùnel di amor”[5] pa su entrada den forma di kurason. E entrada ta via un trapi skerpi i smal ku ta hinka den e kueba. E tin sinku entrada. Na algun lugá, bo mester bùig pa wak e formashonnan. Flashlights ta nesesario pa eksplorá e koredó di 300 pia (91 m) largu, ya ku ta totalmente skur paden di e kueba. E kueba ta yená ku formashonnan di stalagmita i stalaktita den e piedranan di kalki. Dos espesie di bat ku ta biba den e kueba aki ta e Leptonycteris curasoae i e Macroglossus sobrinus. Ta interesante pa nota cu vleermuis, despues di drumi den cueba durante dia, ta bula sali den horda en busca di cuminda. E salida for di e tùnel ta dor di un seri di trapi ku ta grabá den e baranka i ta basta riesgoso. Den un di e kambernan, e Birgen Maria a wòrdu grabá den un formashon di baranka natural. Leyenda ta menshoná historianan tokante piratanan ku lo a biba den e kueba pa skonde nan tesoronan, ounke no tin evidensia pa konfirmá esaki. {{Appendix}} [[:Kategoria:Aruba]] ----------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | variante = a | nomber = Cueba di Fontein | nomber_oficial = | nomber_nativo = | tipo = Cueba | pais = {{ABW}} | alias = | lema = | imagen = | descripcion = | multi-imagen = <!-- Utilisa plantia {{Multiple image}} --> | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[San Nicolas]] | zoom = 14 }} E '''Cueba di Fontein''' ta un cueba situa na costa nort-oost di [[Aruba]], den e [[Parke Nacional Arikok]]. ** Fontein Cave: Longer than the Quadirikiri Cave, the Fontein Cave contains pathways that stretch to the limestone walls further down. Here is also where prehistoric drawings can be seen. Though this cave does not have its own legend, this was speculated to have been occupied—or at least used by prehistoric Arawak settlers on the island for rituals and other spiritual ceremonies.<ref>[https://www.cspnv.com/pdf/aruba-today-20240403.pdf Visit the island’s popular cave sites!], Aruba Today (3 di april 2024)</ref> This popular cave is located along the northeast coast in National Park Arikok near Boca Prins. The Fontein Cave is well known for its native Arawak Indian rock paintings which can still be found on the walls and ceilings. The brownish-red paintings were left by Caquetios and graffiti imprinted by European settlers. {{Appendix}} [[:Category:Aruba]] es.wiki:'''Cueba di Fontein''' Cave[1][2] ta un cueba chikito cerka di Boca Prins na e parti nort di e isla di Aruba.[3][4][5] E ta bon konosí pa su dibuhonan di muraya nativo Arawak, ku a wòrdu grabá pa Nativonan Merikano dekorativamente riba e murayanan di piedra i parti di e plafond mas plat di e kueba ku kombinashonnan di koló kòrá òf maron-kòrá-maron òf lila; Esaki ta duna pista tokante e historia di e amerindionan. E kueba ta aksesibel for di un “baranka di terasa di piedra di kalki di koral” i tin un largura di 3 meter (9.8 pia) i un haltura di 2 meter (6 pia 7 inch). E sala di entrada, ku ta habrí pa bishitantenan, ta 4 meter (13 pia) haltu i ta ekstendé te na un profundidat di 50 meter (160 pia). Komo ku e ta un formashon geológiko di piedra di kalki, i debí na filtrashon di awa, formashonnan di stalagmita i stalaktita di koló, tamaño i forma hopi straño a wòrdu produsí. Murciélago ta traha nèshi den kavidatnan di kueba den nan búskeda nokturno pa rekohé kuminda, ku ta konsistí di nèktar i pólen. Tin registronan ku e indjannan Araucano a usa e kueba aki pa hasi nan ritualnan i seremonianan tribal. --------------------- '''Blackstone Beach''' ta un playa na costa nort den region di .., den PArke Nacional Arikok. (Oranjestad)—Nomber for di su mas karakterístika rekonosibel, e Piedra Pretu Playa casi ta representa lo contrario di e beachnan tipico di Aruba. Pa un, e tin santu pretu i ta cubri cu piedranan liso preto. Na di dos lugá, e ta keda na e parti nort di e isla, leu for di e blanku playanan di santu di den e region sùit. Pues, si bo ta sinti bo kla pa algu diferente—òf si ta dia kontrali, bishitá e Playa di Blackstone.<ref>[https://www.cspnv.com/pdf/aruba-today-20250305.pdf Blackstone Beach], Aruba Today 95 di maart 2025)</ref> Blackstone Beach ta mustra e mas banda natural di Aruba: e piedranan cu tapa e playanan i e forma di dje a wòrdu trahá pa mil añanan via erupshonnan volkániko, koral moveshonnan di ref i aktividat di ola di e parti nort rural di e isla. Situá mas ost di e Brug Natural i Playa di Andicuri, e Blackstone Beach ta relativamente fásil pa haña akseso. Unabes bo pasa e Formashon di Baranka Ayo, tuma e Kaminda di Andicuri ku ta hiba na Andicuri Laman. Einan, bo por stashoná bo outo i hasi un kaminata di 1km pa Blackstone Beach. E playa aki ta forma parti di e Arikok Parke Nashonal i pues ta un sitio ku ta wòrdu konserbá. Esaki ta e motibu pakiko e ta tambe relativamente intakto pa komersial influensianan. Apesar di a wòrdu yamá un playa, tene kuenta ku e no ta konsehá pa landa den awa, manera e koriente ta hopi fuerte i por desviá bo fásilmente mas leu den oséano salbahe. Pero, ainda bo por disfrutá di un espektakular bista di e piedranan i e parti nort oséano ku ta ekstendé dilanti di e playa i saka un potrèt ku bo amigunan òf famia (Oranjestad)—Named after its most recognizable feature, the Blackstone Beach almost represents the opposite of the typical Aruban beaches. For one, it has black sand and is covered in black smooth stones. Secondly, it lies on the northern side of the island, away from the white sandy beaches of in the southern region. So, if you feel up for something different—or if it’s opposite day, visit the Blackstone Beach. Blackstone Beach shows the more natural side of Aruba: the stones that cover the beaches and the shape of it has been crafted for thousand years via volcanic eruptions, coral reef movements and wave activity of the rural northern part of the island. Located further east to the Natural Bridge and Andicuri Beach, the Blackstone Beach is relatively easy to access. Once you get passed the Ayo Rock Formation, take the Andicuri road leading up to Andicuri Beach. There, you can park your car and take a 1km hike towards Blackstone Beach. This beach forms part of the Arikok National Park and is therefore a site that is preserved. This is why it is also relatively untouched by commercial influences. Despite being called a beach, do note that it is not advised to swim in the water, as the current is very strong and can easily stray you further in the wild ocean. However, you can still enjoy a spectacular view of the stones and the northern ocean that stretches out in front of the beach and take a picture with your friends or family --------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | variante= a | tipo = Playa | nomber = Boca Prins | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 1/2 | caption_align = center | image1 = | caption1 = | image2 = Plantage in Boca Prins op Aruba, Bestanddeelnr 252-7977.jpg | caption2 = Plantashi Boca Prins na 1947 | image3 = | caption3 = }} | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[Santa Cruz]] | tipo_subdivision_adm = Zona | subdivision_adm = [[Parke Nacional Arikok]] | tipo_subdivision_adm2 = | subdivision_adm2 = | descripcion = | pais = {{ABW}} | zoom = 13 }} '''Boca Prins''' ta un boca na e costa nort-oost di Aruba, situa den [[Parke Nacional Arikok]]. Kontenido Deskripshon Situá den Parke Nashonal Arikok, e bahia di santu ta un destinashon turístiko popular. E playa di santu blanku sin vigilansia ku duinen ta solamente 55 meter largu i no ta ofresé ningun otro fasilidat. Landamentu por ta peligroso debí na e koriente fuerte i konstante i ta rekomendabel solamente pa landadónan eksperensia, si ta. E bahia ta wòrdu bishitá de bes en kuando pa surfistanan, pero no ta wòrdu konsiderá un di e lugánan di buseo sobresaliente di e isla. [ 1 ] Un kaminda di santu ku baranka di piedra di kalki ta hiba na e bahia via un trapi di palu. E piedranan di Boca Prins ta e habitat di Cnemidophorus arubensis , un lagadishi di karakol ku ta wòrdu hañá solamente na Aruba. Banda di Boca Prins tin un di e plantacionnan di cunucu mas bieu na Aruba, cu a wordo cultiva pa colonialnan Hulandes den siglo 16. E nòmber di e bahia ta derivá for di e plantashon di Prins di ántes den serkania. https://de.wikipedia.org/wiki/Boca_Prins E entrada aki, unda e [[rooi]] di e mesun nomber ta basha den lama, probablemente ta haya su nomber for di Paulus Printz, kende a wordo manda pa e colonia di Curacao door di WIC pa descubri mineralnan. Despues di no a haya oro ni na Curacao ni na Bonaire, el a yega Aruba dia 14 di juni 1725 y a establece banda di e costa noordoost di e isla.<ref>Vivienno Frank. 2019. ''Aruba en een keuze uit haar toponiemen.'' ISBN:978-0-359-65900-5, pag. 74-75</ref> '''Boca Prins''' ta un [[bahia]] na e costa nort-oost di [[Aruba]], situa den [[Parke Nacional Arikok]]. Deskripshon Situá den Parke Nashonal Arikok, e bahia di santu ta un destinashon turístiko popular. E playa di santu blanku sin vigilansia ku duinen ta solamente 55 meter largu i no ta ofresé ningun otro fasilidat. Landamentu por ta peligroso debí na e koriente fuerte i konstante i ta rekomendabel solamente pa landadónan eksperensia, si ta. E bahia ta wòrdu bishitá de bes en kuando pa surfistanan, pero no ta wòrdu konsiderá un di e lugánan di buseo sobresaliente di e isla. [ 1 ] Un kaminda di santu ku baranka di piedra di kalki ta hiba na e bahia via un trapi di palu. E piedranan di Boca Prins ta e habitat di Cnemidophorus arubensis , un lagadishi di karakol ku ta wòrdu hañá solamente na Aruba. Banda di Boca Prins tin un di e plantacionnan di cunucu mas bieu na Aruba, cu a wordo cultiva pa colonialnan Hulandes den siglo 16. E nòmber di e bahia ta derivá for di e plantashon di Prins di ántes den serkania. https://de.wikipedia.org/wiki/Boca_Prins == Mira tambe == * [[Playanan di Aruba]] {{Commonscat}} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=de|oldid =205170166|titulo=Dos Playa}} {{References}} ;Lista di fuente *[http://nl.aruba.com/activiteiten/dos-playa Dos Playa] riba nl.aruba.com *[https://www.surfline.com/surf-report/dos-playas/5842041f4e65fad6a7708e27 Dos Playa Surf] riba surfline.com }} [[:Category:Luga na Aruba]] ---------------------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | variante = a | nomber = Cueba di Huliba | nomber_oficial = | nomber_nativo = | tipo = Cueba | pais = {{ABW}} | alias = Tunnel of Love | lema = | imagen = | descripcion = | multi-imagen = <!-- Utilisa plantia {{Multiple image}} --> | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[San Nicolas]] | zoom = 14 }} **The Huliba Cave/ Tunnel of Love The Huliba Cave, formerly known as the Tunnel of Love, was once open to the public, and was the biggest and most accessible of all three caves. This cave had five chambers, including one that is heartshaped. This cave had narrow stairs that led to long pathways deep into the cave, with a staircase leading to the exit on the other side. In one of the chambers, there used to be the carving of the Virgin Mary, put there for the protection of the cave. However, the Huliba Cave has been permanently closed for a few years now, as a way to preserve the bat population that lives in the cave. These Long Tongue Fruit Bats and Insect Eater Bats are very important to the ecosystem of the island. Though this cave is no longer accessible to the public, it surely is interesting to learn more about the history of these caves and the Awarak tribes that resided or utilized them.<ref>[https://www.cspnv.com/pdf/aruba-today-20240403.pdf Visit the island’s popular cave sites!], Aruba Today (3 di april 2024)</ref> Do note that these caves are very dark, humid, hot, and are inhabited by bats. Do wear comfortable clothing and shoes, as the pathways in these caves may be rough and bumpy, and don’t forget to bring a lashlight! {{Appendix}} [[:Category:Aruba]] ---------------------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | tipo= Bario | name = Eagle | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 2/2 | caption_align = center | image1 = | caption1 = | image2 = | caption2 = }} == Eagle (Aruba) == '''Eagle''' ta un bario di [[Oranjestad (Aruba)|Oranjestad, capital di Aruba. == Historia == Den comienso di añanan 20, Aruba a conoce dos refineria. Na aña 1924 a establece Lago Oil & Transport Ltd y despues na aña 1927 De [[Arend Petroleum Maatschappij]]. Dos refineria cu tabatin un rol masha importante den [[Di Dos Guera Mundial|Segundo Guera Mundial]], ya cu nan tabata suministra petroleo na e aliadonan. Ta di e refineria ‘Arend’ e vecindario aki a haya su nomber ‘Eagle’ y tambe nos ‘Eagle Beach’. Minister Maduro a comparti un tiki historia: “E refineria Eagle aki a duna trabou na mas cu shete mil trahado di 58 diferente pais. Den e area aki, e refineria a traha e fabrica pa refina e petroleo, un laboratorio y un brandweerkazerne. Tambe nan a construi nan sede ‘hoofdkantoor’ cu ta exactamente e edificio caminda nos ta para actualmente”. E mandatario tambe a trece dilanti cu e refineria a construi casnan special pa e personal di refineria, algun cas den e bario, e Eagle tennis club y e hospital cu tey ainda.<ref>[https://awemainta.com/wp-content/uploads/2024/02/AM240221.pdf Minister Maduro di Cultura a haci e desvelo di e ‘Ruta Historico di Eagle’], Awemainta (21 di februari 2024) </ref> E ‘Ruta Historico di Eagle’ ta un ruta pa cera conoci cu e historia di e bario di Eagle, e refineria di Eagle y Aruba su rol importante pa aliadonan den Segunda Guera Mundial. E storia di e refineria di Eagle, un tempo simbolo di e poder industrial di Aruba hunto cu Lago na San Nicolas, ta conta nos e desaroyo di Aruba den tempo for di su comienso na 1924 te na e desmantelamiento den añanan cincuenta y sesenta caminda cu a traha espacio pa turismo cual te cu awe en dia ta e pilar economico mas importante di Aruba. E proyecto di ‘Eagle History Tour’ lo crea un conexion entre e historia, herencia cultural industrial di Aruba y nos turismo, creando un atractivo nobo pa nos bishitantenan pero tambe lo educa localnan y principalmente e generacionnan mas jong tocante Aruba su historia industrial y e rol importante di e refineria di Eagle den e di Dos Guera Mundial asina e mandatario a trece den su discurso. Ademas den un futuro cercano lo pone borchinan na cinco diferente sitio cu QR code cu ta contene informacion importante di historia di e sitio den cuatro diferente idioma, mas obhetonan di arte y programanan educativo. Aruba tabatin un rol importante den Segundo Guera Mundial cu e dos refinerianan aki cu Alemania tabatin wowo riba Aruba y nan a manda un submarino pa bin destrui e dos refinerianan aki pa stroba e aliadonan haya nan combustibel. Asina e submarino a tira riba e tankero Arkansas y a mata varios hende entre otro Bonerianonan. Tambe e submarino a manda torpedo pa destrui e dos refinerianan cu danki na nos Señor Dios esakinan a faya nan proposito. {{Appendix}} -------------------------------------- {{Infobox luga den pais | tipo= Bahia y haf | name = Plantashi Prins | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 2/2 | caption_align = center | image1 = Zeilschip bij de Yachtclub van Aruba. Op de achtergrond de Lago-olieraffinaderij, Bestanddeelnr 252-3982.jpg | caption1 = Barco di bela cu refineria den fondo | image2 = De haven van de Lago-olieraffinaderij in San Nicolas op Aruba, Bestanddeelnr 252-8041.jpg | caption2 = }} {{Databox}} '''Plantashi Prins''' ([[Hulandes]]: Plantage Prins), originalmente un plantacion di coco na Aruba, [1] [2] a mira su cas reconstrui den añanan 1950. E decadensia di palma, atribuí na malesa, a kondusí na e stòp di produkshon di kunuku. 3] Na 1911, e mapa di Werbata-Jonckheer a identifiká Prins Plantation komo un di e 23 plantashonnan mayoritariamente chikitu karakterisá pa agrikultura kombiná, palu di koko i kas. Ademas, un plantashon mas grandi tabata situá paden, nort di Oranjestad na San Barbola, lugá di nasementu di Virginia Demetricia. E township Savaneta en realidad a surgi for di un plantacion gubernamental cu despues a transforma den un pueblito chikito. 4] == Etimologia == E plantacion ta derivá su nòmber for di un ingeniero di mina suédo Paulus Printz, ku a biba den e área durante di dies-ocho siglo, mientras tabata buska oro den nòmber di e administradornan di e kamber di Amstedam di e kompania Hulandes di West India. Segun e mapa di Van Raders di 1825, e ruina di su kas (No. 37) tabata situá riba e muraya na nortwest di e plantashon, pero for di e tempu ei e ruina a disparsé. E tapa di e seru, ku ta eksponé na bientu, tabata mas faborabel pa biba ku e arroyo ku tabata protehá pa bientu. [5] [6] Printz a traha na Aruba for di 14 di yüni 1725, te ku 3 di yüni 1727, ora ku el a risibí un òrdu di Amsterdam pa stòp e trabou. [ 7] == Panorama general == E kas original di plantacion den e arroyo no ta pará mas, i e struktura ku a sigui, un kas di pais konstruí den añanan 1930, ta awor den un estado di ruin. 6] Situá 2.5 kilometer for di e sentro di bishitante i aproksimadamente 600 meter for di e plantahe Fontein den Parke Nashonal Arikok, un kaminda ta hiba na e plantahe Prins históriko, ku anteriormente tabata di propiedat di Sr. Mokki Arends,[8] i dos arroyos bisiña, Rooi Prins i Rooi Dwars. E arroyos aki un tempu tabata nutrí palu di koko i palu di fruta. Mientras cu e coconutnan a desaparece, y solamente algun mata di fruta a keda, e vegetacion nativo ta prospera mas densamente cu riba e colinan circundante. 1] Te ku 2023, apesar di plannan inisial, e renobashon i transformashon di e ruinanan di e plantashon Prins den e Prins Center, ku ta presentá proyektonan di demonstrashon riba aktividat agrikultoral di plantashon tempran, no a tuma lugá ainda. E integrashon di e Prins Center den e diseño nobo di Parke Nashonal Arikok ta keda pendiente. Ta konsehábel pa konsiderá pa destahá e importansia históriko di Prins Center su nòmber den e sentro mes. 9] {{Appendix}} ------------------------ {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =59895500|titulo=Pos Chikito}} {{References}} }} == Mira tambe == * [[Lista di luga na Korsou]] {{Commonscat}} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =62603301|titulo=Suffisant (Curaçao)}} {{References}} }} ---------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | variante = a | nomber = Bushiribana | nomber_oficial = | nomber_nativo = | tipo = Bario | pais = {{ABW}} | alias = | lema = | imagen = Gouddelving bij Bushiribana op Aruba, Bestanddeelnr 252-7961.jpg | descripcion = Mina di oro na Bushiribana na Aruba (1947). Na 1946, despues di 30 aña, a cuminsa e mina di oro atrobe pero esaki no a resulta lucrativo. | multi-imagen = <!-- Utilisa plantia {{Multiple image}} --> | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[Paradera]] | zoom = 14 }} '''Bushiribana''' ta un luga den region di [[Paradera]] na kosta nort di [[Aruba]].[1] E ta mihó konosí pa e ruinanan di stempel di oro. == Geologia == Na final di e periodo di Kretáseo, kambionan geológiko signifikante a tuma lugá riba Tera. Piedranan fluido nobo, conoci como e batholith di Aruba, a pusha ariba door di scheurnan den e volcan antiguo, e Formacion di Lava di Aruba. E piedranan aki a forma koredónan i a solidifiká. Un di e tiponan di piedra cu a sali for di esaki ta gabbro. Gabbro tin un koló di antrasit i ta mustra mineralnan briante ora inspekshoná mas di aserka. E ta wòrdu hañá den e área di Matividiri. E tipo di piedra aki a wòrdu usá den konstrukshon di e planta di stèmpel di oro di Bushiribana.[2] Rush di oro Oro laba abou ta konosí komo oro aluvial. E ta laba den forma di stòf di oro, pida di oro, grano di oro i tin bia pida di oro. Despues di e rush di oro Arubano di 1824 pa 1829, den cual a haya oro aluvial, e cantidad eventualmente a baha y e depositonan di oro no a duna mas. Den transkurso di siglo, kompanianan di oro a kuminsá buska e fuente di e oro aki, e venanan di kuarso. Tin bia e adernan aki a surgi i despues a disparsé bou di tera atrobe.[3] Stempel di Oro Durante e periodo di 1872 pa 1915, ora ku oro tabata wòrdu mina riba e isla, dos molina di oro tabata operá.[3] Esakinan tabata e planta di stèmpel di oro di Bushiribana i e planta di smelt di oro di Balashi.[4] Na 1872, Aruba Island Gold Mining Company a construi un smelter y stempel mill di oro na Bushiribana, den curason di e area di mineria di oro cuarzo. Tambe e compania a construi e prome pier den haf di Aruba, yama Waaf di Compania riba Forti Abou, y a traha un caminda di dies kilometer pa transporta e mashinnan. E industria di stèmpel di oro tabata inkluí mashinnan di vapor, mulina di stèmpel, reservorionan di awa dushi i fòrnunan. E fábrika a hasi pèrdida pa binti aña. E oro a wòrdu saka dor di kombin’é ku merkurio, perdiendo mas o ménos mitar di e oro. For di 1897, e montonnan di shushi di Bushiribana a wòrdu retrabá usando e proseso di sianuro ku a wòrdu inventá resientemente, i ta e ora ei so e minamentu di oro a bira algu probechoso. Na 1899 un molina di stèmpel na Balashi a tuma over e trabou.[3] E oro prinsipalmente tabata bini di un di e dos shen venanan di kuarso ku ta karga oro ku a bini na superfisie for di e profundidatnan di Aruba kantu di kosta nort.[3] ---------- == Sero Colorado == On your way to Baby or Roger’s Beach, you’ll pass by the famous Red Anchor at what was once the entrance to the Colony residential community and be greeted with red soiled hills by the coast. This is Sero Colorado. Named after the 30-meter, deep red, limestone hill, Adriaan Laclé “Sero Colorado” translates to “Colored Hill”. Sero Colorado has deep historical ties with the once-thriving phosphate industry in the area. Matter of fact, there are still under- ground shafts and passages deep in Sero Colorado from the time of phosphate mining. In 1958, the re- finery at the time, Lago, adopted this name for the residential section of its employees.<ref>[https://www.cspnv.com/pdf/aruba-today-20241118.pdf Place names in San Nicolas and their origins], Aruba Today (18 di november 2024)</ref> -------- {{Infobox luga den pais | tipo= Isla di rif | variante = a | name = Renaissance Island | alias = Sonesta Island | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 2/2 | caption_align = center | image1 = | caption1 = | image2 = | caption2 = | pais = {{ABW}} | region = [[Santa Cruz]]? }} '''Renaissance Island''' (antes Sonesta Island [1]) ta un isla di rif privá dilanti costa di Aruba na haltura di e pista di aterisahe di [[Aeropuerto Internacional Reina Beatrix]]. Bista general E isla di ref di koral di 16 hektar a wòrdu kumprá pa Sonesta Hotels, i a habri na 1989 komo Isla di Sonesta.[2] Na 1991, Sonesta a wòrdu atkerí pa Ramada Renaissance Hotels, i e isla a wòrdu renobá komo Renaissance Island.[3] E ta un isla priva cu por wordo bishita solamente den dia. E isla di ref alargá ta ofresé playanan blanku, mondinan di mangel i un variedat grandi di parhanan.[1] Tin dos playa: Iguana Beach ta pa famianan, i Flamingo Beach ta pa adulto. Iguana Beach ta haña su nòmber for di e iguanan ku ta biba riba e playa. Flamingo Beach ta e unico luga na Aruba cu tin flamingo cu a wordo introduci. Tur dos espesie di animal tin bia ta bishitá e otro playa tambe.[4][5] Entre 7:00 AM y 7:00 PM un boto ta sali for di e hotel Renaissance Aruba pa e isla di rif. Huespetnan ku no ta di hotèl por biaha pa un pago.[6] Dos avion chikí, un Beechcraft Model 18 i un Convair 400, a wòrdu hundi na kosta pa krea un lugá di buseo. Ta posibel pa pasa anochi den un cabana (hut chikitu) riba e isla.[5] -- == Historia == nl.wiki:E isla di 16 hectar riba rif di Bucuti a ser cumpra pa Sonesta Hotels, y a habri na 1989 como isla Sonesta.<ref>Amigoe, [https://www.delpher.nl/nl/kranten/view?query=sonesta+island&coll=ddd&sortfield=date&page=1&facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Nederlandse+Antillen&identifier=ddd:010642557:mpeg21:a0071&resultsidentifier=ddd:010642557:mpeg21:a0071&rowid=2 Sonesta hotel en Sonesta Island: uniek hotelproject], 14 februari 1989</ref> Na 1991, Ramada Renaissance Hotels a kumpra Sonesta, i e nòmber di e isla a kambia pa Renaissance Island.[ 3] Ta un isla privá cu por wordo bishita solamente den dia. E isla di rif ta un isla largu ku ta ofresé playa blanco, palo di mangrove i un variedat grandi di parhanan. 1] Renaissance-eiland (voorheen Sonesta eiland),[1] is een 16 ha groot koraalrifeiland, officieel bekend als het Bucutirif [2][3] voor de kust bij Oranjestad, Aruba. en grenst aan de Rifeilanden van Oranjestad. Het eiland is particulier bezit en heeft de enige privé-stranden op Aruba.[4] Er zijn twee stranden: Iguana Beach en Flamingo Beach. Een Beechcraft 18 en een Convair 400 zijn allebei bewust ongeveer 50 meter (46 m) uit de kust gezonken om een duikplaats te creëren.[5] Flamingo's zijn te zien op het eiland.[6] Ze zijn echter niet inheems op Aruba.[7] de.wiki:Renaissance Island is een ongeveer 48 hectare groot, particulier gebruikt, smal en ongeveer 3,8 kilometer lang eiland voor de kust van het hoofdeiland Aruba . de.wiki:Renaissance Island ta un isla privá di mas o ménos 48 ektar di largura, estrecho i di mas o ménos 3,8 kilometer largu, na kosta di e isla prinsipal Aruba. {{Appendix}} Renaissance Island (anteriormente Sonesta Island),<ref>{{citeer web|titel=Sonesta Island | url = https://www.tripadvisor.com/ShowTopic-g147247-i144-k845765-Sonesta_Island-Aruba.html | accessdate = 2020-03-04}}</ref> ta un isla di 16 hectare di coral, ofisialmente konosí komo Bucutirif<ref>{{cite web | title =Harbour Map and Navigational Chart. From Netherlands Government chart, 1977 | url = https://www.arubaports.com/main/oranjestad/ |bezochtdatum=15 november 2020}}</ref><ref>{{citeer web | titel=Navigation Waypoints referencing to “Bucuti Island” | url=https://www.aruba-cruisingguide.com/navigation/ |bezochtdatum=15 november 2020}}</ref> for di Oranjestad, Aruba, i ta limita ku e Rifeilanden di Oranjestad. E isla ta privá i tin e úniko playa privá na Aruba.<ref>{{cite web | title =Renaissance Aruba Resort & Casino | url =http://www.fodors.com/world/caribbean/aruba/review-40803.html | accessdate = 2014-08-20}}</ref> Tin dos playa: Iguana Beach i Flamingo Beach. Un Beechcraft 18 i un Convair 400 tur dos a keda sink deliberadamente mas o ménos 50 meter (46 m) for di costa pa crea un lugá di buceo.<ref>{{cite book | last =Huber | first =Joyce | title =Best Dives of Aruba, Bonaire & Curaçao | publisher = Hunter Publishing, Inc | date =2011 | isbn = 9781588437495 }}</ref> Flamingo ta ser mira riba e isla.<ref>{{cite web| last =Suri | first =Charu | title =Where to see Flamingos in Aruba | url =http://www.afar.com/highlights/where-to-see-flamingos-in-aruba | accessdate =2014-08-20}}</ref> Sinembargo, nan no ta nativo di Aruba.<ref>{{cite web|url=https://journalistontherun.com/2017/07/01/everything-you-need-to-know-about-flamingo-island-aruba/|title=Everything You Need To Know About Flamingo Beach Aruba|date=1 July 2017|publisher=}}</ref> == Lokashon y uzo == E isla ta situá mesora banda di e ruta di aterisahe RWY 11 na aeropuerto internashonal Reina Beatrix na sur di e islanan di Oranjestad. E ta comprá dor di e doñonan di un hotel di sinku strea. Riba e dos bahia di awa den forma di un U riba e isla a konstruí un restorant, barnan di playa, un sentro di spa, un kancha di voleibol i fasilidatnan pa deporte di awa i baño. E hóbennan di e hotèl ta wòrdu transportá ku e ferry di e hotèl mes. E awa di awa di e hotel ta ser transportá pa barku pa e WEB kanaal purifikashon na e isla prinsipal pa deskontaminashon. {{Appendix}} * Eduardo en Gerardo de Veer van Meta Corporation, de ontwikkelaars van het Sonesta Hotelproject (de bouw van een 320-kamer hotel in het hart van Oranjestad - Coral Reef Hotel) presenteerden de plannen in 1986 en op 30 oktober 1987 de eerste steen gelegd. * Sonesta island gelegen op het rif tegenover de [[internationale luchthaven Koningin Beatrix]]. * Vanaf de open lobby heeft men niet alleen zicht op dezee, maarook ophetkanaal, van waaruit de gasten met de boot naar het Sonesta Island kunnen vertrekken. Een traject dat slechts tien minuten duurt. Vier boten van 26 voet lang en met een capaciteit voor 29 personen elk, zullen beschikaar zijn voor het transport van de gasten van het hotel, via het kanaal, naar Sonesta Island. Op dit rifeiland, waarop tot een jaar geleden alleen maar mangroveplanten te zien waren, zijn in de afgelopen maanden twee prachtige stranden met hagelwit zand aangelegd. Momenteel worden een restaurant en bar gebouwd, waarna de whirlpools en faciliteiten voor watersporten zullen volgen.<ref>{{citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642557:mpeg21:pdf|titel=Sonesta hotel en Sonesta island: uniek hotelproject|werk=[[Amigoe]]|datum=14 februari 1989|bezochtdatum= }}</ref> en.wiki:see Oranjestad, Aruba The touristically named Renaissance Island (formerly Sonesta Island)<ref>{{cite web | title =Sonesta Island | url = https://www.tripadvisor.com/ShowTopic-g147247-i144-k845765-Sonesta_Island-Aruba.html | accessdate = 2020-03-04}}</ref> is a 40 acres [[cay]] (or barrier reef) island, officially known as the Bucuti Rif<ref>{{cite web | title =Harbour Map and Navigational Chart. From Netherlands Government chart, 1977 | url = https://www.arubaports.com/main/oranjestad/ | accessdate = 2020-03-04}}</ref><ref>{{cite web | title =Navigation Waypoints referencing to “Bucuti Island” | url = https://www.aruba-cruisingguide.com/navigation/ | accessdate = 2020-03-04}}</ref> and it is off the coast near Oranjestad. It is privately owned and has the only private beaches on Aruba.<ref>{{cite web | title =Renaissance Aruba Resort & Casino | url =http://www.fodors.com/world/caribbean/aruba/review-40803.html | accessdate = 2014-08-20}}</ref> There are two beaches: Iguana Beach and Flamingo Beach. A [[Beechcraft Model 18|Beechcraft 18]] and a [[Convair]] 400 were both deliberately sunk about 50 yards offshore to create a diving site.<ref>{{cite book | last =Huber | first =Joyce | title =Best Dives of Aruba, Bonaire & Curaçao | publisher = Hunter Publishing, Inc | date =2011 | isbn = 9781588437495 }}</ref> [[Flamingo]]es can be seen on the island.<ref>{{cite web| last =Suri | first =Charu | title =Where to see Flamingos in Aruba | url =http://www.afar.com/highlights/where-to-see-flamingos-in-aruba | accessdate =2014-08-20}}</ref> However, they are not native to Aruba.<ref>{{cite web|url=https://journalistontherun.com/2017/07/01/everything-you-need-to-know-about-flamingo-island-aruba/|title=Everything You Need To Know About Flamingo Beach Aruba|date=1 July 2017|publisher=}}</ref> Awemainta 30 december 2020|Isla Priva: Di complemento pa atraccion principal|E creacion di un beach priva riba e rifnan dilanti di aeropuerto tabata otro reto grandi pa MetaCorp. E responsabilidad di esaki a cay grandamente riba e schoudernan di Rudolph Richardson na cabes di ATCO. Delft Hydraulic Engineering di Hulanda meticulosamente a diseña e isla artificial. A pone shen y shen di meternan cubico di santo blanco den bargenan cu despues a basha riba e awanan poco hunto di e rif pa crea un plataforma for di unda e backhoe y otro ekipo necesario pa traha e isla, por a para firme riba dje. E isla a habri pareu cu e hotel na 1991. Na 1999, Horcan Lenny, considera como e di dos mas fuerte pa pasa den November, a dal Aruba duro y Sonesta Island a keda den hopi mal estado. Mester a trah’e full di nobo. Despues di un candela chikito un par di aña atras, Renaissance Island ta un di e atractivonan turistico mas grandi di e isla. Conoci mundialmente como e luga pa comparti di un dia di solo y lama hunto cu flamingonan cu ta cana casualmente band’i bo. Fuera di e parhanan aki, e isla tambe ta un santuario pa hopi yuwana. {{Appendix}} --------------------- {{Infobox luga den pais | tipo= Playa | name = Hadicurari | alias = Fisherman's Hut | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 2/2 | caption_align = center | image1 = | caption1 = | image2 = | caption2 = }} | pais = {{ABW}} | region = [[Noord]] | zona = [[Palm Beach]] | zoom = 14 }} '''Hadicurari''' (''Fisherman's Hut'') ta un luga na costa west di Aruba, den e zona di [[Palm Beach]] na haltura di e hotelnan Holiday Inn y Marriott Vacation Club. Aki ta situa un waf di piscado y un parti ta wordo uza como zona pa [[windsurf]]. Hadicurari ta conoci como un sitio pa pisca unda tabatin ranchonan di piscado y un pier chikito. Den ananan 1950 tabata captura aki hopi calco. De vissershaven heeft een steiger met 92 aanlegplaatsen die in de jaren 90 van de vorige eeuw is aangelegd. Hier werd in de jaren 1950 veel calco (''strombus gigas'') gevist. Door de roofbouw is de calco in deze buurt zeer zeldzaam geworden en wordt nu beschermd.<ref>Vivienno Frank. 2019. ''Aruba en een keuze uit haar toponiemen'' pag. 111, ISBN:978-0-359-65900-5</ref> Aki tabata establece Centro di pesca Hadicurari, cu tabata organisa torneonan di pisca pa e piscadonan local.<ref>Vistoernooi Centro Hadicurari. "Amigoe". Curaçao, 09-07-1994, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 15-09-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644198:mpeg21:p005</ref> Awendia e ta fungi como restaurant.? * E pier chikito a wordo reemplasa den ananan 19 90 pa un pier grandi cu 92 luga pa boto * Den e periodo aki a lanta e Centro di pesca Hadicurari y na 2003 a funda Fundacion Centro di Pesca Hadicurari. Fundado tabata Colin Christiaans. * Anualmente ta celebra Dia di Piscado cu ta riba 29 di juni cu iun torneo di pesca. * Den e edificio di Centro di Pisca hadicurari tin un restaurant establece. Centro di Pesca Hadicurari ta percura pa brinda e piscadonan tur ayudo. Considerando cu e centro aki ta practicamente hinca entre e hotelnan grandi y luhoso; Centro di pesca Hadicurari tin cu “negosha” un tiki riba e tradicion di piscado den e centro aki. NOTES In tegenwoordigheid van de ministers Elio Nicolaas, ing. Roland Laclé en minister ing. Eddy Briesen, legde minister Charro Kelly vrijdagmiddag de eerste steen voor de vissershaven bij Hadicurari, ten noorden van het Holiday Inn Hotel. De 92 aanlegplaatsen voor de vissersboten vergt een investering van 1,4 miljoen florin. De bouw geschiedt door Camar nv.Eerste steen vissershaven. "Amigoe". Curaçao, 23-11-1992, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 14-09-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643702:mpeg21:p005 {{Appendix}} [[Category:Luga na Aruba]] --------------- {{Infobox luga den pais | tipo= Isla di rif | variante = a | name = De Palm Island | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 2/2 | caption_align = center | image1 = Sign De Palm Island.jpeg | caption1 = | image2 = | caption2 = | pais = {{ABW}} | region = [[Santa Cruz]]? }} [[File:Sign De Palm Island.jpeg|thumb|Borchi pa yega De Palm Island]] '''De Palm Island''' ta un isla di mas o ménos 10 ektar grandi, habitá, estrecho i di 1,5 kilometer largu for di costa di e isla principal di Aruba, ost di e stat di Pos Chiquito, serka di e aeropuerto internashonal Reina Beatrix. E isla ta un rif di koral ku tin un hotel, un bar i un restorant. E biahe via ferry for di e isla prinsipal ta dura mas o ménos 10 minüt. Riba e isla tin un playa ku tin un guardia i un parke di awa. E isla ta di propiedat di De Palm Tours, e operador di biahe di mas grandi na Aruba, fundá pa Wichie de Palm i kumprá pa Harold Malmberg den añanan 60 di [[siglo 20]].<ref>{{Citeer web|url=http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&task=view&id=24&lang=en|titel=Tourism|taal=en|uitgever=Historia di Aruba|bezochtdatum=1 september 2018|archiefurl=https://web.archive.org/web/20230621061434/http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&task=view&id=24&lang=en|archiefdatum=2023-06-21}}</ref> == Detayenan == E parke di awa tin un atraccion extraordinario. E bishitantenan, ekipá ku un sistema di buelo di kaska bou di awa, por bishitá e mundu tropikal di piská di e isla di koral na pia i tambe tuma imágen bou di awa di un avion Cessna 414 derotá i bou di awa. E Sea Trek helmet system tambe ta posibel pa no-swimmer i personanan ku no tin eksperensia di buelo. {{Appendix}} De Palm island is een ongeveer 10 hectare groot, bewoond, smal en 1,5 kilometer lang eiland voor de kust van het hoofdeiland van [[Aruba]], ten oosten van de stad [[Pos Chiquito]], in de buurt van de [[internationale luchthaven Koningin Beatrix]]. Het eiland is een dood [[koraalrif]] met daarop een hotel, bar en restaurant. De overtocht per ferry vanaf het hoofdeiland duurt ongeveer 10 minuten. Op het eiland is er een bewaakt strand en een [[waterpark]]. Het eiland is eigendom van [[De Palm Tours]], de grootste [[touroperator]] op Aruba, opgericht door [[Witchie de Palm]] en in de jaren zestig van de twintigste eeuw gekocht door [[Harold Malmberg]]<ref>{{Citeer web|url=http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&task=view&id=24&lang=en|titel=Tourism|taal=en|uitgever=Historia di Aruba|bezochtdatum=1 september 2018}}</ref> == Bijzonderheden == Het waterpark heeft een buitengewone attractie. Bezoekers, uitgerust met een onderwaterhelm-duiksysteem, kunnen te voet de tropische vissenwereld van het koraaleiland bezoeken en ook onderwateropnamen maken van een neergehaald en onder water gelegen [[Cessna]] 414-vliegtuig. Het gebruik van het Sea Trek-helmsysteem is ook mogelijk voor niet-zwemmers en personen zonder duikervaring. {{Appendix|1=alles|2= '''Voetnoten''' {{References}} '''Bronnen''' * {{citeer web|url=http://www.visitaruba.com/things-to-do/tours-and-activities/depalm-island/|titel=De Palm Island|bezochtdatum=1 september 2018}} * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=de|titel=Palm Island (Aruba)|oldid=165611524|datum=20170518}} -------------- '''Isla di Oro''' ta parti di e rif di Pos Grandi na costa sur di [[Aruba]], entre [[Pos Chikito]] y [[Savaneta]]. E area ta cay den e [[Parke Marino Aruba]] y ta bou maneho di [[Parke Nacional Arikok| Fundacion Parke Nacional Aruba]] (FPNA).<ref>{{citeer web|url=///C:/Users/l_de_/Downloads/BONERIANO-15-03-2024.pdf|titel=FPNA ta activo den defensa di Isla di Oro|werk=Boneriano|datum=2024-03-15|bezochtdatum=2024-03-23}}</ref> == Historia == Isla di Oro a inicia na aña 1965 ora Adolf (Dochi) Oduber a construi un compleho di recreacion den forma di un barco cu den dje un restaurant, bar y sala di baile, cu el a duna e nomber "Isla di Oro".<ref>{{citeer web|url=citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462564:mpeg21:p006|titel=Opening van Isla di Oro|werk=[[Amigoe]]|datum=1965-03-09|bezochtdatum=2024-03-23}}</ref> E compleho ta situa 150 meter for di e costa na un laguna rondona pa mondi di mangel, pa cua mester a traha un brug y kap un caminda dor di e mangelnan.<ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010470027:mpeg21:p006|titel=Luchtkasteel van Oduber werd restaurant in zee|werk=[[Amigoe]]|datum=1964-08-05|bezochtdatum=2024-03-23}}</ref> E tempo ey e compleho tabata un atraccion turistico popular, unda tabata organisa fiesta, ademas di presentacion y shownan di artistanan conoci. E compleho, cu ta riba tereno erfpacht, a cambia varios biaha di doño-desaroyado y tabata operacional te mas o menos aña 1994 pa despues keda bandona. == Proteccion di naturalesa == Isla di Oro ta ubica den un zona di naturalesa cu un grado halto di balor y di medidanan di proteccion. Banda di ta protegi mediante e decretonan nacional ''Nieuwe aanwijzing domeingronden als natuurreservaat''<ref>[https://www.dcbd.nl/sites/default/files/documents/MinistryofJustice%282020%29_LandsbesluitNieuweAanwijzingDomeingrondenAlsNatuurreservaat.pdf Landsbesluit ''Nieuwe aanwijzing domeingronden als natuurreservaat''] ([[Afkondigingsblad van Aruba|AB]] 2020 no. 67)</ref> y ''Ruimtelijke Ontwikkelingsplan met Voorschriften 2021''<ref>[https://www.dip.aw/wp-content/uploads/2021/08/AB-2021-no.-123.pdf Landsbesluit ''Ruimtelijke Ontwikkelingsplan met Voorschriften 2021''] (AB 2021 no. 123) di 28 juli 2021.</ref>, e isla mes y e lama ta clasifica como "Marine Protected Area" (MPA) mediante decreto nacional.<ref>[https://www.dcbd.nl/sites/default/files/documents/MinistryofJustice%282018%29_LandsbesluitParkeMarinoAruba.pdf ''Landsbesluit Parke Marino Aruba''] (AB 2018 no. 77) di 20 di december 2018</ref> Adicionalmente, e area tin reconocemento internacional como un "Key Biodiversity Area" (KBA) door di Union Internacional pa Concervacion di Naturalesa (IUCN) y desde 2023 como un area RAMSAR (RAMSAR Site no. 2526).<ref>{{citeer web|url=https://www.bondia.com/corte-ta-prohibi-aruba-ocean-villas-pa-cuminsa-of-traha-na-isla-di-oro/|titel=Corte ta prohibi Aruba Ocean Villas pa cuminsa of traha na Isla di Oro|werk=BonDiaAruba|datum=2024-03-18|bezochtdatum=2024-03-23}}</ref> Fuera di esey e mangelnan, tanto e mangel preto (''Avicennia germinans'') como e mangel blanco (''Laguncularia racemosa'') ta especienan di mata protegi pa ley.<ref>[https://docplayer.nl/110238034-2017-no-48-afkondigingsblad-van-aruba-landsbesluit-houdende-algemene-maatregelen-van-14-juli-2017-ter-uitvoering.html ''Landsbesluit bescherming in-heemse flora en fauna''] (AB 1995 no. 2) di 14 di juli 2017</ref> Den curso di tempo a lansa diferente proyecto pa Isla di Oro, entre nan e proyecto di un delfinario, bou e nomber di ''Dolphin Beach'' na comienso di añanan nobenta<ref>{{citeer web|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010645141:mpeg21:p005|titel=Gedegen en objectief onderzoek onontbeerlijk voor Dolphin Beach|werk=[[Amigoe]]|datum=1993-05-15|bezochtdatum=2024-03-23}}</ref>, y e proyecto di ecohotel, ''Zoetry Isla di Oro Aruba'', den decada 2010.<ref>{{citeer web|url=https://archive.org/details/BNA-DIG-BONDIA-2014-10-30/page/n2/mode/1up?q=isla+oro+parke+marino&view=theater|titel=Proyecto Isla di Oro ta bek na su concepto inicial di ecohotel|werk=BonDiaAruba|datum=2014-10-30|bezochtdatum=2024-03-23}}</ref> Ambos proyecto a encontra cu resistencia di e activistanan ambiental y finalmente no a continua pa falta di e permisonan rekeri. {{Appendix}} [[:Category:Aruba]] y cu ta cay bou maneho di Fundacion Parke Nacional Aruba (FPNA). Ademas mangelnan, tanto e mangel preto (''Avicennia germinans'') como e mangel blanco (''Laguncularia racemosa'') ta especie di mata protegi pa ley. y e area tambe ta cay den ‘Natuur Gebied’ Nieuwe aanwijzing domeingronden als natuurreservaat (AB 2020 no. 67) y Ruimtelijke Ontwikkelingsplan met Voorschriften 2021; mientras cu e isla mes y e lama ta cay den Marine Protected Area (MPA) esta Landsbesluit Parke Marino (AB 2018 no. 77) Adicionalmente, e area aki tin reconocemento internacional como un Key Biodiversity Area (KBA) door di IUCN y ultimamente a wordo clasifica como un RAMSAR gebied (RAMSAR Site no. 2526) – dunando e area akinan mas balor ainda y den e caso aki, segun Silva ta expresa a nenga diferente parti di ley pero asina mes e desaroyado a continua cu e trabounan dañino pa naturalesa sin permiso. E mangelnan ta un especie protegi pa ley y e area tambe ta cay den Natuur Gebied’ Nieuwe FPNA ta activo den defensa di Isla di Oro aanwijzing domeingronden als natuurreservaat (AB 2020 no. 67) y Ruimtelijke Ontwikkelingsplan met Voorschriften 2021 (AB 2021 no. 123) mientras cu e isla mes y e lama ta cay den Marine Protected Area (MPA) esta Landsbesluit Parke Marino (AB 2018 no. 77) – haciendo e area aki un grado di proteccion halto. Adicionalmente, e area aki tin reconocemento internacional como un Key Biodiversity Area (KBA) door di IUCN y ultima[1] mente a wordo clasifica como un RAMSAR gebied (RAMSAR Site no. 2526) – dunando e area akinan mas balor ainda.<ref>{{citeer web|url=https://www.bondia.com/corte-ta-prohibi-aruba-ocean-villas-pa-cuminsa-of-traha-na-isla-di-oro/|titel=Corte ta prohibi Aruba Ocean Villas pa cuminsa of traha na Isla di Oro|werk=BonDiaAruba|datum=2024-03-18|bezochtdatum=2024-03-23}}</ref> Na november di aña pasa 2023 e area aki a cuminsa forma parti di Convenio di Ramsar Area bao e parti di Costa Zuid e cual ta un di e areanan cu mas biodiversidad, status di Ramsar tin como meta pa proteha e areanan aki sin interveni cu actividadnan economico, enfatisando reduccion di daño y restauracion di naturalesa den caso di daño cu ta inevitabel. Isla di Oro ta un área di mangrove amplio na Aruba, kaminda diferente ekosistema ta reuní. E lugá di buelo ku e mesun nòmber ta konsistí di un banda di playa grandi ku un rif similar na esun di e lugá di buelo Mangel Halto. E tipo di koral mas comun riba e rif aki ta e koral di cerebro, di strea y di placa. Lobster di koral, snapper, piská trompeta i piská angel ta habitantenan regular. Isla di Oro ta nifiká isla di oro.<ref>{{citeer web|url=https://www.duikersgids.nl/en/isla-di-oro|titel=Isla di Oro|werk=duikersgids.nl|datum= |bezochtdatum=2024-03-23}}</ref> Isla di Oro no ta solamente un kolekshon úniko di ekosistema, sino tambe un isla di fiesta ku un restorant abandoná ku a wòrdu traha den forma di un boto. Bo por yega na e lugá despues di un caminata bastante largu dor di e área. Ta rekomendá un buelo di boto. NOTES FUNDACION Parke Nacional Aruba ta na altura di actividadnan cu ta tumando luga riba Isla di Oro y ta activamente haciendo tur cos posibel den e organisacion su capacidad legal pa pone un stop n’e actividadnan cu ta tumando luga. Isla di Oro ta un area cu ta cay bou di maneho di Fundacion Parke Nacional Aruba.<ref>[file:///C:/Users/l_de_/Downloads/BONERIANO-15-03-2024.pdf FPNA ta activo den defensa di Isla di Oro], Boneriano (15 di maart 2024)</ref> E mangelnan ta un especie protegi pa ley y e area tambe ta cay den Natuur Gebied’ Nieuwe FPNA ta activo den defensa di Isla di Oro aanwijzing domeingronden als natuurreservaat (AB 2020 no. 67) y Ruimtelijke Ontwikkelingsplan met Voorschriften 2021 (AB 2021 no. 123) mientras cu e isla mes y e lama ta cay den Marine Protected Area (MPA) esta Landsbesluit Parke Marino (AB 2018 no. 77) – haciendo e area aki un grado di proteccion halto. Adicionalmente, e area aki tin reconocemento internacional como un Key Biodiversity Area (KBA) door di IUCN y ultima[1] mente a wordo clasifica como un RAMSAR gebied (RAMSAR Site no. 2526) – dunando e area akinan mas balor ainda. Fundacion Parke Nacional Aruba ta comprometi na e proteccion di e area importante aki – e unico area na Aruba unda ainda nos ta wak e ‘Poder di 3’ conecta na otro sanamente, esta e mangelnan, yerbe di lama y e rifnan di coral – 3 diferente sistema ecologico crucial cu hunto ta prove un variedad di beneficio pa e ser humano y Aruba su medio ambiente. Dialuna 11 di Maart 2024 bestuur di FPNA a ser alerta di actividadnan cu ta pasando y inmediatamente a bay den accion pa manda un Proforma Bezwaarschrift. Informacion cu FPNA a ricibi ta cu no tin un aanlegvergunning y cu esey ta evaluando pasonan legal. Ta di hopi tempo caba FPNA tin wowo extra riba e area di Isla di Oro y den augustus di 2023 a bin haya sa cu Isla di Oro a ser cumpra y asina a manda un carta oficial dia 28 di augustus pa DIP indicando cu no lo duna permiso pa ningun desaroyo riba Isla di Oro. Den november 2023, FPNA a wordo contacta door di J.O.B. Holding & Management y a ser invita pa bay un meeting pa compronde kico ta e intencion cu Isla di Oro. Dia 4 di januari 2024, FPNA a responde na J.O.B. Holding & Management cu un carta unda cu a indica cu no ta bay di acuerdo cu ningun desaroyo pa Isla di Oro. Siguientemente dia 18 di januari 2024 J.O.B. Holding & Management a invita FPNA conhuntamente cu otro organisacionnan local pa un stakeholder engagement session unda cu nan a informa cu nan lo ta haciendo diferente trabounan riba Isla di Oro y no a presenta un plan concreto cu por ser revisa. No obstante e posicion di FPNA no a cambia. FPNA no lo sostene ningun plan di desaroyo den e area aki Isla di Oro is a vast wetland mangrove area on Aruba where different ecosystems meet. The dive site of the same name consists of a vast shallow sand strip with a reef similar to that of the Mangel Halto dive site. Common types of coral on this reef are brain, star and plate coral. Coral lobsters, snappers, trumpet fish and angelfish are regular inhabitants. Isla di Oro means island of gold.<ref>https://www.duikersgids.nl/en/isla-di-oro</ref> Particulars Isla di Oro is not only a unique collection of ecosystems but also a former party island with an abandoned restaurant built in the shape of a boat. You can reach the location after a fairly long walk through the area. A boat dive is recommendable. ----- Fundacion Savaneta Aruba a nota di e discucion andando riba red social rond di Isla di Oro. E pregunta esencial den esaki ta cu si por papia di destruccion of limpiesa. Fundacion ta observa y ta na altura cu actualmente ta tumando luga un limpiesa di material di e ruina cu a keda atras eynan esta tubo y frusto den awa y hopi desperdicio di palo, etc. No tin ningun acto di corta mangroves ni otro mata pues aki nos tin cu papia di un clean up y no destruccion. Si Parke Arikok kier “claim” e luga, anto e pregunta ta dicon Parke nunca a hacie limpi y no a pone borchi cu e ta pertenece na Parke anto. Antes e doño di Isla di Oro tabata famia Oduber y despues un otro doño a tuma over te cu awe a keda na ruina unda un doño nobo local a cumpr’e via un acto notarial, pues no a hay’e regala. Semper Isla di Oro tabatin su permiso pa Restaurant y NightClub pues esey no ta nada nobo den su desaroyo.<ref>https://24ora.com/fundacion-savaneta-ta-aclaria-a-haci-isla-di-oro-limpi-y-nada-mas/ (17 di maart 2024)</ref> --- Fundacion Parke Nacional Aruba (FPNA) a cuminsa un caso contra pais Aruba y contra desaroyador di Isla di Oro, Osyth Henriquez, pa stop e di haci cualkier trabou di limpiesa riba su tereno. Hues a prohibi Henriquez pa desaroya of hasta pa haci limpiesa riba su tereno na Isla di Oro. FPNA a demanda Pais Aruba tambe pa prohibi Gobierno di duna permiso. Abogado mr. Anthony Ruiz a defende Osyth Henriquez, mientras cu abogado mr. Zuhaila Marchena a defende FPNA. Den su veredicto, mesora, hues a indica na FPNA cu como nan tin e maneho di e area, cu FPNA y e doño di Isla di Oro mester sinta na mesa y sali di e problema. Ta trata aki na un tereno cu e doño tin den erfpacht. E area ta bou maneho di FPNA como un area protehi. Den areanan protehi en general por restablece un edificio na estado original, den consulta cu FPNA. Osyth Henriquez ta propietario di Ocean Villas na Savaneta. Ey tambe e tin cu atende cu reto di FPNA, Gobierno mes y di bisiña, cu no necesariamente ta di acuerdo cu su vision pa desaroya bungalows eynan. Awo cu e kier desaroya Isla di Oro, atrobe e ta hay’e stroba y mester defende su plan y vision den corte. Ta parce cu e reto lo no ta e isla mes, sino mas bien e vecindario cu si ta protegi como un area di naturalesa.<ref>https://24ora.com/hues-a-ordena-osyth-henriquez-pa-para-trabou-riba-isla-di-oro/ (17 di mart 2024)</ref> * <ref>https://antilliaansdagblad.com/aruba/29167-blijf-van-isla-di-oro-af 13 maart 2024</ref> {{Appendix}} isla di oro is pas ontstaan in begin jaren zeventig van de vorige eeuw. Het is een stukje rif ten zuiswesten van Pos Grandi waarop Adolf R. Oduber een recreatiecomplex had gebouwd in de vorm van een schip met daarin een restaurant, bat en danszaal. Vivienno Frank isla di oro a surgi te na komienso di añanan setenta di siglo pasá. E ta un parti di e rif na sur-oeste di Pos Grandi na unda Adolf R. Oduber a konstruí un kompleho di rekreacion den forma di un barku ku den dje un restorant, bat i sala di baile. '''Isla di Oro''' ta un isla di coral na costa sur di Aruba, entre [[Pos Chikito]] y [[Savaneta]]. E area ta cay den e Parke Marino Aruba y ta bou maneho di FPNA. Het is gelegen 150 meter uit de kust op de rif van Pos Grandi. Er moest een weg door de mangrovenbos worden gehakt om bij het eiland te komen.<ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010470027:mpeg21:p006|titel=Luchtkasteel van Oduber werd restaurant in zee|werk=[[Amigoe]]|datum=1964-08-05|bezochtdatum=2024-03-23}}</ref> Gelegen aan een lagoen omringd door mangrovebossen. Er voden optredens en shows vor bekende artiesten plaats en werden feesten gehouden. Isla di oro was in de jaren op de startplaats voor natuurwandelingen van Stimaruba. * Na ana 1965 Adolfo (Dochi) Oduber a habri riba e isla un restaurant ISla di ORo construi den forma di un barco como atraccion turistico y despues amplia cu cocktail lounge y sala di baile. Apertura oficial dia 13 di maart 1965.<ref>Opening van Isla di Oro. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 09-03-1965, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 21-03-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462564:mpeg21:p006</ref> Despues di un aña a traha un brug pa yega na costa. Na 1975 el a cambia man pa Joe Procter, kende e sigui desaroya e luga. * in 1989? beheert-eigenaar door Lucy en jose Brazao Mendez. El a opera te 1994. * verschillende projecten, waaronder het dolfinarium project (1993?)onder de naam Dolphin Beach, voor de doorontwikkeling van Isla di Oro hebben vanaf 1990 gestuit op verzet van milieu-activisten.<ref>Gedegen en objectief onderzoek onontbeerlijk voor Dolphin Beach. "Amigoe". Curaçao, 15-05-1993, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 21-03-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010645141:mpeg21:p005</ref> Dolfinarium ging niet door wegens uitblijven van de nodige vergunningen. qxm110d919dkmhxe0x2qg6afgwebgw3 192419 192418 2026-06-01T10:09:39Z Caribiana 8320 /* Nomber */ 192419 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ {{ABW}} caya nombra pa hende: Caya Dick Cooper - Caya Jose Geerman - Caya Charlie Brouns Sr. - Caya Y.A. (Lord Boxoe) Illidge - Caya Pio Coffie - Caya Enrique Vorst - Sylvia A. Godettstraat - Caya Captain R. Rodger - Caya Lolita E. Euson - Caya Federico Maduro (Balashi) - Caya Juan Werlemen (Cashero) - Caya Juancho Kock (ex-Karawarastraat na Dakota) - Avenida Milio Croes (ex-Fergusonstraat) - Caya Dr. J.R. (Coco) Arends (Sero Blanco) - Bario Dr. Dussenbroek - Caya Ing. Roland H. Lacle - Caya Rufo Wever (Klip/Mon Plaisir) * pending: [[Parkietenbos]] - [[Cunucu Arikok]] - [[Blackstone Beach]] (full review needed) - [[Bushiribana]] - [[Renaissance Island]] - [[Hadicurari]] - [[Zeewijk]] - [[Sero Plat]] - [[Guadirikiri]] - [[Cueba di Fontein]] - [[Cueba di Huliba]] - [[De Palm Island]] - [[Isla di Oro]] - [[Eagle]] (bario) - [[Arashi]] - [[Plantashi Prins]] - [[Boca Prins]] - [[Dos Playa]] * bario di San Nicolas: [[Lagoville]] - Kustbatterij - [[Rooi Congo]] - [[Pedro Mosa]] - [[Esso Heights]] *uitbreiding [[Tanki Flip]] zie de.wiki - zie en.wiki voor [[Mangel Halto]] - [[Ayo]] - [[Catiri]] - [[Alto Vista]] * Roberto G. Croes, [https://designrr.page/?id=499490&token=3435984651&type=FP&h=5688&fbclid=IwY2xjawSD5lhleHRuA2FlbQIxMABicmlkETFoNVhmY1g2T1NuSml5cFhWc3J0YwZhcHBfaWQQMjIyMDM5MTc4ODIwMDg5MgABHlKyG1hj55NGijsU4jWBM9buhkFVlBqvV5G5EPkBOXLazF4nFZ-4bTq-kTSR_aem_r4VExioZnv6pqBz0zQl6Eg Origen di nombernan di bario y sitio na Aruba] ------------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais| variante= a | tipo = Bario | nomber = Caya Jose Geerman | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 2 | caption_align = center | image1 = | caption1 = | image2 = | caption2 = | footer = | footer_align = center }} | pais = {{ABW}} | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[Regionnan di Aruba|San Nicolas Noord]] | tipo_subdivision_adm = Zona | subdivision_adm = | zoom = 13 }} '''Watapana Gezaag''' ta un bario y zona den e parti nort di [[San Nicolas]], e di dos ciudad mas grandi di [[Aruba]]. E bario a haya su nomber for di ..... Dia 1 di yanüari 2020, e lugá tabatin 1.703 habitante. == Nomber == E orígen di e nòmber di e bario no por wòrdu determiná ku siguridat. E nòmber aki tampoko no ta aparesé riba e mapa di Werbata di 1912. Watapana ta un palabra Arawak/Taino ku ta referí na e palu di Divididivi. Gezaag ta bin di un verbo ''zagen'',di origen [[Hulandes]], na cua '''ge''' ta agrega na su forma infinitivo: gezaag.<ref>W.M. Hoyer (1946), [https://archive.org/details/BNA-DIG-PAPIAMENTO-HOYER-VOCABULARIO-1946/mode/1up?q=watapana+gezaag Vocabulario Papiamento], Boekhandel Bethencourt, Corsou</ref> Probablemente, e nòmber ta originá di un incidente cu a tuma luga eynan.<ref name=:"1">Vivienno Frank. 2019. Watapana Gezaag. Den:''Aruba en een keuze uit haar toponiemen.'' ISBN:978-0-359-65900-5, pag. 228.</ref> E nomber Watapana Gezaag no a aparece den publicacionnan te cu aña 1950.<ref>[https://archive.org/details/AMIGOE-1950-03-30/page/30/mode/1up?q=watapana+gezaag Mededelingen van AVB], [[Amigoe]] (30 di maart 1950)</ref> *Na Watapana Gezaag tabata situa e veld di futbol di e club Ajax. * na 1956 ta propone pa traha un caminda na e bario == Mira tambe == * [[Rooi Congo]] * [[Standardville]] * [[Rooi Hundo]] {{Appendix}} [[:Kategoria:Luga na Aruba]] ---------------- {{Imagen anota |image=BNADIGWERBATAARUBA 0009.jpg |image-width=2000 |image-left= -360 |image-top=-575 |width=270 |height=270 |float=left |annotations=<!-- bashi of no, e parameter aki mester ta inclui--> |caption=Mapa di Werbata ta menciona Rooi Congo (1912). }} ----------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais| variante= a | tipo = Bario | nomber = Kustbatterij | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 2 | caption_align = center | image1 = Welcome to the Coastal Battery!.jpg | caption1 = | image2 = Cannon tracks at Coastal Battery, Aruba.jpg | caption2 = | footer = Ruinanan di kustbatterij | footer_align = center }} | area = | poblacion = 1.745 | censo = 2020 | densidad = | pais = {{ABW}} | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[Regionnan di Aruba|Savaneta]] | tipo_subdivision_adm = Zona | subdivision_adm = De Bruynewijk | zoom = 13 }} '''Kustbatterij''' ta un zona ku ta forma parti di Juwana Morto na Aruba, den region di San Nicolas Noord. Na 1 di yanüari 2020, e área tabatin un poblashon di 1.188 habitante, di cual 555 muhe i 633 hòmber. Den e zona ta lokalisa e monumento di guera di Kustbatterij. Historia E zona di Kustbatterij a ricibi su nomber durante World War II, ora a konstrui un bateria kostal riba un elevashon den augustus 1940. E lokashon tabata strategiko, siendo un di e puntonan mas haltu den e parti pariba di e isla, ku bista riba e refineria di Lago Oil and Transport Company i riba kosta. E instalashon militar tabata tin komo meta pa defendé e refineria, ku tabata di gran importansia pa e Aliadonan pa motibu di produccion di combustibel di aviashon. Pa e motibu ey, Aruba a bira un meta potensial pa atakenan di submarinonan aleman. E instalashon militar tabata tin komo meta pa defendé e refineria, ku tabata di gran importansia pa e Aliadonan pa motibu di produccion di combustibel di aviashon. Pa e motibu ey, Aruba a bira un meta potensial pa atakenan di submarinonan aleman. E kompleks tabata konsistí di tres posishon di kanon, un puesto di mando i varios edifisionan pa alojamento di soldaatnan. Tambe tabatin fasilidatnan manera un reservorio di awa. Kada posishon di arma tabata monta riba un fundeshi di beton i staal i prepará pa kanonnan ku por a kubri un gran distansia, inkluyendo parti di e isla mes. E bateria nunka no a wòrdu usa den combate, ni sikiera durante e atake di submarinonan aleman riba San Nicolas den febrüari 1942. Na 24 di oktober 1942, Prince Bernhard of the Netherlands a hasi un bishita oficial na e kustbatterij. Despues di guera, e instalashon militar a wòrdu abandoná i e área a wòrdu limpiá parcialmente. Restonan di bunker i posishonnan di arma a keda presente i posteriormente a wòrdu protehá komo patrimonio historiko. Awe, e lugá ta rekonosí komo un monumento di guera (ID 04-003) i ta wòrdu maneha pa Monumentenfonds Aruba. == Descripcion == Kustbatterij ta un zona principalmente residensial, ku desaroyo urbano rond di e sitio historiko. Den e área tin varios caya i bario chikí. E kaminda prinsipal den e zona ta Diamantbergweg, ku ta konektá Juwana Morto ku Rooi Hundo. Otro cayanan inkluí Weg Kustbatterij, Kleine Bergweg i Grote Bergweg. Den Weg Kustbatterij ta situa Colegio Nigel Matthew. Barionan den cercania ta Standardville i Rooi Hundo. == Literatura == * [[Johan Hartog|Hartog, Johan]], [https://archive.org/details/BNA-DIG-HARTOG-KUSTBATTERIJ/page/n4/mode/1up Juwana Morto Kustbatterij Aruba], De Walburg Pers (1987) {{Appendix}} [[:Kategoria:Luga na Aruba]] ----------- '''Kustbatterij''' ta un zona cu ta forma parti di [[Juwana Morto]] na Aruba, den [[Regionnan di Aruba|region di San Nicolas Noord]]. Dia 1 di januari 2020, e area aki tabatin un poblacion di 1.188 habitante, dividi entre 555 muhe y 633 homber. Den e zona ta localisa un monumento di guera. == Historia == E zona di Kustbatterij a ricibi su nomber durante e [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]] ora a construi un kustbatterij riba un elevacion na augustus 1940. Op Juana Morto, het hoogste punt van het oostelijk deel van het eiland, werd een kustbatterij gebouwd met uitzicht over de raffinaderij en over de Noord- en Westkust. * De kustbatterij is een erkend oorlogsmonument (ID 04-003). Cañonnan pisa tabata staciona aki pa defende e refineria di Lago. Despues di guera, e área a wòrdu limpia, lagando atras e luganan di arma y bunkernan, ku awor a wòrdu deklará un monumento protehá. * Op 24 october 1942 bracht Prins Bernhard een bezichtigingsbezoek aan de kustbatterij.<ref>Naar Aruba.. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 22-10-1942, p. 2. Geraadpleegd op Delpher op 28-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987278:mpeg21:p002</ref> * het bouwen van een onderofficiersverblijf bij de kustbatterij op Aruba<ref>Advertentie Aanbesteding. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 01-03-1944, p. 2. Geraadpleegd op Delpher op 28-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010403042:mpeg21:p002</ref> * Aan de N.V. Bouwmaatschappij Aruba is de gunning verleend van de bouw van een betonnen waterreservoir op St. Nicolaas nabij de kustbatterij.<ref>ARUBA AANBESTEDING.. "Amigoe di Curacao". Willemstad, 24-11-1948. Geraadpleegd op Delpher op 28-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000210652:mpeg21:p002</ref> * Op 17 mei 1940 werd proefgeschoten, in augustus 1940 kwam de kustbatterij Juwana Morto gereed voor direct vuur, in augustus 1941 ook voor nachtelijke actie. De Kustbatterij van Juwana Morto is nimmer in actie geweest, ook niet bij de directe aanval van de Duitsers op de raffinaderij in de nacht van 15 op 16 februari 1942, toen enige tankschepen verloren gingen.<ref>{{citeer web|auteur= [[Johan Hartog]]| titel=Batterijen beschermden de eilanden gedurende Tweede Wereldoorlog|werk=[[Amigoe]]|datum=1990-08-25|bezochtdatum=2026-05-28|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010641593:mpeg21:p020}}</ref> Kada un di e tres posishonnan di arma tabata para riba fundeshi di staal i beton. Kada un tabata montá pa un kañon di kaliber 19.2 ku por a drai 360 grado, ku un alkanse di 18.5 kilometer. Oranjestad y su haf tabata den alcance tambe. E cañonnan a haya e nombernan Betsy, Jopie y Beppie door di e soldaatnan, miembronan di Ehercito Boluntario Aruba. E bateria kostal di Juwana Morto nunka no a tira un tiru pa defendé e área, ni sikiera ora ku haf di San Nicolas i Refineria di Lago a wòrdu ataká pa un U-boat aleman na febrüari di 1942. Tankeronan di lago a wòrdu sendé na kandela, kousando huma i kandela pa stroba e bista for di e puesto di mando.<ref>[https://monumentenfondsaruba.org/juwana-morto-coastal-battery-1940/ Juwana Morto Coastal Battery * 1940], [[Monumentenfonds Aruba|SMFA]]</ref> hartog: Mken koos deze plaats vanwege het uitzicht naar twee zijden. En ook als besefte men dat de munitiemagazijnen e.d. in de rotsgrond uitgehouwen moesten worden, de kustbatterij zelf kon men bovengronds bouwen, want van zee u8it viel de kustbatterij toch in het niet bij de van zee uit royaal zichtbare raffinaderij. De batterij lag hoog zodat men over de schoorstenen van de raffinaderij heen kon schieten. Het complex op Aruba, gebouwd in 1940, bestond uit 3 geschutsopstellingen, een commandopost en enkele gebouwen voor onderdak van de kleine 100 mensen die er gelegerd waren. Ook waterreservoir. Een interessant stukje militair erfgoed van Aruba. Aruba speelde een cruciale rol in de Tweede Wereldoorlog vanwege de aanwezigheid van de Lago Raffinaderij, waar de kerosine voor de geallieerden werd geproduceerd. E kustbatterij a wordo construi na augustus 1940. E instalacion militar su obhetivo strategico tabata pa proteha e refineria di petroleo di Lago na San Nicolas cu tabata existi e tempo ey contra atakenan di Alemania durante Segunda Guera Mundial. importancia strategico: debi na e produccion halto di combustibel di aviacion pa e Aliadonan, e refineria di Lago tabata di vital importancia durante Segunda Guera Mundial. Komo resultado, e isla a bira un meta prinsipal pa U-boatnan Aleman. Lugá: E kustbatterij tabata situá riba e punto stratégikamente mas haltu di e parti ost di e isla, den cercania di San Nicolas. Esaki a ofresé un bista perfekto di e refineria i lama. Diseño: E liña defensivo tabata konsistí di un bunker di puesto di mando (commandopostbunker) i tres lugá di arma posishoná espasiá (geschutsemplacementen) cu un distancia di mas o ménos 50 meter for di otro. Restonan: E ruinanan di e post di comando y e cambernan di arma (geschutskamers) ainda por wordo haya awe rond di Weg Kustbatterij na San Nicolas y ta wordo maneha pa [[Monumentenfonds Aruba]]. == Descripcion == Den e zona di Kustbatterij, rond di e ruinanan militar, tin varios caya cu casnan residencial. E area ta wordo cruza pa un caya largo Diamantbergweg, cu ta conecta Juwana Morto cu Rooi Hundo. Otro cayanan conoci ta: Weg Kustbatterij, Kustbatterij, Kleine Bergweg y Grote Bergweg. Na Weg Kustbatterij ta situa un scol secundario, Colegio Nigel Matthew. Barionan den cercania ta: [[Standardville]] y Rooi Hundo. == Literatura == * [[Johan Hartog|Hartog, Johan]], [https://archive.org/details/BNA-DIG-HARTOG-KUSTBATTERIJ/page/n4/mode/1up Juwana Morto Kustbatterij Aruba], De Walburg Pers (1987) {{Appendix}} [[:Kategoria:Luga na Aruba]] ---------------- Kustbatterij (monumento) E Kustbatterij di Juwana Morto ta un monumento di guera situá na Aruba, den e área di Juwana Morto, serka San Nicolas. E ta un resto di un instalashon militar ku a wòrdu konstrui durante Segunda Guera Mundial pa defendé e refineria di petroleo di Lago. E sitio ta oficialmente rekonosí komo monumento di guera (ID 04-003) i ta wòrdu protehá komo parti di patrimonio historiko di Aruba. == Historia == E bateria di artileria a wordo construi na augustus 1940, riba un elevacion strategico den e parti pariba di e isla. E localisacion a wordo skohe pa su bista amplio riba e refineria Lago na [[San Nicolas]] y riba lama, ku tabata di importansia vital pa e Aliadonan durante Segunda Guera Mundial. E refineria di Lago tabata produci gran kantidat di combustibel di aviashon, loke a haci Aruba un punto strategiko i un posible meta pa atakenan di submarinonan aleman. Na 17 di mei 1940, a hasi prueba di tiramentu ku e kanonnan. Na augustus 1940, e bateria tabata kla pa uso den operashonnan di dia, i na augustus 1941 tambe pa operashonnan di anochi. Na 24 di oktober 1942, Prins Bernhard di Hulanda a bishitá e kustbatterij komo parti di un bishita oficial na e isla. A pesar di su importansia militar, e kustbatterij nunka no a wòrdu usa den combate, ni sikiera durante e atake di submarinonan aleman riba e refineria i haf di San Nicolas den febrüari 1942. == Descripcion == E kompleks militar tabata konsistí di: Tres posishon di kanon (geschutsopstellingen) Un bunker di puesto di mando Edifisionan pa alojamento di aproximadamente 100 soldaat Un reservorio di awa i otro fasilidatnan di sosten Kada posishon di arma tabata konstrui riba un fundeshi di beton i staal. E kanonnan tabata di kaliber 19.2 cm, ku por a bira 360 grado i tabatin un alkanse di mas o ménos 18,5 kilometer. Segun testimonio di soldaatnan, e tres kanon a ricibi nòmber informal: Betsy, Jopie i Beppie. E diseño di e bateria a tene kuenta ku e topografia di e terreno. E kanonnan tabata situá asina ku nan por tira por encima di e refineria, aprovechando e alturanan natural di e área. == Despues di guera y estado actual == Despues di 1945, e instalashon militar a wòrdu abandoná. Parti di e área a wòrdu limpiá, pero e strukturanan prinsipal, manera bunker i fundashonnan di kanon, a keda presente. Awendia, e restonan di e kustbatterij ainda por wòrdu mira den e paisahe rond di Weg Kustbatterij. E sitio ta wòrdu maneha i protehá komo patrimonio cultural, i ta forma un testimonio importante di e papel di Aruba durante Segunda Guera Mundial. E monumento ta un di e pokonan strukturanan militar di e periodo aki cu a sobrebibí na e isla. ---------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | variante= a | tipo = Region | nomber = San Nicolas-Noord | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 1/2 | caption_align = center | image1 = Aruba-Regionen.png | caption1 = San Nicolas Noord ta region 7 | image2 = | caption2 = | image3 = | caption3 = }} | area = | poblacion = | censo = 2020 | densidad = | descripcion = | pais = {{ABW}} | zoom = 13 }} '''San Nicolas-Noord''', oficialmente Sint Nicolaas Noord, ta un di e ocho [[Regionnan di Aruba|region]] den cua e [[isla]] di [[Aruba]] ta dividi administrativamente.<ref>{{Citeer web|url=https://cbs.aw/wp/index.php/2020/12/03/gac-geographical-address-classification-2019/|titel=GAC (Geographical Address Classification) 2019 and 2020|bezochtdatum=2025-03-03|datum=2019-06-27|werk=cbs.aw}}</ref> Hunto cu [[San Nicolas Zuid]] e ta constitui e region di San Nicolas, miho conoci como [[pariba di brug]]. E region tin un area di .... [[kilometer kuadrá|km²]] y un poblacion di 9.940 habitante dia prome di januari 2020. E region tin un poblashon di 9.940 (1 di yanüari 2020), loke ta representá 9.2% di e poblashon total di e pais. Muhé Hòmber 4760 5180 == Geografia == E region ta situá den e zona zuidoost di Aruba (region 7 riba mapa), pazuid di ... (region 1), pabou di [[Paradera]] (region 4) y panort di Oranjestad Oost (region 3). San Nicolas-Noord tin e siguiente barionan:<ref>[https://cbs.aw/wp/wp-content/uploads/2024/05/GAC_Officiele-publicatie_2024.pdf Strefy]</ref> * [[Brazil]] * Rooi Congo * Watapana Gezaag * [[Standardville]]/[[Rooi Hundo]] * Kust * [[Juwana Morto]] * San Nicolas-Noord otro {{Appendix}} [[Category:Luga na Aruba]] ------------------ {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais| variante= a | tipo = Region | nomber = San Nicolas-Zuid | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 1/2 | caption_align = center | image1 = Aruba-Regionen.png | caption1 = San Nicolas Zuid ta region 8 | image2 = | caption2 = | image3 = | caption3 = }} | area = | poblacion = | censo = 2020 | densidad = | descripcion = | pais = {{ABW}} | zoom = 13 }} '''San Nicolas-Zuid''', oficialmente Sint Nicolaas Noord, ta un di e ocho [[Regionnan di Aruba|region]] den cua e [[isla]] di [[Aruba]] ta dividi administrativamente.<ref>{{Citeer web|url=https://cbs.aw/wp/index.php/2020/12/03/gac-geographical-address-classification-2019/|titel=GAC (Geographical Address Classification) 2019 and 2020|bezochtdatum=2025-03-03|datum=2019-06-27|werk=cbs.aw}}</ref> Hunto cu [[San Nicolas Noord]] e ta constitui e region di San Nicolas, miho conoci como [[pariba di brug]]. E region tin un area di .... [[kilometer kuadrá|km²]] y un poblacion di 4.235 habitante dia prome di januari 2020. Sint Nicolaas-Zuid ta un di e ocho regionnan den e parti pariba di e pais autonomo di Aruba, cu ta pertenece na Hulanda, na Sur America. Riba promé di yanüari 2020, e region tabatin 4.235 habitante. Pa loke ta trata poblashon, e ta e region di mas chikitu den e pais. == Geografia == E region ta situá den e zona zuidoost di Aruba (region 7 riba mapa), pazuid di ... (region 1), pabou di [[Paradera]] (region 4) y panort di Oranjestad Oost (region 3). San Nicolas-Zuid tin e siguiente barionan:<ref>[https://cbs.aw/wp/wp-content/uploads/2024/05/GAC_Officiele-publicatie_2024.pdf Strefy]</ref> * [[Zeewijk]] * Pastoor Hendriksstraat * Van de Veen Zeppenfeldstraat * [[The Village]] * Essoville * [[Lago Heights]]/Esso Heights * [[Seroe Colorado]] * San Nicolas-Zuid otro Demografia E region tin un poblashon di 4.235 (1 di yanüari 2020), loke ta representá 3.9% di e poblashon total di e pais. Muhé Hòmber 1943 2292 {{Appendix}} [[Category:Luga na Aruba]] --------------- {{Databox}} '''Nomber di caya na Aruba''' ta refleha e historia, cultura y desaroyo social di e isla. Nan ta deriva for di un amplio scala di fuente, incluyendo historia local, [[geografia]], flora y fauna, [[literatura]], ciencia, [[religion]] y politica. Di e manera aki, nombernan di caya ta forma un parti importante di e herencia inmaterial di [[Aruba]]. Un nomber di caya ta un denominacion oficial pa espacio publico, manera caya, avenida, boulevard of plaza. E estudio di nomber di luga ta parti di e disciplina di toponimia. Den practica, nomber di caya ta sirbi como base pa adres y pa sistema di distribucion di post. Na Aruba, adres formal ta consisti di un nomber di caya hunto cu un number di e kavel, sin uzo di un sistema di codigo postal. ==Historia== E sistema di nomber di caya na Aruba a desaroyá gradualmente den [[siglo 19|siglo diesnuebe]] y [[siglo 20|binti]], paralelo cu urbanisacion di [[Oranjestad (Aruba)|Oranjestad]] i otro luganan riba e isla. Den e prome fase, hopi caya tabata sin nomber oficial of tabata conoci pa descripcionnan local. Influencia di gobernacion colonial Hulandes a introduci un sistema mas formal di registracion y nombramento. Un ehempel tempran ta e comision di nomber di caya na [[Willemstad]], [[Kòrsou|Corsou]], estableci na 1866, cu a sirbi como modelo pa Aruba.[1] Memey di siglo binti, despues di [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]], a surgi un consenshi pa uza nombernan cu mas relevancia local, reflehando un fortalecemento di identidad Arubano.<ref>{{citeer web|titel=Aruba Straatnamen|werk=[[Amigoe]]|datum=1950-12-05|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2026-04-29|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987772:mpeg21:p003}}</ref> == Dunamento di nomber == Na Aruba, e dunamento oficial di nomber na caya ta wordo realisa door di e minister responsabel pa Asuntonan General, riba recomendacion di Comision di Nomber di Caya. E comision consultivo aki ta inclui representante di instancianan manera [[Cuerpo Policial Arubano]] (KPA), Kadaster y Departamento di Obra Publico (DOW).[2] Na final di añanan 1940, a surgi discusion tocante e maneho di dunamento di nomber. A cuminsa duna preferencia na nombernan cu conexion cu e comunidad [[Antias Hulandes|Antiano]], en vez di nombernan internacional poco reconocibel.<ref>{{citeer web|titel=Ingezonden: Straatnamen op Aruba|werk=[[Amigoe]]|datum=1949-10-10|bezochtdatum=2026-04-28|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000212719:mpeg21:p003}}</ref><ref>{{citeer web|titel=Aruba straatnamen|werk=[[Amigoe]]|datum=1950-12-05|bezochtdatum=2026-04-28|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987772:mpeg21:p003}}</ref> Un di e prome ehempelnan tabata nomber di figuranan di resistensia, manera [[Boy Ecury]] y [[George Maduro]].[3] E historiado [[Johan Hartog]], prome director di [[Biblioteca Nacional Aruba]] (BNA), a presidi e comision den siglo binti. Bou di su liderazgo, nombernan a wordo selecta for di historia local y naturalesa, y tambe di personanan.[4] E maneho di dunamento di nomber ta evoluciona continuamente, tomando na cuenta expansion urbano y construccion di cayanan nobo, impulsa pa e desaroyo di Aruba durante e descubrimento di [[oro]], e mineria di guano, e yegada di e refineria di petroleo (Lago), y [[turismo]]. Algun nomber di caya ta di origen indigena, usualmente deriva di e zona unda nan ta situa. Den uzo moderno, hopi nomber di caya ta cuminsa cu termino manera ''Caya'' of ''Avenida'' (reemplasando e [[sufiho]] ''straat'' of ''weg''), of ta termina cu ''Boulevard''. ==Nomber tematico== Den diferente bario na Aruba, nombernan di caya ta sigui un tema specifico, loke ta contribui na identidad di e area: *Den Klip tin caya nombra pa escritor y compositor internacional. *Den [[Dakota (Aruba)|Dakota]], nombernan ta deriva di fruta y produkto agricola. *Den Companashi, nombernan ta basa riba cientifico y investigado. *Den Ponton, nan ta referi na mata y elemento di naturalesa local.[6] E sistema tematico ta facilita orientacion y ta duna caracter propio na cada bario. ==Reconocimento social== Hopi caya na Aruba ta nombra pa personanan cu a contribui na sociedad, manera politico, lider social, deportista, artista y religioso. Generalmente, e honor aki ta wordo otorga di manera postumo. E camindanan principal di Aruba ta generalmente nombra pa figuranan influyente. Entre nan tin ''Juan E. Irausquin Boulevard'' y ''Henny Eman Boulevard'', ku ta refleha e desaroyo economico y turistico di e isla den siglo binti.[7] Otro ehempelnan ta ''Avenida Nelson Orlando Oduber''[5], ''Watty Vos Boulevard''<ref>[https://antilliaansdagblad.com/articulo/aruba/20386-watty-vos-blvd-aruba-in-gebruik Watty Vos Boulevard Aruba in gebruik], [[Antilliaans Dagblad]] (6 di november 2019)</ref> y [[Caya G.F. (Betico) Croes]], nombra pa [[Betico Croes|Gilberto François Betico) Croes]], considerá como un figura clave den historia politico di Aruba. {{Appendix}} ==Referensia == * Frank, Vivienno L. 2019. ''Aruba en een keuze uit haar toponiemen.'' ISBN:978-0-359-65900-5 * Hartog, J. Aruba: Past and Present. Oranjestad: De Wit Stores. * Gobierno di Aruba – reglamentonan di nombramento di caya. * Croes, F. Historia di resistencia Antiano den Guera Mundial II. * Hartog, J. Geschiedenis van Aruba. * Alofs, L. & Merkies, H. Ken ta Arubiano? * Kadaster Aruba – registro di nomber di caya. * Ministerie di Infrastructura Aruba – dokumentonan di planifikashon urbano. [[:Kategoria:Geografia di Aruba]] <ref>{{Cite web |title=Kadaster Aruba |url=https://www.kadaster.aw |publisher=Kadaster Aruba |access-date=2026-04-27}}</ref> Example (book): <ref>{{Cite book |last=Hartog |first=Johan |title=Aruba: Past and Present |publisher -------------------- '''Nomber di caya na Aruba''' ta refleha e historia, cultura, y desaroyo social di e isla. Nan ta bin di un scala amplio di disciplina, entre otro historia di Aruba, geografia, flora y fauna, literatura, ciencia, religion y politica. Nomber di caya pues ta un parti importante di herencia inmaterial di Aruba. Un nomber di caya ta referí na un nòmber ku ta wòrdu usá pa designá espasio públiko, manera kaya, avenida, kaminda, plaza y becindario. E teoria di nòmber di kaya òf lugá ta un rama di toponimia. Un nòmber di kaya ta sirbi komo un guia i ta forma adrès, i ta wòrdu usá den hopi pais pa dirigí pòst. Nombernan di caya na Aruba hopi biaha ta un mescla di referencia na Papiamento, Hulandes y historia: hunto cu un number e ta forma un adres formal pero sin un sistema di codigo postal. == Dunamento di nomber == E nombramento oficial di cayanan na Aruba ta wordo haci door di Minister di Asuntonan General, riba recomendacion di e Comision di Nomber di Caya. E comision aki tradicionalmente ta consisti di representantenan di entre otro [[Cuerpo Policial Arubano]] (KPA), Kadaster, y Departamento di Obra Publico (DOW). Un comision similar pa e nomber di caya di [[Willemstad]] tabata existi na [[Kòrsou|Corsou]] caba for di aña 1866. Na fin di añanan 1940, a surgi un diskushon tocante e maneho cu dunamento di nòmber di caya. Kontrali na e hopi nòmbernan di kaya deskonosí, manera esnan di inventornan mundialmente famoso, a kuminsá duna preferensia na nòmbernan di kaya ku tabata papia ku e poblashon lokal.[1][2] E promé nòmbernan rekonosibel tabata esnan di bringadónan di resistensia Antiano: Boy Ecury (Boy Ecuryplein) i George Maduro (George Madurostraat).[3] Historiadó Johan Hartog, e promé direktor di Biblioteka Públiko di Aruba, tabata presidi e Komishon di Nòmber di Kaya di Aruba den siglo binti.[4] Bou di su liderazgo, nòmbernan tabata wòrdu selektá for di historia lokal i naturalesa, pero individuonan tambe tabata wòrdu konsiderá, normalmente póstumo. E decision final a keda na Conseho Ehecutivo di Aruba. Ekspanshon urbano den futuro i konstrukshon di kayanan nobo tambe ta wòrdu tumá na kuenta ora di skohe nòmber, loke ta nifiká ku e polítika di nòmber di kaya ta evolucionando konstantemente. Ku tempu, e terminologia tambe a kambia: nòmbernan di kaya nobo awor hopi bia ta kuminsá ku Caya, Boulevard, òf Avenida. ---------- revision '''Straatnamen van Aruba''' weerspiegelen de geschiedenis, cultuur en maatschappelijke ontwikkeling van het eiland. Zij zijn afkomstig uit uiteenlopende domeinen, waaronder de Arubaanse geschiedenis, aardrijkskunde, flora en fauna, literatuur, wetenschap, religie en politiek. De naamgeving van straten vormt daarmee een belangrijk onderdeel van het immaterieel erfgoed van Aruba. Un nomber di caya ta referi na un nomber cu ta wordo uza pa designá espacio publico, manera caya, avenida, kaminda, plaza y becindario. E teoria di nomber di caya of di luga ta un rama di toponimia. Un nomber di caya ta sirbi como un guia y ta forma adres, y ta wòrdu uza den hopi pais pa dirigi post. Nombernan di caya na Aruba hopi biaha ta un mescla di referencianan na Papiamento, Hulandes y historia: hunto cu un number e ta forma un adres formal pero sin sistema di codigo postal. == Naamgeving en beleid == De officiële naamgeving van straten op Aruba gebeurt door de minister van Algemene Zaken, op voordracht van de Straatnamencommissie. Deze commissie bestaat traditioneel uit vertegenwoordigers van onder meer de politie, het kadaster en de Directie Openbare Werken (DOW). Een vergelijkbare commissie bestond reeds in 1866 op Curaçao voor de straatnamen van Willemstad. Eind jaren 1940 ontstond er discussie over het straatnamenbeleid. In afwijking van de vele onbekende straatnamen, zoals bijvoorbeeld namen van wereldberoemde uitvinders, begon men de voorkeur te geven aan straatnamen die tot de bevolking spreken.<ref>ingezonden buiten verantwoordelijkheid der Redactie STRAATNAMEN OP ARUBA.. "Amigoe di Curacao". Willemstad, 10-10-1949. Geraadpleegd op Delpher op 10-02-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000212719:mpeg21:p003</ref><ref>ARUBA STRAATNAMEN.. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 05-12-1950, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 10-02-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987772:mpeg21:p003</ref> De eerste herkenbare namen werden die van de Antilliaanse verzetstrijders: Boy Ecury (Boy Ecuryplein) en George Maduro (George Madurostraat).<ref>ARUBA NAAR ARUBA.. "Amigoe di Curacao". Willemstad, 24-10-1949. Geraadpleegd op Delpher op 10-02-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000212731:mpeg21:p003</ref> Historicus Johan Hartog, Aruba’s eerste directeur van de Openbare Bibliotheek, was in de twintigste eeuw voorzitter van de Arubaanse straatnamencommissie.<ref>Dr.Johan Hartog; wat hij begon liet hij niet los. "Amigoe". Curaçao, 29-09-1990, p. 4. Geraadpleegd op Delpher op 10-02-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642192:mpeg21:p020</ref> Onder zijn leiding werden namen geselecteerd uit de lokale geschiedenis en natuur, maar ook personen kwamen in aanmerking, meestal postuum. De uiteindelijke besluitvorming lag bij het Bestuurscollege van Aruba. Bij de naamgeving wordt tevens rekening gehouden met toekomstige stadsuitbreidingen en de aanleg van nieuwe straten, waardoor het straatnamenbeleid voortdurend in ontwikkeling is. In de loop van de tijd veranderde ook de terminologie: nieuwe straatnamen beginnen tegenwoordig vaak met Caya, Boulevard of Avenida. == Straatnamen en maatschappelijke erkenning == Veel straatnamen op Aruba zijn gewijd aan verdienstelijke burgers, geestelijken, sporters en politici. Deze eer wordt doorgaans postuum verleend. Een bekend voorbeeld is Gilberto François (Betico) Croes, die als ‘Libertador’ van Aruba wordt beschouwd. De voormalige Nassaustraat, de hoofdstraat van Oranjestad, werd hernoemd tot Caya G. F. (Betico) Croes. Ook andere prominente figuren zijn in het straatbeeld vereeuwigd. Zo werd in 1950 de weg langs het Wilhelminasportpark vernoemd naar J. Helenus Ferguson, gezaghebber in de negentiende eeuw en bekend vanwege zijn rol in de aloëcultuur. Deze weg draagt tegenwoordig de naam Avenida.[[File:Aad Stolwijk, Hooiberg; Fergusonstraat; Avenida Milio Croes; Dakota, ANA-DIG-COL-STOLWIJK-LUCHTF-VEL-563-11, Archivo Nacional Aruba.jpg|thumb|Bista aereo di Avenida Milio Croes (antes Fergusonstraat) rechtsonder (1974).]] Ook andere prominente figuren zijn in het straatbeeld vereeuwigd, al blijkt deze eer niet altijd permanent. Zo werd in 1950 de weg langs het Wilhelminastadion vernoemd naar J. Helenus Ferguson, gezaghebber in de negentiende eeuw en bekend vanwege zijn rol in de aloëcultuur. Deze straat werd in 2004 hernoemd tot Avenida Milio Croes, naar de Milio Croes (1922-2013), voorzitter van SAC en jarenlang bijgedragen aan Aruba Carnaval. Een uitzondering op de regel van postume vernoeming is Nelson Orlando Oduber, voormalig minister-president van Aruba, naar wie de Avenida Nelson Orlando Oduber werd genoemd, ter vervanging van de Sasakiweg. == Thematische straatnaamgeving per wijk == In verschillende wijken op Aruba zijn straatnamen thematisch geordend, wat bijdraagt aan het karakter en prestige van deze buurten. In Oranjestad en omgeving zijn talrijke straten vernoemd naar literaire figuren, zoals Vondel, Herman Gorter, Constantijn Huygens, Jacob Cats en Guido Gezelle, aangevuld met internationale schrijvers als Shakespeare, Victor Hugo, Lord Byron en Alfred de Musset. Nabij Playa komen daarnaast straten voor die zijn vernoemd naar klassieke componisten, waaronder Bach, Schubert en Brahms, evenals leden van het Nederlandse koningshuis. De volkswijk Dakota kent straatnamen ontleend aan vruchten en landbouwproducten, zoals Patiastraat, Dadelstraat, Druivenstraat en Pindastraat. De oorspronkelijke Rondweg van Dakota werd in 1991 vernoemd naar oud-minister en voetballer Guillermo Trinidad, en later hernoemd tot Caya Papa Juan Pablo II. In Companashi, nabij de Kamerlingh Onnesstraat, overheersen namen van natuurwetenschappers zoals Edison, Pascal, Celsius en Fahrenheit. Ook de lokale gemeenschap wordt er weerspiegeld, met onder meer Caya Gilberto Toppenberg. De wijk Ponton bevat straatnamen ontleend aan inheemse plantensoorten, zoals Scopet, Breba, Katuna en Barba di Yoncuman. Het voormalige Eagle Colony kent straatnamen die verwijzen naar Europese landen. == Religie, sport en politiek == Religieuze orden hebben eveneens hun plaats in de Arubaanse straatnaamgeving. Zo zijn straten genoemd naar leden van de Frères de la Salle en de Dominicanessen, waaronder Caya Frère Alexius in Madiki en Caya Soeur Dorothea in Bushiri. Sporters en sportpioniers worden eveneens herdacht, zoals George Maduro, Boes Orman en Wichie de Palm. In Rancho is de Avenida Alo Tromp vernoemd naar een jonge AVP-aanhanger die in 1983 tijdens verkiezingsonrust om het leven kwam. == Hoofdwegen en boulevards == De belangrijkste verkeersaders van Aruba, tussen Oranjestad en Arashi, zijn vernoemd naar invloedrijke figuren uit de twintigste eeuw. De Lloyd G. Smith Boulevard herdenkt de directeur van de Lago-raffinaderij tijdens de Tweede Wereldoorlog, terwijl de Juan E. Irausquin Boulevard verwijst naar een pionier van het Arubaanse toerisme. Ook politicus Edgar ‘Watty’ Vos werd op deze wijze geëerd. --------- '''Straatnamen''' zijn er op Aruba in alle soorten, maar meestal van historische, aardrijkskundige, biologische, literaire of wetenschappelijke oorsprong. De namen worden door de Adviescommissie Straatnamen uitgezocht en aan de overheid voorgesteld. Een zelfde commissie werd op Curaçao al in 1866 benoemd voor straatnamen in Willemstad. Dr. Johan Hartog, historicus en Aruba’s eerste directeur van de Openbare Bibliotheek, vertelt dat hij vanwege zijn functie het voorzitterschap van de straatnamencommissie mocht vervullen, samen met vertegenwoordigers van de politie, het kadaster en openbare werken (DOW) etc. Er werden namen uit de Arubaanse geschiedenis en uit de natuur gekozen en voorgesteld aan het Bestuurscollege dat verder besliste, maar ook namen van overledenen kwamen in aanmerking. Tegenwoordig beginnen nieuwe straatnamen met Caya, Boulevard of zelfs Avenida. Verdienstelijke burgers of geestelijken, sporters of politici – al dan niet van onbesproken naam en faam, verbonden aan een regerende politieke partij – mogen zich, meestal postuum, erin verheugen om in een strook asfalt voort te leven. Aruba’s ‘Libertador’ Betico Croes is daar een voorbeeld van: Nassaustraat, de Mainstreet van Oranjestad, werd Caya G. F. (Betico) Croes. In 1950 werd de weg langs het ‘Wilhelminasportpark’ vernoemd naar J. Helenus Ferguson, gezaghebber in de 19e eeuw, die bekend werd vanwege zijn rol bij van het verbouwen van aloë. Inmiddels is die weg tot Avenida hernoemd. In 1966 merkte gedeputeerde Oscar Henriquez bij de behandeling van de eilandsbegroting op dat het voor de commissie niet makkelijk was om namen te vinden voor de straten in de vele nieuwe woonwijken. “De nieuwe straten moeten namen krijgen die meer tot de bevolking spreken”. Dat blijkt echter niet in alle gevallen nageleefd te zijn. Laten we eerst stellen dat het cachet van bepaalde wijken wordt onderstreept door de namen van de straten. Als je Oranjestad vanaf de airport binnenrijdt, kan je rechts afslaan naar de Vondellaan, vernoemd naar Neerlands grootste schrijver, onder meer bekend van het toneelstuk ‘Gijsbrecht van Amstel’. Hij leefde in de 17e eeuw. De wijk die grenst aan de Vondellaan, Mon Plaisir, bestaat uit huizen, bewoond door mensen die vertrouwd zijn met hun literaire klassiekers, vandaar dat er nog enkele straten klinkende namen hebben als Herman Gorter, Constantijn Huygen, Jacob Cats en Guido Gezelle. Wie kent hen niet… Voor de afwisseling worden er nog wat Engelse en Franse literaire reuzen op de naambordjes geplakt, zoals Shakespeare, Victor Hugo, Byron (Lord) en Alfred de Musset, allemaal bekend van de middelbare schooltijd. Trouwens, iets verder naar het Lagoen in Playa raken we in het goede gezelschap van klassieke componisten als Bach, Schubert en Brahms, waarna we tenslotte leden van de koninklijke familie tegenkomen, Juliana, Beatrix, Irene, Margriet en Maria-Christina. Voor een straat vernoemd naar de vader van deze prinsessen, moeten wij naar San Nicolas, daar vinden wij de Bernhardstraat. Plaatselijke helden zoals George Maduro en plantagehouder Bazin leven ook in straatnamen verder. In de aan de voornoemde Fergusonstraat grenzende volkswijk Dakota wordt het vruchten plukken in de Patiastraat, Dadelstraat, Druivenstraat en Pindastraat; die hebben geen nadere uitleg nodig. Trouwens, rond het oudste deel van Dakota werd een rondweg aangelegd, domweg Rondweg genaamd. In 1991 werd die vernoemd naar oud-minister Guillermo Trinidad, een voetballer afkomstig uit Dakota. Meer recentelijk kwam er een naamswijziging, het heet nu Caya Papa Juan Pablo II. Tja, de kerk wil ook wat. Wat dat betreft: er werden ook namen van bekende frères de la Salle en zusters Dominicanessen uitgezocht voor nieuwe straten in andere delen van de stad. Zo kwam er in Madiki de Caya Frère Alexius en in Bushiri de Caya Soeur Dorothea, beiden omringd door een hele reeks verdienstelijke collega’s. De wijk Companashi, grenzend aan de Kamerling Onnesstraat, vernoemd naar een 19e eeuwse natuurkundige, is gevuld met internationale grote namen op dat gebied zoals Edison, Pascal en natuurlijk Celsius en Fahrenheit. Gilberto Toppenberg, meer dan verdienstelijke inwoner van die wijk, heeft daar nu ook zijn Caya gekregen. Dan komen we in Ponton, via de voormalige Boerhaavestraat, nu Caya Ernesto O. Petronia, en bevinden we ons midden in straten met namen uit de plaatselijke plantenwereld: Scopet, Breba, Katuna en niet te vergeten de Barba di Yoncuman. De wijk die vroeger als Eagle Colony werd aangeduid, heeft de namen van Europese landen in de straatnaam, zoals Frankrijk, Schotland en zo meer. Een deel van de Arendstraat, waar hij aan woont, is vernoemd naar voetbalpionier Boes Orman. De rotonde aan het eind van de Belgiëstraat draagt de naam van Wichie de Palm, oprichter van het bedrijf met touringbussen, niet ver van deze rotonde. In de wijk Rancho is een straat vernoemd naar een jeugdige aanhanger van de AVP die in 1983 bij een schermutseling in verkiezingstijd het leven verloor: de Avenida Alo Tromp. In deze voormalige visserswijk valt het op dat straatnamen die de bewoners iets zeggen zoals de Ranchostraat en Visstraat, worden onderbroken door straten die namen dragen als Johan de Wittstraat en Oldenbarneveldstraat. Eenzelfde contrast is te vinden in San Nicolas, daarover later meer. De voornaamste verkeersaders van het eiland, tussen Oranjestad en Arashi zijn vernoemd naar de directeur van de Lago tijdens de oorlog, Lloyd G. Smith en de pionier van ons toerisme, Juan E. Irausquin. Hun namen zijn aan een Boulevard verbonden. Die eer had ook AVP politicus Edgar ‘Watty’ Vos. Volgens de richtlijnen allemaal postuum geëerd. De enige uitzondering daarop is tot nu toe: Nelson Orlando Oduber, voormalig Minister-President, wiens Avenida de naam Sasakiweg heeft vervangen. Het is nog even wennen...<ref>Evert Bongers, [https://www.facebook.com/groups/2690464017950676/posts/3028876380776103/ Straatnamen op Aruba], facebook Historia di Aruba</ref> {{Appendix}} ------------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | variante = a | tipo= Bario | name = Essoville | imagen = Aad Stolwijk, San Nicolas; San Nicolaas; Graf Von Zinzendorf school; Staringstraat; Kong Ming Supermarktet; Pastoor Hendrikstraat, ANA-DIG-COL-STOLWIJK-LUCHTF-VEL-537-10, Archivo Nacional Aruba.jpg | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[Regionnan di Aruba|San Nicolas Zuid]] | tipo_subdivision_adm = Zona | subdivision_adm = <!-- Historia --> | funda = <!--Fecha di fundacion --> | fundado = <!-- Geografia --> | area = 0.2861<ref>https://www.citypopulation.de/en/aruba/admin/san_nicolas_zuid/885__essoville/</ref> | poblacion = 971 | gentilisio = | censo = 2020 }} '''Essoville''' ta un bario y zona (zona) den e region di Sint Nicolaas-Zuid den e parti zuid di e pais autonomo di Aruba, perteneciente na Hulanda, na Sur America. Riba promé di yanüari 2020, e tabatin un poblashon di 971. E ta e zona di mas grandi den e region. * woonhuizen waren eerst enkel genummerd terwijl beginjaren 60 hieraan namen van rivieren werd toegekend. Essoville is een woonwijk in het oosten van San Nicolas en omvat de woonstraten; Vuykestekestraat Coloradostraat Orinocostraat Missouristraat Amazonestraat Mississippistraat Deze woonwijk werd gesticht door "Home Building Foundation", een stichting opgericht en gefinancierd door de Lago. De huizen werden aan werknemers van de Lago verkocht.<ref>Vivienno Frank. 2019. Essoville. Den:''Aruba en een keuze uit haar toponiemen.'' ISBN:978-0-359-65900-5, pag. 105.</ref> Allereerst is gedacht aan de overdracht hiervan aan de Home Building Foundation, Zoals het zich thans laat aanzien, zou een dergelijke overdracht het meest aan de technische en wettelijke vereisten tegemoet komen. De huizen zouden dan door de Foundation aan de tegenwoordige bewoners worden verkocht op dezelfde wijze zoals dit na de oorlog met de Essoville-huizen geschiedde Deze bewoners zouden dan het eerst voor de aankoop dezer woningen, die zij momenteel huren, in aanmerking komen.<ref>Lago overweegt eigendoms overdracht Lago Heights huizen. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 01-06-1953, p. 2. Geraadpleegd op Delpher op 13-04-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010988047:mpeg21:p002</ref> * woonhuizen waren eerst enkel genummerd terwijl beginjaren 60 hieraan namen van rivieren werd toegekend. * vergeleken met andere barios waren de kavel klein met daarop mini-woninkjes. Te St. Nicolaas is door de recente bouw van 70 arbeiderswoningen de (z.g. „Essoville") door de Lago Oil 6 Transport Cy Ltd. de volkshuisvesting belangrijk verbeterd.<ref>Woningtoestand op Aruba.. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 18-06-1942, p. 4. Geraadpleegd op Delpher op 13-04-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987172:mpeg21:p004</ref> * in de wijk is gevestigd een rumshop en een pompstation, dat in 1952 in bedrijf ging. * wijk grenst aan de Graaf van Zinnendorfschool, gelegen aan de [[Bernhardstraat]]. == Historia == Buiten de Colony verrezen woonwijken voor het lokale personeel, voor elke laag van de hierarchie een aparte wijk. In 1937 werd begonnen met Lago Heights, 150 huizen. In 1939 [[Essoville]] met 75 bungalows om te beginnen. In 1947 werd begonnen met sociale woningbouw in [[Lagoville]]: de arbeiders werden in de gelegenheid gesteld door een spaarregeling op den duur eigenaar te worden van de huizen. En afgezien van de door Lago neergezette wijken was er in het centrum van wat later San Nicolas zou gaan heten ook een wijk van in de haast opgebouwde huizen in de stijl die ook op de Engelstalige Caribische eilanden te vinden is: [[The Village]].<ref>{{citeer web|url=http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&task=view&id=28&Itemid=42|titel=De Lago en de Eagle: de olieindustrie op Aruba|werk=historiadiaruba.aw|datum= |bezochtdatum=2024-09-03|archiefurl=https://web.archive.org/web/20210812112631/http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&task=view&id=28&Itemid=42|archiefdatum=2021-08-12|dodeurl=nee}}</ref> Divishon Atministrativo E zona ta konsistí di un lokalidat:[2] Essoville Demografia E zona tin un poblashon di 971 (1 di yanüari 2020). {{Appendix}} [[:Kategoria:Luga na Aruba]] --------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | variante = a | tipo= Bario | name = Esso Heights | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[Regionnan di Aruba|San Nicolas Zuid]] | tipo_subdivision_adm = Zona | subdivision_adm = }} '''Esso Heights''' ta un bario den e zona di Lago/Esso Heights, den e region di Sint Nicolaas-Zuid den e parti zuidoost di Aruba.[1] == Historia == Buiten de Colony verrezen woonwijken voor het lokale personeel, voor elke laag van de hierarchie een aparte wijk. In 1937 werd begonnen met Lago Heights, 150 huizen. In 1939 [[Essoville]] met 75 bungalows om te beginnen. In 1947 werd begonnen met sociale woningbouw in [[Lagoville]]: de arbeiders werden in de gelegenheid gesteld door een spaarregeling op den duur eigenaar te worden van de huizen. En afgezien van de door Lago neergezette wijken was er in het centrum van wat later San Nicolas zou gaan heten ook een wijk van in de haast opgebouwde huizen in de stijl die ook op de Engelstalige Caribische eilanden te vinden is: [[The Village]].<ref>{{citeer web|url=http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&task=view&id=28&Itemid=42|titel=De Lago en de Eagle: de olieindustrie op Aruba|werk=historiadiaruba.aw|datum= |bezochtdatum=2024-09-03|archiefurl=https://web.archive.org/web/20210812112631/http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&task=view&id=28&Itemid=42|archiefdatum=2021-08-12|dodeurl=nee}}</ref> {{Appendix}} [[:Kategoria:Luga na Aruba]] ------------------ {{Variante|a}} {{infobox luga den pais | variante = a | tipo = Bario | nomber = Lago Colony | pais = {{ABW}} }} '''Lago Colony''' tabata un comunidad situa na e extremo oost di e isla di Aruba, cerca di e area conoci actualmente como Seroe Colorado. E stat tabata konsistí di 377 kas,[2] un hospital,[3][4] misa, kas di klup, pista di bowling, i un Skol Merikano, ku promé pa di diesdos klas i aproksimadamente 180 studiante. E poblashon di Lago Colony tabata prinsipalmente di Merka, ounke tabatin un poblashon grandi di Inglatera, Irlanda i Eskosia ku tabata prinsipalmente ofisialnan riba e flota di tankero di lago. Ademas tabatin Hulandes, Danes, Spaño y otro nacionalidadnan representa den e comunidad. E pueblo aki tabata sostené pa un refineria grandi di zeta na mundu, ku e tempu ei tabata propiedat di un supsidiario di Standard Oil di New Jersey, konosí komo Lago Oil and Transport Company. Lago tabatin su komienso na 1924 komo un fasilidat di trans-shipping pa zeta krudo ekstraí pa Lago Petroleum Corporation ku ta operá na Lago Maracaibo. E crudo a wordo transporta pa Aruba den barconan di fondo plat, cu ta poco profundo, barconan tanker, conoci como lake tankers. E trans-envio aki di e zeta krudo a sigui te na 1928 ora ku a konstruí un refineria i e zeta krudo Venezolano a wòrdu refiná riba e isla i enviá tur kaminda na mundu komo produktonan petrolero kaba. == Baby beach == Den añanan 1950, e Aruba Esso Club a wòrdu konstruí na Baby Beach man made lagoon.[5] E klup a inkluí un restorant, pista di baile i un stadion di beisbòl. Den e lagun, tabatin un waf i baranka chikitu (di kua un ta para ainda). E refineria a opera te cu 1985 ora cu el a wordo cera. E refineria, cu awor ta propiedad di Valero Energy Corporation, despues a wordo cumpra, habri bek, despues cera atrobe; na desèmber 2010, Valero a anunsiá ku e refineria ta habri bèk.[6] Te cu 2012, a keda solamente algun cas di ex-Colonia di Lago. Esnan cu a resta a wordo entrega na Gobierno di Aruba of a wordo bendi na personanan individual. Awendia, e Esso Club ta solamente un edifisio grandi i bandoná ku un negoshi, un tienda di buseo, ku ta den operashon ainda. ------------ {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | variante = a | tipo= Bario | name = Zeewijk | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 1/2 | caption_align = center | image3 = Zeilschip bij de Yachtclub van Aruba. Op de achtergrond de Lago-olieraffinaderij, Bestanddeelnr 252-3982.jpg | image2 = De haven van de Lago-olieraffinaderij in San Nicolas op Aruba, Bestanddeelnr 252-8041.jpg | image1 = BNA-DIG-MEINERS-0035 - San Nicolas - Zeewijk, Zwemmers aan strand van Zeewijk 591200 c.jpg | caption1 = Playa di Zeewijk | footer = Bista pa lama cu [[Lago Oil & Transport Company|refineria Lago]] den fondo | footer_align = center }} | pais = {{ABW}} | region = [[San Nicolas|San Nicolas-Zuid]] | poblacion = 527 | censo = 2020 | censo_ref = | area = 0,4827 | densidad = 1,092 | zona = | zoom = 14 }} ------------------- ==The Lourdes Grotto== Named in commemoration of the famous French religious landmark, was created under the guidance of a priest named “Erkamp” and parishioners in the year 1958. The grotto, a shrine built into the rocks is located in Seroe Preto, just off the main road to San Nicolas. A statue of the Virgin Mary, weighing 700 kilos, was hoisted into place in the grotto. Every year, on February 11 (feast of Lady of Lourdes), a procession leaves from the St. Theresita church in San Nicolas to the grotto, where a mass is performed. The grotto is located road-side and can be visited daily. <ref>https://www.cspnv.com/pdf/aruba-today-20260227.pdf Explore Aruba! (27 di februari 2026)</ref> ---------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais| variante = a | tipo = luga | nomber = Parkietenbos | nomber_oficial = | nomber_nativo = | pais = {{ABW}} | alias = | lema = | imagen = | descripcion = | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 1/2 | caption_align = center | image1 = | caption1 = | image2 = | image3 = }} | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[Oranjestad West]] | zoom = 14 }} '''Parkietenbos''' ta un luga situa na costa west di Aruba, canto di lama y mangelnan directamente pazuid di [[Aeropuerto Internacional Reina Beatrix]] y e areanan residencial di [[Simeon Antonio]] y [[Cas di Paloma]]. E area aki ta designa como un zona economico den e ''Ruimtelijke Desaroyo Plan'' (ROP) di Aruba di 2009.<ref>[https://web.archive.org/web/20160224005153/http://dip.aw/ROP%20atlas.pdf Atlas Ruimtelijk Ordeningsplan]</ref> == Zona economico == For di añanan 1960, e landfill sentral “Parkietenbos Containerpark & ​​Landfill Facility”, simplemente konosí komo “Parkietenbos”, ta situa na Parkietenbos. E instalashon públiko aki ta wòrdu manehá pa [[Serlimar]] y ta consisti di dos deposito principal: e parke di container i e landfill, caminda e sushi ta wordo compacta, nivela y cubri.<ref>[https://web.archive.org/web/20201031134950/https://serlimar.com/ Officiële website Serlimar]</ref> Na 2009, e compania Mericano Bouldin & Lawson a entrega e instalacion di “WastAway”. E instalacion aki cu tin un balor di 28 miyon florin, mester a procesa desperdicio den asina yama “fluff” y despues reusa e fluff aki pa compost of fertilisante di tera. Sinembargo, e instalashon nunka no a funshoná korektamente i p’esei a wòrdu será na mitar di 2011.<ref>{{Citeer web |url=http://www.genootschapnederlandaruba.nl/wp-content/uploads/2017/02/Voor-u-gelezen-juli-2016.pdf |titel=Voor u gelezen, GNA, juli 2016 |bezochtdatum=2018-07-20 |archiefdatum=2018-07-20 |archiefurl=https://web.archive.org/web/20180720225535/http://www.genootschapnederlandaruba.nl/wp-content/uploads/2017/02/Voor-u-gelezen-juli-2016.pdf |dodeurl=ja }}</ref> Riba 8 di febrüari 2018, un “petishon pa informashon” (RFI) a keda publiká en konekshon ku e destaho pa e remediashon di e landfill i e kambio den e método di prosesamentu di desperdisio: di maneho di desperdisio “sólido” pa “sostenibel”.<ref>[https://www.ie-forum.nl/artikelen/rectificatie-afgewezen-wegens-onvoldoende-hinder-voor-aanbestedingen-parkietenbos Rectificatie afgewezen wegens onvoldoende hinder voor aanbestedingen Parkietenbos]</ref> Desde 2007, un planta di tratamentu di awa di riool a wòrdu situá banda di e landfill pa e tratamentu di awa di cesspool suministrá pa tankero.<ref>{{Citeer web |url=http://www.witteveenbos.nl/nl/projecten-afvalwater/project/15-rwzis-aruba/pagenr/1 |titel=Aruba |bezochtdatum=2018-07-20 |archiefdatum=2018-07-20 |archiefurl=https://web.archive.org/web/20180720225707/http://www.witteveenbos.nl/nl/projecten-afvalwater/project/15-rwzis-aruba/pagenr/1 |dodeurl=ja }}</ref> == Asuntonan ambiental == Huma di e landfill di Parkietenbos por wòrdu mira for di Wayaca (yüni 2022) Pa añanan, e landfill ku awor ta sobrepobla tabata e kousa di kehonan tokante molèster di huma, huma tóksiko i polushon, ku ta un peliger pa medio ambiente i salú públiko. Na 2002, un grupo di residente lokal a funda e Fundashon Parkietenbos pa hala mas atenshon na e problema di desperdisio a traves di akshonnan.<ref>https://www.thedailyherald.sx/islands/66520-aruba-residents-take-action-against-landfill{{Dode link|datum=februari 2020 |bot=InternetArchiveBot }}</ref> E fundacion aki a tuma accion na comienso di juli 2018 ora cu candela a bolbe cuminsa na landfill. Despues di akshonnan inútil di Stichting Parkietenbos, un residente lokal a disidí di presentá un demanda kontra gobièrnu na 2020.<ref>{{Citeer web|url=https://caribischnetwerk.ntr.nl/2020/08/25/overheid-blijft-doorgaan-met-illegale-afvalpraktijken/|titel=Overheid blijft doorgaan met illegale afvalpraktijken|bezochtdatum=|auteur=Sharina Henriquez|datum=2020-08-25|werk=caribischnetwerk.ntr.nl}}</ref> {{Appendix}} ------------------- {{Databox}} '''Cunucu Arikok''' ta un museo habri den [[Parke Nacional Arikok]], cu ta sirbi como mustra di e manera di biba di antaño. E ta un di e atraccionnan principal di Parke Nacional Arikok. {{Appendix}} Fondo Prins Bernhard lo financia finalisacion di e proyecto ‘Cunucu Arikok’. Esaki ta encera un suma di mas o menos 60 mil florin. Cu Cunucu Arikok e fundacion FANAPA tin como meta pa crea un obheto cu ta duna e bishitantenan un bon impresion di kico naturalesa na Aruba tin pa ofrece. ‘Na e lugá úniko aki nos ta haña vegetashon eksuberante riba un pida tereno kaminda diferente formashon geológiko ta uni den otro, ku ta visibel den kunuku pa medio di diferensianan den tipo di tera i baranka i kaminda un kantidat grandi di parha i bestia di tera tambe ta biba.<ref> Prins Bernardfonds steunt afbouw project Cunucu Arikok. "Amigoe". Curaçao, 14-09-1989, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 25-04-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642757:mpeg21:p006</ref> E sub-proyecto “Cunucu Arikok”, di Stinapa Aruba, lo wordo financia door di Fondo Prins Bernhard, a haya sa di Stinapa. E proyecto aki ta data for di aña 1980 ora cu Departamento di Desaroyo Economico (DECO) den colaboracion cu otro instancianan local a desaroya un proyecto grandi pa crea un parke nacional Arikok-Jamanota na Aruba. Stinapa Aruba tin 785 hectar riba huur di gobierno. Esaki ta Sero di Arikok y e area rond di dje. E sitio ta situá eksaktamente na e frontera di dos formashon di piedra geológiko: e diabase schist-tuff i e tonalite. Hopi impreshonante den e parti abou ta numeroso formashon ku ta konsistí di blòki grandi di tonalita rondoná den kua eroshon a krea e formanan mas straño i imponente. Komo ku e cunucu ta protehá di e bientunan komersial konstante i salu dor di e seru di Arikok, e tin un vegetashon relativamente eksuberante. Tin un kantidat di palu hopi bieu, grandi i kompletamente krese, ku ta un raridat riba e isla. Konenchi, parakeet ta biba einan i hopi bia por mira otro parhanan manera trupial, chuchubis i perdiz. Kaskabel tambe ta presentá, pero bo mester ta un eksperto pa haña un: nan ta lastra bai ora hende yega serka.<ref>Natuurpark met cultuur-historisch monument Bernhard-fonds neemt Cunucu Arikok voor zijn rekening. "Amigoe". Curaçao, 30-11-1985, p. 9. Geraadpleegd op Delpher op 25-04-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643304:mpeg21:p011</ref> {{Stub}} ChatGPT: Cunucu Arikok ta un lugá histórico i kultural importante den Parke Nacional Arikok na Aruba. E palabra "cunucu" ta referí na un plantashon chikí òf un kas di campo, i den e kontektu aki, e ta referí na un plantashon ku a pertenesé na Arie Kok, un agricultor Hulandés. E nòmber di e parke mes, Arikok, ta derivá di su nòmber. ​ Wikipedia – Die freie Enzyklopädie 🏡 Historia i Signifikado Cunucu Arikok a forma parti di e desaroyo di Parke Nacional Arikok. E área a sirbi komo un plantashon chikí, i su kas di torto (kas di adobe) a keda preservá komo un ejemplo di bida rural tradicional Arubano. E kas a rekonstruí usando método tradicional pa mustra e estilo di bida di e tempu ey. ​ wheninaruba.com 🌿 Naturalesa i Kultura E área rondó di Cunucu Arikok ta riku den flora i fauna lokal, inklusí mata di divi-divi, kaktus tropikal, i otro planta medikinal. Tambien, den e área por haña desèño riba piedra di Indjanan nativo, ku ta indiká e presensia di pueblo indígena den e región. ​ 🥾 Rota di Hike E Cunucu Arikok Trail ta un ruta di hike fasil, ideal pa famia i visitante ku ta buska un introdukshon na e parke. E trail ta kuminsá na e sentro di bishita i ta dura mas o ménos 2 ora. Durante e hike, bo por wak e kas rekonstruí, flora lokal, i arte rupestre. ​ wheninaruba.com +2 things-to-do-in-aruba.com +2 boardwalkaruba.com +2 🗺️ Lokal i Atraktividatnan Serka Cunucu Arikok ta lokalisa serka di otro atraktividatnan den e parke, manera Kueba Chiki, un kueba ku desèño riba su muraya, i Dos Playa, un playa doble popular. E ruta ta pasa tambe serka di Sero Arikok, un di e punto mas haltu di Aruba. ​ AllTrails.com [[:Kategoria:Seru na Aruba]] Sinds enkele járen bezit Aruba een national park. Een uitgestrekt terrein in de omgeving van de Arikok en Jamanota tot aan de noordkust toe. Een kleiner deel van dit park is omheind d.m.v. een “slavenmuur”, aangelegd door de Stinapa. Dit park, gelegen in de luwte van de Arikok, is alleszins de moeite waard en bij uitstek geschikt voor een wandeling op een zondagna¬ middag. De ingang bereikt men door op de zándweg naar de Jamanota de Stinapaborden te volgen. Een keurig aangelegd pad maakt de wandeling tot een waar genoegen. Op de steile gedeelten zijn stenen trappen aangelegd met zelfs een leuning. Men bevindt zich werkelijk in een uniek stukje Arubaanse natuur. Enorme rotsblokken, praktisch alle soorten planten die op Aruba in het wild groeien en schitterende vergezichten. Door de beschutte ligging groeien de Watapana’s zoals het hoort: gewoon rechtop. Onder de enorme kruinen zijn banken aangebracht, waarop het koel rusten is. Dát is pas rusten met enkel vogelgeluiden om je heen, alleen het gekrijs van de parkieten zou aangepast moeten worden. Konijntjes schieten heen en weer. Een zijpaadje voert ons naar een overhangende rots, waar zich Aruba’s bekendste indianentekens bevinden. Bezoekers doen er goed aan een fotocamera mee te nemen, vooral de natuurfotograaf zal behoorlijk aan zijn trekken komen. Het wandelpad mondt uit bij een gerestaureerd lemen huisje. Het is geheel in stijl gehouden. Ook de omgeving van dit huisje wil de Stinapa aanpassen aan het leven van vroeger. Cunucu Arikok is een waardevol projekt, zowel voor de lokale bevolking als de toerist, die wat meer wil zien dan alleen het strand en het casino. Bekijk op uw gemak de foto’s en trek er op uit. Kan heel gezond zijn. (skol i Komunidat november 1986) foto’s: Rinus de Graaff ===Stampia di 75 cen=== Cunucu Arikok ta keda na pia di Sero Arikok, na e parti west unda no tin mucho biento. Den pasado nan a practica aki agricultura y cria di bestia, pero no na gran escala. E cunuqueronan tabata biba den cas di torto, esaki ta un cas traha di lodo. E cas di torto cu nos ta mira awendia den Cunucu Arikok a keda construi na 1985, perfectamente imita na e manera tradicional.<ref>[https://archive.org/details/BNA-DIG-BONDIA-2006-11-01/page/n30/mode/1up?q=cunucu+arikok+skol Post Aruba N.V. kier mustra e beyeza di Parke Nacional Arikok], BDA (1 di november 2006)</ref> Pa e spannan di dak nan a uza flambeu (palo di cadushi) y e murayanan ta traha di un mezcla di lodo y yerba. ===Stampia di 100 cen=== Despues di core riba e caminda cu ta pasa door di e parke, nos ta yega na e punto mas halto, esta Miralamar. For di aki bo tin un bista riba lama na ambos banda di e isla. Den cielo tin un warawara (ployborus plancus) ta bula y ta busca un coneu of un cabrito morto. E paisahe ta caracteriza pa duinen aki ta cubri un espacio di mas o menos 2 hectarea. Nan ta consisti di santo blanco di coral cu e biento di Noordoost ta supla riba e isla. Riba e duinen ta crece algun palo di druif y di oleifi cu te hasta den tempo seco ta mustra berde. Ken lo por haya e shoco dilanti di e monton di piedranan? Shoco bo ta hay’e solamente na Aruba. ------------------ == Manchebo Beach == {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais| variante = a | nomber = Manchebo Beach | nomber_oficial = | nomber_nativo = | tipo = Playa | pais = {{ABW}} | alias = | lema = | imagen = | descripcion = | multi-imagen = <!-- Utilisa plantia {{Multiple image}} --> | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[Oranjestad West]] | zoom = 14 }} (Van een onzer verslaggevers) WILLEMSTAD. — Bij PB 1965 no 34 is verschenen het landsbesluit, dat het besluit van het Bestuurscollege van Aruba goedkeurt om een perceel grond van ongeveer 16.225 m 2 voor zestig jaar in erfpacht uit te geven aan Machebo Beach Hotel NV te Manchebo.<ref>Erfpacht Manchebo. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 30-03-1965, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 22-04-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462582:mpeg21:p003</ref> -------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais| variante = a | nomber = Cueba Huliba | nomber_oficial = | nomber_nativo = | tipo = Cueba | pais = {{ABW}} | alias = | lema = | imagen = Bat Cave Formations.jpg | descripcion = | multi-imagen = <!-- Utilisa plantia {{Multiple image}} --> | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[San Nicolas]] | zoom = 14 }} '''Cueba Huliba'''[1][2] (tambe konosí komo Baranca Sunu ku ta nifiká “Baranka Desnudo”) ta un cueba Guadirikiri of Cueba di Guadirikiri ta un espacio natural bou di tera na Aruba, den Parke Nacional Arikok na mas of menos 1,4 km di Fontein. es.wiki:'''Cueba Huliba'''[1][2] (tambe konosí komo Baranca Sunu ku ta nifiká “Baranka Desnudo”) ta un cueba riba e isla Karibense di Aruba,[3][4] apodá e “tùnel di amor”[5] pa su entrada den forma di kurason. E entrada ta via un trapi skerpi i smal ku ta hinka den e kueba. E tin sinku entrada. Na algun lugá, bo mester bùig pa wak e formashonnan. Flashlights ta nesesario pa eksplorá e koredó di 300 pia (91 m) largu, ya ku ta totalmente skur paden di e kueba. E kueba ta yená ku formashonnan di stalagmita i stalaktita den e piedranan di kalki. Dos espesie di bat ku ta biba den e kueba aki ta e Leptonycteris curasoae i e Macroglossus sobrinus. Ta interesante pa nota cu vleermuis, despues di drumi den cueba durante dia, ta bula sali den horda en busca di cuminda. E salida for di e tùnel ta dor di un seri di trapi ku ta grabá den e baranka i ta basta riesgoso. Den un di e kambernan, e Birgen Maria a wòrdu grabá den un formashon di baranka natural. Leyenda ta menshoná historianan tokante piratanan ku lo a biba den e kueba pa skonde nan tesoronan, ounke no tin evidensia pa konfirmá esaki. {{Appendix}} [[:Kategoria:Aruba]] ----------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | variante = a | nomber = Cueba di Fontein | nomber_oficial = | nomber_nativo = | tipo = Cueba | pais = {{ABW}} | alias = | lema = | imagen = | descripcion = | multi-imagen = <!-- Utilisa plantia {{Multiple image}} --> | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[San Nicolas]] | zoom = 14 }} E '''Cueba di Fontein''' ta un cueba situa na costa nort-oost di [[Aruba]], den e [[Parke Nacional Arikok]]. ** Fontein Cave: Longer than the Quadirikiri Cave, the Fontein Cave contains pathways that stretch to the limestone walls further down. Here is also where prehistoric drawings can be seen. Though this cave does not have its own legend, this was speculated to have been occupied—or at least used by prehistoric Arawak settlers on the island for rituals and other spiritual ceremonies.<ref>[https://www.cspnv.com/pdf/aruba-today-20240403.pdf Visit the island’s popular cave sites!], Aruba Today (3 di april 2024)</ref> This popular cave is located along the northeast coast in National Park Arikok near Boca Prins. The Fontein Cave is well known for its native Arawak Indian rock paintings which can still be found on the walls and ceilings. The brownish-red paintings were left by Caquetios and graffiti imprinted by European settlers. {{Appendix}} [[:Category:Aruba]] es.wiki:'''Cueba di Fontein''' Cave[1][2] ta un cueba chikito cerka di Boca Prins na e parti nort di e isla di Aruba.[3][4][5] E ta bon konosí pa su dibuhonan di muraya nativo Arawak, ku a wòrdu grabá pa Nativonan Merikano dekorativamente riba e murayanan di piedra i parti di e plafond mas plat di e kueba ku kombinashonnan di koló kòrá òf maron-kòrá-maron òf lila; Esaki ta duna pista tokante e historia di e amerindionan. E kueba ta aksesibel for di un “baranka di terasa di piedra di kalki di koral” i tin un largura di 3 meter (9.8 pia) i un haltura di 2 meter (6 pia 7 inch). E sala di entrada, ku ta habrí pa bishitantenan, ta 4 meter (13 pia) haltu i ta ekstendé te na un profundidat di 50 meter (160 pia). Komo ku e ta un formashon geológiko di piedra di kalki, i debí na filtrashon di awa, formashonnan di stalagmita i stalaktita di koló, tamaño i forma hopi straño a wòrdu produsí. Murciélago ta traha nèshi den kavidatnan di kueba den nan búskeda nokturno pa rekohé kuminda, ku ta konsistí di nèktar i pólen. Tin registronan ku e indjannan Araucano a usa e kueba aki pa hasi nan ritualnan i seremonianan tribal. --------------------- '''Blackstone Beach''' ta un playa na costa nort den region di .., den PArke Nacional Arikok. (Oranjestad)—Nomber for di su mas karakterístika rekonosibel, e Piedra Pretu Playa casi ta representa lo contrario di e beachnan tipico di Aruba. Pa un, e tin santu pretu i ta cubri cu piedranan liso preto. Na di dos lugá, e ta keda na e parti nort di e isla, leu for di e blanku playanan di santu di den e region sùit. Pues, si bo ta sinti bo kla pa algu diferente—òf si ta dia kontrali, bishitá e Playa di Blackstone.<ref>[https://www.cspnv.com/pdf/aruba-today-20250305.pdf Blackstone Beach], Aruba Today 95 di maart 2025)</ref> Blackstone Beach ta mustra e mas banda natural di Aruba: e piedranan cu tapa e playanan i e forma di dje a wòrdu trahá pa mil añanan via erupshonnan volkániko, koral moveshonnan di ref i aktividat di ola di e parti nort rural di e isla. Situá mas ost di e Brug Natural i Playa di Andicuri, e Blackstone Beach ta relativamente fásil pa haña akseso. Unabes bo pasa e Formashon di Baranka Ayo, tuma e Kaminda di Andicuri ku ta hiba na Andicuri Laman. Einan, bo por stashoná bo outo i hasi un kaminata di 1km pa Blackstone Beach. E playa aki ta forma parti di e Arikok Parke Nashonal i pues ta un sitio ku ta wòrdu konserbá. Esaki ta e motibu pakiko e ta tambe relativamente intakto pa komersial influensianan. Apesar di a wòrdu yamá un playa, tene kuenta ku e no ta konsehá pa landa den awa, manera e koriente ta hopi fuerte i por desviá bo fásilmente mas leu den oséano salbahe. Pero, ainda bo por disfrutá di un espektakular bista di e piedranan i e parti nort oséano ku ta ekstendé dilanti di e playa i saka un potrèt ku bo amigunan òf famia (Oranjestad)—Named after its most recognizable feature, the Blackstone Beach almost represents the opposite of the typical Aruban beaches. For one, it has black sand and is covered in black smooth stones. Secondly, it lies on the northern side of the island, away from the white sandy beaches of in the southern region. So, if you feel up for something different—or if it’s opposite day, visit the Blackstone Beach. Blackstone Beach shows the more natural side of Aruba: the stones that cover the beaches and the shape of it has been crafted for thousand years via volcanic eruptions, coral reef movements and wave activity of the rural northern part of the island. Located further east to the Natural Bridge and Andicuri Beach, the Blackstone Beach is relatively easy to access. Once you get passed the Ayo Rock Formation, take the Andicuri road leading up to Andicuri Beach. There, you can park your car and take a 1km hike towards Blackstone Beach. This beach forms part of the Arikok National Park and is therefore a site that is preserved. This is why it is also relatively untouched by commercial influences. Despite being called a beach, do note that it is not advised to swim in the water, as the current is very strong and can easily stray you further in the wild ocean. However, you can still enjoy a spectacular view of the stones and the northern ocean that stretches out in front of the beach and take a picture with your friends or family --------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | variante= a | tipo = Playa | nomber = Boca Prins | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 1/2 | caption_align = center | image1 = | caption1 = | image2 = Plantage in Boca Prins op Aruba, Bestanddeelnr 252-7977.jpg | caption2 = Plantashi Boca Prins na 1947 | image3 = | caption3 = }} | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[Santa Cruz]] | tipo_subdivision_adm = Zona | subdivision_adm = [[Parke Nacional Arikok]] | tipo_subdivision_adm2 = | subdivision_adm2 = | descripcion = | pais = {{ABW}} | zoom = 13 }} '''Boca Prins''' ta un boca na e costa nort-oost di Aruba, situa den [[Parke Nacional Arikok]]. Kontenido Deskripshon Situá den Parke Nashonal Arikok, e bahia di santu ta un destinashon turístiko popular. E playa di santu blanku sin vigilansia ku duinen ta solamente 55 meter largu i no ta ofresé ningun otro fasilidat. Landamentu por ta peligroso debí na e koriente fuerte i konstante i ta rekomendabel solamente pa landadónan eksperensia, si ta. E bahia ta wòrdu bishitá de bes en kuando pa surfistanan, pero no ta wòrdu konsiderá un di e lugánan di buseo sobresaliente di e isla. [ 1 ] Un kaminda di santu ku baranka di piedra di kalki ta hiba na e bahia via un trapi di palu. E piedranan di Boca Prins ta e habitat di Cnemidophorus arubensis , un lagadishi di karakol ku ta wòrdu hañá solamente na Aruba. Banda di Boca Prins tin un di e plantacionnan di cunucu mas bieu na Aruba, cu a wordo cultiva pa colonialnan Hulandes den siglo 16. E nòmber di e bahia ta derivá for di e plantashon di Prins di ántes den serkania. https://de.wikipedia.org/wiki/Boca_Prins E entrada aki, unda e [[rooi]] di e mesun nomber ta basha den lama, probablemente ta haya su nomber for di Paulus Printz, kende a wordo manda pa e colonia di Curacao door di WIC pa descubri mineralnan. Despues di no a haya oro ni na Curacao ni na Bonaire, el a yega Aruba dia 14 di juni 1725 y a establece banda di e costa noordoost di e isla.<ref>Vivienno Frank. 2019. ''Aruba en een keuze uit haar toponiemen.'' ISBN:978-0-359-65900-5, pag. 74-75</ref> '''Boca Prins''' ta un [[bahia]] na e costa nort-oost di [[Aruba]], situa den [[Parke Nacional Arikok]]. Deskripshon Situá den Parke Nashonal Arikok, e bahia di santu ta un destinashon turístiko popular. E playa di santu blanku sin vigilansia ku duinen ta solamente 55 meter largu i no ta ofresé ningun otro fasilidat. Landamentu por ta peligroso debí na e koriente fuerte i konstante i ta rekomendabel solamente pa landadónan eksperensia, si ta. E bahia ta wòrdu bishitá de bes en kuando pa surfistanan, pero no ta wòrdu konsiderá un di e lugánan di buseo sobresaliente di e isla. [ 1 ] Un kaminda di santu ku baranka di piedra di kalki ta hiba na e bahia via un trapi di palu. E piedranan di Boca Prins ta e habitat di Cnemidophorus arubensis , un lagadishi di karakol ku ta wòrdu hañá solamente na Aruba. Banda di Boca Prins tin un di e plantacionnan di cunucu mas bieu na Aruba, cu a wordo cultiva pa colonialnan Hulandes den siglo 16. E nòmber di e bahia ta derivá for di e plantashon di Prins di ántes den serkania. https://de.wikipedia.org/wiki/Boca_Prins == Mira tambe == * [[Playanan di Aruba]] {{Commonscat}} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=de|oldid =205170166|titulo=Dos Playa}} {{References}} ;Lista di fuente *[http://nl.aruba.com/activiteiten/dos-playa Dos Playa] riba nl.aruba.com *[https://www.surfline.com/surf-report/dos-playas/5842041f4e65fad6a7708e27 Dos Playa Surf] riba surfline.com }} [[:Category:Luga na Aruba]] ---------------------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | variante = a | nomber = Cueba di Huliba | nomber_oficial = | nomber_nativo = | tipo = Cueba | pais = {{ABW}} | alias = Tunnel of Love | lema = | imagen = | descripcion = | multi-imagen = <!-- Utilisa plantia {{Multiple image}} --> | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[San Nicolas]] | zoom = 14 }} **The Huliba Cave/ Tunnel of Love The Huliba Cave, formerly known as the Tunnel of Love, was once open to the public, and was the biggest and most accessible of all three caves. This cave had five chambers, including one that is heartshaped. This cave had narrow stairs that led to long pathways deep into the cave, with a staircase leading to the exit on the other side. In one of the chambers, there used to be the carving of the Virgin Mary, put there for the protection of the cave. However, the Huliba Cave has been permanently closed for a few years now, as a way to preserve the bat population that lives in the cave. These Long Tongue Fruit Bats and Insect Eater Bats are very important to the ecosystem of the island. Though this cave is no longer accessible to the public, it surely is interesting to learn more about the history of these caves and the Awarak tribes that resided or utilized them.<ref>[https://www.cspnv.com/pdf/aruba-today-20240403.pdf Visit the island’s popular cave sites!], Aruba Today (3 di april 2024)</ref> Do note that these caves are very dark, humid, hot, and are inhabited by bats. Do wear comfortable clothing and shoes, as the pathways in these caves may be rough and bumpy, and don’t forget to bring a lashlight! {{Appendix}} [[:Category:Aruba]] ---------------------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | tipo= Bario | name = Eagle | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 2/2 | caption_align = center | image1 = | caption1 = | image2 = | caption2 = }} == Eagle (Aruba) == '''Eagle''' ta un bario di [[Oranjestad (Aruba)|Oranjestad, capital di Aruba. == Historia == Den comienso di añanan 20, Aruba a conoce dos refineria. Na aña 1924 a establece Lago Oil & Transport Ltd y despues na aña 1927 De [[Arend Petroleum Maatschappij]]. Dos refineria cu tabatin un rol masha importante den [[Di Dos Guera Mundial|Segundo Guera Mundial]], ya cu nan tabata suministra petroleo na e aliadonan. Ta di e refineria ‘Arend’ e vecindario aki a haya su nomber ‘Eagle’ y tambe nos ‘Eagle Beach’. Minister Maduro a comparti un tiki historia: “E refineria Eagle aki a duna trabou na mas cu shete mil trahado di 58 diferente pais. Den e area aki, e refineria a traha e fabrica pa refina e petroleo, un laboratorio y un brandweerkazerne. Tambe nan a construi nan sede ‘hoofdkantoor’ cu ta exactamente e edificio caminda nos ta para actualmente”. E mandatario tambe a trece dilanti cu e refineria a construi casnan special pa e personal di refineria, algun cas den e bario, e Eagle tennis club y e hospital cu tey ainda.<ref>[https://awemainta.com/wp-content/uploads/2024/02/AM240221.pdf Minister Maduro di Cultura a haci e desvelo di e ‘Ruta Historico di Eagle’], Awemainta (21 di februari 2024) </ref> E ‘Ruta Historico di Eagle’ ta un ruta pa cera conoci cu e historia di e bario di Eagle, e refineria di Eagle y Aruba su rol importante pa aliadonan den Segunda Guera Mundial. E storia di e refineria di Eagle, un tempo simbolo di e poder industrial di Aruba hunto cu Lago na San Nicolas, ta conta nos e desaroyo di Aruba den tempo for di su comienso na 1924 te na e desmantelamiento den añanan cincuenta y sesenta caminda cu a traha espacio pa turismo cual te cu awe en dia ta e pilar economico mas importante di Aruba. E proyecto di ‘Eagle History Tour’ lo crea un conexion entre e historia, herencia cultural industrial di Aruba y nos turismo, creando un atractivo nobo pa nos bishitantenan pero tambe lo educa localnan y principalmente e generacionnan mas jong tocante Aruba su historia industrial y e rol importante di e refineria di Eagle den e di Dos Guera Mundial asina e mandatario a trece den su discurso. Ademas den un futuro cercano lo pone borchinan na cinco diferente sitio cu QR code cu ta contene informacion importante di historia di e sitio den cuatro diferente idioma, mas obhetonan di arte y programanan educativo. Aruba tabatin un rol importante den Segundo Guera Mundial cu e dos refinerianan aki cu Alemania tabatin wowo riba Aruba y nan a manda un submarino pa bin destrui e dos refinerianan aki pa stroba e aliadonan haya nan combustibel. Asina e submarino a tira riba e tankero Arkansas y a mata varios hende entre otro Bonerianonan. Tambe e submarino a manda torpedo pa destrui e dos refinerianan cu danki na nos Señor Dios esakinan a faya nan proposito. {{Appendix}} -------------------------------------- {{Infobox luga den pais | tipo= Bahia y haf | name = Plantashi Prins | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 2/2 | caption_align = center | image1 = Zeilschip bij de Yachtclub van Aruba. Op de achtergrond de Lago-olieraffinaderij, Bestanddeelnr 252-3982.jpg | caption1 = Barco di bela cu refineria den fondo | image2 = De haven van de Lago-olieraffinaderij in San Nicolas op Aruba, Bestanddeelnr 252-8041.jpg | caption2 = }} {{Databox}} '''Plantashi Prins''' ([[Hulandes]]: Plantage Prins), originalmente un plantacion di coco na Aruba, [1] [2] a mira su cas reconstrui den añanan 1950. E decadensia di palma, atribuí na malesa, a kondusí na e stòp di produkshon di kunuku. 3] Na 1911, e mapa di Werbata-Jonckheer a identifiká Prins Plantation komo un di e 23 plantashonnan mayoritariamente chikitu karakterisá pa agrikultura kombiná, palu di koko i kas. Ademas, un plantashon mas grandi tabata situá paden, nort di Oranjestad na San Barbola, lugá di nasementu di Virginia Demetricia. E township Savaneta en realidad a surgi for di un plantacion gubernamental cu despues a transforma den un pueblito chikito. 4] == Etimologia == E plantacion ta derivá su nòmber for di un ingeniero di mina suédo Paulus Printz, ku a biba den e área durante di dies-ocho siglo, mientras tabata buska oro den nòmber di e administradornan di e kamber di Amstedam di e kompania Hulandes di West India. Segun e mapa di Van Raders di 1825, e ruina di su kas (No. 37) tabata situá riba e muraya na nortwest di e plantashon, pero for di e tempu ei e ruina a disparsé. E tapa di e seru, ku ta eksponé na bientu, tabata mas faborabel pa biba ku e arroyo ku tabata protehá pa bientu. [5] [6] Printz a traha na Aruba for di 14 di yüni 1725, te ku 3 di yüni 1727, ora ku el a risibí un òrdu di Amsterdam pa stòp e trabou. [ 7] == Panorama general == E kas original di plantacion den e arroyo no ta pará mas, i e struktura ku a sigui, un kas di pais konstruí den añanan 1930, ta awor den un estado di ruin. 6] Situá 2.5 kilometer for di e sentro di bishitante i aproksimadamente 600 meter for di e plantahe Fontein den Parke Nashonal Arikok, un kaminda ta hiba na e plantahe Prins históriko, ku anteriormente tabata di propiedat di Sr. Mokki Arends,[8] i dos arroyos bisiña, Rooi Prins i Rooi Dwars. E arroyos aki un tempu tabata nutrí palu di koko i palu di fruta. Mientras cu e coconutnan a desaparece, y solamente algun mata di fruta a keda, e vegetacion nativo ta prospera mas densamente cu riba e colinan circundante. 1] Te ku 2023, apesar di plannan inisial, e renobashon i transformashon di e ruinanan di e plantashon Prins den e Prins Center, ku ta presentá proyektonan di demonstrashon riba aktividat agrikultoral di plantashon tempran, no a tuma lugá ainda. E integrashon di e Prins Center den e diseño nobo di Parke Nashonal Arikok ta keda pendiente. Ta konsehábel pa konsiderá pa destahá e importansia históriko di Prins Center su nòmber den e sentro mes. 9] {{Appendix}} ------------------------ {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =59895500|titulo=Pos Chikito}} {{References}} }} == Mira tambe == * [[Lista di luga na Korsou]] {{Commonscat}} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =62603301|titulo=Suffisant (Curaçao)}} {{References}} }} ---------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | variante = a | nomber = Bushiribana | nomber_oficial = | nomber_nativo = | tipo = Bario | pais = {{ABW}} | alias = | lema = | imagen = Gouddelving bij Bushiribana op Aruba, Bestanddeelnr 252-7961.jpg | descripcion = Mina di oro na Bushiribana na Aruba (1947). Na 1946, despues di 30 aña, a cuminsa e mina di oro atrobe pero esaki no a resulta lucrativo. | multi-imagen = <!-- Utilisa plantia {{Multiple image}} --> | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[Paradera]] | zoom = 14 }} '''Bushiribana''' ta un luga den region di [[Paradera]] na kosta nort di [[Aruba]].[1] E ta mihó konosí pa e ruinanan di stempel di oro. == Geologia == Na final di e periodo di Kretáseo, kambionan geológiko signifikante a tuma lugá riba Tera. Piedranan fluido nobo, conoci como e batholith di Aruba, a pusha ariba door di scheurnan den e volcan antiguo, e Formacion di Lava di Aruba. E piedranan aki a forma koredónan i a solidifiká. Un di e tiponan di piedra cu a sali for di esaki ta gabbro. Gabbro tin un koló di antrasit i ta mustra mineralnan briante ora inspekshoná mas di aserka. E ta wòrdu hañá den e área di Matividiri. E tipo di piedra aki a wòrdu usá den konstrukshon di e planta di stèmpel di oro di Bushiribana.[2] Rush di oro Oro laba abou ta konosí komo oro aluvial. E ta laba den forma di stòf di oro, pida di oro, grano di oro i tin bia pida di oro. Despues di e rush di oro Arubano di 1824 pa 1829, den cual a haya oro aluvial, e cantidad eventualmente a baha y e depositonan di oro no a duna mas. Den transkurso di siglo, kompanianan di oro a kuminsá buska e fuente di e oro aki, e venanan di kuarso. Tin bia e adernan aki a surgi i despues a disparsé bou di tera atrobe.[3] Stempel di Oro Durante e periodo di 1872 pa 1915, ora ku oro tabata wòrdu mina riba e isla, dos molina di oro tabata operá.[3] Esakinan tabata e planta di stèmpel di oro di Bushiribana i e planta di smelt di oro di Balashi.[4] Na 1872, Aruba Island Gold Mining Company a construi un smelter y stempel mill di oro na Bushiribana, den curason di e area di mineria di oro cuarzo. Tambe e compania a construi e prome pier den haf di Aruba, yama Waaf di Compania riba Forti Abou, y a traha un caminda di dies kilometer pa transporta e mashinnan. E industria di stèmpel di oro tabata inkluí mashinnan di vapor, mulina di stèmpel, reservorionan di awa dushi i fòrnunan. E fábrika a hasi pèrdida pa binti aña. E oro a wòrdu saka dor di kombin’é ku merkurio, perdiendo mas o ménos mitar di e oro. For di 1897, e montonnan di shushi di Bushiribana a wòrdu retrabá usando e proseso di sianuro ku a wòrdu inventá resientemente, i ta e ora ei so e minamentu di oro a bira algu probechoso. Na 1899 un molina di stèmpel na Balashi a tuma over e trabou.[3] E oro prinsipalmente tabata bini di un di e dos shen venanan di kuarso ku ta karga oro ku a bini na superfisie for di e profundidatnan di Aruba kantu di kosta nort.[3] ---------- == Sero Colorado == On your way to Baby or Roger’s Beach, you’ll pass by the famous Red Anchor at what was once the entrance to the Colony residential community and be greeted with red soiled hills by the coast. This is Sero Colorado. Named after the 30-meter, deep red, limestone hill, Adriaan Laclé “Sero Colorado” translates to “Colored Hill”. Sero Colorado has deep historical ties with the once-thriving phosphate industry in the area. Matter of fact, there are still under- ground shafts and passages deep in Sero Colorado from the time of phosphate mining. In 1958, the re- finery at the time, Lago, adopted this name for the residential section of its employees.<ref>[https://www.cspnv.com/pdf/aruba-today-20241118.pdf Place names in San Nicolas and their origins], Aruba Today (18 di november 2024)</ref> -------- {{Infobox luga den pais | tipo= Isla di rif | variante = a | name = Renaissance Island | alias = Sonesta Island | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 2/2 | caption_align = center | image1 = | caption1 = | image2 = | caption2 = | pais = {{ABW}} | region = [[Santa Cruz]]? }} '''Renaissance Island''' (antes Sonesta Island [1]) ta un isla di rif privá dilanti costa di Aruba na haltura di e pista di aterisahe di [[Aeropuerto Internacional Reina Beatrix]]. Bista general E isla di ref di koral di 16 hektar a wòrdu kumprá pa Sonesta Hotels, i a habri na 1989 komo Isla di Sonesta.[2] Na 1991, Sonesta a wòrdu atkerí pa Ramada Renaissance Hotels, i e isla a wòrdu renobá komo Renaissance Island.[3] E ta un isla priva cu por wordo bishita solamente den dia. E isla di ref alargá ta ofresé playanan blanku, mondinan di mangel i un variedat grandi di parhanan.[1] Tin dos playa: Iguana Beach ta pa famianan, i Flamingo Beach ta pa adulto. Iguana Beach ta haña su nòmber for di e iguanan ku ta biba riba e playa. Flamingo Beach ta e unico luga na Aruba cu tin flamingo cu a wordo introduci. Tur dos espesie di animal tin bia ta bishitá e otro playa tambe.[4][5] Entre 7:00 AM y 7:00 PM un boto ta sali for di e hotel Renaissance Aruba pa e isla di rif. Huespetnan ku no ta di hotèl por biaha pa un pago.[6] Dos avion chikí, un Beechcraft Model 18 i un Convair 400, a wòrdu hundi na kosta pa krea un lugá di buseo. Ta posibel pa pasa anochi den un cabana (hut chikitu) riba e isla.[5] -- == Historia == nl.wiki:E isla di 16 hectar riba rif di Bucuti a ser cumpra pa Sonesta Hotels, y a habri na 1989 como isla Sonesta.<ref>Amigoe, [https://www.delpher.nl/nl/kranten/view?query=sonesta+island&coll=ddd&sortfield=date&page=1&facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Nederlandse+Antillen&identifier=ddd:010642557:mpeg21:a0071&resultsidentifier=ddd:010642557:mpeg21:a0071&rowid=2 Sonesta hotel en Sonesta Island: uniek hotelproject], 14 februari 1989</ref> Na 1991, Ramada Renaissance Hotels a kumpra Sonesta, i e nòmber di e isla a kambia pa Renaissance Island.[ 3] Ta un isla privá cu por wordo bishita solamente den dia. E isla di rif ta un isla largu ku ta ofresé playa blanco, palo di mangrove i un variedat grandi di parhanan. 1] Renaissance-eiland (voorheen Sonesta eiland),[1] is een 16 ha groot koraalrifeiland, officieel bekend als het Bucutirif [2][3] voor de kust bij Oranjestad, Aruba. en grenst aan de Rifeilanden van Oranjestad. Het eiland is particulier bezit en heeft de enige privé-stranden op Aruba.[4] Er zijn twee stranden: Iguana Beach en Flamingo Beach. Een Beechcraft 18 en een Convair 400 zijn allebei bewust ongeveer 50 meter (46 m) uit de kust gezonken om een duikplaats te creëren.[5] Flamingo's zijn te zien op het eiland.[6] Ze zijn echter niet inheems op Aruba.[7] de.wiki:Renaissance Island is een ongeveer 48 hectare groot, particulier gebruikt, smal en ongeveer 3,8 kilometer lang eiland voor de kust van het hoofdeiland Aruba . de.wiki:Renaissance Island ta un isla privá di mas o ménos 48 ektar di largura, estrecho i di mas o ménos 3,8 kilometer largu, na kosta di e isla prinsipal Aruba. {{Appendix}} Renaissance Island (anteriormente Sonesta Island),<ref>{{citeer web|titel=Sonesta Island | url = https://www.tripadvisor.com/ShowTopic-g147247-i144-k845765-Sonesta_Island-Aruba.html | accessdate = 2020-03-04}}</ref> ta un isla di 16 hectare di coral, ofisialmente konosí komo Bucutirif<ref>{{cite web | title =Harbour Map and Navigational Chart. From Netherlands Government chart, 1977 | url = https://www.arubaports.com/main/oranjestad/ |bezochtdatum=15 november 2020}}</ref><ref>{{citeer web | titel=Navigation Waypoints referencing to “Bucuti Island” | url=https://www.aruba-cruisingguide.com/navigation/ |bezochtdatum=15 november 2020}}</ref> for di Oranjestad, Aruba, i ta limita ku e Rifeilanden di Oranjestad. E isla ta privá i tin e úniko playa privá na Aruba.<ref>{{cite web | title =Renaissance Aruba Resort & Casino | url =http://www.fodors.com/world/caribbean/aruba/review-40803.html | accessdate = 2014-08-20}}</ref> Tin dos playa: Iguana Beach i Flamingo Beach. Un Beechcraft 18 i un Convair 400 tur dos a keda sink deliberadamente mas o ménos 50 meter (46 m) for di costa pa crea un lugá di buceo.<ref>{{cite book | last =Huber | first =Joyce | title =Best Dives of Aruba, Bonaire & Curaçao | publisher = Hunter Publishing, Inc | date =2011 | isbn = 9781588437495 }}</ref> Flamingo ta ser mira riba e isla.<ref>{{cite web| last =Suri | first =Charu | title =Where to see Flamingos in Aruba | url =http://www.afar.com/highlights/where-to-see-flamingos-in-aruba | accessdate =2014-08-20}}</ref> Sinembargo, nan no ta nativo di Aruba.<ref>{{cite web|url=https://journalistontherun.com/2017/07/01/everything-you-need-to-know-about-flamingo-island-aruba/|title=Everything You Need To Know About Flamingo Beach Aruba|date=1 July 2017|publisher=}}</ref> == Lokashon y uzo == E isla ta situá mesora banda di e ruta di aterisahe RWY 11 na aeropuerto internashonal Reina Beatrix na sur di e islanan di Oranjestad. E ta comprá dor di e doñonan di un hotel di sinku strea. Riba e dos bahia di awa den forma di un U riba e isla a konstruí un restorant, barnan di playa, un sentro di spa, un kancha di voleibol i fasilidatnan pa deporte di awa i baño. E hóbennan di e hotèl ta wòrdu transportá ku e ferry di e hotèl mes. E awa di awa di e hotel ta ser transportá pa barku pa e WEB kanaal purifikashon na e isla prinsipal pa deskontaminashon. {{Appendix}} * Eduardo en Gerardo de Veer van Meta Corporation, de ontwikkelaars van het Sonesta Hotelproject (de bouw van een 320-kamer hotel in het hart van Oranjestad - Coral Reef Hotel) presenteerden de plannen in 1986 en op 30 oktober 1987 de eerste steen gelegd. * Sonesta island gelegen op het rif tegenover de [[internationale luchthaven Koningin Beatrix]]. * Vanaf de open lobby heeft men niet alleen zicht op dezee, maarook ophetkanaal, van waaruit de gasten met de boot naar het Sonesta Island kunnen vertrekken. Een traject dat slechts tien minuten duurt. Vier boten van 26 voet lang en met een capaciteit voor 29 personen elk, zullen beschikaar zijn voor het transport van de gasten van het hotel, via het kanaal, naar Sonesta Island. Op dit rifeiland, waarop tot een jaar geleden alleen maar mangroveplanten te zien waren, zijn in de afgelopen maanden twee prachtige stranden met hagelwit zand aangelegd. Momenteel worden een restaurant en bar gebouwd, waarna de whirlpools en faciliteiten voor watersporten zullen volgen.<ref>{{citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642557:mpeg21:pdf|titel=Sonesta hotel en Sonesta island: uniek hotelproject|werk=[[Amigoe]]|datum=14 februari 1989|bezochtdatum= }}</ref> en.wiki:see Oranjestad, Aruba The touristically named Renaissance Island (formerly Sonesta Island)<ref>{{cite web | title =Sonesta Island | url = https://www.tripadvisor.com/ShowTopic-g147247-i144-k845765-Sonesta_Island-Aruba.html | accessdate = 2020-03-04}}</ref> is a 40 acres [[cay]] (or barrier reef) island, officially known as the Bucuti Rif<ref>{{cite web | title =Harbour Map and Navigational Chart. From Netherlands Government chart, 1977 | url = https://www.arubaports.com/main/oranjestad/ | accessdate = 2020-03-04}}</ref><ref>{{cite web | title =Navigation Waypoints referencing to “Bucuti Island” | url = https://www.aruba-cruisingguide.com/navigation/ | accessdate = 2020-03-04}}</ref> and it is off the coast near Oranjestad. It is privately owned and has the only private beaches on Aruba.<ref>{{cite web | title =Renaissance Aruba Resort & Casino | url =http://www.fodors.com/world/caribbean/aruba/review-40803.html | accessdate = 2014-08-20}}</ref> There are two beaches: Iguana Beach and Flamingo Beach. A [[Beechcraft Model 18|Beechcraft 18]] and a [[Convair]] 400 were both deliberately sunk about 50 yards offshore to create a diving site.<ref>{{cite book | last =Huber | first =Joyce | title =Best Dives of Aruba, Bonaire & Curaçao | publisher = Hunter Publishing, Inc | date =2011 | isbn = 9781588437495 }}</ref> [[Flamingo]]es can be seen on the island.<ref>{{cite web| last =Suri | first =Charu | title =Where to see Flamingos in Aruba | url =http://www.afar.com/highlights/where-to-see-flamingos-in-aruba | accessdate =2014-08-20}}</ref> However, they are not native to Aruba.<ref>{{cite web|url=https://journalistontherun.com/2017/07/01/everything-you-need-to-know-about-flamingo-island-aruba/|title=Everything You Need To Know About Flamingo Beach Aruba|date=1 July 2017|publisher=}}</ref> Awemainta 30 december 2020|Isla Priva: Di complemento pa atraccion principal|E creacion di un beach priva riba e rifnan dilanti di aeropuerto tabata otro reto grandi pa MetaCorp. E responsabilidad di esaki a cay grandamente riba e schoudernan di Rudolph Richardson na cabes di ATCO. Delft Hydraulic Engineering di Hulanda meticulosamente a diseña e isla artificial. A pone shen y shen di meternan cubico di santo blanco den bargenan cu despues a basha riba e awanan poco hunto di e rif pa crea un plataforma for di unda e backhoe y otro ekipo necesario pa traha e isla, por a para firme riba dje. E isla a habri pareu cu e hotel na 1991. Na 1999, Horcan Lenny, considera como e di dos mas fuerte pa pasa den November, a dal Aruba duro y Sonesta Island a keda den hopi mal estado. Mester a trah’e full di nobo. Despues di un candela chikito un par di aña atras, Renaissance Island ta un di e atractivonan turistico mas grandi di e isla. Conoci mundialmente como e luga pa comparti di un dia di solo y lama hunto cu flamingonan cu ta cana casualmente band’i bo. Fuera di e parhanan aki, e isla tambe ta un santuario pa hopi yuwana. {{Appendix}} --------------------- {{Infobox luga den pais | tipo= Playa | name = Hadicurari | alias = Fisherman's Hut | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 2/2 | caption_align = center | image1 = | caption1 = | image2 = | caption2 = }} | pais = {{ABW}} | region = [[Noord]] | zona = [[Palm Beach]] | zoom = 14 }} '''Hadicurari''' (''Fisherman's Hut'') ta un luga na costa west di Aruba, den e zona di [[Palm Beach]] na haltura di e hotelnan Holiday Inn y Marriott Vacation Club. Aki ta situa un waf di piscado y un parti ta wordo uza como zona pa [[windsurf]]. Hadicurari ta conoci como un sitio pa pisca unda tabatin ranchonan di piscado y un pier chikito. Den ananan 1950 tabata captura aki hopi calco. De vissershaven heeft een steiger met 92 aanlegplaatsen die in de jaren 90 van de vorige eeuw is aangelegd. Hier werd in de jaren 1950 veel calco (''strombus gigas'') gevist. Door de roofbouw is de calco in deze buurt zeer zeldzaam geworden en wordt nu beschermd.<ref>Vivienno Frank. 2019. ''Aruba en een keuze uit haar toponiemen'' pag. 111, ISBN:978-0-359-65900-5</ref> Aki tabata establece Centro di pesca Hadicurari, cu tabata organisa torneonan di pisca pa e piscadonan local.<ref>Vistoernooi Centro Hadicurari. "Amigoe". Curaçao, 09-07-1994, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 15-09-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644198:mpeg21:p005</ref> Awendia e ta fungi como restaurant.? * E pier chikito a wordo reemplasa den ananan 19 90 pa un pier grandi cu 92 luga pa boto * Den e periodo aki a lanta e Centro di pesca Hadicurari y na 2003 a funda Fundacion Centro di Pesca Hadicurari. Fundado tabata Colin Christiaans. * Anualmente ta celebra Dia di Piscado cu ta riba 29 di juni cu iun torneo di pesca. * Den e edificio di Centro di Pisca hadicurari tin un restaurant establece. Centro di Pesca Hadicurari ta percura pa brinda e piscadonan tur ayudo. Considerando cu e centro aki ta practicamente hinca entre e hotelnan grandi y luhoso; Centro di pesca Hadicurari tin cu “negosha” un tiki riba e tradicion di piscado den e centro aki. NOTES In tegenwoordigheid van de ministers Elio Nicolaas, ing. Roland Laclé en minister ing. Eddy Briesen, legde minister Charro Kelly vrijdagmiddag de eerste steen voor de vissershaven bij Hadicurari, ten noorden van het Holiday Inn Hotel. De 92 aanlegplaatsen voor de vissersboten vergt een investering van 1,4 miljoen florin. De bouw geschiedt door Camar nv.Eerste steen vissershaven. "Amigoe". Curaçao, 23-11-1992, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 14-09-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643702:mpeg21:p005 {{Appendix}} [[Category:Luga na Aruba]] --------------- {{Infobox luga den pais | tipo= Isla di rif | variante = a | name = De Palm Island | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 2/2 | caption_align = center | image1 = Sign De Palm Island.jpeg | caption1 = | image2 = | caption2 = | pais = {{ABW}} | region = [[Santa Cruz]]? }} [[File:Sign De Palm Island.jpeg|thumb|Borchi pa yega De Palm Island]] '''De Palm Island''' ta un isla di mas o ménos 10 ektar grandi, habitá, estrecho i di 1,5 kilometer largu for di costa di e isla principal di Aruba, ost di e stat di Pos Chiquito, serka di e aeropuerto internashonal Reina Beatrix. E isla ta un rif di koral ku tin un hotel, un bar i un restorant. E biahe via ferry for di e isla prinsipal ta dura mas o ménos 10 minüt. Riba e isla tin un playa ku tin un guardia i un parke di awa. E isla ta di propiedat di De Palm Tours, e operador di biahe di mas grandi na Aruba, fundá pa Wichie de Palm i kumprá pa Harold Malmberg den añanan 60 di [[siglo 20]].<ref>{{Citeer web|url=http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&task=view&id=24&lang=en|titel=Tourism|taal=en|uitgever=Historia di Aruba|bezochtdatum=1 september 2018|archiefurl=https://web.archive.org/web/20230621061434/http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&task=view&id=24&lang=en|archiefdatum=2023-06-21}}</ref> == Detayenan == E parke di awa tin un atraccion extraordinario. E bishitantenan, ekipá ku un sistema di buelo di kaska bou di awa, por bishitá e mundu tropikal di piská di e isla di koral na pia i tambe tuma imágen bou di awa di un avion Cessna 414 derotá i bou di awa. E Sea Trek helmet system tambe ta posibel pa no-swimmer i personanan ku no tin eksperensia di buelo. {{Appendix}} De Palm island is een ongeveer 10 hectare groot, bewoond, smal en 1,5 kilometer lang eiland voor de kust van het hoofdeiland van [[Aruba]], ten oosten van de stad [[Pos Chiquito]], in de buurt van de [[internationale luchthaven Koningin Beatrix]]. Het eiland is een dood [[koraalrif]] met daarop een hotel, bar en restaurant. De overtocht per ferry vanaf het hoofdeiland duurt ongeveer 10 minuten. Op het eiland is er een bewaakt strand en een [[waterpark]]. Het eiland is eigendom van [[De Palm Tours]], de grootste [[touroperator]] op Aruba, opgericht door [[Witchie de Palm]] en in de jaren zestig van de twintigste eeuw gekocht door [[Harold Malmberg]]<ref>{{Citeer web|url=http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&task=view&id=24&lang=en|titel=Tourism|taal=en|uitgever=Historia di Aruba|bezochtdatum=1 september 2018}}</ref> == Bijzonderheden == Het waterpark heeft een buitengewone attractie. Bezoekers, uitgerust met een onderwaterhelm-duiksysteem, kunnen te voet de tropische vissenwereld van het koraaleiland bezoeken en ook onderwateropnamen maken van een neergehaald en onder water gelegen [[Cessna]] 414-vliegtuig. Het gebruik van het Sea Trek-helmsysteem is ook mogelijk voor niet-zwemmers en personen zonder duikervaring. {{Appendix|1=alles|2= '''Voetnoten''' {{References}} '''Bronnen''' * {{citeer web|url=http://www.visitaruba.com/things-to-do/tours-and-activities/depalm-island/|titel=De Palm Island|bezochtdatum=1 september 2018}} * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=de|titel=Palm Island (Aruba)|oldid=165611524|datum=20170518}} -------------- '''Isla di Oro''' ta parti di e rif di Pos Grandi na costa sur di [[Aruba]], entre [[Pos Chikito]] y [[Savaneta]]. E area ta cay den e [[Parke Marino Aruba]] y ta bou maneho di [[Parke Nacional Arikok| Fundacion Parke Nacional Aruba]] (FPNA).<ref>{{citeer web|url=///C:/Users/l_de_/Downloads/BONERIANO-15-03-2024.pdf|titel=FPNA ta activo den defensa di Isla di Oro|werk=Boneriano|datum=2024-03-15|bezochtdatum=2024-03-23}}</ref> == Historia == Isla di Oro a inicia na aña 1965 ora Adolf (Dochi) Oduber a construi un compleho di recreacion den forma di un barco cu den dje un restaurant, bar y sala di baile, cu el a duna e nomber "Isla di Oro".<ref>{{citeer web|url=citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462564:mpeg21:p006|titel=Opening van Isla di Oro|werk=[[Amigoe]]|datum=1965-03-09|bezochtdatum=2024-03-23}}</ref> E compleho ta situa 150 meter for di e costa na un laguna rondona pa mondi di mangel, pa cua mester a traha un brug y kap un caminda dor di e mangelnan.<ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010470027:mpeg21:p006|titel=Luchtkasteel van Oduber werd restaurant in zee|werk=[[Amigoe]]|datum=1964-08-05|bezochtdatum=2024-03-23}}</ref> E tempo ey e compleho tabata un atraccion turistico popular, unda tabata organisa fiesta, ademas di presentacion y shownan di artistanan conoci. E compleho, cu ta riba tereno erfpacht, a cambia varios biaha di doño-desaroyado y tabata operacional te mas o menos aña 1994 pa despues keda bandona. == Proteccion di naturalesa == Isla di Oro ta ubica den un zona di naturalesa cu un grado halto di balor y di medidanan di proteccion. Banda di ta protegi mediante e decretonan nacional ''Nieuwe aanwijzing domeingronden als natuurreservaat''<ref>[https://www.dcbd.nl/sites/default/files/documents/MinistryofJustice%282020%29_LandsbesluitNieuweAanwijzingDomeingrondenAlsNatuurreservaat.pdf Landsbesluit ''Nieuwe aanwijzing domeingronden als natuurreservaat''] ([[Afkondigingsblad van Aruba|AB]] 2020 no. 67)</ref> y ''Ruimtelijke Ontwikkelingsplan met Voorschriften 2021''<ref>[https://www.dip.aw/wp-content/uploads/2021/08/AB-2021-no.-123.pdf Landsbesluit ''Ruimtelijke Ontwikkelingsplan met Voorschriften 2021''] (AB 2021 no. 123) di 28 juli 2021.</ref>, e isla mes y e lama ta clasifica como "Marine Protected Area" (MPA) mediante decreto nacional.<ref>[https://www.dcbd.nl/sites/default/files/documents/MinistryofJustice%282018%29_LandsbesluitParkeMarinoAruba.pdf ''Landsbesluit Parke Marino Aruba''] (AB 2018 no. 77) di 20 di december 2018</ref> Adicionalmente, e area tin reconocemento internacional como un "Key Biodiversity Area" (KBA) door di Union Internacional pa Concervacion di Naturalesa (IUCN) y desde 2023 como un area RAMSAR (RAMSAR Site no. 2526).<ref>{{citeer web|url=https://www.bondia.com/corte-ta-prohibi-aruba-ocean-villas-pa-cuminsa-of-traha-na-isla-di-oro/|titel=Corte ta prohibi Aruba Ocean Villas pa cuminsa of traha na Isla di Oro|werk=BonDiaAruba|datum=2024-03-18|bezochtdatum=2024-03-23}}</ref> Fuera di esey e mangelnan, tanto e mangel preto (''Avicennia germinans'') como e mangel blanco (''Laguncularia racemosa'') ta especienan di mata protegi pa ley.<ref>[https://docplayer.nl/110238034-2017-no-48-afkondigingsblad-van-aruba-landsbesluit-houdende-algemene-maatregelen-van-14-juli-2017-ter-uitvoering.html ''Landsbesluit bescherming in-heemse flora en fauna''] (AB 1995 no. 2) di 14 di juli 2017</ref> Den curso di tempo a lansa diferente proyecto pa Isla di Oro, entre nan e proyecto di un delfinario, bou e nomber di ''Dolphin Beach'' na comienso di añanan nobenta<ref>{{citeer web|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010645141:mpeg21:p005|titel=Gedegen en objectief onderzoek onontbeerlijk voor Dolphin Beach|werk=[[Amigoe]]|datum=1993-05-15|bezochtdatum=2024-03-23}}</ref>, y e proyecto di ecohotel, ''Zoetry Isla di Oro Aruba'', den decada 2010.<ref>{{citeer web|url=https://archive.org/details/BNA-DIG-BONDIA-2014-10-30/page/n2/mode/1up?q=isla+oro+parke+marino&view=theater|titel=Proyecto Isla di Oro ta bek na su concepto inicial di ecohotel|werk=BonDiaAruba|datum=2014-10-30|bezochtdatum=2024-03-23}}</ref> Ambos proyecto a encontra cu resistencia di e activistanan ambiental y finalmente no a continua pa falta di e permisonan rekeri. {{Appendix}} [[:Category:Aruba]] y cu ta cay bou maneho di Fundacion Parke Nacional Aruba (FPNA). Ademas mangelnan, tanto e mangel preto (''Avicennia germinans'') como e mangel blanco (''Laguncularia racemosa'') ta especie di mata protegi pa ley. y e area tambe ta cay den ‘Natuur Gebied’ Nieuwe aanwijzing domeingronden als natuurreservaat (AB 2020 no. 67) y Ruimtelijke Ontwikkelingsplan met Voorschriften 2021; mientras cu e isla mes y e lama ta cay den Marine Protected Area (MPA) esta Landsbesluit Parke Marino (AB 2018 no. 77) Adicionalmente, e area aki tin reconocemento internacional como un Key Biodiversity Area (KBA) door di IUCN y ultimamente a wordo clasifica como un RAMSAR gebied (RAMSAR Site no. 2526) – dunando e area akinan mas balor ainda y den e caso aki, segun Silva ta expresa a nenga diferente parti di ley pero asina mes e desaroyado a continua cu e trabounan dañino pa naturalesa sin permiso. E mangelnan ta un especie protegi pa ley y e area tambe ta cay den Natuur Gebied’ Nieuwe FPNA ta activo den defensa di Isla di Oro aanwijzing domeingronden als natuurreservaat (AB 2020 no. 67) y Ruimtelijke Ontwikkelingsplan met Voorschriften 2021 (AB 2021 no. 123) mientras cu e isla mes y e lama ta cay den Marine Protected Area (MPA) esta Landsbesluit Parke Marino (AB 2018 no. 77) – haciendo e area aki un grado di proteccion halto. Adicionalmente, e area aki tin reconocemento internacional como un Key Biodiversity Area (KBA) door di IUCN y ultima[1] mente a wordo clasifica como un RAMSAR gebied (RAMSAR Site no. 2526) – dunando e area akinan mas balor ainda.<ref>{{citeer web|url=https://www.bondia.com/corte-ta-prohibi-aruba-ocean-villas-pa-cuminsa-of-traha-na-isla-di-oro/|titel=Corte ta prohibi Aruba Ocean Villas pa cuminsa of traha na Isla di Oro|werk=BonDiaAruba|datum=2024-03-18|bezochtdatum=2024-03-23}}</ref> Na november di aña pasa 2023 e area aki a cuminsa forma parti di Convenio di Ramsar Area bao e parti di Costa Zuid e cual ta un di e areanan cu mas biodiversidad, status di Ramsar tin como meta pa proteha e areanan aki sin interveni cu actividadnan economico, enfatisando reduccion di daño y restauracion di naturalesa den caso di daño cu ta inevitabel. Isla di Oro ta un área di mangrove amplio na Aruba, kaminda diferente ekosistema ta reuní. E lugá di buelo ku e mesun nòmber ta konsistí di un banda di playa grandi ku un rif similar na esun di e lugá di buelo Mangel Halto. E tipo di koral mas comun riba e rif aki ta e koral di cerebro, di strea y di placa. Lobster di koral, snapper, piská trompeta i piská angel ta habitantenan regular. Isla di Oro ta nifiká isla di oro.<ref>{{citeer web|url=https://www.duikersgids.nl/en/isla-di-oro|titel=Isla di Oro|werk=duikersgids.nl|datum= |bezochtdatum=2024-03-23}}</ref> Isla di Oro no ta solamente un kolekshon úniko di ekosistema, sino tambe un isla di fiesta ku un restorant abandoná ku a wòrdu traha den forma di un boto. Bo por yega na e lugá despues di un caminata bastante largu dor di e área. Ta rekomendá un buelo di boto. NOTES FUNDACION Parke Nacional Aruba ta na altura di actividadnan cu ta tumando luga riba Isla di Oro y ta activamente haciendo tur cos posibel den e organisacion su capacidad legal pa pone un stop n’e actividadnan cu ta tumando luga. Isla di Oro ta un area cu ta cay bou di maneho di Fundacion Parke Nacional Aruba.<ref>[file:///C:/Users/l_de_/Downloads/BONERIANO-15-03-2024.pdf FPNA ta activo den defensa di Isla di Oro], Boneriano (15 di maart 2024)</ref> E mangelnan ta un especie protegi pa ley y e area tambe ta cay den Natuur Gebied’ Nieuwe FPNA ta activo den defensa di Isla di Oro aanwijzing domeingronden als natuurreservaat (AB 2020 no. 67) y Ruimtelijke Ontwikkelingsplan met Voorschriften 2021 (AB 2021 no. 123) mientras cu e isla mes y e lama ta cay den Marine Protected Area (MPA) esta Landsbesluit Parke Marino (AB 2018 no. 77) – haciendo e area aki un grado di proteccion halto. Adicionalmente, e area aki tin reconocemento internacional como un Key Biodiversity Area (KBA) door di IUCN y ultima[1] mente a wordo clasifica como un RAMSAR gebied (RAMSAR Site no. 2526) – dunando e area akinan mas balor ainda. Fundacion Parke Nacional Aruba ta comprometi na e proteccion di e area importante aki – e unico area na Aruba unda ainda nos ta wak e ‘Poder di 3’ conecta na otro sanamente, esta e mangelnan, yerbe di lama y e rifnan di coral – 3 diferente sistema ecologico crucial cu hunto ta prove un variedad di beneficio pa e ser humano y Aruba su medio ambiente. Dialuna 11 di Maart 2024 bestuur di FPNA a ser alerta di actividadnan cu ta pasando y inmediatamente a bay den accion pa manda un Proforma Bezwaarschrift. Informacion cu FPNA a ricibi ta cu no tin un aanlegvergunning y cu esey ta evaluando pasonan legal. Ta di hopi tempo caba FPNA tin wowo extra riba e area di Isla di Oro y den augustus di 2023 a bin haya sa cu Isla di Oro a ser cumpra y asina a manda un carta oficial dia 28 di augustus pa DIP indicando cu no lo duna permiso pa ningun desaroyo riba Isla di Oro. Den november 2023, FPNA a wordo contacta door di J.O.B. Holding & Management y a ser invita pa bay un meeting pa compronde kico ta e intencion cu Isla di Oro. Dia 4 di januari 2024, FPNA a responde na J.O.B. Holding & Management cu un carta unda cu a indica cu no ta bay di acuerdo cu ningun desaroyo pa Isla di Oro. Siguientemente dia 18 di januari 2024 J.O.B. Holding & Management a invita FPNA conhuntamente cu otro organisacionnan local pa un stakeholder engagement session unda cu nan a informa cu nan lo ta haciendo diferente trabounan riba Isla di Oro y no a presenta un plan concreto cu por ser revisa. No obstante e posicion di FPNA no a cambia. FPNA no lo sostene ningun plan di desaroyo den e area aki Isla di Oro is a vast wetland mangrove area on Aruba where different ecosystems meet. The dive site of the same name consists of a vast shallow sand strip with a reef similar to that of the Mangel Halto dive site. Common types of coral on this reef are brain, star and plate coral. Coral lobsters, snappers, trumpet fish and angelfish are regular inhabitants. Isla di Oro means island of gold.<ref>https://www.duikersgids.nl/en/isla-di-oro</ref> Particulars Isla di Oro is not only a unique collection of ecosystems but also a former party island with an abandoned restaurant built in the shape of a boat. You can reach the location after a fairly long walk through the area. A boat dive is recommendable. ----- Fundacion Savaneta Aruba a nota di e discucion andando riba red social rond di Isla di Oro. E pregunta esencial den esaki ta cu si por papia di destruccion of limpiesa. Fundacion ta observa y ta na altura cu actualmente ta tumando luga un limpiesa di material di e ruina cu a keda atras eynan esta tubo y frusto den awa y hopi desperdicio di palo, etc. No tin ningun acto di corta mangroves ni otro mata pues aki nos tin cu papia di un clean up y no destruccion. Si Parke Arikok kier “claim” e luga, anto e pregunta ta dicon Parke nunca a hacie limpi y no a pone borchi cu e ta pertenece na Parke anto. Antes e doño di Isla di Oro tabata famia Oduber y despues un otro doño a tuma over te cu awe a keda na ruina unda un doño nobo local a cumpr’e via un acto notarial, pues no a hay’e regala. Semper Isla di Oro tabatin su permiso pa Restaurant y NightClub pues esey no ta nada nobo den su desaroyo.<ref>https://24ora.com/fundacion-savaneta-ta-aclaria-a-haci-isla-di-oro-limpi-y-nada-mas/ (17 di maart 2024)</ref> --- Fundacion Parke Nacional Aruba (FPNA) a cuminsa un caso contra pais Aruba y contra desaroyador di Isla di Oro, Osyth Henriquez, pa stop e di haci cualkier trabou di limpiesa riba su tereno. Hues a prohibi Henriquez pa desaroya of hasta pa haci limpiesa riba su tereno na Isla di Oro. FPNA a demanda Pais Aruba tambe pa prohibi Gobierno di duna permiso. Abogado mr. Anthony Ruiz a defende Osyth Henriquez, mientras cu abogado mr. Zuhaila Marchena a defende FPNA. Den su veredicto, mesora, hues a indica na FPNA cu como nan tin e maneho di e area, cu FPNA y e doño di Isla di Oro mester sinta na mesa y sali di e problema. Ta trata aki na un tereno cu e doño tin den erfpacht. E area ta bou maneho di FPNA como un area protehi. Den areanan protehi en general por restablece un edificio na estado original, den consulta cu FPNA. Osyth Henriquez ta propietario di Ocean Villas na Savaneta. Ey tambe e tin cu atende cu reto di FPNA, Gobierno mes y di bisiña, cu no necesariamente ta di acuerdo cu su vision pa desaroya bungalows eynan. Awo cu e kier desaroya Isla di Oro, atrobe e ta hay’e stroba y mester defende su plan y vision den corte. Ta parce cu e reto lo no ta e isla mes, sino mas bien e vecindario cu si ta protegi como un area di naturalesa.<ref>https://24ora.com/hues-a-ordena-osyth-henriquez-pa-para-trabou-riba-isla-di-oro/ (17 di mart 2024)</ref> * <ref>https://antilliaansdagblad.com/aruba/29167-blijf-van-isla-di-oro-af 13 maart 2024</ref> {{Appendix}} isla di oro is pas ontstaan in begin jaren zeventig van de vorige eeuw. Het is een stukje rif ten zuiswesten van Pos Grandi waarop Adolf R. Oduber een recreatiecomplex had gebouwd in de vorm van een schip met daarin een restaurant, bat en danszaal. Vivienno Frank isla di oro a surgi te na komienso di añanan setenta di siglo pasá. E ta un parti di e rif na sur-oeste di Pos Grandi na unda Adolf R. Oduber a konstruí un kompleho di rekreacion den forma di un barku ku den dje un restorant, bat i sala di baile. '''Isla di Oro''' ta un isla di coral na costa sur di Aruba, entre [[Pos Chikito]] y [[Savaneta]]. E area ta cay den e Parke Marino Aruba y ta bou maneho di FPNA. Het is gelegen 150 meter uit de kust op de rif van Pos Grandi. Er moest een weg door de mangrovenbos worden gehakt om bij het eiland te komen.<ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010470027:mpeg21:p006|titel=Luchtkasteel van Oduber werd restaurant in zee|werk=[[Amigoe]]|datum=1964-08-05|bezochtdatum=2024-03-23}}</ref> Gelegen aan een lagoen omringd door mangrovebossen. Er voden optredens en shows vor bekende artiesten plaats en werden feesten gehouden. Isla di oro was in de jaren op de startplaats voor natuurwandelingen van Stimaruba. * Na ana 1965 Adolfo (Dochi) Oduber a habri riba e isla un restaurant ISla di ORo construi den forma di un barco como atraccion turistico y despues amplia cu cocktail lounge y sala di baile. Apertura oficial dia 13 di maart 1965.<ref>Opening van Isla di Oro. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 09-03-1965, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 21-03-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462564:mpeg21:p006</ref> Despues di un aña a traha un brug pa yega na costa. Na 1975 el a cambia man pa Joe Procter, kende e sigui desaroya e luga. * in 1989? beheert-eigenaar door Lucy en jose Brazao Mendez. El a opera te 1994. * verschillende projecten, waaronder het dolfinarium project (1993?)onder de naam Dolphin Beach, voor de doorontwikkeling van Isla di Oro hebben vanaf 1990 gestuit op verzet van milieu-activisten.<ref>Gedegen en objectief onderzoek onontbeerlijk voor Dolphin Beach. "Amigoe". Curaçao, 15-05-1993, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 21-03-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010645141:mpeg21:p005</ref> Dolfinarium ging niet door wegens uitblijven van de nodige vergunningen. 4r8oi064g2x0qtty5nxuyuji9h9wjna 192420 192419 2026-06-01T10:10:34Z Caribiana 8320 192420 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ {{ABW}} caya nombra pa hende: Caya Dick Cooper - Caya Jose Geerman - Caya Charlie Brouns Sr. - Caya Y.A. (Lord Boxoe) Illidge - Caya Pio Coffie - Caya Enrique Vorst - Sylvia A. Godettstraat - Caya Captain R. Rodger - Caya Lolita E. Euson - Caya Federico Maduro (Balashi) - Caya Juan Werlemen (Cashero) - Caya Juancho Kock (ex-Karawarastraat na Dakota) - Avenida Milio Croes (ex-Fergusonstraat) - Caya Dr. J.R. (Coco) Arends (Sero Blanco) - Bario Dr. Dussenbroek - Caya Ing. Roland H. Lacle - Caya Rufo Wever (Klip/Mon Plaisir) * pending: [[Parkietenbos]] - [[Cunucu Arikok]] - [[Blackstone Beach]] (full review needed) - [[Bushiribana]] - [[Renaissance Island]] - [[Hadicurari]] - [[Zeewijk]] - [[Sero Plat]] - [[Guadirikiri]] - [[Cueba di Fontein]] - [[Cueba di Huliba]] - [[De Palm Island]] - [[Isla di Oro]] - [[Eagle]] (bario) - [[Arashi]] - [[Plantashi Prins]] - [[Boca Prins]] - [[Dos Playa]] * bario di San Nicolas: [[Lagoville]] - Kustbatterij - [[Rooi Congo]] - [[Pedro Mosa]] - [[Esso Heights]] *uitbreiding [[Tanki Flip]] zie de.wiki - zie en.wiki voor [[Mangel Halto]] - [[Ayo]] - [[Catiri]] - [[Alto Vista]] * Roberto G. Croes, [https://designrr.page/?id=499490&token=3435984651&type=FP&h=5688&fbclid=IwY2xjawSD5lhleHRuA2FlbQIxMABicmlkETFoNVhmY1g2T1NuSml5cFhWc3J0YwZhcHBfaWQQMjIyMDM5MTc4ODIwMDg5MgABHlKyG1hj55NGijsU4jWBM9buhkFVlBqvV5G5EPkBOXLazF4nFZ-4bTq-kTSR_aem_r4VExioZnv6pqBz0zQl6Eg Origen di nombernan di bario y sitio na Aruba] ------------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais| variante= a | tipo = Bario | nomber = Caya Jose Geerman | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 2 | caption_align = center | image1 = | caption1 = | image2 = | caption2 = | footer = | footer_align = center }} | pais = {{ABW}} | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[Regionnan di Aruba|San Nicolas Noord]] | tipo_subdivision_adm = Zona | subdivision_adm = | zoom = 13 }} '''Watapana Gezaag''' ta un bario y zona den e parti nort di [[San Nicolas]], e di dos ciudad mas grandi di [[Aruba]]. E bario a haya su nomber for di ..... Dia 1 di yanüari 2020, e lugá tabatin 1.703 habitante. == Nomber == E orígen di e nòmber di e bario no por wòrdu determiná ku siguridat. E nòmber aki tampoko no ta aparesé riba e mapa di Werbata di 1912. Watapana ta un palabra Arawak/Taino ku ta referí na e palu di Divididivi. Gezaag ta bin di ''zagen'', un verbo di origen [[Hulandes]], na cua '''ge''' ta agrega na su forma infinitivo: gezaag.<ref>W.M. Hoyer (1946), [https://archive.org/details/BNA-DIG-PAPIAMENTO-HOYER-VOCABULARIO-1946/mode/1up?q=watapana+gezaag Vocabulario Papiamento], Boekhandel Bethencourt, Corsou</ref> Probablemente, e nòmber ta originá di un incidente cu a tuma luga eynan.<ref name=:"1">Vivienno Frank. 2019. Watapana Gezaag. Den:''Aruba en een keuze uit haar toponiemen.'' ISBN:978-0-359-65900-5, pag. 228.</ref> E nomber Watapana Gezaag no a aparece den publicacionnan te cu aña 1950.<ref>[https://archive.org/details/AMIGOE-1950-03-30/page/30/mode/1up?q=watapana+gezaag Mededelingen van AVB], [[Amigoe]] (30 di maart 1950)</ref> *Na Watapana Gezaag tabata situa e veld di futbol di e club Ajax. * na 1956 ta propone pa traha un caminda na e bario == Mira tambe == * [[Rooi Congo]] * [[Standardville]] * [[Rooi Hundo]] {{Appendix}} [[:Kategoria:Luga na Aruba]] ---------------- {{Imagen anota |image=BNADIGWERBATAARUBA 0009.jpg |image-width=2000 |image-left= -360 |image-top=-575 |width=270 |height=270 |float=left |annotations=<!-- bashi of no, e parameter aki mester ta inclui--> |caption=Mapa di Werbata ta menciona Rooi Congo (1912). }} ----------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais| variante= a | tipo = Bario | nomber = Kustbatterij | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 2 | caption_align = center | image1 = Welcome to the Coastal Battery!.jpg | caption1 = | image2 = Cannon tracks at Coastal Battery, Aruba.jpg | caption2 = | footer = Ruinanan di kustbatterij | footer_align = center }} | area = | poblacion = 1.745 | censo = 2020 | densidad = | pais = {{ABW}} | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[Regionnan di Aruba|Savaneta]] | tipo_subdivision_adm = Zona | subdivision_adm = De Bruynewijk | zoom = 13 }} '''Kustbatterij''' ta un zona ku ta forma parti di Juwana Morto na Aruba, den region di San Nicolas Noord. Na 1 di yanüari 2020, e área tabatin un poblashon di 1.188 habitante, di cual 555 muhe i 633 hòmber. Den e zona ta lokalisa e monumento di guera di Kustbatterij. Historia E zona di Kustbatterij a ricibi su nomber durante World War II, ora a konstrui un bateria kostal riba un elevashon den augustus 1940. E lokashon tabata strategiko, siendo un di e puntonan mas haltu den e parti pariba di e isla, ku bista riba e refineria di Lago Oil and Transport Company i riba kosta. E instalashon militar tabata tin komo meta pa defendé e refineria, ku tabata di gran importansia pa e Aliadonan pa motibu di produccion di combustibel di aviashon. Pa e motibu ey, Aruba a bira un meta potensial pa atakenan di submarinonan aleman. E instalashon militar tabata tin komo meta pa defendé e refineria, ku tabata di gran importansia pa e Aliadonan pa motibu di produccion di combustibel di aviashon. Pa e motibu ey, Aruba a bira un meta potensial pa atakenan di submarinonan aleman. E kompleks tabata konsistí di tres posishon di kanon, un puesto di mando i varios edifisionan pa alojamento di soldaatnan. Tambe tabatin fasilidatnan manera un reservorio di awa. Kada posishon di arma tabata monta riba un fundeshi di beton i staal i prepará pa kanonnan ku por a kubri un gran distansia, inkluyendo parti di e isla mes. E bateria nunka no a wòrdu usa den combate, ni sikiera durante e atake di submarinonan aleman riba San Nicolas den febrüari 1942. Na 24 di oktober 1942, Prince Bernhard of the Netherlands a hasi un bishita oficial na e kustbatterij. Despues di guera, e instalashon militar a wòrdu abandoná i e área a wòrdu limpiá parcialmente. Restonan di bunker i posishonnan di arma a keda presente i posteriormente a wòrdu protehá komo patrimonio historiko. Awe, e lugá ta rekonosí komo un monumento di guera (ID 04-003) i ta wòrdu maneha pa Monumentenfonds Aruba. == Descripcion == Kustbatterij ta un zona principalmente residensial, ku desaroyo urbano rond di e sitio historiko. Den e área tin varios caya i bario chikí. E kaminda prinsipal den e zona ta Diamantbergweg, ku ta konektá Juwana Morto ku Rooi Hundo. Otro cayanan inkluí Weg Kustbatterij, Kleine Bergweg i Grote Bergweg. Den Weg Kustbatterij ta situa Colegio Nigel Matthew. Barionan den cercania ta Standardville i Rooi Hundo. == Literatura == * [[Johan Hartog|Hartog, Johan]], [https://archive.org/details/BNA-DIG-HARTOG-KUSTBATTERIJ/page/n4/mode/1up Juwana Morto Kustbatterij Aruba], De Walburg Pers (1987) {{Appendix}} [[:Kategoria:Luga na Aruba]] ----------- '''Kustbatterij''' ta un zona cu ta forma parti di [[Juwana Morto]] na Aruba, den [[Regionnan di Aruba|region di San Nicolas Noord]]. Dia 1 di januari 2020, e area aki tabatin un poblacion di 1.188 habitante, dividi entre 555 muhe y 633 homber. Den e zona ta localisa un monumento di guera. == Historia == E zona di Kustbatterij a ricibi su nomber durante e [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]] ora a construi un kustbatterij riba un elevacion na augustus 1940. Op Juana Morto, het hoogste punt van het oostelijk deel van het eiland, werd een kustbatterij gebouwd met uitzicht over de raffinaderij en over de Noord- en Westkust. * De kustbatterij is een erkend oorlogsmonument (ID 04-003). Cañonnan pisa tabata staciona aki pa defende e refineria di Lago. Despues di guera, e área a wòrdu limpia, lagando atras e luganan di arma y bunkernan, ku awor a wòrdu deklará un monumento protehá. * Op 24 october 1942 bracht Prins Bernhard een bezichtigingsbezoek aan de kustbatterij.<ref>Naar Aruba.. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 22-10-1942, p. 2. Geraadpleegd op Delpher op 28-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987278:mpeg21:p002</ref> * het bouwen van een onderofficiersverblijf bij de kustbatterij op Aruba<ref>Advertentie Aanbesteding. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 01-03-1944, p. 2. Geraadpleegd op Delpher op 28-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010403042:mpeg21:p002</ref> * Aan de N.V. Bouwmaatschappij Aruba is de gunning verleend van de bouw van een betonnen waterreservoir op St. Nicolaas nabij de kustbatterij.<ref>ARUBA AANBESTEDING.. "Amigoe di Curacao". Willemstad, 24-11-1948. Geraadpleegd op Delpher op 28-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000210652:mpeg21:p002</ref> * Op 17 mei 1940 werd proefgeschoten, in augustus 1940 kwam de kustbatterij Juwana Morto gereed voor direct vuur, in augustus 1941 ook voor nachtelijke actie. De Kustbatterij van Juwana Morto is nimmer in actie geweest, ook niet bij de directe aanval van de Duitsers op de raffinaderij in de nacht van 15 op 16 februari 1942, toen enige tankschepen verloren gingen.<ref>{{citeer web|auteur= [[Johan Hartog]]| titel=Batterijen beschermden de eilanden gedurende Tweede Wereldoorlog|werk=[[Amigoe]]|datum=1990-08-25|bezochtdatum=2026-05-28|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010641593:mpeg21:p020}}</ref> Kada un di e tres posishonnan di arma tabata para riba fundeshi di staal i beton. Kada un tabata montá pa un kañon di kaliber 19.2 ku por a drai 360 grado, ku un alkanse di 18.5 kilometer. Oranjestad y su haf tabata den alcance tambe. E cañonnan a haya e nombernan Betsy, Jopie y Beppie door di e soldaatnan, miembronan di Ehercito Boluntario Aruba. E bateria kostal di Juwana Morto nunka no a tira un tiru pa defendé e área, ni sikiera ora ku haf di San Nicolas i Refineria di Lago a wòrdu ataká pa un U-boat aleman na febrüari di 1942. Tankeronan di lago a wòrdu sendé na kandela, kousando huma i kandela pa stroba e bista for di e puesto di mando.<ref>[https://monumentenfondsaruba.org/juwana-morto-coastal-battery-1940/ Juwana Morto Coastal Battery * 1940], [[Monumentenfonds Aruba|SMFA]]</ref> hartog: Mken koos deze plaats vanwege het uitzicht naar twee zijden. En ook als besefte men dat de munitiemagazijnen e.d. in de rotsgrond uitgehouwen moesten worden, de kustbatterij zelf kon men bovengronds bouwen, want van zee u8it viel de kustbatterij toch in het niet bij de van zee uit royaal zichtbare raffinaderij. De batterij lag hoog zodat men over de schoorstenen van de raffinaderij heen kon schieten. Het complex op Aruba, gebouwd in 1940, bestond uit 3 geschutsopstellingen, een commandopost en enkele gebouwen voor onderdak van de kleine 100 mensen die er gelegerd waren. Ook waterreservoir. Een interessant stukje militair erfgoed van Aruba. Aruba speelde een cruciale rol in de Tweede Wereldoorlog vanwege de aanwezigheid van de Lago Raffinaderij, waar de kerosine voor de geallieerden werd geproduceerd. E kustbatterij a wordo construi na augustus 1940. E instalacion militar su obhetivo strategico tabata pa proteha e refineria di petroleo di Lago na San Nicolas cu tabata existi e tempo ey contra atakenan di Alemania durante Segunda Guera Mundial. importancia strategico: debi na e produccion halto di combustibel di aviacion pa e Aliadonan, e refineria di Lago tabata di vital importancia durante Segunda Guera Mundial. Komo resultado, e isla a bira un meta prinsipal pa U-boatnan Aleman. Lugá: E kustbatterij tabata situá riba e punto stratégikamente mas haltu di e parti ost di e isla, den cercania di San Nicolas. Esaki a ofresé un bista perfekto di e refineria i lama. Diseño: E liña defensivo tabata konsistí di un bunker di puesto di mando (commandopostbunker) i tres lugá di arma posishoná espasiá (geschutsemplacementen) cu un distancia di mas o ménos 50 meter for di otro. Restonan: E ruinanan di e post di comando y e cambernan di arma (geschutskamers) ainda por wordo haya awe rond di Weg Kustbatterij na San Nicolas y ta wordo maneha pa [[Monumentenfonds Aruba]]. == Descripcion == Den e zona di Kustbatterij, rond di e ruinanan militar, tin varios caya cu casnan residencial. E area ta wordo cruza pa un caya largo Diamantbergweg, cu ta conecta Juwana Morto cu Rooi Hundo. Otro cayanan conoci ta: Weg Kustbatterij, Kustbatterij, Kleine Bergweg y Grote Bergweg. Na Weg Kustbatterij ta situa un scol secundario, Colegio Nigel Matthew. Barionan den cercania ta: [[Standardville]] y Rooi Hundo. == Literatura == * [[Johan Hartog|Hartog, Johan]], [https://archive.org/details/BNA-DIG-HARTOG-KUSTBATTERIJ/page/n4/mode/1up Juwana Morto Kustbatterij Aruba], De Walburg Pers (1987) {{Appendix}} [[:Kategoria:Luga na Aruba]] ---------------- Kustbatterij (monumento) E Kustbatterij di Juwana Morto ta un monumento di guera situá na Aruba, den e área di Juwana Morto, serka San Nicolas. E ta un resto di un instalashon militar ku a wòrdu konstrui durante Segunda Guera Mundial pa defendé e refineria di petroleo di Lago. E sitio ta oficialmente rekonosí komo monumento di guera (ID 04-003) i ta wòrdu protehá komo parti di patrimonio historiko di Aruba. == Historia == E bateria di artileria a wordo construi na augustus 1940, riba un elevacion strategico den e parti pariba di e isla. E localisacion a wordo skohe pa su bista amplio riba e refineria Lago na [[San Nicolas]] y riba lama, ku tabata di importansia vital pa e Aliadonan durante Segunda Guera Mundial. E refineria di Lago tabata produci gran kantidat di combustibel di aviashon, loke a haci Aruba un punto strategiko i un posible meta pa atakenan di submarinonan aleman. Na 17 di mei 1940, a hasi prueba di tiramentu ku e kanonnan. Na augustus 1940, e bateria tabata kla pa uso den operashonnan di dia, i na augustus 1941 tambe pa operashonnan di anochi. Na 24 di oktober 1942, Prins Bernhard di Hulanda a bishitá e kustbatterij komo parti di un bishita oficial na e isla. A pesar di su importansia militar, e kustbatterij nunka no a wòrdu usa den combate, ni sikiera durante e atake di submarinonan aleman riba e refineria i haf di San Nicolas den febrüari 1942. == Descripcion == E kompleks militar tabata konsistí di: Tres posishon di kanon (geschutsopstellingen) Un bunker di puesto di mando Edifisionan pa alojamento di aproximadamente 100 soldaat Un reservorio di awa i otro fasilidatnan di sosten Kada posishon di arma tabata konstrui riba un fundeshi di beton i staal. E kanonnan tabata di kaliber 19.2 cm, ku por a bira 360 grado i tabatin un alkanse di mas o ménos 18,5 kilometer. Segun testimonio di soldaatnan, e tres kanon a ricibi nòmber informal: Betsy, Jopie i Beppie. E diseño di e bateria a tene kuenta ku e topografia di e terreno. E kanonnan tabata situá asina ku nan por tira por encima di e refineria, aprovechando e alturanan natural di e área. == Despues di guera y estado actual == Despues di 1945, e instalashon militar a wòrdu abandoná. Parti di e área a wòrdu limpiá, pero e strukturanan prinsipal, manera bunker i fundashonnan di kanon, a keda presente. Awendia, e restonan di e kustbatterij ainda por wòrdu mira den e paisahe rond di Weg Kustbatterij. E sitio ta wòrdu maneha i protehá komo patrimonio cultural, i ta forma un testimonio importante di e papel di Aruba durante Segunda Guera Mundial. E monumento ta un di e pokonan strukturanan militar di e periodo aki cu a sobrebibí na e isla. ---------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | variante= a | tipo = Region | nomber = San Nicolas-Noord | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 1/2 | caption_align = center | image1 = Aruba-Regionen.png | caption1 = San Nicolas Noord ta region 7 | image2 = | caption2 = | image3 = | caption3 = }} | area = | poblacion = | censo = 2020 | densidad = | descripcion = | pais = {{ABW}} | zoom = 13 }} '''San Nicolas-Noord''', oficialmente Sint Nicolaas Noord, ta un di e ocho [[Regionnan di Aruba|region]] den cua e [[isla]] di [[Aruba]] ta dividi administrativamente.<ref>{{Citeer web|url=https://cbs.aw/wp/index.php/2020/12/03/gac-geographical-address-classification-2019/|titel=GAC (Geographical Address Classification) 2019 and 2020|bezochtdatum=2025-03-03|datum=2019-06-27|werk=cbs.aw}}</ref> Hunto cu [[San Nicolas Zuid]] e ta constitui e region di San Nicolas, miho conoci como [[pariba di brug]]. E region tin un area di .... [[kilometer kuadrá|km²]] y un poblacion di 9.940 habitante dia prome di januari 2020. E region tin un poblashon di 9.940 (1 di yanüari 2020), loke ta representá 9.2% di e poblashon total di e pais. Muhé Hòmber 4760 5180 == Geografia == E region ta situá den e zona zuidoost di Aruba (region 7 riba mapa), pazuid di ... (region 1), pabou di [[Paradera]] (region 4) y panort di Oranjestad Oost (region 3). San Nicolas-Noord tin e siguiente barionan:<ref>[https://cbs.aw/wp/wp-content/uploads/2024/05/GAC_Officiele-publicatie_2024.pdf Strefy]</ref> * [[Brazil]] * Rooi Congo * Watapana Gezaag * [[Standardville]]/[[Rooi Hundo]] * Kust * [[Juwana Morto]] * San Nicolas-Noord otro {{Appendix}} [[Category:Luga na Aruba]] ------------------ {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais| variante= a | tipo = Region | nomber = San Nicolas-Zuid | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 1/2 | caption_align = center | image1 = Aruba-Regionen.png | caption1 = San Nicolas Zuid ta region 8 | image2 = | caption2 = | image3 = | caption3 = }} | area = | poblacion = | censo = 2020 | densidad = | descripcion = | pais = {{ABW}} | zoom = 13 }} '''San Nicolas-Zuid''', oficialmente Sint Nicolaas Noord, ta un di e ocho [[Regionnan di Aruba|region]] den cua e [[isla]] di [[Aruba]] ta dividi administrativamente.<ref>{{Citeer web|url=https://cbs.aw/wp/index.php/2020/12/03/gac-geographical-address-classification-2019/|titel=GAC (Geographical Address Classification) 2019 and 2020|bezochtdatum=2025-03-03|datum=2019-06-27|werk=cbs.aw}}</ref> Hunto cu [[San Nicolas Noord]] e ta constitui e region di San Nicolas, miho conoci como [[pariba di brug]]. E region tin un area di .... [[kilometer kuadrá|km²]] y un poblacion di 4.235 habitante dia prome di januari 2020. Sint Nicolaas-Zuid ta un di e ocho regionnan den e parti pariba di e pais autonomo di Aruba, cu ta pertenece na Hulanda, na Sur America. Riba promé di yanüari 2020, e region tabatin 4.235 habitante. Pa loke ta trata poblashon, e ta e region di mas chikitu den e pais. == Geografia == E region ta situá den e zona zuidoost di Aruba (region 7 riba mapa), pazuid di ... (region 1), pabou di [[Paradera]] (region 4) y panort di Oranjestad Oost (region 3). San Nicolas-Zuid tin e siguiente barionan:<ref>[https://cbs.aw/wp/wp-content/uploads/2024/05/GAC_Officiele-publicatie_2024.pdf Strefy]</ref> * [[Zeewijk]] * Pastoor Hendriksstraat * Van de Veen Zeppenfeldstraat * [[The Village]] * Essoville * [[Lago Heights]]/Esso Heights * [[Seroe Colorado]] * San Nicolas-Zuid otro Demografia E region tin un poblashon di 4.235 (1 di yanüari 2020), loke ta representá 3.9% di e poblashon total di e pais. Muhé Hòmber 1943 2292 {{Appendix}} [[Category:Luga na Aruba]] --------------- {{Databox}} '''Nomber di caya na Aruba''' ta refleha e historia, cultura y desaroyo social di e isla. Nan ta deriva for di un amplio scala di fuente, incluyendo historia local, [[geografia]], flora y fauna, [[literatura]], ciencia, [[religion]] y politica. Di e manera aki, nombernan di caya ta forma un parti importante di e herencia inmaterial di [[Aruba]]. Un nomber di caya ta un denominacion oficial pa espacio publico, manera caya, avenida, boulevard of plaza. E estudio di nomber di luga ta parti di e disciplina di toponimia. Den practica, nomber di caya ta sirbi como base pa adres y pa sistema di distribucion di post. Na Aruba, adres formal ta consisti di un nomber di caya hunto cu un number di e kavel, sin uzo di un sistema di codigo postal. ==Historia== E sistema di nomber di caya na Aruba a desaroyá gradualmente den [[siglo 19|siglo diesnuebe]] y [[siglo 20|binti]], paralelo cu urbanisacion di [[Oranjestad (Aruba)|Oranjestad]] i otro luganan riba e isla. Den e prome fase, hopi caya tabata sin nomber oficial of tabata conoci pa descripcionnan local. Influencia di gobernacion colonial Hulandes a introduci un sistema mas formal di registracion y nombramento. Un ehempel tempran ta e comision di nomber di caya na [[Willemstad]], [[Kòrsou|Corsou]], estableci na 1866, cu a sirbi como modelo pa Aruba.[1] Memey di siglo binti, despues di [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]], a surgi un consenshi pa uza nombernan cu mas relevancia local, reflehando un fortalecemento di identidad Arubano.<ref>{{citeer web|titel=Aruba Straatnamen|werk=[[Amigoe]]|datum=1950-12-05|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2026-04-29|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987772:mpeg21:p003}}</ref> == Dunamento di nomber == Na Aruba, e dunamento oficial di nomber na caya ta wordo realisa door di e minister responsabel pa Asuntonan General, riba recomendacion di Comision di Nomber di Caya. E comision consultivo aki ta inclui representante di instancianan manera [[Cuerpo Policial Arubano]] (KPA), Kadaster y Departamento di Obra Publico (DOW).[2] Na final di añanan 1940, a surgi discusion tocante e maneho di dunamento di nomber. A cuminsa duna preferencia na nombernan cu conexion cu e comunidad [[Antias Hulandes|Antiano]], en vez di nombernan internacional poco reconocibel.<ref>{{citeer web|titel=Ingezonden: Straatnamen op Aruba|werk=[[Amigoe]]|datum=1949-10-10|bezochtdatum=2026-04-28|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000212719:mpeg21:p003}}</ref><ref>{{citeer web|titel=Aruba straatnamen|werk=[[Amigoe]]|datum=1950-12-05|bezochtdatum=2026-04-28|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987772:mpeg21:p003}}</ref> Un di e prome ehempelnan tabata nomber di figuranan di resistensia, manera [[Boy Ecury]] y [[George Maduro]].[3] E historiado [[Johan Hartog]], prome director di [[Biblioteca Nacional Aruba]] (BNA), a presidi e comision den siglo binti. Bou di su liderazgo, nombernan a wordo selecta for di historia local y naturalesa, y tambe di personanan.[4] E maneho di dunamento di nomber ta evoluciona continuamente, tomando na cuenta expansion urbano y construccion di cayanan nobo, impulsa pa e desaroyo di Aruba durante e descubrimento di [[oro]], e mineria di guano, e yegada di e refineria di petroleo (Lago), y [[turismo]]. Algun nomber di caya ta di origen indigena, usualmente deriva di e zona unda nan ta situa. Den uzo moderno, hopi nomber di caya ta cuminsa cu termino manera ''Caya'' of ''Avenida'' (reemplasando e [[sufiho]] ''straat'' of ''weg''), of ta termina cu ''Boulevard''. ==Nomber tematico== Den diferente bario na Aruba, nombernan di caya ta sigui un tema specifico, loke ta contribui na identidad di e area: *Den Klip tin caya nombra pa escritor y compositor internacional. *Den [[Dakota (Aruba)|Dakota]], nombernan ta deriva di fruta y produkto agricola. *Den Companashi, nombernan ta basa riba cientifico y investigado. *Den Ponton, nan ta referi na mata y elemento di naturalesa local.[6] E sistema tematico ta facilita orientacion y ta duna caracter propio na cada bario. ==Reconocimento social== Hopi caya na Aruba ta nombra pa personanan cu a contribui na sociedad, manera politico, lider social, deportista, artista y religioso. Generalmente, e honor aki ta wordo otorga di manera postumo. E camindanan principal di Aruba ta generalmente nombra pa figuranan influyente. Entre nan tin ''Juan E. Irausquin Boulevard'' y ''Henny Eman Boulevard'', ku ta refleha e desaroyo economico y turistico di e isla den siglo binti.[7] Otro ehempelnan ta ''Avenida Nelson Orlando Oduber''[5], ''Watty Vos Boulevard''<ref>[https://antilliaansdagblad.com/articulo/aruba/20386-watty-vos-blvd-aruba-in-gebruik Watty Vos Boulevard Aruba in gebruik], [[Antilliaans Dagblad]] (6 di november 2019)</ref> y [[Caya G.F. (Betico) Croes]], nombra pa [[Betico Croes|Gilberto François Betico) Croes]], considerá como un figura clave den historia politico di Aruba. {{Appendix}} ==Referensia == * Frank, Vivienno L. 2019. ''Aruba en een keuze uit haar toponiemen.'' ISBN:978-0-359-65900-5 * Hartog, J. Aruba: Past and Present. Oranjestad: De Wit Stores. * Gobierno di Aruba – reglamentonan di nombramento di caya. * Croes, F. Historia di resistencia Antiano den Guera Mundial II. * Hartog, J. Geschiedenis van Aruba. * Alofs, L. & Merkies, H. Ken ta Arubiano? * Kadaster Aruba – registro di nomber di caya. * Ministerie di Infrastructura Aruba – dokumentonan di planifikashon urbano. [[:Kategoria:Geografia di Aruba]] <ref>{{Cite web |title=Kadaster Aruba |url=https://www.kadaster.aw |publisher=Kadaster Aruba |access-date=2026-04-27}}</ref> Example (book): <ref>{{Cite book |last=Hartog |first=Johan |title=Aruba: Past and Present |publisher -------------------- '''Nomber di caya na Aruba''' ta refleha e historia, cultura, y desaroyo social di e isla. Nan ta bin di un scala amplio di disciplina, entre otro historia di Aruba, geografia, flora y fauna, literatura, ciencia, religion y politica. Nomber di caya pues ta un parti importante di herencia inmaterial di Aruba. Un nomber di caya ta referí na un nòmber ku ta wòrdu usá pa designá espasio públiko, manera kaya, avenida, kaminda, plaza y becindario. E teoria di nòmber di kaya òf lugá ta un rama di toponimia. Un nòmber di kaya ta sirbi komo un guia i ta forma adrès, i ta wòrdu usá den hopi pais pa dirigí pòst. Nombernan di caya na Aruba hopi biaha ta un mescla di referencia na Papiamento, Hulandes y historia: hunto cu un number e ta forma un adres formal pero sin un sistema di codigo postal. == Dunamento di nomber == E nombramento oficial di cayanan na Aruba ta wordo haci door di Minister di Asuntonan General, riba recomendacion di e Comision di Nomber di Caya. E comision aki tradicionalmente ta consisti di representantenan di entre otro [[Cuerpo Policial Arubano]] (KPA), Kadaster, y Departamento di Obra Publico (DOW). Un comision similar pa e nomber di caya di [[Willemstad]] tabata existi na [[Kòrsou|Corsou]] caba for di aña 1866. Na fin di añanan 1940, a surgi un diskushon tocante e maneho cu dunamento di nòmber di caya. Kontrali na e hopi nòmbernan di kaya deskonosí, manera esnan di inventornan mundialmente famoso, a kuminsá duna preferensia na nòmbernan di kaya ku tabata papia ku e poblashon lokal.[1][2] E promé nòmbernan rekonosibel tabata esnan di bringadónan di resistensia Antiano: Boy Ecury (Boy Ecuryplein) i George Maduro (George Madurostraat).[3] Historiadó Johan Hartog, e promé direktor di Biblioteka Públiko di Aruba, tabata presidi e Komishon di Nòmber di Kaya di Aruba den siglo binti.[4] Bou di su liderazgo, nòmbernan tabata wòrdu selektá for di historia lokal i naturalesa, pero individuonan tambe tabata wòrdu konsiderá, normalmente póstumo. E decision final a keda na Conseho Ehecutivo di Aruba. Ekspanshon urbano den futuro i konstrukshon di kayanan nobo tambe ta wòrdu tumá na kuenta ora di skohe nòmber, loke ta nifiká ku e polítika di nòmber di kaya ta evolucionando konstantemente. Ku tempu, e terminologia tambe a kambia: nòmbernan di kaya nobo awor hopi bia ta kuminsá ku Caya, Boulevard, òf Avenida. ---------- revision '''Straatnamen van Aruba''' weerspiegelen de geschiedenis, cultuur en maatschappelijke ontwikkeling van het eiland. Zij zijn afkomstig uit uiteenlopende domeinen, waaronder de Arubaanse geschiedenis, aardrijkskunde, flora en fauna, literatuur, wetenschap, religie en politiek. De naamgeving van straten vormt daarmee een belangrijk onderdeel van het immaterieel erfgoed van Aruba. Un nomber di caya ta referi na un nomber cu ta wordo uza pa designá espacio publico, manera caya, avenida, kaminda, plaza y becindario. E teoria di nomber di caya of di luga ta un rama di toponimia. Un nomber di caya ta sirbi como un guia y ta forma adres, y ta wòrdu uza den hopi pais pa dirigi post. Nombernan di caya na Aruba hopi biaha ta un mescla di referencianan na Papiamento, Hulandes y historia: hunto cu un number e ta forma un adres formal pero sin sistema di codigo postal. == Naamgeving en beleid == De officiële naamgeving van straten op Aruba gebeurt door de minister van Algemene Zaken, op voordracht van de Straatnamencommissie. Deze commissie bestaat traditioneel uit vertegenwoordigers van onder meer de politie, het kadaster en de Directie Openbare Werken (DOW). Een vergelijkbare commissie bestond reeds in 1866 op Curaçao voor de straatnamen van Willemstad. Eind jaren 1940 ontstond er discussie over het straatnamenbeleid. In afwijking van de vele onbekende straatnamen, zoals bijvoorbeeld namen van wereldberoemde uitvinders, begon men de voorkeur te geven aan straatnamen die tot de bevolking spreken.<ref>ingezonden buiten verantwoordelijkheid der Redactie STRAATNAMEN OP ARUBA.. "Amigoe di Curacao". Willemstad, 10-10-1949. Geraadpleegd op Delpher op 10-02-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000212719:mpeg21:p003</ref><ref>ARUBA STRAATNAMEN.. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 05-12-1950, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 10-02-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987772:mpeg21:p003</ref> De eerste herkenbare namen werden die van de Antilliaanse verzetstrijders: Boy Ecury (Boy Ecuryplein) en George Maduro (George Madurostraat).<ref>ARUBA NAAR ARUBA.. "Amigoe di Curacao". Willemstad, 24-10-1949. Geraadpleegd op Delpher op 10-02-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000212731:mpeg21:p003</ref> Historicus Johan Hartog, Aruba’s eerste directeur van de Openbare Bibliotheek, was in de twintigste eeuw voorzitter van de Arubaanse straatnamencommissie.<ref>Dr.Johan Hartog; wat hij begon liet hij niet los. "Amigoe". Curaçao, 29-09-1990, p. 4. Geraadpleegd op Delpher op 10-02-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642192:mpeg21:p020</ref> Onder zijn leiding werden namen geselecteerd uit de lokale geschiedenis en natuur, maar ook personen kwamen in aanmerking, meestal postuum. De uiteindelijke besluitvorming lag bij het Bestuurscollege van Aruba. Bij de naamgeving wordt tevens rekening gehouden met toekomstige stadsuitbreidingen en de aanleg van nieuwe straten, waardoor het straatnamenbeleid voortdurend in ontwikkeling is. In de loop van de tijd veranderde ook de terminologie: nieuwe straatnamen beginnen tegenwoordig vaak met Caya, Boulevard of Avenida. == Straatnamen en maatschappelijke erkenning == Veel straatnamen op Aruba zijn gewijd aan verdienstelijke burgers, geestelijken, sporters en politici. Deze eer wordt doorgaans postuum verleend. Een bekend voorbeeld is Gilberto François (Betico) Croes, die als ‘Libertador’ van Aruba wordt beschouwd. De voormalige Nassaustraat, de hoofdstraat van Oranjestad, werd hernoemd tot Caya G. F. (Betico) Croes. Ook andere prominente figuren zijn in het straatbeeld vereeuwigd. Zo werd in 1950 de weg langs het Wilhelminasportpark vernoemd naar J. Helenus Ferguson, gezaghebber in de negentiende eeuw en bekend vanwege zijn rol in de aloëcultuur. Deze weg draagt tegenwoordig de naam Avenida.[[File:Aad Stolwijk, Hooiberg; Fergusonstraat; Avenida Milio Croes; Dakota, ANA-DIG-COL-STOLWIJK-LUCHTF-VEL-563-11, Archivo Nacional Aruba.jpg|thumb|Bista aereo di Avenida Milio Croes (antes Fergusonstraat) rechtsonder (1974).]] Ook andere prominente figuren zijn in het straatbeeld vereeuwigd, al blijkt deze eer niet altijd permanent. Zo werd in 1950 de weg langs het Wilhelminastadion vernoemd naar J. Helenus Ferguson, gezaghebber in de negentiende eeuw en bekend vanwege zijn rol in de aloëcultuur. Deze straat werd in 2004 hernoemd tot Avenida Milio Croes, naar de Milio Croes (1922-2013), voorzitter van SAC en jarenlang bijgedragen aan Aruba Carnaval. Een uitzondering op de regel van postume vernoeming is Nelson Orlando Oduber, voormalig minister-president van Aruba, naar wie de Avenida Nelson Orlando Oduber werd genoemd, ter vervanging van de Sasakiweg. == Thematische straatnaamgeving per wijk == In verschillende wijken op Aruba zijn straatnamen thematisch geordend, wat bijdraagt aan het karakter en prestige van deze buurten. In Oranjestad en omgeving zijn talrijke straten vernoemd naar literaire figuren, zoals Vondel, Herman Gorter, Constantijn Huygens, Jacob Cats en Guido Gezelle, aangevuld met internationale schrijvers als Shakespeare, Victor Hugo, Lord Byron en Alfred de Musset. Nabij Playa komen daarnaast straten voor die zijn vernoemd naar klassieke componisten, waaronder Bach, Schubert en Brahms, evenals leden van het Nederlandse koningshuis. De volkswijk Dakota kent straatnamen ontleend aan vruchten en landbouwproducten, zoals Patiastraat, Dadelstraat, Druivenstraat en Pindastraat. De oorspronkelijke Rondweg van Dakota werd in 1991 vernoemd naar oud-minister en voetballer Guillermo Trinidad, en later hernoemd tot Caya Papa Juan Pablo II. In Companashi, nabij de Kamerlingh Onnesstraat, overheersen namen van natuurwetenschappers zoals Edison, Pascal, Celsius en Fahrenheit. Ook de lokale gemeenschap wordt er weerspiegeld, met onder meer Caya Gilberto Toppenberg. De wijk Ponton bevat straatnamen ontleend aan inheemse plantensoorten, zoals Scopet, Breba, Katuna en Barba di Yoncuman. Het voormalige Eagle Colony kent straatnamen die verwijzen naar Europese landen. == Religie, sport en politiek == Religieuze orden hebben eveneens hun plaats in de Arubaanse straatnaamgeving. Zo zijn straten genoemd naar leden van de Frères de la Salle en de Dominicanessen, waaronder Caya Frère Alexius in Madiki en Caya Soeur Dorothea in Bushiri. Sporters en sportpioniers worden eveneens herdacht, zoals George Maduro, Boes Orman en Wichie de Palm. In Rancho is de Avenida Alo Tromp vernoemd naar een jonge AVP-aanhanger die in 1983 tijdens verkiezingsonrust om het leven kwam. == Hoofdwegen en boulevards == De belangrijkste verkeersaders van Aruba, tussen Oranjestad en Arashi, zijn vernoemd naar invloedrijke figuren uit de twintigste eeuw. De Lloyd G. Smith Boulevard herdenkt de directeur van de Lago-raffinaderij tijdens de Tweede Wereldoorlog, terwijl de Juan E. Irausquin Boulevard verwijst naar een pionier van het Arubaanse toerisme. Ook politicus Edgar ‘Watty’ Vos werd op deze wijze geëerd. --------- '''Straatnamen''' zijn er op Aruba in alle soorten, maar meestal van historische, aardrijkskundige, biologische, literaire of wetenschappelijke oorsprong. De namen worden door de Adviescommissie Straatnamen uitgezocht en aan de overheid voorgesteld. Een zelfde commissie werd op Curaçao al in 1866 benoemd voor straatnamen in Willemstad. Dr. Johan Hartog, historicus en Aruba’s eerste directeur van de Openbare Bibliotheek, vertelt dat hij vanwege zijn functie het voorzitterschap van de straatnamencommissie mocht vervullen, samen met vertegenwoordigers van de politie, het kadaster en openbare werken (DOW) etc. Er werden namen uit de Arubaanse geschiedenis en uit de natuur gekozen en voorgesteld aan het Bestuurscollege dat verder besliste, maar ook namen van overledenen kwamen in aanmerking. Tegenwoordig beginnen nieuwe straatnamen met Caya, Boulevard of zelfs Avenida. Verdienstelijke burgers of geestelijken, sporters of politici – al dan niet van onbesproken naam en faam, verbonden aan een regerende politieke partij – mogen zich, meestal postuum, erin verheugen om in een strook asfalt voort te leven. Aruba’s ‘Libertador’ Betico Croes is daar een voorbeeld van: Nassaustraat, de Mainstreet van Oranjestad, werd Caya G. F. (Betico) Croes. In 1950 werd de weg langs het ‘Wilhelminasportpark’ vernoemd naar J. Helenus Ferguson, gezaghebber in de 19e eeuw, die bekend werd vanwege zijn rol bij van het verbouwen van aloë. Inmiddels is die weg tot Avenida hernoemd. In 1966 merkte gedeputeerde Oscar Henriquez bij de behandeling van de eilandsbegroting op dat het voor de commissie niet makkelijk was om namen te vinden voor de straten in de vele nieuwe woonwijken. “De nieuwe straten moeten namen krijgen die meer tot de bevolking spreken”. Dat blijkt echter niet in alle gevallen nageleefd te zijn. Laten we eerst stellen dat het cachet van bepaalde wijken wordt onderstreept door de namen van de straten. Als je Oranjestad vanaf de airport binnenrijdt, kan je rechts afslaan naar de Vondellaan, vernoemd naar Neerlands grootste schrijver, onder meer bekend van het toneelstuk ‘Gijsbrecht van Amstel’. Hij leefde in de 17e eeuw. De wijk die grenst aan de Vondellaan, Mon Plaisir, bestaat uit huizen, bewoond door mensen die vertrouwd zijn met hun literaire klassiekers, vandaar dat er nog enkele straten klinkende namen hebben als Herman Gorter, Constantijn Huygen, Jacob Cats en Guido Gezelle. Wie kent hen niet… Voor de afwisseling worden er nog wat Engelse en Franse literaire reuzen op de naambordjes geplakt, zoals Shakespeare, Victor Hugo, Byron (Lord) en Alfred de Musset, allemaal bekend van de middelbare schooltijd. Trouwens, iets verder naar het Lagoen in Playa raken we in het goede gezelschap van klassieke componisten als Bach, Schubert en Brahms, waarna we tenslotte leden van de koninklijke familie tegenkomen, Juliana, Beatrix, Irene, Margriet en Maria-Christina. Voor een straat vernoemd naar de vader van deze prinsessen, moeten wij naar San Nicolas, daar vinden wij de Bernhardstraat. Plaatselijke helden zoals George Maduro en plantagehouder Bazin leven ook in straatnamen verder. In de aan de voornoemde Fergusonstraat grenzende volkswijk Dakota wordt het vruchten plukken in de Patiastraat, Dadelstraat, Druivenstraat en Pindastraat; die hebben geen nadere uitleg nodig. Trouwens, rond het oudste deel van Dakota werd een rondweg aangelegd, domweg Rondweg genaamd. In 1991 werd die vernoemd naar oud-minister Guillermo Trinidad, een voetballer afkomstig uit Dakota. Meer recentelijk kwam er een naamswijziging, het heet nu Caya Papa Juan Pablo II. Tja, de kerk wil ook wat. Wat dat betreft: er werden ook namen van bekende frères de la Salle en zusters Dominicanessen uitgezocht voor nieuwe straten in andere delen van de stad. Zo kwam er in Madiki de Caya Frère Alexius en in Bushiri de Caya Soeur Dorothea, beiden omringd door een hele reeks verdienstelijke collega’s. De wijk Companashi, grenzend aan de Kamerling Onnesstraat, vernoemd naar een 19e eeuwse natuurkundige, is gevuld met internationale grote namen op dat gebied zoals Edison, Pascal en natuurlijk Celsius en Fahrenheit. Gilberto Toppenberg, meer dan verdienstelijke inwoner van die wijk, heeft daar nu ook zijn Caya gekregen. Dan komen we in Ponton, via de voormalige Boerhaavestraat, nu Caya Ernesto O. Petronia, en bevinden we ons midden in straten met namen uit de plaatselijke plantenwereld: Scopet, Breba, Katuna en niet te vergeten de Barba di Yoncuman. De wijk die vroeger als Eagle Colony werd aangeduid, heeft de namen van Europese landen in de straatnaam, zoals Frankrijk, Schotland en zo meer. Een deel van de Arendstraat, waar hij aan woont, is vernoemd naar voetbalpionier Boes Orman. De rotonde aan het eind van de Belgiëstraat draagt de naam van Wichie de Palm, oprichter van het bedrijf met touringbussen, niet ver van deze rotonde. In de wijk Rancho is een straat vernoemd naar een jeugdige aanhanger van de AVP die in 1983 bij een schermutseling in verkiezingstijd het leven verloor: de Avenida Alo Tromp. In deze voormalige visserswijk valt het op dat straatnamen die de bewoners iets zeggen zoals de Ranchostraat en Visstraat, worden onderbroken door straten die namen dragen als Johan de Wittstraat en Oldenbarneveldstraat. Eenzelfde contrast is te vinden in San Nicolas, daarover later meer. De voornaamste verkeersaders van het eiland, tussen Oranjestad en Arashi zijn vernoemd naar de directeur van de Lago tijdens de oorlog, Lloyd G. Smith en de pionier van ons toerisme, Juan E. Irausquin. Hun namen zijn aan een Boulevard verbonden. Die eer had ook AVP politicus Edgar ‘Watty’ Vos. Volgens de richtlijnen allemaal postuum geëerd. De enige uitzondering daarop is tot nu toe: Nelson Orlando Oduber, voormalig Minister-President, wiens Avenida de naam Sasakiweg heeft vervangen. Het is nog even wennen...<ref>Evert Bongers, [https://www.facebook.com/groups/2690464017950676/posts/3028876380776103/ Straatnamen op Aruba], facebook Historia di Aruba</ref> {{Appendix}} ------------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | variante = a | tipo= Bario | name = Essoville | imagen = Aad Stolwijk, San Nicolas; San Nicolaas; Graf Von Zinzendorf school; Staringstraat; Kong Ming Supermarktet; Pastoor Hendrikstraat, ANA-DIG-COL-STOLWIJK-LUCHTF-VEL-537-10, Archivo Nacional Aruba.jpg | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[Regionnan di Aruba|San Nicolas Zuid]] | tipo_subdivision_adm = Zona | subdivision_adm = <!-- Historia --> | funda = <!--Fecha di fundacion --> | fundado = <!-- Geografia --> | area = 0.2861<ref>https://www.citypopulation.de/en/aruba/admin/san_nicolas_zuid/885__essoville/</ref> | poblacion = 971 | gentilisio = | censo = 2020 }} '''Essoville''' ta un bario y zona (zona) den e region di Sint Nicolaas-Zuid den e parti zuid di e pais autonomo di Aruba, perteneciente na Hulanda, na Sur America. Riba promé di yanüari 2020, e tabatin un poblashon di 971. E ta e zona di mas grandi den e region. * woonhuizen waren eerst enkel genummerd terwijl beginjaren 60 hieraan namen van rivieren werd toegekend. Essoville is een woonwijk in het oosten van San Nicolas en omvat de woonstraten; Vuykestekestraat Coloradostraat Orinocostraat Missouristraat Amazonestraat Mississippistraat Deze woonwijk werd gesticht door "Home Building Foundation", een stichting opgericht en gefinancierd door de Lago. De huizen werden aan werknemers van de Lago verkocht.<ref>Vivienno Frank. 2019. Essoville. Den:''Aruba en een keuze uit haar toponiemen.'' ISBN:978-0-359-65900-5, pag. 105.</ref> Allereerst is gedacht aan de overdracht hiervan aan de Home Building Foundation, Zoals het zich thans laat aanzien, zou een dergelijke overdracht het meest aan de technische en wettelijke vereisten tegemoet komen. De huizen zouden dan door de Foundation aan de tegenwoordige bewoners worden verkocht op dezelfde wijze zoals dit na de oorlog met de Essoville-huizen geschiedde Deze bewoners zouden dan het eerst voor de aankoop dezer woningen, die zij momenteel huren, in aanmerking komen.<ref>Lago overweegt eigendoms overdracht Lago Heights huizen. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 01-06-1953, p. 2. Geraadpleegd op Delpher op 13-04-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010988047:mpeg21:p002</ref> * woonhuizen waren eerst enkel genummerd terwijl beginjaren 60 hieraan namen van rivieren werd toegekend. * vergeleken met andere barios waren de kavel klein met daarop mini-woninkjes. Te St. Nicolaas is door de recente bouw van 70 arbeiderswoningen de (z.g. „Essoville") door de Lago Oil 6 Transport Cy Ltd. de volkshuisvesting belangrijk verbeterd.<ref>Woningtoestand op Aruba.. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 18-06-1942, p. 4. Geraadpleegd op Delpher op 13-04-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987172:mpeg21:p004</ref> * in de wijk is gevestigd een rumshop en een pompstation, dat in 1952 in bedrijf ging. * wijk grenst aan de Graaf van Zinnendorfschool, gelegen aan de [[Bernhardstraat]]. == Historia == Buiten de Colony verrezen woonwijken voor het lokale personeel, voor elke laag van de hierarchie een aparte wijk. In 1937 werd begonnen met Lago Heights, 150 huizen. In 1939 [[Essoville]] met 75 bungalows om te beginnen. In 1947 werd begonnen met sociale woningbouw in [[Lagoville]]: de arbeiders werden in de gelegenheid gesteld door een spaarregeling op den duur eigenaar te worden van de huizen. En afgezien van de door Lago neergezette wijken was er in het centrum van wat later San Nicolas zou gaan heten ook een wijk van in de haast opgebouwde huizen in de stijl die ook op de Engelstalige Caribische eilanden te vinden is: [[The Village]].<ref>{{citeer web|url=http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&task=view&id=28&Itemid=42|titel=De Lago en de Eagle: de olieindustrie op Aruba|werk=historiadiaruba.aw|datum= |bezochtdatum=2024-09-03|archiefurl=https://web.archive.org/web/20210812112631/http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&task=view&id=28&Itemid=42|archiefdatum=2021-08-12|dodeurl=nee}}</ref> Divishon Atministrativo E zona ta konsistí di un lokalidat:[2] Essoville Demografia E zona tin un poblashon di 971 (1 di yanüari 2020). {{Appendix}} [[:Kategoria:Luga na Aruba]] --------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | variante = a | tipo= Bario | name = Esso Heights | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[Regionnan di Aruba|San Nicolas Zuid]] | tipo_subdivision_adm = Zona | subdivision_adm = }} '''Esso Heights''' ta un bario den e zona di Lago/Esso Heights, den e region di Sint Nicolaas-Zuid den e parti zuidoost di Aruba.[1] == Historia == Buiten de Colony verrezen woonwijken voor het lokale personeel, voor elke laag van de hierarchie een aparte wijk. In 1937 werd begonnen met Lago Heights, 150 huizen. In 1939 [[Essoville]] met 75 bungalows om te beginnen. In 1947 werd begonnen met sociale woningbouw in [[Lagoville]]: de arbeiders werden in de gelegenheid gesteld door een spaarregeling op den duur eigenaar te worden van de huizen. En afgezien van de door Lago neergezette wijken was er in het centrum van wat later San Nicolas zou gaan heten ook een wijk van in de haast opgebouwde huizen in de stijl die ook op de Engelstalige Caribische eilanden te vinden is: [[The Village]].<ref>{{citeer web|url=http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&task=view&id=28&Itemid=42|titel=De Lago en de Eagle: de olieindustrie op Aruba|werk=historiadiaruba.aw|datum= |bezochtdatum=2024-09-03|archiefurl=https://web.archive.org/web/20210812112631/http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&task=view&id=28&Itemid=42|archiefdatum=2021-08-12|dodeurl=nee}}</ref> {{Appendix}} [[:Kategoria:Luga na Aruba]] ------------------ {{Variante|a}} {{infobox luga den pais | variante = a | tipo = Bario | nomber = Lago Colony | pais = {{ABW}} }} '''Lago Colony''' tabata un comunidad situa na e extremo oost di e isla di Aruba, cerca di e area conoci actualmente como Seroe Colorado. E stat tabata konsistí di 377 kas,[2] un hospital,[3][4] misa, kas di klup, pista di bowling, i un Skol Merikano, ku promé pa di diesdos klas i aproksimadamente 180 studiante. E poblashon di Lago Colony tabata prinsipalmente di Merka, ounke tabatin un poblashon grandi di Inglatera, Irlanda i Eskosia ku tabata prinsipalmente ofisialnan riba e flota di tankero di lago. Ademas tabatin Hulandes, Danes, Spaño y otro nacionalidadnan representa den e comunidad. E pueblo aki tabata sostené pa un refineria grandi di zeta na mundu, ku e tempu ei tabata propiedat di un supsidiario di Standard Oil di New Jersey, konosí komo Lago Oil and Transport Company. Lago tabatin su komienso na 1924 komo un fasilidat di trans-shipping pa zeta krudo ekstraí pa Lago Petroleum Corporation ku ta operá na Lago Maracaibo. E crudo a wordo transporta pa Aruba den barconan di fondo plat, cu ta poco profundo, barconan tanker, conoci como lake tankers. E trans-envio aki di e zeta krudo a sigui te na 1928 ora ku a konstruí un refineria i e zeta krudo Venezolano a wòrdu refiná riba e isla i enviá tur kaminda na mundu komo produktonan petrolero kaba. == Baby beach == Den añanan 1950, e Aruba Esso Club a wòrdu konstruí na Baby Beach man made lagoon.[5] E klup a inkluí un restorant, pista di baile i un stadion di beisbòl. Den e lagun, tabatin un waf i baranka chikitu (di kua un ta para ainda). E refineria a opera te cu 1985 ora cu el a wordo cera. E refineria, cu awor ta propiedad di Valero Energy Corporation, despues a wordo cumpra, habri bek, despues cera atrobe; na desèmber 2010, Valero a anunsiá ku e refineria ta habri bèk.[6] Te cu 2012, a keda solamente algun cas di ex-Colonia di Lago. Esnan cu a resta a wordo entrega na Gobierno di Aruba of a wordo bendi na personanan individual. Awendia, e Esso Club ta solamente un edifisio grandi i bandoná ku un negoshi, un tienda di buseo, ku ta den operashon ainda. ------------ {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | variante = a | tipo= Bario | name = Zeewijk | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 1/2 | caption_align = center | image3 = Zeilschip bij de Yachtclub van Aruba. Op de achtergrond de Lago-olieraffinaderij, Bestanddeelnr 252-3982.jpg | image2 = De haven van de Lago-olieraffinaderij in San Nicolas op Aruba, Bestanddeelnr 252-8041.jpg | image1 = BNA-DIG-MEINERS-0035 - San Nicolas - Zeewijk, Zwemmers aan strand van Zeewijk 591200 c.jpg | caption1 = Playa di Zeewijk | footer = Bista pa lama cu [[Lago Oil & Transport Company|refineria Lago]] den fondo | footer_align = center }} | pais = {{ABW}} | region = [[San Nicolas|San Nicolas-Zuid]] | poblacion = 527 | censo = 2020 | censo_ref = | area = 0,4827 | densidad = 1,092 | zona = | zoom = 14 }} ------------------- ==The Lourdes Grotto== Named in commemoration of the famous French religious landmark, was created under the guidance of a priest named “Erkamp” and parishioners in the year 1958. The grotto, a shrine built into the rocks is located in Seroe Preto, just off the main road to San Nicolas. A statue of the Virgin Mary, weighing 700 kilos, was hoisted into place in the grotto. Every year, on February 11 (feast of Lady of Lourdes), a procession leaves from the St. Theresita church in San Nicolas to the grotto, where a mass is performed. The grotto is located road-side and can be visited daily. <ref>https://www.cspnv.com/pdf/aruba-today-20260227.pdf Explore Aruba! (27 di februari 2026)</ref> ---------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais| variante = a | tipo = luga | nomber = Parkietenbos | nomber_oficial = | nomber_nativo = | pais = {{ABW}} | alias = | lema = | imagen = | descripcion = | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 1/2 | caption_align = center | image1 = | caption1 = | image2 = | image3 = }} | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[Oranjestad West]] | zoom = 14 }} '''Parkietenbos''' ta un luga situa na costa west di Aruba, canto di lama y mangelnan directamente pazuid di [[Aeropuerto Internacional Reina Beatrix]] y e areanan residencial di [[Simeon Antonio]] y [[Cas di Paloma]]. E area aki ta designa como un zona economico den e ''Ruimtelijke Desaroyo Plan'' (ROP) di Aruba di 2009.<ref>[https://web.archive.org/web/20160224005153/http://dip.aw/ROP%20atlas.pdf Atlas Ruimtelijk Ordeningsplan]</ref> == Zona economico == For di añanan 1960, e landfill sentral “Parkietenbos Containerpark & ​​Landfill Facility”, simplemente konosí komo “Parkietenbos”, ta situa na Parkietenbos. E instalashon públiko aki ta wòrdu manehá pa [[Serlimar]] y ta consisti di dos deposito principal: e parke di container i e landfill, caminda e sushi ta wordo compacta, nivela y cubri.<ref>[https://web.archive.org/web/20201031134950/https://serlimar.com/ Officiële website Serlimar]</ref> Na 2009, e compania Mericano Bouldin & Lawson a entrega e instalacion di “WastAway”. E instalacion aki cu tin un balor di 28 miyon florin, mester a procesa desperdicio den asina yama “fluff” y despues reusa e fluff aki pa compost of fertilisante di tera. Sinembargo, e instalashon nunka no a funshoná korektamente i p’esei a wòrdu será na mitar di 2011.<ref>{{Citeer web |url=http://www.genootschapnederlandaruba.nl/wp-content/uploads/2017/02/Voor-u-gelezen-juli-2016.pdf |titel=Voor u gelezen, GNA, juli 2016 |bezochtdatum=2018-07-20 |archiefdatum=2018-07-20 |archiefurl=https://web.archive.org/web/20180720225535/http://www.genootschapnederlandaruba.nl/wp-content/uploads/2017/02/Voor-u-gelezen-juli-2016.pdf |dodeurl=ja }}</ref> Riba 8 di febrüari 2018, un “petishon pa informashon” (RFI) a keda publiká en konekshon ku e destaho pa e remediashon di e landfill i e kambio den e método di prosesamentu di desperdisio: di maneho di desperdisio “sólido” pa “sostenibel”.<ref>[https://www.ie-forum.nl/artikelen/rectificatie-afgewezen-wegens-onvoldoende-hinder-voor-aanbestedingen-parkietenbos Rectificatie afgewezen wegens onvoldoende hinder voor aanbestedingen Parkietenbos]</ref> Desde 2007, un planta di tratamentu di awa di riool a wòrdu situá banda di e landfill pa e tratamentu di awa di cesspool suministrá pa tankero.<ref>{{Citeer web |url=http://www.witteveenbos.nl/nl/projecten-afvalwater/project/15-rwzis-aruba/pagenr/1 |titel=Aruba |bezochtdatum=2018-07-20 |archiefdatum=2018-07-20 |archiefurl=https://web.archive.org/web/20180720225707/http://www.witteveenbos.nl/nl/projecten-afvalwater/project/15-rwzis-aruba/pagenr/1 |dodeurl=ja }}</ref> == Asuntonan ambiental == Huma di e landfill di Parkietenbos por wòrdu mira for di Wayaca (yüni 2022) Pa añanan, e landfill ku awor ta sobrepobla tabata e kousa di kehonan tokante molèster di huma, huma tóksiko i polushon, ku ta un peliger pa medio ambiente i salú públiko. Na 2002, un grupo di residente lokal a funda e Fundashon Parkietenbos pa hala mas atenshon na e problema di desperdisio a traves di akshonnan.<ref>https://www.thedailyherald.sx/islands/66520-aruba-residents-take-action-against-landfill{{Dode link|datum=februari 2020 |bot=InternetArchiveBot }}</ref> E fundacion aki a tuma accion na comienso di juli 2018 ora cu candela a bolbe cuminsa na landfill. Despues di akshonnan inútil di Stichting Parkietenbos, un residente lokal a disidí di presentá un demanda kontra gobièrnu na 2020.<ref>{{Citeer web|url=https://caribischnetwerk.ntr.nl/2020/08/25/overheid-blijft-doorgaan-met-illegale-afvalpraktijken/|titel=Overheid blijft doorgaan met illegale afvalpraktijken|bezochtdatum=|auteur=Sharina Henriquez|datum=2020-08-25|werk=caribischnetwerk.ntr.nl}}</ref> {{Appendix}} ------------------- {{Databox}} '''Cunucu Arikok''' ta un museo habri den [[Parke Nacional Arikok]], cu ta sirbi como mustra di e manera di biba di antaño. E ta un di e atraccionnan principal di Parke Nacional Arikok. {{Appendix}} Fondo Prins Bernhard lo financia finalisacion di e proyecto ‘Cunucu Arikok’. Esaki ta encera un suma di mas o menos 60 mil florin. Cu Cunucu Arikok e fundacion FANAPA tin como meta pa crea un obheto cu ta duna e bishitantenan un bon impresion di kico naturalesa na Aruba tin pa ofrece. ‘Na e lugá úniko aki nos ta haña vegetashon eksuberante riba un pida tereno kaminda diferente formashon geológiko ta uni den otro, ku ta visibel den kunuku pa medio di diferensianan den tipo di tera i baranka i kaminda un kantidat grandi di parha i bestia di tera tambe ta biba.<ref> Prins Bernardfonds steunt afbouw project Cunucu Arikok. "Amigoe". Curaçao, 14-09-1989, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 25-04-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642757:mpeg21:p006</ref> E sub-proyecto “Cunucu Arikok”, di Stinapa Aruba, lo wordo financia door di Fondo Prins Bernhard, a haya sa di Stinapa. E proyecto aki ta data for di aña 1980 ora cu Departamento di Desaroyo Economico (DECO) den colaboracion cu otro instancianan local a desaroya un proyecto grandi pa crea un parke nacional Arikok-Jamanota na Aruba. Stinapa Aruba tin 785 hectar riba huur di gobierno. Esaki ta Sero di Arikok y e area rond di dje. E sitio ta situá eksaktamente na e frontera di dos formashon di piedra geológiko: e diabase schist-tuff i e tonalite. Hopi impreshonante den e parti abou ta numeroso formashon ku ta konsistí di blòki grandi di tonalita rondoná den kua eroshon a krea e formanan mas straño i imponente. Komo ku e cunucu ta protehá di e bientunan komersial konstante i salu dor di e seru di Arikok, e tin un vegetashon relativamente eksuberante. Tin un kantidat di palu hopi bieu, grandi i kompletamente krese, ku ta un raridat riba e isla. Konenchi, parakeet ta biba einan i hopi bia por mira otro parhanan manera trupial, chuchubis i perdiz. Kaskabel tambe ta presentá, pero bo mester ta un eksperto pa haña un: nan ta lastra bai ora hende yega serka.<ref>Natuurpark met cultuur-historisch monument Bernhard-fonds neemt Cunucu Arikok voor zijn rekening. "Amigoe". Curaçao, 30-11-1985, p. 9. Geraadpleegd op Delpher op 25-04-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643304:mpeg21:p011</ref> {{Stub}} ChatGPT: Cunucu Arikok ta un lugá histórico i kultural importante den Parke Nacional Arikok na Aruba. E palabra "cunucu" ta referí na un plantashon chikí òf un kas di campo, i den e kontektu aki, e ta referí na un plantashon ku a pertenesé na Arie Kok, un agricultor Hulandés. E nòmber di e parke mes, Arikok, ta derivá di su nòmber. ​ Wikipedia – Die freie Enzyklopädie 🏡 Historia i Signifikado Cunucu Arikok a forma parti di e desaroyo di Parke Nacional Arikok. E área a sirbi komo un plantashon chikí, i su kas di torto (kas di adobe) a keda preservá komo un ejemplo di bida rural tradicional Arubano. E kas a rekonstruí usando método tradicional pa mustra e estilo di bida di e tempu ey. ​ wheninaruba.com 🌿 Naturalesa i Kultura E área rondó di Cunucu Arikok ta riku den flora i fauna lokal, inklusí mata di divi-divi, kaktus tropikal, i otro planta medikinal. Tambien, den e área por haña desèño riba piedra di Indjanan nativo, ku ta indiká e presensia di pueblo indígena den e región. ​ 🥾 Rota di Hike E Cunucu Arikok Trail ta un ruta di hike fasil, ideal pa famia i visitante ku ta buska un introdukshon na e parke. E trail ta kuminsá na e sentro di bishita i ta dura mas o ménos 2 ora. Durante e hike, bo por wak e kas rekonstruí, flora lokal, i arte rupestre. ​ wheninaruba.com +2 things-to-do-in-aruba.com +2 boardwalkaruba.com +2 🗺️ Lokal i Atraktividatnan Serka Cunucu Arikok ta lokalisa serka di otro atraktividatnan den e parke, manera Kueba Chiki, un kueba ku desèño riba su muraya, i Dos Playa, un playa doble popular. E ruta ta pasa tambe serka di Sero Arikok, un di e punto mas haltu di Aruba. ​ AllTrails.com [[:Kategoria:Seru na Aruba]] Sinds enkele járen bezit Aruba een national park. Een uitgestrekt terrein in de omgeving van de Arikok en Jamanota tot aan de noordkust toe. Een kleiner deel van dit park is omheind d.m.v. een “slavenmuur”, aangelegd door de Stinapa. Dit park, gelegen in de luwte van de Arikok, is alleszins de moeite waard en bij uitstek geschikt voor een wandeling op een zondagna¬ middag. De ingang bereikt men door op de zándweg naar de Jamanota de Stinapaborden te volgen. Een keurig aangelegd pad maakt de wandeling tot een waar genoegen. Op de steile gedeelten zijn stenen trappen aangelegd met zelfs een leuning. Men bevindt zich werkelijk in een uniek stukje Arubaanse natuur. Enorme rotsblokken, praktisch alle soorten planten die op Aruba in het wild groeien en schitterende vergezichten. Door de beschutte ligging groeien de Watapana’s zoals het hoort: gewoon rechtop. Onder de enorme kruinen zijn banken aangebracht, waarop het koel rusten is. Dát is pas rusten met enkel vogelgeluiden om je heen, alleen het gekrijs van de parkieten zou aangepast moeten worden. Konijntjes schieten heen en weer. Een zijpaadje voert ons naar een overhangende rots, waar zich Aruba’s bekendste indianentekens bevinden. Bezoekers doen er goed aan een fotocamera mee te nemen, vooral de natuurfotograaf zal behoorlijk aan zijn trekken komen. Het wandelpad mondt uit bij een gerestaureerd lemen huisje. Het is geheel in stijl gehouden. Ook de omgeving van dit huisje wil de Stinapa aanpassen aan het leven van vroeger. Cunucu Arikok is een waardevol projekt, zowel voor de lokale bevolking als de toerist, die wat meer wil zien dan alleen het strand en het casino. Bekijk op uw gemak de foto’s en trek er op uit. Kan heel gezond zijn. (skol i Komunidat november 1986) foto’s: Rinus de Graaff ===Stampia di 75 cen=== Cunucu Arikok ta keda na pia di Sero Arikok, na e parti west unda no tin mucho biento. Den pasado nan a practica aki agricultura y cria di bestia, pero no na gran escala. E cunuqueronan tabata biba den cas di torto, esaki ta un cas traha di lodo. E cas di torto cu nos ta mira awendia den Cunucu Arikok a keda construi na 1985, perfectamente imita na e manera tradicional.<ref>[https://archive.org/details/BNA-DIG-BONDIA-2006-11-01/page/n30/mode/1up?q=cunucu+arikok+skol Post Aruba N.V. kier mustra e beyeza di Parke Nacional Arikok], BDA (1 di november 2006)</ref> Pa e spannan di dak nan a uza flambeu (palo di cadushi) y e murayanan ta traha di un mezcla di lodo y yerba. ===Stampia di 100 cen=== Despues di core riba e caminda cu ta pasa door di e parke, nos ta yega na e punto mas halto, esta Miralamar. For di aki bo tin un bista riba lama na ambos banda di e isla. Den cielo tin un warawara (ployborus plancus) ta bula y ta busca un coneu of un cabrito morto. E paisahe ta caracteriza pa duinen aki ta cubri un espacio di mas o menos 2 hectarea. Nan ta consisti di santo blanco di coral cu e biento di Noordoost ta supla riba e isla. Riba e duinen ta crece algun palo di druif y di oleifi cu te hasta den tempo seco ta mustra berde. Ken lo por haya e shoco dilanti di e monton di piedranan? Shoco bo ta hay’e solamente na Aruba. ------------------ == Manchebo Beach == {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais| variante = a | nomber = Manchebo Beach | nomber_oficial = | nomber_nativo = | tipo = Playa | pais = {{ABW}} | alias = | lema = | imagen = | descripcion = | multi-imagen = <!-- Utilisa plantia {{Multiple image}} --> | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[Oranjestad West]] | zoom = 14 }} (Van een onzer verslaggevers) WILLEMSTAD. — Bij PB 1965 no 34 is verschenen het landsbesluit, dat het besluit van het Bestuurscollege van Aruba goedkeurt om een perceel grond van ongeveer 16.225 m 2 voor zestig jaar in erfpacht uit te geven aan Machebo Beach Hotel NV te Manchebo.<ref>Erfpacht Manchebo. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 30-03-1965, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 22-04-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462582:mpeg21:p003</ref> -------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais| variante = a | nomber = Cueba Huliba | nomber_oficial = | nomber_nativo = | tipo = Cueba | pais = {{ABW}} | alias = | lema = | imagen = Bat Cave Formations.jpg | descripcion = | multi-imagen = <!-- Utilisa plantia {{Multiple image}} --> | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[San Nicolas]] | zoom = 14 }} '''Cueba Huliba'''[1][2] (tambe konosí komo Baranca Sunu ku ta nifiká “Baranka Desnudo”) ta un cueba Guadirikiri of Cueba di Guadirikiri ta un espacio natural bou di tera na Aruba, den Parke Nacional Arikok na mas of menos 1,4 km di Fontein. es.wiki:'''Cueba Huliba'''[1][2] (tambe konosí komo Baranca Sunu ku ta nifiká “Baranka Desnudo”) ta un cueba riba e isla Karibense di Aruba,[3][4] apodá e “tùnel di amor”[5] pa su entrada den forma di kurason. E entrada ta via un trapi skerpi i smal ku ta hinka den e kueba. E tin sinku entrada. Na algun lugá, bo mester bùig pa wak e formashonnan. Flashlights ta nesesario pa eksplorá e koredó di 300 pia (91 m) largu, ya ku ta totalmente skur paden di e kueba. E kueba ta yená ku formashonnan di stalagmita i stalaktita den e piedranan di kalki. Dos espesie di bat ku ta biba den e kueba aki ta e Leptonycteris curasoae i e Macroglossus sobrinus. Ta interesante pa nota cu vleermuis, despues di drumi den cueba durante dia, ta bula sali den horda en busca di cuminda. E salida for di e tùnel ta dor di un seri di trapi ku ta grabá den e baranka i ta basta riesgoso. Den un di e kambernan, e Birgen Maria a wòrdu grabá den un formashon di baranka natural. Leyenda ta menshoná historianan tokante piratanan ku lo a biba den e kueba pa skonde nan tesoronan, ounke no tin evidensia pa konfirmá esaki. {{Appendix}} [[:Kategoria:Aruba]] ----------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | variante = a | nomber = Cueba di Fontein | nomber_oficial = | nomber_nativo = | tipo = Cueba | pais = {{ABW}} | alias = | lema = | imagen = | descripcion = | multi-imagen = <!-- Utilisa plantia {{Multiple image}} --> | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[San Nicolas]] | zoom = 14 }} E '''Cueba di Fontein''' ta un cueba situa na costa nort-oost di [[Aruba]], den e [[Parke Nacional Arikok]]. ** Fontein Cave: Longer than the Quadirikiri Cave, the Fontein Cave contains pathways that stretch to the limestone walls further down. Here is also where prehistoric drawings can be seen. Though this cave does not have its own legend, this was speculated to have been occupied—or at least used by prehistoric Arawak settlers on the island for rituals and other spiritual ceremonies.<ref>[https://www.cspnv.com/pdf/aruba-today-20240403.pdf Visit the island’s popular cave sites!], Aruba Today (3 di april 2024)</ref> This popular cave is located along the northeast coast in National Park Arikok near Boca Prins. The Fontein Cave is well known for its native Arawak Indian rock paintings which can still be found on the walls and ceilings. The brownish-red paintings were left by Caquetios and graffiti imprinted by European settlers. {{Appendix}} [[:Category:Aruba]] es.wiki:'''Cueba di Fontein''' Cave[1][2] ta un cueba chikito cerka di Boca Prins na e parti nort di e isla di Aruba.[3][4][5] E ta bon konosí pa su dibuhonan di muraya nativo Arawak, ku a wòrdu grabá pa Nativonan Merikano dekorativamente riba e murayanan di piedra i parti di e plafond mas plat di e kueba ku kombinashonnan di koló kòrá òf maron-kòrá-maron òf lila; Esaki ta duna pista tokante e historia di e amerindionan. E kueba ta aksesibel for di un “baranka di terasa di piedra di kalki di koral” i tin un largura di 3 meter (9.8 pia) i un haltura di 2 meter (6 pia 7 inch). E sala di entrada, ku ta habrí pa bishitantenan, ta 4 meter (13 pia) haltu i ta ekstendé te na un profundidat di 50 meter (160 pia). Komo ku e ta un formashon geológiko di piedra di kalki, i debí na filtrashon di awa, formashonnan di stalagmita i stalaktita di koló, tamaño i forma hopi straño a wòrdu produsí. Murciélago ta traha nèshi den kavidatnan di kueba den nan búskeda nokturno pa rekohé kuminda, ku ta konsistí di nèktar i pólen. Tin registronan ku e indjannan Araucano a usa e kueba aki pa hasi nan ritualnan i seremonianan tribal. --------------------- '''Blackstone Beach''' ta un playa na costa nort den region di .., den PArke Nacional Arikok. (Oranjestad)—Nomber for di su mas karakterístika rekonosibel, e Piedra Pretu Playa casi ta representa lo contrario di e beachnan tipico di Aruba. Pa un, e tin santu pretu i ta cubri cu piedranan liso preto. Na di dos lugá, e ta keda na e parti nort di e isla, leu for di e blanku playanan di santu di den e region sùit. Pues, si bo ta sinti bo kla pa algu diferente—òf si ta dia kontrali, bishitá e Playa di Blackstone.<ref>[https://www.cspnv.com/pdf/aruba-today-20250305.pdf Blackstone Beach], Aruba Today 95 di maart 2025)</ref> Blackstone Beach ta mustra e mas banda natural di Aruba: e piedranan cu tapa e playanan i e forma di dje a wòrdu trahá pa mil añanan via erupshonnan volkániko, koral moveshonnan di ref i aktividat di ola di e parti nort rural di e isla. Situá mas ost di e Brug Natural i Playa di Andicuri, e Blackstone Beach ta relativamente fásil pa haña akseso. Unabes bo pasa e Formashon di Baranka Ayo, tuma e Kaminda di Andicuri ku ta hiba na Andicuri Laman. Einan, bo por stashoná bo outo i hasi un kaminata di 1km pa Blackstone Beach. E playa aki ta forma parti di e Arikok Parke Nashonal i pues ta un sitio ku ta wòrdu konserbá. Esaki ta e motibu pakiko e ta tambe relativamente intakto pa komersial influensianan. Apesar di a wòrdu yamá un playa, tene kuenta ku e no ta konsehá pa landa den awa, manera e koriente ta hopi fuerte i por desviá bo fásilmente mas leu den oséano salbahe. Pero, ainda bo por disfrutá di un espektakular bista di e piedranan i e parti nort oséano ku ta ekstendé dilanti di e playa i saka un potrèt ku bo amigunan òf famia (Oranjestad)—Named after its most recognizable feature, the Blackstone Beach almost represents the opposite of the typical Aruban beaches. For one, it has black sand and is covered in black smooth stones. Secondly, it lies on the northern side of the island, away from the white sandy beaches of in the southern region. So, if you feel up for something different—or if it’s opposite day, visit the Blackstone Beach. Blackstone Beach shows the more natural side of Aruba: the stones that cover the beaches and the shape of it has been crafted for thousand years via volcanic eruptions, coral reef movements and wave activity of the rural northern part of the island. Located further east to the Natural Bridge and Andicuri Beach, the Blackstone Beach is relatively easy to access. Once you get passed the Ayo Rock Formation, take the Andicuri road leading up to Andicuri Beach. There, you can park your car and take a 1km hike towards Blackstone Beach. This beach forms part of the Arikok National Park and is therefore a site that is preserved. This is why it is also relatively untouched by commercial influences. Despite being called a beach, do note that it is not advised to swim in the water, as the current is very strong and can easily stray you further in the wild ocean. However, you can still enjoy a spectacular view of the stones and the northern ocean that stretches out in front of the beach and take a picture with your friends or family --------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | variante= a | tipo = Playa | nomber = Boca Prins | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 1/2 | caption_align = center | image1 = | caption1 = | image2 = Plantage in Boca Prins op Aruba, Bestanddeelnr 252-7977.jpg | caption2 = Plantashi Boca Prins na 1947 | image3 = | caption3 = }} | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[Santa Cruz]] | tipo_subdivision_adm = Zona | subdivision_adm = [[Parke Nacional Arikok]] | tipo_subdivision_adm2 = | subdivision_adm2 = | descripcion = | pais = {{ABW}} | zoom = 13 }} '''Boca Prins''' ta un boca na e costa nort-oost di Aruba, situa den [[Parke Nacional Arikok]]. Kontenido Deskripshon Situá den Parke Nashonal Arikok, e bahia di santu ta un destinashon turístiko popular. E playa di santu blanku sin vigilansia ku duinen ta solamente 55 meter largu i no ta ofresé ningun otro fasilidat. Landamentu por ta peligroso debí na e koriente fuerte i konstante i ta rekomendabel solamente pa landadónan eksperensia, si ta. E bahia ta wòrdu bishitá de bes en kuando pa surfistanan, pero no ta wòrdu konsiderá un di e lugánan di buseo sobresaliente di e isla. [ 1 ] Un kaminda di santu ku baranka di piedra di kalki ta hiba na e bahia via un trapi di palu. E piedranan di Boca Prins ta e habitat di Cnemidophorus arubensis , un lagadishi di karakol ku ta wòrdu hañá solamente na Aruba. Banda di Boca Prins tin un di e plantacionnan di cunucu mas bieu na Aruba, cu a wordo cultiva pa colonialnan Hulandes den siglo 16. E nòmber di e bahia ta derivá for di e plantashon di Prins di ántes den serkania. https://de.wikipedia.org/wiki/Boca_Prins E entrada aki, unda e [[rooi]] di e mesun nomber ta basha den lama, probablemente ta haya su nomber for di Paulus Printz, kende a wordo manda pa e colonia di Curacao door di WIC pa descubri mineralnan. Despues di no a haya oro ni na Curacao ni na Bonaire, el a yega Aruba dia 14 di juni 1725 y a establece banda di e costa noordoost di e isla.<ref>Vivienno Frank. 2019. ''Aruba en een keuze uit haar toponiemen.'' ISBN:978-0-359-65900-5, pag. 74-75</ref> '''Boca Prins''' ta un [[bahia]] na e costa nort-oost di [[Aruba]], situa den [[Parke Nacional Arikok]]. Deskripshon Situá den Parke Nashonal Arikok, e bahia di santu ta un destinashon turístiko popular. E playa di santu blanku sin vigilansia ku duinen ta solamente 55 meter largu i no ta ofresé ningun otro fasilidat. Landamentu por ta peligroso debí na e koriente fuerte i konstante i ta rekomendabel solamente pa landadónan eksperensia, si ta. E bahia ta wòrdu bishitá de bes en kuando pa surfistanan, pero no ta wòrdu konsiderá un di e lugánan di buseo sobresaliente di e isla. [ 1 ] Un kaminda di santu ku baranka di piedra di kalki ta hiba na e bahia via un trapi di palu. E piedranan di Boca Prins ta e habitat di Cnemidophorus arubensis , un lagadishi di karakol ku ta wòrdu hañá solamente na Aruba. Banda di Boca Prins tin un di e plantacionnan di cunucu mas bieu na Aruba, cu a wordo cultiva pa colonialnan Hulandes den siglo 16. E nòmber di e bahia ta derivá for di e plantashon di Prins di ántes den serkania. https://de.wikipedia.org/wiki/Boca_Prins == Mira tambe == * [[Playanan di Aruba]] {{Commonscat}} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=de|oldid =205170166|titulo=Dos Playa}} {{References}} ;Lista di fuente *[http://nl.aruba.com/activiteiten/dos-playa Dos Playa] riba nl.aruba.com *[https://www.surfline.com/surf-report/dos-playas/5842041f4e65fad6a7708e27 Dos Playa Surf] riba surfline.com }} [[:Category:Luga na Aruba]] ---------------------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | variante = a | nomber = Cueba di Huliba | nomber_oficial = | nomber_nativo = | tipo = Cueba | pais = {{ABW}} | alias = Tunnel of Love | lema = | imagen = | descripcion = | multi-imagen = <!-- Utilisa plantia {{Multiple image}} --> | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[San Nicolas]] | zoom = 14 }} **The Huliba Cave/ Tunnel of Love The Huliba Cave, formerly known as the Tunnel of Love, was once open to the public, and was the biggest and most accessible of all three caves. This cave had five chambers, including one that is heartshaped. This cave had narrow stairs that led to long pathways deep into the cave, with a staircase leading to the exit on the other side. In one of the chambers, there used to be the carving of the Virgin Mary, put there for the protection of the cave. However, the Huliba Cave has been permanently closed for a few years now, as a way to preserve the bat population that lives in the cave. These Long Tongue Fruit Bats and Insect Eater Bats are very important to the ecosystem of the island. Though this cave is no longer accessible to the public, it surely is interesting to learn more about the history of these caves and the Awarak tribes that resided or utilized them.<ref>[https://www.cspnv.com/pdf/aruba-today-20240403.pdf Visit the island’s popular cave sites!], Aruba Today (3 di april 2024)</ref> Do note that these caves are very dark, humid, hot, and are inhabited by bats. Do wear comfortable clothing and shoes, as the pathways in these caves may be rough and bumpy, and don’t forget to bring a lashlight! {{Appendix}} [[:Category:Aruba]] ---------------------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | tipo= Bario | name = Eagle | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 2/2 | caption_align = center | image1 = | caption1 = | image2 = | caption2 = }} == Eagle (Aruba) == '''Eagle''' ta un bario di [[Oranjestad (Aruba)|Oranjestad, capital di Aruba. == Historia == Den comienso di añanan 20, Aruba a conoce dos refineria. Na aña 1924 a establece Lago Oil & Transport Ltd y despues na aña 1927 De [[Arend Petroleum Maatschappij]]. Dos refineria cu tabatin un rol masha importante den [[Di Dos Guera Mundial|Segundo Guera Mundial]], ya cu nan tabata suministra petroleo na e aliadonan. Ta di e refineria ‘Arend’ e vecindario aki a haya su nomber ‘Eagle’ y tambe nos ‘Eagle Beach’. Minister Maduro a comparti un tiki historia: “E refineria Eagle aki a duna trabou na mas cu shete mil trahado di 58 diferente pais. Den e area aki, e refineria a traha e fabrica pa refina e petroleo, un laboratorio y un brandweerkazerne. Tambe nan a construi nan sede ‘hoofdkantoor’ cu ta exactamente e edificio caminda nos ta para actualmente”. E mandatario tambe a trece dilanti cu e refineria a construi casnan special pa e personal di refineria, algun cas den e bario, e Eagle tennis club y e hospital cu tey ainda.<ref>[https://awemainta.com/wp-content/uploads/2024/02/AM240221.pdf Minister Maduro di Cultura a haci e desvelo di e ‘Ruta Historico di Eagle’], Awemainta (21 di februari 2024) </ref> E ‘Ruta Historico di Eagle’ ta un ruta pa cera conoci cu e historia di e bario di Eagle, e refineria di Eagle y Aruba su rol importante pa aliadonan den Segunda Guera Mundial. E storia di e refineria di Eagle, un tempo simbolo di e poder industrial di Aruba hunto cu Lago na San Nicolas, ta conta nos e desaroyo di Aruba den tempo for di su comienso na 1924 te na e desmantelamiento den añanan cincuenta y sesenta caminda cu a traha espacio pa turismo cual te cu awe en dia ta e pilar economico mas importante di Aruba. E proyecto di ‘Eagle History Tour’ lo crea un conexion entre e historia, herencia cultural industrial di Aruba y nos turismo, creando un atractivo nobo pa nos bishitantenan pero tambe lo educa localnan y principalmente e generacionnan mas jong tocante Aruba su historia industrial y e rol importante di e refineria di Eagle den e di Dos Guera Mundial asina e mandatario a trece den su discurso. Ademas den un futuro cercano lo pone borchinan na cinco diferente sitio cu QR code cu ta contene informacion importante di historia di e sitio den cuatro diferente idioma, mas obhetonan di arte y programanan educativo. Aruba tabatin un rol importante den Segundo Guera Mundial cu e dos refinerianan aki cu Alemania tabatin wowo riba Aruba y nan a manda un submarino pa bin destrui e dos refinerianan aki pa stroba e aliadonan haya nan combustibel. Asina e submarino a tira riba e tankero Arkansas y a mata varios hende entre otro Bonerianonan. Tambe e submarino a manda torpedo pa destrui e dos refinerianan cu danki na nos Señor Dios esakinan a faya nan proposito. {{Appendix}} -------------------------------------- {{Infobox luga den pais | tipo= Bahia y haf | name = Plantashi Prins | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 2/2 | caption_align = center | image1 = Zeilschip bij de Yachtclub van Aruba. Op de achtergrond de Lago-olieraffinaderij, Bestanddeelnr 252-3982.jpg | caption1 = Barco di bela cu refineria den fondo | image2 = De haven van de Lago-olieraffinaderij in San Nicolas op Aruba, Bestanddeelnr 252-8041.jpg | caption2 = }} {{Databox}} '''Plantashi Prins''' ([[Hulandes]]: Plantage Prins), originalmente un plantacion di coco na Aruba, [1] [2] a mira su cas reconstrui den añanan 1950. E decadensia di palma, atribuí na malesa, a kondusí na e stòp di produkshon di kunuku. 3] Na 1911, e mapa di Werbata-Jonckheer a identifiká Prins Plantation komo un di e 23 plantashonnan mayoritariamente chikitu karakterisá pa agrikultura kombiná, palu di koko i kas. Ademas, un plantashon mas grandi tabata situá paden, nort di Oranjestad na San Barbola, lugá di nasementu di Virginia Demetricia. E township Savaneta en realidad a surgi for di un plantacion gubernamental cu despues a transforma den un pueblito chikito. 4] == Etimologia == E plantacion ta derivá su nòmber for di un ingeniero di mina suédo Paulus Printz, ku a biba den e área durante di dies-ocho siglo, mientras tabata buska oro den nòmber di e administradornan di e kamber di Amstedam di e kompania Hulandes di West India. Segun e mapa di Van Raders di 1825, e ruina di su kas (No. 37) tabata situá riba e muraya na nortwest di e plantashon, pero for di e tempu ei e ruina a disparsé. E tapa di e seru, ku ta eksponé na bientu, tabata mas faborabel pa biba ku e arroyo ku tabata protehá pa bientu. [5] [6] Printz a traha na Aruba for di 14 di yüni 1725, te ku 3 di yüni 1727, ora ku el a risibí un òrdu di Amsterdam pa stòp e trabou. [ 7] == Panorama general == E kas original di plantacion den e arroyo no ta pará mas, i e struktura ku a sigui, un kas di pais konstruí den añanan 1930, ta awor den un estado di ruin. 6] Situá 2.5 kilometer for di e sentro di bishitante i aproksimadamente 600 meter for di e plantahe Fontein den Parke Nashonal Arikok, un kaminda ta hiba na e plantahe Prins históriko, ku anteriormente tabata di propiedat di Sr. Mokki Arends,[8] i dos arroyos bisiña, Rooi Prins i Rooi Dwars. E arroyos aki un tempu tabata nutrí palu di koko i palu di fruta. Mientras cu e coconutnan a desaparece, y solamente algun mata di fruta a keda, e vegetacion nativo ta prospera mas densamente cu riba e colinan circundante. 1] Te ku 2023, apesar di plannan inisial, e renobashon i transformashon di e ruinanan di e plantashon Prins den e Prins Center, ku ta presentá proyektonan di demonstrashon riba aktividat agrikultoral di plantashon tempran, no a tuma lugá ainda. E integrashon di e Prins Center den e diseño nobo di Parke Nashonal Arikok ta keda pendiente. Ta konsehábel pa konsiderá pa destahá e importansia históriko di Prins Center su nòmber den e sentro mes. 9] {{Appendix}} ------------------------ {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =59895500|titulo=Pos Chikito}} {{References}} }} == Mira tambe == * [[Lista di luga na Korsou]] {{Commonscat}} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =62603301|titulo=Suffisant (Curaçao)}} {{References}} }} ---------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | variante = a | nomber = Bushiribana | nomber_oficial = | nomber_nativo = | tipo = Bario | pais = {{ABW}} | alias = | lema = | imagen = Gouddelving bij Bushiribana op Aruba, Bestanddeelnr 252-7961.jpg | descripcion = Mina di oro na Bushiribana na Aruba (1947). Na 1946, despues di 30 aña, a cuminsa e mina di oro atrobe pero esaki no a resulta lucrativo. | multi-imagen = <!-- Utilisa plantia {{Multiple image}} --> | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[Paradera]] | zoom = 14 }} '''Bushiribana''' ta un luga den region di [[Paradera]] na kosta nort di [[Aruba]].[1] E ta mihó konosí pa e ruinanan di stempel di oro. == Geologia == Na final di e periodo di Kretáseo, kambionan geológiko signifikante a tuma lugá riba Tera. Piedranan fluido nobo, conoci como e batholith di Aruba, a pusha ariba door di scheurnan den e volcan antiguo, e Formacion di Lava di Aruba. E piedranan aki a forma koredónan i a solidifiká. Un di e tiponan di piedra cu a sali for di esaki ta gabbro. Gabbro tin un koló di antrasit i ta mustra mineralnan briante ora inspekshoná mas di aserka. E ta wòrdu hañá den e área di Matividiri. E tipo di piedra aki a wòrdu usá den konstrukshon di e planta di stèmpel di oro di Bushiribana.[2] Rush di oro Oro laba abou ta konosí komo oro aluvial. E ta laba den forma di stòf di oro, pida di oro, grano di oro i tin bia pida di oro. Despues di e rush di oro Arubano di 1824 pa 1829, den cual a haya oro aluvial, e cantidad eventualmente a baha y e depositonan di oro no a duna mas. Den transkurso di siglo, kompanianan di oro a kuminsá buska e fuente di e oro aki, e venanan di kuarso. Tin bia e adernan aki a surgi i despues a disparsé bou di tera atrobe.[3] Stempel di Oro Durante e periodo di 1872 pa 1915, ora ku oro tabata wòrdu mina riba e isla, dos molina di oro tabata operá.[3] Esakinan tabata e planta di stèmpel di oro di Bushiribana i e planta di smelt di oro di Balashi.[4] Na 1872, Aruba Island Gold Mining Company a construi un smelter y stempel mill di oro na Bushiribana, den curason di e area di mineria di oro cuarzo. Tambe e compania a construi e prome pier den haf di Aruba, yama Waaf di Compania riba Forti Abou, y a traha un caminda di dies kilometer pa transporta e mashinnan. E industria di stèmpel di oro tabata inkluí mashinnan di vapor, mulina di stèmpel, reservorionan di awa dushi i fòrnunan. E fábrika a hasi pèrdida pa binti aña. E oro a wòrdu saka dor di kombin’é ku merkurio, perdiendo mas o ménos mitar di e oro. For di 1897, e montonnan di shushi di Bushiribana a wòrdu retrabá usando e proseso di sianuro ku a wòrdu inventá resientemente, i ta e ora ei so e minamentu di oro a bira algu probechoso. Na 1899 un molina di stèmpel na Balashi a tuma over e trabou.[3] E oro prinsipalmente tabata bini di un di e dos shen venanan di kuarso ku ta karga oro ku a bini na superfisie for di e profundidatnan di Aruba kantu di kosta nort.[3] ---------- == Sero Colorado == On your way to Baby or Roger’s Beach, you’ll pass by the famous Red Anchor at what was once the entrance to the Colony residential community and be greeted with red soiled hills by the coast. This is Sero Colorado. Named after the 30-meter, deep red, limestone hill, Adriaan Laclé “Sero Colorado” translates to “Colored Hill”. Sero Colorado has deep historical ties with the once-thriving phosphate industry in the area. Matter of fact, there are still under- ground shafts and passages deep in Sero Colorado from the time of phosphate mining. In 1958, the re- finery at the time, Lago, adopted this name for the residential section of its employees.<ref>[https://www.cspnv.com/pdf/aruba-today-20241118.pdf Place names in San Nicolas and their origins], Aruba Today (18 di november 2024)</ref> -------- {{Infobox luga den pais | tipo= Isla di rif | variante = a | name = Renaissance Island | alias = Sonesta Island | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 2/2 | caption_align = center | image1 = | caption1 = | image2 = | caption2 = | pais = {{ABW}} | region = [[Santa Cruz]]? }} '''Renaissance Island''' (antes Sonesta Island [1]) ta un isla di rif privá dilanti costa di Aruba na haltura di e pista di aterisahe di [[Aeropuerto Internacional Reina Beatrix]]. Bista general E isla di ref di koral di 16 hektar a wòrdu kumprá pa Sonesta Hotels, i a habri na 1989 komo Isla di Sonesta.[2] Na 1991, Sonesta a wòrdu atkerí pa Ramada Renaissance Hotels, i e isla a wòrdu renobá komo Renaissance Island.[3] E ta un isla priva cu por wordo bishita solamente den dia. E isla di ref alargá ta ofresé playanan blanku, mondinan di mangel i un variedat grandi di parhanan.[1] Tin dos playa: Iguana Beach ta pa famianan, i Flamingo Beach ta pa adulto. Iguana Beach ta haña su nòmber for di e iguanan ku ta biba riba e playa. Flamingo Beach ta e unico luga na Aruba cu tin flamingo cu a wordo introduci. Tur dos espesie di animal tin bia ta bishitá e otro playa tambe.[4][5] Entre 7:00 AM y 7:00 PM un boto ta sali for di e hotel Renaissance Aruba pa e isla di rif. Huespetnan ku no ta di hotèl por biaha pa un pago.[6] Dos avion chikí, un Beechcraft Model 18 i un Convair 400, a wòrdu hundi na kosta pa krea un lugá di buseo. Ta posibel pa pasa anochi den un cabana (hut chikitu) riba e isla.[5] -- == Historia == nl.wiki:E isla di 16 hectar riba rif di Bucuti a ser cumpra pa Sonesta Hotels, y a habri na 1989 como isla Sonesta.<ref>Amigoe, [https://www.delpher.nl/nl/kranten/view?query=sonesta+island&coll=ddd&sortfield=date&page=1&facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Nederlandse+Antillen&identifier=ddd:010642557:mpeg21:a0071&resultsidentifier=ddd:010642557:mpeg21:a0071&rowid=2 Sonesta hotel en Sonesta Island: uniek hotelproject], 14 februari 1989</ref> Na 1991, Ramada Renaissance Hotels a kumpra Sonesta, i e nòmber di e isla a kambia pa Renaissance Island.[ 3] Ta un isla privá cu por wordo bishita solamente den dia. E isla di rif ta un isla largu ku ta ofresé playa blanco, palo di mangrove i un variedat grandi di parhanan. 1] Renaissance-eiland (voorheen Sonesta eiland),[1] is een 16 ha groot koraalrifeiland, officieel bekend als het Bucutirif [2][3] voor de kust bij Oranjestad, Aruba. en grenst aan de Rifeilanden van Oranjestad. Het eiland is particulier bezit en heeft de enige privé-stranden op Aruba.[4] Er zijn twee stranden: Iguana Beach en Flamingo Beach. Een Beechcraft 18 en een Convair 400 zijn allebei bewust ongeveer 50 meter (46 m) uit de kust gezonken om een duikplaats te creëren.[5] Flamingo's zijn te zien op het eiland.[6] Ze zijn echter niet inheems op Aruba.[7] de.wiki:Renaissance Island is een ongeveer 48 hectare groot, particulier gebruikt, smal en ongeveer 3,8 kilometer lang eiland voor de kust van het hoofdeiland Aruba . de.wiki:Renaissance Island ta un isla privá di mas o ménos 48 ektar di largura, estrecho i di mas o ménos 3,8 kilometer largu, na kosta di e isla prinsipal Aruba. {{Appendix}} Renaissance Island (anteriormente Sonesta Island),<ref>{{citeer web|titel=Sonesta Island | url = https://www.tripadvisor.com/ShowTopic-g147247-i144-k845765-Sonesta_Island-Aruba.html | accessdate = 2020-03-04}}</ref> ta un isla di 16 hectare di coral, ofisialmente konosí komo Bucutirif<ref>{{cite web | title =Harbour Map and Navigational Chart. From Netherlands Government chart, 1977 | url = https://www.arubaports.com/main/oranjestad/ |bezochtdatum=15 november 2020}}</ref><ref>{{citeer web | titel=Navigation Waypoints referencing to “Bucuti Island” | url=https://www.aruba-cruisingguide.com/navigation/ |bezochtdatum=15 november 2020}}</ref> for di Oranjestad, Aruba, i ta limita ku e Rifeilanden di Oranjestad. E isla ta privá i tin e úniko playa privá na Aruba.<ref>{{cite web | title =Renaissance Aruba Resort & Casino | url =http://www.fodors.com/world/caribbean/aruba/review-40803.html | accessdate = 2014-08-20}}</ref> Tin dos playa: Iguana Beach i Flamingo Beach. Un Beechcraft 18 i un Convair 400 tur dos a keda sink deliberadamente mas o ménos 50 meter (46 m) for di costa pa crea un lugá di buceo.<ref>{{cite book | last =Huber | first =Joyce | title =Best Dives of Aruba, Bonaire & Curaçao | publisher = Hunter Publishing, Inc | date =2011 | isbn = 9781588437495 }}</ref> Flamingo ta ser mira riba e isla.<ref>{{cite web| last =Suri | first =Charu | title =Where to see Flamingos in Aruba | url =http://www.afar.com/highlights/where-to-see-flamingos-in-aruba | accessdate =2014-08-20}}</ref> Sinembargo, nan no ta nativo di Aruba.<ref>{{cite web|url=https://journalistontherun.com/2017/07/01/everything-you-need-to-know-about-flamingo-island-aruba/|title=Everything You Need To Know About Flamingo Beach Aruba|date=1 July 2017|publisher=}}</ref> == Lokashon y uzo == E isla ta situá mesora banda di e ruta di aterisahe RWY 11 na aeropuerto internashonal Reina Beatrix na sur di e islanan di Oranjestad. E ta comprá dor di e doñonan di un hotel di sinku strea. Riba e dos bahia di awa den forma di un U riba e isla a konstruí un restorant, barnan di playa, un sentro di spa, un kancha di voleibol i fasilidatnan pa deporte di awa i baño. E hóbennan di e hotèl ta wòrdu transportá ku e ferry di e hotèl mes. E awa di awa di e hotel ta ser transportá pa barku pa e WEB kanaal purifikashon na e isla prinsipal pa deskontaminashon. {{Appendix}} * Eduardo en Gerardo de Veer van Meta Corporation, de ontwikkelaars van het Sonesta Hotelproject (de bouw van een 320-kamer hotel in het hart van Oranjestad - Coral Reef Hotel) presenteerden de plannen in 1986 en op 30 oktober 1987 de eerste steen gelegd. * Sonesta island gelegen op het rif tegenover de [[internationale luchthaven Koningin Beatrix]]. * Vanaf de open lobby heeft men niet alleen zicht op dezee, maarook ophetkanaal, van waaruit de gasten met de boot naar het Sonesta Island kunnen vertrekken. Een traject dat slechts tien minuten duurt. Vier boten van 26 voet lang en met een capaciteit voor 29 personen elk, zullen beschikaar zijn voor het transport van de gasten van het hotel, via het kanaal, naar Sonesta Island. Op dit rifeiland, waarop tot een jaar geleden alleen maar mangroveplanten te zien waren, zijn in de afgelopen maanden twee prachtige stranden met hagelwit zand aangelegd. Momenteel worden een restaurant en bar gebouwd, waarna de whirlpools en faciliteiten voor watersporten zullen volgen.<ref>{{citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642557:mpeg21:pdf|titel=Sonesta hotel en Sonesta island: uniek hotelproject|werk=[[Amigoe]]|datum=14 februari 1989|bezochtdatum= }}</ref> en.wiki:see Oranjestad, Aruba The touristically named Renaissance Island (formerly Sonesta Island)<ref>{{cite web | title =Sonesta Island | url = https://www.tripadvisor.com/ShowTopic-g147247-i144-k845765-Sonesta_Island-Aruba.html | accessdate = 2020-03-04}}</ref> is a 40 acres [[cay]] (or barrier reef) island, officially known as the Bucuti Rif<ref>{{cite web | title =Harbour Map and Navigational Chart. From Netherlands Government chart, 1977 | url = https://www.arubaports.com/main/oranjestad/ | accessdate = 2020-03-04}}</ref><ref>{{cite web | title =Navigation Waypoints referencing to “Bucuti Island” | url = https://www.aruba-cruisingguide.com/navigation/ | accessdate = 2020-03-04}}</ref> and it is off the coast near Oranjestad. It is privately owned and has the only private beaches on Aruba.<ref>{{cite web | title =Renaissance Aruba Resort & Casino | url =http://www.fodors.com/world/caribbean/aruba/review-40803.html | accessdate = 2014-08-20}}</ref> There are two beaches: Iguana Beach and Flamingo Beach. A [[Beechcraft Model 18|Beechcraft 18]] and a [[Convair]] 400 were both deliberately sunk about 50 yards offshore to create a diving site.<ref>{{cite book | last =Huber | first =Joyce | title =Best Dives of Aruba, Bonaire & Curaçao | publisher = Hunter Publishing, Inc | date =2011 | isbn = 9781588437495 }}</ref> [[Flamingo]]es can be seen on the island.<ref>{{cite web| last =Suri | first =Charu | title =Where to see Flamingos in Aruba | url =http://www.afar.com/highlights/where-to-see-flamingos-in-aruba | accessdate =2014-08-20}}</ref> However, they are not native to Aruba.<ref>{{cite web|url=https://journalistontherun.com/2017/07/01/everything-you-need-to-know-about-flamingo-island-aruba/|title=Everything You Need To Know About Flamingo Beach Aruba|date=1 July 2017|publisher=}}</ref> Awemainta 30 december 2020|Isla Priva: Di complemento pa atraccion principal|E creacion di un beach priva riba e rifnan dilanti di aeropuerto tabata otro reto grandi pa MetaCorp. E responsabilidad di esaki a cay grandamente riba e schoudernan di Rudolph Richardson na cabes di ATCO. Delft Hydraulic Engineering di Hulanda meticulosamente a diseña e isla artificial. A pone shen y shen di meternan cubico di santo blanco den bargenan cu despues a basha riba e awanan poco hunto di e rif pa crea un plataforma for di unda e backhoe y otro ekipo necesario pa traha e isla, por a para firme riba dje. E isla a habri pareu cu e hotel na 1991. Na 1999, Horcan Lenny, considera como e di dos mas fuerte pa pasa den November, a dal Aruba duro y Sonesta Island a keda den hopi mal estado. Mester a trah’e full di nobo. Despues di un candela chikito un par di aña atras, Renaissance Island ta un di e atractivonan turistico mas grandi di e isla. Conoci mundialmente como e luga pa comparti di un dia di solo y lama hunto cu flamingonan cu ta cana casualmente band’i bo. Fuera di e parhanan aki, e isla tambe ta un santuario pa hopi yuwana. {{Appendix}} --------------------- {{Infobox luga den pais | tipo= Playa | name = Hadicurari | alias = Fisherman's Hut | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 2/2 | caption_align = center | image1 = | caption1 = | image2 = | caption2 = }} | pais = {{ABW}} | region = [[Noord]] | zona = [[Palm Beach]] | zoom = 14 }} '''Hadicurari''' (''Fisherman's Hut'') ta un luga na costa west di Aruba, den e zona di [[Palm Beach]] na haltura di e hotelnan Holiday Inn y Marriott Vacation Club. Aki ta situa un waf di piscado y un parti ta wordo uza como zona pa [[windsurf]]. Hadicurari ta conoci como un sitio pa pisca unda tabatin ranchonan di piscado y un pier chikito. Den ananan 1950 tabata captura aki hopi calco. De vissershaven heeft een steiger met 92 aanlegplaatsen die in de jaren 90 van de vorige eeuw is aangelegd. Hier werd in de jaren 1950 veel calco (''strombus gigas'') gevist. Door de roofbouw is de calco in deze buurt zeer zeldzaam geworden en wordt nu beschermd.<ref>Vivienno Frank. 2019. ''Aruba en een keuze uit haar toponiemen'' pag. 111, ISBN:978-0-359-65900-5</ref> Aki tabata establece Centro di pesca Hadicurari, cu tabata organisa torneonan di pisca pa e piscadonan local.<ref>Vistoernooi Centro Hadicurari. "Amigoe". Curaçao, 09-07-1994, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 15-09-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644198:mpeg21:p005</ref> Awendia e ta fungi como restaurant.? * E pier chikito a wordo reemplasa den ananan 19 90 pa un pier grandi cu 92 luga pa boto * Den e periodo aki a lanta e Centro di pesca Hadicurari y na 2003 a funda Fundacion Centro di Pesca Hadicurari. Fundado tabata Colin Christiaans. * Anualmente ta celebra Dia di Piscado cu ta riba 29 di juni cu iun torneo di pesca. * Den e edificio di Centro di Pisca hadicurari tin un restaurant establece. Centro di Pesca Hadicurari ta percura pa brinda e piscadonan tur ayudo. Considerando cu e centro aki ta practicamente hinca entre e hotelnan grandi y luhoso; Centro di pesca Hadicurari tin cu “negosha” un tiki riba e tradicion di piscado den e centro aki. NOTES In tegenwoordigheid van de ministers Elio Nicolaas, ing. Roland Laclé en minister ing. Eddy Briesen, legde minister Charro Kelly vrijdagmiddag de eerste steen voor de vissershaven bij Hadicurari, ten noorden van het Holiday Inn Hotel. De 92 aanlegplaatsen voor de vissersboten vergt een investering van 1,4 miljoen florin. De bouw geschiedt door Camar nv.Eerste steen vissershaven. "Amigoe". Curaçao, 23-11-1992, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 14-09-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643702:mpeg21:p005 {{Appendix}} [[Category:Luga na Aruba]] --------------- {{Infobox luga den pais | tipo= Isla di rif | variante = a | name = De Palm Island | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 2/2 | caption_align = center | image1 = Sign De Palm Island.jpeg | caption1 = | image2 = | caption2 = | pais = {{ABW}} | region = [[Santa Cruz]]? }} [[File:Sign De Palm Island.jpeg|thumb|Borchi pa yega De Palm Island]] '''De Palm Island''' ta un isla di mas o ménos 10 ektar grandi, habitá, estrecho i di 1,5 kilometer largu for di costa di e isla principal di Aruba, ost di e stat di Pos Chiquito, serka di e aeropuerto internashonal Reina Beatrix. E isla ta un rif di koral ku tin un hotel, un bar i un restorant. E biahe via ferry for di e isla prinsipal ta dura mas o ménos 10 minüt. Riba e isla tin un playa ku tin un guardia i un parke di awa. E isla ta di propiedat di De Palm Tours, e operador di biahe di mas grandi na Aruba, fundá pa Wichie de Palm i kumprá pa Harold Malmberg den añanan 60 di [[siglo 20]].<ref>{{Citeer web|url=http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&task=view&id=24&lang=en|titel=Tourism|taal=en|uitgever=Historia di Aruba|bezochtdatum=1 september 2018|archiefurl=https://web.archive.org/web/20230621061434/http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&task=view&id=24&lang=en|archiefdatum=2023-06-21}}</ref> == Detayenan == E parke di awa tin un atraccion extraordinario. E bishitantenan, ekipá ku un sistema di buelo di kaska bou di awa, por bishitá e mundu tropikal di piská di e isla di koral na pia i tambe tuma imágen bou di awa di un avion Cessna 414 derotá i bou di awa. E Sea Trek helmet system tambe ta posibel pa no-swimmer i personanan ku no tin eksperensia di buelo. {{Appendix}} De Palm island is een ongeveer 10 hectare groot, bewoond, smal en 1,5 kilometer lang eiland voor de kust van het hoofdeiland van [[Aruba]], ten oosten van de stad [[Pos Chiquito]], in de buurt van de [[internationale luchthaven Koningin Beatrix]]. Het eiland is een dood [[koraalrif]] met daarop een hotel, bar en restaurant. De overtocht per ferry vanaf het hoofdeiland duurt ongeveer 10 minuten. Op het eiland is er een bewaakt strand en een [[waterpark]]. Het eiland is eigendom van [[De Palm Tours]], de grootste [[touroperator]] op Aruba, opgericht door [[Witchie de Palm]] en in de jaren zestig van de twintigste eeuw gekocht door [[Harold Malmberg]]<ref>{{Citeer web|url=http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&task=view&id=24&lang=en|titel=Tourism|taal=en|uitgever=Historia di Aruba|bezochtdatum=1 september 2018}}</ref> == Bijzonderheden == Het waterpark heeft een buitengewone attractie. Bezoekers, uitgerust met een onderwaterhelm-duiksysteem, kunnen te voet de tropische vissenwereld van het koraaleiland bezoeken en ook onderwateropnamen maken van een neergehaald en onder water gelegen [[Cessna]] 414-vliegtuig. Het gebruik van het Sea Trek-helmsysteem is ook mogelijk voor niet-zwemmers en personen zonder duikervaring. {{Appendix|1=alles|2= '''Voetnoten''' {{References}} '''Bronnen''' * {{citeer web|url=http://www.visitaruba.com/things-to-do/tours-and-activities/depalm-island/|titel=De Palm Island|bezochtdatum=1 september 2018}} * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=de|titel=Palm Island (Aruba)|oldid=165611524|datum=20170518}} -------------- '''Isla di Oro''' ta parti di e rif di Pos Grandi na costa sur di [[Aruba]], entre [[Pos Chikito]] y [[Savaneta]]. E area ta cay den e [[Parke Marino Aruba]] y ta bou maneho di [[Parke Nacional Arikok| Fundacion Parke Nacional Aruba]] (FPNA).<ref>{{citeer web|url=///C:/Users/l_de_/Downloads/BONERIANO-15-03-2024.pdf|titel=FPNA ta activo den defensa di Isla di Oro|werk=Boneriano|datum=2024-03-15|bezochtdatum=2024-03-23}}</ref> == Historia == Isla di Oro a inicia na aña 1965 ora Adolf (Dochi) Oduber a construi un compleho di recreacion den forma di un barco cu den dje un restaurant, bar y sala di baile, cu el a duna e nomber "Isla di Oro".<ref>{{citeer web|url=citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462564:mpeg21:p006|titel=Opening van Isla di Oro|werk=[[Amigoe]]|datum=1965-03-09|bezochtdatum=2024-03-23}}</ref> E compleho ta situa 150 meter for di e costa na un laguna rondona pa mondi di mangel, pa cua mester a traha un brug y kap un caminda dor di e mangelnan.<ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010470027:mpeg21:p006|titel=Luchtkasteel van Oduber werd restaurant in zee|werk=[[Amigoe]]|datum=1964-08-05|bezochtdatum=2024-03-23}}</ref> E tempo ey e compleho tabata un atraccion turistico popular, unda tabata organisa fiesta, ademas di presentacion y shownan di artistanan conoci. E compleho, cu ta riba tereno erfpacht, a cambia varios biaha di doño-desaroyado y tabata operacional te mas o menos aña 1994 pa despues keda bandona. == Proteccion di naturalesa == Isla di Oro ta ubica den un zona di naturalesa cu un grado halto di balor y di medidanan di proteccion. Banda di ta protegi mediante e decretonan nacional ''Nieuwe aanwijzing domeingronden als natuurreservaat''<ref>[https://www.dcbd.nl/sites/default/files/documents/MinistryofJustice%282020%29_LandsbesluitNieuweAanwijzingDomeingrondenAlsNatuurreservaat.pdf Landsbesluit ''Nieuwe aanwijzing domeingronden als natuurreservaat''] ([[Afkondigingsblad van Aruba|AB]] 2020 no. 67)</ref> y ''Ruimtelijke Ontwikkelingsplan met Voorschriften 2021''<ref>[https://www.dip.aw/wp-content/uploads/2021/08/AB-2021-no.-123.pdf Landsbesluit ''Ruimtelijke Ontwikkelingsplan met Voorschriften 2021''] (AB 2021 no. 123) di 28 juli 2021.</ref>, e isla mes y e lama ta clasifica como "Marine Protected Area" (MPA) mediante decreto nacional.<ref>[https://www.dcbd.nl/sites/default/files/documents/MinistryofJustice%282018%29_LandsbesluitParkeMarinoAruba.pdf ''Landsbesluit Parke Marino Aruba''] (AB 2018 no. 77) di 20 di december 2018</ref> Adicionalmente, e area tin reconocemento internacional como un "Key Biodiversity Area" (KBA) door di Union Internacional pa Concervacion di Naturalesa (IUCN) y desde 2023 como un area RAMSAR (RAMSAR Site no. 2526).<ref>{{citeer web|url=https://www.bondia.com/corte-ta-prohibi-aruba-ocean-villas-pa-cuminsa-of-traha-na-isla-di-oro/|titel=Corte ta prohibi Aruba Ocean Villas pa cuminsa of traha na Isla di Oro|werk=BonDiaAruba|datum=2024-03-18|bezochtdatum=2024-03-23}}</ref> Fuera di esey e mangelnan, tanto e mangel preto (''Avicennia germinans'') como e mangel blanco (''Laguncularia racemosa'') ta especienan di mata protegi pa ley.<ref>[https://docplayer.nl/110238034-2017-no-48-afkondigingsblad-van-aruba-landsbesluit-houdende-algemene-maatregelen-van-14-juli-2017-ter-uitvoering.html ''Landsbesluit bescherming in-heemse flora en fauna''] (AB 1995 no. 2) di 14 di juli 2017</ref> Den curso di tempo a lansa diferente proyecto pa Isla di Oro, entre nan e proyecto di un delfinario, bou e nomber di ''Dolphin Beach'' na comienso di añanan nobenta<ref>{{citeer web|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010645141:mpeg21:p005|titel=Gedegen en objectief onderzoek onontbeerlijk voor Dolphin Beach|werk=[[Amigoe]]|datum=1993-05-15|bezochtdatum=2024-03-23}}</ref>, y e proyecto di ecohotel, ''Zoetry Isla di Oro Aruba'', den decada 2010.<ref>{{citeer web|url=https://archive.org/details/BNA-DIG-BONDIA-2014-10-30/page/n2/mode/1up?q=isla+oro+parke+marino&view=theater|titel=Proyecto Isla di Oro ta bek na su concepto inicial di ecohotel|werk=BonDiaAruba|datum=2014-10-30|bezochtdatum=2024-03-23}}</ref> Ambos proyecto a encontra cu resistencia di e activistanan ambiental y finalmente no a continua pa falta di e permisonan rekeri. {{Appendix}} [[:Category:Aruba]] y cu ta cay bou maneho di Fundacion Parke Nacional Aruba (FPNA). Ademas mangelnan, tanto e mangel preto (''Avicennia germinans'') como e mangel blanco (''Laguncularia racemosa'') ta especie di mata protegi pa ley. y e area tambe ta cay den ‘Natuur Gebied’ Nieuwe aanwijzing domeingronden als natuurreservaat (AB 2020 no. 67) y Ruimtelijke Ontwikkelingsplan met Voorschriften 2021; mientras cu e isla mes y e lama ta cay den Marine Protected Area (MPA) esta Landsbesluit Parke Marino (AB 2018 no. 77) Adicionalmente, e area aki tin reconocemento internacional como un Key Biodiversity Area (KBA) door di IUCN y ultimamente a wordo clasifica como un RAMSAR gebied (RAMSAR Site no. 2526) – dunando e area akinan mas balor ainda y den e caso aki, segun Silva ta expresa a nenga diferente parti di ley pero asina mes e desaroyado a continua cu e trabounan dañino pa naturalesa sin permiso. E mangelnan ta un especie protegi pa ley y e area tambe ta cay den Natuur Gebied’ Nieuwe FPNA ta activo den defensa di Isla di Oro aanwijzing domeingronden als natuurreservaat (AB 2020 no. 67) y Ruimtelijke Ontwikkelingsplan met Voorschriften 2021 (AB 2021 no. 123) mientras cu e isla mes y e lama ta cay den Marine Protected Area (MPA) esta Landsbesluit Parke Marino (AB 2018 no. 77) – haciendo e area aki un grado di proteccion halto. Adicionalmente, e area aki tin reconocemento internacional como un Key Biodiversity Area (KBA) door di IUCN y ultima[1] mente a wordo clasifica como un RAMSAR gebied (RAMSAR Site no. 2526) – dunando e area akinan mas balor ainda.<ref>{{citeer web|url=https://www.bondia.com/corte-ta-prohibi-aruba-ocean-villas-pa-cuminsa-of-traha-na-isla-di-oro/|titel=Corte ta prohibi Aruba Ocean Villas pa cuminsa of traha na Isla di Oro|werk=BonDiaAruba|datum=2024-03-18|bezochtdatum=2024-03-23}}</ref> Na november di aña pasa 2023 e area aki a cuminsa forma parti di Convenio di Ramsar Area bao e parti di Costa Zuid e cual ta un di e areanan cu mas biodiversidad, status di Ramsar tin como meta pa proteha e areanan aki sin interveni cu actividadnan economico, enfatisando reduccion di daño y restauracion di naturalesa den caso di daño cu ta inevitabel. Isla di Oro ta un área di mangrove amplio na Aruba, kaminda diferente ekosistema ta reuní. E lugá di buelo ku e mesun nòmber ta konsistí di un banda di playa grandi ku un rif similar na esun di e lugá di buelo Mangel Halto. E tipo di koral mas comun riba e rif aki ta e koral di cerebro, di strea y di placa. Lobster di koral, snapper, piská trompeta i piská angel ta habitantenan regular. Isla di Oro ta nifiká isla di oro.<ref>{{citeer web|url=https://www.duikersgids.nl/en/isla-di-oro|titel=Isla di Oro|werk=duikersgids.nl|datum= |bezochtdatum=2024-03-23}}</ref> Isla di Oro no ta solamente un kolekshon úniko di ekosistema, sino tambe un isla di fiesta ku un restorant abandoná ku a wòrdu traha den forma di un boto. Bo por yega na e lugá despues di un caminata bastante largu dor di e área. Ta rekomendá un buelo di boto. NOTES FUNDACION Parke Nacional Aruba ta na altura di actividadnan cu ta tumando luga riba Isla di Oro y ta activamente haciendo tur cos posibel den e organisacion su capacidad legal pa pone un stop n’e actividadnan cu ta tumando luga. Isla di Oro ta un area cu ta cay bou di maneho di Fundacion Parke Nacional Aruba.<ref>[file:///C:/Users/l_de_/Downloads/BONERIANO-15-03-2024.pdf FPNA ta activo den defensa di Isla di Oro], Boneriano (15 di maart 2024)</ref> E mangelnan ta un especie protegi pa ley y e area tambe ta cay den Natuur Gebied’ Nieuwe FPNA ta activo den defensa di Isla di Oro aanwijzing domeingronden als natuurreservaat (AB 2020 no. 67) y Ruimtelijke Ontwikkelingsplan met Voorschriften 2021 (AB 2021 no. 123) mientras cu e isla mes y e lama ta cay den Marine Protected Area (MPA) esta Landsbesluit Parke Marino (AB 2018 no. 77) – haciendo e area aki un grado di proteccion halto. Adicionalmente, e area aki tin reconocemento internacional como un Key Biodiversity Area (KBA) door di IUCN y ultima[1] mente a wordo clasifica como un RAMSAR gebied (RAMSAR Site no. 2526) – dunando e area akinan mas balor ainda. Fundacion Parke Nacional Aruba ta comprometi na e proteccion di e area importante aki – e unico area na Aruba unda ainda nos ta wak e ‘Poder di 3’ conecta na otro sanamente, esta e mangelnan, yerbe di lama y e rifnan di coral – 3 diferente sistema ecologico crucial cu hunto ta prove un variedad di beneficio pa e ser humano y Aruba su medio ambiente. Dialuna 11 di Maart 2024 bestuur di FPNA a ser alerta di actividadnan cu ta pasando y inmediatamente a bay den accion pa manda un Proforma Bezwaarschrift. Informacion cu FPNA a ricibi ta cu no tin un aanlegvergunning y cu esey ta evaluando pasonan legal. Ta di hopi tempo caba FPNA tin wowo extra riba e area di Isla di Oro y den augustus di 2023 a bin haya sa cu Isla di Oro a ser cumpra y asina a manda un carta oficial dia 28 di augustus pa DIP indicando cu no lo duna permiso pa ningun desaroyo riba Isla di Oro. Den november 2023, FPNA a wordo contacta door di J.O.B. Holding & Management y a ser invita pa bay un meeting pa compronde kico ta e intencion cu Isla di Oro. Dia 4 di januari 2024, FPNA a responde na J.O.B. Holding & Management cu un carta unda cu a indica cu no ta bay di acuerdo cu ningun desaroyo pa Isla di Oro. Siguientemente dia 18 di januari 2024 J.O.B. Holding & Management a invita FPNA conhuntamente cu otro organisacionnan local pa un stakeholder engagement session unda cu nan a informa cu nan lo ta haciendo diferente trabounan riba Isla di Oro y no a presenta un plan concreto cu por ser revisa. No obstante e posicion di FPNA no a cambia. FPNA no lo sostene ningun plan di desaroyo den e area aki Isla di Oro is a vast wetland mangrove area on Aruba where different ecosystems meet. The dive site of the same name consists of a vast shallow sand strip with a reef similar to that of the Mangel Halto dive site. Common types of coral on this reef are brain, star and plate coral. Coral lobsters, snappers, trumpet fish and angelfish are regular inhabitants. Isla di Oro means island of gold.<ref>https://www.duikersgids.nl/en/isla-di-oro</ref> Particulars Isla di Oro is not only a unique collection of ecosystems but also a former party island with an abandoned restaurant built in the shape of a boat. You can reach the location after a fairly long walk through the area. A boat dive is recommendable. ----- Fundacion Savaneta Aruba a nota di e discucion andando riba red social rond di Isla di Oro. E pregunta esencial den esaki ta cu si por papia di destruccion of limpiesa. Fundacion ta observa y ta na altura cu actualmente ta tumando luga un limpiesa di material di e ruina cu a keda atras eynan esta tubo y frusto den awa y hopi desperdicio di palo, etc. No tin ningun acto di corta mangroves ni otro mata pues aki nos tin cu papia di un clean up y no destruccion. Si Parke Arikok kier “claim” e luga, anto e pregunta ta dicon Parke nunca a hacie limpi y no a pone borchi cu e ta pertenece na Parke anto. Antes e doño di Isla di Oro tabata famia Oduber y despues un otro doño a tuma over te cu awe a keda na ruina unda un doño nobo local a cumpr’e via un acto notarial, pues no a hay’e regala. Semper Isla di Oro tabatin su permiso pa Restaurant y NightClub pues esey no ta nada nobo den su desaroyo.<ref>https://24ora.com/fundacion-savaneta-ta-aclaria-a-haci-isla-di-oro-limpi-y-nada-mas/ (17 di maart 2024)</ref> --- Fundacion Parke Nacional Aruba (FPNA) a cuminsa un caso contra pais Aruba y contra desaroyador di Isla di Oro, Osyth Henriquez, pa stop e di haci cualkier trabou di limpiesa riba su tereno. Hues a prohibi Henriquez pa desaroya of hasta pa haci limpiesa riba su tereno na Isla di Oro. FPNA a demanda Pais Aruba tambe pa prohibi Gobierno di duna permiso. Abogado mr. Anthony Ruiz a defende Osyth Henriquez, mientras cu abogado mr. Zuhaila Marchena a defende FPNA. Den su veredicto, mesora, hues a indica na FPNA cu como nan tin e maneho di e area, cu FPNA y e doño di Isla di Oro mester sinta na mesa y sali di e problema. Ta trata aki na un tereno cu e doño tin den erfpacht. E area ta bou maneho di FPNA como un area protehi. Den areanan protehi en general por restablece un edificio na estado original, den consulta cu FPNA. Osyth Henriquez ta propietario di Ocean Villas na Savaneta. Ey tambe e tin cu atende cu reto di FPNA, Gobierno mes y di bisiña, cu no necesariamente ta di acuerdo cu su vision pa desaroya bungalows eynan. Awo cu e kier desaroya Isla di Oro, atrobe e ta hay’e stroba y mester defende su plan y vision den corte. Ta parce cu e reto lo no ta e isla mes, sino mas bien e vecindario cu si ta protegi como un area di naturalesa.<ref>https://24ora.com/hues-a-ordena-osyth-henriquez-pa-para-trabou-riba-isla-di-oro/ (17 di mart 2024)</ref> * <ref>https://antilliaansdagblad.com/aruba/29167-blijf-van-isla-di-oro-af 13 maart 2024</ref> {{Appendix}} isla di oro is pas ontstaan in begin jaren zeventig van de vorige eeuw. Het is een stukje rif ten zuiswesten van Pos Grandi waarop Adolf R. Oduber een recreatiecomplex had gebouwd in de vorm van een schip met daarin een restaurant, bat en danszaal. Vivienno Frank isla di oro a surgi te na komienso di añanan setenta di siglo pasá. E ta un parti di e rif na sur-oeste di Pos Grandi na unda Adolf R. Oduber a konstruí un kompleho di rekreacion den forma di un barku ku den dje un restorant, bat i sala di baile. '''Isla di Oro''' ta un isla di coral na costa sur di Aruba, entre [[Pos Chikito]] y [[Savaneta]]. E area ta cay den e Parke Marino Aruba y ta bou maneho di FPNA. Het is gelegen 150 meter uit de kust op de rif van Pos Grandi. Er moest een weg door de mangrovenbos worden gehakt om bij het eiland te komen.<ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010470027:mpeg21:p006|titel=Luchtkasteel van Oduber werd restaurant in zee|werk=[[Amigoe]]|datum=1964-08-05|bezochtdatum=2024-03-23}}</ref> Gelegen aan een lagoen omringd door mangrovebossen. Er voden optredens en shows vor bekende artiesten plaats en werden feesten gehouden. Isla di oro was in de jaren op de startplaats voor natuurwandelingen van Stimaruba. * Na ana 1965 Adolfo (Dochi) Oduber a habri riba e isla un restaurant ISla di ORo construi den forma di un barco como atraccion turistico y despues amplia cu cocktail lounge y sala di baile. Apertura oficial dia 13 di maart 1965.<ref>Opening van Isla di Oro. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 09-03-1965, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 21-03-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462564:mpeg21:p006</ref> Despues di un aña a traha un brug pa yega na costa. Na 1975 el a cambia man pa Joe Procter, kende e sigui desaroya e luga. * in 1989? beheert-eigenaar door Lucy en jose Brazao Mendez. El a opera te 1994. * verschillende projecten, waaronder het dolfinarium project (1993?)onder de naam Dolphin Beach, voor de doorontwikkeling van Isla di Oro hebben vanaf 1990 gestuit op verzet van milieu-activisten.<ref>Gedegen en objectief onderzoek onontbeerlijk voor Dolphin Beach. "Amigoe". Curaçao, 15-05-1993, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 21-03-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010645141:mpeg21:p005</ref> Dolfinarium ging niet door wegens uitblijven van de nodige vergunningen. d61lsm1oab28yuhl6n5kdlqxlr72bq2 192425 192420 2026-06-01T11:11:28Z Caribiana 8320 /* Nomber */ 192425 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ {{ABW}} caya nombra pa hende: Caya Dick Cooper - Caya Jose Geerman - Caya Charlie Brouns Sr. - Caya Y.A. (Lord Boxoe) Illidge - Caya Pio Coffie - Caya Enrique Vorst - Sylvia A. Godettstraat - Caya Captain R. Rodger - Caya Lolita E. Euson - Caya Federico Maduro (Balashi) - Caya Juan Werlemen (Cashero) - Caya Juancho Kock (ex-Karawarastraat na Dakota) - Avenida Milio Croes (ex-Fergusonstraat) - Caya Dr. J.R. (Coco) Arends (Sero Blanco) - Bario Dr. Dussenbroek - Caya Ing. Roland H. Lacle - Caya Rufo Wever (Klip/Mon Plaisir) * pending: [[Parkietenbos]] - [[Cunucu Arikok]] - [[Blackstone Beach]] (full review needed) - [[Bushiribana]] - [[Renaissance Island]] - [[Hadicurari]] - [[Zeewijk]] - [[Sero Plat]] - [[Guadirikiri]] - [[Cueba di Fontein]] - [[Cueba di Huliba]] - [[De Palm Island]] - [[Isla di Oro]] - [[Eagle]] (bario) - [[Arashi]] - [[Plantashi Prins]] - [[Boca Prins]] - [[Dos Playa]] * bario di San Nicolas: [[Lagoville]] - Kustbatterij - [[Rooi Congo]] - [[Pedro Mosa]] - [[Esso Heights]] *uitbreiding [[Tanki Flip]] zie de.wiki - zie en.wiki voor [[Mangel Halto]] - [[Ayo]] - [[Catiri]] - [[Alto Vista]] * Roberto G. Croes, [https://designrr.page/?id=499490&token=3435984651&type=FP&h=5688&fbclid=IwY2xjawSD5lhleHRuA2FlbQIxMABicmlkETFoNVhmY1g2T1NuSml5cFhWc3J0YwZhcHBfaWQQMjIyMDM5MTc4ODIwMDg5MgABHlKyG1hj55NGijsU4jWBM9buhkFVlBqvV5G5EPkBOXLazF4nFZ-4bTq-kTSR_aem_r4VExioZnv6pqBz0zQl6Eg Origen di nombernan di bario y sitio na Aruba] ------------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais| variante= a | tipo = Bario | nomber = Caya Jose Geerman | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 2 | caption_align = center | image1 = | caption1 = | image2 = | caption2 = | footer = | footer_align = center }} | pais = {{ABW}} | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[Regionnan di Aruba|San Nicolas Noord]] | tipo_subdivision_adm = Zona | subdivision_adm = | zoom = 13 }} '''Watapana Gezaag''' ta un bario y zona den e parti nort di [[San Nicolas]], e di dos ciudad mas grandi di [[Aruba]]. E bario a haya su nomber for di ..... Dia 1 di yanüari 2020, e lugá tabatin 1.703 habitante. == Nomber == E orígen di e nòmber di e bario no por wordo determina cu certesa.<ref>[https://archive.org/details/BNA-DIG-AMIGOE-ARUBA-2015_03-30/page/5/mode/1up?q=watapana+gezaag Column Zee: Watapana Gezag], [[Amigoe]] (30 di maart 2015)</ref> E nòmber aki tampoko no ta aparesé riba e mapa di Werbata di 1912. Watapana ta un palabra Arawak/Taino ku ta referí na e palu di Divididivi. Gezaag ta bin di ''zagen'', un verbo di origen [[Hulandes]], na cua '''ge''' ta agrega na su forma infinitivo: gezaag.<ref>W.M. Hoyer (1946), [https://archive.org/details/BNA-DIG-PAPIAMENTO-HOYER-VOCABULARIO-1946/mode/1up?q=watapana+gezaag Vocabulario Papiamento], Boekhandel Bethencourt, Corsou</ref> Probablemente, e nòmber ta originá di un incidente cu a tuma luga eynan.<ref name=:"1">Vivienno Frank. 2019. Watapana Gezaag. Den:''Aruba en een keuze uit haar toponiemen.'' ISBN:978-0-359-65900-5, pag. 228.</ref> E nomber Watapana Gezaag no a aparece den publicacionnan te cu aña 1950.<ref>[https://archive.org/details/AMIGOE-1950-03-30/page/30/mode/1up?q=watapana+gezaag Mededelingen van AVB], [[Amigoe]] (30 di maart 1950)</ref> *Na Watapana Gezaag tabata situa e veld di futbol di e club Ajax y un veld di baseball, conoci como Heinekenveld.<ref>Velddag USAA. "Amigoe". Curaçao, 02-03-1983, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 01-06-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010640498:mpeg21:p005</ref> * na 1956 ta propone pa traha un caminda na e bario * na 1978 e camindanan den Watapana Gazaag y su alrededor a wordo renoba == Mira tambe == * [[Rooi Congo]] * [[Standardville]] * [[Rooi Hundo]] {{Appendix}} [[:Kategoria:Luga na Aruba]] ---------------- {{Imagen anota |image=BNADIGWERBATAARUBA 0009.jpg |image-width=2000 |image-left= -360 |image-top=-575 |width=270 |height=270 |float=left |annotations=<!-- bashi of no, e parameter aki mester ta inclui--> |caption=Mapa di Werbata ta menciona Rooi Congo (1912). }} ----------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais| variante= a | tipo = Bario | nomber = Kustbatterij | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 2 | caption_align = center | image1 = Welcome to the Coastal Battery!.jpg | caption1 = | image2 = Cannon tracks at Coastal Battery, Aruba.jpg | caption2 = | footer = Ruinanan di kustbatterij | footer_align = center }} | area = | poblacion = 1.745 | censo = 2020 | densidad = | pais = {{ABW}} | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[Regionnan di Aruba|Savaneta]] | tipo_subdivision_adm = Zona | subdivision_adm = De Bruynewijk | zoom = 13 }} '''Kustbatterij''' ta un zona ku ta forma parti di Juwana Morto na Aruba, den region di San Nicolas Noord. Na 1 di yanüari 2020, e área tabatin un poblashon di 1.188 habitante, di cual 555 muhe i 633 hòmber. Den e zona ta lokalisa e monumento di guera di Kustbatterij. Historia E zona di Kustbatterij a ricibi su nomber durante World War II, ora a konstrui un bateria kostal riba un elevashon den augustus 1940. E lokashon tabata strategiko, siendo un di e puntonan mas haltu den e parti pariba di e isla, ku bista riba e refineria di Lago Oil and Transport Company i riba kosta. E instalashon militar tabata tin komo meta pa defendé e refineria, ku tabata di gran importansia pa e Aliadonan pa motibu di produccion di combustibel di aviashon. Pa e motibu ey, Aruba a bira un meta potensial pa atakenan di submarinonan aleman. E instalashon militar tabata tin komo meta pa defendé e refineria, ku tabata di gran importansia pa e Aliadonan pa motibu di produccion di combustibel di aviashon. Pa e motibu ey, Aruba a bira un meta potensial pa atakenan di submarinonan aleman. E kompleks tabata konsistí di tres posishon di kanon, un puesto di mando i varios edifisionan pa alojamento di soldaatnan. Tambe tabatin fasilidatnan manera un reservorio di awa. Kada posishon di arma tabata monta riba un fundeshi di beton i staal i prepará pa kanonnan ku por a kubri un gran distansia, inkluyendo parti di e isla mes. E bateria nunka no a wòrdu usa den combate, ni sikiera durante e atake di submarinonan aleman riba San Nicolas den febrüari 1942. Na 24 di oktober 1942, Prince Bernhard of the Netherlands a hasi un bishita oficial na e kustbatterij. Despues di guera, e instalashon militar a wòrdu abandoná i e área a wòrdu limpiá parcialmente. Restonan di bunker i posishonnan di arma a keda presente i posteriormente a wòrdu protehá komo patrimonio historiko. Awe, e lugá ta rekonosí komo un monumento di guera (ID 04-003) i ta wòrdu maneha pa Monumentenfonds Aruba. == Descripcion == Kustbatterij ta un zona principalmente residensial, ku desaroyo urbano rond di e sitio historiko. Den e área tin varios caya i bario chikí. E kaminda prinsipal den e zona ta Diamantbergweg, ku ta konektá Juwana Morto ku Rooi Hundo. Otro cayanan inkluí Weg Kustbatterij, Kleine Bergweg i Grote Bergweg. Den Weg Kustbatterij ta situa Colegio Nigel Matthew. Barionan den cercania ta Standardville i Rooi Hundo. == Literatura == * [[Johan Hartog|Hartog, Johan]], [https://archive.org/details/BNA-DIG-HARTOG-KUSTBATTERIJ/page/n4/mode/1up Juwana Morto Kustbatterij Aruba], De Walburg Pers (1987) {{Appendix}} [[:Kategoria:Luga na Aruba]] ----------- '''Kustbatterij''' ta un zona cu ta forma parti di [[Juwana Morto]] na Aruba, den [[Regionnan di Aruba|region di San Nicolas Noord]]. Dia 1 di januari 2020, e area aki tabatin un poblacion di 1.188 habitante, dividi entre 555 muhe y 633 homber. Den e zona ta localisa un monumento di guera. == Historia == E zona di Kustbatterij a ricibi su nomber durante e [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]] ora a construi un kustbatterij riba un elevacion na augustus 1940. Op Juana Morto, het hoogste punt van het oostelijk deel van het eiland, werd een kustbatterij gebouwd met uitzicht over de raffinaderij en over de Noord- en Westkust. * De kustbatterij is een erkend oorlogsmonument (ID 04-003). Cañonnan pisa tabata staciona aki pa defende e refineria di Lago. Despues di guera, e área a wòrdu limpia, lagando atras e luganan di arma y bunkernan, ku awor a wòrdu deklará un monumento protehá. * Op 24 october 1942 bracht Prins Bernhard een bezichtigingsbezoek aan de kustbatterij.<ref>Naar Aruba.. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 22-10-1942, p. 2. Geraadpleegd op Delpher op 28-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987278:mpeg21:p002</ref> * het bouwen van een onderofficiersverblijf bij de kustbatterij op Aruba<ref>Advertentie Aanbesteding. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 01-03-1944, p. 2. Geraadpleegd op Delpher op 28-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010403042:mpeg21:p002</ref> * Aan de N.V. Bouwmaatschappij Aruba is de gunning verleend van de bouw van een betonnen waterreservoir op St. Nicolaas nabij de kustbatterij.<ref>ARUBA AANBESTEDING.. "Amigoe di Curacao". Willemstad, 24-11-1948. Geraadpleegd op Delpher op 28-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000210652:mpeg21:p002</ref> * Op 17 mei 1940 werd proefgeschoten, in augustus 1940 kwam de kustbatterij Juwana Morto gereed voor direct vuur, in augustus 1941 ook voor nachtelijke actie. De Kustbatterij van Juwana Morto is nimmer in actie geweest, ook niet bij de directe aanval van de Duitsers op de raffinaderij in de nacht van 15 op 16 februari 1942, toen enige tankschepen verloren gingen.<ref>{{citeer web|auteur= [[Johan Hartog]]| titel=Batterijen beschermden de eilanden gedurende Tweede Wereldoorlog|werk=[[Amigoe]]|datum=1990-08-25|bezochtdatum=2026-05-28|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010641593:mpeg21:p020}}</ref> Kada un di e tres posishonnan di arma tabata para riba fundeshi di staal i beton. Kada un tabata montá pa un kañon di kaliber 19.2 ku por a drai 360 grado, ku un alkanse di 18.5 kilometer. Oranjestad y su haf tabata den alcance tambe. E cañonnan a haya e nombernan Betsy, Jopie y Beppie door di e soldaatnan, miembronan di Ehercito Boluntario Aruba. E bateria kostal di Juwana Morto nunka no a tira un tiru pa defendé e área, ni sikiera ora ku haf di San Nicolas i Refineria di Lago a wòrdu ataká pa un U-boat aleman na febrüari di 1942. Tankeronan di lago a wòrdu sendé na kandela, kousando huma i kandela pa stroba e bista for di e puesto di mando.<ref>[https://monumentenfondsaruba.org/juwana-morto-coastal-battery-1940/ Juwana Morto Coastal Battery * 1940], [[Monumentenfonds Aruba|SMFA]]</ref> hartog: Mken koos deze plaats vanwege het uitzicht naar twee zijden. En ook als besefte men dat de munitiemagazijnen e.d. in de rotsgrond uitgehouwen moesten worden, de kustbatterij zelf kon men bovengronds bouwen, want van zee u8it viel de kustbatterij toch in het niet bij de van zee uit royaal zichtbare raffinaderij. De batterij lag hoog zodat men over de schoorstenen van de raffinaderij heen kon schieten. Het complex op Aruba, gebouwd in 1940, bestond uit 3 geschutsopstellingen, een commandopost en enkele gebouwen voor onderdak van de kleine 100 mensen die er gelegerd waren. Ook waterreservoir. Een interessant stukje militair erfgoed van Aruba. Aruba speelde een cruciale rol in de Tweede Wereldoorlog vanwege de aanwezigheid van de Lago Raffinaderij, waar de kerosine voor de geallieerden werd geproduceerd. E kustbatterij a wordo construi na augustus 1940. E instalacion militar su obhetivo strategico tabata pa proteha e refineria di petroleo di Lago na San Nicolas cu tabata existi e tempo ey contra atakenan di Alemania durante Segunda Guera Mundial. importancia strategico: debi na e produccion halto di combustibel di aviacion pa e Aliadonan, e refineria di Lago tabata di vital importancia durante Segunda Guera Mundial. Komo resultado, e isla a bira un meta prinsipal pa U-boatnan Aleman. Lugá: E kustbatterij tabata situá riba e punto stratégikamente mas haltu di e parti ost di e isla, den cercania di San Nicolas. Esaki a ofresé un bista perfekto di e refineria i lama. Diseño: E liña defensivo tabata konsistí di un bunker di puesto di mando (commandopostbunker) i tres lugá di arma posishoná espasiá (geschutsemplacementen) cu un distancia di mas o ménos 50 meter for di otro. Restonan: E ruinanan di e post di comando y e cambernan di arma (geschutskamers) ainda por wordo haya awe rond di Weg Kustbatterij na San Nicolas y ta wordo maneha pa [[Monumentenfonds Aruba]]. == Descripcion == Den e zona di Kustbatterij, rond di e ruinanan militar, tin varios caya cu casnan residencial. E area ta wordo cruza pa un caya largo Diamantbergweg, cu ta conecta Juwana Morto cu Rooi Hundo. Otro cayanan conoci ta: Weg Kustbatterij, Kustbatterij, Kleine Bergweg y Grote Bergweg. Na Weg Kustbatterij ta situa un scol secundario, Colegio Nigel Matthew. Barionan den cercania ta: [[Standardville]] y Rooi Hundo. == Literatura == * [[Johan Hartog|Hartog, Johan]], [https://archive.org/details/BNA-DIG-HARTOG-KUSTBATTERIJ/page/n4/mode/1up Juwana Morto Kustbatterij Aruba], De Walburg Pers (1987) {{Appendix}} [[:Kategoria:Luga na Aruba]] ---------------- Kustbatterij (monumento) E Kustbatterij di Juwana Morto ta un monumento di guera situá na Aruba, den e área di Juwana Morto, serka San Nicolas. E ta un resto di un instalashon militar ku a wòrdu konstrui durante Segunda Guera Mundial pa defendé e refineria di petroleo di Lago. E sitio ta oficialmente rekonosí komo monumento di guera (ID 04-003) i ta wòrdu protehá komo parti di patrimonio historiko di Aruba. == Historia == E bateria di artileria a wordo construi na augustus 1940, riba un elevacion strategico den e parti pariba di e isla. E localisacion a wordo skohe pa su bista amplio riba e refineria Lago na [[San Nicolas]] y riba lama, ku tabata di importansia vital pa e Aliadonan durante Segunda Guera Mundial. E refineria di Lago tabata produci gran kantidat di combustibel di aviashon, loke a haci Aruba un punto strategiko i un posible meta pa atakenan di submarinonan aleman. Na 17 di mei 1940, a hasi prueba di tiramentu ku e kanonnan. Na augustus 1940, e bateria tabata kla pa uso den operashonnan di dia, i na augustus 1941 tambe pa operashonnan di anochi. Na 24 di oktober 1942, Prins Bernhard di Hulanda a bishitá e kustbatterij komo parti di un bishita oficial na e isla. A pesar di su importansia militar, e kustbatterij nunka no a wòrdu usa den combate, ni sikiera durante e atake di submarinonan aleman riba e refineria i haf di San Nicolas den febrüari 1942. == Descripcion == E kompleks militar tabata konsistí di: Tres posishon di kanon (geschutsopstellingen) Un bunker di puesto di mando Edifisionan pa alojamento di aproximadamente 100 soldaat Un reservorio di awa i otro fasilidatnan di sosten Kada posishon di arma tabata konstrui riba un fundeshi di beton i staal. E kanonnan tabata di kaliber 19.2 cm, ku por a bira 360 grado i tabatin un alkanse di mas o ménos 18,5 kilometer. Segun testimonio di soldaatnan, e tres kanon a ricibi nòmber informal: Betsy, Jopie i Beppie. E diseño di e bateria a tene kuenta ku e topografia di e terreno. E kanonnan tabata situá asina ku nan por tira por encima di e refineria, aprovechando e alturanan natural di e área. == Despues di guera y estado actual == Despues di 1945, e instalashon militar a wòrdu abandoná. Parti di e área a wòrdu limpiá, pero e strukturanan prinsipal, manera bunker i fundashonnan di kanon, a keda presente. Awendia, e restonan di e kustbatterij ainda por wòrdu mira den e paisahe rond di Weg Kustbatterij. E sitio ta wòrdu maneha i protehá komo patrimonio cultural, i ta forma un testimonio importante di e papel di Aruba durante Segunda Guera Mundial. E monumento ta un di e pokonan strukturanan militar di e periodo aki cu a sobrebibí na e isla. ---------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | variante= a | tipo = Region | nomber = San Nicolas-Noord | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 1/2 | caption_align = center | image1 = Aruba-Regionen.png | caption1 = San Nicolas Noord ta region 7 | image2 = | caption2 = | image3 = | caption3 = }} | area = | poblacion = | censo = 2020 | densidad = | descripcion = | pais = {{ABW}} | zoom = 13 }} '''San Nicolas-Noord''', oficialmente Sint Nicolaas Noord, ta un di e ocho [[Regionnan di Aruba|region]] den cua e [[isla]] di [[Aruba]] ta dividi administrativamente.<ref>{{Citeer web|url=https://cbs.aw/wp/index.php/2020/12/03/gac-geographical-address-classification-2019/|titel=GAC (Geographical Address Classification) 2019 and 2020|bezochtdatum=2025-03-03|datum=2019-06-27|werk=cbs.aw}}</ref> Hunto cu [[San Nicolas Zuid]] e ta constitui e region di San Nicolas, miho conoci como [[pariba di brug]]. E region tin un area di .... [[kilometer kuadrá|km²]] y un poblacion di 9.940 habitante dia prome di januari 2020. E region tin un poblashon di 9.940 (1 di yanüari 2020), loke ta representá 9.2% di e poblashon total di e pais. Muhé Hòmber 4760 5180 == Geografia == E region ta situá den e zona zuidoost di Aruba (region 7 riba mapa), pazuid di ... (region 1), pabou di [[Paradera]] (region 4) y panort di Oranjestad Oost (region 3). San Nicolas-Noord tin e siguiente barionan:<ref>[https://cbs.aw/wp/wp-content/uploads/2024/05/GAC_Officiele-publicatie_2024.pdf Strefy]</ref> * [[Brazil]] * Rooi Congo * Watapana Gezaag * [[Standardville]]/[[Rooi Hundo]] * Kust * [[Juwana Morto]] * San Nicolas-Noord otro {{Appendix}} [[Category:Luga na Aruba]] ------------------ {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais| variante= a | tipo = Region | nomber = San Nicolas-Zuid | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 1/2 | caption_align = center | image1 = Aruba-Regionen.png | caption1 = San Nicolas Zuid ta region 8 | image2 = | caption2 = | image3 = | caption3 = }} | area = | poblacion = | censo = 2020 | densidad = | descripcion = | pais = {{ABW}} | zoom = 13 }} '''San Nicolas-Zuid''', oficialmente Sint Nicolaas Noord, ta un di e ocho [[Regionnan di Aruba|region]] den cua e [[isla]] di [[Aruba]] ta dividi administrativamente.<ref>{{Citeer web|url=https://cbs.aw/wp/index.php/2020/12/03/gac-geographical-address-classification-2019/|titel=GAC (Geographical Address Classification) 2019 and 2020|bezochtdatum=2025-03-03|datum=2019-06-27|werk=cbs.aw}}</ref> Hunto cu [[San Nicolas Noord]] e ta constitui e region di San Nicolas, miho conoci como [[pariba di brug]]. E region tin un area di .... [[kilometer kuadrá|km²]] y un poblacion di 4.235 habitante dia prome di januari 2020. Sint Nicolaas-Zuid ta un di e ocho regionnan den e parti pariba di e pais autonomo di Aruba, cu ta pertenece na Hulanda, na Sur America. Riba promé di yanüari 2020, e region tabatin 4.235 habitante. Pa loke ta trata poblashon, e ta e region di mas chikitu den e pais. == Geografia == E region ta situá den e zona zuidoost di Aruba (region 7 riba mapa), pazuid di ... (region 1), pabou di [[Paradera]] (region 4) y panort di Oranjestad Oost (region 3). San Nicolas-Zuid tin e siguiente barionan:<ref>[https://cbs.aw/wp/wp-content/uploads/2024/05/GAC_Officiele-publicatie_2024.pdf Strefy]</ref> * [[Zeewijk]] * Pastoor Hendriksstraat * Van de Veen Zeppenfeldstraat * [[The Village]] * Essoville * [[Lago Heights]]/Esso Heights * [[Seroe Colorado]] * San Nicolas-Zuid otro Demografia E region tin un poblashon di 4.235 (1 di yanüari 2020), loke ta representá 3.9% di e poblashon total di e pais. Muhé Hòmber 1943 2292 {{Appendix}} [[Category:Luga na Aruba]] --------------- {{Databox}} '''Nomber di caya na Aruba''' ta refleha e historia, cultura y desaroyo social di e isla. Nan ta deriva for di un amplio scala di fuente, incluyendo historia local, [[geografia]], flora y fauna, [[literatura]], ciencia, [[religion]] y politica. Di e manera aki, nombernan di caya ta forma un parti importante di e herencia inmaterial di [[Aruba]]. Un nomber di caya ta un denominacion oficial pa espacio publico, manera caya, avenida, boulevard of plaza. E estudio di nomber di luga ta parti di e disciplina di toponimia. Den practica, nomber di caya ta sirbi como base pa adres y pa sistema di distribucion di post. Na Aruba, adres formal ta consisti di un nomber di caya hunto cu un number di e kavel, sin uzo di un sistema di codigo postal. ==Historia== E sistema di nomber di caya na Aruba a desaroyá gradualmente den [[siglo 19|siglo diesnuebe]] y [[siglo 20|binti]], paralelo cu urbanisacion di [[Oranjestad (Aruba)|Oranjestad]] i otro luganan riba e isla. Den e prome fase, hopi caya tabata sin nomber oficial of tabata conoci pa descripcionnan local. Influencia di gobernacion colonial Hulandes a introduci un sistema mas formal di registracion y nombramento. Un ehempel tempran ta e comision di nomber di caya na [[Willemstad]], [[Kòrsou|Corsou]], estableci na 1866, cu a sirbi como modelo pa Aruba.[1] Memey di siglo binti, despues di [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]], a surgi un consenshi pa uza nombernan cu mas relevancia local, reflehando un fortalecemento di identidad Arubano.<ref>{{citeer web|titel=Aruba Straatnamen|werk=[[Amigoe]]|datum=1950-12-05|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2026-04-29|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987772:mpeg21:p003}}</ref> == Dunamento di nomber == Na Aruba, e dunamento oficial di nomber na caya ta wordo realisa door di e minister responsabel pa Asuntonan General, riba recomendacion di Comision di Nomber di Caya. E comision consultivo aki ta inclui representante di instancianan manera [[Cuerpo Policial Arubano]] (KPA), Kadaster y Departamento di Obra Publico (DOW).[2] Na final di añanan 1940, a surgi discusion tocante e maneho di dunamento di nomber. A cuminsa duna preferencia na nombernan cu conexion cu e comunidad [[Antias Hulandes|Antiano]], en vez di nombernan internacional poco reconocibel.<ref>{{citeer web|titel=Ingezonden: Straatnamen op Aruba|werk=[[Amigoe]]|datum=1949-10-10|bezochtdatum=2026-04-28|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000212719:mpeg21:p003}}</ref><ref>{{citeer web|titel=Aruba straatnamen|werk=[[Amigoe]]|datum=1950-12-05|bezochtdatum=2026-04-28|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987772:mpeg21:p003}}</ref> Un di e prome ehempelnan tabata nomber di figuranan di resistensia, manera [[Boy Ecury]] y [[George Maduro]].[3] E historiado [[Johan Hartog]], prome director di [[Biblioteca Nacional Aruba]] (BNA), a presidi e comision den siglo binti. Bou di su liderazgo, nombernan a wordo selecta for di historia local y naturalesa, y tambe di personanan.[4] E maneho di dunamento di nomber ta evoluciona continuamente, tomando na cuenta expansion urbano y construccion di cayanan nobo, impulsa pa e desaroyo di Aruba durante e descubrimento di [[oro]], e mineria di guano, e yegada di e refineria di petroleo (Lago), y [[turismo]]. Algun nomber di caya ta di origen indigena, usualmente deriva di e zona unda nan ta situa. Den uzo moderno, hopi nomber di caya ta cuminsa cu termino manera ''Caya'' of ''Avenida'' (reemplasando e [[sufiho]] ''straat'' of ''weg''), of ta termina cu ''Boulevard''. ==Nomber tematico== Den diferente bario na Aruba, nombernan di caya ta sigui un tema specifico, loke ta contribui na identidad di e area: *Den Klip tin caya nombra pa escritor y compositor internacional. *Den [[Dakota (Aruba)|Dakota]], nombernan ta deriva di fruta y produkto agricola. *Den Companashi, nombernan ta basa riba cientifico y investigado. *Den Ponton, nan ta referi na mata y elemento di naturalesa local.[6] E sistema tematico ta facilita orientacion y ta duna caracter propio na cada bario. ==Reconocimento social== Hopi caya na Aruba ta nombra pa personanan cu a contribui na sociedad, manera politico, lider social, deportista, artista y religioso. Generalmente, e honor aki ta wordo otorga di manera postumo. E camindanan principal di Aruba ta generalmente nombra pa figuranan influyente. Entre nan tin ''Juan E. Irausquin Boulevard'' y ''Henny Eman Boulevard'', ku ta refleha e desaroyo economico y turistico di e isla den siglo binti.[7] Otro ehempelnan ta ''Avenida Nelson Orlando Oduber''[5], ''Watty Vos Boulevard''<ref>[https://antilliaansdagblad.com/articulo/aruba/20386-watty-vos-blvd-aruba-in-gebruik Watty Vos Boulevard Aruba in gebruik], [[Antilliaans Dagblad]] (6 di november 2019)</ref> y [[Caya G.F. (Betico) Croes]], nombra pa [[Betico Croes|Gilberto François Betico) Croes]], considerá como un figura clave den historia politico di Aruba. {{Appendix}} ==Referensia == * Frank, Vivienno L. 2019. ''Aruba en een keuze uit haar toponiemen.'' ISBN:978-0-359-65900-5 * Hartog, J. Aruba: Past and Present. Oranjestad: De Wit Stores. * Gobierno di Aruba – reglamentonan di nombramento di caya. * Croes, F. Historia di resistencia Antiano den Guera Mundial II. * Hartog, J. Geschiedenis van Aruba. * Alofs, L. & Merkies, H. Ken ta Arubiano? * Kadaster Aruba – registro di nomber di caya. * Ministerie di Infrastructura Aruba – dokumentonan di planifikashon urbano. [[:Kategoria:Geografia di Aruba]] <ref>{{Cite web |title=Kadaster Aruba |url=https://www.kadaster.aw |publisher=Kadaster Aruba |access-date=2026-04-27}}</ref> Example (book): <ref>{{Cite book |last=Hartog |first=Johan |title=Aruba: Past and Present |publisher -------------------- '''Nomber di caya na Aruba''' ta refleha e historia, cultura, y desaroyo social di e isla. Nan ta bin di un scala amplio di disciplina, entre otro historia di Aruba, geografia, flora y fauna, literatura, ciencia, religion y politica. Nomber di caya pues ta un parti importante di herencia inmaterial di Aruba. Un nomber di caya ta referí na un nòmber ku ta wòrdu usá pa designá espasio públiko, manera kaya, avenida, kaminda, plaza y becindario. E teoria di nòmber di kaya òf lugá ta un rama di toponimia. Un nòmber di kaya ta sirbi komo un guia i ta forma adrès, i ta wòrdu usá den hopi pais pa dirigí pòst. Nombernan di caya na Aruba hopi biaha ta un mescla di referencia na Papiamento, Hulandes y historia: hunto cu un number e ta forma un adres formal pero sin un sistema di codigo postal. == Dunamento di nomber == E nombramento oficial di cayanan na Aruba ta wordo haci door di Minister di Asuntonan General, riba recomendacion di e Comision di Nomber di Caya. E comision aki tradicionalmente ta consisti di representantenan di entre otro [[Cuerpo Policial Arubano]] (KPA), Kadaster, y Departamento di Obra Publico (DOW). Un comision similar pa e nomber di caya di [[Willemstad]] tabata existi na [[Kòrsou|Corsou]] caba for di aña 1866. Na fin di añanan 1940, a surgi un diskushon tocante e maneho cu dunamento di nòmber di caya. Kontrali na e hopi nòmbernan di kaya deskonosí, manera esnan di inventornan mundialmente famoso, a kuminsá duna preferensia na nòmbernan di kaya ku tabata papia ku e poblashon lokal.[1][2] E promé nòmbernan rekonosibel tabata esnan di bringadónan di resistensia Antiano: Boy Ecury (Boy Ecuryplein) i George Maduro (George Madurostraat).[3] Historiadó Johan Hartog, e promé direktor di Biblioteka Públiko di Aruba, tabata presidi e Komishon di Nòmber di Kaya di Aruba den siglo binti.[4] Bou di su liderazgo, nòmbernan tabata wòrdu selektá for di historia lokal i naturalesa, pero individuonan tambe tabata wòrdu konsiderá, normalmente póstumo. E decision final a keda na Conseho Ehecutivo di Aruba. Ekspanshon urbano den futuro i konstrukshon di kayanan nobo tambe ta wòrdu tumá na kuenta ora di skohe nòmber, loke ta nifiká ku e polítika di nòmber di kaya ta evolucionando konstantemente. Ku tempu, e terminologia tambe a kambia: nòmbernan di kaya nobo awor hopi bia ta kuminsá ku Caya, Boulevard, òf Avenida. ---------- revision '''Straatnamen van Aruba''' weerspiegelen de geschiedenis, cultuur en maatschappelijke ontwikkeling van het eiland. Zij zijn afkomstig uit uiteenlopende domeinen, waaronder de Arubaanse geschiedenis, aardrijkskunde, flora en fauna, literatuur, wetenschap, religie en politiek. De naamgeving van straten vormt daarmee een belangrijk onderdeel van het immaterieel erfgoed van Aruba. Un nomber di caya ta referi na un nomber cu ta wordo uza pa designá espacio publico, manera caya, avenida, kaminda, plaza y becindario. E teoria di nomber di caya of di luga ta un rama di toponimia. Un nomber di caya ta sirbi como un guia y ta forma adres, y ta wòrdu uza den hopi pais pa dirigi post. Nombernan di caya na Aruba hopi biaha ta un mescla di referencianan na Papiamento, Hulandes y historia: hunto cu un number e ta forma un adres formal pero sin sistema di codigo postal. == Naamgeving en beleid == De officiële naamgeving van straten op Aruba gebeurt door de minister van Algemene Zaken, op voordracht van de Straatnamencommissie. Deze commissie bestaat traditioneel uit vertegenwoordigers van onder meer de politie, het kadaster en de Directie Openbare Werken (DOW). Een vergelijkbare commissie bestond reeds in 1866 op Curaçao voor de straatnamen van Willemstad. Eind jaren 1940 ontstond er discussie over het straatnamenbeleid. In afwijking van de vele onbekende straatnamen, zoals bijvoorbeeld namen van wereldberoemde uitvinders, begon men de voorkeur te geven aan straatnamen die tot de bevolking spreken.<ref>ingezonden buiten verantwoordelijkheid der Redactie STRAATNAMEN OP ARUBA.. "Amigoe di Curacao". Willemstad, 10-10-1949. Geraadpleegd op Delpher op 10-02-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000212719:mpeg21:p003</ref><ref>ARUBA STRAATNAMEN.. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 05-12-1950, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 10-02-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987772:mpeg21:p003</ref> De eerste herkenbare namen werden die van de Antilliaanse verzetstrijders: Boy Ecury (Boy Ecuryplein) en George Maduro (George Madurostraat).<ref>ARUBA NAAR ARUBA.. "Amigoe di Curacao". Willemstad, 24-10-1949. Geraadpleegd op Delpher op 10-02-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000212731:mpeg21:p003</ref> Historicus Johan Hartog, Aruba’s eerste directeur van de Openbare Bibliotheek, was in de twintigste eeuw voorzitter van de Arubaanse straatnamencommissie.<ref>Dr.Johan Hartog; wat hij begon liet hij niet los. "Amigoe". Curaçao, 29-09-1990, p. 4. Geraadpleegd op Delpher op 10-02-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642192:mpeg21:p020</ref> Onder zijn leiding werden namen geselecteerd uit de lokale geschiedenis en natuur, maar ook personen kwamen in aanmerking, meestal postuum. De uiteindelijke besluitvorming lag bij het Bestuurscollege van Aruba. Bij de naamgeving wordt tevens rekening gehouden met toekomstige stadsuitbreidingen en de aanleg van nieuwe straten, waardoor het straatnamenbeleid voortdurend in ontwikkeling is. In de loop van de tijd veranderde ook de terminologie: nieuwe straatnamen beginnen tegenwoordig vaak met Caya, Boulevard of Avenida. == Straatnamen en maatschappelijke erkenning == Veel straatnamen op Aruba zijn gewijd aan verdienstelijke burgers, geestelijken, sporters en politici. Deze eer wordt doorgaans postuum verleend. Een bekend voorbeeld is Gilberto François (Betico) Croes, die als ‘Libertador’ van Aruba wordt beschouwd. De voormalige Nassaustraat, de hoofdstraat van Oranjestad, werd hernoemd tot Caya G. F. (Betico) Croes. Ook andere prominente figuren zijn in het straatbeeld vereeuwigd. Zo werd in 1950 de weg langs het Wilhelminasportpark vernoemd naar J. Helenus Ferguson, gezaghebber in de negentiende eeuw en bekend vanwege zijn rol in de aloëcultuur. Deze weg draagt tegenwoordig de naam Avenida.[[File:Aad Stolwijk, Hooiberg; Fergusonstraat; Avenida Milio Croes; Dakota, ANA-DIG-COL-STOLWIJK-LUCHTF-VEL-563-11, Archivo Nacional Aruba.jpg|thumb|Bista aereo di Avenida Milio Croes (antes Fergusonstraat) rechtsonder (1974).]] Ook andere prominente figuren zijn in het straatbeeld vereeuwigd, al blijkt deze eer niet altijd permanent. Zo werd in 1950 de weg langs het Wilhelminastadion vernoemd naar J. Helenus Ferguson, gezaghebber in de negentiende eeuw en bekend vanwege zijn rol in de aloëcultuur. Deze straat werd in 2004 hernoemd tot Avenida Milio Croes, naar de Milio Croes (1922-2013), voorzitter van SAC en jarenlang bijgedragen aan Aruba Carnaval. Een uitzondering op de regel van postume vernoeming is Nelson Orlando Oduber, voormalig minister-president van Aruba, naar wie de Avenida Nelson Orlando Oduber werd genoemd, ter vervanging van de Sasakiweg. == Thematische straatnaamgeving per wijk == In verschillende wijken op Aruba zijn straatnamen thematisch geordend, wat bijdraagt aan het karakter en prestige van deze buurten. In Oranjestad en omgeving zijn talrijke straten vernoemd naar literaire figuren, zoals Vondel, Herman Gorter, Constantijn Huygens, Jacob Cats en Guido Gezelle, aangevuld met internationale schrijvers als Shakespeare, Victor Hugo, Lord Byron en Alfred de Musset. Nabij Playa komen daarnaast straten voor die zijn vernoemd naar klassieke componisten, waaronder Bach, Schubert en Brahms, evenals leden van het Nederlandse koningshuis. De volkswijk Dakota kent straatnamen ontleend aan vruchten en landbouwproducten, zoals Patiastraat, Dadelstraat, Druivenstraat en Pindastraat. De oorspronkelijke Rondweg van Dakota werd in 1991 vernoemd naar oud-minister en voetballer Guillermo Trinidad, en later hernoemd tot Caya Papa Juan Pablo II. In Companashi, nabij de Kamerlingh Onnesstraat, overheersen namen van natuurwetenschappers zoals Edison, Pascal, Celsius en Fahrenheit. Ook de lokale gemeenschap wordt er weerspiegeld, met onder meer Caya Gilberto Toppenberg. De wijk Ponton bevat straatnamen ontleend aan inheemse plantensoorten, zoals Scopet, Breba, Katuna en Barba di Yoncuman. Het voormalige Eagle Colony kent straatnamen die verwijzen naar Europese landen. == Religie, sport en politiek == Religieuze orden hebben eveneens hun plaats in de Arubaanse straatnaamgeving. Zo zijn straten genoemd naar leden van de Frères de la Salle en de Dominicanessen, waaronder Caya Frère Alexius in Madiki en Caya Soeur Dorothea in Bushiri. Sporters en sportpioniers worden eveneens herdacht, zoals George Maduro, Boes Orman en Wichie de Palm. In Rancho is de Avenida Alo Tromp vernoemd naar een jonge AVP-aanhanger die in 1983 tijdens verkiezingsonrust om het leven kwam. == Hoofdwegen en boulevards == De belangrijkste verkeersaders van Aruba, tussen Oranjestad en Arashi, zijn vernoemd naar invloedrijke figuren uit de twintigste eeuw. De Lloyd G. Smith Boulevard herdenkt de directeur van de Lago-raffinaderij tijdens de Tweede Wereldoorlog, terwijl de Juan E. Irausquin Boulevard verwijst naar een pionier van het Arubaanse toerisme. Ook politicus Edgar ‘Watty’ Vos werd op deze wijze geëerd. --------- '''Straatnamen''' zijn er op Aruba in alle soorten, maar meestal van historische, aardrijkskundige, biologische, literaire of wetenschappelijke oorsprong. De namen worden door de Adviescommissie Straatnamen uitgezocht en aan de overheid voorgesteld. Een zelfde commissie werd op Curaçao al in 1866 benoemd voor straatnamen in Willemstad. Dr. Johan Hartog, historicus en Aruba’s eerste directeur van de Openbare Bibliotheek, vertelt dat hij vanwege zijn functie het voorzitterschap van de straatnamencommissie mocht vervullen, samen met vertegenwoordigers van de politie, het kadaster en openbare werken (DOW) etc. Er werden namen uit de Arubaanse geschiedenis en uit de natuur gekozen en voorgesteld aan het Bestuurscollege dat verder besliste, maar ook namen van overledenen kwamen in aanmerking. Tegenwoordig beginnen nieuwe straatnamen met Caya, Boulevard of zelfs Avenida. Verdienstelijke burgers of geestelijken, sporters of politici – al dan niet van onbesproken naam en faam, verbonden aan een regerende politieke partij – mogen zich, meestal postuum, erin verheugen om in een strook asfalt voort te leven. Aruba’s ‘Libertador’ Betico Croes is daar een voorbeeld van: Nassaustraat, de Mainstreet van Oranjestad, werd Caya G. F. (Betico) Croes. In 1950 werd de weg langs het ‘Wilhelminasportpark’ vernoemd naar J. Helenus Ferguson, gezaghebber in de 19e eeuw, die bekend werd vanwege zijn rol bij van het verbouwen van aloë. Inmiddels is die weg tot Avenida hernoemd. In 1966 merkte gedeputeerde Oscar Henriquez bij de behandeling van de eilandsbegroting op dat het voor de commissie niet makkelijk was om namen te vinden voor de straten in de vele nieuwe woonwijken. “De nieuwe straten moeten namen krijgen die meer tot de bevolking spreken”. Dat blijkt echter niet in alle gevallen nageleefd te zijn. Laten we eerst stellen dat het cachet van bepaalde wijken wordt onderstreept door de namen van de straten. Als je Oranjestad vanaf de airport binnenrijdt, kan je rechts afslaan naar de Vondellaan, vernoemd naar Neerlands grootste schrijver, onder meer bekend van het toneelstuk ‘Gijsbrecht van Amstel’. Hij leefde in de 17e eeuw. De wijk die grenst aan de Vondellaan, Mon Plaisir, bestaat uit huizen, bewoond door mensen die vertrouwd zijn met hun literaire klassiekers, vandaar dat er nog enkele straten klinkende namen hebben als Herman Gorter, Constantijn Huygen, Jacob Cats en Guido Gezelle. Wie kent hen niet… Voor de afwisseling worden er nog wat Engelse en Franse literaire reuzen op de naambordjes geplakt, zoals Shakespeare, Victor Hugo, Byron (Lord) en Alfred de Musset, allemaal bekend van de middelbare schooltijd. Trouwens, iets verder naar het Lagoen in Playa raken we in het goede gezelschap van klassieke componisten als Bach, Schubert en Brahms, waarna we tenslotte leden van de koninklijke familie tegenkomen, Juliana, Beatrix, Irene, Margriet en Maria-Christina. Voor een straat vernoemd naar de vader van deze prinsessen, moeten wij naar San Nicolas, daar vinden wij de Bernhardstraat. Plaatselijke helden zoals George Maduro en plantagehouder Bazin leven ook in straatnamen verder. In de aan de voornoemde Fergusonstraat grenzende volkswijk Dakota wordt het vruchten plukken in de Patiastraat, Dadelstraat, Druivenstraat en Pindastraat; die hebben geen nadere uitleg nodig. Trouwens, rond het oudste deel van Dakota werd een rondweg aangelegd, domweg Rondweg genaamd. In 1991 werd die vernoemd naar oud-minister Guillermo Trinidad, een voetballer afkomstig uit Dakota. Meer recentelijk kwam er een naamswijziging, het heet nu Caya Papa Juan Pablo II. Tja, de kerk wil ook wat. Wat dat betreft: er werden ook namen van bekende frères de la Salle en zusters Dominicanessen uitgezocht voor nieuwe straten in andere delen van de stad. Zo kwam er in Madiki de Caya Frère Alexius en in Bushiri de Caya Soeur Dorothea, beiden omringd door een hele reeks verdienstelijke collega’s. De wijk Companashi, grenzend aan de Kamerling Onnesstraat, vernoemd naar een 19e eeuwse natuurkundige, is gevuld met internationale grote namen op dat gebied zoals Edison, Pascal en natuurlijk Celsius en Fahrenheit. Gilberto Toppenberg, meer dan verdienstelijke inwoner van die wijk, heeft daar nu ook zijn Caya gekregen. Dan komen we in Ponton, via de voormalige Boerhaavestraat, nu Caya Ernesto O. Petronia, en bevinden we ons midden in straten met namen uit de plaatselijke plantenwereld: Scopet, Breba, Katuna en niet te vergeten de Barba di Yoncuman. De wijk die vroeger als Eagle Colony werd aangeduid, heeft de namen van Europese landen in de straatnaam, zoals Frankrijk, Schotland en zo meer. Een deel van de Arendstraat, waar hij aan woont, is vernoemd naar voetbalpionier Boes Orman. De rotonde aan het eind van de Belgiëstraat draagt de naam van Wichie de Palm, oprichter van het bedrijf met touringbussen, niet ver van deze rotonde. In de wijk Rancho is een straat vernoemd naar een jeugdige aanhanger van de AVP die in 1983 bij een schermutseling in verkiezingstijd het leven verloor: de Avenida Alo Tromp. In deze voormalige visserswijk valt het op dat straatnamen die de bewoners iets zeggen zoals de Ranchostraat en Visstraat, worden onderbroken door straten die namen dragen als Johan de Wittstraat en Oldenbarneveldstraat. Eenzelfde contrast is te vinden in San Nicolas, daarover later meer. De voornaamste verkeersaders van het eiland, tussen Oranjestad en Arashi zijn vernoemd naar de directeur van de Lago tijdens de oorlog, Lloyd G. Smith en de pionier van ons toerisme, Juan E. Irausquin. Hun namen zijn aan een Boulevard verbonden. Die eer had ook AVP politicus Edgar ‘Watty’ Vos. Volgens de richtlijnen allemaal postuum geëerd. De enige uitzondering daarop is tot nu toe: Nelson Orlando Oduber, voormalig Minister-President, wiens Avenida de naam Sasakiweg heeft vervangen. Het is nog even wennen...<ref>Evert Bongers, [https://www.facebook.com/groups/2690464017950676/posts/3028876380776103/ Straatnamen op Aruba], facebook Historia di Aruba</ref> {{Appendix}} ------------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | variante = a | tipo= Bario | name = Essoville | imagen = Aad Stolwijk, San Nicolas; San Nicolaas; Graf Von Zinzendorf school; Staringstraat; Kong Ming Supermarktet; Pastoor Hendrikstraat, ANA-DIG-COL-STOLWIJK-LUCHTF-VEL-537-10, Archivo Nacional Aruba.jpg | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[Regionnan di Aruba|San Nicolas Zuid]] | tipo_subdivision_adm = Zona | subdivision_adm = <!-- Historia --> | funda = <!--Fecha di fundacion --> | fundado = <!-- Geografia --> | area = 0.2861<ref>https://www.citypopulation.de/en/aruba/admin/san_nicolas_zuid/885__essoville/</ref> | poblacion = 971 | gentilisio = | censo = 2020 }} '''Essoville''' ta un bario y zona (zona) den e region di Sint Nicolaas-Zuid den e parti zuid di e pais autonomo di Aruba, perteneciente na Hulanda, na Sur America. Riba promé di yanüari 2020, e tabatin un poblashon di 971. E ta e zona di mas grandi den e region. * woonhuizen waren eerst enkel genummerd terwijl beginjaren 60 hieraan namen van rivieren werd toegekend. Essoville is een woonwijk in het oosten van San Nicolas en omvat de woonstraten; Vuykestekestraat Coloradostraat Orinocostraat Missouristraat Amazonestraat Mississippistraat Deze woonwijk werd gesticht door "Home Building Foundation", een stichting opgericht en gefinancierd door de Lago. De huizen werden aan werknemers van de Lago verkocht.<ref>Vivienno Frank. 2019. Essoville. Den:''Aruba en een keuze uit haar toponiemen.'' ISBN:978-0-359-65900-5, pag. 105.</ref> Allereerst is gedacht aan de overdracht hiervan aan de Home Building Foundation, Zoals het zich thans laat aanzien, zou een dergelijke overdracht het meest aan de technische en wettelijke vereisten tegemoet komen. De huizen zouden dan door de Foundation aan de tegenwoordige bewoners worden verkocht op dezelfde wijze zoals dit na de oorlog met de Essoville-huizen geschiedde Deze bewoners zouden dan het eerst voor de aankoop dezer woningen, die zij momenteel huren, in aanmerking komen.<ref>Lago overweegt eigendoms overdracht Lago Heights huizen. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 01-06-1953, p. 2. Geraadpleegd op Delpher op 13-04-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010988047:mpeg21:p002</ref> * woonhuizen waren eerst enkel genummerd terwijl beginjaren 60 hieraan namen van rivieren werd toegekend. * vergeleken met andere barios waren de kavel klein met daarop mini-woninkjes. Te St. Nicolaas is door de recente bouw van 70 arbeiderswoningen de (z.g. „Essoville") door de Lago Oil 6 Transport Cy Ltd. de volkshuisvesting belangrijk verbeterd.<ref>Woningtoestand op Aruba.. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 18-06-1942, p. 4. Geraadpleegd op Delpher op 13-04-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987172:mpeg21:p004</ref> * in de wijk is gevestigd een rumshop en een pompstation, dat in 1952 in bedrijf ging. * wijk grenst aan de Graaf van Zinnendorfschool, gelegen aan de [[Bernhardstraat]]. == Historia == Buiten de Colony verrezen woonwijken voor het lokale personeel, voor elke laag van de hierarchie een aparte wijk. In 1937 werd begonnen met Lago Heights, 150 huizen. In 1939 [[Essoville]] met 75 bungalows om te beginnen. In 1947 werd begonnen met sociale woningbouw in [[Lagoville]]: de arbeiders werden in de gelegenheid gesteld door een spaarregeling op den duur eigenaar te worden van de huizen. En afgezien van de door Lago neergezette wijken was er in het centrum van wat later San Nicolas zou gaan heten ook een wijk van in de haast opgebouwde huizen in de stijl die ook op de Engelstalige Caribische eilanden te vinden is: [[The Village]].<ref>{{citeer web|url=http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&task=view&id=28&Itemid=42|titel=De Lago en de Eagle: de olieindustrie op Aruba|werk=historiadiaruba.aw|datum= |bezochtdatum=2024-09-03|archiefurl=https://web.archive.org/web/20210812112631/http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&task=view&id=28&Itemid=42|archiefdatum=2021-08-12|dodeurl=nee}}</ref> Divishon Atministrativo E zona ta konsistí di un lokalidat:[2] Essoville Demografia E zona tin un poblashon di 971 (1 di yanüari 2020). {{Appendix}} [[:Kategoria:Luga na Aruba]] --------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | variante = a | tipo= Bario | name = Esso Heights | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[Regionnan di Aruba|San Nicolas Zuid]] | tipo_subdivision_adm = Zona | subdivision_adm = }} '''Esso Heights''' ta un bario den e zona di Lago/Esso Heights, den e region di Sint Nicolaas-Zuid den e parti zuidoost di Aruba.[1] == Historia == Buiten de Colony verrezen woonwijken voor het lokale personeel, voor elke laag van de hierarchie een aparte wijk. In 1937 werd begonnen met Lago Heights, 150 huizen. In 1939 [[Essoville]] met 75 bungalows om te beginnen. In 1947 werd begonnen met sociale woningbouw in [[Lagoville]]: de arbeiders werden in de gelegenheid gesteld door een spaarregeling op den duur eigenaar te worden van de huizen. En afgezien van de door Lago neergezette wijken was er in het centrum van wat later San Nicolas zou gaan heten ook een wijk van in de haast opgebouwde huizen in de stijl die ook op de Engelstalige Caribische eilanden te vinden is: [[The Village]].<ref>{{citeer web|url=http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&task=view&id=28&Itemid=42|titel=De Lago en de Eagle: de olieindustrie op Aruba|werk=historiadiaruba.aw|datum= |bezochtdatum=2024-09-03|archiefurl=https://web.archive.org/web/20210812112631/http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&task=view&id=28&Itemid=42|archiefdatum=2021-08-12|dodeurl=nee}}</ref> {{Appendix}} [[:Kategoria:Luga na Aruba]] ------------------ {{Variante|a}} {{infobox luga den pais | variante = a | tipo = Bario | nomber = Lago Colony | pais = {{ABW}} }} '''Lago Colony''' tabata un comunidad situa na e extremo oost di e isla di Aruba, cerca di e area conoci actualmente como Seroe Colorado. E stat tabata konsistí di 377 kas,[2] un hospital,[3][4] misa, kas di klup, pista di bowling, i un Skol Merikano, ku promé pa di diesdos klas i aproksimadamente 180 studiante. E poblashon di Lago Colony tabata prinsipalmente di Merka, ounke tabatin un poblashon grandi di Inglatera, Irlanda i Eskosia ku tabata prinsipalmente ofisialnan riba e flota di tankero di lago. Ademas tabatin Hulandes, Danes, Spaño y otro nacionalidadnan representa den e comunidad. E pueblo aki tabata sostené pa un refineria grandi di zeta na mundu, ku e tempu ei tabata propiedat di un supsidiario di Standard Oil di New Jersey, konosí komo Lago Oil and Transport Company. Lago tabatin su komienso na 1924 komo un fasilidat di trans-shipping pa zeta krudo ekstraí pa Lago Petroleum Corporation ku ta operá na Lago Maracaibo. E crudo a wordo transporta pa Aruba den barconan di fondo plat, cu ta poco profundo, barconan tanker, conoci como lake tankers. E trans-envio aki di e zeta krudo a sigui te na 1928 ora ku a konstruí un refineria i e zeta krudo Venezolano a wòrdu refiná riba e isla i enviá tur kaminda na mundu komo produktonan petrolero kaba. == Baby beach == Den añanan 1950, e Aruba Esso Club a wòrdu konstruí na Baby Beach man made lagoon.[5] E klup a inkluí un restorant, pista di baile i un stadion di beisbòl. Den e lagun, tabatin un waf i baranka chikitu (di kua un ta para ainda). E refineria a opera te cu 1985 ora cu el a wordo cera. E refineria, cu awor ta propiedad di Valero Energy Corporation, despues a wordo cumpra, habri bek, despues cera atrobe; na desèmber 2010, Valero a anunsiá ku e refineria ta habri bèk.[6] Te cu 2012, a keda solamente algun cas di ex-Colonia di Lago. Esnan cu a resta a wordo entrega na Gobierno di Aruba of a wordo bendi na personanan individual. Awendia, e Esso Club ta solamente un edifisio grandi i bandoná ku un negoshi, un tienda di buseo, ku ta den operashon ainda. ------------ {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | variante = a | tipo= Bario | name = Zeewijk | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 1/2 | caption_align = center | image3 = Zeilschip bij de Yachtclub van Aruba. Op de achtergrond de Lago-olieraffinaderij, Bestanddeelnr 252-3982.jpg | image2 = De haven van de Lago-olieraffinaderij in San Nicolas op Aruba, Bestanddeelnr 252-8041.jpg | image1 = BNA-DIG-MEINERS-0035 - San Nicolas - Zeewijk, Zwemmers aan strand van Zeewijk 591200 c.jpg | caption1 = Playa di Zeewijk | footer = Bista pa lama cu [[Lago Oil & Transport Company|refineria Lago]] den fondo | footer_align = center }} | pais = {{ABW}} | region = [[San Nicolas|San Nicolas-Zuid]] | poblacion = 527 | censo = 2020 | censo_ref = | area = 0,4827 | densidad = 1,092 | zona = | zoom = 14 }} ------------------- ==The Lourdes Grotto== Named in commemoration of the famous French religious landmark, was created under the guidance of a priest named “Erkamp” and parishioners in the year 1958. The grotto, a shrine built into the rocks is located in Seroe Preto, just off the main road to San Nicolas. A statue of the Virgin Mary, weighing 700 kilos, was hoisted into place in the grotto. Every year, on February 11 (feast of Lady of Lourdes), a procession leaves from the St. Theresita church in San Nicolas to the grotto, where a mass is performed. The grotto is located road-side and can be visited daily. <ref>https://www.cspnv.com/pdf/aruba-today-20260227.pdf Explore Aruba! (27 di februari 2026)</ref> ---------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais| variante = a | tipo = luga | nomber = Parkietenbos | nomber_oficial = | nomber_nativo = | pais = {{ABW}} | alias = | lema = | imagen = | descripcion = | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 1/2 | caption_align = center | image1 = | caption1 = | image2 = | image3 = }} | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[Oranjestad West]] | zoom = 14 }} '''Parkietenbos''' ta un luga situa na costa west di Aruba, canto di lama y mangelnan directamente pazuid di [[Aeropuerto Internacional Reina Beatrix]] y e areanan residencial di [[Simeon Antonio]] y [[Cas di Paloma]]. E area aki ta designa como un zona economico den e ''Ruimtelijke Desaroyo Plan'' (ROP) di Aruba di 2009.<ref>[https://web.archive.org/web/20160224005153/http://dip.aw/ROP%20atlas.pdf Atlas Ruimtelijk Ordeningsplan]</ref> == Zona economico == For di añanan 1960, e landfill sentral “Parkietenbos Containerpark & ​​Landfill Facility”, simplemente konosí komo “Parkietenbos”, ta situa na Parkietenbos. E instalashon públiko aki ta wòrdu manehá pa [[Serlimar]] y ta consisti di dos deposito principal: e parke di container i e landfill, caminda e sushi ta wordo compacta, nivela y cubri.<ref>[https://web.archive.org/web/20201031134950/https://serlimar.com/ Officiële website Serlimar]</ref> Na 2009, e compania Mericano Bouldin & Lawson a entrega e instalacion di “WastAway”. E instalacion aki cu tin un balor di 28 miyon florin, mester a procesa desperdicio den asina yama “fluff” y despues reusa e fluff aki pa compost of fertilisante di tera. Sinembargo, e instalashon nunka no a funshoná korektamente i p’esei a wòrdu será na mitar di 2011.<ref>{{Citeer web |url=http://www.genootschapnederlandaruba.nl/wp-content/uploads/2017/02/Voor-u-gelezen-juli-2016.pdf |titel=Voor u gelezen, GNA, juli 2016 |bezochtdatum=2018-07-20 |archiefdatum=2018-07-20 |archiefurl=https://web.archive.org/web/20180720225535/http://www.genootschapnederlandaruba.nl/wp-content/uploads/2017/02/Voor-u-gelezen-juli-2016.pdf |dodeurl=ja }}</ref> Riba 8 di febrüari 2018, un “petishon pa informashon” (RFI) a keda publiká en konekshon ku e destaho pa e remediashon di e landfill i e kambio den e método di prosesamentu di desperdisio: di maneho di desperdisio “sólido” pa “sostenibel”.<ref>[https://www.ie-forum.nl/artikelen/rectificatie-afgewezen-wegens-onvoldoende-hinder-voor-aanbestedingen-parkietenbos Rectificatie afgewezen wegens onvoldoende hinder voor aanbestedingen Parkietenbos]</ref> Desde 2007, un planta di tratamentu di awa di riool a wòrdu situá banda di e landfill pa e tratamentu di awa di cesspool suministrá pa tankero.<ref>{{Citeer web |url=http://www.witteveenbos.nl/nl/projecten-afvalwater/project/15-rwzis-aruba/pagenr/1 |titel=Aruba |bezochtdatum=2018-07-20 |archiefdatum=2018-07-20 |archiefurl=https://web.archive.org/web/20180720225707/http://www.witteveenbos.nl/nl/projecten-afvalwater/project/15-rwzis-aruba/pagenr/1 |dodeurl=ja }}</ref> == Asuntonan ambiental == Huma di e landfill di Parkietenbos por wòrdu mira for di Wayaca (yüni 2022) Pa añanan, e landfill ku awor ta sobrepobla tabata e kousa di kehonan tokante molèster di huma, huma tóksiko i polushon, ku ta un peliger pa medio ambiente i salú públiko. Na 2002, un grupo di residente lokal a funda e Fundashon Parkietenbos pa hala mas atenshon na e problema di desperdisio a traves di akshonnan.<ref>https://www.thedailyherald.sx/islands/66520-aruba-residents-take-action-against-landfill{{Dode link|datum=februari 2020 |bot=InternetArchiveBot }}</ref> E fundacion aki a tuma accion na comienso di juli 2018 ora cu candela a bolbe cuminsa na landfill. Despues di akshonnan inútil di Stichting Parkietenbos, un residente lokal a disidí di presentá un demanda kontra gobièrnu na 2020.<ref>{{Citeer web|url=https://caribischnetwerk.ntr.nl/2020/08/25/overheid-blijft-doorgaan-met-illegale-afvalpraktijken/|titel=Overheid blijft doorgaan met illegale afvalpraktijken|bezochtdatum=|auteur=Sharina Henriquez|datum=2020-08-25|werk=caribischnetwerk.ntr.nl}}</ref> {{Appendix}} ------------------- {{Databox}} '''Cunucu Arikok''' ta un museo habri den [[Parke Nacional Arikok]], cu ta sirbi como mustra di e manera di biba di antaño. E ta un di e atraccionnan principal di Parke Nacional Arikok. {{Appendix}} Fondo Prins Bernhard lo financia finalisacion di e proyecto ‘Cunucu Arikok’. Esaki ta encera un suma di mas o menos 60 mil florin. Cu Cunucu Arikok e fundacion FANAPA tin como meta pa crea un obheto cu ta duna e bishitantenan un bon impresion di kico naturalesa na Aruba tin pa ofrece. ‘Na e lugá úniko aki nos ta haña vegetashon eksuberante riba un pida tereno kaminda diferente formashon geológiko ta uni den otro, ku ta visibel den kunuku pa medio di diferensianan den tipo di tera i baranka i kaminda un kantidat grandi di parha i bestia di tera tambe ta biba.<ref> Prins Bernardfonds steunt afbouw project Cunucu Arikok. "Amigoe". Curaçao, 14-09-1989, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 25-04-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642757:mpeg21:p006</ref> E sub-proyecto “Cunucu Arikok”, di Stinapa Aruba, lo wordo financia door di Fondo Prins Bernhard, a haya sa di Stinapa. E proyecto aki ta data for di aña 1980 ora cu Departamento di Desaroyo Economico (DECO) den colaboracion cu otro instancianan local a desaroya un proyecto grandi pa crea un parke nacional Arikok-Jamanota na Aruba. Stinapa Aruba tin 785 hectar riba huur di gobierno. Esaki ta Sero di Arikok y e area rond di dje. E sitio ta situá eksaktamente na e frontera di dos formashon di piedra geológiko: e diabase schist-tuff i e tonalite. Hopi impreshonante den e parti abou ta numeroso formashon ku ta konsistí di blòki grandi di tonalita rondoná den kua eroshon a krea e formanan mas straño i imponente. Komo ku e cunucu ta protehá di e bientunan komersial konstante i salu dor di e seru di Arikok, e tin un vegetashon relativamente eksuberante. Tin un kantidat di palu hopi bieu, grandi i kompletamente krese, ku ta un raridat riba e isla. Konenchi, parakeet ta biba einan i hopi bia por mira otro parhanan manera trupial, chuchubis i perdiz. Kaskabel tambe ta presentá, pero bo mester ta un eksperto pa haña un: nan ta lastra bai ora hende yega serka.<ref>Natuurpark met cultuur-historisch monument Bernhard-fonds neemt Cunucu Arikok voor zijn rekening. "Amigoe". Curaçao, 30-11-1985, p. 9. Geraadpleegd op Delpher op 25-04-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643304:mpeg21:p011</ref> {{Stub}} ChatGPT: Cunucu Arikok ta un lugá histórico i kultural importante den Parke Nacional Arikok na Aruba. E palabra "cunucu" ta referí na un plantashon chikí òf un kas di campo, i den e kontektu aki, e ta referí na un plantashon ku a pertenesé na Arie Kok, un agricultor Hulandés. E nòmber di e parke mes, Arikok, ta derivá di su nòmber. ​ Wikipedia – Die freie Enzyklopädie 🏡 Historia i Signifikado Cunucu Arikok a forma parti di e desaroyo di Parke Nacional Arikok. E área a sirbi komo un plantashon chikí, i su kas di torto (kas di adobe) a keda preservá komo un ejemplo di bida rural tradicional Arubano. E kas a rekonstruí usando método tradicional pa mustra e estilo di bida di e tempu ey. ​ wheninaruba.com 🌿 Naturalesa i Kultura E área rondó di Cunucu Arikok ta riku den flora i fauna lokal, inklusí mata di divi-divi, kaktus tropikal, i otro planta medikinal. Tambien, den e área por haña desèño riba piedra di Indjanan nativo, ku ta indiká e presensia di pueblo indígena den e región. ​ 🥾 Rota di Hike E Cunucu Arikok Trail ta un ruta di hike fasil, ideal pa famia i visitante ku ta buska un introdukshon na e parke. E trail ta kuminsá na e sentro di bishita i ta dura mas o ménos 2 ora. Durante e hike, bo por wak e kas rekonstruí, flora lokal, i arte rupestre. ​ wheninaruba.com +2 things-to-do-in-aruba.com +2 boardwalkaruba.com +2 🗺️ Lokal i Atraktividatnan Serka Cunucu Arikok ta lokalisa serka di otro atraktividatnan den e parke, manera Kueba Chiki, un kueba ku desèño riba su muraya, i Dos Playa, un playa doble popular. E ruta ta pasa tambe serka di Sero Arikok, un di e punto mas haltu di Aruba. ​ AllTrails.com [[:Kategoria:Seru na Aruba]] Sinds enkele járen bezit Aruba een national park. Een uitgestrekt terrein in de omgeving van de Arikok en Jamanota tot aan de noordkust toe. Een kleiner deel van dit park is omheind d.m.v. een “slavenmuur”, aangelegd door de Stinapa. Dit park, gelegen in de luwte van de Arikok, is alleszins de moeite waard en bij uitstek geschikt voor een wandeling op een zondagna¬ middag. De ingang bereikt men door op de zándweg naar de Jamanota de Stinapaborden te volgen. Een keurig aangelegd pad maakt de wandeling tot een waar genoegen. Op de steile gedeelten zijn stenen trappen aangelegd met zelfs een leuning. Men bevindt zich werkelijk in een uniek stukje Arubaanse natuur. Enorme rotsblokken, praktisch alle soorten planten die op Aruba in het wild groeien en schitterende vergezichten. Door de beschutte ligging groeien de Watapana’s zoals het hoort: gewoon rechtop. Onder de enorme kruinen zijn banken aangebracht, waarop het koel rusten is. Dát is pas rusten met enkel vogelgeluiden om je heen, alleen het gekrijs van de parkieten zou aangepast moeten worden. Konijntjes schieten heen en weer. Een zijpaadje voert ons naar een overhangende rots, waar zich Aruba’s bekendste indianentekens bevinden. Bezoekers doen er goed aan een fotocamera mee te nemen, vooral de natuurfotograaf zal behoorlijk aan zijn trekken komen. Het wandelpad mondt uit bij een gerestaureerd lemen huisje. Het is geheel in stijl gehouden. Ook de omgeving van dit huisje wil de Stinapa aanpassen aan het leven van vroeger. Cunucu Arikok is een waardevol projekt, zowel voor de lokale bevolking als de toerist, die wat meer wil zien dan alleen het strand en het casino. Bekijk op uw gemak de foto’s en trek er op uit. Kan heel gezond zijn. (skol i Komunidat november 1986) foto’s: Rinus de Graaff ===Stampia di 75 cen=== Cunucu Arikok ta keda na pia di Sero Arikok, na e parti west unda no tin mucho biento. Den pasado nan a practica aki agricultura y cria di bestia, pero no na gran escala. E cunuqueronan tabata biba den cas di torto, esaki ta un cas traha di lodo. E cas di torto cu nos ta mira awendia den Cunucu Arikok a keda construi na 1985, perfectamente imita na e manera tradicional.<ref>[https://archive.org/details/BNA-DIG-BONDIA-2006-11-01/page/n30/mode/1up?q=cunucu+arikok+skol Post Aruba N.V. kier mustra e beyeza di Parke Nacional Arikok], BDA (1 di november 2006)</ref> Pa e spannan di dak nan a uza flambeu (palo di cadushi) y e murayanan ta traha di un mezcla di lodo y yerba. ===Stampia di 100 cen=== Despues di core riba e caminda cu ta pasa door di e parke, nos ta yega na e punto mas halto, esta Miralamar. For di aki bo tin un bista riba lama na ambos banda di e isla. Den cielo tin un warawara (ployborus plancus) ta bula y ta busca un coneu of un cabrito morto. E paisahe ta caracteriza pa duinen aki ta cubri un espacio di mas o menos 2 hectarea. Nan ta consisti di santo blanco di coral cu e biento di Noordoost ta supla riba e isla. Riba e duinen ta crece algun palo di druif y di oleifi cu te hasta den tempo seco ta mustra berde. Ken lo por haya e shoco dilanti di e monton di piedranan? Shoco bo ta hay’e solamente na Aruba. ------------------ == Manchebo Beach == {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais| variante = a | nomber = Manchebo Beach | nomber_oficial = | nomber_nativo = | tipo = Playa | pais = {{ABW}} | alias = | lema = | imagen = | descripcion = | multi-imagen = <!-- Utilisa plantia {{Multiple image}} --> | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[Oranjestad West]] | zoom = 14 }} (Van een onzer verslaggevers) WILLEMSTAD. — Bij PB 1965 no 34 is verschenen het landsbesluit, dat het besluit van het Bestuurscollege van Aruba goedkeurt om een perceel grond van ongeveer 16.225 m 2 voor zestig jaar in erfpacht uit te geven aan Machebo Beach Hotel NV te Manchebo.<ref>Erfpacht Manchebo. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 30-03-1965, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 22-04-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462582:mpeg21:p003</ref> -------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais| variante = a | nomber = Cueba Huliba | nomber_oficial = | nomber_nativo = | tipo = Cueba | pais = {{ABW}} | alias = | lema = | imagen = Bat Cave Formations.jpg | descripcion = | multi-imagen = <!-- Utilisa plantia {{Multiple image}} --> | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[San Nicolas]] | zoom = 14 }} '''Cueba Huliba'''[1][2] (tambe konosí komo Baranca Sunu ku ta nifiká “Baranka Desnudo”) ta un cueba Guadirikiri of Cueba di Guadirikiri ta un espacio natural bou di tera na Aruba, den Parke Nacional Arikok na mas of menos 1,4 km di Fontein. es.wiki:'''Cueba Huliba'''[1][2] (tambe konosí komo Baranca Sunu ku ta nifiká “Baranka Desnudo”) ta un cueba riba e isla Karibense di Aruba,[3][4] apodá e “tùnel di amor”[5] pa su entrada den forma di kurason. E entrada ta via un trapi skerpi i smal ku ta hinka den e kueba. E tin sinku entrada. Na algun lugá, bo mester bùig pa wak e formashonnan. Flashlights ta nesesario pa eksplorá e koredó di 300 pia (91 m) largu, ya ku ta totalmente skur paden di e kueba. E kueba ta yená ku formashonnan di stalagmita i stalaktita den e piedranan di kalki. Dos espesie di bat ku ta biba den e kueba aki ta e Leptonycteris curasoae i e Macroglossus sobrinus. Ta interesante pa nota cu vleermuis, despues di drumi den cueba durante dia, ta bula sali den horda en busca di cuminda. E salida for di e tùnel ta dor di un seri di trapi ku ta grabá den e baranka i ta basta riesgoso. Den un di e kambernan, e Birgen Maria a wòrdu grabá den un formashon di baranka natural. Leyenda ta menshoná historianan tokante piratanan ku lo a biba den e kueba pa skonde nan tesoronan, ounke no tin evidensia pa konfirmá esaki. {{Appendix}} [[:Kategoria:Aruba]] ----------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | variante = a | nomber = Cueba di Fontein | nomber_oficial = | nomber_nativo = | tipo = Cueba | pais = {{ABW}} | alias = | lema = | imagen = | descripcion = | multi-imagen = <!-- Utilisa plantia {{Multiple image}} --> | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[San Nicolas]] | zoom = 14 }} E '''Cueba di Fontein''' ta un cueba situa na costa nort-oost di [[Aruba]], den e [[Parke Nacional Arikok]]. ** Fontein Cave: Longer than the Quadirikiri Cave, the Fontein Cave contains pathways that stretch to the limestone walls further down. Here is also where prehistoric drawings can be seen. Though this cave does not have its own legend, this was speculated to have been occupied—or at least used by prehistoric Arawak settlers on the island for rituals and other spiritual ceremonies.<ref>[https://www.cspnv.com/pdf/aruba-today-20240403.pdf Visit the island’s popular cave sites!], Aruba Today (3 di april 2024)</ref> This popular cave is located along the northeast coast in National Park Arikok near Boca Prins. The Fontein Cave is well known for its native Arawak Indian rock paintings which can still be found on the walls and ceilings. The brownish-red paintings were left by Caquetios and graffiti imprinted by European settlers. {{Appendix}} [[:Category:Aruba]] es.wiki:'''Cueba di Fontein''' Cave[1][2] ta un cueba chikito cerka di Boca Prins na e parti nort di e isla di Aruba.[3][4][5] E ta bon konosí pa su dibuhonan di muraya nativo Arawak, ku a wòrdu grabá pa Nativonan Merikano dekorativamente riba e murayanan di piedra i parti di e plafond mas plat di e kueba ku kombinashonnan di koló kòrá òf maron-kòrá-maron òf lila; Esaki ta duna pista tokante e historia di e amerindionan. E kueba ta aksesibel for di un “baranka di terasa di piedra di kalki di koral” i tin un largura di 3 meter (9.8 pia) i un haltura di 2 meter (6 pia 7 inch). E sala di entrada, ku ta habrí pa bishitantenan, ta 4 meter (13 pia) haltu i ta ekstendé te na un profundidat di 50 meter (160 pia). Komo ku e ta un formashon geológiko di piedra di kalki, i debí na filtrashon di awa, formashonnan di stalagmita i stalaktita di koló, tamaño i forma hopi straño a wòrdu produsí. Murciélago ta traha nèshi den kavidatnan di kueba den nan búskeda nokturno pa rekohé kuminda, ku ta konsistí di nèktar i pólen. Tin registronan ku e indjannan Araucano a usa e kueba aki pa hasi nan ritualnan i seremonianan tribal. --------------------- '''Blackstone Beach''' ta un playa na costa nort den region di .., den PArke Nacional Arikok. (Oranjestad)—Nomber for di su mas karakterístika rekonosibel, e Piedra Pretu Playa casi ta representa lo contrario di e beachnan tipico di Aruba. Pa un, e tin santu pretu i ta cubri cu piedranan liso preto. Na di dos lugá, e ta keda na e parti nort di e isla, leu for di e blanku playanan di santu di den e region sùit. Pues, si bo ta sinti bo kla pa algu diferente—òf si ta dia kontrali, bishitá e Playa di Blackstone.<ref>[https://www.cspnv.com/pdf/aruba-today-20250305.pdf Blackstone Beach], Aruba Today 95 di maart 2025)</ref> Blackstone Beach ta mustra e mas banda natural di Aruba: e piedranan cu tapa e playanan i e forma di dje a wòrdu trahá pa mil añanan via erupshonnan volkániko, koral moveshonnan di ref i aktividat di ola di e parti nort rural di e isla. Situá mas ost di e Brug Natural i Playa di Andicuri, e Blackstone Beach ta relativamente fásil pa haña akseso. Unabes bo pasa e Formashon di Baranka Ayo, tuma e Kaminda di Andicuri ku ta hiba na Andicuri Laman. Einan, bo por stashoná bo outo i hasi un kaminata di 1km pa Blackstone Beach. E playa aki ta forma parti di e Arikok Parke Nashonal i pues ta un sitio ku ta wòrdu konserbá. Esaki ta e motibu pakiko e ta tambe relativamente intakto pa komersial influensianan. Apesar di a wòrdu yamá un playa, tene kuenta ku e no ta konsehá pa landa den awa, manera e koriente ta hopi fuerte i por desviá bo fásilmente mas leu den oséano salbahe. Pero, ainda bo por disfrutá di un espektakular bista di e piedranan i e parti nort oséano ku ta ekstendé dilanti di e playa i saka un potrèt ku bo amigunan òf famia (Oranjestad)—Named after its most recognizable feature, the Blackstone Beach almost represents the opposite of the typical Aruban beaches. For one, it has black sand and is covered in black smooth stones. Secondly, it lies on the northern side of the island, away from the white sandy beaches of in the southern region. So, if you feel up for something different—or if it’s opposite day, visit the Blackstone Beach. Blackstone Beach shows the more natural side of Aruba: the stones that cover the beaches and the shape of it has been crafted for thousand years via volcanic eruptions, coral reef movements and wave activity of the rural northern part of the island. Located further east to the Natural Bridge and Andicuri Beach, the Blackstone Beach is relatively easy to access. Once you get passed the Ayo Rock Formation, take the Andicuri road leading up to Andicuri Beach. There, you can park your car and take a 1km hike towards Blackstone Beach. This beach forms part of the Arikok National Park and is therefore a site that is preserved. This is why it is also relatively untouched by commercial influences. Despite being called a beach, do note that it is not advised to swim in the water, as the current is very strong and can easily stray you further in the wild ocean. However, you can still enjoy a spectacular view of the stones and the northern ocean that stretches out in front of the beach and take a picture with your friends or family --------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | variante= a | tipo = Playa | nomber = Boca Prins | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 1/2 | caption_align = center | image1 = | caption1 = | image2 = Plantage in Boca Prins op Aruba, Bestanddeelnr 252-7977.jpg | caption2 = Plantashi Boca Prins na 1947 | image3 = | caption3 = }} | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[Santa Cruz]] | tipo_subdivision_adm = Zona | subdivision_adm = [[Parke Nacional Arikok]] | tipo_subdivision_adm2 = | subdivision_adm2 = | descripcion = | pais = {{ABW}} | zoom = 13 }} '''Boca Prins''' ta un boca na e costa nort-oost di Aruba, situa den [[Parke Nacional Arikok]]. Kontenido Deskripshon Situá den Parke Nashonal Arikok, e bahia di santu ta un destinashon turístiko popular. E playa di santu blanku sin vigilansia ku duinen ta solamente 55 meter largu i no ta ofresé ningun otro fasilidat. Landamentu por ta peligroso debí na e koriente fuerte i konstante i ta rekomendabel solamente pa landadónan eksperensia, si ta. E bahia ta wòrdu bishitá de bes en kuando pa surfistanan, pero no ta wòrdu konsiderá un di e lugánan di buseo sobresaliente di e isla. [ 1 ] Un kaminda di santu ku baranka di piedra di kalki ta hiba na e bahia via un trapi di palu. E piedranan di Boca Prins ta e habitat di Cnemidophorus arubensis , un lagadishi di karakol ku ta wòrdu hañá solamente na Aruba. Banda di Boca Prins tin un di e plantacionnan di cunucu mas bieu na Aruba, cu a wordo cultiva pa colonialnan Hulandes den siglo 16. E nòmber di e bahia ta derivá for di e plantashon di Prins di ántes den serkania. https://de.wikipedia.org/wiki/Boca_Prins E entrada aki, unda e [[rooi]] di e mesun nomber ta basha den lama, probablemente ta haya su nomber for di Paulus Printz, kende a wordo manda pa e colonia di Curacao door di WIC pa descubri mineralnan. Despues di no a haya oro ni na Curacao ni na Bonaire, el a yega Aruba dia 14 di juni 1725 y a establece banda di e costa noordoost di e isla.<ref>Vivienno Frank. 2019. ''Aruba en een keuze uit haar toponiemen.'' ISBN:978-0-359-65900-5, pag. 74-75</ref> '''Boca Prins''' ta un [[bahia]] na e costa nort-oost di [[Aruba]], situa den [[Parke Nacional Arikok]]. Deskripshon Situá den Parke Nashonal Arikok, e bahia di santu ta un destinashon turístiko popular. E playa di santu blanku sin vigilansia ku duinen ta solamente 55 meter largu i no ta ofresé ningun otro fasilidat. Landamentu por ta peligroso debí na e koriente fuerte i konstante i ta rekomendabel solamente pa landadónan eksperensia, si ta. E bahia ta wòrdu bishitá de bes en kuando pa surfistanan, pero no ta wòrdu konsiderá un di e lugánan di buseo sobresaliente di e isla. [ 1 ] Un kaminda di santu ku baranka di piedra di kalki ta hiba na e bahia via un trapi di palu. E piedranan di Boca Prins ta e habitat di Cnemidophorus arubensis , un lagadishi di karakol ku ta wòrdu hañá solamente na Aruba. Banda di Boca Prins tin un di e plantacionnan di cunucu mas bieu na Aruba, cu a wordo cultiva pa colonialnan Hulandes den siglo 16. E nòmber di e bahia ta derivá for di e plantashon di Prins di ántes den serkania. https://de.wikipedia.org/wiki/Boca_Prins == Mira tambe == * [[Playanan di Aruba]] {{Commonscat}} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=de|oldid =205170166|titulo=Dos Playa}} {{References}} ;Lista di fuente *[http://nl.aruba.com/activiteiten/dos-playa Dos Playa] riba nl.aruba.com *[https://www.surfline.com/surf-report/dos-playas/5842041f4e65fad6a7708e27 Dos Playa Surf] riba surfline.com }} [[:Category:Luga na Aruba]] ---------------------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | variante = a | nomber = Cueba di Huliba | nomber_oficial = | nomber_nativo = | tipo = Cueba | pais = {{ABW}} | alias = Tunnel of Love | lema = | imagen = | descripcion = | multi-imagen = <!-- Utilisa plantia {{Multiple image}} --> | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[San Nicolas]] | zoom = 14 }} **The Huliba Cave/ Tunnel of Love The Huliba Cave, formerly known as the Tunnel of Love, was once open to the public, and was the biggest and most accessible of all three caves. This cave had five chambers, including one that is heartshaped. This cave had narrow stairs that led to long pathways deep into the cave, with a staircase leading to the exit on the other side. In one of the chambers, there used to be the carving of the Virgin Mary, put there for the protection of the cave. However, the Huliba Cave has been permanently closed for a few years now, as a way to preserve the bat population that lives in the cave. These Long Tongue Fruit Bats and Insect Eater Bats are very important to the ecosystem of the island. Though this cave is no longer accessible to the public, it surely is interesting to learn more about the history of these caves and the Awarak tribes that resided or utilized them.<ref>[https://www.cspnv.com/pdf/aruba-today-20240403.pdf Visit the island’s popular cave sites!], Aruba Today (3 di april 2024)</ref> Do note that these caves are very dark, humid, hot, and are inhabited by bats. Do wear comfortable clothing and shoes, as the pathways in these caves may be rough and bumpy, and don’t forget to bring a lashlight! {{Appendix}} [[:Category:Aruba]] ---------------------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | tipo= Bario | name = Eagle | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 2/2 | caption_align = center | image1 = | caption1 = | image2 = | caption2 = }} == Eagle (Aruba) == '''Eagle''' ta un bario di [[Oranjestad (Aruba)|Oranjestad, capital di Aruba. == Historia == Den comienso di añanan 20, Aruba a conoce dos refineria. Na aña 1924 a establece Lago Oil & Transport Ltd y despues na aña 1927 De [[Arend Petroleum Maatschappij]]. Dos refineria cu tabatin un rol masha importante den [[Di Dos Guera Mundial|Segundo Guera Mundial]], ya cu nan tabata suministra petroleo na e aliadonan. Ta di e refineria ‘Arend’ e vecindario aki a haya su nomber ‘Eagle’ y tambe nos ‘Eagle Beach’. Minister Maduro a comparti un tiki historia: “E refineria Eagle aki a duna trabou na mas cu shete mil trahado di 58 diferente pais. Den e area aki, e refineria a traha e fabrica pa refina e petroleo, un laboratorio y un brandweerkazerne. Tambe nan a construi nan sede ‘hoofdkantoor’ cu ta exactamente e edificio caminda nos ta para actualmente”. E mandatario tambe a trece dilanti cu e refineria a construi casnan special pa e personal di refineria, algun cas den e bario, e Eagle tennis club y e hospital cu tey ainda.<ref>[https://awemainta.com/wp-content/uploads/2024/02/AM240221.pdf Minister Maduro di Cultura a haci e desvelo di e ‘Ruta Historico di Eagle’], Awemainta (21 di februari 2024) </ref> E ‘Ruta Historico di Eagle’ ta un ruta pa cera conoci cu e historia di e bario di Eagle, e refineria di Eagle y Aruba su rol importante pa aliadonan den Segunda Guera Mundial. E storia di e refineria di Eagle, un tempo simbolo di e poder industrial di Aruba hunto cu Lago na San Nicolas, ta conta nos e desaroyo di Aruba den tempo for di su comienso na 1924 te na e desmantelamiento den añanan cincuenta y sesenta caminda cu a traha espacio pa turismo cual te cu awe en dia ta e pilar economico mas importante di Aruba. E proyecto di ‘Eagle History Tour’ lo crea un conexion entre e historia, herencia cultural industrial di Aruba y nos turismo, creando un atractivo nobo pa nos bishitantenan pero tambe lo educa localnan y principalmente e generacionnan mas jong tocante Aruba su historia industrial y e rol importante di e refineria di Eagle den e di Dos Guera Mundial asina e mandatario a trece den su discurso. Ademas den un futuro cercano lo pone borchinan na cinco diferente sitio cu QR code cu ta contene informacion importante di historia di e sitio den cuatro diferente idioma, mas obhetonan di arte y programanan educativo. Aruba tabatin un rol importante den Segundo Guera Mundial cu e dos refinerianan aki cu Alemania tabatin wowo riba Aruba y nan a manda un submarino pa bin destrui e dos refinerianan aki pa stroba e aliadonan haya nan combustibel. Asina e submarino a tira riba e tankero Arkansas y a mata varios hende entre otro Bonerianonan. Tambe e submarino a manda torpedo pa destrui e dos refinerianan cu danki na nos Señor Dios esakinan a faya nan proposito. {{Appendix}} -------------------------------------- {{Infobox luga den pais | tipo= Bahia y haf | name = Plantashi Prins | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 2/2 | caption_align = center | image1 = Zeilschip bij de Yachtclub van Aruba. Op de achtergrond de Lago-olieraffinaderij, Bestanddeelnr 252-3982.jpg | caption1 = Barco di bela cu refineria den fondo | image2 = De haven van de Lago-olieraffinaderij in San Nicolas op Aruba, Bestanddeelnr 252-8041.jpg | caption2 = }} {{Databox}} '''Plantashi Prins''' ([[Hulandes]]: Plantage Prins), originalmente un plantacion di coco na Aruba, [1] [2] a mira su cas reconstrui den añanan 1950. E decadensia di palma, atribuí na malesa, a kondusí na e stòp di produkshon di kunuku. 3] Na 1911, e mapa di Werbata-Jonckheer a identifiká Prins Plantation komo un di e 23 plantashonnan mayoritariamente chikitu karakterisá pa agrikultura kombiná, palu di koko i kas. Ademas, un plantashon mas grandi tabata situá paden, nort di Oranjestad na San Barbola, lugá di nasementu di Virginia Demetricia. E township Savaneta en realidad a surgi for di un plantacion gubernamental cu despues a transforma den un pueblito chikito. 4] == Etimologia == E plantacion ta derivá su nòmber for di un ingeniero di mina suédo Paulus Printz, ku a biba den e área durante di dies-ocho siglo, mientras tabata buska oro den nòmber di e administradornan di e kamber di Amstedam di e kompania Hulandes di West India. Segun e mapa di Van Raders di 1825, e ruina di su kas (No. 37) tabata situá riba e muraya na nortwest di e plantashon, pero for di e tempu ei e ruina a disparsé. E tapa di e seru, ku ta eksponé na bientu, tabata mas faborabel pa biba ku e arroyo ku tabata protehá pa bientu. [5] [6] Printz a traha na Aruba for di 14 di yüni 1725, te ku 3 di yüni 1727, ora ku el a risibí un òrdu di Amsterdam pa stòp e trabou. [ 7] == Panorama general == E kas original di plantacion den e arroyo no ta pará mas, i e struktura ku a sigui, un kas di pais konstruí den añanan 1930, ta awor den un estado di ruin. 6] Situá 2.5 kilometer for di e sentro di bishitante i aproksimadamente 600 meter for di e plantahe Fontein den Parke Nashonal Arikok, un kaminda ta hiba na e plantahe Prins históriko, ku anteriormente tabata di propiedat di Sr. Mokki Arends,[8] i dos arroyos bisiña, Rooi Prins i Rooi Dwars. E arroyos aki un tempu tabata nutrí palu di koko i palu di fruta. Mientras cu e coconutnan a desaparece, y solamente algun mata di fruta a keda, e vegetacion nativo ta prospera mas densamente cu riba e colinan circundante. 1] Te ku 2023, apesar di plannan inisial, e renobashon i transformashon di e ruinanan di e plantashon Prins den e Prins Center, ku ta presentá proyektonan di demonstrashon riba aktividat agrikultoral di plantashon tempran, no a tuma lugá ainda. E integrashon di e Prins Center den e diseño nobo di Parke Nashonal Arikok ta keda pendiente. Ta konsehábel pa konsiderá pa destahá e importansia históriko di Prins Center su nòmber den e sentro mes. 9] {{Appendix}} ------------------------ {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =59895500|titulo=Pos Chikito}} {{References}} }} == Mira tambe == * [[Lista di luga na Korsou]] {{Commonscat}} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =62603301|titulo=Suffisant (Curaçao)}} {{References}} }} ---------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | variante = a | nomber = Bushiribana | nomber_oficial = | nomber_nativo = | tipo = Bario | pais = {{ABW}} | alias = | lema = | imagen = Gouddelving bij Bushiribana op Aruba, Bestanddeelnr 252-7961.jpg | descripcion = Mina di oro na Bushiribana na Aruba (1947). Na 1946, despues di 30 aña, a cuminsa e mina di oro atrobe pero esaki no a resulta lucrativo. | multi-imagen = <!-- Utilisa plantia {{Multiple image}} --> | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[Paradera]] | zoom = 14 }} '''Bushiribana''' ta un luga den region di [[Paradera]] na kosta nort di [[Aruba]].[1] E ta mihó konosí pa e ruinanan di stempel di oro. == Geologia == Na final di e periodo di Kretáseo, kambionan geológiko signifikante a tuma lugá riba Tera. Piedranan fluido nobo, conoci como e batholith di Aruba, a pusha ariba door di scheurnan den e volcan antiguo, e Formacion di Lava di Aruba. E piedranan aki a forma koredónan i a solidifiká. Un di e tiponan di piedra cu a sali for di esaki ta gabbro. Gabbro tin un koló di antrasit i ta mustra mineralnan briante ora inspekshoná mas di aserka. E ta wòrdu hañá den e área di Matividiri. E tipo di piedra aki a wòrdu usá den konstrukshon di e planta di stèmpel di oro di Bushiribana.[2] Rush di oro Oro laba abou ta konosí komo oro aluvial. E ta laba den forma di stòf di oro, pida di oro, grano di oro i tin bia pida di oro. Despues di e rush di oro Arubano di 1824 pa 1829, den cual a haya oro aluvial, e cantidad eventualmente a baha y e depositonan di oro no a duna mas. Den transkurso di siglo, kompanianan di oro a kuminsá buska e fuente di e oro aki, e venanan di kuarso. Tin bia e adernan aki a surgi i despues a disparsé bou di tera atrobe.[3] Stempel di Oro Durante e periodo di 1872 pa 1915, ora ku oro tabata wòrdu mina riba e isla, dos molina di oro tabata operá.[3] Esakinan tabata e planta di stèmpel di oro di Bushiribana i e planta di smelt di oro di Balashi.[4] Na 1872, Aruba Island Gold Mining Company a construi un smelter y stempel mill di oro na Bushiribana, den curason di e area di mineria di oro cuarzo. Tambe e compania a construi e prome pier den haf di Aruba, yama Waaf di Compania riba Forti Abou, y a traha un caminda di dies kilometer pa transporta e mashinnan. E industria di stèmpel di oro tabata inkluí mashinnan di vapor, mulina di stèmpel, reservorionan di awa dushi i fòrnunan. E fábrika a hasi pèrdida pa binti aña. E oro a wòrdu saka dor di kombin’é ku merkurio, perdiendo mas o ménos mitar di e oro. For di 1897, e montonnan di shushi di Bushiribana a wòrdu retrabá usando e proseso di sianuro ku a wòrdu inventá resientemente, i ta e ora ei so e minamentu di oro a bira algu probechoso. Na 1899 un molina di stèmpel na Balashi a tuma over e trabou.[3] E oro prinsipalmente tabata bini di un di e dos shen venanan di kuarso ku ta karga oro ku a bini na superfisie for di e profundidatnan di Aruba kantu di kosta nort.[3] ---------- == Sero Colorado == On your way to Baby or Roger’s Beach, you’ll pass by the famous Red Anchor at what was once the entrance to the Colony residential community and be greeted with red soiled hills by the coast. This is Sero Colorado. Named after the 30-meter, deep red, limestone hill, Adriaan Laclé “Sero Colorado” translates to “Colored Hill”. Sero Colorado has deep historical ties with the once-thriving phosphate industry in the area. Matter of fact, there are still under- ground shafts and passages deep in Sero Colorado from the time of phosphate mining. In 1958, the re- finery at the time, Lago, adopted this name for the residential section of its employees.<ref>[https://www.cspnv.com/pdf/aruba-today-20241118.pdf Place names in San Nicolas and their origins], Aruba Today (18 di november 2024)</ref> -------- {{Infobox luga den pais | tipo= Isla di rif | variante = a | name = Renaissance Island | alias = Sonesta Island | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 2/2 | caption_align = center | image1 = | caption1 = | image2 = | caption2 = | pais = {{ABW}} | region = [[Santa Cruz]]? }} '''Renaissance Island''' (antes Sonesta Island [1]) ta un isla di rif privá dilanti costa di Aruba na haltura di e pista di aterisahe di [[Aeropuerto Internacional Reina Beatrix]]. Bista general E isla di ref di koral di 16 hektar a wòrdu kumprá pa Sonesta Hotels, i a habri na 1989 komo Isla di Sonesta.[2] Na 1991, Sonesta a wòrdu atkerí pa Ramada Renaissance Hotels, i e isla a wòrdu renobá komo Renaissance Island.[3] E ta un isla priva cu por wordo bishita solamente den dia. E isla di ref alargá ta ofresé playanan blanku, mondinan di mangel i un variedat grandi di parhanan.[1] Tin dos playa: Iguana Beach ta pa famianan, i Flamingo Beach ta pa adulto. Iguana Beach ta haña su nòmber for di e iguanan ku ta biba riba e playa. Flamingo Beach ta e unico luga na Aruba cu tin flamingo cu a wordo introduci. Tur dos espesie di animal tin bia ta bishitá e otro playa tambe.[4][5] Entre 7:00 AM y 7:00 PM un boto ta sali for di e hotel Renaissance Aruba pa e isla di rif. Huespetnan ku no ta di hotèl por biaha pa un pago.[6] Dos avion chikí, un Beechcraft Model 18 i un Convair 400, a wòrdu hundi na kosta pa krea un lugá di buseo. Ta posibel pa pasa anochi den un cabana (hut chikitu) riba e isla.[5] -- == Historia == nl.wiki:E isla di 16 hectar riba rif di Bucuti a ser cumpra pa Sonesta Hotels, y a habri na 1989 como isla Sonesta.<ref>Amigoe, [https://www.delpher.nl/nl/kranten/view?query=sonesta+island&coll=ddd&sortfield=date&page=1&facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Nederlandse+Antillen&identifier=ddd:010642557:mpeg21:a0071&resultsidentifier=ddd:010642557:mpeg21:a0071&rowid=2 Sonesta hotel en Sonesta Island: uniek hotelproject], 14 februari 1989</ref> Na 1991, Ramada Renaissance Hotels a kumpra Sonesta, i e nòmber di e isla a kambia pa Renaissance Island.[ 3] Ta un isla privá cu por wordo bishita solamente den dia. E isla di rif ta un isla largu ku ta ofresé playa blanco, palo di mangrove i un variedat grandi di parhanan. 1] Renaissance-eiland (voorheen Sonesta eiland),[1] is een 16 ha groot koraalrifeiland, officieel bekend als het Bucutirif [2][3] voor de kust bij Oranjestad, Aruba. en grenst aan de Rifeilanden van Oranjestad. Het eiland is particulier bezit en heeft de enige privé-stranden op Aruba.[4] Er zijn twee stranden: Iguana Beach en Flamingo Beach. Een Beechcraft 18 en een Convair 400 zijn allebei bewust ongeveer 50 meter (46 m) uit de kust gezonken om een duikplaats te creëren.[5] Flamingo's zijn te zien op het eiland.[6] Ze zijn echter niet inheems op Aruba.[7] de.wiki:Renaissance Island is een ongeveer 48 hectare groot, particulier gebruikt, smal en ongeveer 3,8 kilometer lang eiland voor de kust van het hoofdeiland Aruba . de.wiki:Renaissance Island ta un isla privá di mas o ménos 48 ektar di largura, estrecho i di mas o ménos 3,8 kilometer largu, na kosta di e isla prinsipal Aruba. {{Appendix}} Renaissance Island (anteriormente Sonesta Island),<ref>{{citeer web|titel=Sonesta Island | url = https://www.tripadvisor.com/ShowTopic-g147247-i144-k845765-Sonesta_Island-Aruba.html | accessdate = 2020-03-04}}</ref> ta un isla di 16 hectare di coral, ofisialmente konosí komo Bucutirif<ref>{{cite web | title =Harbour Map and Navigational Chart. From Netherlands Government chart, 1977 | url = https://www.arubaports.com/main/oranjestad/ |bezochtdatum=15 november 2020}}</ref><ref>{{citeer web | titel=Navigation Waypoints referencing to “Bucuti Island” | url=https://www.aruba-cruisingguide.com/navigation/ |bezochtdatum=15 november 2020}}</ref> for di Oranjestad, Aruba, i ta limita ku e Rifeilanden di Oranjestad. E isla ta privá i tin e úniko playa privá na Aruba.<ref>{{cite web | title =Renaissance Aruba Resort & Casino | url =http://www.fodors.com/world/caribbean/aruba/review-40803.html | accessdate = 2014-08-20}}</ref> Tin dos playa: Iguana Beach i Flamingo Beach. Un Beechcraft 18 i un Convair 400 tur dos a keda sink deliberadamente mas o ménos 50 meter (46 m) for di costa pa crea un lugá di buceo.<ref>{{cite book | last =Huber | first =Joyce | title =Best Dives of Aruba, Bonaire & Curaçao | publisher = Hunter Publishing, Inc | date =2011 | isbn = 9781588437495 }}</ref> Flamingo ta ser mira riba e isla.<ref>{{cite web| last =Suri | first =Charu | title =Where to see Flamingos in Aruba | url =http://www.afar.com/highlights/where-to-see-flamingos-in-aruba | accessdate =2014-08-20}}</ref> Sinembargo, nan no ta nativo di Aruba.<ref>{{cite web|url=https://journalistontherun.com/2017/07/01/everything-you-need-to-know-about-flamingo-island-aruba/|title=Everything You Need To Know About Flamingo Beach Aruba|date=1 July 2017|publisher=}}</ref> == Lokashon y uzo == E isla ta situá mesora banda di e ruta di aterisahe RWY 11 na aeropuerto internashonal Reina Beatrix na sur di e islanan di Oranjestad. E ta comprá dor di e doñonan di un hotel di sinku strea. Riba e dos bahia di awa den forma di un U riba e isla a konstruí un restorant, barnan di playa, un sentro di spa, un kancha di voleibol i fasilidatnan pa deporte di awa i baño. E hóbennan di e hotèl ta wòrdu transportá ku e ferry di e hotèl mes. E awa di awa di e hotel ta ser transportá pa barku pa e WEB kanaal purifikashon na e isla prinsipal pa deskontaminashon. {{Appendix}} * Eduardo en Gerardo de Veer van Meta Corporation, de ontwikkelaars van het Sonesta Hotelproject (de bouw van een 320-kamer hotel in het hart van Oranjestad - Coral Reef Hotel) presenteerden de plannen in 1986 en op 30 oktober 1987 de eerste steen gelegd. * Sonesta island gelegen op het rif tegenover de [[internationale luchthaven Koningin Beatrix]]. * Vanaf de open lobby heeft men niet alleen zicht op dezee, maarook ophetkanaal, van waaruit de gasten met de boot naar het Sonesta Island kunnen vertrekken. Een traject dat slechts tien minuten duurt. Vier boten van 26 voet lang en met een capaciteit voor 29 personen elk, zullen beschikaar zijn voor het transport van de gasten van het hotel, via het kanaal, naar Sonesta Island. Op dit rifeiland, waarop tot een jaar geleden alleen maar mangroveplanten te zien waren, zijn in de afgelopen maanden twee prachtige stranden met hagelwit zand aangelegd. Momenteel worden een restaurant en bar gebouwd, waarna de whirlpools en faciliteiten voor watersporten zullen volgen.<ref>{{citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642557:mpeg21:pdf|titel=Sonesta hotel en Sonesta island: uniek hotelproject|werk=[[Amigoe]]|datum=14 februari 1989|bezochtdatum= }}</ref> en.wiki:see Oranjestad, Aruba The touristically named Renaissance Island (formerly Sonesta Island)<ref>{{cite web | title =Sonesta Island | url = https://www.tripadvisor.com/ShowTopic-g147247-i144-k845765-Sonesta_Island-Aruba.html | accessdate = 2020-03-04}}</ref> is a 40 acres [[cay]] (or barrier reef) island, officially known as the Bucuti Rif<ref>{{cite web | title =Harbour Map and Navigational Chart. From Netherlands Government chart, 1977 | url = https://www.arubaports.com/main/oranjestad/ | accessdate = 2020-03-04}}</ref><ref>{{cite web | title =Navigation Waypoints referencing to “Bucuti Island” | url = https://www.aruba-cruisingguide.com/navigation/ | accessdate = 2020-03-04}}</ref> and it is off the coast near Oranjestad. It is privately owned and has the only private beaches on Aruba.<ref>{{cite web | title =Renaissance Aruba Resort & Casino | url =http://www.fodors.com/world/caribbean/aruba/review-40803.html | accessdate = 2014-08-20}}</ref> There are two beaches: Iguana Beach and Flamingo Beach. A [[Beechcraft Model 18|Beechcraft 18]] and a [[Convair]] 400 were both deliberately sunk about 50 yards offshore to create a diving site.<ref>{{cite book | last =Huber | first =Joyce | title =Best Dives of Aruba, Bonaire & Curaçao | publisher = Hunter Publishing, Inc | date =2011 | isbn = 9781588437495 }}</ref> [[Flamingo]]es can be seen on the island.<ref>{{cite web| last =Suri | first =Charu | title =Where to see Flamingos in Aruba | url =http://www.afar.com/highlights/where-to-see-flamingos-in-aruba | accessdate =2014-08-20}}</ref> However, they are not native to Aruba.<ref>{{cite web|url=https://journalistontherun.com/2017/07/01/everything-you-need-to-know-about-flamingo-island-aruba/|title=Everything You Need To Know About Flamingo Beach Aruba|date=1 July 2017|publisher=}}</ref> Awemainta 30 december 2020|Isla Priva: Di complemento pa atraccion principal|E creacion di un beach priva riba e rifnan dilanti di aeropuerto tabata otro reto grandi pa MetaCorp. E responsabilidad di esaki a cay grandamente riba e schoudernan di Rudolph Richardson na cabes di ATCO. Delft Hydraulic Engineering di Hulanda meticulosamente a diseña e isla artificial. A pone shen y shen di meternan cubico di santo blanco den bargenan cu despues a basha riba e awanan poco hunto di e rif pa crea un plataforma for di unda e backhoe y otro ekipo necesario pa traha e isla, por a para firme riba dje. E isla a habri pareu cu e hotel na 1991. Na 1999, Horcan Lenny, considera como e di dos mas fuerte pa pasa den November, a dal Aruba duro y Sonesta Island a keda den hopi mal estado. Mester a trah’e full di nobo. Despues di un candela chikito un par di aña atras, Renaissance Island ta un di e atractivonan turistico mas grandi di e isla. Conoci mundialmente como e luga pa comparti di un dia di solo y lama hunto cu flamingonan cu ta cana casualmente band’i bo. Fuera di e parhanan aki, e isla tambe ta un santuario pa hopi yuwana. {{Appendix}} --------------------- {{Infobox luga den pais | tipo= Playa | name = Hadicurari | alias = Fisherman's Hut | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 2/2 | caption_align = center | image1 = | caption1 = | image2 = | caption2 = }} | pais = {{ABW}} | region = [[Noord]] | zona = [[Palm Beach]] | zoom = 14 }} '''Hadicurari''' (''Fisherman's Hut'') ta un luga na costa west di Aruba, den e zona di [[Palm Beach]] na haltura di e hotelnan Holiday Inn y Marriott Vacation Club. Aki ta situa un waf di piscado y un parti ta wordo uza como zona pa [[windsurf]]. Hadicurari ta conoci como un sitio pa pisca unda tabatin ranchonan di piscado y un pier chikito. Den ananan 1950 tabata captura aki hopi calco. De vissershaven heeft een steiger met 92 aanlegplaatsen die in de jaren 90 van de vorige eeuw is aangelegd. Hier werd in de jaren 1950 veel calco (''strombus gigas'') gevist. Door de roofbouw is de calco in deze buurt zeer zeldzaam geworden en wordt nu beschermd.<ref>Vivienno Frank. 2019. ''Aruba en een keuze uit haar toponiemen'' pag. 111, ISBN:978-0-359-65900-5</ref> Aki tabata establece Centro di pesca Hadicurari, cu tabata organisa torneonan di pisca pa e piscadonan local.<ref>Vistoernooi Centro Hadicurari. "Amigoe". Curaçao, 09-07-1994, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 15-09-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644198:mpeg21:p005</ref> Awendia e ta fungi como restaurant.? * E pier chikito a wordo reemplasa den ananan 19 90 pa un pier grandi cu 92 luga pa boto * Den e periodo aki a lanta e Centro di pesca Hadicurari y na 2003 a funda Fundacion Centro di Pesca Hadicurari. Fundado tabata Colin Christiaans. * Anualmente ta celebra Dia di Piscado cu ta riba 29 di juni cu iun torneo di pesca. * Den e edificio di Centro di Pisca hadicurari tin un restaurant establece. Centro di Pesca Hadicurari ta percura pa brinda e piscadonan tur ayudo. Considerando cu e centro aki ta practicamente hinca entre e hotelnan grandi y luhoso; Centro di pesca Hadicurari tin cu “negosha” un tiki riba e tradicion di piscado den e centro aki. NOTES In tegenwoordigheid van de ministers Elio Nicolaas, ing. Roland Laclé en minister ing. Eddy Briesen, legde minister Charro Kelly vrijdagmiddag de eerste steen voor de vissershaven bij Hadicurari, ten noorden van het Holiday Inn Hotel. De 92 aanlegplaatsen voor de vissersboten vergt een investering van 1,4 miljoen florin. De bouw geschiedt door Camar nv.Eerste steen vissershaven. "Amigoe". Curaçao, 23-11-1992, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 14-09-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643702:mpeg21:p005 {{Appendix}} [[Category:Luga na Aruba]] --------------- {{Infobox luga den pais | tipo= Isla di rif | variante = a | name = De Palm Island | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 2/2 | caption_align = center | image1 = Sign De Palm Island.jpeg | caption1 = | image2 = | caption2 = | pais = {{ABW}} | region = [[Santa Cruz]]? }} [[File:Sign De Palm Island.jpeg|thumb|Borchi pa yega De Palm Island]] '''De Palm Island''' ta un isla di mas o ménos 10 ektar grandi, habitá, estrecho i di 1,5 kilometer largu for di costa di e isla principal di Aruba, ost di e stat di Pos Chiquito, serka di e aeropuerto internashonal Reina Beatrix. E isla ta un rif di koral ku tin un hotel, un bar i un restorant. E biahe via ferry for di e isla prinsipal ta dura mas o ménos 10 minüt. Riba e isla tin un playa ku tin un guardia i un parke di awa. E isla ta di propiedat di De Palm Tours, e operador di biahe di mas grandi na Aruba, fundá pa Wichie de Palm i kumprá pa Harold Malmberg den añanan 60 di [[siglo 20]].<ref>{{Citeer web|url=http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&task=view&id=24&lang=en|titel=Tourism|taal=en|uitgever=Historia di Aruba|bezochtdatum=1 september 2018|archiefurl=https://web.archive.org/web/20230621061434/http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&task=view&id=24&lang=en|archiefdatum=2023-06-21}}</ref> == Detayenan == E parke di awa tin un atraccion extraordinario. E bishitantenan, ekipá ku un sistema di buelo di kaska bou di awa, por bishitá e mundu tropikal di piská di e isla di koral na pia i tambe tuma imágen bou di awa di un avion Cessna 414 derotá i bou di awa. E Sea Trek helmet system tambe ta posibel pa no-swimmer i personanan ku no tin eksperensia di buelo. {{Appendix}} De Palm island is een ongeveer 10 hectare groot, bewoond, smal en 1,5 kilometer lang eiland voor de kust van het hoofdeiland van [[Aruba]], ten oosten van de stad [[Pos Chiquito]], in de buurt van de [[internationale luchthaven Koningin Beatrix]]. Het eiland is een dood [[koraalrif]] met daarop een hotel, bar en restaurant. De overtocht per ferry vanaf het hoofdeiland duurt ongeveer 10 minuten. Op het eiland is er een bewaakt strand en een [[waterpark]]. Het eiland is eigendom van [[De Palm Tours]], de grootste [[touroperator]] op Aruba, opgericht door [[Witchie de Palm]] en in de jaren zestig van de twintigste eeuw gekocht door [[Harold Malmberg]]<ref>{{Citeer web|url=http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&task=view&id=24&lang=en|titel=Tourism|taal=en|uitgever=Historia di Aruba|bezochtdatum=1 september 2018}}</ref> == Bijzonderheden == Het waterpark heeft een buitengewone attractie. Bezoekers, uitgerust met een onderwaterhelm-duiksysteem, kunnen te voet de tropische vissenwereld van het koraaleiland bezoeken en ook onderwateropnamen maken van een neergehaald en onder water gelegen [[Cessna]] 414-vliegtuig. Het gebruik van het Sea Trek-helmsysteem is ook mogelijk voor niet-zwemmers en personen zonder duikervaring. {{Appendix|1=alles|2= '''Voetnoten''' {{References}} '''Bronnen''' * {{citeer web|url=http://www.visitaruba.com/things-to-do/tours-and-activities/depalm-island/|titel=De Palm Island|bezochtdatum=1 september 2018}} * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=de|titel=Palm Island (Aruba)|oldid=165611524|datum=20170518}} -------------- '''Isla di Oro''' ta parti di e rif di Pos Grandi na costa sur di [[Aruba]], entre [[Pos Chikito]] y [[Savaneta]]. E area ta cay den e [[Parke Marino Aruba]] y ta bou maneho di [[Parke Nacional Arikok| Fundacion Parke Nacional Aruba]] (FPNA).<ref>{{citeer web|url=///C:/Users/l_de_/Downloads/BONERIANO-15-03-2024.pdf|titel=FPNA ta activo den defensa di Isla di Oro|werk=Boneriano|datum=2024-03-15|bezochtdatum=2024-03-23}}</ref> == Historia == Isla di Oro a inicia na aña 1965 ora Adolf (Dochi) Oduber a construi un compleho di recreacion den forma di un barco cu den dje un restaurant, bar y sala di baile, cu el a duna e nomber "Isla di Oro".<ref>{{citeer web|url=citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462564:mpeg21:p006|titel=Opening van Isla di Oro|werk=[[Amigoe]]|datum=1965-03-09|bezochtdatum=2024-03-23}}</ref> E compleho ta situa 150 meter for di e costa na un laguna rondona pa mondi di mangel, pa cua mester a traha un brug y kap un caminda dor di e mangelnan.<ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010470027:mpeg21:p006|titel=Luchtkasteel van Oduber werd restaurant in zee|werk=[[Amigoe]]|datum=1964-08-05|bezochtdatum=2024-03-23}}</ref> E tempo ey e compleho tabata un atraccion turistico popular, unda tabata organisa fiesta, ademas di presentacion y shownan di artistanan conoci. E compleho, cu ta riba tereno erfpacht, a cambia varios biaha di doño-desaroyado y tabata operacional te mas o menos aña 1994 pa despues keda bandona. == Proteccion di naturalesa == Isla di Oro ta ubica den un zona di naturalesa cu un grado halto di balor y di medidanan di proteccion. Banda di ta protegi mediante e decretonan nacional ''Nieuwe aanwijzing domeingronden als natuurreservaat''<ref>[https://www.dcbd.nl/sites/default/files/documents/MinistryofJustice%282020%29_LandsbesluitNieuweAanwijzingDomeingrondenAlsNatuurreservaat.pdf Landsbesluit ''Nieuwe aanwijzing domeingronden als natuurreservaat''] ([[Afkondigingsblad van Aruba|AB]] 2020 no. 67)</ref> y ''Ruimtelijke Ontwikkelingsplan met Voorschriften 2021''<ref>[https://www.dip.aw/wp-content/uploads/2021/08/AB-2021-no.-123.pdf Landsbesluit ''Ruimtelijke Ontwikkelingsplan met Voorschriften 2021''] (AB 2021 no. 123) di 28 juli 2021.</ref>, e isla mes y e lama ta clasifica como "Marine Protected Area" (MPA) mediante decreto nacional.<ref>[https://www.dcbd.nl/sites/default/files/documents/MinistryofJustice%282018%29_LandsbesluitParkeMarinoAruba.pdf ''Landsbesluit Parke Marino Aruba''] (AB 2018 no. 77) di 20 di december 2018</ref> Adicionalmente, e area tin reconocemento internacional como un "Key Biodiversity Area" (KBA) door di Union Internacional pa Concervacion di Naturalesa (IUCN) y desde 2023 como un area RAMSAR (RAMSAR Site no. 2526).<ref>{{citeer web|url=https://www.bondia.com/corte-ta-prohibi-aruba-ocean-villas-pa-cuminsa-of-traha-na-isla-di-oro/|titel=Corte ta prohibi Aruba Ocean Villas pa cuminsa of traha na Isla di Oro|werk=BonDiaAruba|datum=2024-03-18|bezochtdatum=2024-03-23}}</ref> Fuera di esey e mangelnan, tanto e mangel preto (''Avicennia germinans'') como e mangel blanco (''Laguncularia racemosa'') ta especienan di mata protegi pa ley.<ref>[https://docplayer.nl/110238034-2017-no-48-afkondigingsblad-van-aruba-landsbesluit-houdende-algemene-maatregelen-van-14-juli-2017-ter-uitvoering.html ''Landsbesluit bescherming in-heemse flora en fauna''] (AB 1995 no. 2) di 14 di juli 2017</ref> Den curso di tempo a lansa diferente proyecto pa Isla di Oro, entre nan e proyecto di un delfinario, bou e nomber di ''Dolphin Beach'' na comienso di añanan nobenta<ref>{{citeer web|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010645141:mpeg21:p005|titel=Gedegen en objectief onderzoek onontbeerlijk voor Dolphin Beach|werk=[[Amigoe]]|datum=1993-05-15|bezochtdatum=2024-03-23}}</ref>, y e proyecto di ecohotel, ''Zoetry Isla di Oro Aruba'', den decada 2010.<ref>{{citeer web|url=https://archive.org/details/BNA-DIG-BONDIA-2014-10-30/page/n2/mode/1up?q=isla+oro+parke+marino&view=theater|titel=Proyecto Isla di Oro ta bek na su concepto inicial di ecohotel|werk=BonDiaAruba|datum=2014-10-30|bezochtdatum=2024-03-23}}</ref> Ambos proyecto a encontra cu resistencia di e activistanan ambiental y finalmente no a continua pa falta di e permisonan rekeri. {{Appendix}} [[:Category:Aruba]] y cu ta cay bou maneho di Fundacion Parke Nacional Aruba (FPNA). Ademas mangelnan, tanto e mangel preto (''Avicennia germinans'') como e mangel blanco (''Laguncularia racemosa'') ta especie di mata protegi pa ley. y e area tambe ta cay den ‘Natuur Gebied’ Nieuwe aanwijzing domeingronden als natuurreservaat (AB 2020 no. 67) y Ruimtelijke Ontwikkelingsplan met Voorschriften 2021; mientras cu e isla mes y e lama ta cay den Marine Protected Area (MPA) esta Landsbesluit Parke Marino (AB 2018 no. 77) Adicionalmente, e area aki tin reconocemento internacional como un Key Biodiversity Area (KBA) door di IUCN y ultimamente a wordo clasifica como un RAMSAR gebied (RAMSAR Site no. 2526) – dunando e area akinan mas balor ainda y den e caso aki, segun Silva ta expresa a nenga diferente parti di ley pero asina mes e desaroyado a continua cu e trabounan dañino pa naturalesa sin permiso. E mangelnan ta un especie protegi pa ley y e area tambe ta cay den Natuur Gebied’ Nieuwe FPNA ta activo den defensa di Isla di Oro aanwijzing domeingronden als natuurreservaat (AB 2020 no. 67) y Ruimtelijke Ontwikkelingsplan met Voorschriften 2021 (AB 2021 no. 123) mientras cu e isla mes y e lama ta cay den Marine Protected Area (MPA) esta Landsbesluit Parke Marino (AB 2018 no. 77) – haciendo e area aki un grado di proteccion halto. Adicionalmente, e area aki tin reconocemento internacional como un Key Biodiversity Area (KBA) door di IUCN y ultima[1] mente a wordo clasifica como un RAMSAR gebied (RAMSAR Site no. 2526) – dunando e area akinan mas balor ainda.<ref>{{citeer web|url=https://www.bondia.com/corte-ta-prohibi-aruba-ocean-villas-pa-cuminsa-of-traha-na-isla-di-oro/|titel=Corte ta prohibi Aruba Ocean Villas pa cuminsa of traha na Isla di Oro|werk=BonDiaAruba|datum=2024-03-18|bezochtdatum=2024-03-23}}</ref> Na november di aña pasa 2023 e area aki a cuminsa forma parti di Convenio di Ramsar Area bao e parti di Costa Zuid e cual ta un di e areanan cu mas biodiversidad, status di Ramsar tin como meta pa proteha e areanan aki sin interveni cu actividadnan economico, enfatisando reduccion di daño y restauracion di naturalesa den caso di daño cu ta inevitabel. Isla di Oro ta un área di mangrove amplio na Aruba, kaminda diferente ekosistema ta reuní. E lugá di buelo ku e mesun nòmber ta konsistí di un banda di playa grandi ku un rif similar na esun di e lugá di buelo Mangel Halto. E tipo di koral mas comun riba e rif aki ta e koral di cerebro, di strea y di placa. Lobster di koral, snapper, piská trompeta i piská angel ta habitantenan regular. Isla di Oro ta nifiká isla di oro.<ref>{{citeer web|url=https://www.duikersgids.nl/en/isla-di-oro|titel=Isla di Oro|werk=duikersgids.nl|datum= |bezochtdatum=2024-03-23}}</ref> Isla di Oro no ta solamente un kolekshon úniko di ekosistema, sino tambe un isla di fiesta ku un restorant abandoná ku a wòrdu traha den forma di un boto. Bo por yega na e lugá despues di un caminata bastante largu dor di e área. Ta rekomendá un buelo di boto. NOTES FUNDACION Parke Nacional Aruba ta na altura di actividadnan cu ta tumando luga riba Isla di Oro y ta activamente haciendo tur cos posibel den e organisacion su capacidad legal pa pone un stop n’e actividadnan cu ta tumando luga. Isla di Oro ta un area cu ta cay bou di maneho di Fundacion Parke Nacional Aruba.<ref>[file:///C:/Users/l_de_/Downloads/BONERIANO-15-03-2024.pdf FPNA ta activo den defensa di Isla di Oro], Boneriano (15 di maart 2024)</ref> E mangelnan ta un especie protegi pa ley y e area tambe ta cay den Natuur Gebied’ Nieuwe FPNA ta activo den defensa di Isla di Oro aanwijzing domeingronden als natuurreservaat (AB 2020 no. 67) y Ruimtelijke Ontwikkelingsplan met Voorschriften 2021 (AB 2021 no. 123) mientras cu e isla mes y e lama ta cay den Marine Protected Area (MPA) esta Landsbesluit Parke Marino (AB 2018 no. 77) – haciendo e area aki un grado di proteccion halto. Adicionalmente, e area aki tin reconocemento internacional como un Key Biodiversity Area (KBA) door di IUCN y ultima[1] mente a wordo clasifica como un RAMSAR gebied (RAMSAR Site no. 2526) – dunando e area akinan mas balor ainda. Fundacion Parke Nacional Aruba ta comprometi na e proteccion di e area importante aki – e unico area na Aruba unda ainda nos ta wak e ‘Poder di 3’ conecta na otro sanamente, esta e mangelnan, yerbe di lama y e rifnan di coral – 3 diferente sistema ecologico crucial cu hunto ta prove un variedad di beneficio pa e ser humano y Aruba su medio ambiente. Dialuna 11 di Maart 2024 bestuur di FPNA a ser alerta di actividadnan cu ta pasando y inmediatamente a bay den accion pa manda un Proforma Bezwaarschrift. Informacion cu FPNA a ricibi ta cu no tin un aanlegvergunning y cu esey ta evaluando pasonan legal. Ta di hopi tempo caba FPNA tin wowo extra riba e area di Isla di Oro y den augustus di 2023 a bin haya sa cu Isla di Oro a ser cumpra y asina a manda un carta oficial dia 28 di augustus pa DIP indicando cu no lo duna permiso pa ningun desaroyo riba Isla di Oro. Den november 2023, FPNA a wordo contacta door di J.O.B. Holding & Management y a ser invita pa bay un meeting pa compronde kico ta e intencion cu Isla di Oro. Dia 4 di januari 2024, FPNA a responde na J.O.B. Holding & Management cu un carta unda cu a indica cu no ta bay di acuerdo cu ningun desaroyo pa Isla di Oro. Siguientemente dia 18 di januari 2024 J.O.B. Holding & Management a invita FPNA conhuntamente cu otro organisacionnan local pa un stakeholder engagement session unda cu nan a informa cu nan lo ta haciendo diferente trabounan riba Isla di Oro y no a presenta un plan concreto cu por ser revisa. No obstante e posicion di FPNA no a cambia. FPNA no lo sostene ningun plan di desaroyo den e area aki Isla di Oro is a vast wetland mangrove area on Aruba where different ecosystems meet. The dive site of the same name consists of a vast shallow sand strip with a reef similar to that of the Mangel Halto dive site. Common types of coral on this reef are brain, star and plate coral. Coral lobsters, snappers, trumpet fish and angelfish are regular inhabitants. Isla di Oro means island of gold.<ref>https://www.duikersgids.nl/en/isla-di-oro</ref> Particulars Isla di Oro is not only a unique collection of ecosystems but also a former party island with an abandoned restaurant built in the shape of a boat. You can reach the location after a fairly long walk through the area. A boat dive is recommendable. ----- Fundacion Savaneta Aruba a nota di e discucion andando riba red social rond di Isla di Oro. E pregunta esencial den esaki ta cu si por papia di destruccion of limpiesa. Fundacion ta observa y ta na altura cu actualmente ta tumando luga un limpiesa di material di e ruina cu a keda atras eynan esta tubo y frusto den awa y hopi desperdicio di palo, etc. No tin ningun acto di corta mangroves ni otro mata pues aki nos tin cu papia di un clean up y no destruccion. Si Parke Arikok kier “claim” e luga, anto e pregunta ta dicon Parke nunca a hacie limpi y no a pone borchi cu e ta pertenece na Parke anto. Antes e doño di Isla di Oro tabata famia Oduber y despues un otro doño a tuma over te cu awe a keda na ruina unda un doño nobo local a cumpr’e via un acto notarial, pues no a hay’e regala. Semper Isla di Oro tabatin su permiso pa Restaurant y NightClub pues esey no ta nada nobo den su desaroyo.<ref>https://24ora.com/fundacion-savaneta-ta-aclaria-a-haci-isla-di-oro-limpi-y-nada-mas/ (17 di maart 2024)</ref> --- Fundacion Parke Nacional Aruba (FPNA) a cuminsa un caso contra pais Aruba y contra desaroyador di Isla di Oro, Osyth Henriquez, pa stop e di haci cualkier trabou di limpiesa riba su tereno. Hues a prohibi Henriquez pa desaroya of hasta pa haci limpiesa riba su tereno na Isla di Oro. FPNA a demanda Pais Aruba tambe pa prohibi Gobierno di duna permiso. Abogado mr. Anthony Ruiz a defende Osyth Henriquez, mientras cu abogado mr. Zuhaila Marchena a defende FPNA. Den su veredicto, mesora, hues a indica na FPNA cu como nan tin e maneho di e area, cu FPNA y e doño di Isla di Oro mester sinta na mesa y sali di e problema. Ta trata aki na un tereno cu e doño tin den erfpacht. E area ta bou maneho di FPNA como un area protehi. Den areanan protehi en general por restablece un edificio na estado original, den consulta cu FPNA. Osyth Henriquez ta propietario di Ocean Villas na Savaneta. Ey tambe e tin cu atende cu reto di FPNA, Gobierno mes y di bisiña, cu no necesariamente ta di acuerdo cu su vision pa desaroya bungalows eynan. Awo cu e kier desaroya Isla di Oro, atrobe e ta hay’e stroba y mester defende su plan y vision den corte. Ta parce cu e reto lo no ta e isla mes, sino mas bien e vecindario cu si ta protegi como un area di naturalesa.<ref>https://24ora.com/hues-a-ordena-osyth-henriquez-pa-para-trabou-riba-isla-di-oro/ (17 di mart 2024)</ref> * <ref>https://antilliaansdagblad.com/aruba/29167-blijf-van-isla-di-oro-af 13 maart 2024</ref> {{Appendix}} isla di oro is pas ontstaan in begin jaren zeventig van de vorige eeuw. Het is een stukje rif ten zuiswesten van Pos Grandi waarop Adolf R. Oduber een recreatiecomplex had gebouwd in de vorm van een schip met daarin een restaurant, bat en danszaal. Vivienno Frank isla di oro a surgi te na komienso di añanan setenta di siglo pasá. E ta un parti di e rif na sur-oeste di Pos Grandi na unda Adolf R. Oduber a konstruí un kompleho di rekreacion den forma di un barku ku den dje un restorant, bat i sala di baile. '''Isla di Oro''' ta un isla di coral na costa sur di Aruba, entre [[Pos Chikito]] y [[Savaneta]]. E area ta cay den e Parke Marino Aruba y ta bou maneho di FPNA. Het is gelegen 150 meter uit de kust op de rif van Pos Grandi. Er moest een weg door de mangrovenbos worden gehakt om bij het eiland te komen.<ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010470027:mpeg21:p006|titel=Luchtkasteel van Oduber werd restaurant in zee|werk=[[Amigoe]]|datum=1964-08-05|bezochtdatum=2024-03-23}}</ref> Gelegen aan een lagoen omringd door mangrovebossen. Er voden optredens en shows vor bekende artiesten plaats en werden feesten gehouden. Isla di oro was in de jaren op de startplaats voor natuurwandelingen van Stimaruba. * Na ana 1965 Adolfo (Dochi) Oduber a habri riba e isla un restaurant ISla di ORo construi den forma di un barco como atraccion turistico y despues amplia cu cocktail lounge y sala di baile. Apertura oficial dia 13 di maart 1965.<ref>Opening van Isla di Oro. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 09-03-1965, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 21-03-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462564:mpeg21:p006</ref> Despues di un aña a traha un brug pa yega na costa. Na 1975 el a cambia man pa Joe Procter, kende e sigui desaroya e luga. * in 1989? beheert-eigenaar door Lucy en jose Brazao Mendez. El a opera te 1994. * verschillende projecten, waaronder het dolfinarium project (1993?)onder de naam Dolphin Beach, voor de doorontwikkeling van Isla di Oro hebben vanaf 1990 gestuit op verzet van milieu-activisten.<ref>Gedegen en objectief onderzoek onontbeerlijk voor Dolphin Beach. "Amigoe". Curaçao, 15-05-1993, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 21-03-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010645141:mpeg21:p005</ref> Dolfinarium ging niet door wegens uitblijven van de nodige vergunningen. 5g223h86oe85j78m8xnj93xme0sx3u6 192426 192425 2026-06-01T11:12:56Z Caribiana 8320 192426 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ {{ABW}} caya nombra pa hende: Caya Dick Cooper - Caya Jose Geerman - Caya Charlie Brouns Sr. - Caya Y.A. (Lord Boxoe) Illidge - Caya Pio Coffie - Caya Enrique Vorst - Sylvia A. Godettstraat - Caya Captain R. Rodger - Caya Lolita E. Euson - Caya Federico Maduro (Balashi) - Caya Juan Werlemen (Cashero) - Caya Juancho Kock (ex-Karawarastraat na Dakota) - Avenida Milio Croes (ex-Fergusonstraat) - Caya Dr. J.R. (Coco) Arends (Sero Blanco) - Bario Dr. Dussenbroek - Caya Ing. Roland H. Lacle - Caya Rufo Wever (Klip/Mon Plaisir) * pending: [[Parkietenbos]] - [[Cunucu Arikok]] - [[Blackstone Beach]] (full review needed) - [[Bushiribana]] - [[Renaissance Island]] - [[Hadicurari]] - [[Zeewijk]] - [[Sero Plat]] - [[Guadirikiri]] - [[Cueba di Fontein]] - [[Cueba di Huliba]] - [[De Palm Island]] - [[Isla di Oro]] - [[Eagle]] (bario) - [[Arashi]] - [[Plantashi Prins]] - [[Boca Prins]] - [[Dos Playa]] * bario di San Nicolas: [[Lagoville]] - Kustbatterij - [[Rooi Congo]] - [[Pedro Mosa]] - [[Esso Heights]] *uitbreiding [[Tanki Flip]] zie de.wiki - zie en.wiki voor [[Mangel Halto]] - [[Ayo]] - [[Catiri]] - [[Alto Vista]] * Roberto G. Croes, [https://designrr.page/?id=499490&token=3435984651&type=FP&h=5688&fbclid=IwY2xjawSD5lhleHRuA2FlbQIxMABicmlkETFoNVhmY1g2T1NuSml5cFhWc3J0YwZhcHBfaWQQMjIyMDM5MTc4ODIwMDg5MgABHlKyG1hj55NGijsU4jWBM9buhkFVlBqvV5G5EPkBOXLazF4nFZ-4bTq-kTSR_aem_r4VExioZnv6pqBz0zQl6Eg Origen di nombernan di bario y sitio na Aruba] ------------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais| variante= a | tipo = Bario | nomber = Caya Jose Geerman | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 2 | caption_align = center | image1 = | caption1 = | image2 = | caption2 = | footer = | footer_align = center }} | pais = {{ABW}} | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[Regionnan di Aruba|San Nicolas Noord]] | tipo_subdivision_adm = Zona | subdivision_adm = | zoom = 13 }} '''Watapana Gezaag''' ta un bario y zona den e parti nort di [[San Nicolas]], e di dos ciudad mas grandi di [[Aruba]]. E bario a haya su nomber for di ..... Dia 1 di yanüari 2020, e lugá tabatin 1.703 habitante. == Nomber == E orígen di e nòmber di e bario no por wordo determina cu certesa.<ref>[https://archive.org/details/BNA-DIG-AMIGOE-ARUBA-2015_03-30/page/5/mode/1up?q=watapana+gezaag Column Zee: Watapana Gezag], [[Amigoe]] (30 di maart 2015)</ref> E nòmber aki tampoko no ta aparesé riba e mapa di Werbata di 1912. Watapana ta un palabra Arawak/Taino ku ta referí na e palu di Divididivi. Gezaag ta bin di ''zagen'', un verbo di origen [[Hulandes]], na cua '''ge''' ta agrega na su forma infinitivo: gezaag.<ref>W.M. Hoyer (1946), [https://archive.org/details/BNA-DIG-PAPIAMENTO-HOYER-VOCABULARIO-1946/mode/1up?q=watapana+gezaag Vocabulario Papiamento], Boekhandel Bethencourt, Corsou</ref> Probablemente, e nòmber ta originá di un incidente cu a tuma luga eynan.<ref name=:"1">Vivienno Frank. 2019. Watapana Gezaag. Den:''Aruba en een keuze uit haar toponiemen.'' ISBN:978-0-359-65900-5, pag. 228.</ref> E nomber Watapana Gezaag no a aparece den publicacionnan te cu aña 1950.<ref>[https://archive.org/details/AMIGOE-1950-03-30/page/30/mode/1up?q=watapana+gezaag Mededelingen van AVB], [[Amigoe]] (30 di maart 1950)</ref> *Na Watapana Gezaag tabata situa e veld di futbol di e club Ajax y un veld di baseball, conoci como veld di Heineken.<ref>Velddag USAA. "Amigoe". Curaçao, 02-03-1983, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 01-06-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010640498:mpeg21:p005</ref> * na 1956 ta propone pa traha un caminda na e bario * na 1978 e camindanan den Watapana Gazaag y su alrededor a wordo renoba == Mira tambe == * [[Rooi Congo]] * [[Standardville]] * [[Rooi Hundo]] {{Appendix}} [[:Kategoria:Luga na Aruba]] ---------------- {{Imagen anota |image=BNADIGWERBATAARUBA 0009.jpg |image-width=2000 |image-left= -360 |image-top=-575 |width=270 |height=270 |float=left |annotations=<!-- bashi of no, e parameter aki mester ta inclui--> |caption=Mapa di Werbata ta menciona Rooi Congo (1912). }} ----------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais| variante= a | tipo = Bario | nomber = Kustbatterij | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 2 | caption_align = center | image1 = Welcome to the Coastal Battery!.jpg | caption1 = | image2 = Cannon tracks at Coastal Battery, Aruba.jpg | caption2 = | footer = Ruinanan di kustbatterij | footer_align = center }} | area = | poblacion = 1.745 | censo = 2020 | densidad = | pais = {{ABW}} | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[Regionnan di Aruba|Savaneta]] | tipo_subdivision_adm = Zona | subdivision_adm = De Bruynewijk | zoom = 13 }} '''Kustbatterij''' ta un zona ku ta forma parti di Juwana Morto na Aruba, den region di San Nicolas Noord. Na 1 di yanüari 2020, e área tabatin un poblashon di 1.188 habitante, di cual 555 muhe i 633 hòmber. Den e zona ta lokalisa e monumento di guera di Kustbatterij. Historia E zona di Kustbatterij a ricibi su nomber durante World War II, ora a konstrui un bateria kostal riba un elevashon den augustus 1940. E lokashon tabata strategiko, siendo un di e puntonan mas haltu den e parti pariba di e isla, ku bista riba e refineria di Lago Oil and Transport Company i riba kosta. E instalashon militar tabata tin komo meta pa defendé e refineria, ku tabata di gran importansia pa e Aliadonan pa motibu di produccion di combustibel di aviashon. Pa e motibu ey, Aruba a bira un meta potensial pa atakenan di submarinonan aleman. E instalashon militar tabata tin komo meta pa defendé e refineria, ku tabata di gran importansia pa e Aliadonan pa motibu di produccion di combustibel di aviashon. Pa e motibu ey, Aruba a bira un meta potensial pa atakenan di submarinonan aleman. E kompleks tabata konsistí di tres posishon di kanon, un puesto di mando i varios edifisionan pa alojamento di soldaatnan. Tambe tabatin fasilidatnan manera un reservorio di awa. Kada posishon di arma tabata monta riba un fundeshi di beton i staal i prepará pa kanonnan ku por a kubri un gran distansia, inkluyendo parti di e isla mes. E bateria nunka no a wòrdu usa den combate, ni sikiera durante e atake di submarinonan aleman riba San Nicolas den febrüari 1942. Na 24 di oktober 1942, Prince Bernhard of the Netherlands a hasi un bishita oficial na e kustbatterij. Despues di guera, e instalashon militar a wòrdu abandoná i e área a wòrdu limpiá parcialmente. Restonan di bunker i posishonnan di arma a keda presente i posteriormente a wòrdu protehá komo patrimonio historiko. Awe, e lugá ta rekonosí komo un monumento di guera (ID 04-003) i ta wòrdu maneha pa Monumentenfonds Aruba. == Descripcion == Kustbatterij ta un zona principalmente residensial, ku desaroyo urbano rond di e sitio historiko. Den e área tin varios caya i bario chikí. E kaminda prinsipal den e zona ta Diamantbergweg, ku ta konektá Juwana Morto ku Rooi Hundo. Otro cayanan inkluí Weg Kustbatterij, Kleine Bergweg i Grote Bergweg. Den Weg Kustbatterij ta situa Colegio Nigel Matthew. Barionan den cercania ta Standardville i Rooi Hundo. == Literatura == * [[Johan Hartog|Hartog, Johan]], [https://archive.org/details/BNA-DIG-HARTOG-KUSTBATTERIJ/page/n4/mode/1up Juwana Morto Kustbatterij Aruba], De Walburg Pers (1987) {{Appendix}} [[:Kategoria:Luga na Aruba]] ----------- '''Kustbatterij''' ta un zona cu ta forma parti di [[Juwana Morto]] na Aruba, den [[Regionnan di Aruba|region di San Nicolas Noord]]. Dia 1 di januari 2020, e area aki tabatin un poblacion di 1.188 habitante, dividi entre 555 muhe y 633 homber. Den e zona ta localisa un monumento di guera. == Historia == E zona di Kustbatterij a ricibi su nomber durante e [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]] ora a construi un kustbatterij riba un elevacion na augustus 1940. Op Juana Morto, het hoogste punt van het oostelijk deel van het eiland, werd een kustbatterij gebouwd met uitzicht over de raffinaderij en over de Noord- en Westkust. * De kustbatterij is een erkend oorlogsmonument (ID 04-003). Cañonnan pisa tabata staciona aki pa defende e refineria di Lago. Despues di guera, e área a wòrdu limpia, lagando atras e luganan di arma y bunkernan, ku awor a wòrdu deklará un monumento protehá. * Op 24 october 1942 bracht Prins Bernhard een bezichtigingsbezoek aan de kustbatterij.<ref>Naar Aruba.. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 22-10-1942, p. 2. Geraadpleegd op Delpher op 28-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987278:mpeg21:p002</ref> * het bouwen van een onderofficiersverblijf bij de kustbatterij op Aruba<ref>Advertentie Aanbesteding. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 01-03-1944, p. 2. Geraadpleegd op Delpher op 28-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010403042:mpeg21:p002</ref> * Aan de N.V. Bouwmaatschappij Aruba is de gunning verleend van de bouw van een betonnen waterreservoir op St. Nicolaas nabij de kustbatterij.<ref>ARUBA AANBESTEDING.. "Amigoe di Curacao". Willemstad, 24-11-1948. Geraadpleegd op Delpher op 28-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000210652:mpeg21:p002</ref> * Op 17 mei 1940 werd proefgeschoten, in augustus 1940 kwam de kustbatterij Juwana Morto gereed voor direct vuur, in augustus 1941 ook voor nachtelijke actie. De Kustbatterij van Juwana Morto is nimmer in actie geweest, ook niet bij de directe aanval van de Duitsers op de raffinaderij in de nacht van 15 op 16 februari 1942, toen enige tankschepen verloren gingen.<ref>{{citeer web|auteur= [[Johan Hartog]]| titel=Batterijen beschermden de eilanden gedurende Tweede Wereldoorlog|werk=[[Amigoe]]|datum=1990-08-25|bezochtdatum=2026-05-28|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010641593:mpeg21:p020}}</ref> Kada un di e tres posishonnan di arma tabata para riba fundeshi di staal i beton. Kada un tabata montá pa un kañon di kaliber 19.2 ku por a drai 360 grado, ku un alkanse di 18.5 kilometer. Oranjestad y su haf tabata den alcance tambe. E cañonnan a haya e nombernan Betsy, Jopie y Beppie door di e soldaatnan, miembronan di Ehercito Boluntario Aruba. E bateria kostal di Juwana Morto nunka no a tira un tiru pa defendé e área, ni sikiera ora ku haf di San Nicolas i Refineria di Lago a wòrdu ataká pa un U-boat aleman na febrüari di 1942. Tankeronan di lago a wòrdu sendé na kandela, kousando huma i kandela pa stroba e bista for di e puesto di mando.<ref>[https://monumentenfondsaruba.org/juwana-morto-coastal-battery-1940/ Juwana Morto Coastal Battery * 1940], [[Monumentenfonds Aruba|SMFA]]</ref> hartog: Mken koos deze plaats vanwege het uitzicht naar twee zijden. En ook als besefte men dat de munitiemagazijnen e.d. in de rotsgrond uitgehouwen moesten worden, de kustbatterij zelf kon men bovengronds bouwen, want van zee u8it viel de kustbatterij toch in het niet bij de van zee uit royaal zichtbare raffinaderij. De batterij lag hoog zodat men over de schoorstenen van de raffinaderij heen kon schieten. Het complex op Aruba, gebouwd in 1940, bestond uit 3 geschutsopstellingen, een commandopost en enkele gebouwen voor onderdak van de kleine 100 mensen die er gelegerd waren. Ook waterreservoir. Een interessant stukje militair erfgoed van Aruba. Aruba speelde een cruciale rol in de Tweede Wereldoorlog vanwege de aanwezigheid van de Lago Raffinaderij, waar de kerosine voor de geallieerden werd geproduceerd. E kustbatterij a wordo construi na augustus 1940. E instalacion militar su obhetivo strategico tabata pa proteha e refineria di petroleo di Lago na San Nicolas cu tabata existi e tempo ey contra atakenan di Alemania durante Segunda Guera Mundial. importancia strategico: debi na e produccion halto di combustibel di aviacion pa e Aliadonan, e refineria di Lago tabata di vital importancia durante Segunda Guera Mundial. Komo resultado, e isla a bira un meta prinsipal pa U-boatnan Aleman. Lugá: E kustbatterij tabata situá riba e punto stratégikamente mas haltu di e parti ost di e isla, den cercania di San Nicolas. Esaki a ofresé un bista perfekto di e refineria i lama. Diseño: E liña defensivo tabata konsistí di un bunker di puesto di mando (commandopostbunker) i tres lugá di arma posishoná espasiá (geschutsemplacementen) cu un distancia di mas o ménos 50 meter for di otro. Restonan: E ruinanan di e post di comando y e cambernan di arma (geschutskamers) ainda por wordo haya awe rond di Weg Kustbatterij na San Nicolas y ta wordo maneha pa [[Monumentenfonds Aruba]]. == Descripcion == Den e zona di Kustbatterij, rond di e ruinanan militar, tin varios caya cu casnan residencial. E area ta wordo cruza pa un caya largo Diamantbergweg, cu ta conecta Juwana Morto cu Rooi Hundo. Otro cayanan conoci ta: Weg Kustbatterij, Kustbatterij, Kleine Bergweg y Grote Bergweg. Na Weg Kustbatterij ta situa un scol secundario, Colegio Nigel Matthew. Barionan den cercania ta: [[Standardville]] y Rooi Hundo. == Literatura == * [[Johan Hartog|Hartog, Johan]], [https://archive.org/details/BNA-DIG-HARTOG-KUSTBATTERIJ/page/n4/mode/1up Juwana Morto Kustbatterij Aruba], De Walburg Pers (1987) {{Appendix}} [[:Kategoria:Luga na Aruba]] ---------------- Kustbatterij (monumento) E Kustbatterij di Juwana Morto ta un monumento di guera situá na Aruba, den e área di Juwana Morto, serka San Nicolas. E ta un resto di un instalashon militar ku a wòrdu konstrui durante Segunda Guera Mundial pa defendé e refineria di petroleo di Lago. E sitio ta oficialmente rekonosí komo monumento di guera (ID 04-003) i ta wòrdu protehá komo parti di patrimonio historiko di Aruba. == Historia == E bateria di artileria a wordo construi na augustus 1940, riba un elevacion strategico den e parti pariba di e isla. E localisacion a wordo skohe pa su bista amplio riba e refineria Lago na [[San Nicolas]] y riba lama, ku tabata di importansia vital pa e Aliadonan durante Segunda Guera Mundial. E refineria di Lago tabata produci gran kantidat di combustibel di aviashon, loke a haci Aruba un punto strategiko i un posible meta pa atakenan di submarinonan aleman. Na 17 di mei 1940, a hasi prueba di tiramentu ku e kanonnan. Na augustus 1940, e bateria tabata kla pa uso den operashonnan di dia, i na augustus 1941 tambe pa operashonnan di anochi. Na 24 di oktober 1942, Prins Bernhard di Hulanda a bishitá e kustbatterij komo parti di un bishita oficial na e isla. A pesar di su importansia militar, e kustbatterij nunka no a wòrdu usa den combate, ni sikiera durante e atake di submarinonan aleman riba e refineria i haf di San Nicolas den febrüari 1942. == Descripcion == E kompleks militar tabata konsistí di: Tres posishon di kanon (geschutsopstellingen) Un bunker di puesto di mando Edifisionan pa alojamento di aproximadamente 100 soldaat Un reservorio di awa i otro fasilidatnan di sosten Kada posishon di arma tabata konstrui riba un fundeshi di beton i staal. E kanonnan tabata di kaliber 19.2 cm, ku por a bira 360 grado i tabatin un alkanse di mas o ménos 18,5 kilometer. Segun testimonio di soldaatnan, e tres kanon a ricibi nòmber informal: Betsy, Jopie i Beppie. E diseño di e bateria a tene kuenta ku e topografia di e terreno. E kanonnan tabata situá asina ku nan por tira por encima di e refineria, aprovechando e alturanan natural di e área. == Despues di guera y estado actual == Despues di 1945, e instalashon militar a wòrdu abandoná. Parti di e área a wòrdu limpiá, pero e strukturanan prinsipal, manera bunker i fundashonnan di kanon, a keda presente. Awendia, e restonan di e kustbatterij ainda por wòrdu mira den e paisahe rond di Weg Kustbatterij. E sitio ta wòrdu maneha i protehá komo patrimonio cultural, i ta forma un testimonio importante di e papel di Aruba durante Segunda Guera Mundial. E monumento ta un di e pokonan strukturanan militar di e periodo aki cu a sobrebibí na e isla. ---------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | variante= a | tipo = Region | nomber = San Nicolas-Noord | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 1/2 | caption_align = center | image1 = Aruba-Regionen.png | caption1 = San Nicolas Noord ta region 7 | image2 = | caption2 = | image3 = | caption3 = }} | area = | poblacion = | censo = 2020 | densidad = | descripcion = | pais = {{ABW}} | zoom = 13 }} '''San Nicolas-Noord''', oficialmente Sint Nicolaas Noord, ta un di e ocho [[Regionnan di Aruba|region]] den cua e [[isla]] di [[Aruba]] ta dividi administrativamente.<ref>{{Citeer web|url=https://cbs.aw/wp/index.php/2020/12/03/gac-geographical-address-classification-2019/|titel=GAC (Geographical Address Classification) 2019 and 2020|bezochtdatum=2025-03-03|datum=2019-06-27|werk=cbs.aw}}</ref> Hunto cu [[San Nicolas Zuid]] e ta constitui e region di San Nicolas, miho conoci como [[pariba di brug]]. E region tin un area di .... [[kilometer kuadrá|km²]] y un poblacion di 9.940 habitante dia prome di januari 2020. E region tin un poblashon di 9.940 (1 di yanüari 2020), loke ta representá 9.2% di e poblashon total di e pais. Muhé Hòmber 4760 5180 == Geografia == E region ta situá den e zona zuidoost di Aruba (region 7 riba mapa), pazuid di ... (region 1), pabou di [[Paradera]] (region 4) y panort di Oranjestad Oost (region 3). San Nicolas-Noord tin e siguiente barionan:<ref>[https://cbs.aw/wp/wp-content/uploads/2024/05/GAC_Officiele-publicatie_2024.pdf Strefy]</ref> * [[Brazil]] * Rooi Congo * Watapana Gezaag * [[Standardville]]/[[Rooi Hundo]] * Kust * [[Juwana Morto]] * San Nicolas-Noord otro {{Appendix}} [[Category:Luga na Aruba]] ------------------ {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais| variante= a | tipo = Region | nomber = San Nicolas-Zuid | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 1/2 | caption_align = center | image1 = Aruba-Regionen.png | caption1 = San Nicolas Zuid ta region 8 | image2 = | caption2 = | image3 = | caption3 = }} | area = | poblacion = | censo = 2020 | densidad = | descripcion = | pais = {{ABW}} | zoom = 13 }} '''San Nicolas-Zuid''', oficialmente Sint Nicolaas Noord, ta un di e ocho [[Regionnan di Aruba|region]] den cua e [[isla]] di [[Aruba]] ta dividi administrativamente.<ref>{{Citeer web|url=https://cbs.aw/wp/index.php/2020/12/03/gac-geographical-address-classification-2019/|titel=GAC (Geographical Address Classification) 2019 and 2020|bezochtdatum=2025-03-03|datum=2019-06-27|werk=cbs.aw}}</ref> Hunto cu [[San Nicolas Noord]] e ta constitui e region di San Nicolas, miho conoci como [[pariba di brug]]. E region tin un area di .... [[kilometer kuadrá|km²]] y un poblacion di 4.235 habitante dia prome di januari 2020. Sint Nicolaas-Zuid ta un di e ocho regionnan den e parti pariba di e pais autonomo di Aruba, cu ta pertenece na Hulanda, na Sur America. Riba promé di yanüari 2020, e region tabatin 4.235 habitante. Pa loke ta trata poblashon, e ta e region di mas chikitu den e pais. == Geografia == E region ta situá den e zona zuidoost di Aruba (region 7 riba mapa), pazuid di ... (region 1), pabou di [[Paradera]] (region 4) y panort di Oranjestad Oost (region 3). San Nicolas-Zuid tin e siguiente barionan:<ref>[https://cbs.aw/wp/wp-content/uploads/2024/05/GAC_Officiele-publicatie_2024.pdf Strefy]</ref> * [[Zeewijk]] * Pastoor Hendriksstraat * Van de Veen Zeppenfeldstraat * [[The Village]] * Essoville * [[Lago Heights]]/Esso Heights * [[Seroe Colorado]] * San Nicolas-Zuid otro Demografia E region tin un poblashon di 4.235 (1 di yanüari 2020), loke ta representá 3.9% di e poblashon total di e pais. Muhé Hòmber 1943 2292 {{Appendix}} [[Category:Luga na Aruba]] --------------- {{Databox}} '''Nomber di caya na Aruba''' ta refleha e historia, cultura y desaroyo social di e isla. Nan ta deriva for di un amplio scala di fuente, incluyendo historia local, [[geografia]], flora y fauna, [[literatura]], ciencia, [[religion]] y politica. Di e manera aki, nombernan di caya ta forma un parti importante di e herencia inmaterial di [[Aruba]]. Un nomber di caya ta un denominacion oficial pa espacio publico, manera caya, avenida, boulevard of plaza. E estudio di nomber di luga ta parti di e disciplina di toponimia. Den practica, nomber di caya ta sirbi como base pa adres y pa sistema di distribucion di post. Na Aruba, adres formal ta consisti di un nomber di caya hunto cu un number di e kavel, sin uzo di un sistema di codigo postal. ==Historia== E sistema di nomber di caya na Aruba a desaroyá gradualmente den [[siglo 19|siglo diesnuebe]] y [[siglo 20|binti]], paralelo cu urbanisacion di [[Oranjestad (Aruba)|Oranjestad]] i otro luganan riba e isla. Den e prome fase, hopi caya tabata sin nomber oficial of tabata conoci pa descripcionnan local. Influencia di gobernacion colonial Hulandes a introduci un sistema mas formal di registracion y nombramento. Un ehempel tempran ta e comision di nomber di caya na [[Willemstad]], [[Kòrsou|Corsou]], estableci na 1866, cu a sirbi como modelo pa Aruba.[1] Memey di siglo binti, despues di [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]], a surgi un consenshi pa uza nombernan cu mas relevancia local, reflehando un fortalecemento di identidad Arubano.<ref>{{citeer web|titel=Aruba Straatnamen|werk=[[Amigoe]]|datum=1950-12-05|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2026-04-29|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987772:mpeg21:p003}}</ref> == Dunamento di nomber == Na Aruba, e dunamento oficial di nomber na caya ta wordo realisa door di e minister responsabel pa Asuntonan General, riba recomendacion di Comision di Nomber di Caya. E comision consultivo aki ta inclui representante di instancianan manera [[Cuerpo Policial Arubano]] (KPA), Kadaster y Departamento di Obra Publico (DOW).[2] Na final di añanan 1940, a surgi discusion tocante e maneho di dunamento di nomber. A cuminsa duna preferencia na nombernan cu conexion cu e comunidad [[Antias Hulandes|Antiano]], en vez di nombernan internacional poco reconocibel.<ref>{{citeer web|titel=Ingezonden: Straatnamen op Aruba|werk=[[Amigoe]]|datum=1949-10-10|bezochtdatum=2026-04-28|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000212719:mpeg21:p003}}</ref><ref>{{citeer web|titel=Aruba straatnamen|werk=[[Amigoe]]|datum=1950-12-05|bezochtdatum=2026-04-28|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987772:mpeg21:p003}}</ref> Un di e prome ehempelnan tabata nomber di figuranan di resistensia, manera [[Boy Ecury]] y [[George Maduro]].[3] E historiado [[Johan Hartog]], prome director di [[Biblioteca Nacional Aruba]] (BNA), a presidi e comision den siglo binti. Bou di su liderazgo, nombernan a wordo selecta for di historia local y naturalesa, y tambe di personanan.[4] E maneho di dunamento di nomber ta evoluciona continuamente, tomando na cuenta expansion urbano y construccion di cayanan nobo, impulsa pa e desaroyo di Aruba durante e descubrimento di [[oro]], e mineria di guano, e yegada di e refineria di petroleo (Lago), y [[turismo]]. Algun nomber di caya ta di origen indigena, usualmente deriva di e zona unda nan ta situa. Den uzo moderno, hopi nomber di caya ta cuminsa cu termino manera ''Caya'' of ''Avenida'' (reemplasando e [[sufiho]] ''straat'' of ''weg''), of ta termina cu ''Boulevard''. ==Nomber tematico== Den diferente bario na Aruba, nombernan di caya ta sigui un tema specifico, loke ta contribui na identidad di e area: *Den Klip tin caya nombra pa escritor y compositor internacional. *Den [[Dakota (Aruba)|Dakota]], nombernan ta deriva di fruta y produkto agricola. *Den Companashi, nombernan ta basa riba cientifico y investigado. *Den Ponton, nan ta referi na mata y elemento di naturalesa local.[6] E sistema tematico ta facilita orientacion y ta duna caracter propio na cada bario. ==Reconocimento social== Hopi caya na Aruba ta nombra pa personanan cu a contribui na sociedad, manera politico, lider social, deportista, artista y religioso. Generalmente, e honor aki ta wordo otorga di manera postumo. E camindanan principal di Aruba ta generalmente nombra pa figuranan influyente. Entre nan tin ''Juan E. Irausquin Boulevard'' y ''Henny Eman Boulevard'', ku ta refleha e desaroyo economico y turistico di e isla den siglo binti.[7] Otro ehempelnan ta ''Avenida Nelson Orlando Oduber''[5], ''Watty Vos Boulevard''<ref>[https://antilliaansdagblad.com/articulo/aruba/20386-watty-vos-blvd-aruba-in-gebruik Watty Vos Boulevard Aruba in gebruik], [[Antilliaans Dagblad]] (6 di november 2019)</ref> y [[Caya G.F. (Betico) Croes]], nombra pa [[Betico Croes|Gilberto François Betico) Croes]], considerá como un figura clave den historia politico di Aruba. {{Appendix}} ==Referensia == * Frank, Vivienno L. 2019. ''Aruba en een keuze uit haar toponiemen.'' ISBN:978-0-359-65900-5 * Hartog, J. Aruba: Past and Present. Oranjestad: De Wit Stores. * Gobierno di Aruba – reglamentonan di nombramento di caya. * Croes, F. Historia di resistencia Antiano den Guera Mundial II. * Hartog, J. Geschiedenis van Aruba. * Alofs, L. & Merkies, H. Ken ta Arubiano? * Kadaster Aruba – registro di nomber di caya. * Ministerie di Infrastructura Aruba – dokumentonan di planifikashon urbano. [[:Kategoria:Geografia di Aruba]] <ref>{{Cite web |title=Kadaster Aruba |url=https://www.kadaster.aw |publisher=Kadaster Aruba |access-date=2026-04-27}}</ref> Example (book): <ref>{{Cite book |last=Hartog |first=Johan |title=Aruba: Past and Present |publisher -------------------- '''Nomber di caya na Aruba''' ta refleha e historia, cultura, y desaroyo social di e isla. Nan ta bin di un scala amplio di disciplina, entre otro historia di Aruba, geografia, flora y fauna, literatura, ciencia, religion y politica. Nomber di caya pues ta un parti importante di herencia inmaterial di Aruba. Un nomber di caya ta referí na un nòmber ku ta wòrdu usá pa designá espasio públiko, manera kaya, avenida, kaminda, plaza y becindario. E teoria di nòmber di kaya òf lugá ta un rama di toponimia. Un nòmber di kaya ta sirbi komo un guia i ta forma adrès, i ta wòrdu usá den hopi pais pa dirigí pòst. Nombernan di caya na Aruba hopi biaha ta un mescla di referencia na Papiamento, Hulandes y historia: hunto cu un number e ta forma un adres formal pero sin un sistema di codigo postal. == Dunamento di nomber == E nombramento oficial di cayanan na Aruba ta wordo haci door di Minister di Asuntonan General, riba recomendacion di e Comision di Nomber di Caya. E comision aki tradicionalmente ta consisti di representantenan di entre otro [[Cuerpo Policial Arubano]] (KPA), Kadaster, y Departamento di Obra Publico (DOW). Un comision similar pa e nomber di caya di [[Willemstad]] tabata existi na [[Kòrsou|Corsou]] caba for di aña 1866. Na fin di añanan 1940, a surgi un diskushon tocante e maneho cu dunamento di nòmber di caya. Kontrali na e hopi nòmbernan di kaya deskonosí, manera esnan di inventornan mundialmente famoso, a kuminsá duna preferensia na nòmbernan di kaya ku tabata papia ku e poblashon lokal.[1][2] E promé nòmbernan rekonosibel tabata esnan di bringadónan di resistensia Antiano: Boy Ecury (Boy Ecuryplein) i George Maduro (George Madurostraat).[3] Historiadó Johan Hartog, e promé direktor di Biblioteka Públiko di Aruba, tabata presidi e Komishon di Nòmber di Kaya di Aruba den siglo binti.[4] Bou di su liderazgo, nòmbernan tabata wòrdu selektá for di historia lokal i naturalesa, pero individuonan tambe tabata wòrdu konsiderá, normalmente póstumo. E decision final a keda na Conseho Ehecutivo di Aruba. Ekspanshon urbano den futuro i konstrukshon di kayanan nobo tambe ta wòrdu tumá na kuenta ora di skohe nòmber, loke ta nifiká ku e polítika di nòmber di kaya ta evolucionando konstantemente. Ku tempu, e terminologia tambe a kambia: nòmbernan di kaya nobo awor hopi bia ta kuminsá ku Caya, Boulevard, òf Avenida. ---------- revision '''Straatnamen van Aruba''' weerspiegelen de geschiedenis, cultuur en maatschappelijke ontwikkeling van het eiland. Zij zijn afkomstig uit uiteenlopende domeinen, waaronder de Arubaanse geschiedenis, aardrijkskunde, flora en fauna, literatuur, wetenschap, religie en politiek. De naamgeving van straten vormt daarmee een belangrijk onderdeel van het immaterieel erfgoed van Aruba. Un nomber di caya ta referi na un nomber cu ta wordo uza pa designá espacio publico, manera caya, avenida, kaminda, plaza y becindario. E teoria di nomber di caya of di luga ta un rama di toponimia. Un nomber di caya ta sirbi como un guia y ta forma adres, y ta wòrdu uza den hopi pais pa dirigi post. Nombernan di caya na Aruba hopi biaha ta un mescla di referencianan na Papiamento, Hulandes y historia: hunto cu un number e ta forma un adres formal pero sin sistema di codigo postal. == Naamgeving en beleid == De officiële naamgeving van straten op Aruba gebeurt door de minister van Algemene Zaken, op voordracht van de Straatnamencommissie. Deze commissie bestaat traditioneel uit vertegenwoordigers van onder meer de politie, het kadaster en de Directie Openbare Werken (DOW). Een vergelijkbare commissie bestond reeds in 1866 op Curaçao voor de straatnamen van Willemstad. Eind jaren 1940 ontstond er discussie over het straatnamenbeleid. In afwijking van de vele onbekende straatnamen, zoals bijvoorbeeld namen van wereldberoemde uitvinders, begon men de voorkeur te geven aan straatnamen die tot de bevolking spreken.<ref>ingezonden buiten verantwoordelijkheid der Redactie STRAATNAMEN OP ARUBA.. "Amigoe di Curacao". Willemstad, 10-10-1949. Geraadpleegd op Delpher op 10-02-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000212719:mpeg21:p003</ref><ref>ARUBA STRAATNAMEN.. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 05-12-1950, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 10-02-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987772:mpeg21:p003</ref> De eerste herkenbare namen werden die van de Antilliaanse verzetstrijders: Boy Ecury (Boy Ecuryplein) en George Maduro (George Madurostraat).<ref>ARUBA NAAR ARUBA.. "Amigoe di Curacao". Willemstad, 24-10-1949. Geraadpleegd op Delpher op 10-02-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000212731:mpeg21:p003</ref> Historicus Johan Hartog, Aruba’s eerste directeur van de Openbare Bibliotheek, was in de twintigste eeuw voorzitter van de Arubaanse straatnamencommissie.<ref>Dr.Johan Hartog; wat hij begon liet hij niet los. "Amigoe". Curaçao, 29-09-1990, p. 4. Geraadpleegd op Delpher op 10-02-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642192:mpeg21:p020</ref> Onder zijn leiding werden namen geselecteerd uit de lokale geschiedenis en natuur, maar ook personen kwamen in aanmerking, meestal postuum. De uiteindelijke besluitvorming lag bij het Bestuurscollege van Aruba. Bij de naamgeving wordt tevens rekening gehouden met toekomstige stadsuitbreidingen en de aanleg van nieuwe straten, waardoor het straatnamenbeleid voortdurend in ontwikkeling is. In de loop van de tijd veranderde ook de terminologie: nieuwe straatnamen beginnen tegenwoordig vaak met Caya, Boulevard of Avenida. == Straatnamen en maatschappelijke erkenning == Veel straatnamen op Aruba zijn gewijd aan verdienstelijke burgers, geestelijken, sporters en politici. Deze eer wordt doorgaans postuum verleend. Een bekend voorbeeld is Gilberto François (Betico) Croes, die als ‘Libertador’ van Aruba wordt beschouwd. De voormalige Nassaustraat, de hoofdstraat van Oranjestad, werd hernoemd tot Caya G. F. (Betico) Croes. Ook andere prominente figuren zijn in het straatbeeld vereeuwigd. Zo werd in 1950 de weg langs het Wilhelminasportpark vernoemd naar J. Helenus Ferguson, gezaghebber in de negentiende eeuw en bekend vanwege zijn rol in de aloëcultuur. Deze weg draagt tegenwoordig de naam Avenida.[[File:Aad Stolwijk, Hooiberg; Fergusonstraat; Avenida Milio Croes; Dakota, ANA-DIG-COL-STOLWIJK-LUCHTF-VEL-563-11, Archivo Nacional Aruba.jpg|thumb|Bista aereo di Avenida Milio Croes (antes Fergusonstraat) rechtsonder (1974).]] Ook andere prominente figuren zijn in het straatbeeld vereeuwigd, al blijkt deze eer niet altijd permanent. Zo werd in 1950 de weg langs het Wilhelminastadion vernoemd naar J. Helenus Ferguson, gezaghebber in de negentiende eeuw en bekend vanwege zijn rol in de aloëcultuur. Deze straat werd in 2004 hernoemd tot Avenida Milio Croes, naar de Milio Croes (1922-2013), voorzitter van SAC en jarenlang bijgedragen aan Aruba Carnaval. Een uitzondering op de regel van postume vernoeming is Nelson Orlando Oduber, voormalig minister-president van Aruba, naar wie de Avenida Nelson Orlando Oduber werd genoemd, ter vervanging van de Sasakiweg. == Thematische straatnaamgeving per wijk == In verschillende wijken op Aruba zijn straatnamen thematisch geordend, wat bijdraagt aan het karakter en prestige van deze buurten. In Oranjestad en omgeving zijn talrijke straten vernoemd naar literaire figuren, zoals Vondel, Herman Gorter, Constantijn Huygens, Jacob Cats en Guido Gezelle, aangevuld met internationale schrijvers als Shakespeare, Victor Hugo, Lord Byron en Alfred de Musset. Nabij Playa komen daarnaast straten voor die zijn vernoemd naar klassieke componisten, waaronder Bach, Schubert en Brahms, evenals leden van het Nederlandse koningshuis. De volkswijk Dakota kent straatnamen ontleend aan vruchten en landbouwproducten, zoals Patiastraat, Dadelstraat, Druivenstraat en Pindastraat. De oorspronkelijke Rondweg van Dakota werd in 1991 vernoemd naar oud-minister en voetballer Guillermo Trinidad, en later hernoemd tot Caya Papa Juan Pablo II. In Companashi, nabij de Kamerlingh Onnesstraat, overheersen namen van natuurwetenschappers zoals Edison, Pascal, Celsius en Fahrenheit. Ook de lokale gemeenschap wordt er weerspiegeld, met onder meer Caya Gilberto Toppenberg. De wijk Ponton bevat straatnamen ontleend aan inheemse plantensoorten, zoals Scopet, Breba, Katuna en Barba di Yoncuman. Het voormalige Eagle Colony kent straatnamen die verwijzen naar Europese landen. == Religie, sport en politiek == Religieuze orden hebben eveneens hun plaats in de Arubaanse straatnaamgeving. Zo zijn straten genoemd naar leden van de Frères de la Salle en de Dominicanessen, waaronder Caya Frère Alexius in Madiki en Caya Soeur Dorothea in Bushiri. Sporters en sportpioniers worden eveneens herdacht, zoals George Maduro, Boes Orman en Wichie de Palm. In Rancho is de Avenida Alo Tromp vernoemd naar een jonge AVP-aanhanger die in 1983 tijdens verkiezingsonrust om het leven kwam. == Hoofdwegen en boulevards == De belangrijkste verkeersaders van Aruba, tussen Oranjestad en Arashi, zijn vernoemd naar invloedrijke figuren uit de twintigste eeuw. De Lloyd G. Smith Boulevard herdenkt de directeur van de Lago-raffinaderij tijdens de Tweede Wereldoorlog, terwijl de Juan E. Irausquin Boulevard verwijst naar een pionier van het Arubaanse toerisme. Ook politicus Edgar ‘Watty’ Vos werd op deze wijze geëerd. --------- '''Straatnamen''' zijn er op Aruba in alle soorten, maar meestal van historische, aardrijkskundige, biologische, literaire of wetenschappelijke oorsprong. De namen worden door de Adviescommissie Straatnamen uitgezocht en aan de overheid voorgesteld. Een zelfde commissie werd op Curaçao al in 1866 benoemd voor straatnamen in Willemstad. Dr. Johan Hartog, historicus en Aruba’s eerste directeur van de Openbare Bibliotheek, vertelt dat hij vanwege zijn functie het voorzitterschap van de straatnamencommissie mocht vervullen, samen met vertegenwoordigers van de politie, het kadaster en openbare werken (DOW) etc. Er werden namen uit de Arubaanse geschiedenis en uit de natuur gekozen en voorgesteld aan het Bestuurscollege dat verder besliste, maar ook namen van overledenen kwamen in aanmerking. Tegenwoordig beginnen nieuwe straatnamen met Caya, Boulevard of zelfs Avenida. Verdienstelijke burgers of geestelijken, sporters of politici – al dan niet van onbesproken naam en faam, verbonden aan een regerende politieke partij – mogen zich, meestal postuum, erin verheugen om in een strook asfalt voort te leven. Aruba’s ‘Libertador’ Betico Croes is daar een voorbeeld van: Nassaustraat, de Mainstreet van Oranjestad, werd Caya G. F. (Betico) Croes. In 1950 werd de weg langs het ‘Wilhelminasportpark’ vernoemd naar J. Helenus Ferguson, gezaghebber in de 19e eeuw, die bekend werd vanwege zijn rol bij van het verbouwen van aloë. Inmiddels is die weg tot Avenida hernoemd. In 1966 merkte gedeputeerde Oscar Henriquez bij de behandeling van de eilandsbegroting op dat het voor de commissie niet makkelijk was om namen te vinden voor de straten in de vele nieuwe woonwijken. “De nieuwe straten moeten namen krijgen die meer tot de bevolking spreken”. Dat blijkt echter niet in alle gevallen nageleefd te zijn. Laten we eerst stellen dat het cachet van bepaalde wijken wordt onderstreept door de namen van de straten. Als je Oranjestad vanaf de airport binnenrijdt, kan je rechts afslaan naar de Vondellaan, vernoemd naar Neerlands grootste schrijver, onder meer bekend van het toneelstuk ‘Gijsbrecht van Amstel’. Hij leefde in de 17e eeuw. De wijk die grenst aan de Vondellaan, Mon Plaisir, bestaat uit huizen, bewoond door mensen die vertrouwd zijn met hun literaire klassiekers, vandaar dat er nog enkele straten klinkende namen hebben als Herman Gorter, Constantijn Huygen, Jacob Cats en Guido Gezelle. Wie kent hen niet… Voor de afwisseling worden er nog wat Engelse en Franse literaire reuzen op de naambordjes geplakt, zoals Shakespeare, Victor Hugo, Byron (Lord) en Alfred de Musset, allemaal bekend van de middelbare schooltijd. Trouwens, iets verder naar het Lagoen in Playa raken we in het goede gezelschap van klassieke componisten als Bach, Schubert en Brahms, waarna we tenslotte leden van de koninklijke familie tegenkomen, Juliana, Beatrix, Irene, Margriet en Maria-Christina. Voor een straat vernoemd naar de vader van deze prinsessen, moeten wij naar San Nicolas, daar vinden wij de Bernhardstraat. Plaatselijke helden zoals George Maduro en plantagehouder Bazin leven ook in straatnamen verder. In de aan de voornoemde Fergusonstraat grenzende volkswijk Dakota wordt het vruchten plukken in de Patiastraat, Dadelstraat, Druivenstraat en Pindastraat; die hebben geen nadere uitleg nodig. Trouwens, rond het oudste deel van Dakota werd een rondweg aangelegd, domweg Rondweg genaamd. In 1991 werd die vernoemd naar oud-minister Guillermo Trinidad, een voetballer afkomstig uit Dakota. Meer recentelijk kwam er een naamswijziging, het heet nu Caya Papa Juan Pablo II. Tja, de kerk wil ook wat. Wat dat betreft: er werden ook namen van bekende frères de la Salle en zusters Dominicanessen uitgezocht voor nieuwe straten in andere delen van de stad. Zo kwam er in Madiki de Caya Frère Alexius en in Bushiri de Caya Soeur Dorothea, beiden omringd door een hele reeks verdienstelijke collega’s. De wijk Companashi, grenzend aan de Kamerling Onnesstraat, vernoemd naar een 19e eeuwse natuurkundige, is gevuld met internationale grote namen op dat gebied zoals Edison, Pascal en natuurlijk Celsius en Fahrenheit. Gilberto Toppenberg, meer dan verdienstelijke inwoner van die wijk, heeft daar nu ook zijn Caya gekregen. Dan komen we in Ponton, via de voormalige Boerhaavestraat, nu Caya Ernesto O. Petronia, en bevinden we ons midden in straten met namen uit de plaatselijke plantenwereld: Scopet, Breba, Katuna en niet te vergeten de Barba di Yoncuman. De wijk die vroeger als Eagle Colony werd aangeduid, heeft de namen van Europese landen in de straatnaam, zoals Frankrijk, Schotland en zo meer. Een deel van de Arendstraat, waar hij aan woont, is vernoemd naar voetbalpionier Boes Orman. De rotonde aan het eind van de Belgiëstraat draagt de naam van Wichie de Palm, oprichter van het bedrijf met touringbussen, niet ver van deze rotonde. In de wijk Rancho is een straat vernoemd naar een jeugdige aanhanger van de AVP die in 1983 bij een schermutseling in verkiezingstijd het leven verloor: de Avenida Alo Tromp. In deze voormalige visserswijk valt het op dat straatnamen die de bewoners iets zeggen zoals de Ranchostraat en Visstraat, worden onderbroken door straten die namen dragen als Johan de Wittstraat en Oldenbarneveldstraat. Eenzelfde contrast is te vinden in San Nicolas, daarover later meer. De voornaamste verkeersaders van het eiland, tussen Oranjestad en Arashi zijn vernoemd naar de directeur van de Lago tijdens de oorlog, Lloyd G. Smith en de pionier van ons toerisme, Juan E. Irausquin. Hun namen zijn aan een Boulevard verbonden. Die eer had ook AVP politicus Edgar ‘Watty’ Vos. Volgens de richtlijnen allemaal postuum geëerd. De enige uitzondering daarop is tot nu toe: Nelson Orlando Oduber, voormalig Minister-President, wiens Avenida de naam Sasakiweg heeft vervangen. Het is nog even wennen...<ref>Evert Bongers, [https://www.facebook.com/groups/2690464017950676/posts/3028876380776103/ Straatnamen op Aruba], facebook Historia di Aruba</ref> {{Appendix}} ------------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | variante = a | tipo= Bario | name = Essoville | imagen = Aad Stolwijk, San Nicolas; San Nicolaas; Graf Von Zinzendorf school; Staringstraat; Kong Ming Supermarktet; Pastoor Hendrikstraat, ANA-DIG-COL-STOLWIJK-LUCHTF-VEL-537-10, Archivo Nacional Aruba.jpg | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[Regionnan di Aruba|San Nicolas Zuid]] | tipo_subdivision_adm = Zona | subdivision_adm = <!-- Historia --> | funda = <!--Fecha di fundacion --> | fundado = <!-- Geografia --> | area = 0.2861<ref>https://www.citypopulation.de/en/aruba/admin/san_nicolas_zuid/885__essoville/</ref> | poblacion = 971 | gentilisio = | censo = 2020 }} '''Essoville''' ta un bario y zona (zona) den e region di Sint Nicolaas-Zuid den e parti zuid di e pais autonomo di Aruba, perteneciente na Hulanda, na Sur America. Riba promé di yanüari 2020, e tabatin un poblashon di 971. E ta e zona di mas grandi den e region. * woonhuizen waren eerst enkel genummerd terwijl beginjaren 60 hieraan namen van rivieren werd toegekend. Essoville is een woonwijk in het oosten van San Nicolas en omvat de woonstraten; Vuykestekestraat Coloradostraat Orinocostraat Missouristraat Amazonestraat Mississippistraat Deze woonwijk werd gesticht door "Home Building Foundation", een stichting opgericht en gefinancierd door de Lago. De huizen werden aan werknemers van de Lago verkocht.<ref>Vivienno Frank. 2019. Essoville. Den:''Aruba en een keuze uit haar toponiemen.'' ISBN:978-0-359-65900-5, pag. 105.</ref> Allereerst is gedacht aan de overdracht hiervan aan de Home Building Foundation, Zoals het zich thans laat aanzien, zou een dergelijke overdracht het meest aan de technische en wettelijke vereisten tegemoet komen. De huizen zouden dan door de Foundation aan de tegenwoordige bewoners worden verkocht op dezelfde wijze zoals dit na de oorlog met de Essoville-huizen geschiedde Deze bewoners zouden dan het eerst voor de aankoop dezer woningen, die zij momenteel huren, in aanmerking komen.<ref>Lago overweegt eigendoms overdracht Lago Heights huizen. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 01-06-1953, p. 2. Geraadpleegd op Delpher op 13-04-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010988047:mpeg21:p002</ref> * woonhuizen waren eerst enkel genummerd terwijl beginjaren 60 hieraan namen van rivieren werd toegekend. * vergeleken met andere barios waren de kavel klein met daarop mini-woninkjes. Te St. Nicolaas is door de recente bouw van 70 arbeiderswoningen de (z.g. „Essoville") door de Lago Oil 6 Transport Cy Ltd. de volkshuisvesting belangrijk verbeterd.<ref>Woningtoestand op Aruba.. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 18-06-1942, p. 4. Geraadpleegd op Delpher op 13-04-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987172:mpeg21:p004</ref> * in de wijk is gevestigd een rumshop en een pompstation, dat in 1952 in bedrijf ging. * wijk grenst aan de Graaf van Zinnendorfschool, gelegen aan de [[Bernhardstraat]]. == Historia == Buiten de Colony verrezen woonwijken voor het lokale personeel, voor elke laag van de hierarchie een aparte wijk. In 1937 werd begonnen met Lago Heights, 150 huizen. In 1939 [[Essoville]] met 75 bungalows om te beginnen. In 1947 werd begonnen met sociale woningbouw in [[Lagoville]]: de arbeiders werden in de gelegenheid gesteld door een spaarregeling op den duur eigenaar te worden van de huizen. En afgezien van de door Lago neergezette wijken was er in het centrum van wat later San Nicolas zou gaan heten ook een wijk van in de haast opgebouwde huizen in de stijl die ook op de Engelstalige Caribische eilanden te vinden is: [[The Village]].<ref>{{citeer web|url=http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&task=view&id=28&Itemid=42|titel=De Lago en de Eagle: de olieindustrie op Aruba|werk=historiadiaruba.aw|datum= |bezochtdatum=2024-09-03|archiefurl=https://web.archive.org/web/20210812112631/http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&task=view&id=28&Itemid=42|archiefdatum=2021-08-12|dodeurl=nee}}</ref> Divishon Atministrativo E zona ta konsistí di un lokalidat:[2] Essoville Demografia E zona tin un poblashon di 971 (1 di yanüari 2020). {{Appendix}} [[:Kategoria:Luga na Aruba]] --------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | variante = a | tipo= Bario | name = Esso Heights | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[Regionnan di Aruba|San Nicolas Zuid]] | tipo_subdivision_adm = Zona | subdivision_adm = }} '''Esso Heights''' ta un bario den e zona di Lago/Esso Heights, den e region di Sint Nicolaas-Zuid den e parti zuidoost di Aruba.[1] == Historia == Buiten de Colony verrezen woonwijken voor het lokale personeel, voor elke laag van de hierarchie een aparte wijk. In 1937 werd begonnen met Lago Heights, 150 huizen. In 1939 [[Essoville]] met 75 bungalows om te beginnen. In 1947 werd begonnen met sociale woningbouw in [[Lagoville]]: de arbeiders werden in de gelegenheid gesteld door een spaarregeling op den duur eigenaar te worden van de huizen. En afgezien van de door Lago neergezette wijken was er in het centrum van wat later San Nicolas zou gaan heten ook een wijk van in de haast opgebouwde huizen in de stijl die ook op de Engelstalige Caribische eilanden te vinden is: [[The Village]].<ref>{{citeer web|url=http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&task=view&id=28&Itemid=42|titel=De Lago en de Eagle: de olieindustrie op Aruba|werk=historiadiaruba.aw|datum= |bezochtdatum=2024-09-03|archiefurl=https://web.archive.org/web/20210812112631/http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&task=view&id=28&Itemid=42|archiefdatum=2021-08-12|dodeurl=nee}}</ref> {{Appendix}} [[:Kategoria:Luga na Aruba]] ------------------ {{Variante|a}} {{infobox luga den pais | variante = a | tipo = Bario | nomber = Lago Colony | pais = {{ABW}} }} '''Lago Colony''' tabata un comunidad situa na e extremo oost di e isla di Aruba, cerca di e area conoci actualmente como Seroe Colorado. E stat tabata konsistí di 377 kas,[2] un hospital,[3][4] misa, kas di klup, pista di bowling, i un Skol Merikano, ku promé pa di diesdos klas i aproksimadamente 180 studiante. E poblashon di Lago Colony tabata prinsipalmente di Merka, ounke tabatin un poblashon grandi di Inglatera, Irlanda i Eskosia ku tabata prinsipalmente ofisialnan riba e flota di tankero di lago. Ademas tabatin Hulandes, Danes, Spaño y otro nacionalidadnan representa den e comunidad. E pueblo aki tabata sostené pa un refineria grandi di zeta na mundu, ku e tempu ei tabata propiedat di un supsidiario di Standard Oil di New Jersey, konosí komo Lago Oil and Transport Company. Lago tabatin su komienso na 1924 komo un fasilidat di trans-shipping pa zeta krudo ekstraí pa Lago Petroleum Corporation ku ta operá na Lago Maracaibo. E crudo a wordo transporta pa Aruba den barconan di fondo plat, cu ta poco profundo, barconan tanker, conoci como lake tankers. E trans-envio aki di e zeta krudo a sigui te na 1928 ora ku a konstruí un refineria i e zeta krudo Venezolano a wòrdu refiná riba e isla i enviá tur kaminda na mundu komo produktonan petrolero kaba. == Baby beach == Den añanan 1950, e Aruba Esso Club a wòrdu konstruí na Baby Beach man made lagoon.[5] E klup a inkluí un restorant, pista di baile i un stadion di beisbòl. Den e lagun, tabatin un waf i baranka chikitu (di kua un ta para ainda). E refineria a opera te cu 1985 ora cu el a wordo cera. E refineria, cu awor ta propiedad di Valero Energy Corporation, despues a wordo cumpra, habri bek, despues cera atrobe; na desèmber 2010, Valero a anunsiá ku e refineria ta habri bèk.[6] Te cu 2012, a keda solamente algun cas di ex-Colonia di Lago. Esnan cu a resta a wordo entrega na Gobierno di Aruba of a wordo bendi na personanan individual. Awendia, e Esso Club ta solamente un edifisio grandi i bandoná ku un negoshi, un tienda di buseo, ku ta den operashon ainda. ------------ {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | variante = a | tipo= Bario | name = Zeewijk | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 1/2 | caption_align = center | image3 = Zeilschip bij de Yachtclub van Aruba. Op de achtergrond de Lago-olieraffinaderij, Bestanddeelnr 252-3982.jpg | image2 = De haven van de Lago-olieraffinaderij in San Nicolas op Aruba, Bestanddeelnr 252-8041.jpg | image1 = BNA-DIG-MEINERS-0035 - San Nicolas - Zeewijk, Zwemmers aan strand van Zeewijk 591200 c.jpg | caption1 = Playa di Zeewijk | footer = Bista pa lama cu [[Lago Oil & Transport Company|refineria Lago]] den fondo | footer_align = center }} | pais = {{ABW}} | region = [[San Nicolas|San Nicolas-Zuid]] | poblacion = 527 | censo = 2020 | censo_ref = | area = 0,4827 | densidad = 1,092 | zona = | zoom = 14 }} ------------------- ==The Lourdes Grotto== Named in commemoration of the famous French religious landmark, was created under the guidance of a priest named “Erkamp” and parishioners in the year 1958. The grotto, a shrine built into the rocks is located in Seroe Preto, just off the main road to San Nicolas. A statue of the Virgin Mary, weighing 700 kilos, was hoisted into place in the grotto. Every year, on February 11 (feast of Lady of Lourdes), a procession leaves from the St. Theresita church in San Nicolas to the grotto, where a mass is performed. The grotto is located road-side and can be visited daily. <ref>https://www.cspnv.com/pdf/aruba-today-20260227.pdf Explore Aruba! (27 di februari 2026)</ref> ---------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais| variante = a | tipo = luga | nomber = Parkietenbos | nomber_oficial = | nomber_nativo = | pais = {{ABW}} | alias = | lema = | imagen = | descripcion = | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 1/2 | caption_align = center | image1 = | caption1 = | image2 = | image3 = }} | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[Oranjestad West]] | zoom = 14 }} '''Parkietenbos''' ta un luga situa na costa west di Aruba, canto di lama y mangelnan directamente pazuid di [[Aeropuerto Internacional Reina Beatrix]] y e areanan residencial di [[Simeon Antonio]] y [[Cas di Paloma]]. E area aki ta designa como un zona economico den e ''Ruimtelijke Desaroyo Plan'' (ROP) di Aruba di 2009.<ref>[https://web.archive.org/web/20160224005153/http://dip.aw/ROP%20atlas.pdf Atlas Ruimtelijk Ordeningsplan]</ref> == Zona economico == For di añanan 1960, e landfill sentral “Parkietenbos Containerpark & ​​Landfill Facility”, simplemente konosí komo “Parkietenbos”, ta situa na Parkietenbos. E instalashon públiko aki ta wòrdu manehá pa [[Serlimar]] y ta consisti di dos deposito principal: e parke di container i e landfill, caminda e sushi ta wordo compacta, nivela y cubri.<ref>[https://web.archive.org/web/20201031134950/https://serlimar.com/ Officiële website Serlimar]</ref> Na 2009, e compania Mericano Bouldin & Lawson a entrega e instalacion di “WastAway”. E instalacion aki cu tin un balor di 28 miyon florin, mester a procesa desperdicio den asina yama “fluff” y despues reusa e fluff aki pa compost of fertilisante di tera. Sinembargo, e instalashon nunka no a funshoná korektamente i p’esei a wòrdu será na mitar di 2011.<ref>{{Citeer web |url=http://www.genootschapnederlandaruba.nl/wp-content/uploads/2017/02/Voor-u-gelezen-juli-2016.pdf |titel=Voor u gelezen, GNA, juli 2016 |bezochtdatum=2018-07-20 |archiefdatum=2018-07-20 |archiefurl=https://web.archive.org/web/20180720225535/http://www.genootschapnederlandaruba.nl/wp-content/uploads/2017/02/Voor-u-gelezen-juli-2016.pdf |dodeurl=ja }}</ref> Riba 8 di febrüari 2018, un “petishon pa informashon” (RFI) a keda publiká en konekshon ku e destaho pa e remediashon di e landfill i e kambio den e método di prosesamentu di desperdisio: di maneho di desperdisio “sólido” pa “sostenibel”.<ref>[https://www.ie-forum.nl/artikelen/rectificatie-afgewezen-wegens-onvoldoende-hinder-voor-aanbestedingen-parkietenbos Rectificatie afgewezen wegens onvoldoende hinder voor aanbestedingen Parkietenbos]</ref> Desde 2007, un planta di tratamentu di awa di riool a wòrdu situá banda di e landfill pa e tratamentu di awa di cesspool suministrá pa tankero.<ref>{{Citeer web |url=http://www.witteveenbos.nl/nl/projecten-afvalwater/project/15-rwzis-aruba/pagenr/1 |titel=Aruba |bezochtdatum=2018-07-20 |archiefdatum=2018-07-20 |archiefurl=https://web.archive.org/web/20180720225707/http://www.witteveenbos.nl/nl/projecten-afvalwater/project/15-rwzis-aruba/pagenr/1 |dodeurl=ja }}</ref> == Asuntonan ambiental == Huma di e landfill di Parkietenbos por wòrdu mira for di Wayaca (yüni 2022) Pa añanan, e landfill ku awor ta sobrepobla tabata e kousa di kehonan tokante molèster di huma, huma tóksiko i polushon, ku ta un peliger pa medio ambiente i salú públiko. Na 2002, un grupo di residente lokal a funda e Fundashon Parkietenbos pa hala mas atenshon na e problema di desperdisio a traves di akshonnan.<ref>https://www.thedailyherald.sx/islands/66520-aruba-residents-take-action-against-landfill{{Dode link|datum=februari 2020 |bot=InternetArchiveBot }}</ref> E fundacion aki a tuma accion na comienso di juli 2018 ora cu candela a bolbe cuminsa na landfill. Despues di akshonnan inútil di Stichting Parkietenbos, un residente lokal a disidí di presentá un demanda kontra gobièrnu na 2020.<ref>{{Citeer web|url=https://caribischnetwerk.ntr.nl/2020/08/25/overheid-blijft-doorgaan-met-illegale-afvalpraktijken/|titel=Overheid blijft doorgaan met illegale afvalpraktijken|bezochtdatum=|auteur=Sharina Henriquez|datum=2020-08-25|werk=caribischnetwerk.ntr.nl}}</ref> {{Appendix}} ------------------- {{Databox}} '''Cunucu Arikok''' ta un museo habri den [[Parke Nacional Arikok]], cu ta sirbi como mustra di e manera di biba di antaño. E ta un di e atraccionnan principal di Parke Nacional Arikok. {{Appendix}} Fondo Prins Bernhard lo financia finalisacion di e proyecto ‘Cunucu Arikok’. Esaki ta encera un suma di mas o menos 60 mil florin. Cu Cunucu Arikok e fundacion FANAPA tin como meta pa crea un obheto cu ta duna e bishitantenan un bon impresion di kico naturalesa na Aruba tin pa ofrece. ‘Na e lugá úniko aki nos ta haña vegetashon eksuberante riba un pida tereno kaminda diferente formashon geológiko ta uni den otro, ku ta visibel den kunuku pa medio di diferensianan den tipo di tera i baranka i kaminda un kantidat grandi di parha i bestia di tera tambe ta biba.<ref> Prins Bernardfonds steunt afbouw project Cunucu Arikok. "Amigoe". Curaçao, 14-09-1989, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 25-04-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642757:mpeg21:p006</ref> E sub-proyecto “Cunucu Arikok”, di Stinapa Aruba, lo wordo financia door di Fondo Prins Bernhard, a haya sa di Stinapa. E proyecto aki ta data for di aña 1980 ora cu Departamento di Desaroyo Economico (DECO) den colaboracion cu otro instancianan local a desaroya un proyecto grandi pa crea un parke nacional Arikok-Jamanota na Aruba. Stinapa Aruba tin 785 hectar riba huur di gobierno. Esaki ta Sero di Arikok y e area rond di dje. E sitio ta situá eksaktamente na e frontera di dos formashon di piedra geológiko: e diabase schist-tuff i e tonalite. Hopi impreshonante den e parti abou ta numeroso formashon ku ta konsistí di blòki grandi di tonalita rondoná den kua eroshon a krea e formanan mas straño i imponente. Komo ku e cunucu ta protehá di e bientunan komersial konstante i salu dor di e seru di Arikok, e tin un vegetashon relativamente eksuberante. Tin un kantidat di palu hopi bieu, grandi i kompletamente krese, ku ta un raridat riba e isla. Konenchi, parakeet ta biba einan i hopi bia por mira otro parhanan manera trupial, chuchubis i perdiz. Kaskabel tambe ta presentá, pero bo mester ta un eksperto pa haña un: nan ta lastra bai ora hende yega serka.<ref>Natuurpark met cultuur-historisch monument Bernhard-fonds neemt Cunucu Arikok voor zijn rekening. "Amigoe". Curaçao, 30-11-1985, p. 9. Geraadpleegd op Delpher op 25-04-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643304:mpeg21:p011</ref> {{Stub}} ChatGPT: Cunucu Arikok ta un lugá histórico i kultural importante den Parke Nacional Arikok na Aruba. E palabra "cunucu" ta referí na un plantashon chikí òf un kas di campo, i den e kontektu aki, e ta referí na un plantashon ku a pertenesé na Arie Kok, un agricultor Hulandés. E nòmber di e parke mes, Arikok, ta derivá di su nòmber. ​ Wikipedia – Die freie Enzyklopädie 🏡 Historia i Signifikado Cunucu Arikok a forma parti di e desaroyo di Parke Nacional Arikok. E área a sirbi komo un plantashon chikí, i su kas di torto (kas di adobe) a keda preservá komo un ejemplo di bida rural tradicional Arubano. E kas a rekonstruí usando método tradicional pa mustra e estilo di bida di e tempu ey. ​ wheninaruba.com 🌿 Naturalesa i Kultura E área rondó di Cunucu Arikok ta riku den flora i fauna lokal, inklusí mata di divi-divi, kaktus tropikal, i otro planta medikinal. Tambien, den e área por haña desèño riba piedra di Indjanan nativo, ku ta indiká e presensia di pueblo indígena den e región. ​ 🥾 Rota di Hike E Cunucu Arikok Trail ta un ruta di hike fasil, ideal pa famia i visitante ku ta buska un introdukshon na e parke. E trail ta kuminsá na e sentro di bishita i ta dura mas o ménos 2 ora. Durante e hike, bo por wak e kas rekonstruí, flora lokal, i arte rupestre. ​ wheninaruba.com +2 things-to-do-in-aruba.com +2 boardwalkaruba.com +2 🗺️ Lokal i Atraktividatnan Serka Cunucu Arikok ta lokalisa serka di otro atraktividatnan den e parke, manera Kueba Chiki, un kueba ku desèño riba su muraya, i Dos Playa, un playa doble popular. E ruta ta pasa tambe serka di Sero Arikok, un di e punto mas haltu di Aruba. ​ AllTrails.com [[:Kategoria:Seru na Aruba]] Sinds enkele járen bezit Aruba een national park. Een uitgestrekt terrein in de omgeving van de Arikok en Jamanota tot aan de noordkust toe. Een kleiner deel van dit park is omheind d.m.v. een “slavenmuur”, aangelegd door de Stinapa. Dit park, gelegen in de luwte van de Arikok, is alleszins de moeite waard en bij uitstek geschikt voor een wandeling op een zondagna¬ middag. De ingang bereikt men door op de zándweg naar de Jamanota de Stinapaborden te volgen. Een keurig aangelegd pad maakt de wandeling tot een waar genoegen. Op de steile gedeelten zijn stenen trappen aangelegd met zelfs een leuning. Men bevindt zich werkelijk in een uniek stukje Arubaanse natuur. Enorme rotsblokken, praktisch alle soorten planten die op Aruba in het wild groeien en schitterende vergezichten. Door de beschutte ligging groeien de Watapana’s zoals het hoort: gewoon rechtop. Onder de enorme kruinen zijn banken aangebracht, waarop het koel rusten is. Dát is pas rusten met enkel vogelgeluiden om je heen, alleen het gekrijs van de parkieten zou aangepast moeten worden. Konijntjes schieten heen en weer. Een zijpaadje voert ons naar een overhangende rots, waar zich Aruba’s bekendste indianentekens bevinden. Bezoekers doen er goed aan een fotocamera mee te nemen, vooral de natuurfotograaf zal behoorlijk aan zijn trekken komen. Het wandelpad mondt uit bij een gerestaureerd lemen huisje. Het is geheel in stijl gehouden. Ook de omgeving van dit huisje wil de Stinapa aanpassen aan het leven van vroeger. Cunucu Arikok is een waardevol projekt, zowel voor de lokale bevolking als de toerist, die wat meer wil zien dan alleen het strand en het casino. Bekijk op uw gemak de foto’s en trek er op uit. Kan heel gezond zijn. (skol i Komunidat november 1986) foto’s: Rinus de Graaff ===Stampia di 75 cen=== Cunucu Arikok ta keda na pia di Sero Arikok, na e parti west unda no tin mucho biento. Den pasado nan a practica aki agricultura y cria di bestia, pero no na gran escala. E cunuqueronan tabata biba den cas di torto, esaki ta un cas traha di lodo. E cas di torto cu nos ta mira awendia den Cunucu Arikok a keda construi na 1985, perfectamente imita na e manera tradicional.<ref>[https://archive.org/details/BNA-DIG-BONDIA-2006-11-01/page/n30/mode/1up?q=cunucu+arikok+skol Post Aruba N.V. kier mustra e beyeza di Parke Nacional Arikok], BDA (1 di november 2006)</ref> Pa e spannan di dak nan a uza flambeu (palo di cadushi) y e murayanan ta traha di un mezcla di lodo y yerba. ===Stampia di 100 cen=== Despues di core riba e caminda cu ta pasa door di e parke, nos ta yega na e punto mas halto, esta Miralamar. For di aki bo tin un bista riba lama na ambos banda di e isla. Den cielo tin un warawara (ployborus plancus) ta bula y ta busca un coneu of un cabrito morto. E paisahe ta caracteriza pa duinen aki ta cubri un espacio di mas o menos 2 hectarea. Nan ta consisti di santo blanco di coral cu e biento di Noordoost ta supla riba e isla. Riba e duinen ta crece algun palo di druif y di oleifi cu te hasta den tempo seco ta mustra berde. Ken lo por haya e shoco dilanti di e monton di piedranan? Shoco bo ta hay’e solamente na Aruba. ------------------ == Manchebo Beach == {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais| variante = a | nomber = Manchebo Beach | nomber_oficial = | nomber_nativo = | tipo = Playa | pais = {{ABW}} | alias = | lema = | imagen = | descripcion = | multi-imagen = <!-- Utilisa plantia {{Multiple image}} --> | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[Oranjestad West]] | zoom = 14 }} (Van een onzer verslaggevers) WILLEMSTAD. — Bij PB 1965 no 34 is verschenen het landsbesluit, dat het besluit van het Bestuurscollege van Aruba goedkeurt om een perceel grond van ongeveer 16.225 m 2 voor zestig jaar in erfpacht uit te geven aan Machebo Beach Hotel NV te Manchebo.<ref>Erfpacht Manchebo. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 30-03-1965, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 22-04-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462582:mpeg21:p003</ref> -------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais| variante = a | nomber = Cueba Huliba | nomber_oficial = | nomber_nativo = | tipo = Cueba | pais = {{ABW}} | alias = | lema = | imagen = Bat Cave Formations.jpg | descripcion = | multi-imagen = <!-- Utilisa plantia {{Multiple image}} --> | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[San Nicolas]] | zoom = 14 }} '''Cueba Huliba'''[1][2] (tambe konosí komo Baranca Sunu ku ta nifiká “Baranka Desnudo”) ta un cueba Guadirikiri of Cueba di Guadirikiri ta un espacio natural bou di tera na Aruba, den Parke Nacional Arikok na mas of menos 1,4 km di Fontein. es.wiki:'''Cueba Huliba'''[1][2] (tambe konosí komo Baranca Sunu ku ta nifiká “Baranka Desnudo”) ta un cueba riba e isla Karibense di Aruba,[3][4] apodá e “tùnel di amor”[5] pa su entrada den forma di kurason. E entrada ta via un trapi skerpi i smal ku ta hinka den e kueba. E tin sinku entrada. Na algun lugá, bo mester bùig pa wak e formashonnan. Flashlights ta nesesario pa eksplorá e koredó di 300 pia (91 m) largu, ya ku ta totalmente skur paden di e kueba. E kueba ta yená ku formashonnan di stalagmita i stalaktita den e piedranan di kalki. Dos espesie di bat ku ta biba den e kueba aki ta e Leptonycteris curasoae i e Macroglossus sobrinus. Ta interesante pa nota cu vleermuis, despues di drumi den cueba durante dia, ta bula sali den horda en busca di cuminda. E salida for di e tùnel ta dor di un seri di trapi ku ta grabá den e baranka i ta basta riesgoso. Den un di e kambernan, e Birgen Maria a wòrdu grabá den un formashon di baranka natural. Leyenda ta menshoná historianan tokante piratanan ku lo a biba den e kueba pa skonde nan tesoronan, ounke no tin evidensia pa konfirmá esaki. {{Appendix}} [[:Kategoria:Aruba]] ----------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | variante = a | nomber = Cueba di Fontein | nomber_oficial = | nomber_nativo = | tipo = Cueba | pais = {{ABW}} | alias = | lema = | imagen = | descripcion = | multi-imagen = <!-- Utilisa plantia {{Multiple image}} --> | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[San Nicolas]] | zoom = 14 }} E '''Cueba di Fontein''' ta un cueba situa na costa nort-oost di [[Aruba]], den e [[Parke Nacional Arikok]]. ** Fontein Cave: Longer than the Quadirikiri Cave, the Fontein Cave contains pathways that stretch to the limestone walls further down. Here is also where prehistoric drawings can be seen. Though this cave does not have its own legend, this was speculated to have been occupied—or at least used by prehistoric Arawak settlers on the island for rituals and other spiritual ceremonies.<ref>[https://www.cspnv.com/pdf/aruba-today-20240403.pdf Visit the island’s popular cave sites!], Aruba Today (3 di april 2024)</ref> This popular cave is located along the northeast coast in National Park Arikok near Boca Prins. The Fontein Cave is well known for its native Arawak Indian rock paintings which can still be found on the walls and ceilings. The brownish-red paintings were left by Caquetios and graffiti imprinted by European settlers. {{Appendix}} [[:Category:Aruba]] es.wiki:'''Cueba di Fontein''' Cave[1][2] ta un cueba chikito cerka di Boca Prins na e parti nort di e isla di Aruba.[3][4][5] E ta bon konosí pa su dibuhonan di muraya nativo Arawak, ku a wòrdu grabá pa Nativonan Merikano dekorativamente riba e murayanan di piedra i parti di e plafond mas plat di e kueba ku kombinashonnan di koló kòrá òf maron-kòrá-maron òf lila; Esaki ta duna pista tokante e historia di e amerindionan. E kueba ta aksesibel for di un “baranka di terasa di piedra di kalki di koral” i tin un largura di 3 meter (9.8 pia) i un haltura di 2 meter (6 pia 7 inch). E sala di entrada, ku ta habrí pa bishitantenan, ta 4 meter (13 pia) haltu i ta ekstendé te na un profundidat di 50 meter (160 pia). Komo ku e ta un formashon geológiko di piedra di kalki, i debí na filtrashon di awa, formashonnan di stalagmita i stalaktita di koló, tamaño i forma hopi straño a wòrdu produsí. Murciélago ta traha nèshi den kavidatnan di kueba den nan búskeda nokturno pa rekohé kuminda, ku ta konsistí di nèktar i pólen. Tin registronan ku e indjannan Araucano a usa e kueba aki pa hasi nan ritualnan i seremonianan tribal. --------------------- '''Blackstone Beach''' ta un playa na costa nort den region di .., den PArke Nacional Arikok. (Oranjestad)—Nomber for di su mas karakterístika rekonosibel, e Piedra Pretu Playa casi ta representa lo contrario di e beachnan tipico di Aruba. Pa un, e tin santu pretu i ta cubri cu piedranan liso preto. Na di dos lugá, e ta keda na e parti nort di e isla, leu for di e blanku playanan di santu di den e region sùit. Pues, si bo ta sinti bo kla pa algu diferente—òf si ta dia kontrali, bishitá e Playa di Blackstone.<ref>[https://www.cspnv.com/pdf/aruba-today-20250305.pdf Blackstone Beach], Aruba Today 95 di maart 2025)</ref> Blackstone Beach ta mustra e mas banda natural di Aruba: e piedranan cu tapa e playanan i e forma di dje a wòrdu trahá pa mil añanan via erupshonnan volkániko, koral moveshonnan di ref i aktividat di ola di e parti nort rural di e isla. Situá mas ost di e Brug Natural i Playa di Andicuri, e Blackstone Beach ta relativamente fásil pa haña akseso. Unabes bo pasa e Formashon di Baranka Ayo, tuma e Kaminda di Andicuri ku ta hiba na Andicuri Laman. Einan, bo por stashoná bo outo i hasi un kaminata di 1km pa Blackstone Beach. E playa aki ta forma parti di e Arikok Parke Nashonal i pues ta un sitio ku ta wòrdu konserbá. Esaki ta e motibu pakiko e ta tambe relativamente intakto pa komersial influensianan. Apesar di a wòrdu yamá un playa, tene kuenta ku e no ta konsehá pa landa den awa, manera e koriente ta hopi fuerte i por desviá bo fásilmente mas leu den oséano salbahe. Pero, ainda bo por disfrutá di un espektakular bista di e piedranan i e parti nort oséano ku ta ekstendé dilanti di e playa i saka un potrèt ku bo amigunan òf famia (Oranjestad)—Named after its most recognizable feature, the Blackstone Beach almost represents the opposite of the typical Aruban beaches. For one, it has black sand and is covered in black smooth stones. Secondly, it lies on the northern side of the island, away from the white sandy beaches of in the southern region. So, if you feel up for something different—or if it’s opposite day, visit the Blackstone Beach. Blackstone Beach shows the more natural side of Aruba: the stones that cover the beaches and the shape of it has been crafted for thousand years via volcanic eruptions, coral reef movements and wave activity of the rural northern part of the island. Located further east to the Natural Bridge and Andicuri Beach, the Blackstone Beach is relatively easy to access. Once you get passed the Ayo Rock Formation, take the Andicuri road leading up to Andicuri Beach. There, you can park your car and take a 1km hike towards Blackstone Beach. This beach forms part of the Arikok National Park and is therefore a site that is preserved. This is why it is also relatively untouched by commercial influences. Despite being called a beach, do note that it is not advised to swim in the water, as the current is very strong and can easily stray you further in the wild ocean. However, you can still enjoy a spectacular view of the stones and the northern ocean that stretches out in front of the beach and take a picture with your friends or family --------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | variante= a | tipo = Playa | nomber = Boca Prins | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 1/2 | caption_align = center | image1 = | caption1 = | image2 = Plantage in Boca Prins op Aruba, Bestanddeelnr 252-7977.jpg | caption2 = Plantashi Boca Prins na 1947 | image3 = | caption3 = }} | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[Santa Cruz]] | tipo_subdivision_adm = Zona | subdivision_adm = [[Parke Nacional Arikok]] | tipo_subdivision_adm2 = | subdivision_adm2 = | descripcion = | pais = {{ABW}} | zoom = 13 }} '''Boca Prins''' ta un boca na e costa nort-oost di Aruba, situa den [[Parke Nacional Arikok]]. Kontenido Deskripshon Situá den Parke Nashonal Arikok, e bahia di santu ta un destinashon turístiko popular. E playa di santu blanku sin vigilansia ku duinen ta solamente 55 meter largu i no ta ofresé ningun otro fasilidat. Landamentu por ta peligroso debí na e koriente fuerte i konstante i ta rekomendabel solamente pa landadónan eksperensia, si ta. E bahia ta wòrdu bishitá de bes en kuando pa surfistanan, pero no ta wòrdu konsiderá un di e lugánan di buseo sobresaliente di e isla. [ 1 ] Un kaminda di santu ku baranka di piedra di kalki ta hiba na e bahia via un trapi di palu. E piedranan di Boca Prins ta e habitat di Cnemidophorus arubensis , un lagadishi di karakol ku ta wòrdu hañá solamente na Aruba. Banda di Boca Prins tin un di e plantacionnan di cunucu mas bieu na Aruba, cu a wordo cultiva pa colonialnan Hulandes den siglo 16. E nòmber di e bahia ta derivá for di e plantashon di Prins di ántes den serkania. https://de.wikipedia.org/wiki/Boca_Prins E entrada aki, unda e [[rooi]] di e mesun nomber ta basha den lama, probablemente ta haya su nomber for di Paulus Printz, kende a wordo manda pa e colonia di Curacao door di WIC pa descubri mineralnan. Despues di no a haya oro ni na Curacao ni na Bonaire, el a yega Aruba dia 14 di juni 1725 y a establece banda di e costa noordoost di e isla.<ref>Vivienno Frank. 2019. ''Aruba en een keuze uit haar toponiemen.'' ISBN:978-0-359-65900-5, pag. 74-75</ref> '''Boca Prins''' ta un [[bahia]] na e costa nort-oost di [[Aruba]], situa den [[Parke Nacional Arikok]]. Deskripshon Situá den Parke Nashonal Arikok, e bahia di santu ta un destinashon turístiko popular. E playa di santu blanku sin vigilansia ku duinen ta solamente 55 meter largu i no ta ofresé ningun otro fasilidat. Landamentu por ta peligroso debí na e koriente fuerte i konstante i ta rekomendabel solamente pa landadónan eksperensia, si ta. E bahia ta wòrdu bishitá de bes en kuando pa surfistanan, pero no ta wòrdu konsiderá un di e lugánan di buseo sobresaliente di e isla. [ 1 ] Un kaminda di santu ku baranka di piedra di kalki ta hiba na e bahia via un trapi di palu. E piedranan di Boca Prins ta e habitat di Cnemidophorus arubensis , un lagadishi di karakol ku ta wòrdu hañá solamente na Aruba. Banda di Boca Prins tin un di e plantacionnan di cunucu mas bieu na Aruba, cu a wordo cultiva pa colonialnan Hulandes den siglo 16. E nòmber di e bahia ta derivá for di e plantashon di Prins di ántes den serkania. https://de.wikipedia.org/wiki/Boca_Prins == Mira tambe == * [[Playanan di Aruba]] {{Commonscat}} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=de|oldid =205170166|titulo=Dos Playa}} {{References}} ;Lista di fuente *[http://nl.aruba.com/activiteiten/dos-playa Dos Playa] riba nl.aruba.com *[https://www.surfline.com/surf-report/dos-playas/5842041f4e65fad6a7708e27 Dos Playa Surf] riba surfline.com }} [[:Category:Luga na Aruba]] ---------------------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | variante = a | nomber = Cueba di Huliba | nomber_oficial = | nomber_nativo = | tipo = Cueba | pais = {{ABW}} | alias = Tunnel of Love | lema = | imagen = | descripcion = | multi-imagen = <!-- Utilisa plantia {{Multiple image}} --> | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[San Nicolas]] | zoom = 14 }} **The Huliba Cave/ Tunnel of Love The Huliba Cave, formerly known as the Tunnel of Love, was once open to the public, and was the biggest and most accessible of all three caves. This cave had five chambers, including one that is heartshaped. This cave had narrow stairs that led to long pathways deep into the cave, with a staircase leading to the exit on the other side. In one of the chambers, there used to be the carving of the Virgin Mary, put there for the protection of the cave. However, the Huliba Cave has been permanently closed for a few years now, as a way to preserve the bat population that lives in the cave. These Long Tongue Fruit Bats and Insect Eater Bats are very important to the ecosystem of the island. Though this cave is no longer accessible to the public, it surely is interesting to learn more about the history of these caves and the Awarak tribes that resided or utilized them.<ref>[https://www.cspnv.com/pdf/aruba-today-20240403.pdf Visit the island’s popular cave sites!], Aruba Today (3 di april 2024)</ref> Do note that these caves are very dark, humid, hot, and are inhabited by bats. Do wear comfortable clothing and shoes, as the pathways in these caves may be rough and bumpy, and don’t forget to bring a lashlight! {{Appendix}} [[:Category:Aruba]] ---------------------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | tipo= Bario | name = Eagle | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 2/2 | caption_align = center | image1 = | caption1 = | image2 = | caption2 = }} == Eagle (Aruba) == '''Eagle''' ta un bario di [[Oranjestad (Aruba)|Oranjestad, capital di Aruba. == Historia == Den comienso di añanan 20, Aruba a conoce dos refineria. Na aña 1924 a establece Lago Oil & Transport Ltd y despues na aña 1927 De [[Arend Petroleum Maatschappij]]. Dos refineria cu tabatin un rol masha importante den [[Di Dos Guera Mundial|Segundo Guera Mundial]], ya cu nan tabata suministra petroleo na e aliadonan. Ta di e refineria ‘Arend’ e vecindario aki a haya su nomber ‘Eagle’ y tambe nos ‘Eagle Beach’. Minister Maduro a comparti un tiki historia: “E refineria Eagle aki a duna trabou na mas cu shete mil trahado di 58 diferente pais. Den e area aki, e refineria a traha e fabrica pa refina e petroleo, un laboratorio y un brandweerkazerne. Tambe nan a construi nan sede ‘hoofdkantoor’ cu ta exactamente e edificio caminda nos ta para actualmente”. E mandatario tambe a trece dilanti cu e refineria a construi casnan special pa e personal di refineria, algun cas den e bario, e Eagle tennis club y e hospital cu tey ainda.<ref>[https://awemainta.com/wp-content/uploads/2024/02/AM240221.pdf Minister Maduro di Cultura a haci e desvelo di e ‘Ruta Historico di Eagle’], Awemainta (21 di februari 2024) </ref> E ‘Ruta Historico di Eagle’ ta un ruta pa cera conoci cu e historia di e bario di Eagle, e refineria di Eagle y Aruba su rol importante pa aliadonan den Segunda Guera Mundial. E storia di e refineria di Eagle, un tempo simbolo di e poder industrial di Aruba hunto cu Lago na San Nicolas, ta conta nos e desaroyo di Aruba den tempo for di su comienso na 1924 te na e desmantelamiento den añanan cincuenta y sesenta caminda cu a traha espacio pa turismo cual te cu awe en dia ta e pilar economico mas importante di Aruba. E proyecto di ‘Eagle History Tour’ lo crea un conexion entre e historia, herencia cultural industrial di Aruba y nos turismo, creando un atractivo nobo pa nos bishitantenan pero tambe lo educa localnan y principalmente e generacionnan mas jong tocante Aruba su historia industrial y e rol importante di e refineria di Eagle den e di Dos Guera Mundial asina e mandatario a trece den su discurso. Ademas den un futuro cercano lo pone borchinan na cinco diferente sitio cu QR code cu ta contene informacion importante di historia di e sitio den cuatro diferente idioma, mas obhetonan di arte y programanan educativo. Aruba tabatin un rol importante den Segundo Guera Mundial cu e dos refinerianan aki cu Alemania tabatin wowo riba Aruba y nan a manda un submarino pa bin destrui e dos refinerianan aki pa stroba e aliadonan haya nan combustibel. Asina e submarino a tira riba e tankero Arkansas y a mata varios hende entre otro Bonerianonan. Tambe e submarino a manda torpedo pa destrui e dos refinerianan cu danki na nos Señor Dios esakinan a faya nan proposito. {{Appendix}} -------------------------------------- {{Infobox luga den pais | tipo= Bahia y haf | name = Plantashi Prins | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 2/2 | caption_align = center | image1 = Zeilschip bij de Yachtclub van Aruba. Op de achtergrond de Lago-olieraffinaderij, Bestanddeelnr 252-3982.jpg | caption1 = Barco di bela cu refineria den fondo | image2 = De haven van de Lago-olieraffinaderij in San Nicolas op Aruba, Bestanddeelnr 252-8041.jpg | caption2 = }} {{Databox}} '''Plantashi Prins''' ([[Hulandes]]: Plantage Prins), originalmente un plantacion di coco na Aruba, [1] [2] a mira su cas reconstrui den añanan 1950. E decadensia di palma, atribuí na malesa, a kondusí na e stòp di produkshon di kunuku. 3] Na 1911, e mapa di Werbata-Jonckheer a identifiká Prins Plantation komo un di e 23 plantashonnan mayoritariamente chikitu karakterisá pa agrikultura kombiná, palu di koko i kas. Ademas, un plantashon mas grandi tabata situá paden, nort di Oranjestad na San Barbola, lugá di nasementu di Virginia Demetricia. E township Savaneta en realidad a surgi for di un plantacion gubernamental cu despues a transforma den un pueblito chikito. 4] == Etimologia == E plantacion ta derivá su nòmber for di un ingeniero di mina suédo Paulus Printz, ku a biba den e área durante di dies-ocho siglo, mientras tabata buska oro den nòmber di e administradornan di e kamber di Amstedam di e kompania Hulandes di West India. Segun e mapa di Van Raders di 1825, e ruina di su kas (No. 37) tabata situá riba e muraya na nortwest di e plantashon, pero for di e tempu ei e ruina a disparsé. E tapa di e seru, ku ta eksponé na bientu, tabata mas faborabel pa biba ku e arroyo ku tabata protehá pa bientu. [5] [6] Printz a traha na Aruba for di 14 di yüni 1725, te ku 3 di yüni 1727, ora ku el a risibí un òrdu di Amsterdam pa stòp e trabou. [ 7] == Panorama general == E kas original di plantacion den e arroyo no ta pará mas, i e struktura ku a sigui, un kas di pais konstruí den añanan 1930, ta awor den un estado di ruin. 6] Situá 2.5 kilometer for di e sentro di bishitante i aproksimadamente 600 meter for di e plantahe Fontein den Parke Nashonal Arikok, un kaminda ta hiba na e plantahe Prins históriko, ku anteriormente tabata di propiedat di Sr. Mokki Arends,[8] i dos arroyos bisiña, Rooi Prins i Rooi Dwars. E arroyos aki un tempu tabata nutrí palu di koko i palu di fruta. Mientras cu e coconutnan a desaparece, y solamente algun mata di fruta a keda, e vegetacion nativo ta prospera mas densamente cu riba e colinan circundante. 1] Te ku 2023, apesar di plannan inisial, e renobashon i transformashon di e ruinanan di e plantashon Prins den e Prins Center, ku ta presentá proyektonan di demonstrashon riba aktividat agrikultoral di plantashon tempran, no a tuma lugá ainda. E integrashon di e Prins Center den e diseño nobo di Parke Nashonal Arikok ta keda pendiente. Ta konsehábel pa konsiderá pa destahá e importansia históriko di Prins Center su nòmber den e sentro mes. 9] {{Appendix}} ------------------------ {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =59895500|titulo=Pos Chikito}} {{References}} }} == Mira tambe == * [[Lista di luga na Korsou]] {{Commonscat}} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =62603301|titulo=Suffisant (Curaçao)}} {{References}} }} ---------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | variante = a | nomber = Bushiribana | nomber_oficial = | nomber_nativo = | tipo = Bario | pais = {{ABW}} | alias = | lema = | imagen = Gouddelving bij Bushiribana op Aruba, Bestanddeelnr 252-7961.jpg | descripcion = Mina di oro na Bushiribana na Aruba (1947). Na 1946, despues di 30 aña, a cuminsa e mina di oro atrobe pero esaki no a resulta lucrativo. | multi-imagen = <!-- Utilisa plantia {{Multiple image}} --> | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[Paradera]] | zoom = 14 }} '''Bushiribana''' ta un luga den region di [[Paradera]] na kosta nort di [[Aruba]].[1] E ta mihó konosí pa e ruinanan di stempel di oro. == Geologia == Na final di e periodo di Kretáseo, kambionan geológiko signifikante a tuma lugá riba Tera. Piedranan fluido nobo, conoci como e batholith di Aruba, a pusha ariba door di scheurnan den e volcan antiguo, e Formacion di Lava di Aruba. E piedranan aki a forma koredónan i a solidifiká. Un di e tiponan di piedra cu a sali for di esaki ta gabbro. Gabbro tin un koló di antrasit i ta mustra mineralnan briante ora inspekshoná mas di aserka. E ta wòrdu hañá den e área di Matividiri. E tipo di piedra aki a wòrdu usá den konstrukshon di e planta di stèmpel di oro di Bushiribana.[2] Rush di oro Oro laba abou ta konosí komo oro aluvial. E ta laba den forma di stòf di oro, pida di oro, grano di oro i tin bia pida di oro. Despues di e rush di oro Arubano di 1824 pa 1829, den cual a haya oro aluvial, e cantidad eventualmente a baha y e depositonan di oro no a duna mas. Den transkurso di siglo, kompanianan di oro a kuminsá buska e fuente di e oro aki, e venanan di kuarso. Tin bia e adernan aki a surgi i despues a disparsé bou di tera atrobe.[3] Stempel di Oro Durante e periodo di 1872 pa 1915, ora ku oro tabata wòrdu mina riba e isla, dos molina di oro tabata operá.[3] Esakinan tabata e planta di stèmpel di oro di Bushiribana i e planta di smelt di oro di Balashi.[4] Na 1872, Aruba Island Gold Mining Company a construi un smelter y stempel mill di oro na Bushiribana, den curason di e area di mineria di oro cuarzo. Tambe e compania a construi e prome pier den haf di Aruba, yama Waaf di Compania riba Forti Abou, y a traha un caminda di dies kilometer pa transporta e mashinnan. E industria di stèmpel di oro tabata inkluí mashinnan di vapor, mulina di stèmpel, reservorionan di awa dushi i fòrnunan. E fábrika a hasi pèrdida pa binti aña. E oro a wòrdu saka dor di kombin’é ku merkurio, perdiendo mas o ménos mitar di e oro. For di 1897, e montonnan di shushi di Bushiribana a wòrdu retrabá usando e proseso di sianuro ku a wòrdu inventá resientemente, i ta e ora ei so e minamentu di oro a bira algu probechoso. Na 1899 un molina di stèmpel na Balashi a tuma over e trabou.[3] E oro prinsipalmente tabata bini di un di e dos shen venanan di kuarso ku ta karga oro ku a bini na superfisie for di e profundidatnan di Aruba kantu di kosta nort.[3] ---------- == Sero Colorado == On your way to Baby or Roger’s Beach, you’ll pass by the famous Red Anchor at what was once the entrance to the Colony residential community and be greeted with red soiled hills by the coast. This is Sero Colorado. Named after the 30-meter, deep red, limestone hill, Adriaan Laclé “Sero Colorado” translates to “Colored Hill”. Sero Colorado has deep historical ties with the once-thriving phosphate industry in the area. Matter of fact, there are still under- ground shafts and passages deep in Sero Colorado from the time of phosphate mining. In 1958, the re- finery at the time, Lago, adopted this name for the residential section of its employees.<ref>[https://www.cspnv.com/pdf/aruba-today-20241118.pdf Place names in San Nicolas and their origins], Aruba Today (18 di november 2024)</ref> -------- {{Infobox luga den pais | tipo= Isla di rif | variante = a | name = Renaissance Island | alias = Sonesta Island | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 2/2 | caption_align = center | image1 = | caption1 = | image2 = | caption2 = | pais = {{ABW}} | region = [[Santa Cruz]]? }} '''Renaissance Island''' (antes Sonesta Island [1]) ta un isla di rif privá dilanti costa di Aruba na haltura di e pista di aterisahe di [[Aeropuerto Internacional Reina Beatrix]]. Bista general E isla di ref di koral di 16 hektar a wòrdu kumprá pa Sonesta Hotels, i a habri na 1989 komo Isla di Sonesta.[2] Na 1991, Sonesta a wòrdu atkerí pa Ramada Renaissance Hotels, i e isla a wòrdu renobá komo Renaissance Island.[3] E ta un isla priva cu por wordo bishita solamente den dia. E isla di ref alargá ta ofresé playanan blanku, mondinan di mangel i un variedat grandi di parhanan.[1] Tin dos playa: Iguana Beach ta pa famianan, i Flamingo Beach ta pa adulto. Iguana Beach ta haña su nòmber for di e iguanan ku ta biba riba e playa. Flamingo Beach ta e unico luga na Aruba cu tin flamingo cu a wordo introduci. Tur dos espesie di animal tin bia ta bishitá e otro playa tambe.[4][5] Entre 7:00 AM y 7:00 PM un boto ta sali for di e hotel Renaissance Aruba pa e isla di rif. Huespetnan ku no ta di hotèl por biaha pa un pago.[6] Dos avion chikí, un Beechcraft Model 18 i un Convair 400, a wòrdu hundi na kosta pa krea un lugá di buseo. Ta posibel pa pasa anochi den un cabana (hut chikitu) riba e isla.[5] -- == Historia == nl.wiki:E isla di 16 hectar riba rif di Bucuti a ser cumpra pa Sonesta Hotels, y a habri na 1989 como isla Sonesta.<ref>Amigoe, [https://www.delpher.nl/nl/kranten/view?query=sonesta+island&coll=ddd&sortfield=date&page=1&facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Nederlandse+Antillen&identifier=ddd:010642557:mpeg21:a0071&resultsidentifier=ddd:010642557:mpeg21:a0071&rowid=2 Sonesta hotel en Sonesta Island: uniek hotelproject], 14 februari 1989</ref> Na 1991, Ramada Renaissance Hotels a kumpra Sonesta, i e nòmber di e isla a kambia pa Renaissance Island.[ 3] Ta un isla privá cu por wordo bishita solamente den dia. E isla di rif ta un isla largu ku ta ofresé playa blanco, palo di mangrove i un variedat grandi di parhanan. 1] Renaissance-eiland (voorheen Sonesta eiland),[1] is een 16 ha groot koraalrifeiland, officieel bekend als het Bucutirif [2][3] voor de kust bij Oranjestad, Aruba. en grenst aan de Rifeilanden van Oranjestad. Het eiland is particulier bezit en heeft de enige privé-stranden op Aruba.[4] Er zijn twee stranden: Iguana Beach en Flamingo Beach. Een Beechcraft 18 en een Convair 400 zijn allebei bewust ongeveer 50 meter (46 m) uit de kust gezonken om een duikplaats te creëren.[5] Flamingo's zijn te zien op het eiland.[6] Ze zijn echter niet inheems op Aruba.[7] de.wiki:Renaissance Island is een ongeveer 48 hectare groot, particulier gebruikt, smal en ongeveer 3,8 kilometer lang eiland voor de kust van het hoofdeiland Aruba . de.wiki:Renaissance Island ta un isla privá di mas o ménos 48 ektar di largura, estrecho i di mas o ménos 3,8 kilometer largu, na kosta di e isla prinsipal Aruba. {{Appendix}} Renaissance Island (anteriormente Sonesta Island),<ref>{{citeer web|titel=Sonesta Island | url = https://www.tripadvisor.com/ShowTopic-g147247-i144-k845765-Sonesta_Island-Aruba.html | accessdate = 2020-03-04}}</ref> ta un isla di 16 hectare di coral, ofisialmente konosí komo Bucutirif<ref>{{cite web | title =Harbour Map and Navigational Chart. From Netherlands Government chart, 1977 | url = https://www.arubaports.com/main/oranjestad/ |bezochtdatum=15 november 2020}}</ref><ref>{{citeer web | titel=Navigation Waypoints referencing to “Bucuti Island” | url=https://www.aruba-cruisingguide.com/navigation/ |bezochtdatum=15 november 2020}}</ref> for di Oranjestad, Aruba, i ta limita ku e Rifeilanden di Oranjestad. E isla ta privá i tin e úniko playa privá na Aruba.<ref>{{cite web | title =Renaissance Aruba Resort & Casino | url =http://www.fodors.com/world/caribbean/aruba/review-40803.html | accessdate = 2014-08-20}}</ref> Tin dos playa: Iguana Beach i Flamingo Beach. Un Beechcraft 18 i un Convair 400 tur dos a keda sink deliberadamente mas o ménos 50 meter (46 m) for di costa pa crea un lugá di buceo.<ref>{{cite book | last =Huber | first =Joyce | title =Best Dives of Aruba, Bonaire & Curaçao | publisher = Hunter Publishing, Inc | date =2011 | isbn = 9781588437495 }}</ref> Flamingo ta ser mira riba e isla.<ref>{{cite web| last =Suri | first =Charu | title =Where to see Flamingos in Aruba | url =http://www.afar.com/highlights/where-to-see-flamingos-in-aruba | accessdate =2014-08-20}}</ref> Sinembargo, nan no ta nativo di Aruba.<ref>{{cite web|url=https://journalistontherun.com/2017/07/01/everything-you-need-to-know-about-flamingo-island-aruba/|title=Everything You Need To Know About Flamingo Beach Aruba|date=1 July 2017|publisher=}}</ref> == Lokashon y uzo == E isla ta situá mesora banda di e ruta di aterisahe RWY 11 na aeropuerto internashonal Reina Beatrix na sur di e islanan di Oranjestad. E ta comprá dor di e doñonan di un hotel di sinku strea. Riba e dos bahia di awa den forma di un U riba e isla a konstruí un restorant, barnan di playa, un sentro di spa, un kancha di voleibol i fasilidatnan pa deporte di awa i baño. E hóbennan di e hotèl ta wòrdu transportá ku e ferry di e hotèl mes. E awa di awa di e hotel ta ser transportá pa barku pa e WEB kanaal purifikashon na e isla prinsipal pa deskontaminashon. {{Appendix}} * Eduardo en Gerardo de Veer van Meta Corporation, de ontwikkelaars van het Sonesta Hotelproject (de bouw van een 320-kamer hotel in het hart van Oranjestad - Coral Reef Hotel) presenteerden de plannen in 1986 en op 30 oktober 1987 de eerste steen gelegd. * Sonesta island gelegen op het rif tegenover de [[internationale luchthaven Koningin Beatrix]]. * Vanaf de open lobby heeft men niet alleen zicht op dezee, maarook ophetkanaal, van waaruit de gasten met de boot naar het Sonesta Island kunnen vertrekken. Een traject dat slechts tien minuten duurt. Vier boten van 26 voet lang en met een capaciteit voor 29 personen elk, zullen beschikaar zijn voor het transport van de gasten van het hotel, via het kanaal, naar Sonesta Island. Op dit rifeiland, waarop tot een jaar geleden alleen maar mangroveplanten te zien waren, zijn in de afgelopen maanden twee prachtige stranden met hagelwit zand aangelegd. Momenteel worden een restaurant en bar gebouwd, waarna de whirlpools en faciliteiten voor watersporten zullen volgen.<ref>{{citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642557:mpeg21:pdf|titel=Sonesta hotel en Sonesta island: uniek hotelproject|werk=[[Amigoe]]|datum=14 februari 1989|bezochtdatum= }}</ref> en.wiki:see Oranjestad, Aruba The touristically named Renaissance Island (formerly Sonesta Island)<ref>{{cite web | title =Sonesta Island | url = https://www.tripadvisor.com/ShowTopic-g147247-i144-k845765-Sonesta_Island-Aruba.html | accessdate = 2020-03-04}}</ref> is a 40 acres [[cay]] (or barrier reef) island, officially known as the Bucuti Rif<ref>{{cite web | title =Harbour Map and Navigational Chart. From Netherlands Government chart, 1977 | url = https://www.arubaports.com/main/oranjestad/ | accessdate = 2020-03-04}}</ref><ref>{{cite web | title =Navigation Waypoints referencing to “Bucuti Island” | url = https://www.aruba-cruisingguide.com/navigation/ | accessdate = 2020-03-04}}</ref> and it is off the coast near Oranjestad. It is privately owned and has the only private beaches on Aruba.<ref>{{cite web | title =Renaissance Aruba Resort & Casino | url =http://www.fodors.com/world/caribbean/aruba/review-40803.html | accessdate = 2014-08-20}}</ref> There are two beaches: Iguana Beach and Flamingo Beach. A [[Beechcraft Model 18|Beechcraft 18]] and a [[Convair]] 400 were both deliberately sunk about 50 yards offshore to create a diving site.<ref>{{cite book | last =Huber | first =Joyce | title =Best Dives of Aruba, Bonaire & Curaçao | publisher = Hunter Publishing, Inc | date =2011 | isbn = 9781588437495 }}</ref> [[Flamingo]]es can be seen on the island.<ref>{{cite web| last =Suri | first =Charu | title =Where to see Flamingos in Aruba | url =http://www.afar.com/highlights/where-to-see-flamingos-in-aruba | accessdate =2014-08-20}}</ref> However, they are not native to Aruba.<ref>{{cite web|url=https://journalistontherun.com/2017/07/01/everything-you-need-to-know-about-flamingo-island-aruba/|title=Everything You Need To Know About Flamingo Beach Aruba|date=1 July 2017|publisher=}}</ref> Awemainta 30 december 2020|Isla Priva: Di complemento pa atraccion principal|E creacion di un beach priva riba e rifnan dilanti di aeropuerto tabata otro reto grandi pa MetaCorp. E responsabilidad di esaki a cay grandamente riba e schoudernan di Rudolph Richardson na cabes di ATCO. Delft Hydraulic Engineering di Hulanda meticulosamente a diseña e isla artificial. A pone shen y shen di meternan cubico di santo blanco den bargenan cu despues a basha riba e awanan poco hunto di e rif pa crea un plataforma for di unda e backhoe y otro ekipo necesario pa traha e isla, por a para firme riba dje. E isla a habri pareu cu e hotel na 1991. Na 1999, Horcan Lenny, considera como e di dos mas fuerte pa pasa den November, a dal Aruba duro y Sonesta Island a keda den hopi mal estado. Mester a trah’e full di nobo. Despues di un candela chikito un par di aña atras, Renaissance Island ta un di e atractivonan turistico mas grandi di e isla. Conoci mundialmente como e luga pa comparti di un dia di solo y lama hunto cu flamingonan cu ta cana casualmente band’i bo. Fuera di e parhanan aki, e isla tambe ta un santuario pa hopi yuwana. {{Appendix}} --------------------- {{Infobox luga den pais | tipo= Playa | name = Hadicurari | alias = Fisherman's Hut | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 2/2 | caption_align = center | image1 = | caption1 = | image2 = | caption2 = }} | pais = {{ABW}} | region = [[Noord]] | zona = [[Palm Beach]] | zoom = 14 }} '''Hadicurari''' (''Fisherman's Hut'') ta un luga na costa west di Aruba, den e zona di [[Palm Beach]] na haltura di e hotelnan Holiday Inn y Marriott Vacation Club. Aki ta situa un waf di piscado y un parti ta wordo uza como zona pa [[windsurf]]. Hadicurari ta conoci como un sitio pa pisca unda tabatin ranchonan di piscado y un pier chikito. Den ananan 1950 tabata captura aki hopi calco. De vissershaven heeft een steiger met 92 aanlegplaatsen die in de jaren 90 van de vorige eeuw is aangelegd. Hier werd in de jaren 1950 veel calco (''strombus gigas'') gevist. Door de roofbouw is de calco in deze buurt zeer zeldzaam geworden en wordt nu beschermd.<ref>Vivienno Frank. 2019. ''Aruba en een keuze uit haar toponiemen'' pag. 111, ISBN:978-0-359-65900-5</ref> Aki tabata establece Centro di pesca Hadicurari, cu tabata organisa torneonan di pisca pa e piscadonan local.<ref>Vistoernooi Centro Hadicurari. "Amigoe". Curaçao, 09-07-1994, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 15-09-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644198:mpeg21:p005</ref> Awendia e ta fungi como restaurant.? * E pier chikito a wordo reemplasa den ananan 19 90 pa un pier grandi cu 92 luga pa boto * Den e periodo aki a lanta e Centro di pesca Hadicurari y na 2003 a funda Fundacion Centro di Pesca Hadicurari. Fundado tabata Colin Christiaans. * Anualmente ta celebra Dia di Piscado cu ta riba 29 di juni cu iun torneo di pesca. * Den e edificio di Centro di Pisca hadicurari tin un restaurant establece. Centro di Pesca Hadicurari ta percura pa brinda e piscadonan tur ayudo. Considerando cu e centro aki ta practicamente hinca entre e hotelnan grandi y luhoso; Centro di pesca Hadicurari tin cu “negosha” un tiki riba e tradicion di piscado den e centro aki. NOTES In tegenwoordigheid van de ministers Elio Nicolaas, ing. Roland Laclé en minister ing. Eddy Briesen, legde minister Charro Kelly vrijdagmiddag de eerste steen voor de vissershaven bij Hadicurari, ten noorden van het Holiday Inn Hotel. De 92 aanlegplaatsen voor de vissersboten vergt een investering van 1,4 miljoen florin. De bouw geschiedt door Camar nv.Eerste steen vissershaven. "Amigoe". Curaçao, 23-11-1992, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 14-09-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643702:mpeg21:p005 {{Appendix}} [[Category:Luga na Aruba]] --------------- {{Infobox luga den pais | tipo= Isla di rif | variante = a | name = De Palm Island | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 2/2 | caption_align = center | image1 = Sign De Palm Island.jpeg | caption1 = | image2 = | caption2 = | pais = {{ABW}} | region = [[Santa Cruz]]? }} [[File:Sign De Palm Island.jpeg|thumb|Borchi pa yega De Palm Island]] '''De Palm Island''' ta un isla di mas o ménos 10 ektar grandi, habitá, estrecho i di 1,5 kilometer largu for di costa di e isla principal di Aruba, ost di e stat di Pos Chiquito, serka di e aeropuerto internashonal Reina Beatrix. E isla ta un rif di koral ku tin un hotel, un bar i un restorant. E biahe via ferry for di e isla prinsipal ta dura mas o ménos 10 minüt. Riba e isla tin un playa ku tin un guardia i un parke di awa. E isla ta di propiedat di De Palm Tours, e operador di biahe di mas grandi na Aruba, fundá pa Wichie de Palm i kumprá pa Harold Malmberg den añanan 60 di [[siglo 20]].<ref>{{Citeer web|url=http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&task=view&id=24&lang=en|titel=Tourism|taal=en|uitgever=Historia di Aruba|bezochtdatum=1 september 2018|archiefurl=https://web.archive.org/web/20230621061434/http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&task=view&id=24&lang=en|archiefdatum=2023-06-21}}</ref> == Detayenan == E parke di awa tin un atraccion extraordinario. E bishitantenan, ekipá ku un sistema di buelo di kaska bou di awa, por bishitá e mundu tropikal di piská di e isla di koral na pia i tambe tuma imágen bou di awa di un avion Cessna 414 derotá i bou di awa. E Sea Trek helmet system tambe ta posibel pa no-swimmer i personanan ku no tin eksperensia di buelo. {{Appendix}} De Palm island is een ongeveer 10 hectare groot, bewoond, smal en 1,5 kilometer lang eiland voor de kust van het hoofdeiland van [[Aruba]], ten oosten van de stad [[Pos Chiquito]], in de buurt van de [[internationale luchthaven Koningin Beatrix]]. Het eiland is een dood [[koraalrif]] met daarop een hotel, bar en restaurant. De overtocht per ferry vanaf het hoofdeiland duurt ongeveer 10 minuten. Op het eiland is er een bewaakt strand en een [[waterpark]]. Het eiland is eigendom van [[De Palm Tours]], de grootste [[touroperator]] op Aruba, opgericht door [[Witchie de Palm]] en in de jaren zestig van de twintigste eeuw gekocht door [[Harold Malmberg]]<ref>{{Citeer web|url=http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&task=view&id=24&lang=en|titel=Tourism|taal=en|uitgever=Historia di Aruba|bezochtdatum=1 september 2018}}</ref> == Bijzonderheden == Het waterpark heeft een buitengewone attractie. Bezoekers, uitgerust met een onderwaterhelm-duiksysteem, kunnen te voet de tropische vissenwereld van het koraaleiland bezoeken en ook onderwateropnamen maken van een neergehaald en onder water gelegen [[Cessna]] 414-vliegtuig. Het gebruik van het Sea Trek-helmsysteem is ook mogelijk voor niet-zwemmers en personen zonder duikervaring. {{Appendix|1=alles|2= '''Voetnoten''' {{References}} '''Bronnen''' * {{citeer web|url=http://www.visitaruba.com/things-to-do/tours-and-activities/depalm-island/|titel=De Palm Island|bezochtdatum=1 september 2018}} * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=de|titel=Palm Island (Aruba)|oldid=165611524|datum=20170518}} -------------- '''Isla di Oro''' ta parti di e rif di Pos Grandi na costa sur di [[Aruba]], entre [[Pos Chikito]] y [[Savaneta]]. E area ta cay den e [[Parke Marino Aruba]] y ta bou maneho di [[Parke Nacional Arikok| Fundacion Parke Nacional Aruba]] (FPNA).<ref>{{citeer web|url=///C:/Users/l_de_/Downloads/BONERIANO-15-03-2024.pdf|titel=FPNA ta activo den defensa di Isla di Oro|werk=Boneriano|datum=2024-03-15|bezochtdatum=2024-03-23}}</ref> == Historia == Isla di Oro a inicia na aña 1965 ora Adolf (Dochi) Oduber a construi un compleho di recreacion den forma di un barco cu den dje un restaurant, bar y sala di baile, cu el a duna e nomber "Isla di Oro".<ref>{{citeer web|url=citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462564:mpeg21:p006|titel=Opening van Isla di Oro|werk=[[Amigoe]]|datum=1965-03-09|bezochtdatum=2024-03-23}}</ref> E compleho ta situa 150 meter for di e costa na un laguna rondona pa mondi di mangel, pa cua mester a traha un brug y kap un caminda dor di e mangelnan.<ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010470027:mpeg21:p006|titel=Luchtkasteel van Oduber werd restaurant in zee|werk=[[Amigoe]]|datum=1964-08-05|bezochtdatum=2024-03-23}}</ref> E tempo ey e compleho tabata un atraccion turistico popular, unda tabata organisa fiesta, ademas di presentacion y shownan di artistanan conoci. E compleho, cu ta riba tereno erfpacht, a cambia varios biaha di doño-desaroyado y tabata operacional te mas o menos aña 1994 pa despues keda bandona. == Proteccion di naturalesa == Isla di Oro ta ubica den un zona di naturalesa cu un grado halto di balor y di medidanan di proteccion. Banda di ta protegi mediante e decretonan nacional ''Nieuwe aanwijzing domeingronden als natuurreservaat''<ref>[https://www.dcbd.nl/sites/default/files/documents/MinistryofJustice%282020%29_LandsbesluitNieuweAanwijzingDomeingrondenAlsNatuurreservaat.pdf Landsbesluit ''Nieuwe aanwijzing domeingronden als natuurreservaat''] ([[Afkondigingsblad van Aruba|AB]] 2020 no. 67)</ref> y ''Ruimtelijke Ontwikkelingsplan met Voorschriften 2021''<ref>[https://www.dip.aw/wp-content/uploads/2021/08/AB-2021-no.-123.pdf Landsbesluit ''Ruimtelijke Ontwikkelingsplan met Voorschriften 2021''] (AB 2021 no. 123) di 28 juli 2021.</ref>, e isla mes y e lama ta clasifica como "Marine Protected Area" (MPA) mediante decreto nacional.<ref>[https://www.dcbd.nl/sites/default/files/documents/MinistryofJustice%282018%29_LandsbesluitParkeMarinoAruba.pdf ''Landsbesluit Parke Marino Aruba''] (AB 2018 no. 77) di 20 di december 2018</ref> Adicionalmente, e area tin reconocemento internacional como un "Key Biodiversity Area" (KBA) door di Union Internacional pa Concervacion di Naturalesa (IUCN) y desde 2023 como un area RAMSAR (RAMSAR Site no. 2526).<ref>{{citeer web|url=https://www.bondia.com/corte-ta-prohibi-aruba-ocean-villas-pa-cuminsa-of-traha-na-isla-di-oro/|titel=Corte ta prohibi Aruba Ocean Villas pa cuminsa of traha na Isla di Oro|werk=BonDiaAruba|datum=2024-03-18|bezochtdatum=2024-03-23}}</ref> Fuera di esey e mangelnan, tanto e mangel preto (''Avicennia germinans'') como e mangel blanco (''Laguncularia racemosa'') ta especienan di mata protegi pa ley.<ref>[https://docplayer.nl/110238034-2017-no-48-afkondigingsblad-van-aruba-landsbesluit-houdende-algemene-maatregelen-van-14-juli-2017-ter-uitvoering.html ''Landsbesluit bescherming in-heemse flora en fauna''] (AB 1995 no. 2) di 14 di juli 2017</ref> Den curso di tempo a lansa diferente proyecto pa Isla di Oro, entre nan e proyecto di un delfinario, bou e nomber di ''Dolphin Beach'' na comienso di añanan nobenta<ref>{{citeer web|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010645141:mpeg21:p005|titel=Gedegen en objectief onderzoek onontbeerlijk voor Dolphin Beach|werk=[[Amigoe]]|datum=1993-05-15|bezochtdatum=2024-03-23}}</ref>, y e proyecto di ecohotel, ''Zoetry Isla di Oro Aruba'', den decada 2010.<ref>{{citeer web|url=https://archive.org/details/BNA-DIG-BONDIA-2014-10-30/page/n2/mode/1up?q=isla+oro+parke+marino&view=theater|titel=Proyecto Isla di Oro ta bek na su concepto inicial di ecohotel|werk=BonDiaAruba|datum=2014-10-30|bezochtdatum=2024-03-23}}</ref> Ambos proyecto a encontra cu resistencia di e activistanan ambiental y finalmente no a continua pa falta di e permisonan rekeri. {{Appendix}} [[:Category:Aruba]] y cu ta cay bou maneho di Fundacion Parke Nacional Aruba (FPNA). Ademas mangelnan, tanto e mangel preto (''Avicennia germinans'') como e mangel blanco (''Laguncularia racemosa'') ta especie di mata protegi pa ley. y e area tambe ta cay den ‘Natuur Gebied’ Nieuwe aanwijzing domeingronden als natuurreservaat (AB 2020 no. 67) y Ruimtelijke Ontwikkelingsplan met Voorschriften 2021; mientras cu e isla mes y e lama ta cay den Marine Protected Area (MPA) esta Landsbesluit Parke Marino (AB 2018 no. 77) Adicionalmente, e area aki tin reconocemento internacional como un Key Biodiversity Area (KBA) door di IUCN y ultimamente a wordo clasifica como un RAMSAR gebied (RAMSAR Site no. 2526) – dunando e area akinan mas balor ainda y den e caso aki, segun Silva ta expresa a nenga diferente parti di ley pero asina mes e desaroyado a continua cu e trabounan dañino pa naturalesa sin permiso. E mangelnan ta un especie protegi pa ley y e area tambe ta cay den Natuur Gebied’ Nieuwe FPNA ta activo den defensa di Isla di Oro aanwijzing domeingronden als natuurreservaat (AB 2020 no. 67) y Ruimtelijke Ontwikkelingsplan met Voorschriften 2021 (AB 2021 no. 123) mientras cu e isla mes y e lama ta cay den Marine Protected Area (MPA) esta Landsbesluit Parke Marino (AB 2018 no. 77) – haciendo e area aki un grado di proteccion halto. Adicionalmente, e area aki tin reconocemento internacional como un Key Biodiversity Area (KBA) door di IUCN y ultima[1] mente a wordo clasifica como un RAMSAR gebied (RAMSAR Site no. 2526) – dunando e area akinan mas balor ainda.<ref>{{citeer web|url=https://www.bondia.com/corte-ta-prohibi-aruba-ocean-villas-pa-cuminsa-of-traha-na-isla-di-oro/|titel=Corte ta prohibi Aruba Ocean Villas pa cuminsa of traha na Isla di Oro|werk=BonDiaAruba|datum=2024-03-18|bezochtdatum=2024-03-23}}</ref> Na november di aña pasa 2023 e area aki a cuminsa forma parti di Convenio di Ramsar Area bao e parti di Costa Zuid e cual ta un di e areanan cu mas biodiversidad, status di Ramsar tin como meta pa proteha e areanan aki sin interveni cu actividadnan economico, enfatisando reduccion di daño y restauracion di naturalesa den caso di daño cu ta inevitabel. Isla di Oro ta un área di mangrove amplio na Aruba, kaminda diferente ekosistema ta reuní. E lugá di buelo ku e mesun nòmber ta konsistí di un banda di playa grandi ku un rif similar na esun di e lugá di buelo Mangel Halto. E tipo di koral mas comun riba e rif aki ta e koral di cerebro, di strea y di placa. Lobster di koral, snapper, piská trompeta i piská angel ta habitantenan regular. Isla di Oro ta nifiká isla di oro.<ref>{{citeer web|url=https://www.duikersgids.nl/en/isla-di-oro|titel=Isla di Oro|werk=duikersgids.nl|datum= |bezochtdatum=2024-03-23}}</ref> Isla di Oro no ta solamente un kolekshon úniko di ekosistema, sino tambe un isla di fiesta ku un restorant abandoná ku a wòrdu traha den forma di un boto. Bo por yega na e lugá despues di un caminata bastante largu dor di e área. Ta rekomendá un buelo di boto. NOTES FUNDACION Parke Nacional Aruba ta na altura di actividadnan cu ta tumando luga riba Isla di Oro y ta activamente haciendo tur cos posibel den e organisacion su capacidad legal pa pone un stop n’e actividadnan cu ta tumando luga. Isla di Oro ta un area cu ta cay bou di maneho di Fundacion Parke Nacional Aruba.<ref>[file:///C:/Users/l_de_/Downloads/BONERIANO-15-03-2024.pdf FPNA ta activo den defensa di Isla di Oro], Boneriano (15 di maart 2024)</ref> E mangelnan ta un especie protegi pa ley y e area tambe ta cay den Natuur Gebied’ Nieuwe FPNA ta activo den defensa di Isla di Oro aanwijzing domeingronden als natuurreservaat (AB 2020 no. 67) y Ruimtelijke Ontwikkelingsplan met Voorschriften 2021 (AB 2021 no. 123) mientras cu e isla mes y e lama ta cay den Marine Protected Area (MPA) esta Landsbesluit Parke Marino (AB 2018 no. 77) – haciendo e area aki un grado di proteccion halto. Adicionalmente, e area aki tin reconocemento internacional como un Key Biodiversity Area (KBA) door di IUCN y ultima[1] mente a wordo clasifica como un RAMSAR gebied (RAMSAR Site no. 2526) – dunando e area akinan mas balor ainda. Fundacion Parke Nacional Aruba ta comprometi na e proteccion di e area importante aki – e unico area na Aruba unda ainda nos ta wak e ‘Poder di 3’ conecta na otro sanamente, esta e mangelnan, yerbe di lama y e rifnan di coral – 3 diferente sistema ecologico crucial cu hunto ta prove un variedad di beneficio pa e ser humano y Aruba su medio ambiente. Dialuna 11 di Maart 2024 bestuur di FPNA a ser alerta di actividadnan cu ta pasando y inmediatamente a bay den accion pa manda un Proforma Bezwaarschrift. Informacion cu FPNA a ricibi ta cu no tin un aanlegvergunning y cu esey ta evaluando pasonan legal. Ta di hopi tempo caba FPNA tin wowo extra riba e area di Isla di Oro y den augustus di 2023 a bin haya sa cu Isla di Oro a ser cumpra y asina a manda un carta oficial dia 28 di augustus pa DIP indicando cu no lo duna permiso pa ningun desaroyo riba Isla di Oro. Den november 2023, FPNA a wordo contacta door di J.O.B. Holding & Management y a ser invita pa bay un meeting pa compronde kico ta e intencion cu Isla di Oro. Dia 4 di januari 2024, FPNA a responde na J.O.B. Holding & Management cu un carta unda cu a indica cu no ta bay di acuerdo cu ningun desaroyo pa Isla di Oro. Siguientemente dia 18 di januari 2024 J.O.B. Holding & Management a invita FPNA conhuntamente cu otro organisacionnan local pa un stakeholder engagement session unda cu nan a informa cu nan lo ta haciendo diferente trabounan riba Isla di Oro y no a presenta un plan concreto cu por ser revisa. No obstante e posicion di FPNA no a cambia. FPNA no lo sostene ningun plan di desaroyo den e area aki Isla di Oro is a vast wetland mangrove area on Aruba where different ecosystems meet. The dive site of the same name consists of a vast shallow sand strip with a reef similar to that of the Mangel Halto dive site. Common types of coral on this reef are brain, star and plate coral. Coral lobsters, snappers, trumpet fish and angelfish are regular inhabitants. Isla di Oro means island of gold.<ref>https://www.duikersgids.nl/en/isla-di-oro</ref> Particulars Isla di Oro is not only a unique collection of ecosystems but also a former party island with an abandoned restaurant built in the shape of a boat. You can reach the location after a fairly long walk through the area. A boat dive is recommendable. ----- Fundacion Savaneta Aruba a nota di e discucion andando riba red social rond di Isla di Oro. E pregunta esencial den esaki ta cu si por papia di destruccion of limpiesa. Fundacion ta observa y ta na altura cu actualmente ta tumando luga un limpiesa di material di e ruina cu a keda atras eynan esta tubo y frusto den awa y hopi desperdicio di palo, etc. No tin ningun acto di corta mangroves ni otro mata pues aki nos tin cu papia di un clean up y no destruccion. Si Parke Arikok kier “claim” e luga, anto e pregunta ta dicon Parke nunca a hacie limpi y no a pone borchi cu e ta pertenece na Parke anto. Antes e doño di Isla di Oro tabata famia Oduber y despues un otro doño a tuma over te cu awe a keda na ruina unda un doño nobo local a cumpr’e via un acto notarial, pues no a hay’e regala. Semper Isla di Oro tabatin su permiso pa Restaurant y NightClub pues esey no ta nada nobo den su desaroyo.<ref>https://24ora.com/fundacion-savaneta-ta-aclaria-a-haci-isla-di-oro-limpi-y-nada-mas/ (17 di maart 2024)</ref> --- Fundacion Parke Nacional Aruba (FPNA) a cuminsa un caso contra pais Aruba y contra desaroyador di Isla di Oro, Osyth Henriquez, pa stop e di haci cualkier trabou di limpiesa riba su tereno. Hues a prohibi Henriquez pa desaroya of hasta pa haci limpiesa riba su tereno na Isla di Oro. FPNA a demanda Pais Aruba tambe pa prohibi Gobierno di duna permiso. Abogado mr. Anthony Ruiz a defende Osyth Henriquez, mientras cu abogado mr. Zuhaila Marchena a defende FPNA. Den su veredicto, mesora, hues a indica na FPNA cu como nan tin e maneho di e area, cu FPNA y e doño di Isla di Oro mester sinta na mesa y sali di e problema. Ta trata aki na un tereno cu e doño tin den erfpacht. E area ta bou maneho di FPNA como un area protehi. Den areanan protehi en general por restablece un edificio na estado original, den consulta cu FPNA. Osyth Henriquez ta propietario di Ocean Villas na Savaneta. Ey tambe e tin cu atende cu reto di FPNA, Gobierno mes y di bisiña, cu no necesariamente ta di acuerdo cu su vision pa desaroya bungalows eynan. Awo cu e kier desaroya Isla di Oro, atrobe e ta hay’e stroba y mester defende su plan y vision den corte. Ta parce cu e reto lo no ta e isla mes, sino mas bien e vecindario cu si ta protegi como un area di naturalesa.<ref>https://24ora.com/hues-a-ordena-osyth-henriquez-pa-para-trabou-riba-isla-di-oro/ (17 di mart 2024)</ref> * <ref>https://antilliaansdagblad.com/aruba/29167-blijf-van-isla-di-oro-af 13 maart 2024</ref> {{Appendix}} isla di oro is pas ontstaan in begin jaren zeventig van de vorige eeuw. Het is een stukje rif ten zuiswesten van Pos Grandi waarop Adolf R. Oduber een recreatiecomplex had gebouwd in de vorm van een schip met daarin een restaurant, bat en danszaal. Vivienno Frank isla di oro a surgi te na komienso di añanan setenta di siglo pasá. E ta un parti di e rif na sur-oeste di Pos Grandi na unda Adolf R. Oduber a konstruí un kompleho di rekreacion den forma di un barku ku den dje un restorant, bat i sala di baile. '''Isla di Oro''' ta un isla di coral na costa sur di Aruba, entre [[Pos Chikito]] y [[Savaneta]]. E area ta cay den e Parke Marino Aruba y ta bou maneho di FPNA. Het is gelegen 150 meter uit de kust op de rif van Pos Grandi. Er moest een weg door de mangrovenbos worden gehakt om bij het eiland te komen.<ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010470027:mpeg21:p006|titel=Luchtkasteel van Oduber werd restaurant in zee|werk=[[Amigoe]]|datum=1964-08-05|bezochtdatum=2024-03-23}}</ref> Gelegen aan een lagoen omringd door mangrovebossen. Er voden optredens en shows vor bekende artiesten plaats en werden feesten gehouden. Isla di oro was in de jaren op de startplaats voor natuurwandelingen van Stimaruba. * Na ana 1965 Adolfo (Dochi) Oduber a habri riba e isla un restaurant ISla di ORo construi den forma di un barco como atraccion turistico y despues amplia cu cocktail lounge y sala di baile. Apertura oficial dia 13 di maart 1965.<ref>Opening van Isla di Oro. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 09-03-1965, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 21-03-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462564:mpeg21:p006</ref> Despues di un aña a traha un brug pa yega na costa. Na 1975 el a cambia man pa Joe Procter, kende e sigui desaroya e luga. * in 1989? beheert-eigenaar door Lucy en jose Brazao Mendez. El a opera te 1994. * verschillende projecten, waaronder het dolfinarium project (1993?)onder de naam Dolphin Beach, voor de doorontwikkeling van Isla di Oro hebben vanaf 1990 gestuit op verzet van milieu-activisten.<ref>Gedegen en objectief onderzoek onontbeerlijk voor Dolphin Beach. "Amigoe". Curaçao, 15-05-1993, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 21-03-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010645141:mpeg21:p005</ref> Dolfinarium ging niet door wegens uitblijven van de nodige vergunningen. ex64dvacmgi61d9c7rh3cync3wd13o8 192427 192426 2026-06-01T11:30:21Z Caribiana 8320 192427 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ {{ABW}} caya nombra pa hende: Caya Dick Cooper - Caya Jose Geerman - Caya Charlie Brouns Sr. - Caya Y.A. (Lord Boxoe) Illidge - Caya Pio Coffie - Caya Enrique Vorst - Sylvia A. Godettstraat - Caya Captain R. Rodger - Caya Lolita E. Euson - Caya Federico Maduro (Balashi) - Caya Juan Werlemen (Cashero) - Caya Juancho Kock (ex-Karawarastraat na Dakota) - Avenida Milio Croes (ex-Fergusonstraat) - Caya Dr. J.R. (Coco) Arends (Sero Blanco) - Bario Dr. Dussenbroek - Caya Ing. Roland H. Lacle - Caya Rufo Wever (Klip/Mon Plaisir) * pending: [[Parkietenbos]] - [[Cunucu Arikok]] - [[Blackstone Beach]] (full review needed) - [[Bushiribana]] - [[Renaissance Island]] - [[Hadicurari]] - [[Zeewijk]] - [[Sero Plat]] - [[Guadirikiri]] - [[Cueba di Fontein]] - [[Cueba di Huliba]] - [[De Palm Island]] - [[Isla di Oro]] - [[Eagle]] (bario) - [[Arashi]] - [[Plantashi Prins]] - [[Boca Prins]] - [[Dos Playa]] * bario di San Nicolas: [[Lagoville]] - Kustbatterij - [[Rooi Congo]] - [[Pedro Mosa]] - [[Esso Heights]] *uitbreiding [[Tanki Flip]] zie de.wiki - zie en.wiki voor [[Mangel Halto]] - [[Ayo]] - [[Catiri]] - [[Alto Vista]] * Roberto G. Croes, [https://designrr.page/?id=499490&token=3435984651&type=FP&h=5688&fbclid=IwY2xjawSD5lhleHRuA2FlbQIxMABicmlkETFoNVhmY1g2T1NuSml5cFhWc3J0YwZhcHBfaWQQMjIyMDM5MTc4ODIwMDg5MgABHlKyG1hj55NGijsU4jWBM9buhkFVlBqvV5G5EPkBOXLazF4nFZ-4bTq-kTSR_aem_r4VExioZnv6pqBz0zQl6Eg Origen di nombernan di bario y sitio na Aruba] ------------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais| variante= a | tipo = Bario | nomber = Caya Jose Geerman | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 2 | caption_align = center | image1 = | caption1 = | image2 = | caption2 = | footer = | footer_align = center }} | pais = {{ABW}} | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[Regionnan di Aruba|San Nicolas Noord]] | tipo_subdivision_adm = Zona | subdivision_adm = | zoom = 13 }} '''Watapana Gezaag''' ta un bario y zona den e parti nort di [[San Nicolas]], e di dos ciudad mas grandi di [[Aruba]]. E bario a haya su nomber for di ..... Dia 1 di yanüari 2020, e lugá tabatin 1.703 habitante. == Nomber == E orígen di e nòmber di e bario no por wordo determina cu certesa.<ref>[https://archive.org/details/BNA-DIG-AMIGOE-ARUBA-2015_03-30/page/5/mode/1up?q=watapana+gezaag Column Zee: Watapana Gezag], [[Amigoe]] (30 di maart 2015)</ref> E nòmber aki tampoko no ta aparesé riba e mapa di Werbata di 1912. Watapana ta un palabra Arawak/Taino ku ta referí na e palu di Divididivi. Gezaag ta bin di ''zagen'', un verbo di origen [[Hulandes]], na cua '''ge''' ta agrega na su forma infinitivo: gezaag.<ref>W.M. Hoyer (1946), [https://archive.org/details/BNA-DIG-PAPIAMENTO-HOYER-VOCABULARIO-1946/mode/1up?q=watapana+gezaag Vocabulario Papiamento], Boekhandel Bethencourt, Corsou</ref> Probablemente, e nòmber ta originá di un incidente cu a tuma luga eynan.<ref name=:"1">Vivienno Frank. 2019. Watapana Gezaag. Den:''Aruba en een keuze uit haar toponiemen.'' ISBN:978-0-359-65900-5, pag. 228.</ref> E nomber Watapana Gezaag no a aparece den publicacionnan te cu aña 1950.<ref>[https://archive.org/details/AMIGOE-1950-03-30/page/30/mode/1up?q=watapana+gezaag Mededelingen van AVB], [[Amigoe]] (30 di maart 1950)</ref> *Na Watapana Gezaag tabata situa e veld di futbol di e club Ajax y un veld di baseball, conoci como veld di Heineken.<ref>Velddag USAA. "Amigoe". Curaçao, 02-03-1983, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 01-06-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010640498:mpeg21:p005</ref> * na 1956 ta propone pa traha un caminda na e bario * na 1978 e camindanan den Watapana Gazaag y su alrededor a wordo renoba == Mira tambe == * [[Rooi Congo]] * [[Standardville]] * [[Rooi Hundo]] {{Appendix}} [[:Kategoria:Luga na Aruba]] ---------------- {{Imagen anota |image=BNADIGWERBATAARUBA 0009.jpg |image-width=2000 |image-left= -360 |image-top=-575 |width=270 |height=270 |float=left |annotations=<!-- bashi of no, e parameter aki mester ta inclui--> |caption=Mapa di Werbata ta menciona Rooi Congo (1912). }} ----------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais| variante= a | tipo = Bario | nomber = Kustbatterij | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 2 | caption_align = center | image1 = Welcome to the Coastal Battery!.jpg | caption1 = | image2 = Cannon tracks at Coastal Battery, Aruba.jpg | caption2 = | footer = Ruinanan di kustbatterij | footer_align = center }} | area = | poblacion = 1.745 | censo = 2020 | densidad = | pais = {{ABW}} | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[Regionnan di Aruba|Savaneta]] | tipo_subdivision_adm = Zona | subdivision_adm = De Bruynewijk | zoom = 13 }} '''Kustbatterij''' ta un zona ku ta forma parti di Juwana Morto na Aruba, den region di San Nicolas Noord. Na 1 di yanüari 2020, e área tabatin un poblashon di 1.188 habitante, di cual 555 muhe i 633 hòmber. Den e zona ta lokalisa e monumento di guera di Kustbatterij. Historia E zona di Kustbatterij a ricibi su nomber durante World War II, ora a konstrui un bateria kostal riba un elevashon den augustus 1940. E lokashon tabata strategiko, siendo un di e puntonan mas haltu den e parti pariba di e isla, ku bista riba e refineria di Lago Oil and Transport Company i riba kosta. E instalashon militar tabata tin komo meta pa defendé e refineria, ku tabata di gran importansia pa e Aliadonan pa motibu di produccion di combustibel di aviashon. Pa e motibu ey, Aruba a bira un meta potensial pa atakenan di submarinonan aleman. E instalashon militar tabata tin komo meta pa defendé e refineria, ku tabata di gran importansia pa e Aliadonan pa motibu di produccion di combustibel di aviashon. Pa e motibu ey, Aruba a bira un meta potensial pa atakenan di submarinonan aleman. E kompleks tabata konsistí di tres posishon di kanon, un puesto di mando i varios edifisionan pa alojamento di soldaatnan. Tambe tabatin fasilidatnan manera un reservorio di awa. Kada posishon di arma tabata monta riba un fundeshi di beton i staal i prepará pa kanonnan ku por a kubri un gran distansia, inkluyendo parti di e isla mes. E bateria nunka no a wòrdu usa den combate, ni sikiera durante e atake di submarinonan aleman riba San Nicolas den febrüari 1942. Na 24 di oktober 1942, Prince Bernhard of the Netherlands a hasi un bishita oficial na e kustbatterij. Despues di guera, e instalashon militar a wòrdu abandoná i e área a wòrdu limpiá parcialmente. Restonan di bunker i posishonnan di arma a keda presente i posteriormente a wòrdu protehá komo patrimonio historiko. Awe, e lugá ta rekonosí komo un monumento di guera (ID 04-003) i ta wòrdu maneha pa Monumentenfonds Aruba. == Descripcion == Kustbatterij ta un zona principalmente residensial, ku desaroyo urbano rond di e sitio historiko. Den e área tin varios caya i bario chikí. E kaminda prinsipal den e zona ta Diamantbergweg, ku ta konektá Juwana Morto ku Rooi Hundo. Otro cayanan inkluí Weg Kustbatterij, Kleine Bergweg i Grote Bergweg. Den Weg Kustbatterij ta situa Colegio Nigel Matthew. Barionan den cercania ta Standardville i Rooi Hundo. == Literatura == * [[Johan Hartog|Hartog, Johan]], [https://archive.org/details/BNA-DIG-HARTOG-KUSTBATTERIJ/page/n4/mode/1up Juwana Morto Kustbatterij Aruba], De Walburg Pers (1987) {{Appendix}} [[:Kategoria:Luga na Aruba]] ----------- '''Kustbatterij''' ta un zona cu ta forma parti di [[Juwana Morto]] na Aruba, den [[Regionnan di Aruba|region di San Nicolas Noord]]. Dia 1 di januari 2020, e area aki tabatin un poblacion di 1.188 habitante, dividi entre 555 muhe y 633 homber. Den e zona ta localisa un monumento di guera. == Historia == E zona di Kustbatterij a ricibi su nomber durante e [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]] ora a construi un kustbatterij riba un elevacion na augustus 1940. Op Juana Morto, het hoogste punt van het oostelijk deel van het eiland, werd een kustbatterij gebouwd met uitzicht over de raffinaderij en over de Noord- en Westkust. * De kustbatterij is een erkend oorlogsmonument (ID 04-003). Cañonnan pisa tabata staciona aki pa defende e refineria di Lago. Despues di guera, e área a wòrdu limpia, lagando atras e luganan di arma y bunkernan, ku awor a wòrdu deklará un monumento protehá. * Op 24 october 1942 bracht Prins Bernhard een bezichtigingsbezoek aan de kustbatterij.<ref>Naar Aruba.. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 22-10-1942, p. 2. Geraadpleegd op Delpher op 28-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987278:mpeg21:p002</ref> * het bouwen van een onderofficiersverblijf bij de kustbatterij op Aruba<ref>Advertentie Aanbesteding. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 01-03-1944, p. 2. Geraadpleegd op Delpher op 28-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010403042:mpeg21:p002</ref> * Aan de N.V. Bouwmaatschappij Aruba is de gunning verleend van de bouw van een betonnen waterreservoir op St. Nicolaas nabij de kustbatterij.<ref>ARUBA AANBESTEDING.. "Amigoe di Curacao". Willemstad, 24-11-1948. Geraadpleegd op Delpher op 28-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000210652:mpeg21:p002</ref> * Op 17 mei 1940 werd proefgeschoten, in augustus 1940 kwam de kustbatterij Juwana Morto gereed voor direct vuur, in augustus 1941 ook voor nachtelijke actie. De Kustbatterij van Juwana Morto is nimmer in actie geweest, ook niet bij de directe aanval van de Duitsers op de raffinaderij in de nacht van 15 op 16 februari 1942, toen enige tankschepen verloren gingen.<ref>{{citeer web|auteur= [[Johan Hartog]]| titel=Batterijen beschermden de eilanden gedurende Tweede Wereldoorlog|werk=[[Amigoe]]|datum=1990-08-25|bezochtdatum=2026-05-28|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010641593:mpeg21:p020}}</ref> Kada un di e tres posishonnan di arma tabata para riba fundeshi di staal i beton. Kada un tabata montá pa un kañon di kaliber 19.2 ku por a drai 360 grado, ku un alkanse di 18.5 kilometer. Oranjestad y su haf tabata den alcance tambe. E cañonnan a haya e nombernan Betsy, Jopie y Beppie door di e soldaatnan, miembronan di Ehercito Boluntario Aruba. E bateria kostal di Juwana Morto nunka no a tira un tiru pa defendé e área, ni sikiera ora ku haf di San Nicolas i Refineria di Lago a wòrdu ataká pa un U-boat aleman na febrüari di 1942. Tankeronan di lago a wòrdu sendé na kandela, kousando huma i kandela pa stroba e bista for di e puesto di mando.<ref>[https://monumentenfondsaruba.org/juwana-morto-coastal-battery-1940/ Juwana Morto Coastal Battery * 1940], [[Monumentenfonds Aruba|SMFA]]</ref> hartog: Mken koos deze plaats vanwege het uitzicht naar twee zijden. En ook als besefte men dat de munitiemagazijnen e.d. in de rotsgrond uitgehouwen moesten worden, de kustbatterij zelf kon men bovengronds bouwen, want van zee u8it viel de kustbatterij toch in het niet bij de van zee uit royaal zichtbare raffinaderij. De batterij lag hoog zodat men over de schoorstenen van de raffinaderij heen kon schieten. Het complex op Aruba, gebouwd in 1940, bestond uit 3 geschutsopstellingen, een commandopost en enkele gebouwen voor onderdak van de kleine 100 mensen die er gelegerd waren. Ook waterreservoir. Een interessant stukje militair erfgoed van Aruba. Aruba speelde een cruciale rol in de Tweede Wereldoorlog vanwege de aanwezigheid van de Lago Raffinaderij, waar de kerosine voor de geallieerden werd geproduceerd. E kustbatterij a wordo construi na augustus 1940. E instalacion militar su obhetivo strategico tabata pa proteha e refineria di petroleo di Lago na San Nicolas cu tabata existi e tempo ey contra atakenan di Alemania durante Segunda Guera Mundial. importancia strategico: debi na e produccion halto di combustibel di aviacion pa e Aliadonan, e refineria di Lago tabata di vital importancia durante Segunda Guera Mundial. Komo resultado, e isla a bira un meta prinsipal pa U-boatnan Aleman. Lugá: E kustbatterij tabata situá riba e punto stratégikamente mas haltu di e parti ost di e isla, den cercania di San Nicolas. Esaki a ofresé un bista perfekto di e refineria i lama. Diseño: E liña defensivo tabata konsistí di un bunker di puesto di mando (commandopostbunker) i tres lugá di arma posishoná espasiá (geschutsemplacementen) cu un distancia di mas o ménos 50 meter for di otro. Restonan: E ruinanan di e post di comando y e cambernan di arma (geschutskamers) ainda por wordo haya awe rond di Weg Kustbatterij na San Nicolas y ta wordo maneha pa [[Monumentenfonds Aruba]]. == Descripcion == Den e zona di Kustbatterij, rond di e ruinanan militar, tin varios caya cu casnan residencial. E area ta wordo cruza pa un caya largo Diamantbergweg, cu ta conecta Juwana Morto cu Rooi Hundo. Otro cayanan conoci ta: Weg Kustbatterij, Kustbatterij, Kleine Bergweg y Grote Bergweg. Na Weg Kustbatterij ta situa un scol secundario, Colegio Nigel Matthew. Barionan den cercania ta: [[Standardville]] y Rooi Hundo. == Literatura == * [[Johan Hartog|Hartog, Johan]], [https://archive.org/details/BNA-DIG-HARTOG-KUSTBATTERIJ/page/n4/mode/1up Juwana Morto Kustbatterij Aruba], De Walburg Pers (1987) {{Appendix}} [[:Kategoria:Luga na Aruba]] ---------------- Kustbatterij (monumento) E Kustbatterij di Juwana Morto ta un monumento di guera situá na Aruba, den e área di Juwana Morto, serka San Nicolas. E ta un resto di un instalashon militar ku a wòrdu konstrui durante Segunda Guera Mundial pa defendé e refineria di petroleo di Lago. E sitio ta oficialmente rekonosí komo monumento di guera (ID 04-003) i ta wòrdu protehá komo parti di patrimonio historiko di Aruba. == Historia == E bateria di artileria a wordo construi na augustus 1940, riba un elevacion strategico den e parti pariba di e isla. E localisacion a wordo skohe pa su bista amplio riba e refineria Lago na [[San Nicolas]] y riba lama, ku tabata di importansia vital pa e Aliadonan durante Segunda Guera Mundial. E refineria di Lago tabata produci gran kantidat di combustibel di aviashon, loke a haci Aruba un punto strategiko i un posible meta pa atakenan di submarinonan aleman. Na 17 di mei 1940, a hasi prueba di tiramentu ku e kanonnan. Na augustus 1940, e bateria tabata kla pa uso den operashonnan di dia, i na augustus 1941 tambe pa operashonnan di anochi. Na 24 di oktober 1942, Prins Bernhard di Hulanda a bishitá e kustbatterij komo parti di un bishita oficial na e isla. A pesar di su importansia militar, e kustbatterij nunka no a wòrdu usa den combate, ni sikiera durante e atake di submarinonan aleman riba e refineria i haf di San Nicolas den febrüari 1942. == Descripcion == E kompleks militar tabata konsistí di: Tres posishon di kanon (geschutsopstellingen) Un bunker di puesto di mando Edifisionan pa alojamento di aproximadamente 100 soldaat Un reservorio di awa i otro fasilidatnan di sosten Kada posishon di arma tabata konstrui riba un fundeshi di beton i staal. E kanonnan tabata di kaliber 19.2 cm, ku por a bira 360 grado i tabatin un alkanse di mas o ménos 18,5 kilometer. Segun testimonio di soldaatnan, e tres kanon a ricibi nòmber informal: Betsy, Jopie i Beppie. E diseño di e bateria a tene kuenta ku e topografia di e terreno. E kanonnan tabata situá asina ku nan por tira por encima di e refineria, aprovechando e alturanan natural di e área. == Despues di guera y estado actual == Despues di 1945, e instalashon militar a wòrdu abandoná. Parti di e área a wòrdu limpiá, pero e strukturanan prinsipal, manera bunker i fundashonnan di kanon, a keda presente. Awendia, e restonan di e kustbatterij ainda por wòrdu mira den e paisahe rond di Weg Kustbatterij. E sitio ta wòrdu maneha i protehá komo patrimonio cultural, i ta forma un testimonio importante di e papel di Aruba durante Segunda Guera Mundial. E monumento ta un di e pokonan strukturanan militar di e periodo aki cu a sobrebibí na e isla. ---------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | variante= a | tipo = Region | nomber = San Nicolas-Noord | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 1/2 | caption_align = center | image1 = Aruba-Regionen.png | caption1 = San Nicolas Noord ta region 7 | image2 = | caption2 = | image3 = | caption3 = }} | area = | poblacion = | censo = 2020 | densidad = | descripcion = | pais = {{ABW}} | zoom = 13 }} '''San Nicolas-Noord''', oficialmente Sint Nicolaas Noord, ta un di e ocho [[Regionnan di Aruba|region]] den cua e [[isla]] di [[Aruba]] ta dividi administrativamente.<ref>{{Citeer web|url=https://cbs.aw/wp/index.php/2020/12/03/gac-geographical-address-classification-2019/|titel=GAC (Geographical Address Classification) 2019 and 2020|bezochtdatum=2025-03-03|datum=2019-06-27|werk=cbs.aw}}</ref> Hunto cu [[San Nicolas Zuid]] e ta constitui e region di San Nicolas, miho conoci como [[pariba di brug]]. E region tin un area di .... [[kilometer kuadrá|km²]] y un poblacion di 9.940 habitante dia prome di januari 2020. E region tin un poblashon di 9.940 (1 di yanüari 2020), loke ta representá 9.2% di e poblashon total di e pais. Muhé Hòmber 4760 5180 == Geografia == E region ta situá den e zona zuidoost di Aruba (region 7 riba mapa), pazuid di ... (region 1), pabou di [[Paradera]] (region 4) y panort di Oranjestad Oost (region 3). San Nicolas-Noord tin e siguiente barionan:<ref>[https://cbs.aw/wp/wp-content/uploads/2024/05/GAC_Officiele-publicatie_2024.pdf Strefy]</ref> * [[Brazil]] * Rooi Congo * Watapana Gezaag * [[Standardville]]/[[Rooi Hundo]] * Kust * [[Juwana Morto]] * San Nicolas-Noord otro {{Appendix}} [[Category:Luga na Aruba]] ------------------ {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais| variante= a | tipo = Region | nomber = San Nicolas-Zuid | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 1/2 | caption_align = center | image1 = Aruba-Regionen.png | caption1 = San Nicolas Zuid ta region 8 | image2 = | caption2 = | image3 = | caption3 = }} | area = | poblacion = | censo = 2020 | densidad = | descripcion = | pais = {{ABW}} | zoom = 13 }} '''San Nicolas-Zuid''', oficialmente Sint Nicolaas Noord, ta un di e ocho [[Regionnan di Aruba|region]] den cua e [[isla]] di [[Aruba]] ta dividi administrativamente.<ref>{{Citeer web|url=https://cbs.aw/wp/index.php/2020/12/03/gac-geographical-address-classification-2019/|titel=GAC (Geographical Address Classification) 2019 and 2020|bezochtdatum=2025-03-03|datum=2019-06-27|werk=cbs.aw}}</ref> Hunto cu [[San Nicolas Noord]] e ta constitui e region di San Nicolas, miho conoci como [[pariba di brug]]. E region tin un area di .... [[kilometer kuadrá|km²]] y un poblacion di 4.235 habitante dia prome di januari 2020. Sint Nicolaas-Zuid ta un di e ocho regionnan den e parti pariba di e pais autonomo di Aruba, cu ta pertenece na Hulanda, na Sur America. Riba promé di yanüari 2020, e region tabatin 4.235 habitante. Pa loke ta trata poblashon, e ta e region di mas chikitu den e pais. == Geografia == E region ta situá den e zona zuidoost di Aruba (region 7 riba mapa), pazuid di ... (region 1), pabou di [[Paradera]] (region 4) y panort di Oranjestad Oost (region 3). San Nicolas-Zuid tin e siguiente barionan:<ref>[https://cbs.aw/wp/wp-content/uploads/2024/05/GAC_Officiele-publicatie_2024.pdf Strefy]</ref> * [[Zeewijk]] * Pastoor Hendriksstraat * Van de Veen Zeppenfeldstraat * [[The Village]] * Essoville * [[Lago Heights]]/Esso Heights * [[Seroe Colorado]] * San Nicolas-Zuid otro Demografia E region tin un poblashon di 4.235 (1 di yanüari 2020), loke ta representá 3.9% di e poblashon total di e pais. Muhé Hòmber 1943 2292 {{Appendix}} [[Category:Luga na Aruba]] --------------- ==Straatnamen op Aruba (2) – San Nicolas: van Rodgerstraat tot Caya Charlie Brouns Sr.<ref>Evert Bongers, [https://archive.org/details/BNA-DIG-AMIGOE-ARUBA-2021-02-11/page/n3/mode/1up?q=watapana+gezaag Straatnamen op Aruba (2)] Amigoe 11 di februari 2021</ref>== * De Main Street van Sunrise City, de B. van der Veen Zeppenfeldtstraat, is vernoemd naar een op Aruba geboren, maar op Curaçao wonende hoge ambtenaar van begin vorige eeuw. In die tijd waren er nog geen politieke partijen, laat staan een volksvertegenwoordiging. In 1906 werd hij lid van de Koloniale Raad, een soort adviescollege voor de Gouverneur. In die raad kwam hij regelmatig op voor zijn geboorte-eiland. Direct na de Tweede Wereldoorlog duikt zijn naam weer op als hij zitting neemt in de Commissie Ellis, die kwam met een advies voor een eilandenreglement waarin Aruba streefde naar decentralisatie. Kortom, een belangrijke ‘yui di tera’. *De Pastoor Hendrikstraat is – volgens het straatnaambordje – genoemd naar pastoor P.J.T. Hendriks, die in 1929 de parochie San Nicolaas stichtte en de eerste pastoor daar werd. Opvallend is dat zijn naam in de straatnaam voortleeft zonder -s op het eind. *Terug naar het centrum van San Nicolas. Achter de Main Street zijn er smalle straatjes van laag allooi (hanchi’s) die de namen dragen van klassieke schilders als Rembrandt, Vermeer, Frans Hals en Jan Steen. *In de wijk waar de oliewerkers uit de Caribische eilanden kwamen te wonen, The Village, hebben de straten namen zoals Caya Saint Maarten, Caya Saba en Caya Saint Vincent. Dat zegt de mensen in die wijk wat. *Maar het zal niet te verwachten zijn dat bewoners van straten als de Nijhoffstraat, de Hildebrandstraat of de Van Lennepstraat op de Esso Heights beseffen dat hun straat is vernoemd naar een 19e-eeuwse schrijver of dichter. Een betere naamgeving is gehanteerd bij het geven van namen als Flagstaffweg, Mount Scenerystraat en Bottom Hillweg, allemaal heuvels/bergen op de Bovenwinds eilanden. *De Helfrichstraat, die the Village scheidt van de ‘schilderswijk’, is vernoemd naar de gouverneur van de Kolonie Curaçao, precies een eeuw geleden. Deze straat kruist de Nuyensstraat, vernoemd naar Helfrich’s voorganger. De wijk tussen het Joe Laveist Sportpark aan de de Pastoor Hendrikstraat en de Graf von Zinzendorfschool aan de de Bernhardstraat is gevuld met straatnamen van voorvaderen van het geslacht Oranje-Nassau, aangevoerd door stammoeder Juliana van Stolberg, gevolgd door prinsen en stadhouders uit de 16e, 17e en 18e eeuw, zoals Willem de Zwijger, Frederik Hendrik, Maurits, en niet te vergeten Amalia van Solms en Louise de Coligny, om er maar een paar te noemen. De namen van deze straten roepen een heel chique wijk op, maar in werkelijkheid is dat niet het geval. *San Nicolas heeft in een van de buitenwijken ook z’n P.C. Hooftstraat, zonder enige verdere toelichting. Iets verderop is de Dirkszstraat, met op het naambordje de uitleg: D. Dirksz, stamhouder geboren in 1833. Deze straat kruist de Isaac Wagemakerstraat, genoemd naar de belangrijke gezaghebber die Aruba door de Tweede Wereldoorlog leidde. *Opvallende straatnaam in die wijk is Watapana Gezaag. Er werden daar misschien vroeger heel wat van dit soort bomen in stukken gezaagd. Of dat gebeurde één enkele keer en dat heeft geleid tot die naam – wie zal het zeggen. *Net als in ‘Playa’ zien we in San Nicolas veel straten genoemd naar lokale bekend- of beroemdheden. De Main street kruist de Caya Charlie Brouns Sr., naar de stichter van de bar met zijn naam, het bekendste landmark van San Nicolas. Die straat heette oorspronkelijk de Rodgerstraat – naar de Amerikaan die in 1924 de ideale locatie voor de Lago raffinaderij ontdekte. Vervolgens is de Grensweg, grenzend aan het Lago-terrein, omgedoopt tot Caya Captain R. Rodger. De weg die vanaf de kerk van Brazil achter San Nicolas langs loopt, is genoemd naar de lokale ‘Mama di Cultura’ en heet nu Caya Bernadina GrowellKock; zij was schrijfster en muzieklerares en woonde aan deze straat. *De straat in de wijk Lagoville, waaraan het EPB San Nicolas ligt, de vroegere Congoweg, heet nu Caya Jose Geerman, ter ere van de vakbondsleider die in 1977 overleed. Sommige namen op straatnaambordjes roepen vragen op: wie was Doctor Schaepman? Het blijkt een Nederlandse 19-eeuwse theoloog en politicus te zijn geweest. Enige band met ons eiland is niet duidelijk. Maar toch. *In Seroe Colorado, de voormalige Lago Colony, is de 1st Avenue hernoemd naar Henry Coffi, in leven general manager van de Lago, voorzitter van het bestuur van kindertehuis Casa Cuna en luchtvaartdeskundige. Hij overleed eind 2015. Niet elke straat heeft nog een straatnaambord en van sommige is er met moeite eentje te vinden, zoals aan de toch lange en brede Isaac Wagemakerstraat. DOW zou dit eens moeten inventariseren en de lacunes aanvullen. Voor de Adviescommissie Straatnamen van nu is nog veel werk aan de winkel. Enkele suggesties: straatnamen met Arubaanse schrijvers en kunstenaars, van Denis Henriquez tot Padu Lampe. En een Boulevard of Avenida als postume eer voor toerismepionier en oud-gezaghebber Oscar Henriquez. En dan natuurlijk graag met enige uitleg op de naambordjes… Straatnamen op Aruba (2) – San Nicolas: van Rodgerstraat tot Caya Charlie Brouns Sr. Straatnamen in San Nicolas vragen om wat toelichting. Net als in Oranjestad is er een mengelmoes van namen van eeuwenoude schrijvers, schilders, prinsen en stadhouders naast de meer herkenbare namen van Caribische eilanden en plaatselijk bekende Arubanen. {{Appendix}} ----------------- {{Databox}} '''Nomber di caya na Aruba''' ta refleha e historia, cultura y desaroyo social di e isla. Nan ta deriva for di un amplio scala di fuente, incluyendo historia local, [[geografia]], flora y fauna, [[literatura]], ciencia, [[religion]] y politica. Di e manera aki, nombernan di caya ta forma un parti importante di e herencia inmaterial di [[Aruba]]. Un nomber di caya ta un denominacion oficial pa espacio publico, manera caya, avenida, boulevard of plaza. E estudio di nomber di luga ta parti di e disciplina di toponimia. Den practica, nomber di caya ta sirbi como base pa adres y pa sistema di distribucion di post. Na Aruba, adres formal ta consisti di un nomber di caya hunto cu un number di e kavel, sin uzo di un sistema di codigo postal. ==Historia== E sistema di nomber di caya na Aruba a desaroyá gradualmente den [[siglo 19|siglo diesnuebe]] y [[siglo 20|binti]], paralelo cu urbanisacion di [[Oranjestad (Aruba)|Oranjestad]] i otro luganan riba e isla. Den e prome fase, hopi caya tabata sin nomber oficial of tabata conoci pa descripcionnan local. Influencia di gobernacion colonial Hulandes a introduci un sistema mas formal di registracion y nombramento. Un ehempel tempran ta e comision di nomber di caya na [[Willemstad]], [[Kòrsou|Corsou]], estableci na 1866, cu a sirbi como modelo pa Aruba.[1] Memey di siglo binti, despues di [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]], a surgi un consenshi pa uza nombernan cu mas relevancia local, reflehando un fortalecemento di identidad Arubano.<ref>{{citeer web|titel=Aruba Straatnamen|werk=[[Amigoe]]|datum=1950-12-05|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2026-04-29|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987772:mpeg21:p003}}</ref> == Dunamento di nomber == Na Aruba, e dunamento oficial di nomber na caya ta wordo realisa door di e minister responsabel pa Asuntonan General, riba recomendacion di Comision di Nomber di Caya. E comision consultivo aki ta inclui representante di instancianan manera [[Cuerpo Policial Arubano]] (KPA), Kadaster y Departamento di Obra Publico (DOW).[2] Na final di añanan 1940, a surgi discusion tocante e maneho di dunamento di nomber. A cuminsa duna preferencia na nombernan cu conexion cu e comunidad [[Antias Hulandes|Antiano]], en vez di nombernan internacional poco reconocibel.<ref>{{citeer web|titel=Ingezonden: Straatnamen op Aruba|werk=[[Amigoe]]|datum=1949-10-10|bezochtdatum=2026-04-28|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000212719:mpeg21:p003}}</ref><ref>{{citeer web|titel=Aruba straatnamen|werk=[[Amigoe]]|datum=1950-12-05|bezochtdatum=2026-04-28|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987772:mpeg21:p003}}</ref> Un di e prome ehempelnan tabata nomber di figuranan di resistensia, manera [[Boy Ecury]] y [[George Maduro]].[3] E historiado [[Johan Hartog]], prome director di [[Biblioteca Nacional Aruba]] (BNA), a presidi e comision den siglo binti. Bou di su liderazgo, nombernan a wordo selecta for di historia local y naturalesa, y tambe di personanan.[4] E maneho di dunamento di nomber ta evoluciona continuamente, tomando na cuenta expansion urbano y construccion di cayanan nobo, impulsa pa e desaroyo di Aruba durante e descubrimento di [[oro]], e mineria di guano, e yegada di e refineria di petroleo (Lago), y [[turismo]]. Algun nomber di caya ta di origen indigena, usualmente deriva di e zona unda nan ta situa. Den uzo moderno, hopi nomber di caya ta cuminsa cu termino manera ''Caya'' of ''Avenida'' (reemplasando e [[sufiho]] ''straat'' of ''weg''), of ta termina cu ''Boulevard''. ==Nomber tematico== Den diferente bario na Aruba, nombernan di caya ta sigui un tema specifico, loke ta contribui na identidad di e area: *Den Klip tin caya nombra pa escritor y compositor internacional. *Den [[Dakota (Aruba)|Dakota]], nombernan ta deriva di fruta y produkto agricola. *Den Companashi, nombernan ta basa riba cientifico y investigado. *Den Ponton, nan ta referi na mata y elemento di naturalesa local.[6] E sistema tematico ta facilita orientacion y ta duna caracter propio na cada bario. ==Reconocimento social== Hopi caya na Aruba ta nombra pa personanan cu a contribui na sociedad, manera politico, lider social, deportista, artista y religioso. Generalmente, e honor aki ta wordo otorga di manera postumo. E camindanan principal di Aruba ta generalmente nombra pa figuranan influyente. Entre nan tin ''Juan E. Irausquin Boulevard'' y ''Henny Eman Boulevard'', ku ta refleha e desaroyo economico y turistico di e isla den siglo binti.[7] Otro ehempelnan ta ''Avenida Nelson Orlando Oduber''[5], ''Watty Vos Boulevard''<ref>[https://antilliaansdagblad.com/articulo/aruba/20386-watty-vos-blvd-aruba-in-gebruik Watty Vos Boulevard Aruba in gebruik], [[Antilliaans Dagblad]] (6 di november 2019)</ref> y [[Caya G.F. (Betico) Croes]], nombra pa [[Betico Croes|Gilberto François Betico) Croes]], considerá como un figura clave den historia politico di Aruba. {{Appendix}} ==Referensia == * Frank, Vivienno L. 2019. ''Aruba en een keuze uit haar toponiemen.'' ISBN:978-0-359-65900-5 * Hartog, J. Aruba: Past and Present. Oranjestad: De Wit Stores. * Gobierno di Aruba – reglamentonan di nombramento di caya. * Croes, F. Historia di resistencia Antiano den Guera Mundial II. * Hartog, J. Geschiedenis van Aruba. * Alofs, L. & Merkies, H. Ken ta Arubiano? * Kadaster Aruba – registro di nomber di caya. * Ministerie di Infrastructura Aruba – dokumentonan di planifikashon urbano. [[:Kategoria:Geografia di Aruba]] <ref>{{Cite web |title=Kadaster Aruba |url=https://www.kadaster.aw |publisher=Kadaster Aruba |access-date=2026-04-27}}</ref> Example (book): <ref>{{Cite book |last=Hartog |first=Johan |title=Aruba: Past and Present |publisher -------------------- '''Nomber di caya na Aruba''' ta refleha e historia, cultura, y desaroyo social di e isla. Nan ta bin di un scala amplio di disciplina, entre otro historia di Aruba, geografia, flora y fauna, literatura, ciencia, religion y politica. Nomber di caya pues ta un parti importante di herencia inmaterial di Aruba. Un nomber di caya ta referí na un nòmber ku ta wòrdu usá pa designá espasio públiko, manera kaya, avenida, kaminda, plaza y becindario. E teoria di nòmber di kaya òf lugá ta un rama di toponimia. Un nòmber di kaya ta sirbi komo un guia i ta forma adrès, i ta wòrdu usá den hopi pais pa dirigí pòst. Nombernan di caya na Aruba hopi biaha ta un mescla di referencia na Papiamento, Hulandes y historia: hunto cu un number e ta forma un adres formal pero sin un sistema di codigo postal. == Dunamento di nomber == E nombramento oficial di cayanan na Aruba ta wordo haci door di Minister di Asuntonan General, riba recomendacion di e Comision di Nomber di Caya. E comision aki tradicionalmente ta consisti di representantenan di entre otro [[Cuerpo Policial Arubano]] (KPA), Kadaster, y Departamento di Obra Publico (DOW). Un comision similar pa e nomber di caya di [[Willemstad]] tabata existi na [[Kòrsou|Corsou]] caba for di aña 1866. Na fin di añanan 1940, a surgi un diskushon tocante e maneho cu dunamento di nòmber di caya. Kontrali na e hopi nòmbernan di kaya deskonosí, manera esnan di inventornan mundialmente famoso, a kuminsá duna preferensia na nòmbernan di kaya ku tabata papia ku e poblashon lokal.[1][2] E promé nòmbernan rekonosibel tabata esnan di bringadónan di resistensia Antiano: Boy Ecury (Boy Ecuryplein) i George Maduro (George Madurostraat).[3] Historiadó Johan Hartog, e promé direktor di Biblioteka Públiko di Aruba, tabata presidi e Komishon di Nòmber di Kaya di Aruba den siglo binti.[4] Bou di su liderazgo, nòmbernan tabata wòrdu selektá for di historia lokal i naturalesa, pero individuonan tambe tabata wòrdu konsiderá, normalmente póstumo. E decision final a keda na Conseho Ehecutivo di Aruba. Ekspanshon urbano den futuro i konstrukshon di kayanan nobo tambe ta wòrdu tumá na kuenta ora di skohe nòmber, loke ta nifiká ku e polítika di nòmber di kaya ta evolucionando konstantemente. Ku tempu, e terminologia tambe a kambia: nòmbernan di kaya nobo awor hopi bia ta kuminsá ku Caya, Boulevard, òf Avenida. ---------- revision '''Straatnamen van Aruba''' weerspiegelen de geschiedenis, cultuur en maatschappelijke ontwikkeling van het eiland. Zij zijn afkomstig uit uiteenlopende domeinen, waaronder de Arubaanse geschiedenis, aardrijkskunde, flora en fauna, literatuur, wetenschap, religie en politiek. De naamgeving van straten vormt daarmee een belangrijk onderdeel van het immaterieel erfgoed van Aruba. Un nomber di caya ta referi na un nomber cu ta wordo uza pa designá espacio publico, manera caya, avenida, kaminda, plaza y becindario. E teoria di nomber di caya of di luga ta un rama di toponimia. Un nomber di caya ta sirbi como un guia y ta forma adres, y ta wòrdu uza den hopi pais pa dirigi post. Nombernan di caya na Aruba hopi biaha ta un mescla di referencianan na Papiamento, Hulandes y historia: hunto cu un number e ta forma un adres formal pero sin sistema di codigo postal. == Naamgeving en beleid == De officiële naamgeving van straten op Aruba gebeurt door de minister van Algemene Zaken, op voordracht van de Straatnamencommissie. Deze commissie bestaat traditioneel uit vertegenwoordigers van onder meer de politie, het kadaster en de Directie Openbare Werken (DOW). Een vergelijkbare commissie bestond reeds in 1866 op Curaçao voor de straatnamen van Willemstad. Eind jaren 1940 ontstond er discussie over het straatnamenbeleid. In afwijking van de vele onbekende straatnamen, zoals bijvoorbeeld namen van wereldberoemde uitvinders, begon men de voorkeur te geven aan straatnamen die tot de bevolking spreken.<ref>ingezonden buiten verantwoordelijkheid der Redactie STRAATNAMEN OP ARUBA.. "Amigoe di Curacao". Willemstad, 10-10-1949. Geraadpleegd op Delpher op 10-02-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000212719:mpeg21:p003</ref><ref>ARUBA STRAATNAMEN.. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 05-12-1950, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 10-02-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987772:mpeg21:p003</ref> De eerste herkenbare namen werden die van de Antilliaanse verzetstrijders: Boy Ecury (Boy Ecuryplein) en George Maduro (George Madurostraat).<ref>ARUBA NAAR ARUBA.. "Amigoe di Curacao". Willemstad, 24-10-1949. Geraadpleegd op Delpher op 10-02-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000212731:mpeg21:p003</ref> Historicus Johan Hartog, Aruba’s eerste directeur van de Openbare Bibliotheek, was in de twintigste eeuw voorzitter van de Arubaanse straatnamencommissie.<ref>Dr.Johan Hartog; wat hij begon liet hij niet los. "Amigoe". Curaçao, 29-09-1990, p. 4. Geraadpleegd op Delpher op 10-02-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642192:mpeg21:p020</ref> Onder zijn leiding werden namen geselecteerd uit de lokale geschiedenis en natuur, maar ook personen kwamen in aanmerking, meestal postuum. De uiteindelijke besluitvorming lag bij het Bestuurscollege van Aruba. Bij de naamgeving wordt tevens rekening gehouden met toekomstige stadsuitbreidingen en de aanleg van nieuwe straten, waardoor het straatnamenbeleid voortdurend in ontwikkeling is. In de loop van de tijd veranderde ook de terminologie: nieuwe straatnamen beginnen tegenwoordig vaak met Caya, Boulevard of Avenida. == Straatnamen en maatschappelijke erkenning == Veel straatnamen op Aruba zijn gewijd aan verdienstelijke burgers, geestelijken, sporters en politici. Deze eer wordt doorgaans postuum verleend. Een bekend voorbeeld is Gilberto François (Betico) Croes, die als ‘Libertador’ van Aruba wordt beschouwd. De voormalige Nassaustraat, de hoofdstraat van Oranjestad, werd hernoemd tot Caya G. F. (Betico) Croes. Ook andere prominente figuren zijn in het straatbeeld vereeuwigd. Zo werd in 1950 de weg langs het Wilhelminasportpark vernoemd naar J. Helenus Ferguson, gezaghebber in de negentiende eeuw en bekend vanwege zijn rol in de aloëcultuur. Deze weg draagt tegenwoordig de naam Avenida.[[File:Aad Stolwijk, Hooiberg; Fergusonstraat; Avenida Milio Croes; Dakota, ANA-DIG-COL-STOLWIJK-LUCHTF-VEL-563-11, Archivo Nacional Aruba.jpg|thumb|Bista aereo di Avenida Milio Croes (antes Fergusonstraat) rechtsonder (1974).]] Ook andere prominente figuren zijn in het straatbeeld vereeuwigd, al blijkt deze eer niet altijd permanent. Zo werd in 1950 de weg langs het Wilhelminastadion vernoemd naar J. Helenus Ferguson, gezaghebber in de negentiende eeuw en bekend vanwege zijn rol in de aloëcultuur. Deze straat werd in 2004 hernoemd tot Avenida Milio Croes, naar de Milio Croes (1922-2013), voorzitter van SAC en jarenlang bijgedragen aan Aruba Carnaval. Een uitzondering op de regel van postume vernoeming is Nelson Orlando Oduber, voormalig minister-president van Aruba, naar wie de Avenida Nelson Orlando Oduber werd genoemd, ter vervanging van de Sasakiweg. == Thematische straatnaamgeving per wijk == In verschillende wijken op Aruba zijn straatnamen thematisch geordend, wat bijdraagt aan het karakter en prestige van deze buurten. In Oranjestad en omgeving zijn talrijke straten vernoemd naar literaire figuren, zoals Vondel, Herman Gorter, Constantijn Huygens, Jacob Cats en Guido Gezelle, aangevuld met internationale schrijvers als Shakespeare, Victor Hugo, Lord Byron en Alfred de Musset. Nabij Playa komen daarnaast straten voor die zijn vernoemd naar klassieke componisten, waaronder Bach, Schubert en Brahms, evenals leden van het Nederlandse koningshuis. De volkswijk Dakota kent straatnamen ontleend aan vruchten en landbouwproducten, zoals Patiastraat, Dadelstraat, Druivenstraat en Pindastraat. De oorspronkelijke Rondweg van Dakota werd in 1991 vernoemd naar oud-minister en voetballer Guillermo Trinidad, en later hernoemd tot Caya Papa Juan Pablo II. In Companashi, nabij de Kamerlingh Onnesstraat, overheersen namen van natuurwetenschappers zoals Edison, Pascal, Celsius en Fahrenheit. Ook de lokale gemeenschap wordt er weerspiegeld, met onder meer Caya Gilberto Toppenberg. De wijk Ponton bevat straatnamen ontleend aan inheemse plantensoorten, zoals Scopet, Breba, Katuna en Barba di Yoncuman. Het voormalige Eagle Colony kent straatnamen die verwijzen naar Europese landen. == Religie, sport en politiek == Religieuze orden hebben eveneens hun plaats in de Arubaanse straatnaamgeving. Zo zijn straten genoemd naar leden van de Frères de la Salle en de Dominicanessen, waaronder Caya Frère Alexius in Madiki en Caya Soeur Dorothea in Bushiri. Sporters en sportpioniers worden eveneens herdacht, zoals George Maduro, Boes Orman en Wichie de Palm. In Rancho is de Avenida Alo Tromp vernoemd naar een jonge AVP-aanhanger die in 1983 tijdens verkiezingsonrust om het leven kwam. == Hoofdwegen en boulevards == De belangrijkste verkeersaders van Aruba, tussen Oranjestad en Arashi, zijn vernoemd naar invloedrijke figuren uit de twintigste eeuw. De Lloyd G. Smith Boulevard herdenkt de directeur van de Lago-raffinaderij tijdens de Tweede Wereldoorlog, terwijl de Juan E. Irausquin Boulevard verwijst naar een pionier van het Arubaanse toerisme. Ook politicus Edgar ‘Watty’ Vos werd op deze wijze geëerd. --------- '''Straatnamen''' zijn er op Aruba in alle soorten, maar meestal van historische, aardrijkskundige, biologische, literaire of wetenschappelijke oorsprong. De namen worden door de Adviescommissie Straatnamen uitgezocht en aan de overheid voorgesteld. Een zelfde commissie werd op Curaçao al in 1866 benoemd voor straatnamen in Willemstad. Dr. Johan Hartog, historicus en Aruba’s eerste directeur van de Openbare Bibliotheek, vertelt dat hij vanwege zijn functie het voorzitterschap van de straatnamencommissie mocht vervullen, samen met vertegenwoordigers van de politie, het kadaster en openbare werken (DOW) etc. Er werden namen uit de Arubaanse geschiedenis en uit de natuur gekozen en voorgesteld aan het Bestuurscollege dat verder besliste, maar ook namen van overledenen kwamen in aanmerking. Tegenwoordig beginnen nieuwe straatnamen met Caya, Boulevard of zelfs Avenida. Verdienstelijke burgers of geestelijken, sporters of politici – al dan niet van onbesproken naam en faam, verbonden aan een regerende politieke partij – mogen zich, meestal postuum, erin verheugen om in een strook asfalt voort te leven. Aruba’s ‘Libertador’ Betico Croes is daar een voorbeeld van: Nassaustraat, de Mainstreet van Oranjestad, werd Caya G. F. (Betico) Croes. In 1950 werd de weg langs het ‘Wilhelminasportpark’ vernoemd naar J. Helenus Ferguson, gezaghebber in de 19e eeuw, die bekend werd vanwege zijn rol bij van het verbouwen van aloë. Inmiddels is die weg tot Avenida hernoemd. In 1966 merkte gedeputeerde Oscar Henriquez bij de behandeling van de eilandsbegroting op dat het voor de commissie niet makkelijk was om namen te vinden voor de straten in de vele nieuwe woonwijken. “De nieuwe straten moeten namen krijgen die meer tot de bevolking spreken”. Dat blijkt echter niet in alle gevallen nageleefd te zijn. Laten we eerst stellen dat het cachet van bepaalde wijken wordt onderstreept door de namen van de straten. Als je Oranjestad vanaf de airport binnenrijdt, kan je rechts afslaan naar de Vondellaan, vernoemd naar Neerlands grootste schrijver, onder meer bekend van het toneelstuk ‘Gijsbrecht van Amstel’. Hij leefde in de 17e eeuw. De wijk die grenst aan de Vondellaan, Mon Plaisir, bestaat uit huizen, bewoond door mensen die vertrouwd zijn met hun literaire klassiekers, vandaar dat er nog enkele straten klinkende namen hebben als Herman Gorter, Constantijn Huygen, Jacob Cats en Guido Gezelle. Wie kent hen niet… Voor de afwisseling worden er nog wat Engelse en Franse literaire reuzen op de naambordjes geplakt, zoals Shakespeare, Victor Hugo, Byron (Lord) en Alfred de Musset, allemaal bekend van de middelbare schooltijd. Trouwens, iets verder naar het Lagoen in Playa raken we in het goede gezelschap van klassieke componisten als Bach, Schubert en Brahms, waarna we tenslotte leden van de koninklijke familie tegenkomen, Juliana, Beatrix, Irene, Margriet en Maria-Christina. Voor een straat vernoemd naar de vader van deze prinsessen, moeten wij naar San Nicolas, daar vinden wij de Bernhardstraat. Plaatselijke helden zoals George Maduro en plantagehouder Bazin leven ook in straatnamen verder. In de aan de voornoemde Fergusonstraat grenzende volkswijk Dakota wordt het vruchten plukken in de Patiastraat, Dadelstraat, Druivenstraat en Pindastraat; die hebben geen nadere uitleg nodig. Trouwens, rond het oudste deel van Dakota werd een rondweg aangelegd, domweg Rondweg genaamd. In 1991 werd die vernoemd naar oud-minister Guillermo Trinidad, een voetballer afkomstig uit Dakota. Meer recentelijk kwam er een naamswijziging, het heet nu Caya Papa Juan Pablo II. Tja, de kerk wil ook wat. Wat dat betreft: er werden ook namen van bekende frères de la Salle en zusters Dominicanessen uitgezocht voor nieuwe straten in andere delen van de stad. Zo kwam er in Madiki de Caya Frère Alexius en in Bushiri de Caya Soeur Dorothea, beiden omringd door een hele reeks verdienstelijke collega’s. De wijk Companashi, grenzend aan de Kamerling Onnesstraat, vernoemd naar een 19e eeuwse natuurkundige, is gevuld met internationale grote namen op dat gebied zoals Edison, Pascal en natuurlijk Celsius en Fahrenheit. Gilberto Toppenberg, meer dan verdienstelijke inwoner van die wijk, heeft daar nu ook zijn Caya gekregen. Dan komen we in Ponton, via de voormalige Boerhaavestraat, nu Caya Ernesto O. Petronia, en bevinden we ons midden in straten met namen uit de plaatselijke plantenwereld: Scopet, Breba, Katuna en niet te vergeten de Barba di Yoncuman. De wijk die vroeger als Eagle Colony werd aangeduid, heeft de namen van Europese landen in de straatnaam, zoals Frankrijk, Schotland en zo meer. Een deel van de Arendstraat, waar hij aan woont, is vernoemd naar voetbalpionier Boes Orman. De rotonde aan het eind van de Belgiëstraat draagt de naam van Wichie de Palm, oprichter van het bedrijf met touringbussen, niet ver van deze rotonde. In de wijk Rancho is een straat vernoemd naar een jeugdige aanhanger van de AVP die in 1983 bij een schermutseling in verkiezingstijd het leven verloor: de Avenida Alo Tromp. In deze voormalige visserswijk valt het op dat straatnamen die de bewoners iets zeggen zoals de Ranchostraat en Visstraat, worden onderbroken door straten die namen dragen als Johan de Wittstraat en Oldenbarneveldstraat. Eenzelfde contrast is te vinden in San Nicolas, daarover later meer. De voornaamste verkeersaders van het eiland, tussen Oranjestad en Arashi zijn vernoemd naar de directeur van de Lago tijdens de oorlog, Lloyd G. Smith en de pionier van ons toerisme, Juan E. Irausquin. Hun namen zijn aan een Boulevard verbonden. Die eer had ook AVP politicus Edgar ‘Watty’ Vos. Volgens de richtlijnen allemaal postuum geëerd. De enige uitzondering daarop is tot nu toe: Nelson Orlando Oduber, voormalig Minister-President, wiens Avenida de naam Sasakiweg heeft vervangen. Het is nog even wennen...<ref>Evert Bongers, [https://www.facebook.com/groups/2690464017950676/posts/3028876380776103/ Straatnamen op Aruba], facebook Historia di Aruba</ref> {{Appendix}} ------------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | variante = a | tipo= Bario | name = Essoville | imagen = Aad Stolwijk, San Nicolas; San Nicolaas; Graf Von Zinzendorf school; Staringstraat; Kong Ming Supermarktet; Pastoor Hendrikstraat, ANA-DIG-COL-STOLWIJK-LUCHTF-VEL-537-10, Archivo Nacional Aruba.jpg | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[Regionnan di Aruba|San Nicolas Zuid]] | tipo_subdivision_adm = Zona | subdivision_adm = <!-- Historia --> | funda = <!--Fecha di fundacion --> | fundado = <!-- Geografia --> | area = 0.2861<ref>https://www.citypopulation.de/en/aruba/admin/san_nicolas_zuid/885__essoville/</ref> | poblacion = 971 | gentilisio = | censo = 2020 }} '''Essoville''' ta un bario y zona (zona) den e region di Sint Nicolaas-Zuid den e parti zuid di e pais autonomo di Aruba, perteneciente na Hulanda, na Sur America. Riba promé di yanüari 2020, e tabatin un poblashon di 971. E ta e zona di mas grandi den e region. * woonhuizen waren eerst enkel genummerd terwijl beginjaren 60 hieraan namen van rivieren werd toegekend. Essoville is een woonwijk in het oosten van San Nicolas en omvat de woonstraten; Vuykestekestraat Coloradostraat Orinocostraat Missouristraat Amazonestraat Mississippistraat Deze woonwijk werd gesticht door "Home Building Foundation", een stichting opgericht en gefinancierd door de Lago. De huizen werden aan werknemers van de Lago verkocht.<ref>Vivienno Frank. 2019. Essoville. Den:''Aruba en een keuze uit haar toponiemen.'' ISBN:978-0-359-65900-5, pag. 105.</ref> Allereerst is gedacht aan de overdracht hiervan aan de Home Building Foundation, Zoals het zich thans laat aanzien, zou een dergelijke overdracht het meest aan de technische en wettelijke vereisten tegemoet komen. De huizen zouden dan door de Foundation aan de tegenwoordige bewoners worden verkocht op dezelfde wijze zoals dit na de oorlog met de Essoville-huizen geschiedde Deze bewoners zouden dan het eerst voor de aankoop dezer woningen, die zij momenteel huren, in aanmerking komen.<ref>Lago overweegt eigendoms overdracht Lago Heights huizen. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 01-06-1953, p. 2. Geraadpleegd op Delpher op 13-04-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010988047:mpeg21:p002</ref> * woonhuizen waren eerst enkel genummerd terwijl beginjaren 60 hieraan namen van rivieren werd toegekend. * vergeleken met andere barios waren de kavel klein met daarop mini-woninkjes. Te St. Nicolaas is door de recente bouw van 70 arbeiderswoningen de (z.g. „Essoville") door de Lago Oil 6 Transport Cy Ltd. de volkshuisvesting belangrijk verbeterd.<ref>Woningtoestand op Aruba.. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 18-06-1942, p. 4. Geraadpleegd op Delpher op 13-04-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987172:mpeg21:p004</ref> * in de wijk is gevestigd een rumshop en een pompstation, dat in 1952 in bedrijf ging. * wijk grenst aan de Graaf van Zinnendorfschool, gelegen aan de [[Bernhardstraat]]. == Historia == Buiten de Colony verrezen woonwijken voor het lokale personeel, voor elke laag van de hierarchie een aparte wijk. In 1937 werd begonnen met Lago Heights, 150 huizen. In 1939 [[Essoville]] met 75 bungalows om te beginnen. In 1947 werd begonnen met sociale woningbouw in [[Lagoville]]: de arbeiders werden in de gelegenheid gesteld door een spaarregeling op den duur eigenaar te worden van de huizen. En afgezien van de door Lago neergezette wijken was er in het centrum van wat later San Nicolas zou gaan heten ook een wijk van in de haast opgebouwde huizen in de stijl die ook op de Engelstalige Caribische eilanden te vinden is: [[The Village]].<ref>{{citeer web|url=http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&task=view&id=28&Itemid=42|titel=De Lago en de Eagle: de olieindustrie op Aruba|werk=historiadiaruba.aw|datum= |bezochtdatum=2024-09-03|archiefurl=https://web.archive.org/web/20210812112631/http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&task=view&id=28&Itemid=42|archiefdatum=2021-08-12|dodeurl=nee}}</ref> Divishon Atministrativo E zona ta konsistí di un lokalidat:[2] Essoville Demografia E zona tin un poblashon di 971 (1 di yanüari 2020). {{Appendix}} [[:Kategoria:Luga na Aruba]] --------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | variante = a | tipo= Bario | name = Esso Heights | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[Regionnan di Aruba|San Nicolas Zuid]] | tipo_subdivision_adm = Zona | subdivision_adm = }} '''Esso Heights''' ta un bario den e zona di Lago/Esso Heights, den e region di Sint Nicolaas-Zuid den e parti zuidoost di Aruba.[1] == Historia == Buiten de Colony verrezen woonwijken voor het lokale personeel, voor elke laag van de hierarchie een aparte wijk. In 1937 werd begonnen met Lago Heights, 150 huizen. In 1939 [[Essoville]] met 75 bungalows om te beginnen. In 1947 werd begonnen met sociale woningbouw in [[Lagoville]]: de arbeiders werden in de gelegenheid gesteld door een spaarregeling op den duur eigenaar te worden van de huizen. En afgezien van de door Lago neergezette wijken was er in het centrum van wat later San Nicolas zou gaan heten ook een wijk van in de haast opgebouwde huizen in de stijl die ook op de Engelstalige Caribische eilanden te vinden is: [[The Village]].<ref>{{citeer web|url=http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&task=view&id=28&Itemid=42|titel=De Lago en de Eagle: de olieindustrie op Aruba|werk=historiadiaruba.aw|datum= |bezochtdatum=2024-09-03|archiefurl=https://web.archive.org/web/20210812112631/http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&task=view&id=28&Itemid=42|archiefdatum=2021-08-12|dodeurl=nee}}</ref> {{Appendix}} [[:Kategoria:Luga na Aruba]] ------------------ {{Variante|a}} {{infobox luga den pais | variante = a | tipo = Bario | nomber = Lago Colony | pais = {{ABW}} }} '''Lago Colony''' tabata un comunidad situa na e extremo oost di e isla di Aruba, cerca di e area conoci actualmente como Seroe Colorado. E stat tabata konsistí di 377 kas,[2] un hospital,[3][4] misa, kas di klup, pista di bowling, i un Skol Merikano, ku promé pa di diesdos klas i aproksimadamente 180 studiante. E poblashon di Lago Colony tabata prinsipalmente di Merka, ounke tabatin un poblashon grandi di Inglatera, Irlanda i Eskosia ku tabata prinsipalmente ofisialnan riba e flota di tankero di lago. Ademas tabatin Hulandes, Danes, Spaño y otro nacionalidadnan representa den e comunidad. E pueblo aki tabata sostené pa un refineria grandi di zeta na mundu, ku e tempu ei tabata propiedat di un supsidiario di Standard Oil di New Jersey, konosí komo Lago Oil and Transport Company. Lago tabatin su komienso na 1924 komo un fasilidat di trans-shipping pa zeta krudo ekstraí pa Lago Petroleum Corporation ku ta operá na Lago Maracaibo. E crudo a wordo transporta pa Aruba den barconan di fondo plat, cu ta poco profundo, barconan tanker, conoci como lake tankers. E trans-envio aki di e zeta krudo a sigui te na 1928 ora ku a konstruí un refineria i e zeta krudo Venezolano a wòrdu refiná riba e isla i enviá tur kaminda na mundu komo produktonan petrolero kaba. == Baby beach == Den añanan 1950, e Aruba Esso Club a wòrdu konstruí na Baby Beach man made lagoon.[5] E klup a inkluí un restorant, pista di baile i un stadion di beisbòl. Den e lagun, tabatin un waf i baranka chikitu (di kua un ta para ainda). E refineria a opera te cu 1985 ora cu el a wordo cera. E refineria, cu awor ta propiedad di Valero Energy Corporation, despues a wordo cumpra, habri bek, despues cera atrobe; na desèmber 2010, Valero a anunsiá ku e refineria ta habri bèk.[6] Te cu 2012, a keda solamente algun cas di ex-Colonia di Lago. Esnan cu a resta a wordo entrega na Gobierno di Aruba of a wordo bendi na personanan individual. Awendia, e Esso Club ta solamente un edifisio grandi i bandoná ku un negoshi, un tienda di buseo, ku ta den operashon ainda. ------------ {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | variante = a | tipo= Bario | name = Zeewijk | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 1/2 | caption_align = center | image3 = Zeilschip bij de Yachtclub van Aruba. Op de achtergrond de Lago-olieraffinaderij, Bestanddeelnr 252-3982.jpg | image2 = De haven van de Lago-olieraffinaderij in San Nicolas op Aruba, Bestanddeelnr 252-8041.jpg | image1 = BNA-DIG-MEINERS-0035 - San Nicolas - Zeewijk, Zwemmers aan strand van Zeewijk 591200 c.jpg | caption1 = Playa di Zeewijk | footer = Bista pa lama cu [[Lago Oil & Transport Company|refineria Lago]] den fondo | footer_align = center }} | pais = {{ABW}} | region = [[San Nicolas|San Nicolas-Zuid]] | poblacion = 527 | censo = 2020 | censo_ref = | area = 0,4827 | densidad = 1,092 | zona = | zoom = 14 }} ------------------- ==The Lourdes Grotto== Named in commemoration of the famous French religious landmark, was created under the guidance of a priest named “Erkamp” and parishioners in the year 1958. The grotto, a shrine built into the rocks is located in Seroe Preto, just off the main road to San Nicolas. A statue of the Virgin Mary, weighing 700 kilos, was hoisted into place in the grotto. Every year, on February 11 (feast of Lady of Lourdes), a procession leaves from the St. Theresita church in San Nicolas to the grotto, where a mass is performed. The grotto is located road-side and can be visited daily. <ref>https://www.cspnv.com/pdf/aruba-today-20260227.pdf Explore Aruba! (27 di februari 2026)</ref> ---------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais| variante = a | tipo = luga | nomber = Parkietenbos | nomber_oficial = | nomber_nativo = | pais = {{ABW}} | alias = | lema = | imagen = | descripcion = | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 1/2 | caption_align = center | image1 = | caption1 = | image2 = | image3 = }} | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[Oranjestad West]] | zoom = 14 }} '''Parkietenbos''' ta un luga situa na costa west di Aruba, canto di lama y mangelnan directamente pazuid di [[Aeropuerto Internacional Reina Beatrix]] y e areanan residencial di [[Simeon Antonio]] y [[Cas di Paloma]]. E area aki ta designa como un zona economico den e ''Ruimtelijke Desaroyo Plan'' (ROP) di Aruba di 2009.<ref>[https://web.archive.org/web/20160224005153/http://dip.aw/ROP%20atlas.pdf Atlas Ruimtelijk Ordeningsplan]</ref> == Zona economico == For di añanan 1960, e landfill sentral “Parkietenbos Containerpark & ​​Landfill Facility”, simplemente konosí komo “Parkietenbos”, ta situa na Parkietenbos. E instalashon públiko aki ta wòrdu manehá pa [[Serlimar]] y ta consisti di dos deposito principal: e parke di container i e landfill, caminda e sushi ta wordo compacta, nivela y cubri.<ref>[https://web.archive.org/web/20201031134950/https://serlimar.com/ Officiële website Serlimar]</ref> Na 2009, e compania Mericano Bouldin & Lawson a entrega e instalacion di “WastAway”. E instalacion aki cu tin un balor di 28 miyon florin, mester a procesa desperdicio den asina yama “fluff” y despues reusa e fluff aki pa compost of fertilisante di tera. Sinembargo, e instalashon nunka no a funshoná korektamente i p’esei a wòrdu será na mitar di 2011.<ref>{{Citeer web |url=http://www.genootschapnederlandaruba.nl/wp-content/uploads/2017/02/Voor-u-gelezen-juli-2016.pdf |titel=Voor u gelezen, GNA, juli 2016 |bezochtdatum=2018-07-20 |archiefdatum=2018-07-20 |archiefurl=https://web.archive.org/web/20180720225535/http://www.genootschapnederlandaruba.nl/wp-content/uploads/2017/02/Voor-u-gelezen-juli-2016.pdf |dodeurl=ja }}</ref> Riba 8 di febrüari 2018, un “petishon pa informashon” (RFI) a keda publiká en konekshon ku e destaho pa e remediashon di e landfill i e kambio den e método di prosesamentu di desperdisio: di maneho di desperdisio “sólido” pa “sostenibel”.<ref>[https://www.ie-forum.nl/artikelen/rectificatie-afgewezen-wegens-onvoldoende-hinder-voor-aanbestedingen-parkietenbos Rectificatie afgewezen wegens onvoldoende hinder voor aanbestedingen Parkietenbos]</ref> Desde 2007, un planta di tratamentu di awa di riool a wòrdu situá banda di e landfill pa e tratamentu di awa di cesspool suministrá pa tankero.<ref>{{Citeer web |url=http://www.witteveenbos.nl/nl/projecten-afvalwater/project/15-rwzis-aruba/pagenr/1 |titel=Aruba |bezochtdatum=2018-07-20 |archiefdatum=2018-07-20 |archiefurl=https://web.archive.org/web/20180720225707/http://www.witteveenbos.nl/nl/projecten-afvalwater/project/15-rwzis-aruba/pagenr/1 |dodeurl=ja }}</ref> == Asuntonan ambiental == Huma di e landfill di Parkietenbos por wòrdu mira for di Wayaca (yüni 2022) Pa añanan, e landfill ku awor ta sobrepobla tabata e kousa di kehonan tokante molèster di huma, huma tóksiko i polushon, ku ta un peliger pa medio ambiente i salú públiko. Na 2002, un grupo di residente lokal a funda e Fundashon Parkietenbos pa hala mas atenshon na e problema di desperdisio a traves di akshonnan.<ref>https://www.thedailyherald.sx/islands/66520-aruba-residents-take-action-against-landfill{{Dode link|datum=februari 2020 |bot=InternetArchiveBot }}</ref> E fundacion aki a tuma accion na comienso di juli 2018 ora cu candela a bolbe cuminsa na landfill. Despues di akshonnan inútil di Stichting Parkietenbos, un residente lokal a disidí di presentá un demanda kontra gobièrnu na 2020.<ref>{{Citeer web|url=https://caribischnetwerk.ntr.nl/2020/08/25/overheid-blijft-doorgaan-met-illegale-afvalpraktijken/|titel=Overheid blijft doorgaan met illegale afvalpraktijken|bezochtdatum=|auteur=Sharina Henriquez|datum=2020-08-25|werk=caribischnetwerk.ntr.nl}}</ref> {{Appendix}} ------------------- {{Databox}} '''Cunucu Arikok''' ta un museo habri den [[Parke Nacional Arikok]], cu ta sirbi como mustra di e manera di biba di antaño. E ta un di e atraccionnan principal di Parke Nacional Arikok. {{Appendix}} Fondo Prins Bernhard lo financia finalisacion di e proyecto ‘Cunucu Arikok’. Esaki ta encera un suma di mas o menos 60 mil florin. Cu Cunucu Arikok e fundacion FANAPA tin como meta pa crea un obheto cu ta duna e bishitantenan un bon impresion di kico naturalesa na Aruba tin pa ofrece. ‘Na e lugá úniko aki nos ta haña vegetashon eksuberante riba un pida tereno kaminda diferente formashon geológiko ta uni den otro, ku ta visibel den kunuku pa medio di diferensianan den tipo di tera i baranka i kaminda un kantidat grandi di parha i bestia di tera tambe ta biba.<ref> Prins Bernardfonds steunt afbouw project Cunucu Arikok. "Amigoe". Curaçao, 14-09-1989, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 25-04-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642757:mpeg21:p006</ref> E sub-proyecto “Cunucu Arikok”, di Stinapa Aruba, lo wordo financia door di Fondo Prins Bernhard, a haya sa di Stinapa. E proyecto aki ta data for di aña 1980 ora cu Departamento di Desaroyo Economico (DECO) den colaboracion cu otro instancianan local a desaroya un proyecto grandi pa crea un parke nacional Arikok-Jamanota na Aruba. Stinapa Aruba tin 785 hectar riba huur di gobierno. Esaki ta Sero di Arikok y e area rond di dje. E sitio ta situá eksaktamente na e frontera di dos formashon di piedra geológiko: e diabase schist-tuff i e tonalite. Hopi impreshonante den e parti abou ta numeroso formashon ku ta konsistí di blòki grandi di tonalita rondoná den kua eroshon a krea e formanan mas straño i imponente. Komo ku e cunucu ta protehá di e bientunan komersial konstante i salu dor di e seru di Arikok, e tin un vegetashon relativamente eksuberante. Tin un kantidat di palu hopi bieu, grandi i kompletamente krese, ku ta un raridat riba e isla. Konenchi, parakeet ta biba einan i hopi bia por mira otro parhanan manera trupial, chuchubis i perdiz. Kaskabel tambe ta presentá, pero bo mester ta un eksperto pa haña un: nan ta lastra bai ora hende yega serka.<ref>Natuurpark met cultuur-historisch monument Bernhard-fonds neemt Cunucu Arikok voor zijn rekening. "Amigoe". Curaçao, 30-11-1985, p. 9. Geraadpleegd op Delpher op 25-04-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643304:mpeg21:p011</ref> {{Stub}} ChatGPT: Cunucu Arikok ta un lugá histórico i kultural importante den Parke Nacional Arikok na Aruba. E palabra "cunucu" ta referí na un plantashon chikí òf un kas di campo, i den e kontektu aki, e ta referí na un plantashon ku a pertenesé na Arie Kok, un agricultor Hulandés. E nòmber di e parke mes, Arikok, ta derivá di su nòmber. ​ Wikipedia – Die freie Enzyklopädie 🏡 Historia i Signifikado Cunucu Arikok a forma parti di e desaroyo di Parke Nacional Arikok. E área a sirbi komo un plantashon chikí, i su kas di torto (kas di adobe) a keda preservá komo un ejemplo di bida rural tradicional Arubano. E kas a rekonstruí usando método tradicional pa mustra e estilo di bida di e tempu ey. ​ wheninaruba.com 🌿 Naturalesa i Kultura E área rondó di Cunucu Arikok ta riku den flora i fauna lokal, inklusí mata di divi-divi, kaktus tropikal, i otro planta medikinal. Tambien, den e área por haña desèño riba piedra di Indjanan nativo, ku ta indiká e presensia di pueblo indígena den e región. ​ 🥾 Rota di Hike E Cunucu Arikok Trail ta un ruta di hike fasil, ideal pa famia i visitante ku ta buska un introdukshon na e parke. E trail ta kuminsá na e sentro di bishita i ta dura mas o ménos 2 ora. Durante e hike, bo por wak e kas rekonstruí, flora lokal, i arte rupestre. ​ wheninaruba.com +2 things-to-do-in-aruba.com +2 boardwalkaruba.com +2 🗺️ Lokal i Atraktividatnan Serka Cunucu Arikok ta lokalisa serka di otro atraktividatnan den e parke, manera Kueba Chiki, un kueba ku desèño riba su muraya, i Dos Playa, un playa doble popular. E ruta ta pasa tambe serka di Sero Arikok, un di e punto mas haltu di Aruba. ​ AllTrails.com [[:Kategoria:Seru na Aruba]] Sinds enkele járen bezit Aruba een national park. Een uitgestrekt terrein in de omgeving van de Arikok en Jamanota tot aan de noordkust toe. Een kleiner deel van dit park is omheind d.m.v. een “slavenmuur”, aangelegd door de Stinapa. Dit park, gelegen in de luwte van de Arikok, is alleszins de moeite waard en bij uitstek geschikt voor een wandeling op een zondagna¬ middag. De ingang bereikt men door op de zándweg naar de Jamanota de Stinapaborden te volgen. Een keurig aangelegd pad maakt de wandeling tot een waar genoegen. Op de steile gedeelten zijn stenen trappen aangelegd met zelfs een leuning. Men bevindt zich werkelijk in een uniek stukje Arubaanse natuur. Enorme rotsblokken, praktisch alle soorten planten die op Aruba in het wild groeien en schitterende vergezichten. Door de beschutte ligging groeien de Watapana’s zoals het hoort: gewoon rechtop. Onder de enorme kruinen zijn banken aangebracht, waarop het koel rusten is. Dát is pas rusten met enkel vogelgeluiden om je heen, alleen het gekrijs van de parkieten zou aangepast moeten worden. Konijntjes schieten heen en weer. Een zijpaadje voert ons naar een overhangende rots, waar zich Aruba’s bekendste indianentekens bevinden. Bezoekers doen er goed aan een fotocamera mee te nemen, vooral de natuurfotograaf zal behoorlijk aan zijn trekken komen. Het wandelpad mondt uit bij een gerestaureerd lemen huisje. Het is geheel in stijl gehouden. Ook de omgeving van dit huisje wil de Stinapa aanpassen aan het leven van vroeger. Cunucu Arikok is een waardevol projekt, zowel voor de lokale bevolking als de toerist, die wat meer wil zien dan alleen het strand en het casino. Bekijk op uw gemak de foto’s en trek er op uit. Kan heel gezond zijn. (skol i Komunidat november 1986) foto’s: Rinus de Graaff ===Stampia di 75 cen=== Cunucu Arikok ta keda na pia di Sero Arikok, na e parti west unda no tin mucho biento. Den pasado nan a practica aki agricultura y cria di bestia, pero no na gran escala. E cunuqueronan tabata biba den cas di torto, esaki ta un cas traha di lodo. E cas di torto cu nos ta mira awendia den Cunucu Arikok a keda construi na 1985, perfectamente imita na e manera tradicional.<ref>[https://archive.org/details/BNA-DIG-BONDIA-2006-11-01/page/n30/mode/1up?q=cunucu+arikok+skol Post Aruba N.V. kier mustra e beyeza di Parke Nacional Arikok], BDA (1 di november 2006)</ref> Pa e spannan di dak nan a uza flambeu (palo di cadushi) y e murayanan ta traha di un mezcla di lodo y yerba. ===Stampia di 100 cen=== Despues di core riba e caminda cu ta pasa door di e parke, nos ta yega na e punto mas halto, esta Miralamar. For di aki bo tin un bista riba lama na ambos banda di e isla. Den cielo tin un warawara (ployborus plancus) ta bula y ta busca un coneu of un cabrito morto. E paisahe ta caracteriza pa duinen aki ta cubri un espacio di mas o menos 2 hectarea. Nan ta consisti di santo blanco di coral cu e biento di Noordoost ta supla riba e isla. Riba e duinen ta crece algun palo di druif y di oleifi cu te hasta den tempo seco ta mustra berde. Ken lo por haya e shoco dilanti di e monton di piedranan? Shoco bo ta hay’e solamente na Aruba. ------------------ == Manchebo Beach == {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais| variante = a | nomber = Manchebo Beach | nomber_oficial = | nomber_nativo = | tipo = Playa | pais = {{ABW}} | alias = | lema = | imagen = | descripcion = | multi-imagen = <!-- Utilisa plantia {{Multiple image}} --> | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[Oranjestad West]] | zoom = 14 }} (Van een onzer verslaggevers) WILLEMSTAD. — Bij PB 1965 no 34 is verschenen het landsbesluit, dat het besluit van het Bestuurscollege van Aruba goedkeurt om een perceel grond van ongeveer 16.225 m 2 voor zestig jaar in erfpacht uit te geven aan Machebo Beach Hotel NV te Manchebo.<ref>Erfpacht Manchebo. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 30-03-1965, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 22-04-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462582:mpeg21:p003</ref> -------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais| variante = a | nomber = Cueba Huliba | nomber_oficial = | nomber_nativo = | tipo = Cueba | pais = {{ABW}} | alias = | lema = | imagen = Bat Cave Formations.jpg | descripcion = | multi-imagen = <!-- Utilisa plantia {{Multiple image}} --> | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[San Nicolas]] | zoom = 14 }} '''Cueba Huliba'''[1][2] (tambe konosí komo Baranca Sunu ku ta nifiká “Baranka Desnudo”) ta un cueba Guadirikiri of Cueba di Guadirikiri ta un espacio natural bou di tera na Aruba, den Parke Nacional Arikok na mas of menos 1,4 km di Fontein. es.wiki:'''Cueba Huliba'''[1][2] (tambe konosí komo Baranca Sunu ku ta nifiká “Baranka Desnudo”) ta un cueba riba e isla Karibense di Aruba,[3][4] apodá e “tùnel di amor”[5] pa su entrada den forma di kurason. E entrada ta via un trapi skerpi i smal ku ta hinka den e kueba. E tin sinku entrada. Na algun lugá, bo mester bùig pa wak e formashonnan. Flashlights ta nesesario pa eksplorá e koredó di 300 pia (91 m) largu, ya ku ta totalmente skur paden di e kueba. E kueba ta yená ku formashonnan di stalagmita i stalaktita den e piedranan di kalki. Dos espesie di bat ku ta biba den e kueba aki ta e Leptonycteris curasoae i e Macroglossus sobrinus. Ta interesante pa nota cu vleermuis, despues di drumi den cueba durante dia, ta bula sali den horda en busca di cuminda. E salida for di e tùnel ta dor di un seri di trapi ku ta grabá den e baranka i ta basta riesgoso. Den un di e kambernan, e Birgen Maria a wòrdu grabá den un formashon di baranka natural. Leyenda ta menshoná historianan tokante piratanan ku lo a biba den e kueba pa skonde nan tesoronan, ounke no tin evidensia pa konfirmá esaki. {{Appendix}} [[:Kategoria:Aruba]] ----------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | variante = a | nomber = Cueba di Fontein | nomber_oficial = | nomber_nativo = | tipo = Cueba | pais = {{ABW}} | alias = | lema = | imagen = | descripcion = | multi-imagen = <!-- Utilisa plantia {{Multiple image}} --> | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[San Nicolas]] | zoom = 14 }} E '''Cueba di Fontein''' ta un cueba situa na costa nort-oost di [[Aruba]], den e [[Parke Nacional Arikok]]. ** Fontein Cave: Longer than the Quadirikiri Cave, the Fontein Cave contains pathways that stretch to the limestone walls further down. Here is also where prehistoric drawings can be seen. Though this cave does not have its own legend, this was speculated to have been occupied—or at least used by prehistoric Arawak settlers on the island for rituals and other spiritual ceremonies.<ref>[https://www.cspnv.com/pdf/aruba-today-20240403.pdf Visit the island’s popular cave sites!], Aruba Today (3 di april 2024)</ref> This popular cave is located along the northeast coast in National Park Arikok near Boca Prins. The Fontein Cave is well known for its native Arawak Indian rock paintings which can still be found on the walls and ceilings. The brownish-red paintings were left by Caquetios and graffiti imprinted by European settlers. {{Appendix}} [[:Category:Aruba]] es.wiki:'''Cueba di Fontein''' Cave[1][2] ta un cueba chikito cerka di Boca Prins na e parti nort di e isla di Aruba.[3][4][5] E ta bon konosí pa su dibuhonan di muraya nativo Arawak, ku a wòrdu grabá pa Nativonan Merikano dekorativamente riba e murayanan di piedra i parti di e plafond mas plat di e kueba ku kombinashonnan di koló kòrá òf maron-kòrá-maron òf lila; Esaki ta duna pista tokante e historia di e amerindionan. E kueba ta aksesibel for di un “baranka di terasa di piedra di kalki di koral” i tin un largura di 3 meter (9.8 pia) i un haltura di 2 meter (6 pia 7 inch). E sala di entrada, ku ta habrí pa bishitantenan, ta 4 meter (13 pia) haltu i ta ekstendé te na un profundidat di 50 meter (160 pia). Komo ku e ta un formashon geológiko di piedra di kalki, i debí na filtrashon di awa, formashonnan di stalagmita i stalaktita di koló, tamaño i forma hopi straño a wòrdu produsí. Murciélago ta traha nèshi den kavidatnan di kueba den nan búskeda nokturno pa rekohé kuminda, ku ta konsistí di nèktar i pólen. Tin registronan ku e indjannan Araucano a usa e kueba aki pa hasi nan ritualnan i seremonianan tribal. --------------------- '''Blackstone Beach''' ta un playa na costa nort den region di .., den PArke Nacional Arikok. (Oranjestad)—Nomber for di su mas karakterístika rekonosibel, e Piedra Pretu Playa casi ta representa lo contrario di e beachnan tipico di Aruba. Pa un, e tin santu pretu i ta cubri cu piedranan liso preto. Na di dos lugá, e ta keda na e parti nort di e isla, leu for di e blanku playanan di santu di den e region sùit. Pues, si bo ta sinti bo kla pa algu diferente—òf si ta dia kontrali, bishitá e Playa di Blackstone.<ref>[https://www.cspnv.com/pdf/aruba-today-20250305.pdf Blackstone Beach], Aruba Today 95 di maart 2025)</ref> Blackstone Beach ta mustra e mas banda natural di Aruba: e piedranan cu tapa e playanan i e forma di dje a wòrdu trahá pa mil añanan via erupshonnan volkániko, koral moveshonnan di ref i aktividat di ola di e parti nort rural di e isla. Situá mas ost di e Brug Natural i Playa di Andicuri, e Blackstone Beach ta relativamente fásil pa haña akseso. Unabes bo pasa e Formashon di Baranka Ayo, tuma e Kaminda di Andicuri ku ta hiba na Andicuri Laman. Einan, bo por stashoná bo outo i hasi un kaminata di 1km pa Blackstone Beach. E playa aki ta forma parti di e Arikok Parke Nashonal i pues ta un sitio ku ta wòrdu konserbá. Esaki ta e motibu pakiko e ta tambe relativamente intakto pa komersial influensianan. Apesar di a wòrdu yamá un playa, tene kuenta ku e no ta konsehá pa landa den awa, manera e koriente ta hopi fuerte i por desviá bo fásilmente mas leu den oséano salbahe. Pero, ainda bo por disfrutá di un espektakular bista di e piedranan i e parti nort oséano ku ta ekstendé dilanti di e playa i saka un potrèt ku bo amigunan òf famia (Oranjestad)—Named after its most recognizable feature, the Blackstone Beach almost represents the opposite of the typical Aruban beaches. For one, it has black sand and is covered in black smooth stones. Secondly, it lies on the northern side of the island, away from the white sandy beaches of in the southern region. So, if you feel up for something different—or if it’s opposite day, visit the Blackstone Beach. Blackstone Beach shows the more natural side of Aruba: the stones that cover the beaches and the shape of it has been crafted for thousand years via volcanic eruptions, coral reef movements and wave activity of the rural northern part of the island. Located further east to the Natural Bridge and Andicuri Beach, the Blackstone Beach is relatively easy to access. Once you get passed the Ayo Rock Formation, take the Andicuri road leading up to Andicuri Beach. There, you can park your car and take a 1km hike towards Blackstone Beach. This beach forms part of the Arikok National Park and is therefore a site that is preserved. This is why it is also relatively untouched by commercial influences. Despite being called a beach, do note that it is not advised to swim in the water, as the current is very strong and can easily stray you further in the wild ocean. However, you can still enjoy a spectacular view of the stones and the northern ocean that stretches out in front of the beach and take a picture with your friends or family --------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | variante= a | tipo = Playa | nomber = Boca Prins | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 1/2 | caption_align = center | image1 = | caption1 = | image2 = Plantage in Boca Prins op Aruba, Bestanddeelnr 252-7977.jpg | caption2 = Plantashi Boca Prins na 1947 | image3 = | caption3 = }} | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[Santa Cruz]] | tipo_subdivision_adm = Zona | subdivision_adm = [[Parke Nacional Arikok]] | tipo_subdivision_adm2 = | subdivision_adm2 = | descripcion = | pais = {{ABW}} | zoom = 13 }} '''Boca Prins''' ta un boca na e costa nort-oost di Aruba, situa den [[Parke Nacional Arikok]]. Kontenido Deskripshon Situá den Parke Nashonal Arikok, e bahia di santu ta un destinashon turístiko popular. E playa di santu blanku sin vigilansia ku duinen ta solamente 55 meter largu i no ta ofresé ningun otro fasilidat. Landamentu por ta peligroso debí na e koriente fuerte i konstante i ta rekomendabel solamente pa landadónan eksperensia, si ta. E bahia ta wòrdu bishitá de bes en kuando pa surfistanan, pero no ta wòrdu konsiderá un di e lugánan di buseo sobresaliente di e isla. [ 1 ] Un kaminda di santu ku baranka di piedra di kalki ta hiba na e bahia via un trapi di palu. E piedranan di Boca Prins ta e habitat di Cnemidophorus arubensis , un lagadishi di karakol ku ta wòrdu hañá solamente na Aruba. Banda di Boca Prins tin un di e plantacionnan di cunucu mas bieu na Aruba, cu a wordo cultiva pa colonialnan Hulandes den siglo 16. E nòmber di e bahia ta derivá for di e plantashon di Prins di ántes den serkania. https://de.wikipedia.org/wiki/Boca_Prins E entrada aki, unda e [[rooi]] di e mesun nomber ta basha den lama, probablemente ta haya su nomber for di Paulus Printz, kende a wordo manda pa e colonia di Curacao door di WIC pa descubri mineralnan. Despues di no a haya oro ni na Curacao ni na Bonaire, el a yega Aruba dia 14 di juni 1725 y a establece banda di e costa noordoost di e isla.<ref>Vivienno Frank. 2019. ''Aruba en een keuze uit haar toponiemen.'' ISBN:978-0-359-65900-5, pag. 74-75</ref> '''Boca Prins''' ta un [[bahia]] na e costa nort-oost di [[Aruba]], situa den [[Parke Nacional Arikok]]. Deskripshon Situá den Parke Nashonal Arikok, e bahia di santu ta un destinashon turístiko popular. E playa di santu blanku sin vigilansia ku duinen ta solamente 55 meter largu i no ta ofresé ningun otro fasilidat. Landamentu por ta peligroso debí na e koriente fuerte i konstante i ta rekomendabel solamente pa landadónan eksperensia, si ta. E bahia ta wòrdu bishitá de bes en kuando pa surfistanan, pero no ta wòrdu konsiderá un di e lugánan di buseo sobresaliente di e isla. [ 1 ] Un kaminda di santu ku baranka di piedra di kalki ta hiba na e bahia via un trapi di palu. E piedranan di Boca Prins ta e habitat di Cnemidophorus arubensis , un lagadishi di karakol ku ta wòrdu hañá solamente na Aruba. Banda di Boca Prins tin un di e plantacionnan di cunucu mas bieu na Aruba, cu a wordo cultiva pa colonialnan Hulandes den siglo 16. E nòmber di e bahia ta derivá for di e plantashon di Prins di ántes den serkania. https://de.wikipedia.org/wiki/Boca_Prins == Mira tambe == * [[Playanan di Aruba]] {{Commonscat}} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=de|oldid =205170166|titulo=Dos Playa}} {{References}} ;Lista di fuente *[http://nl.aruba.com/activiteiten/dos-playa Dos Playa] riba nl.aruba.com *[https://www.surfline.com/surf-report/dos-playas/5842041f4e65fad6a7708e27 Dos Playa Surf] riba surfline.com }} [[:Category:Luga na Aruba]] ---------------------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | variante = a | nomber = Cueba di Huliba | nomber_oficial = | nomber_nativo = | tipo = Cueba | pais = {{ABW}} | alias = Tunnel of Love | lema = | imagen = | descripcion = | multi-imagen = <!-- Utilisa plantia {{Multiple image}} --> | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[San Nicolas]] | zoom = 14 }} **The Huliba Cave/ Tunnel of Love The Huliba Cave, formerly known as the Tunnel of Love, was once open to the public, and was the biggest and most accessible of all three caves. This cave had five chambers, including one that is heartshaped. This cave had narrow stairs that led to long pathways deep into the cave, with a staircase leading to the exit on the other side. In one of the chambers, there used to be the carving of the Virgin Mary, put there for the protection of the cave. However, the Huliba Cave has been permanently closed for a few years now, as a way to preserve the bat population that lives in the cave. These Long Tongue Fruit Bats and Insect Eater Bats are very important to the ecosystem of the island. Though this cave is no longer accessible to the public, it surely is interesting to learn more about the history of these caves and the Awarak tribes that resided or utilized them.<ref>[https://www.cspnv.com/pdf/aruba-today-20240403.pdf Visit the island’s popular cave sites!], Aruba Today (3 di april 2024)</ref> Do note that these caves are very dark, humid, hot, and are inhabited by bats. Do wear comfortable clothing and shoes, as the pathways in these caves may be rough and bumpy, and don’t forget to bring a lashlight! {{Appendix}} [[:Category:Aruba]] ---------------------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | tipo= Bario | name = Eagle | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 2/2 | caption_align = center | image1 = | caption1 = | image2 = | caption2 = }} == Eagle (Aruba) == '''Eagle''' ta un bario di [[Oranjestad (Aruba)|Oranjestad, capital di Aruba. == Historia == Den comienso di añanan 20, Aruba a conoce dos refineria. Na aña 1924 a establece Lago Oil & Transport Ltd y despues na aña 1927 De [[Arend Petroleum Maatschappij]]. Dos refineria cu tabatin un rol masha importante den [[Di Dos Guera Mundial|Segundo Guera Mundial]], ya cu nan tabata suministra petroleo na e aliadonan. Ta di e refineria ‘Arend’ e vecindario aki a haya su nomber ‘Eagle’ y tambe nos ‘Eagle Beach’. Minister Maduro a comparti un tiki historia: “E refineria Eagle aki a duna trabou na mas cu shete mil trahado di 58 diferente pais. Den e area aki, e refineria a traha e fabrica pa refina e petroleo, un laboratorio y un brandweerkazerne. Tambe nan a construi nan sede ‘hoofdkantoor’ cu ta exactamente e edificio caminda nos ta para actualmente”. E mandatario tambe a trece dilanti cu e refineria a construi casnan special pa e personal di refineria, algun cas den e bario, e Eagle tennis club y e hospital cu tey ainda.<ref>[https://awemainta.com/wp-content/uploads/2024/02/AM240221.pdf Minister Maduro di Cultura a haci e desvelo di e ‘Ruta Historico di Eagle’], Awemainta (21 di februari 2024) </ref> E ‘Ruta Historico di Eagle’ ta un ruta pa cera conoci cu e historia di e bario di Eagle, e refineria di Eagle y Aruba su rol importante pa aliadonan den Segunda Guera Mundial. E storia di e refineria di Eagle, un tempo simbolo di e poder industrial di Aruba hunto cu Lago na San Nicolas, ta conta nos e desaroyo di Aruba den tempo for di su comienso na 1924 te na e desmantelamiento den añanan cincuenta y sesenta caminda cu a traha espacio pa turismo cual te cu awe en dia ta e pilar economico mas importante di Aruba. E proyecto di ‘Eagle History Tour’ lo crea un conexion entre e historia, herencia cultural industrial di Aruba y nos turismo, creando un atractivo nobo pa nos bishitantenan pero tambe lo educa localnan y principalmente e generacionnan mas jong tocante Aruba su historia industrial y e rol importante di e refineria di Eagle den e di Dos Guera Mundial asina e mandatario a trece den su discurso. Ademas den un futuro cercano lo pone borchinan na cinco diferente sitio cu QR code cu ta contene informacion importante di historia di e sitio den cuatro diferente idioma, mas obhetonan di arte y programanan educativo. Aruba tabatin un rol importante den Segundo Guera Mundial cu e dos refinerianan aki cu Alemania tabatin wowo riba Aruba y nan a manda un submarino pa bin destrui e dos refinerianan aki pa stroba e aliadonan haya nan combustibel. Asina e submarino a tira riba e tankero Arkansas y a mata varios hende entre otro Bonerianonan. Tambe e submarino a manda torpedo pa destrui e dos refinerianan cu danki na nos Señor Dios esakinan a faya nan proposito. {{Appendix}} -------------------------------------- {{Infobox luga den pais | tipo= Bahia y haf | name = Plantashi Prins | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 2/2 | caption_align = center | image1 = Zeilschip bij de Yachtclub van Aruba. Op de achtergrond de Lago-olieraffinaderij, Bestanddeelnr 252-3982.jpg | caption1 = Barco di bela cu refineria den fondo | image2 = De haven van de Lago-olieraffinaderij in San Nicolas op Aruba, Bestanddeelnr 252-8041.jpg | caption2 = }} {{Databox}} '''Plantashi Prins''' ([[Hulandes]]: Plantage Prins), originalmente un plantacion di coco na Aruba, [1] [2] a mira su cas reconstrui den añanan 1950. E decadensia di palma, atribuí na malesa, a kondusí na e stòp di produkshon di kunuku. 3] Na 1911, e mapa di Werbata-Jonckheer a identifiká Prins Plantation komo un di e 23 plantashonnan mayoritariamente chikitu karakterisá pa agrikultura kombiná, palu di koko i kas. Ademas, un plantashon mas grandi tabata situá paden, nort di Oranjestad na San Barbola, lugá di nasementu di Virginia Demetricia. E township Savaneta en realidad a surgi for di un plantacion gubernamental cu despues a transforma den un pueblito chikito. 4] == Etimologia == E plantacion ta derivá su nòmber for di un ingeniero di mina suédo Paulus Printz, ku a biba den e área durante di dies-ocho siglo, mientras tabata buska oro den nòmber di e administradornan di e kamber di Amstedam di e kompania Hulandes di West India. Segun e mapa di Van Raders di 1825, e ruina di su kas (No. 37) tabata situá riba e muraya na nortwest di e plantashon, pero for di e tempu ei e ruina a disparsé. E tapa di e seru, ku ta eksponé na bientu, tabata mas faborabel pa biba ku e arroyo ku tabata protehá pa bientu. [5] [6] Printz a traha na Aruba for di 14 di yüni 1725, te ku 3 di yüni 1727, ora ku el a risibí un òrdu di Amsterdam pa stòp e trabou. [ 7] == Panorama general == E kas original di plantacion den e arroyo no ta pará mas, i e struktura ku a sigui, un kas di pais konstruí den añanan 1930, ta awor den un estado di ruin. 6] Situá 2.5 kilometer for di e sentro di bishitante i aproksimadamente 600 meter for di e plantahe Fontein den Parke Nashonal Arikok, un kaminda ta hiba na e plantahe Prins históriko, ku anteriormente tabata di propiedat di Sr. Mokki Arends,[8] i dos arroyos bisiña, Rooi Prins i Rooi Dwars. E arroyos aki un tempu tabata nutrí palu di koko i palu di fruta. Mientras cu e coconutnan a desaparece, y solamente algun mata di fruta a keda, e vegetacion nativo ta prospera mas densamente cu riba e colinan circundante. 1] Te ku 2023, apesar di plannan inisial, e renobashon i transformashon di e ruinanan di e plantashon Prins den e Prins Center, ku ta presentá proyektonan di demonstrashon riba aktividat agrikultoral di plantashon tempran, no a tuma lugá ainda. E integrashon di e Prins Center den e diseño nobo di Parke Nashonal Arikok ta keda pendiente. Ta konsehábel pa konsiderá pa destahá e importansia históriko di Prins Center su nòmber den e sentro mes. 9] {{Appendix}} ------------------------ {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =59895500|titulo=Pos Chikito}} {{References}} }} == Mira tambe == * [[Lista di luga na Korsou]] {{Commonscat}} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =62603301|titulo=Suffisant (Curaçao)}} {{References}} }} ---------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | variante = a | nomber = Bushiribana | nomber_oficial = | nomber_nativo = | tipo = Bario | pais = {{ABW}} | alias = | lema = | imagen = Gouddelving bij Bushiribana op Aruba, Bestanddeelnr 252-7961.jpg | descripcion = Mina di oro na Bushiribana na Aruba (1947). Na 1946, despues di 30 aña, a cuminsa e mina di oro atrobe pero esaki no a resulta lucrativo. | multi-imagen = <!-- Utilisa plantia {{Multiple image}} --> | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[Paradera]] | zoom = 14 }} '''Bushiribana''' ta un luga den region di [[Paradera]] na kosta nort di [[Aruba]].[1] E ta mihó konosí pa e ruinanan di stempel di oro. == Geologia == Na final di e periodo di Kretáseo, kambionan geológiko signifikante a tuma lugá riba Tera. Piedranan fluido nobo, conoci como e batholith di Aruba, a pusha ariba door di scheurnan den e volcan antiguo, e Formacion di Lava di Aruba. E piedranan aki a forma koredónan i a solidifiká. Un di e tiponan di piedra cu a sali for di esaki ta gabbro. Gabbro tin un koló di antrasit i ta mustra mineralnan briante ora inspekshoná mas di aserka. E ta wòrdu hañá den e área di Matividiri. E tipo di piedra aki a wòrdu usá den konstrukshon di e planta di stèmpel di oro di Bushiribana.[2] Rush di oro Oro laba abou ta konosí komo oro aluvial. E ta laba den forma di stòf di oro, pida di oro, grano di oro i tin bia pida di oro. Despues di e rush di oro Arubano di 1824 pa 1829, den cual a haya oro aluvial, e cantidad eventualmente a baha y e depositonan di oro no a duna mas. Den transkurso di siglo, kompanianan di oro a kuminsá buska e fuente di e oro aki, e venanan di kuarso. Tin bia e adernan aki a surgi i despues a disparsé bou di tera atrobe.[3] Stempel di Oro Durante e periodo di 1872 pa 1915, ora ku oro tabata wòrdu mina riba e isla, dos molina di oro tabata operá.[3] Esakinan tabata e planta di stèmpel di oro di Bushiribana i e planta di smelt di oro di Balashi.[4] Na 1872, Aruba Island Gold Mining Company a construi un smelter y stempel mill di oro na Bushiribana, den curason di e area di mineria di oro cuarzo. Tambe e compania a construi e prome pier den haf di Aruba, yama Waaf di Compania riba Forti Abou, y a traha un caminda di dies kilometer pa transporta e mashinnan. E industria di stèmpel di oro tabata inkluí mashinnan di vapor, mulina di stèmpel, reservorionan di awa dushi i fòrnunan. E fábrika a hasi pèrdida pa binti aña. E oro a wòrdu saka dor di kombin’é ku merkurio, perdiendo mas o ménos mitar di e oro. For di 1897, e montonnan di shushi di Bushiribana a wòrdu retrabá usando e proseso di sianuro ku a wòrdu inventá resientemente, i ta e ora ei so e minamentu di oro a bira algu probechoso. Na 1899 un molina di stèmpel na Balashi a tuma over e trabou.[3] E oro prinsipalmente tabata bini di un di e dos shen venanan di kuarso ku ta karga oro ku a bini na superfisie for di e profundidatnan di Aruba kantu di kosta nort.[3] ---------- == Sero Colorado == On your way to Baby or Roger’s Beach, you’ll pass by the famous Red Anchor at what was once the entrance to the Colony residential community and be greeted with red soiled hills by the coast. This is Sero Colorado. Named after the 30-meter, deep red, limestone hill, Adriaan Laclé “Sero Colorado” translates to “Colored Hill”. Sero Colorado has deep historical ties with the once-thriving phosphate industry in the area. Matter of fact, there are still under- ground shafts and passages deep in Sero Colorado from the time of phosphate mining. In 1958, the re- finery at the time, Lago, adopted this name for the residential section of its employees.<ref>[https://www.cspnv.com/pdf/aruba-today-20241118.pdf Place names in San Nicolas and their origins], Aruba Today (18 di november 2024)</ref> -------- {{Infobox luga den pais | tipo= Isla di rif | variante = a | name = Renaissance Island | alias = Sonesta Island | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 2/2 | caption_align = center | image1 = | caption1 = | image2 = | caption2 = | pais = {{ABW}} | region = [[Santa Cruz]]? }} '''Renaissance Island''' (antes Sonesta Island [1]) ta un isla di rif privá dilanti costa di Aruba na haltura di e pista di aterisahe di [[Aeropuerto Internacional Reina Beatrix]]. Bista general E isla di ref di koral di 16 hektar a wòrdu kumprá pa Sonesta Hotels, i a habri na 1989 komo Isla di Sonesta.[2] Na 1991, Sonesta a wòrdu atkerí pa Ramada Renaissance Hotels, i e isla a wòrdu renobá komo Renaissance Island.[3] E ta un isla priva cu por wordo bishita solamente den dia. E isla di ref alargá ta ofresé playanan blanku, mondinan di mangel i un variedat grandi di parhanan.[1] Tin dos playa: Iguana Beach ta pa famianan, i Flamingo Beach ta pa adulto. Iguana Beach ta haña su nòmber for di e iguanan ku ta biba riba e playa. Flamingo Beach ta e unico luga na Aruba cu tin flamingo cu a wordo introduci. Tur dos espesie di animal tin bia ta bishitá e otro playa tambe.[4][5] Entre 7:00 AM y 7:00 PM un boto ta sali for di e hotel Renaissance Aruba pa e isla di rif. Huespetnan ku no ta di hotèl por biaha pa un pago.[6] Dos avion chikí, un Beechcraft Model 18 i un Convair 400, a wòrdu hundi na kosta pa krea un lugá di buseo. Ta posibel pa pasa anochi den un cabana (hut chikitu) riba e isla.[5] -- == Historia == nl.wiki:E isla di 16 hectar riba rif di Bucuti a ser cumpra pa Sonesta Hotels, y a habri na 1989 como isla Sonesta.<ref>Amigoe, [https://www.delpher.nl/nl/kranten/view?query=sonesta+island&coll=ddd&sortfield=date&page=1&facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Nederlandse+Antillen&identifier=ddd:010642557:mpeg21:a0071&resultsidentifier=ddd:010642557:mpeg21:a0071&rowid=2 Sonesta hotel en Sonesta Island: uniek hotelproject], 14 februari 1989</ref> Na 1991, Ramada Renaissance Hotels a kumpra Sonesta, i e nòmber di e isla a kambia pa Renaissance Island.[ 3] Ta un isla privá cu por wordo bishita solamente den dia. E isla di rif ta un isla largu ku ta ofresé playa blanco, palo di mangrove i un variedat grandi di parhanan. 1] Renaissance-eiland (voorheen Sonesta eiland),[1] is een 16 ha groot koraalrifeiland, officieel bekend als het Bucutirif [2][3] voor de kust bij Oranjestad, Aruba. en grenst aan de Rifeilanden van Oranjestad. Het eiland is particulier bezit en heeft de enige privé-stranden op Aruba.[4] Er zijn twee stranden: Iguana Beach en Flamingo Beach. Een Beechcraft 18 en een Convair 400 zijn allebei bewust ongeveer 50 meter (46 m) uit de kust gezonken om een duikplaats te creëren.[5] Flamingo's zijn te zien op het eiland.[6] Ze zijn echter niet inheems op Aruba.[7] de.wiki:Renaissance Island is een ongeveer 48 hectare groot, particulier gebruikt, smal en ongeveer 3,8 kilometer lang eiland voor de kust van het hoofdeiland Aruba . de.wiki:Renaissance Island ta un isla privá di mas o ménos 48 ektar di largura, estrecho i di mas o ménos 3,8 kilometer largu, na kosta di e isla prinsipal Aruba. {{Appendix}} Renaissance Island (anteriormente Sonesta Island),<ref>{{citeer web|titel=Sonesta Island | url = https://www.tripadvisor.com/ShowTopic-g147247-i144-k845765-Sonesta_Island-Aruba.html | accessdate = 2020-03-04}}</ref> ta un isla di 16 hectare di coral, ofisialmente konosí komo Bucutirif<ref>{{cite web | title =Harbour Map and Navigational Chart. From Netherlands Government chart, 1977 | url = https://www.arubaports.com/main/oranjestad/ |bezochtdatum=15 november 2020}}</ref><ref>{{citeer web | titel=Navigation Waypoints referencing to “Bucuti Island” | url=https://www.aruba-cruisingguide.com/navigation/ |bezochtdatum=15 november 2020}}</ref> for di Oranjestad, Aruba, i ta limita ku e Rifeilanden di Oranjestad. E isla ta privá i tin e úniko playa privá na Aruba.<ref>{{cite web | title =Renaissance Aruba Resort & Casino | url =http://www.fodors.com/world/caribbean/aruba/review-40803.html | accessdate = 2014-08-20}}</ref> Tin dos playa: Iguana Beach i Flamingo Beach. Un Beechcraft 18 i un Convair 400 tur dos a keda sink deliberadamente mas o ménos 50 meter (46 m) for di costa pa crea un lugá di buceo.<ref>{{cite book | last =Huber | first =Joyce | title =Best Dives of Aruba, Bonaire & Curaçao | publisher = Hunter Publishing, Inc | date =2011 | isbn = 9781588437495 }}</ref> Flamingo ta ser mira riba e isla.<ref>{{cite web| last =Suri | first =Charu | title =Where to see Flamingos in Aruba | url =http://www.afar.com/highlights/where-to-see-flamingos-in-aruba | accessdate =2014-08-20}}</ref> Sinembargo, nan no ta nativo di Aruba.<ref>{{cite web|url=https://journalistontherun.com/2017/07/01/everything-you-need-to-know-about-flamingo-island-aruba/|title=Everything You Need To Know About Flamingo Beach Aruba|date=1 July 2017|publisher=}}</ref> == Lokashon y uzo == E isla ta situá mesora banda di e ruta di aterisahe RWY 11 na aeropuerto internashonal Reina Beatrix na sur di e islanan di Oranjestad. E ta comprá dor di e doñonan di un hotel di sinku strea. Riba e dos bahia di awa den forma di un U riba e isla a konstruí un restorant, barnan di playa, un sentro di spa, un kancha di voleibol i fasilidatnan pa deporte di awa i baño. E hóbennan di e hotèl ta wòrdu transportá ku e ferry di e hotèl mes. E awa di awa di e hotel ta ser transportá pa barku pa e WEB kanaal purifikashon na e isla prinsipal pa deskontaminashon. {{Appendix}} * Eduardo en Gerardo de Veer van Meta Corporation, de ontwikkelaars van het Sonesta Hotelproject (de bouw van een 320-kamer hotel in het hart van Oranjestad - Coral Reef Hotel) presenteerden de plannen in 1986 en op 30 oktober 1987 de eerste steen gelegd. * Sonesta island gelegen op het rif tegenover de [[internationale luchthaven Koningin Beatrix]]. * Vanaf de open lobby heeft men niet alleen zicht op dezee, maarook ophetkanaal, van waaruit de gasten met de boot naar het Sonesta Island kunnen vertrekken. Een traject dat slechts tien minuten duurt. Vier boten van 26 voet lang en met een capaciteit voor 29 personen elk, zullen beschikaar zijn voor het transport van de gasten van het hotel, via het kanaal, naar Sonesta Island. Op dit rifeiland, waarop tot een jaar geleden alleen maar mangroveplanten te zien waren, zijn in de afgelopen maanden twee prachtige stranden met hagelwit zand aangelegd. Momenteel worden een restaurant en bar gebouwd, waarna de whirlpools en faciliteiten voor watersporten zullen volgen.<ref>{{citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642557:mpeg21:pdf|titel=Sonesta hotel en Sonesta island: uniek hotelproject|werk=[[Amigoe]]|datum=14 februari 1989|bezochtdatum= }}</ref> en.wiki:see Oranjestad, Aruba The touristically named Renaissance Island (formerly Sonesta Island)<ref>{{cite web | title =Sonesta Island | url = https://www.tripadvisor.com/ShowTopic-g147247-i144-k845765-Sonesta_Island-Aruba.html | accessdate = 2020-03-04}}</ref> is a 40 acres [[cay]] (or barrier reef) island, officially known as the Bucuti Rif<ref>{{cite web | title =Harbour Map and Navigational Chart. From Netherlands Government chart, 1977 | url = https://www.arubaports.com/main/oranjestad/ | accessdate = 2020-03-04}}</ref><ref>{{cite web | title =Navigation Waypoints referencing to “Bucuti Island” | url = https://www.aruba-cruisingguide.com/navigation/ | accessdate = 2020-03-04}}</ref> and it is off the coast near Oranjestad. It is privately owned and has the only private beaches on Aruba.<ref>{{cite web | title =Renaissance Aruba Resort & Casino | url =http://www.fodors.com/world/caribbean/aruba/review-40803.html | accessdate = 2014-08-20}}</ref> There are two beaches: Iguana Beach and Flamingo Beach. A [[Beechcraft Model 18|Beechcraft 18]] and a [[Convair]] 400 were both deliberately sunk about 50 yards offshore to create a diving site.<ref>{{cite book | last =Huber | first =Joyce | title =Best Dives of Aruba, Bonaire & Curaçao | publisher = Hunter Publishing, Inc | date =2011 | isbn = 9781588437495 }}</ref> [[Flamingo]]es can be seen on the island.<ref>{{cite web| last =Suri | first =Charu | title =Where to see Flamingos in Aruba | url =http://www.afar.com/highlights/where-to-see-flamingos-in-aruba | accessdate =2014-08-20}}</ref> However, they are not native to Aruba.<ref>{{cite web|url=https://journalistontherun.com/2017/07/01/everything-you-need-to-know-about-flamingo-island-aruba/|title=Everything You Need To Know About Flamingo Beach Aruba|date=1 July 2017|publisher=}}</ref> Awemainta 30 december 2020|Isla Priva: Di complemento pa atraccion principal|E creacion di un beach priva riba e rifnan dilanti di aeropuerto tabata otro reto grandi pa MetaCorp. E responsabilidad di esaki a cay grandamente riba e schoudernan di Rudolph Richardson na cabes di ATCO. Delft Hydraulic Engineering di Hulanda meticulosamente a diseña e isla artificial. A pone shen y shen di meternan cubico di santo blanco den bargenan cu despues a basha riba e awanan poco hunto di e rif pa crea un plataforma for di unda e backhoe y otro ekipo necesario pa traha e isla, por a para firme riba dje. E isla a habri pareu cu e hotel na 1991. Na 1999, Horcan Lenny, considera como e di dos mas fuerte pa pasa den November, a dal Aruba duro y Sonesta Island a keda den hopi mal estado. Mester a trah’e full di nobo. Despues di un candela chikito un par di aña atras, Renaissance Island ta un di e atractivonan turistico mas grandi di e isla. Conoci mundialmente como e luga pa comparti di un dia di solo y lama hunto cu flamingonan cu ta cana casualmente band’i bo. Fuera di e parhanan aki, e isla tambe ta un santuario pa hopi yuwana. {{Appendix}} --------------------- {{Infobox luga den pais | tipo= Playa | name = Hadicurari | alias = Fisherman's Hut | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 2/2 | caption_align = center | image1 = | caption1 = | image2 = | caption2 = }} | pais = {{ABW}} | region = [[Noord]] | zona = [[Palm Beach]] | zoom = 14 }} '''Hadicurari''' (''Fisherman's Hut'') ta un luga na costa west di Aruba, den e zona di [[Palm Beach]] na haltura di e hotelnan Holiday Inn y Marriott Vacation Club. Aki ta situa un waf di piscado y un parti ta wordo uza como zona pa [[windsurf]]. Hadicurari ta conoci como un sitio pa pisca unda tabatin ranchonan di piscado y un pier chikito. Den ananan 1950 tabata captura aki hopi calco. De vissershaven heeft een steiger met 92 aanlegplaatsen die in de jaren 90 van de vorige eeuw is aangelegd. Hier werd in de jaren 1950 veel calco (''strombus gigas'') gevist. Door de roofbouw is de calco in deze buurt zeer zeldzaam geworden en wordt nu beschermd.<ref>Vivienno Frank. 2019. ''Aruba en een keuze uit haar toponiemen'' pag. 111, ISBN:978-0-359-65900-5</ref> Aki tabata establece Centro di pesca Hadicurari, cu tabata organisa torneonan di pisca pa e piscadonan local.<ref>Vistoernooi Centro Hadicurari. "Amigoe". Curaçao, 09-07-1994, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 15-09-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644198:mpeg21:p005</ref> Awendia e ta fungi como restaurant.? * E pier chikito a wordo reemplasa den ananan 19 90 pa un pier grandi cu 92 luga pa boto * Den e periodo aki a lanta e Centro di pesca Hadicurari y na 2003 a funda Fundacion Centro di Pesca Hadicurari. Fundado tabata Colin Christiaans. * Anualmente ta celebra Dia di Piscado cu ta riba 29 di juni cu iun torneo di pesca. * Den e edificio di Centro di Pisca hadicurari tin un restaurant establece. Centro di Pesca Hadicurari ta percura pa brinda e piscadonan tur ayudo. Considerando cu e centro aki ta practicamente hinca entre e hotelnan grandi y luhoso; Centro di pesca Hadicurari tin cu “negosha” un tiki riba e tradicion di piscado den e centro aki. NOTES In tegenwoordigheid van de ministers Elio Nicolaas, ing. Roland Laclé en minister ing. Eddy Briesen, legde minister Charro Kelly vrijdagmiddag de eerste steen voor de vissershaven bij Hadicurari, ten noorden van het Holiday Inn Hotel. De 92 aanlegplaatsen voor de vissersboten vergt een investering van 1,4 miljoen florin. De bouw geschiedt door Camar nv.Eerste steen vissershaven. "Amigoe". Curaçao, 23-11-1992, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 14-09-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643702:mpeg21:p005 {{Appendix}} [[Category:Luga na Aruba]] --------------- {{Infobox luga den pais | tipo= Isla di rif | variante = a | name = De Palm Island | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 2/2 | caption_align = center | image1 = Sign De Palm Island.jpeg | caption1 = | image2 = | caption2 = | pais = {{ABW}} | region = [[Santa Cruz]]? }} [[File:Sign De Palm Island.jpeg|thumb|Borchi pa yega De Palm Island]] '''De Palm Island''' ta un isla di mas o ménos 10 ektar grandi, habitá, estrecho i di 1,5 kilometer largu for di costa di e isla principal di Aruba, ost di e stat di Pos Chiquito, serka di e aeropuerto internashonal Reina Beatrix. E isla ta un rif di koral ku tin un hotel, un bar i un restorant. E biahe via ferry for di e isla prinsipal ta dura mas o ménos 10 minüt. Riba e isla tin un playa ku tin un guardia i un parke di awa. E isla ta di propiedat di De Palm Tours, e operador di biahe di mas grandi na Aruba, fundá pa Wichie de Palm i kumprá pa Harold Malmberg den añanan 60 di [[siglo 20]].<ref>{{Citeer web|url=http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&task=view&id=24&lang=en|titel=Tourism|taal=en|uitgever=Historia di Aruba|bezochtdatum=1 september 2018|archiefurl=https://web.archive.org/web/20230621061434/http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&task=view&id=24&lang=en|archiefdatum=2023-06-21}}</ref> == Detayenan == E parke di awa tin un atraccion extraordinario. E bishitantenan, ekipá ku un sistema di buelo di kaska bou di awa, por bishitá e mundu tropikal di piská di e isla di koral na pia i tambe tuma imágen bou di awa di un avion Cessna 414 derotá i bou di awa. E Sea Trek helmet system tambe ta posibel pa no-swimmer i personanan ku no tin eksperensia di buelo. {{Appendix}} De Palm island is een ongeveer 10 hectare groot, bewoond, smal en 1,5 kilometer lang eiland voor de kust van het hoofdeiland van [[Aruba]], ten oosten van de stad [[Pos Chiquito]], in de buurt van de [[internationale luchthaven Koningin Beatrix]]. Het eiland is een dood [[koraalrif]] met daarop een hotel, bar en restaurant. De overtocht per ferry vanaf het hoofdeiland duurt ongeveer 10 minuten. Op het eiland is er een bewaakt strand en een [[waterpark]]. Het eiland is eigendom van [[De Palm Tours]], de grootste [[touroperator]] op Aruba, opgericht door [[Witchie de Palm]] en in de jaren zestig van de twintigste eeuw gekocht door [[Harold Malmberg]]<ref>{{Citeer web|url=http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&task=view&id=24&lang=en|titel=Tourism|taal=en|uitgever=Historia di Aruba|bezochtdatum=1 september 2018}}</ref> == Bijzonderheden == Het waterpark heeft een buitengewone attractie. Bezoekers, uitgerust met een onderwaterhelm-duiksysteem, kunnen te voet de tropische vissenwereld van het koraaleiland bezoeken en ook onderwateropnamen maken van een neergehaald en onder water gelegen [[Cessna]] 414-vliegtuig. Het gebruik van het Sea Trek-helmsysteem is ook mogelijk voor niet-zwemmers en personen zonder duikervaring. {{Appendix|1=alles|2= '''Voetnoten''' {{References}} '''Bronnen''' * {{citeer web|url=http://www.visitaruba.com/things-to-do/tours-and-activities/depalm-island/|titel=De Palm Island|bezochtdatum=1 september 2018}} * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=de|titel=Palm Island (Aruba)|oldid=165611524|datum=20170518}} -------------- '''Isla di Oro''' ta parti di e rif di Pos Grandi na costa sur di [[Aruba]], entre [[Pos Chikito]] y [[Savaneta]]. E area ta cay den e [[Parke Marino Aruba]] y ta bou maneho di [[Parke Nacional Arikok| Fundacion Parke Nacional Aruba]] (FPNA).<ref>{{citeer web|url=///C:/Users/l_de_/Downloads/BONERIANO-15-03-2024.pdf|titel=FPNA ta activo den defensa di Isla di Oro|werk=Boneriano|datum=2024-03-15|bezochtdatum=2024-03-23}}</ref> == Historia == Isla di Oro a inicia na aña 1965 ora Adolf (Dochi) Oduber a construi un compleho di recreacion den forma di un barco cu den dje un restaurant, bar y sala di baile, cu el a duna e nomber "Isla di Oro".<ref>{{citeer web|url=citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462564:mpeg21:p006|titel=Opening van Isla di Oro|werk=[[Amigoe]]|datum=1965-03-09|bezochtdatum=2024-03-23}}</ref> E compleho ta situa 150 meter for di e costa na un laguna rondona pa mondi di mangel, pa cua mester a traha un brug y kap un caminda dor di e mangelnan.<ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010470027:mpeg21:p006|titel=Luchtkasteel van Oduber werd restaurant in zee|werk=[[Amigoe]]|datum=1964-08-05|bezochtdatum=2024-03-23}}</ref> E tempo ey e compleho tabata un atraccion turistico popular, unda tabata organisa fiesta, ademas di presentacion y shownan di artistanan conoci. E compleho, cu ta riba tereno erfpacht, a cambia varios biaha di doño-desaroyado y tabata operacional te mas o menos aña 1994 pa despues keda bandona. == Proteccion di naturalesa == Isla di Oro ta ubica den un zona di naturalesa cu un grado halto di balor y di medidanan di proteccion. Banda di ta protegi mediante e decretonan nacional ''Nieuwe aanwijzing domeingronden als natuurreservaat''<ref>[https://www.dcbd.nl/sites/default/files/documents/MinistryofJustice%282020%29_LandsbesluitNieuweAanwijzingDomeingrondenAlsNatuurreservaat.pdf Landsbesluit ''Nieuwe aanwijzing domeingronden als natuurreservaat''] ([[Afkondigingsblad van Aruba|AB]] 2020 no. 67)</ref> y ''Ruimtelijke Ontwikkelingsplan met Voorschriften 2021''<ref>[https://www.dip.aw/wp-content/uploads/2021/08/AB-2021-no.-123.pdf Landsbesluit ''Ruimtelijke Ontwikkelingsplan met Voorschriften 2021''] (AB 2021 no. 123) di 28 juli 2021.</ref>, e isla mes y e lama ta clasifica como "Marine Protected Area" (MPA) mediante decreto nacional.<ref>[https://www.dcbd.nl/sites/default/files/documents/MinistryofJustice%282018%29_LandsbesluitParkeMarinoAruba.pdf ''Landsbesluit Parke Marino Aruba''] (AB 2018 no. 77) di 20 di december 2018</ref> Adicionalmente, e area tin reconocemento internacional como un "Key Biodiversity Area" (KBA) door di Union Internacional pa Concervacion di Naturalesa (IUCN) y desde 2023 como un area RAMSAR (RAMSAR Site no. 2526).<ref>{{citeer web|url=https://www.bondia.com/corte-ta-prohibi-aruba-ocean-villas-pa-cuminsa-of-traha-na-isla-di-oro/|titel=Corte ta prohibi Aruba Ocean Villas pa cuminsa of traha na Isla di Oro|werk=BonDiaAruba|datum=2024-03-18|bezochtdatum=2024-03-23}}</ref> Fuera di esey e mangelnan, tanto e mangel preto (''Avicennia germinans'') como e mangel blanco (''Laguncularia racemosa'') ta especienan di mata protegi pa ley.<ref>[https://docplayer.nl/110238034-2017-no-48-afkondigingsblad-van-aruba-landsbesluit-houdende-algemene-maatregelen-van-14-juli-2017-ter-uitvoering.html ''Landsbesluit bescherming in-heemse flora en fauna''] (AB 1995 no. 2) di 14 di juli 2017</ref> Den curso di tempo a lansa diferente proyecto pa Isla di Oro, entre nan e proyecto di un delfinario, bou e nomber di ''Dolphin Beach'' na comienso di añanan nobenta<ref>{{citeer web|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010645141:mpeg21:p005|titel=Gedegen en objectief onderzoek onontbeerlijk voor Dolphin Beach|werk=[[Amigoe]]|datum=1993-05-15|bezochtdatum=2024-03-23}}</ref>, y e proyecto di ecohotel, ''Zoetry Isla di Oro Aruba'', den decada 2010.<ref>{{citeer web|url=https://archive.org/details/BNA-DIG-BONDIA-2014-10-30/page/n2/mode/1up?q=isla+oro+parke+marino&view=theater|titel=Proyecto Isla di Oro ta bek na su concepto inicial di ecohotel|werk=BonDiaAruba|datum=2014-10-30|bezochtdatum=2024-03-23}}</ref> Ambos proyecto a encontra cu resistencia di e activistanan ambiental y finalmente no a continua pa falta di e permisonan rekeri. {{Appendix}} [[:Category:Aruba]] y cu ta cay bou maneho di Fundacion Parke Nacional Aruba (FPNA). Ademas mangelnan, tanto e mangel preto (''Avicennia germinans'') como e mangel blanco (''Laguncularia racemosa'') ta especie di mata protegi pa ley. y e area tambe ta cay den ‘Natuur Gebied’ Nieuwe aanwijzing domeingronden als natuurreservaat (AB 2020 no. 67) y Ruimtelijke Ontwikkelingsplan met Voorschriften 2021; mientras cu e isla mes y e lama ta cay den Marine Protected Area (MPA) esta Landsbesluit Parke Marino (AB 2018 no. 77) Adicionalmente, e area aki tin reconocemento internacional como un Key Biodiversity Area (KBA) door di IUCN y ultimamente a wordo clasifica como un RAMSAR gebied (RAMSAR Site no. 2526) – dunando e area akinan mas balor ainda y den e caso aki, segun Silva ta expresa a nenga diferente parti di ley pero asina mes e desaroyado a continua cu e trabounan dañino pa naturalesa sin permiso. E mangelnan ta un especie protegi pa ley y e area tambe ta cay den Natuur Gebied’ Nieuwe FPNA ta activo den defensa di Isla di Oro aanwijzing domeingronden als natuurreservaat (AB 2020 no. 67) y Ruimtelijke Ontwikkelingsplan met Voorschriften 2021 (AB 2021 no. 123) mientras cu e isla mes y e lama ta cay den Marine Protected Area (MPA) esta Landsbesluit Parke Marino (AB 2018 no. 77) – haciendo e area aki un grado di proteccion halto. Adicionalmente, e area aki tin reconocemento internacional como un Key Biodiversity Area (KBA) door di IUCN y ultima[1] mente a wordo clasifica como un RAMSAR gebied (RAMSAR Site no. 2526) – dunando e area akinan mas balor ainda.<ref>{{citeer web|url=https://www.bondia.com/corte-ta-prohibi-aruba-ocean-villas-pa-cuminsa-of-traha-na-isla-di-oro/|titel=Corte ta prohibi Aruba Ocean Villas pa cuminsa of traha na Isla di Oro|werk=BonDiaAruba|datum=2024-03-18|bezochtdatum=2024-03-23}}</ref> Na november di aña pasa 2023 e area aki a cuminsa forma parti di Convenio di Ramsar Area bao e parti di Costa Zuid e cual ta un di e areanan cu mas biodiversidad, status di Ramsar tin como meta pa proteha e areanan aki sin interveni cu actividadnan economico, enfatisando reduccion di daño y restauracion di naturalesa den caso di daño cu ta inevitabel. Isla di Oro ta un área di mangrove amplio na Aruba, kaminda diferente ekosistema ta reuní. E lugá di buelo ku e mesun nòmber ta konsistí di un banda di playa grandi ku un rif similar na esun di e lugá di buelo Mangel Halto. E tipo di koral mas comun riba e rif aki ta e koral di cerebro, di strea y di placa. Lobster di koral, snapper, piská trompeta i piská angel ta habitantenan regular. Isla di Oro ta nifiká isla di oro.<ref>{{citeer web|url=https://www.duikersgids.nl/en/isla-di-oro|titel=Isla di Oro|werk=duikersgids.nl|datum= |bezochtdatum=2024-03-23}}</ref> Isla di Oro no ta solamente un kolekshon úniko di ekosistema, sino tambe un isla di fiesta ku un restorant abandoná ku a wòrdu traha den forma di un boto. Bo por yega na e lugá despues di un caminata bastante largu dor di e área. Ta rekomendá un buelo di boto. NOTES FUNDACION Parke Nacional Aruba ta na altura di actividadnan cu ta tumando luga riba Isla di Oro y ta activamente haciendo tur cos posibel den e organisacion su capacidad legal pa pone un stop n’e actividadnan cu ta tumando luga. Isla di Oro ta un area cu ta cay bou di maneho di Fundacion Parke Nacional Aruba.<ref>[file:///C:/Users/l_de_/Downloads/BONERIANO-15-03-2024.pdf FPNA ta activo den defensa di Isla di Oro], Boneriano (15 di maart 2024)</ref> E mangelnan ta un especie protegi pa ley y e area tambe ta cay den Natuur Gebied’ Nieuwe FPNA ta activo den defensa di Isla di Oro aanwijzing domeingronden als natuurreservaat (AB 2020 no. 67) y Ruimtelijke Ontwikkelingsplan met Voorschriften 2021 (AB 2021 no. 123) mientras cu e isla mes y e lama ta cay den Marine Protected Area (MPA) esta Landsbesluit Parke Marino (AB 2018 no. 77) – haciendo e area aki un grado di proteccion halto. Adicionalmente, e area aki tin reconocemento internacional como un Key Biodiversity Area (KBA) door di IUCN y ultima[1] mente a wordo clasifica como un RAMSAR gebied (RAMSAR Site no. 2526) – dunando e area akinan mas balor ainda. Fundacion Parke Nacional Aruba ta comprometi na e proteccion di e area importante aki – e unico area na Aruba unda ainda nos ta wak e ‘Poder di 3’ conecta na otro sanamente, esta e mangelnan, yerbe di lama y e rifnan di coral – 3 diferente sistema ecologico crucial cu hunto ta prove un variedad di beneficio pa e ser humano y Aruba su medio ambiente. Dialuna 11 di Maart 2024 bestuur di FPNA a ser alerta di actividadnan cu ta pasando y inmediatamente a bay den accion pa manda un Proforma Bezwaarschrift. Informacion cu FPNA a ricibi ta cu no tin un aanlegvergunning y cu esey ta evaluando pasonan legal. Ta di hopi tempo caba FPNA tin wowo extra riba e area di Isla di Oro y den augustus di 2023 a bin haya sa cu Isla di Oro a ser cumpra y asina a manda un carta oficial dia 28 di augustus pa DIP indicando cu no lo duna permiso pa ningun desaroyo riba Isla di Oro. Den november 2023, FPNA a wordo contacta door di J.O.B. Holding & Management y a ser invita pa bay un meeting pa compronde kico ta e intencion cu Isla di Oro. Dia 4 di januari 2024, FPNA a responde na J.O.B. Holding & Management cu un carta unda cu a indica cu no ta bay di acuerdo cu ningun desaroyo pa Isla di Oro. Siguientemente dia 18 di januari 2024 J.O.B. Holding & Management a invita FPNA conhuntamente cu otro organisacionnan local pa un stakeholder engagement session unda cu nan a informa cu nan lo ta haciendo diferente trabounan riba Isla di Oro y no a presenta un plan concreto cu por ser revisa. No obstante e posicion di FPNA no a cambia. FPNA no lo sostene ningun plan di desaroyo den e area aki Isla di Oro is a vast wetland mangrove area on Aruba where different ecosystems meet. The dive site of the same name consists of a vast shallow sand strip with a reef similar to that of the Mangel Halto dive site. Common types of coral on this reef are brain, star and plate coral. Coral lobsters, snappers, trumpet fish and angelfish are regular inhabitants. Isla di Oro means island of gold.<ref>https://www.duikersgids.nl/en/isla-di-oro</ref> Particulars Isla di Oro is not only a unique collection of ecosystems but also a former party island with an abandoned restaurant built in the shape of a boat. You can reach the location after a fairly long walk through the area. A boat dive is recommendable. ----- Fundacion Savaneta Aruba a nota di e discucion andando riba red social rond di Isla di Oro. E pregunta esencial den esaki ta cu si por papia di destruccion of limpiesa. Fundacion ta observa y ta na altura cu actualmente ta tumando luga un limpiesa di material di e ruina cu a keda atras eynan esta tubo y frusto den awa y hopi desperdicio di palo, etc. No tin ningun acto di corta mangroves ni otro mata pues aki nos tin cu papia di un clean up y no destruccion. Si Parke Arikok kier “claim” e luga, anto e pregunta ta dicon Parke nunca a hacie limpi y no a pone borchi cu e ta pertenece na Parke anto. Antes e doño di Isla di Oro tabata famia Oduber y despues un otro doño a tuma over te cu awe a keda na ruina unda un doño nobo local a cumpr’e via un acto notarial, pues no a hay’e regala. Semper Isla di Oro tabatin su permiso pa Restaurant y NightClub pues esey no ta nada nobo den su desaroyo.<ref>https://24ora.com/fundacion-savaneta-ta-aclaria-a-haci-isla-di-oro-limpi-y-nada-mas/ (17 di maart 2024)</ref> --- Fundacion Parke Nacional Aruba (FPNA) a cuminsa un caso contra pais Aruba y contra desaroyador di Isla di Oro, Osyth Henriquez, pa stop e di haci cualkier trabou di limpiesa riba su tereno. Hues a prohibi Henriquez pa desaroya of hasta pa haci limpiesa riba su tereno na Isla di Oro. FPNA a demanda Pais Aruba tambe pa prohibi Gobierno di duna permiso. Abogado mr. Anthony Ruiz a defende Osyth Henriquez, mientras cu abogado mr. Zuhaila Marchena a defende FPNA. Den su veredicto, mesora, hues a indica na FPNA cu como nan tin e maneho di e area, cu FPNA y e doño di Isla di Oro mester sinta na mesa y sali di e problema. Ta trata aki na un tereno cu e doño tin den erfpacht. E area ta bou maneho di FPNA como un area protehi. Den areanan protehi en general por restablece un edificio na estado original, den consulta cu FPNA. Osyth Henriquez ta propietario di Ocean Villas na Savaneta. Ey tambe e tin cu atende cu reto di FPNA, Gobierno mes y di bisiña, cu no necesariamente ta di acuerdo cu su vision pa desaroya bungalows eynan. Awo cu e kier desaroya Isla di Oro, atrobe e ta hay’e stroba y mester defende su plan y vision den corte. Ta parce cu e reto lo no ta e isla mes, sino mas bien e vecindario cu si ta protegi como un area di naturalesa.<ref>https://24ora.com/hues-a-ordena-osyth-henriquez-pa-para-trabou-riba-isla-di-oro/ (17 di mart 2024)</ref> * <ref>https://antilliaansdagblad.com/aruba/29167-blijf-van-isla-di-oro-af 13 maart 2024</ref> {{Appendix}} isla di oro is pas ontstaan in begin jaren zeventig van de vorige eeuw. Het is een stukje rif ten zuiswesten van Pos Grandi waarop Adolf R. Oduber een recreatiecomplex had gebouwd in de vorm van een schip met daarin een restaurant, bat en danszaal. Vivienno Frank isla di oro a surgi te na komienso di añanan setenta di siglo pasá. E ta un parti di e rif na sur-oeste di Pos Grandi na unda Adolf R. Oduber a konstruí un kompleho di rekreacion den forma di un barku ku den dje un restorant, bat i sala di baile. '''Isla di Oro''' ta un isla di coral na costa sur di Aruba, entre [[Pos Chikito]] y [[Savaneta]]. E area ta cay den e Parke Marino Aruba y ta bou maneho di FPNA. Het is gelegen 150 meter uit de kust op de rif van Pos Grandi. Er moest een weg door de mangrovenbos worden gehakt om bij het eiland te komen.<ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010470027:mpeg21:p006|titel=Luchtkasteel van Oduber werd restaurant in zee|werk=[[Amigoe]]|datum=1964-08-05|bezochtdatum=2024-03-23}}</ref> Gelegen aan een lagoen omringd door mangrovebossen. Er voden optredens en shows vor bekende artiesten plaats en werden feesten gehouden. Isla di oro was in de jaren op de startplaats voor natuurwandelingen van Stimaruba. * Na ana 1965 Adolfo (Dochi) Oduber a habri riba e isla un restaurant ISla di ORo construi den forma di un barco como atraccion turistico y despues amplia cu cocktail lounge y sala di baile. Apertura oficial dia 13 di maart 1965.<ref>Opening van Isla di Oro. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 09-03-1965, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 21-03-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462564:mpeg21:p006</ref> Despues di un aña a traha un brug pa yega na costa. Na 1975 el a cambia man pa Joe Procter, kende e sigui desaroya e luga. * in 1989? beheert-eigenaar door Lucy en jose Brazao Mendez. El a opera te 1994. * verschillende projecten, waaronder het dolfinarium project (1993?)onder de naam Dolphin Beach, voor de doorontwikkeling van Isla di Oro hebben vanaf 1990 gestuit op verzet van milieu-activisten.<ref>Gedegen en objectief onderzoek onontbeerlijk voor Dolphin Beach. "Amigoe". Curaçao, 15-05-1993, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 21-03-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010645141:mpeg21:p005</ref> Dolfinarium ging niet door wegens uitblijven van de nodige vergunningen. np25m3rphkafppyslpwgeug102q4dj8 192428 192427 2026-06-01T11:39:07Z Caribiana 8320 192428 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ {{ABW}} caya nombra pa hende: Caya Dick Cooper - Caya Jose Geerman - Caya Charlie Brouns Sr. - Caya Y.A. (Lord Boxoe) Illidge - Caya Pio Coffie - Caya Enrique Vorst - Sylvia A. Godettstraat - Caya Captain R. Rodger - Caya Lolita E. Euson - Caya Federico Maduro (Balashi) - Caya Juan Werlemen (Cashero) - Caya Juancho Kock (ex-Karawarastraat na Dakota) - Avenida Milio Croes (ex-Fergusonstraat) - Caya Dr. J.R. (Coco) Arends (Sero Blanco) - Bario Dr. Dussenbroek - Caya Ing. Roland H. Lacle - Caya Rufo Wever (Klip/Mon Plaisir) * pending: [[Parkietenbos]] - [[Cunucu Arikok]] - [[Blackstone Beach]] (full review needed) - [[Bushiribana]] - [[Renaissance Island]] - [[Hadicurari]] - [[Zeewijk]] - [[Sero Plat]] - [[Guadirikiri]] - [[Cueba di Fontein]] - [[Cueba di Huliba]] - [[De Palm Island]] - [[Isla di Oro]] - [[Eagle]] (bario) - [[Arashi]] - [[Plantashi Prins]] - [[Boca Prins]] - [[Dos Playa]] * bario di San Nicolas: [[Lagoville]] - Kustbatterij - [[Rooi Congo]] - [[Pedro Mosa]] - [[Esso Heights]] *uitbreiding [[Tanki Flip]] zie de.wiki - zie en.wiki voor [[Mangel Halto]] - [[Ayo]] - [[Catiri]] - [[Alto Vista]] * Roberto G. Croes, [https://designrr.page/?id=499490&token=3435984651&type=FP&h=5688&fbclid=IwY2xjawSD5lhleHRuA2FlbQIxMABicmlkETFoNVhmY1g2T1NuSml5cFhWc3J0YwZhcHBfaWQQMjIyMDM5MTc4ODIwMDg5MgABHlKyG1hj55NGijsU4jWBM9buhkFVlBqvV5G5EPkBOXLazF4nFZ-4bTq-kTSR_aem_r4VExioZnv6pqBz0zQl6Eg Origen di nombernan di bario y sitio na Aruba] ------------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais| variante= a | tipo = Bario | nomber = Caya Jose Geerman | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 2 | caption_align = center | image1 = | caption1 = | image2 = | caption2 = | footer = | footer_align = center }} | pais = {{ABW}} | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[Regionnan di Aruba|San Nicolas Noord]] | tipo_subdivision_adm = Zona | subdivision_adm = | zoom = 13 }} '''Watapana Gezaag''' ta un bario y zona den e parti nort di [[San Nicolas]], e di dos ciudad mas grandi di [[Aruba]]. Dia 1 di yanüari 2020, e lugá tabatin 1.703 habitante.<ref>[https://cbs.aw/wp/index.php/2021/11/30/census-2020-housing-tables/ CBS Aruba]</ref> == Nomber == E orígen di e nòmber di e bario no por wordo determina cu certesa.<ref>[https://archive.org/details/BNA-DIG-AMIGOE-ARUBA-2015_03-30/page/5/mode/1up?q=watapana+gezaag Column Zee: Watapana Gezag], [[Amigoe]] (30 di maart 2015)</ref> E nòmber aki tampoko no ta aparesé riba e mapa di Werbata di 1912. Watapana ta un palabra Arawak/Taino ku ta referí na e palu di Divididivi. Gezaag ta bin di ''zagen'', un verbo di origen [[Hulandes]], na cua '''ge''' ta agrega na su forma infinitivo: gezaag.<ref>W.M. Hoyer (1946), [https://archive.org/details/BNA-DIG-PAPIAMENTO-HOYER-VOCABULARIO-1946/mode/1up?q=watapana+gezaag Vocabulario Papiamento], Boekhandel Bethencourt, Corsou</ref> Probablemente, e nòmber ta originá di un incidente cu a tuma luga eynan.<ref name=:"1">Vivienno Frank. 2019. Watapana Gezaag. Den:''Aruba en een keuze uit haar toponiemen.'' ISBN:978-0-359-65900-5, pag. 228.</ref> E nomber Watapana Gezaag no a aparece den publicacionnan te cu aña 1950.<ref>[https://archive.org/details/AMIGOE-1950-03-30/page/30/mode/1up?q=watapana+gezaag Mededelingen van AVB], [[Amigoe]] (30 di maart 1950)</ref> *Na Watapana Gezaag tabata situa e veld di futbol di e club Ajax y un veld di baseball, conoci como veld di Heineken.<ref>Velddag USAA. "Amigoe". Curaçao, 02-03-1983, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 01-06-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010640498:mpeg21:p005</ref> * na 1956 ta propone pa traha un caminda na e bario * na 1978 e camindanan den Watapana Gazaag y su alrededor a wordo renoba == Mira tambe == * [[Rooi Congo]] * [[Standardville]] * [[Rooi Hundo]] {{Appendix}} [[:Kategoria:Luga na Aruba]] ---------------- {{Imagen anota |image=BNADIGWERBATAARUBA 0009.jpg |image-width=2000 |image-left= -360 |image-top=-575 |width=270 |height=270 |float=left |annotations=<!-- bashi of no, e parameter aki mester ta inclui--> |caption=Mapa di Werbata ta menciona Rooi Congo (1912). }} ----------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais| variante= a | tipo = Bario | nomber = Kustbatterij | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 2 | caption_align = center | image1 = Welcome to the Coastal Battery!.jpg | caption1 = | image2 = Cannon tracks at Coastal Battery, Aruba.jpg | caption2 = | footer = Ruinanan di kustbatterij | footer_align = center }} | area = | poblacion = 1.745 | censo = 2020 | densidad = | pais = {{ABW}} | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[Regionnan di Aruba|Savaneta]] | tipo_subdivision_adm = Zona | subdivision_adm = De Bruynewijk | zoom = 13 }} '''Kustbatterij''' ta un zona ku ta forma parti di Juwana Morto na Aruba, den region di San Nicolas Noord. Na 1 di yanüari 2020, e área tabatin un poblashon di 1.188 habitante, di cual 555 muhe i 633 hòmber. Den e zona ta lokalisa e monumento di guera di Kustbatterij. Historia E zona di Kustbatterij a ricibi su nomber durante World War II, ora a konstrui un bateria kostal riba un elevashon den augustus 1940. E lokashon tabata strategiko, siendo un di e puntonan mas haltu den e parti pariba di e isla, ku bista riba e refineria di Lago Oil and Transport Company i riba kosta. E instalashon militar tabata tin komo meta pa defendé e refineria, ku tabata di gran importansia pa e Aliadonan pa motibu di produccion di combustibel di aviashon. Pa e motibu ey, Aruba a bira un meta potensial pa atakenan di submarinonan aleman. E instalashon militar tabata tin komo meta pa defendé e refineria, ku tabata di gran importansia pa e Aliadonan pa motibu di produccion di combustibel di aviashon. Pa e motibu ey, Aruba a bira un meta potensial pa atakenan di submarinonan aleman. E kompleks tabata konsistí di tres posishon di kanon, un puesto di mando i varios edifisionan pa alojamento di soldaatnan. Tambe tabatin fasilidatnan manera un reservorio di awa. Kada posishon di arma tabata monta riba un fundeshi di beton i staal i prepará pa kanonnan ku por a kubri un gran distansia, inkluyendo parti di e isla mes. E bateria nunka no a wòrdu usa den combate, ni sikiera durante e atake di submarinonan aleman riba San Nicolas den febrüari 1942. Na 24 di oktober 1942, Prince Bernhard of the Netherlands a hasi un bishita oficial na e kustbatterij. Despues di guera, e instalashon militar a wòrdu abandoná i e área a wòrdu limpiá parcialmente. Restonan di bunker i posishonnan di arma a keda presente i posteriormente a wòrdu protehá komo patrimonio historiko. Awe, e lugá ta rekonosí komo un monumento di guera (ID 04-003) i ta wòrdu maneha pa Monumentenfonds Aruba. == Descripcion == Kustbatterij ta un zona principalmente residensial, ku desaroyo urbano rond di e sitio historiko. Den e área tin varios caya i bario chikí. E kaminda prinsipal den e zona ta Diamantbergweg, ku ta konektá Juwana Morto ku Rooi Hundo. Otro cayanan inkluí Weg Kustbatterij, Kleine Bergweg i Grote Bergweg. Den Weg Kustbatterij ta situa Colegio Nigel Matthew. Barionan den cercania ta Standardville i Rooi Hundo. == Literatura == * [[Johan Hartog|Hartog, Johan]], [https://archive.org/details/BNA-DIG-HARTOG-KUSTBATTERIJ/page/n4/mode/1up Juwana Morto Kustbatterij Aruba], De Walburg Pers (1987) {{Appendix}} [[:Kategoria:Luga na Aruba]] ----------- '''Kustbatterij''' ta un zona cu ta forma parti di [[Juwana Morto]] na Aruba, den [[Regionnan di Aruba|region di San Nicolas Noord]]. Dia 1 di januari 2020, e area aki tabatin un poblacion di 1.188 habitante, dividi entre 555 muhe y 633 homber. Den e zona ta localisa un monumento di guera. == Historia == E zona di Kustbatterij a ricibi su nomber durante e [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]] ora a construi un kustbatterij riba un elevacion na augustus 1940. Op Juana Morto, het hoogste punt van het oostelijk deel van het eiland, werd een kustbatterij gebouwd met uitzicht over de raffinaderij en over de Noord- en Westkust. * De kustbatterij is een erkend oorlogsmonument (ID 04-003). Cañonnan pisa tabata staciona aki pa defende e refineria di Lago. Despues di guera, e área a wòrdu limpia, lagando atras e luganan di arma y bunkernan, ku awor a wòrdu deklará un monumento protehá. * Op 24 october 1942 bracht Prins Bernhard een bezichtigingsbezoek aan de kustbatterij.<ref>Naar Aruba.. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 22-10-1942, p. 2. Geraadpleegd op Delpher op 28-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987278:mpeg21:p002</ref> * het bouwen van een onderofficiersverblijf bij de kustbatterij op Aruba<ref>Advertentie Aanbesteding. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 01-03-1944, p. 2. Geraadpleegd op Delpher op 28-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010403042:mpeg21:p002</ref> * Aan de N.V. Bouwmaatschappij Aruba is de gunning verleend van de bouw van een betonnen waterreservoir op St. Nicolaas nabij de kustbatterij.<ref>ARUBA AANBESTEDING.. "Amigoe di Curacao". Willemstad, 24-11-1948. Geraadpleegd op Delpher op 28-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000210652:mpeg21:p002</ref> * Op 17 mei 1940 werd proefgeschoten, in augustus 1940 kwam de kustbatterij Juwana Morto gereed voor direct vuur, in augustus 1941 ook voor nachtelijke actie. De Kustbatterij van Juwana Morto is nimmer in actie geweest, ook niet bij de directe aanval van de Duitsers op de raffinaderij in de nacht van 15 op 16 februari 1942, toen enige tankschepen verloren gingen.<ref>{{citeer web|auteur= [[Johan Hartog]]| titel=Batterijen beschermden de eilanden gedurende Tweede Wereldoorlog|werk=[[Amigoe]]|datum=1990-08-25|bezochtdatum=2026-05-28|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010641593:mpeg21:p020}}</ref> Kada un di e tres posishonnan di arma tabata para riba fundeshi di staal i beton. Kada un tabata montá pa un kañon di kaliber 19.2 ku por a drai 360 grado, ku un alkanse di 18.5 kilometer. Oranjestad y su haf tabata den alcance tambe. E cañonnan a haya e nombernan Betsy, Jopie y Beppie door di e soldaatnan, miembronan di Ehercito Boluntario Aruba. E bateria kostal di Juwana Morto nunka no a tira un tiru pa defendé e área, ni sikiera ora ku haf di San Nicolas i Refineria di Lago a wòrdu ataká pa un U-boat aleman na febrüari di 1942. Tankeronan di lago a wòrdu sendé na kandela, kousando huma i kandela pa stroba e bista for di e puesto di mando.<ref>[https://monumentenfondsaruba.org/juwana-morto-coastal-battery-1940/ Juwana Morto Coastal Battery * 1940], [[Monumentenfonds Aruba|SMFA]]</ref> hartog: Mken koos deze plaats vanwege het uitzicht naar twee zijden. En ook als besefte men dat de munitiemagazijnen e.d. in de rotsgrond uitgehouwen moesten worden, de kustbatterij zelf kon men bovengronds bouwen, want van zee u8it viel de kustbatterij toch in het niet bij de van zee uit royaal zichtbare raffinaderij. De batterij lag hoog zodat men over de schoorstenen van de raffinaderij heen kon schieten. Het complex op Aruba, gebouwd in 1940, bestond uit 3 geschutsopstellingen, een commandopost en enkele gebouwen voor onderdak van de kleine 100 mensen die er gelegerd waren. Ook waterreservoir. Een interessant stukje militair erfgoed van Aruba. Aruba speelde een cruciale rol in de Tweede Wereldoorlog vanwege de aanwezigheid van de Lago Raffinaderij, waar de kerosine voor de geallieerden werd geproduceerd. E kustbatterij a wordo construi na augustus 1940. E instalacion militar su obhetivo strategico tabata pa proteha e refineria di petroleo di Lago na San Nicolas cu tabata existi e tempo ey contra atakenan di Alemania durante Segunda Guera Mundial. importancia strategico: debi na e produccion halto di combustibel di aviacion pa e Aliadonan, e refineria di Lago tabata di vital importancia durante Segunda Guera Mundial. Komo resultado, e isla a bira un meta prinsipal pa U-boatnan Aleman. Lugá: E kustbatterij tabata situá riba e punto stratégikamente mas haltu di e parti ost di e isla, den cercania di San Nicolas. Esaki a ofresé un bista perfekto di e refineria i lama. Diseño: E liña defensivo tabata konsistí di un bunker di puesto di mando (commandopostbunker) i tres lugá di arma posishoná espasiá (geschutsemplacementen) cu un distancia di mas o ménos 50 meter for di otro. Restonan: E ruinanan di e post di comando y e cambernan di arma (geschutskamers) ainda por wordo haya awe rond di Weg Kustbatterij na San Nicolas y ta wordo maneha pa [[Monumentenfonds Aruba]]. == Descripcion == Den e zona di Kustbatterij, rond di e ruinanan militar, tin varios caya cu casnan residencial. E area ta wordo cruza pa un caya largo Diamantbergweg, cu ta conecta Juwana Morto cu Rooi Hundo. Otro cayanan conoci ta: Weg Kustbatterij, Kustbatterij, Kleine Bergweg y Grote Bergweg. Na Weg Kustbatterij ta situa un scol secundario, Colegio Nigel Matthew. Barionan den cercania ta: [[Standardville]] y Rooi Hundo. == Literatura == * [[Johan Hartog|Hartog, Johan]], [https://archive.org/details/BNA-DIG-HARTOG-KUSTBATTERIJ/page/n4/mode/1up Juwana Morto Kustbatterij Aruba], De Walburg Pers (1987) {{Appendix}} [[:Kategoria:Luga na Aruba]] ---------------- Kustbatterij (monumento) E Kustbatterij di Juwana Morto ta un monumento di guera situá na Aruba, den e área di Juwana Morto, serka San Nicolas. E ta un resto di un instalashon militar ku a wòrdu konstrui durante Segunda Guera Mundial pa defendé e refineria di petroleo di Lago. E sitio ta oficialmente rekonosí komo monumento di guera (ID 04-003) i ta wòrdu protehá komo parti di patrimonio historiko di Aruba. == Historia == E bateria di artileria a wordo construi na augustus 1940, riba un elevacion strategico den e parti pariba di e isla. E localisacion a wordo skohe pa su bista amplio riba e refineria Lago na [[San Nicolas]] y riba lama, ku tabata di importansia vital pa e Aliadonan durante Segunda Guera Mundial. E refineria di Lago tabata produci gran kantidat di combustibel di aviashon, loke a haci Aruba un punto strategiko i un posible meta pa atakenan di submarinonan aleman. Na 17 di mei 1940, a hasi prueba di tiramentu ku e kanonnan. Na augustus 1940, e bateria tabata kla pa uso den operashonnan di dia, i na augustus 1941 tambe pa operashonnan di anochi. Na 24 di oktober 1942, Prins Bernhard di Hulanda a bishitá e kustbatterij komo parti di un bishita oficial na e isla. A pesar di su importansia militar, e kustbatterij nunka no a wòrdu usa den combate, ni sikiera durante e atake di submarinonan aleman riba e refineria i haf di San Nicolas den febrüari 1942. == Descripcion == E kompleks militar tabata konsistí di: Tres posishon di kanon (geschutsopstellingen) Un bunker di puesto di mando Edifisionan pa alojamento di aproximadamente 100 soldaat Un reservorio di awa i otro fasilidatnan di sosten Kada posishon di arma tabata konstrui riba un fundeshi di beton i staal. E kanonnan tabata di kaliber 19.2 cm, ku por a bira 360 grado i tabatin un alkanse di mas o ménos 18,5 kilometer. Segun testimonio di soldaatnan, e tres kanon a ricibi nòmber informal: Betsy, Jopie i Beppie. E diseño di e bateria a tene kuenta ku e topografia di e terreno. E kanonnan tabata situá asina ku nan por tira por encima di e refineria, aprovechando e alturanan natural di e área. == Despues di guera y estado actual == Despues di 1945, e instalashon militar a wòrdu abandoná. Parti di e área a wòrdu limpiá, pero e strukturanan prinsipal, manera bunker i fundashonnan di kanon, a keda presente. Awendia, e restonan di e kustbatterij ainda por wòrdu mira den e paisahe rond di Weg Kustbatterij. E sitio ta wòrdu maneha i protehá komo patrimonio cultural, i ta forma un testimonio importante di e papel di Aruba durante Segunda Guera Mundial. E monumento ta un di e pokonan strukturanan militar di e periodo aki cu a sobrebibí na e isla. ---------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | variante= a | tipo = Region | nomber = San Nicolas-Noord | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 1/2 | caption_align = center | image1 = Aruba-Regionen.png | caption1 = San Nicolas Noord ta region 7 | image2 = | caption2 = | image3 = | caption3 = }} | area = | poblacion = | censo = 2020 | densidad = | descripcion = | pais = {{ABW}} | zoom = 13 }} '''San Nicolas-Noord''', oficialmente Sint Nicolaas Noord, ta un di e ocho [[Regionnan di Aruba|region]] den cua e [[isla]] di [[Aruba]] ta dividi administrativamente.<ref>{{Citeer web|url=https://cbs.aw/wp/index.php/2020/12/03/gac-geographical-address-classification-2019/|titel=GAC (Geographical Address Classification) 2019 and 2020|bezochtdatum=2025-03-03|datum=2019-06-27|werk=cbs.aw}}</ref> Hunto cu [[San Nicolas Zuid]] e ta constitui e region di San Nicolas, miho conoci como [[pariba di brug]]. E region tin un area di .... [[kilometer kuadrá|km²]] y un poblacion di 9.940 habitante dia prome di januari 2020. E region tin un poblashon di 9.940 (1 di yanüari 2020), loke ta representá 9.2% di e poblashon total di e pais. Muhé Hòmber 4760 5180 == Geografia == E region ta situá den e zona zuidoost di Aruba (region 7 riba mapa), pazuid di ... (region 1), pabou di [[Paradera]] (region 4) y panort di Oranjestad Oost (region 3). San Nicolas-Noord tin e siguiente barionan:<ref>[https://cbs.aw/wp/wp-content/uploads/2024/05/GAC_Officiele-publicatie_2024.pdf Strefy]</ref> * [[Brazil]] * Rooi Congo * Watapana Gezaag * [[Standardville]]/[[Rooi Hundo]] * Kust * [[Juwana Morto]] * San Nicolas-Noord otro {{Appendix}} [[Category:Luga na Aruba]] ------------------ {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais| variante= a | tipo = Region | nomber = San Nicolas-Zuid | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 1/2 | caption_align = center | image1 = Aruba-Regionen.png | caption1 = San Nicolas Zuid ta region 8 | image2 = | caption2 = | image3 = | caption3 = }} | area = | poblacion = | censo = 2020 | densidad = | descripcion = | pais = {{ABW}} | zoom = 13 }} '''San Nicolas-Zuid''', oficialmente Sint Nicolaas Noord, ta un di e ocho [[Regionnan di Aruba|region]] den cua e [[isla]] di [[Aruba]] ta dividi administrativamente.<ref>{{Citeer web|url=https://cbs.aw/wp/index.php/2020/12/03/gac-geographical-address-classification-2019/|titel=GAC (Geographical Address Classification) 2019 and 2020|bezochtdatum=2025-03-03|datum=2019-06-27|werk=cbs.aw}}</ref> Hunto cu [[San Nicolas Noord]] e ta constitui e region di San Nicolas, miho conoci como [[pariba di brug]]. E region tin un area di .... [[kilometer kuadrá|km²]] y un poblacion di 4.235 habitante dia prome di januari 2020. Sint Nicolaas-Zuid ta un di e ocho regionnan den e parti pariba di e pais autonomo di Aruba, cu ta pertenece na Hulanda, na Sur America. Riba promé di yanüari 2020, e region tabatin 4.235 habitante. Pa loke ta trata poblashon, e ta e region di mas chikitu den e pais. == Geografia == E region ta situá den e zona zuidoost di Aruba (region 7 riba mapa), pazuid di ... (region 1), pabou di [[Paradera]] (region 4) y panort di Oranjestad Oost (region 3). San Nicolas-Zuid tin e siguiente barionan:<ref>[https://cbs.aw/wp/wp-content/uploads/2024/05/GAC_Officiele-publicatie_2024.pdf Strefy]</ref> * [[Zeewijk]] * Pastoor Hendriksstraat * Van de Veen Zeppenfeldstraat * [[The Village]] * Essoville * [[Lago Heights]]/Esso Heights * [[Seroe Colorado]] * San Nicolas-Zuid otro Demografia E region tin un poblashon di 4.235 (1 di yanüari 2020), loke ta representá 3.9% di e poblashon total di e pais. Muhé Hòmber 1943 2292 {{Appendix}} [[Category:Luga na Aruba]] --------------- ==Straatnamen op Aruba (2) – San Nicolas: van Rodgerstraat tot Caya Charlie Brouns Sr.<ref>Evert Bongers, [https://archive.org/details/BNA-DIG-AMIGOE-ARUBA-2021-02-11/page/n3/mode/1up?q=watapana+gezaag Straatnamen op Aruba (2)] Amigoe 11 di februari 2021</ref>== * De Main Street van Sunrise City, de B. van der Veen Zeppenfeldtstraat, is vernoemd naar een op Aruba geboren, maar op Curaçao wonende hoge ambtenaar van begin vorige eeuw. In die tijd waren er nog geen politieke partijen, laat staan een volksvertegenwoordiging. In 1906 werd hij lid van de Koloniale Raad, een soort adviescollege voor de Gouverneur. In die raad kwam hij regelmatig op voor zijn geboorte-eiland. Direct na de Tweede Wereldoorlog duikt zijn naam weer op als hij zitting neemt in de Commissie Ellis, die kwam met een advies voor een eilandenreglement waarin Aruba streefde naar decentralisatie. Kortom, een belangrijke ‘yui di tera’. *De Pastoor Hendrikstraat is – volgens het straatnaambordje – genoemd naar pastoor P.J.T. Hendriks, die in 1929 de parochie San Nicolaas stichtte en de eerste pastoor daar werd. Opvallend is dat zijn naam in de straatnaam voortleeft zonder -s op het eind. *Terug naar het centrum van San Nicolas. Achter de Main Street zijn er smalle straatjes van laag allooi (hanchi’s) die de namen dragen van klassieke schilders als Rembrandt, Vermeer, Frans Hals en Jan Steen. *In de wijk waar de oliewerkers uit de Caribische eilanden kwamen te wonen, The Village, hebben de straten namen zoals Caya Saint Maarten, Caya Saba en Caya Saint Vincent. Dat zegt de mensen in die wijk wat. *Maar het zal niet te verwachten zijn dat bewoners van straten als de Nijhoffstraat, de Hildebrandstraat of de Van Lennepstraat op de Esso Heights beseffen dat hun straat is vernoemd naar een 19e-eeuwse schrijver of dichter. Een betere naamgeving is gehanteerd bij het geven van namen als Flagstaffweg, Mount Scenerystraat en Bottom Hillweg, allemaal heuvels/bergen op de Bovenwinds eilanden. *De Helfrichstraat, die the Village scheidt van de ‘schilderswijk’, is vernoemd naar de gouverneur van de Kolonie Curaçao, precies een eeuw geleden. Deze straat kruist de Nuyensstraat, vernoemd naar Helfrich’s voorganger. De wijk tussen het Joe Laveist Sportpark aan de de Pastoor Hendrikstraat en de Graf von Zinzendorfschool aan de de Bernhardstraat is gevuld met straatnamen van voorvaderen van het geslacht Oranje-Nassau, aangevoerd door stammoeder Juliana van Stolberg, gevolgd door prinsen en stadhouders uit de 16e, 17e en 18e eeuw, zoals Willem de Zwijger, Frederik Hendrik, Maurits, en niet te vergeten Amalia van Solms en Louise de Coligny, om er maar een paar te noemen. De namen van deze straten roepen een heel chique wijk op, maar in werkelijkheid is dat niet het geval. *San Nicolas heeft in een van de buitenwijken ook z’n P.C. Hooftstraat, zonder enige verdere toelichting. Iets verderop is de Dirkszstraat, met op het naambordje de uitleg: D. Dirksz, stamhouder geboren in 1833. Deze straat kruist de Isaac Wagemakerstraat, genoemd naar de belangrijke gezaghebber die Aruba door de Tweede Wereldoorlog leidde. *Opvallende straatnaam in die wijk is Watapana Gezaag. Er werden daar misschien vroeger heel wat van dit soort bomen in stukken gezaagd. Of dat gebeurde één enkele keer en dat heeft geleid tot die naam – wie zal het zeggen. *Net als in ‘Playa’ zien we in San Nicolas veel straten genoemd naar lokale bekend- of beroemdheden. De Main street kruist de Caya Charlie Brouns Sr., naar de stichter van de bar met zijn naam, het bekendste landmark van San Nicolas. Die straat heette oorspronkelijk de Rodgerstraat – naar de Amerikaan die in 1924 de ideale locatie voor de Lago raffinaderij ontdekte. Vervolgens is de Grensweg, grenzend aan het Lago-terrein, omgedoopt tot Caya Captain R. Rodger. De weg die vanaf de kerk van Brazil achter San Nicolas langs loopt, is genoemd naar de lokale ‘Mama di Cultura’ en heet nu Caya Bernadina GrowellKock; zij was schrijfster en muzieklerares en woonde aan deze straat. *De straat in de wijk Lagoville, waaraan het EPB San Nicolas ligt, de vroegere Congoweg, heet nu Caya Jose Geerman, ter ere van de vakbondsleider die in 1977 overleed. Sommige namen op straatnaambordjes roepen vragen op: wie was Doctor Schaepman? Het blijkt een Nederlandse 19-eeuwse theoloog en politicus te zijn geweest. Enige band met ons eiland is niet duidelijk. Maar toch. *In Seroe Colorado, de voormalige Lago Colony, is de 1st Avenue hernoemd naar Henry Coffi, in leven general manager van de Lago, voorzitter van het bestuur van kindertehuis Casa Cuna en luchtvaartdeskundige. Hij overleed eind 2015. Niet elke straat heeft nog een straatnaambord en van sommige is er met moeite eentje te vinden, zoals aan de toch lange en brede Isaac Wagemakerstraat. DOW zou dit eens moeten inventariseren en de lacunes aanvullen. Voor de Adviescommissie Straatnamen van nu is nog veel werk aan de winkel. Enkele suggesties: straatnamen met Arubaanse schrijvers en kunstenaars, van Denis Henriquez tot Padu Lampe. En een Boulevard of Avenida als postume eer voor toerismepionier en oud-gezaghebber Oscar Henriquez. En dan natuurlijk graag met enige uitleg op de naambordjes… Straatnamen op Aruba (2) – San Nicolas: van Rodgerstraat tot Caya Charlie Brouns Sr. Straatnamen in San Nicolas vragen om wat toelichting. Net als in Oranjestad is er een mengelmoes van namen van eeuwenoude schrijvers, schilders, prinsen en stadhouders naast de meer herkenbare namen van Caribische eilanden en plaatselijk bekende Arubanen. {{Appendix}} ----------------- {{Databox}} '''Nomber di caya na Aruba''' ta refleha e historia, cultura y desaroyo social di e isla. Nan ta deriva for di un amplio scala di fuente, incluyendo historia local, [[geografia]], flora y fauna, [[literatura]], ciencia, [[religion]] y politica. Di e manera aki, nombernan di caya ta forma un parti importante di e herencia inmaterial di [[Aruba]]. Un nomber di caya ta un denominacion oficial pa espacio publico, manera caya, avenida, boulevard of plaza. E estudio di nomber di luga ta parti di e disciplina di toponimia. Den practica, nomber di caya ta sirbi como base pa adres y pa sistema di distribucion di post. Na Aruba, adres formal ta consisti di un nomber di caya hunto cu un number di e kavel, sin uzo di un sistema di codigo postal. ==Historia== E sistema di nomber di caya na Aruba a desaroyá gradualmente den [[siglo 19|siglo diesnuebe]] y [[siglo 20|binti]], paralelo cu urbanisacion di [[Oranjestad (Aruba)|Oranjestad]] i otro luganan riba e isla. Den e prome fase, hopi caya tabata sin nomber oficial of tabata conoci pa descripcionnan local. Influencia di gobernacion colonial Hulandes a introduci un sistema mas formal di registracion y nombramento. Un ehempel tempran ta e comision di nomber di caya na [[Willemstad]], [[Kòrsou|Corsou]], estableci na 1866, cu a sirbi como modelo pa Aruba.[1] Memey di siglo binti, despues di [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]], a surgi un consenshi pa uza nombernan cu mas relevancia local, reflehando un fortalecemento di identidad Arubano.<ref>{{citeer web|titel=Aruba Straatnamen|werk=[[Amigoe]]|datum=1950-12-05|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2026-04-29|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987772:mpeg21:p003}}</ref> == Dunamento di nomber == Na Aruba, e dunamento oficial di nomber na caya ta wordo realisa door di e minister responsabel pa Asuntonan General, riba recomendacion di Comision di Nomber di Caya. E comision consultivo aki ta inclui representante di instancianan manera [[Cuerpo Policial Arubano]] (KPA), Kadaster y Departamento di Obra Publico (DOW).[2] Na final di añanan 1940, a surgi discusion tocante e maneho di dunamento di nomber. A cuminsa duna preferencia na nombernan cu conexion cu e comunidad [[Antias Hulandes|Antiano]], en vez di nombernan internacional poco reconocibel.<ref>{{citeer web|titel=Ingezonden: Straatnamen op Aruba|werk=[[Amigoe]]|datum=1949-10-10|bezochtdatum=2026-04-28|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000212719:mpeg21:p003}}</ref><ref>{{citeer web|titel=Aruba straatnamen|werk=[[Amigoe]]|datum=1950-12-05|bezochtdatum=2026-04-28|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987772:mpeg21:p003}}</ref> Un di e prome ehempelnan tabata nomber di figuranan di resistensia, manera [[Boy Ecury]] y [[George Maduro]].[3] E historiado [[Johan Hartog]], prome director di [[Biblioteca Nacional Aruba]] (BNA), a presidi e comision den siglo binti. Bou di su liderazgo, nombernan a wordo selecta for di historia local y naturalesa, y tambe di personanan.[4] E maneho di dunamento di nomber ta evoluciona continuamente, tomando na cuenta expansion urbano y construccion di cayanan nobo, impulsa pa e desaroyo di Aruba durante e descubrimento di [[oro]], e mineria di guano, e yegada di e refineria di petroleo (Lago), y [[turismo]]. Algun nomber di caya ta di origen indigena, usualmente deriva di e zona unda nan ta situa. Den uzo moderno, hopi nomber di caya ta cuminsa cu termino manera ''Caya'' of ''Avenida'' (reemplasando e [[sufiho]] ''straat'' of ''weg''), of ta termina cu ''Boulevard''. ==Nomber tematico== Den diferente bario na Aruba, nombernan di caya ta sigui un tema specifico, loke ta contribui na identidad di e area: *Den Klip tin caya nombra pa escritor y compositor internacional. *Den [[Dakota (Aruba)|Dakota]], nombernan ta deriva di fruta y produkto agricola. *Den Companashi, nombernan ta basa riba cientifico y investigado. *Den Ponton, nan ta referi na mata y elemento di naturalesa local.[6] E sistema tematico ta facilita orientacion y ta duna caracter propio na cada bario. ==Reconocimento social== Hopi caya na Aruba ta nombra pa personanan cu a contribui na sociedad, manera politico, lider social, deportista, artista y religioso. Generalmente, e honor aki ta wordo otorga di manera postumo. E camindanan principal di Aruba ta generalmente nombra pa figuranan influyente. Entre nan tin ''Juan E. Irausquin Boulevard'' y ''Henny Eman Boulevard'', ku ta refleha e desaroyo economico y turistico di e isla den siglo binti.[7] Otro ehempelnan ta ''Avenida Nelson Orlando Oduber''[5], ''Watty Vos Boulevard''<ref>[https://antilliaansdagblad.com/articulo/aruba/20386-watty-vos-blvd-aruba-in-gebruik Watty Vos Boulevard Aruba in gebruik], [[Antilliaans Dagblad]] (6 di november 2019)</ref> y [[Caya G.F. (Betico) Croes]], nombra pa [[Betico Croes|Gilberto François Betico) Croes]], considerá como un figura clave den historia politico di Aruba. {{Appendix}} ==Referensia == * Frank, Vivienno L. 2019. ''Aruba en een keuze uit haar toponiemen.'' ISBN:978-0-359-65900-5 * Hartog, J. Aruba: Past and Present. Oranjestad: De Wit Stores. * Gobierno di Aruba – reglamentonan di nombramento di caya. * Croes, F. Historia di resistencia Antiano den Guera Mundial II. * Hartog, J. Geschiedenis van Aruba. * Alofs, L. & Merkies, H. Ken ta Arubiano? * Kadaster Aruba – registro di nomber di caya. * Ministerie di Infrastructura Aruba – dokumentonan di planifikashon urbano. [[:Kategoria:Geografia di Aruba]] <ref>{{Cite web |title=Kadaster Aruba |url=https://www.kadaster.aw |publisher=Kadaster Aruba |access-date=2026-04-27}}</ref> Example (book): <ref>{{Cite book |last=Hartog |first=Johan |title=Aruba: Past and Present |publisher -------------------- '''Nomber di caya na Aruba''' ta refleha e historia, cultura, y desaroyo social di e isla. Nan ta bin di un scala amplio di disciplina, entre otro historia di Aruba, geografia, flora y fauna, literatura, ciencia, religion y politica. Nomber di caya pues ta un parti importante di herencia inmaterial di Aruba. Un nomber di caya ta referí na un nòmber ku ta wòrdu usá pa designá espasio públiko, manera kaya, avenida, kaminda, plaza y becindario. E teoria di nòmber di kaya òf lugá ta un rama di toponimia. Un nòmber di kaya ta sirbi komo un guia i ta forma adrès, i ta wòrdu usá den hopi pais pa dirigí pòst. Nombernan di caya na Aruba hopi biaha ta un mescla di referencia na Papiamento, Hulandes y historia: hunto cu un number e ta forma un adres formal pero sin un sistema di codigo postal. == Dunamento di nomber == E nombramento oficial di cayanan na Aruba ta wordo haci door di Minister di Asuntonan General, riba recomendacion di e Comision di Nomber di Caya. E comision aki tradicionalmente ta consisti di representantenan di entre otro [[Cuerpo Policial Arubano]] (KPA), Kadaster, y Departamento di Obra Publico (DOW). Un comision similar pa e nomber di caya di [[Willemstad]] tabata existi na [[Kòrsou|Corsou]] caba for di aña 1866. Na fin di añanan 1940, a surgi un diskushon tocante e maneho cu dunamento di nòmber di caya. Kontrali na e hopi nòmbernan di kaya deskonosí, manera esnan di inventornan mundialmente famoso, a kuminsá duna preferensia na nòmbernan di kaya ku tabata papia ku e poblashon lokal.[1][2] E promé nòmbernan rekonosibel tabata esnan di bringadónan di resistensia Antiano: Boy Ecury (Boy Ecuryplein) i George Maduro (George Madurostraat).[3] Historiadó Johan Hartog, e promé direktor di Biblioteka Públiko di Aruba, tabata presidi e Komishon di Nòmber di Kaya di Aruba den siglo binti.[4] Bou di su liderazgo, nòmbernan tabata wòrdu selektá for di historia lokal i naturalesa, pero individuonan tambe tabata wòrdu konsiderá, normalmente póstumo. E decision final a keda na Conseho Ehecutivo di Aruba. Ekspanshon urbano den futuro i konstrukshon di kayanan nobo tambe ta wòrdu tumá na kuenta ora di skohe nòmber, loke ta nifiká ku e polítika di nòmber di kaya ta evolucionando konstantemente. Ku tempu, e terminologia tambe a kambia: nòmbernan di kaya nobo awor hopi bia ta kuminsá ku Caya, Boulevard, òf Avenida. ---------- revision '''Straatnamen van Aruba''' weerspiegelen de geschiedenis, cultuur en maatschappelijke ontwikkeling van het eiland. Zij zijn afkomstig uit uiteenlopende domeinen, waaronder de Arubaanse geschiedenis, aardrijkskunde, flora en fauna, literatuur, wetenschap, religie en politiek. De naamgeving van straten vormt daarmee een belangrijk onderdeel van het immaterieel erfgoed van Aruba. Un nomber di caya ta referi na un nomber cu ta wordo uza pa designá espacio publico, manera caya, avenida, kaminda, plaza y becindario. E teoria di nomber di caya of di luga ta un rama di toponimia. Un nomber di caya ta sirbi como un guia y ta forma adres, y ta wòrdu uza den hopi pais pa dirigi post. Nombernan di caya na Aruba hopi biaha ta un mescla di referencianan na Papiamento, Hulandes y historia: hunto cu un number e ta forma un adres formal pero sin sistema di codigo postal. == Naamgeving en beleid == De officiële naamgeving van straten op Aruba gebeurt door de minister van Algemene Zaken, op voordracht van de Straatnamencommissie. Deze commissie bestaat traditioneel uit vertegenwoordigers van onder meer de politie, het kadaster en de Directie Openbare Werken (DOW). Een vergelijkbare commissie bestond reeds in 1866 op Curaçao voor de straatnamen van Willemstad. Eind jaren 1940 ontstond er discussie over het straatnamenbeleid. In afwijking van de vele onbekende straatnamen, zoals bijvoorbeeld namen van wereldberoemde uitvinders, begon men de voorkeur te geven aan straatnamen die tot de bevolking spreken.<ref>ingezonden buiten verantwoordelijkheid der Redactie STRAATNAMEN OP ARUBA.. "Amigoe di Curacao". Willemstad, 10-10-1949. Geraadpleegd op Delpher op 10-02-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000212719:mpeg21:p003</ref><ref>ARUBA STRAATNAMEN.. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 05-12-1950, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 10-02-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987772:mpeg21:p003</ref> De eerste herkenbare namen werden die van de Antilliaanse verzetstrijders: Boy Ecury (Boy Ecuryplein) en George Maduro (George Madurostraat).<ref>ARUBA NAAR ARUBA.. "Amigoe di Curacao". Willemstad, 24-10-1949. Geraadpleegd op Delpher op 10-02-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000212731:mpeg21:p003</ref> Historicus Johan Hartog, Aruba’s eerste directeur van de Openbare Bibliotheek, was in de twintigste eeuw voorzitter van de Arubaanse straatnamencommissie.<ref>Dr.Johan Hartog; wat hij begon liet hij niet los. "Amigoe". Curaçao, 29-09-1990, p. 4. Geraadpleegd op Delpher op 10-02-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642192:mpeg21:p020</ref> Onder zijn leiding werden namen geselecteerd uit de lokale geschiedenis en natuur, maar ook personen kwamen in aanmerking, meestal postuum. De uiteindelijke besluitvorming lag bij het Bestuurscollege van Aruba. Bij de naamgeving wordt tevens rekening gehouden met toekomstige stadsuitbreidingen en de aanleg van nieuwe straten, waardoor het straatnamenbeleid voortdurend in ontwikkeling is. In de loop van de tijd veranderde ook de terminologie: nieuwe straatnamen beginnen tegenwoordig vaak met Caya, Boulevard of Avenida. == Straatnamen en maatschappelijke erkenning == Veel straatnamen op Aruba zijn gewijd aan verdienstelijke burgers, geestelijken, sporters en politici. Deze eer wordt doorgaans postuum verleend. Een bekend voorbeeld is Gilberto François (Betico) Croes, die als ‘Libertador’ van Aruba wordt beschouwd. De voormalige Nassaustraat, de hoofdstraat van Oranjestad, werd hernoemd tot Caya G. F. (Betico) Croes. Ook andere prominente figuren zijn in het straatbeeld vereeuwigd. Zo werd in 1950 de weg langs het Wilhelminasportpark vernoemd naar J. Helenus Ferguson, gezaghebber in de negentiende eeuw en bekend vanwege zijn rol in de aloëcultuur. Deze weg draagt tegenwoordig de naam Avenida.[[File:Aad Stolwijk, Hooiberg; Fergusonstraat; Avenida Milio Croes; Dakota, ANA-DIG-COL-STOLWIJK-LUCHTF-VEL-563-11, Archivo Nacional Aruba.jpg|thumb|Bista aereo di Avenida Milio Croes (antes Fergusonstraat) rechtsonder (1974).]] Ook andere prominente figuren zijn in het straatbeeld vereeuwigd, al blijkt deze eer niet altijd permanent. Zo werd in 1950 de weg langs het Wilhelminastadion vernoemd naar J. Helenus Ferguson, gezaghebber in de negentiende eeuw en bekend vanwege zijn rol in de aloëcultuur. Deze straat werd in 2004 hernoemd tot Avenida Milio Croes, naar de Milio Croes (1922-2013), voorzitter van SAC en jarenlang bijgedragen aan Aruba Carnaval. Een uitzondering op de regel van postume vernoeming is Nelson Orlando Oduber, voormalig minister-president van Aruba, naar wie de Avenida Nelson Orlando Oduber werd genoemd, ter vervanging van de Sasakiweg. == Thematische straatnaamgeving per wijk == In verschillende wijken op Aruba zijn straatnamen thematisch geordend, wat bijdraagt aan het karakter en prestige van deze buurten. In Oranjestad en omgeving zijn talrijke straten vernoemd naar literaire figuren, zoals Vondel, Herman Gorter, Constantijn Huygens, Jacob Cats en Guido Gezelle, aangevuld met internationale schrijvers als Shakespeare, Victor Hugo, Lord Byron en Alfred de Musset. Nabij Playa komen daarnaast straten voor die zijn vernoemd naar klassieke componisten, waaronder Bach, Schubert en Brahms, evenals leden van het Nederlandse koningshuis. De volkswijk Dakota kent straatnamen ontleend aan vruchten en landbouwproducten, zoals Patiastraat, Dadelstraat, Druivenstraat en Pindastraat. De oorspronkelijke Rondweg van Dakota werd in 1991 vernoemd naar oud-minister en voetballer Guillermo Trinidad, en later hernoemd tot Caya Papa Juan Pablo II. In Companashi, nabij de Kamerlingh Onnesstraat, overheersen namen van natuurwetenschappers zoals Edison, Pascal, Celsius en Fahrenheit. Ook de lokale gemeenschap wordt er weerspiegeld, met onder meer Caya Gilberto Toppenberg. De wijk Ponton bevat straatnamen ontleend aan inheemse plantensoorten, zoals Scopet, Breba, Katuna en Barba di Yoncuman. Het voormalige Eagle Colony kent straatnamen die verwijzen naar Europese landen. == Religie, sport en politiek == Religieuze orden hebben eveneens hun plaats in de Arubaanse straatnaamgeving. Zo zijn straten genoemd naar leden van de Frères de la Salle en de Dominicanessen, waaronder Caya Frère Alexius in Madiki en Caya Soeur Dorothea in Bushiri. Sporters en sportpioniers worden eveneens herdacht, zoals George Maduro, Boes Orman en Wichie de Palm. In Rancho is de Avenida Alo Tromp vernoemd naar een jonge AVP-aanhanger die in 1983 tijdens verkiezingsonrust om het leven kwam. == Hoofdwegen en boulevards == De belangrijkste verkeersaders van Aruba, tussen Oranjestad en Arashi, zijn vernoemd naar invloedrijke figuren uit de twintigste eeuw. De Lloyd G. Smith Boulevard herdenkt de directeur van de Lago-raffinaderij tijdens de Tweede Wereldoorlog, terwijl de Juan E. Irausquin Boulevard verwijst naar een pionier van het Arubaanse toerisme. Ook politicus Edgar ‘Watty’ Vos werd op deze wijze geëerd. --------- '''Straatnamen''' zijn er op Aruba in alle soorten, maar meestal van historische, aardrijkskundige, biologische, literaire of wetenschappelijke oorsprong. De namen worden door de Adviescommissie Straatnamen uitgezocht en aan de overheid voorgesteld. Een zelfde commissie werd op Curaçao al in 1866 benoemd voor straatnamen in Willemstad. Dr. Johan Hartog, historicus en Aruba’s eerste directeur van de Openbare Bibliotheek, vertelt dat hij vanwege zijn functie het voorzitterschap van de straatnamencommissie mocht vervullen, samen met vertegenwoordigers van de politie, het kadaster en openbare werken (DOW) etc. Er werden namen uit de Arubaanse geschiedenis en uit de natuur gekozen en voorgesteld aan het Bestuurscollege dat verder besliste, maar ook namen van overledenen kwamen in aanmerking. Tegenwoordig beginnen nieuwe straatnamen met Caya, Boulevard of zelfs Avenida. Verdienstelijke burgers of geestelijken, sporters of politici – al dan niet van onbesproken naam en faam, verbonden aan een regerende politieke partij – mogen zich, meestal postuum, erin verheugen om in een strook asfalt voort te leven. Aruba’s ‘Libertador’ Betico Croes is daar een voorbeeld van: Nassaustraat, de Mainstreet van Oranjestad, werd Caya G. F. (Betico) Croes. In 1950 werd de weg langs het ‘Wilhelminasportpark’ vernoemd naar J. Helenus Ferguson, gezaghebber in de 19e eeuw, die bekend werd vanwege zijn rol bij van het verbouwen van aloë. Inmiddels is die weg tot Avenida hernoemd. In 1966 merkte gedeputeerde Oscar Henriquez bij de behandeling van de eilandsbegroting op dat het voor de commissie niet makkelijk was om namen te vinden voor de straten in de vele nieuwe woonwijken. “De nieuwe straten moeten namen krijgen die meer tot de bevolking spreken”. Dat blijkt echter niet in alle gevallen nageleefd te zijn. Laten we eerst stellen dat het cachet van bepaalde wijken wordt onderstreept door de namen van de straten. Als je Oranjestad vanaf de airport binnenrijdt, kan je rechts afslaan naar de Vondellaan, vernoemd naar Neerlands grootste schrijver, onder meer bekend van het toneelstuk ‘Gijsbrecht van Amstel’. Hij leefde in de 17e eeuw. De wijk die grenst aan de Vondellaan, Mon Plaisir, bestaat uit huizen, bewoond door mensen die vertrouwd zijn met hun literaire klassiekers, vandaar dat er nog enkele straten klinkende namen hebben als Herman Gorter, Constantijn Huygen, Jacob Cats en Guido Gezelle. Wie kent hen niet… Voor de afwisseling worden er nog wat Engelse en Franse literaire reuzen op de naambordjes geplakt, zoals Shakespeare, Victor Hugo, Byron (Lord) en Alfred de Musset, allemaal bekend van de middelbare schooltijd. Trouwens, iets verder naar het Lagoen in Playa raken we in het goede gezelschap van klassieke componisten als Bach, Schubert en Brahms, waarna we tenslotte leden van de koninklijke familie tegenkomen, Juliana, Beatrix, Irene, Margriet en Maria-Christina. Voor een straat vernoemd naar de vader van deze prinsessen, moeten wij naar San Nicolas, daar vinden wij de Bernhardstraat. Plaatselijke helden zoals George Maduro en plantagehouder Bazin leven ook in straatnamen verder. In de aan de voornoemde Fergusonstraat grenzende volkswijk Dakota wordt het vruchten plukken in de Patiastraat, Dadelstraat, Druivenstraat en Pindastraat; die hebben geen nadere uitleg nodig. Trouwens, rond het oudste deel van Dakota werd een rondweg aangelegd, domweg Rondweg genaamd. In 1991 werd die vernoemd naar oud-minister Guillermo Trinidad, een voetballer afkomstig uit Dakota. Meer recentelijk kwam er een naamswijziging, het heet nu Caya Papa Juan Pablo II. Tja, de kerk wil ook wat. Wat dat betreft: er werden ook namen van bekende frères de la Salle en zusters Dominicanessen uitgezocht voor nieuwe straten in andere delen van de stad. Zo kwam er in Madiki de Caya Frère Alexius en in Bushiri de Caya Soeur Dorothea, beiden omringd door een hele reeks verdienstelijke collega’s. De wijk Companashi, grenzend aan de Kamerling Onnesstraat, vernoemd naar een 19e eeuwse natuurkundige, is gevuld met internationale grote namen op dat gebied zoals Edison, Pascal en natuurlijk Celsius en Fahrenheit. Gilberto Toppenberg, meer dan verdienstelijke inwoner van die wijk, heeft daar nu ook zijn Caya gekregen. Dan komen we in Ponton, via de voormalige Boerhaavestraat, nu Caya Ernesto O. Petronia, en bevinden we ons midden in straten met namen uit de plaatselijke plantenwereld: Scopet, Breba, Katuna en niet te vergeten de Barba di Yoncuman. De wijk die vroeger als Eagle Colony werd aangeduid, heeft de namen van Europese landen in de straatnaam, zoals Frankrijk, Schotland en zo meer. Een deel van de Arendstraat, waar hij aan woont, is vernoemd naar voetbalpionier Boes Orman. De rotonde aan het eind van de Belgiëstraat draagt de naam van Wichie de Palm, oprichter van het bedrijf met touringbussen, niet ver van deze rotonde. In de wijk Rancho is een straat vernoemd naar een jeugdige aanhanger van de AVP die in 1983 bij een schermutseling in verkiezingstijd het leven verloor: de Avenida Alo Tromp. In deze voormalige visserswijk valt het op dat straatnamen die de bewoners iets zeggen zoals de Ranchostraat en Visstraat, worden onderbroken door straten die namen dragen als Johan de Wittstraat en Oldenbarneveldstraat. Eenzelfde contrast is te vinden in San Nicolas, daarover later meer. De voornaamste verkeersaders van het eiland, tussen Oranjestad en Arashi zijn vernoemd naar de directeur van de Lago tijdens de oorlog, Lloyd G. Smith en de pionier van ons toerisme, Juan E. Irausquin. Hun namen zijn aan een Boulevard verbonden. Die eer had ook AVP politicus Edgar ‘Watty’ Vos. Volgens de richtlijnen allemaal postuum geëerd. De enige uitzondering daarop is tot nu toe: Nelson Orlando Oduber, voormalig Minister-President, wiens Avenida de naam Sasakiweg heeft vervangen. Het is nog even wennen...<ref>Evert Bongers, [https://www.facebook.com/groups/2690464017950676/posts/3028876380776103/ Straatnamen op Aruba], facebook Historia di Aruba</ref> {{Appendix}} ------------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | variante = a | tipo= Bario | name = Essoville | imagen = Aad Stolwijk, San Nicolas; San Nicolaas; Graf Von Zinzendorf school; Staringstraat; Kong Ming Supermarktet; Pastoor Hendrikstraat, ANA-DIG-COL-STOLWIJK-LUCHTF-VEL-537-10, Archivo Nacional Aruba.jpg | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[Regionnan di Aruba|San Nicolas Zuid]] | tipo_subdivision_adm = Zona | subdivision_adm = <!-- Historia --> | funda = <!--Fecha di fundacion --> | fundado = <!-- Geografia --> | area = 0.2861<ref>https://www.citypopulation.de/en/aruba/admin/san_nicolas_zuid/885__essoville/</ref> | poblacion = 971 | gentilisio = | censo = 2020 }} '''Essoville''' ta un bario y zona (zona) den e region di Sint Nicolaas-Zuid den e parti zuid di e pais autonomo di Aruba, perteneciente na Hulanda, na Sur America. Riba promé di yanüari 2020, e tabatin un poblashon di 971. E ta e zona di mas grandi den e region. * woonhuizen waren eerst enkel genummerd terwijl beginjaren 60 hieraan namen van rivieren werd toegekend. Essoville is een woonwijk in het oosten van San Nicolas en omvat de woonstraten; Vuykestekestraat Coloradostraat Orinocostraat Missouristraat Amazonestraat Mississippistraat Deze woonwijk werd gesticht door "Home Building Foundation", een stichting opgericht en gefinancierd door de Lago. De huizen werden aan werknemers van de Lago verkocht.<ref>Vivienno Frank. 2019. Essoville. Den:''Aruba en een keuze uit haar toponiemen.'' ISBN:978-0-359-65900-5, pag. 105.</ref> Allereerst is gedacht aan de overdracht hiervan aan de Home Building Foundation, Zoals het zich thans laat aanzien, zou een dergelijke overdracht het meest aan de technische en wettelijke vereisten tegemoet komen. De huizen zouden dan door de Foundation aan de tegenwoordige bewoners worden verkocht op dezelfde wijze zoals dit na de oorlog met de Essoville-huizen geschiedde Deze bewoners zouden dan het eerst voor de aankoop dezer woningen, die zij momenteel huren, in aanmerking komen.<ref>Lago overweegt eigendoms overdracht Lago Heights huizen. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 01-06-1953, p. 2. Geraadpleegd op Delpher op 13-04-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010988047:mpeg21:p002</ref> * woonhuizen waren eerst enkel genummerd terwijl beginjaren 60 hieraan namen van rivieren werd toegekend. * vergeleken met andere barios waren de kavel klein met daarop mini-woninkjes. Te St. Nicolaas is door de recente bouw van 70 arbeiderswoningen de (z.g. „Essoville") door de Lago Oil 6 Transport Cy Ltd. de volkshuisvesting belangrijk verbeterd.<ref>Woningtoestand op Aruba.. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 18-06-1942, p. 4. Geraadpleegd op Delpher op 13-04-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987172:mpeg21:p004</ref> * in de wijk is gevestigd een rumshop en een pompstation, dat in 1952 in bedrijf ging. * wijk grenst aan de Graaf van Zinnendorfschool, gelegen aan de [[Bernhardstraat]]. == Historia == Buiten de Colony verrezen woonwijken voor het lokale personeel, voor elke laag van de hierarchie een aparte wijk. In 1937 werd begonnen met Lago Heights, 150 huizen. In 1939 [[Essoville]] met 75 bungalows om te beginnen. In 1947 werd begonnen met sociale woningbouw in [[Lagoville]]: de arbeiders werden in de gelegenheid gesteld door een spaarregeling op den duur eigenaar te worden van de huizen. En afgezien van de door Lago neergezette wijken was er in het centrum van wat later San Nicolas zou gaan heten ook een wijk van in de haast opgebouwde huizen in de stijl die ook op de Engelstalige Caribische eilanden te vinden is: [[The Village]].<ref>{{citeer web|url=http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&task=view&id=28&Itemid=42|titel=De Lago en de Eagle: de olieindustrie op Aruba|werk=historiadiaruba.aw|datum= |bezochtdatum=2024-09-03|archiefurl=https://web.archive.org/web/20210812112631/http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&task=view&id=28&Itemid=42|archiefdatum=2021-08-12|dodeurl=nee}}</ref> Divishon Atministrativo E zona ta konsistí di un lokalidat:[2] Essoville Demografia E zona tin un poblashon di 971 (1 di yanüari 2020). {{Appendix}} [[:Kategoria:Luga na Aruba]] --------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | variante = a | tipo= Bario | name = Esso Heights | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[Regionnan di Aruba|San Nicolas Zuid]] | tipo_subdivision_adm = Zona | subdivision_adm = }} '''Esso Heights''' ta un bario den e zona di Lago/Esso Heights, den e region di Sint Nicolaas-Zuid den e parti zuidoost di Aruba.[1] == Historia == Buiten de Colony verrezen woonwijken voor het lokale personeel, voor elke laag van de hierarchie een aparte wijk. In 1937 werd begonnen met Lago Heights, 150 huizen. In 1939 [[Essoville]] met 75 bungalows om te beginnen. In 1947 werd begonnen met sociale woningbouw in [[Lagoville]]: de arbeiders werden in de gelegenheid gesteld door een spaarregeling op den duur eigenaar te worden van de huizen. En afgezien van de door Lago neergezette wijken was er in het centrum van wat later San Nicolas zou gaan heten ook een wijk van in de haast opgebouwde huizen in de stijl die ook op de Engelstalige Caribische eilanden te vinden is: [[The Village]].<ref>{{citeer web|url=http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&task=view&id=28&Itemid=42|titel=De Lago en de Eagle: de olieindustrie op Aruba|werk=historiadiaruba.aw|datum= |bezochtdatum=2024-09-03|archiefurl=https://web.archive.org/web/20210812112631/http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&task=view&id=28&Itemid=42|archiefdatum=2021-08-12|dodeurl=nee}}</ref> {{Appendix}} [[:Kategoria:Luga na Aruba]] ------------------ {{Variante|a}} {{infobox luga den pais | variante = a | tipo = Bario | nomber = Lago Colony | pais = {{ABW}} }} '''Lago Colony''' tabata un comunidad situa na e extremo oost di e isla di Aruba, cerca di e area conoci actualmente como Seroe Colorado. E stat tabata konsistí di 377 kas,[2] un hospital,[3][4] misa, kas di klup, pista di bowling, i un Skol Merikano, ku promé pa di diesdos klas i aproksimadamente 180 studiante. E poblashon di Lago Colony tabata prinsipalmente di Merka, ounke tabatin un poblashon grandi di Inglatera, Irlanda i Eskosia ku tabata prinsipalmente ofisialnan riba e flota di tankero di lago. Ademas tabatin Hulandes, Danes, Spaño y otro nacionalidadnan representa den e comunidad. E pueblo aki tabata sostené pa un refineria grandi di zeta na mundu, ku e tempu ei tabata propiedat di un supsidiario di Standard Oil di New Jersey, konosí komo Lago Oil and Transport Company. Lago tabatin su komienso na 1924 komo un fasilidat di trans-shipping pa zeta krudo ekstraí pa Lago Petroleum Corporation ku ta operá na Lago Maracaibo. E crudo a wordo transporta pa Aruba den barconan di fondo plat, cu ta poco profundo, barconan tanker, conoci como lake tankers. E trans-envio aki di e zeta krudo a sigui te na 1928 ora ku a konstruí un refineria i e zeta krudo Venezolano a wòrdu refiná riba e isla i enviá tur kaminda na mundu komo produktonan petrolero kaba. == Baby beach == Den añanan 1950, e Aruba Esso Club a wòrdu konstruí na Baby Beach man made lagoon.[5] E klup a inkluí un restorant, pista di baile i un stadion di beisbòl. Den e lagun, tabatin un waf i baranka chikitu (di kua un ta para ainda). E refineria a opera te cu 1985 ora cu el a wordo cera. E refineria, cu awor ta propiedad di Valero Energy Corporation, despues a wordo cumpra, habri bek, despues cera atrobe; na desèmber 2010, Valero a anunsiá ku e refineria ta habri bèk.[6] Te cu 2012, a keda solamente algun cas di ex-Colonia di Lago. Esnan cu a resta a wordo entrega na Gobierno di Aruba of a wordo bendi na personanan individual. Awendia, e Esso Club ta solamente un edifisio grandi i bandoná ku un negoshi, un tienda di buseo, ku ta den operashon ainda. ------------ {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | variante = a | tipo= Bario | name = Zeewijk | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 1/2 | caption_align = center | image3 = Zeilschip bij de Yachtclub van Aruba. Op de achtergrond de Lago-olieraffinaderij, Bestanddeelnr 252-3982.jpg | image2 = De haven van de Lago-olieraffinaderij in San Nicolas op Aruba, Bestanddeelnr 252-8041.jpg | image1 = BNA-DIG-MEINERS-0035 - San Nicolas - Zeewijk, Zwemmers aan strand van Zeewijk 591200 c.jpg | caption1 = Playa di Zeewijk | footer = Bista pa lama cu [[Lago Oil & Transport Company|refineria Lago]] den fondo | footer_align = center }} | pais = {{ABW}} | region = [[San Nicolas|San Nicolas-Zuid]] | poblacion = 527 | censo = 2020 | censo_ref = | area = 0,4827 | densidad = 1,092 | zona = | zoom = 14 }} ------------------- ==The Lourdes Grotto== Named in commemoration of the famous French religious landmark, was created under the guidance of a priest named “Erkamp” and parishioners in the year 1958. The grotto, a shrine built into the rocks is located in Seroe Preto, just off the main road to San Nicolas. A statue of the Virgin Mary, weighing 700 kilos, was hoisted into place in the grotto. Every year, on February 11 (feast of Lady of Lourdes), a procession leaves from the St. Theresita church in San Nicolas to the grotto, where a mass is performed. The grotto is located road-side and can be visited daily. <ref>https://www.cspnv.com/pdf/aruba-today-20260227.pdf Explore Aruba! (27 di februari 2026)</ref> ---------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais| variante = a | tipo = luga | nomber = Parkietenbos | nomber_oficial = | nomber_nativo = | pais = {{ABW}} | alias = | lema = | imagen = | descripcion = | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 1/2 | caption_align = center | image1 = | caption1 = | image2 = | image3 = }} | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[Oranjestad West]] | zoom = 14 }} '''Parkietenbos''' ta un luga situa na costa west di Aruba, canto di lama y mangelnan directamente pazuid di [[Aeropuerto Internacional Reina Beatrix]] y e areanan residencial di [[Simeon Antonio]] y [[Cas di Paloma]]. E area aki ta designa como un zona economico den e ''Ruimtelijke Desaroyo Plan'' (ROP) di Aruba di 2009.<ref>[https://web.archive.org/web/20160224005153/http://dip.aw/ROP%20atlas.pdf Atlas Ruimtelijk Ordeningsplan]</ref> == Zona economico == For di añanan 1960, e landfill sentral “Parkietenbos Containerpark & ​​Landfill Facility”, simplemente konosí komo “Parkietenbos”, ta situa na Parkietenbos. E instalashon públiko aki ta wòrdu manehá pa [[Serlimar]] y ta consisti di dos deposito principal: e parke di container i e landfill, caminda e sushi ta wordo compacta, nivela y cubri.<ref>[https://web.archive.org/web/20201031134950/https://serlimar.com/ Officiële website Serlimar]</ref> Na 2009, e compania Mericano Bouldin & Lawson a entrega e instalacion di “WastAway”. E instalacion aki cu tin un balor di 28 miyon florin, mester a procesa desperdicio den asina yama “fluff” y despues reusa e fluff aki pa compost of fertilisante di tera. Sinembargo, e instalashon nunka no a funshoná korektamente i p’esei a wòrdu será na mitar di 2011.<ref>{{Citeer web |url=http://www.genootschapnederlandaruba.nl/wp-content/uploads/2017/02/Voor-u-gelezen-juli-2016.pdf |titel=Voor u gelezen, GNA, juli 2016 |bezochtdatum=2018-07-20 |archiefdatum=2018-07-20 |archiefurl=https://web.archive.org/web/20180720225535/http://www.genootschapnederlandaruba.nl/wp-content/uploads/2017/02/Voor-u-gelezen-juli-2016.pdf |dodeurl=ja }}</ref> Riba 8 di febrüari 2018, un “petishon pa informashon” (RFI) a keda publiká en konekshon ku e destaho pa e remediashon di e landfill i e kambio den e método di prosesamentu di desperdisio: di maneho di desperdisio “sólido” pa “sostenibel”.<ref>[https://www.ie-forum.nl/artikelen/rectificatie-afgewezen-wegens-onvoldoende-hinder-voor-aanbestedingen-parkietenbos Rectificatie afgewezen wegens onvoldoende hinder voor aanbestedingen Parkietenbos]</ref> Desde 2007, un planta di tratamentu di awa di riool a wòrdu situá banda di e landfill pa e tratamentu di awa di cesspool suministrá pa tankero.<ref>{{Citeer web |url=http://www.witteveenbos.nl/nl/projecten-afvalwater/project/15-rwzis-aruba/pagenr/1 |titel=Aruba |bezochtdatum=2018-07-20 |archiefdatum=2018-07-20 |archiefurl=https://web.archive.org/web/20180720225707/http://www.witteveenbos.nl/nl/projecten-afvalwater/project/15-rwzis-aruba/pagenr/1 |dodeurl=ja }}</ref> == Asuntonan ambiental == Huma di e landfill di Parkietenbos por wòrdu mira for di Wayaca (yüni 2022) Pa añanan, e landfill ku awor ta sobrepobla tabata e kousa di kehonan tokante molèster di huma, huma tóksiko i polushon, ku ta un peliger pa medio ambiente i salú públiko. Na 2002, un grupo di residente lokal a funda e Fundashon Parkietenbos pa hala mas atenshon na e problema di desperdisio a traves di akshonnan.<ref>https://www.thedailyherald.sx/islands/66520-aruba-residents-take-action-against-landfill{{Dode link|datum=februari 2020 |bot=InternetArchiveBot }}</ref> E fundacion aki a tuma accion na comienso di juli 2018 ora cu candela a bolbe cuminsa na landfill. Despues di akshonnan inútil di Stichting Parkietenbos, un residente lokal a disidí di presentá un demanda kontra gobièrnu na 2020.<ref>{{Citeer web|url=https://caribischnetwerk.ntr.nl/2020/08/25/overheid-blijft-doorgaan-met-illegale-afvalpraktijken/|titel=Overheid blijft doorgaan met illegale afvalpraktijken|bezochtdatum=|auteur=Sharina Henriquez|datum=2020-08-25|werk=caribischnetwerk.ntr.nl}}</ref> {{Appendix}} ------------------- {{Databox}} '''Cunucu Arikok''' ta un museo habri den [[Parke Nacional Arikok]], cu ta sirbi como mustra di e manera di biba di antaño. E ta un di e atraccionnan principal di Parke Nacional Arikok. {{Appendix}} Fondo Prins Bernhard lo financia finalisacion di e proyecto ‘Cunucu Arikok’. Esaki ta encera un suma di mas o menos 60 mil florin. Cu Cunucu Arikok e fundacion FANAPA tin como meta pa crea un obheto cu ta duna e bishitantenan un bon impresion di kico naturalesa na Aruba tin pa ofrece. ‘Na e lugá úniko aki nos ta haña vegetashon eksuberante riba un pida tereno kaminda diferente formashon geológiko ta uni den otro, ku ta visibel den kunuku pa medio di diferensianan den tipo di tera i baranka i kaminda un kantidat grandi di parha i bestia di tera tambe ta biba.<ref> Prins Bernardfonds steunt afbouw project Cunucu Arikok. "Amigoe". Curaçao, 14-09-1989, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 25-04-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642757:mpeg21:p006</ref> E sub-proyecto “Cunucu Arikok”, di Stinapa Aruba, lo wordo financia door di Fondo Prins Bernhard, a haya sa di Stinapa. E proyecto aki ta data for di aña 1980 ora cu Departamento di Desaroyo Economico (DECO) den colaboracion cu otro instancianan local a desaroya un proyecto grandi pa crea un parke nacional Arikok-Jamanota na Aruba. Stinapa Aruba tin 785 hectar riba huur di gobierno. Esaki ta Sero di Arikok y e area rond di dje. E sitio ta situá eksaktamente na e frontera di dos formashon di piedra geológiko: e diabase schist-tuff i e tonalite. Hopi impreshonante den e parti abou ta numeroso formashon ku ta konsistí di blòki grandi di tonalita rondoná den kua eroshon a krea e formanan mas straño i imponente. Komo ku e cunucu ta protehá di e bientunan komersial konstante i salu dor di e seru di Arikok, e tin un vegetashon relativamente eksuberante. Tin un kantidat di palu hopi bieu, grandi i kompletamente krese, ku ta un raridat riba e isla. Konenchi, parakeet ta biba einan i hopi bia por mira otro parhanan manera trupial, chuchubis i perdiz. Kaskabel tambe ta presentá, pero bo mester ta un eksperto pa haña un: nan ta lastra bai ora hende yega serka.<ref>Natuurpark met cultuur-historisch monument Bernhard-fonds neemt Cunucu Arikok voor zijn rekening. "Amigoe". Curaçao, 30-11-1985, p. 9. Geraadpleegd op Delpher op 25-04-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643304:mpeg21:p011</ref> {{Stub}} ChatGPT: Cunucu Arikok ta un lugá histórico i kultural importante den Parke Nacional Arikok na Aruba. E palabra "cunucu" ta referí na un plantashon chikí òf un kas di campo, i den e kontektu aki, e ta referí na un plantashon ku a pertenesé na Arie Kok, un agricultor Hulandés. E nòmber di e parke mes, Arikok, ta derivá di su nòmber. ​ Wikipedia – Die freie Enzyklopädie 🏡 Historia i Signifikado Cunucu Arikok a forma parti di e desaroyo di Parke Nacional Arikok. E área a sirbi komo un plantashon chikí, i su kas di torto (kas di adobe) a keda preservá komo un ejemplo di bida rural tradicional Arubano. E kas a rekonstruí usando método tradicional pa mustra e estilo di bida di e tempu ey. ​ wheninaruba.com 🌿 Naturalesa i Kultura E área rondó di Cunucu Arikok ta riku den flora i fauna lokal, inklusí mata di divi-divi, kaktus tropikal, i otro planta medikinal. Tambien, den e área por haña desèño riba piedra di Indjanan nativo, ku ta indiká e presensia di pueblo indígena den e región. ​ 🥾 Rota di Hike E Cunucu Arikok Trail ta un ruta di hike fasil, ideal pa famia i visitante ku ta buska un introdukshon na e parke. E trail ta kuminsá na e sentro di bishita i ta dura mas o ménos 2 ora. Durante e hike, bo por wak e kas rekonstruí, flora lokal, i arte rupestre. ​ wheninaruba.com +2 things-to-do-in-aruba.com +2 boardwalkaruba.com +2 🗺️ Lokal i Atraktividatnan Serka Cunucu Arikok ta lokalisa serka di otro atraktividatnan den e parke, manera Kueba Chiki, un kueba ku desèño riba su muraya, i Dos Playa, un playa doble popular. E ruta ta pasa tambe serka di Sero Arikok, un di e punto mas haltu di Aruba. ​ AllTrails.com [[:Kategoria:Seru na Aruba]] Sinds enkele járen bezit Aruba een national park. Een uitgestrekt terrein in de omgeving van de Arikok en Jamanota tot aan de noordkust toe. Een kleiner deel van dit park is omheind d.m.v. een “slavenmuur”, aangelegd door de Stinapa. Dit park, gelegen in de luwte van de Arikok, is alleszins de moeite waard en bij uitstek geschikt voor een wandeling op een zondagna¬ middag. De ingang bereikt men door op de zándweg naar de Jamanota de Stinapaborden te volgen. Een keurig aangelegd pad maakt de wandeling tot een waar genoegen. Op de steile gedeelten zijn stenen trappen aangelegd met zelfs een leuning. Men bevindt zich werkelijk in een uniek stukje Arubaanse natuur. Enorme rotsblokken, praktisch alle soorten planten die op Aruba in het wild groeien en schitterende vergezichten. Door de beschutte ligging groeien de Watapana’s zoals het hoort: gewoon rechtop. Onder de enorme kruinen zijn banken aangebracht, waarop het koel rusten is. Dát is pas rusten met enkel vogelgeluiden om je heen, alleen het gekrijs van de parkieten zou aangepast moeten worden. Konijntjes schieten heen en weer. Een zijpaadje voert ons naar een overhangende rots, waar zich Aruba’s bekendste indianentekens bevinden. Bezoekers doen er goed aan een fotocamera mee te nemen, vooral de natuurfotograaf zal behoorlijk aan zijn trekken komen. Het wandelpad mondt uit bij een gerestaureerd lemen huisje. Het is geheel in stijl gehouden. Ook de omgeving van dit huisje wil de Stinapa aanpassen aan het leven van vroeger. Cunucu Arikok is een waardevol projekt, zowel voor de lokale bevolking als de toerist, die wat meer wil zien dan alleen het strand en het casino. Bekijk op uw gemak de foto’s en trek er op uit. Kan heel gezond zijn. (skol i Komunidat november 1986) foto’s: Rinus de Graaff ===Stampia di 75 cen=== Cunucu Arikok ta keda na pia di Sero Arikok, na e parti west unda no tin mucho biento. Den pasado nan a practica aki agricultura y cria di bestia, pero no na gran escala. E cunuqueronan tabata biba den cas di torto, esaki ta un cas traha di lodo. E cas di torto cu nos ta mira awendia den Cunucu Arikok a keda construi na 1985, perfectamente imita na e manera tradicional.<ref>[https://archive.org/details/BNA-DIG-BONDIA-2006-11-01/page/n30/mode/1up?q=cunucu+arikok+skol Post Aruba N.V. kier mustra e beyeza di Parke Nacional Arikok], BDA (1 di november 2006)</ref> Pa e spannan di dak nan a uza flambeu (palo di cadushi) y e murayanan ta traha di un mezcla di lodo y yerba. ===Stampia di 100 cen=== Despues di core riba e caminda cu ta pasa door di e parke, nos ta yega na e punto mas halto, esta Miralamar. For di aki bo tin un bista riba lama na ambos banda di e isla. Den cielo tin un warawara (ployborus plancus) ta bula y ta busca un coneu of un cabrito morto. E paisahe ta caracteriza pa duinen aki ta cubri un espacio di mas o menos 2 hectarea. Nan ta consisti di santo blanco di coral cu e biento di Noordoost ta supla riba e isla. Riba e duinen ta crece algun palo di druif y di oleifi cu te hasta den tempo seco ta mustra berde. Ken lo por haya e shoco dilanti di e monton di piedranan? Shoco bo ta hay’e solamente na Aruba. ------------------ == Manchebo Beach == {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais| variante = a | nomber = Manchebo Beach | nomber_oficial = | nomber_nativo = | tipo = Playa | pais = {{ABW}} | alias = | lema = | imagen = | descripcion = | multi-imagen = <!-- Utilisa plantia {{Multiple image}} --> | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[Oranjestad West]] | zoom = 14 }} (Van een onzer verslaggevers) WILLEMSTAD. — Bij PB 1965 no 34 is verschenen het landsbesluit, dat het besluit van het Bestuurscollege van Aruba goedkeurt om een perceel grond van ongeveer 16.225 m 2 voor zestig jaar in erfpacht uit te geven aan Machebo Beach Hotel NV te Manchebo.<ref>Erfpacht Manchebo. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 30-03-1965, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 22-04-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462582:mpeg21:p003</ref> -------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais| variante = a | nomber = Cueba Huliba | nomber_oficial = | nomber_nativo = | tipo = Cueba | pais = {{ABW}} | alias = | lema = | imagen = Bat Cave Formations.jpg | descripcion = | multi-imagen = <!-- Utilisa plantia {{Multiple image}} --> | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[San Nicolas]] | zoom = 14 }} '''Cueba Huliba'''[1][2] (tambe konosí komo Baranca Sunu ku ta nifiká “Baranka Desnudo”) ta un cueba Guadirikiri of Cueba di Guadirikiri ta un espacio natural bou di tera na Aruba, den Parke Nacional Arikok na mas of menos 1,4 km di Fontein. es.wiki:'''Cueba Huliba'''[1][2] (tambe konosí komo Baranca Sunu ku ta nifiká “Baranka Desnudo”) ta un cueba riba e isla Karibense di Aruba,[3][4] apodá e “tùnel di amor”[5] pa su entrada den forma di kurason. E entrada ta via un trapi skerpi i smal ku ta hinka den e kueba. E tin sinku entrada. Na algun lugá, bo mester bùig pa wak e formashonnan. Flashlights ta nesesario pa eksplorá e koredó di 300 pia (91 m) largu, ya ku ta totalmente skur paden di e kueba. E kueba ta yená ku formashonnan di stalagmita i stalaktita den e piedranan di kalki. Dos espesie di bat ku ta biba den e kueba aki ta e Leptonycteris curasoae i e Macroglossus sobrinus. Ta interesante pa nota cu vleermuis, despues di drumi den cueba durante dia, ta bula sali den horda en busca di cuminda. E salida for di e tùnel ta dor di un seri di trapi ku ta grabá den e baranka i ta basta riesgoso. Den un di e kambernan, e Birgen Maria a wòrdu grabá den un formashon di baranka natural. Leyenda ta menshoná historianan tokante piratanan ku lo a biba den e kueba pa skonde nan tesoronan, ounke no tin evidensia pa konfirmá esaki. {{Appendix}} [[:Kategoria:Aruba]] ----------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | variante = a | nomber = Cueba di Fontein | nomber_oficial = | nomber_nativo = | tipo = Cueba | pais = {{ABW}} | alias = | lema = | imagen = | descripcion = | multi-imagen = <!-- Utilisa plantia {{Multiple image}} --> | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[San Nicolas]] | zoom = 14 }} E '''Cueba di Fontein''' ta un cueba situa na costa nort-oost di [[Aruba]], den e [[Parke Nacional Arikok]]. ** Fontein Cave: Longer than the Quadirikiri Cave, the Fontein Cave contains pathways that stretch to the limestone walls further down. Here is also where prehistoric drawings can be seen. Though this cave does not have its own legend, this was speculated to have been occupied—or at least used by prehistoric Arawak settlers on the island for rituals and other spiritual ceremonies.<ref>[https://www.cspnv.com/pdf/aruba-today-20240403.pdf Visit the island’s popular cave sites!], Aruba Today (3 di april 2024)</ref> This popular cave is located along the northeast coast in National Park Arikok near Boca Prins. The Fontein Cave is well known for its native Arawak Indian rock paintings which can still be found on the walls and ceilings. The brownish-red paintings were left by Caquetios and graffiti imprinted by European settlers. {{Appendix}} [[:Category:Aruba]] es.wiki:'''Cueba di Fontein''' Cave[1][2] ta un cueba chikito cerka di Boca Prins na e parti nort di e isla di Aruba.[3][4][5] E ta bon konosí pa su dibuhonan di muraya nativo Arawak, ku a wòrdu grabá pa Nativonan Merikano dekorativamente riba e murayanan di piedra i parti di e plafond mas plat di e kueba ku kombinashonnan di koló kòrá òf maron-kòrá-maron òf lila; Esaki ta duna pista tokante e historia di e amerindionan. E kueba ta aksesibel for di un “baranka di terasa di piedra di kalki di koral” i tin un largura di 3 meter (9.8 pia) i un haltura di 2 meter (6 pia 7 inch). E sala di entrada, ku ta habrí pa bishitantenan, ta 4 meter (13 pia) haltu i ta ekstendé te na un profundidat di 50 meter (160 pia). Komo ku e ta un formashon geológiko di piedra di kalki, i debí na filtrashon di awa, formashonnan di stalagmita i stalaktita di koló, tamaño i forma hopi straño a wòrdu produsí. Murciélago ta traha nèshi den kavidatnan di kueba den nan búskeda nokturno pa rekohé kuminda, ku ta konsistí di nèktar i pólen. Tin registronan ku e indjannan Araucano a usa e kueba aki pa hasi nan ritualnan i seremonianan tribal. --------------------- '''Blackstone Beach''' ta un playa na costa nort den region di .., den PArke Nacional Arikok. (Oranjestad)—Nomber for di su mas karakterístika rekonosibel, e Piedra Pretu Playa casi ta representa lo contrario di e beachnan tipico di Aruba. Pa un, e tin santu pretu i ta cubri cu piedranan liso preto. Na di dos lugá, e ta keda na e parti nort di e isla, leu for di e blanku playanan di santu di den e region sùit. Pues, si bo ta sinti bo kla pa algu diferente—òf si ta dia kontrali, bishitá e Playa di Blackstone.<ref>[https://www.cspnv.com/pdf/aruba-today-20250305.pdf Blackstone Beach], Aruba Today 95 di maart 2025)</ref> Blackstone Beach ta mustra e mas banda natural di Aruba: e piedranan cu tapa e playanan i e forma di dje a wòrdu trahá pa mil añanan via erupshonnan volkániko, koral moveshonnan di ref i aktividat di ola di e parti nort rural di e isla. Situá mas ost di e Brug Natural i Playa di Andicuri, e Blackstone Beach ta relativamente fásil pa haña akseso. Unabes bo pasa e Formashon di Baranka Ayo, tuma e Kaminda di Andicuri ku ta hiba na Andicuri Laman. Einan, bo por stashoná bo outo i hasi un kaminata di 1km pa Blackstone Beach. E playa aki ta forma parti di e Arikok Parke Nashonal i pues ta un sitio ku ta wòrdu konserbá. Esaki ta e motibu pakiko e ta tambe relativamente intakto pa komersial influensianan. Apesar di a wòrdu yamá un playa, tene kuenta ku e no ta konsehá pa landa den awa, manera e koriente ta hopi fuerte i por desviá bo fásilmente mas leu den oséano salbahe. Pero, ainda bo por disfrutá di un espektakular bista di e piedranan i e parti nort oséano ku ta ekstendé dilanti di e playa i saka un potrèt ku bo amigunan òf famia (Oranjestad)—Named after its most recognizable feature, the Blackstone Beach almost represents the opposite of the typical Aruban beaches. For one, it has black sand and is covered in black smooth stones. Secondly, it lies on the northern side of the island, away from the white sandy beaches of in the southern region. So, if you feel up for something different—or if it’s opposite day, visit the Blackstone Beach. Blackstone Beach shows the more natural side of Aruba: the stones that cover the beaches and the shape of it has been crafted for thousand years via volcanic eruptions, coral reef movements and wave activity of the rural northern part of the island. Located further east to the Natural Bridge and Andicuri Beach, the Blackstone Beach is relatively easy to access. Once you get passed the Ayo Rock Formation, take the Andicuri road leading up to Andicuri Beach. There, you can park your car and take a 1km hike towards Blackstone Beach. This beach forms part of the Arikok National Park and is therefore a site that is preserved. This is why it is also relatively untouched by commercial influences. Despite being called a beach, do note that it is not advised to swim in the water, as the current is very strong and can easily stray you further in the wild ocean. However, you can still enjoy a spectacular view of the stones and the northern ocean that stretches out in front of the beach and take a picture with your friends or family --------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | variante= a | tipo = Playa | nomber = Boca Prins | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 1/2 | caption_align = center | image1 = | caption1 = | image2 = Plantage in Boca Prins op Aruba, Bestanddeelnr 252-7977.jpg | caption2 = Plantashi Boca Prins na 1947 | image3 = | caption3 = }} | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[Santa Cruz]] | tipo_subdivision_adm = Zona | subdivision_adm = [[Parke Nacional Arikok]] | tipo_subdivision_adm2 = | subdivision_adm2 = | descripcion = | pais = {{ABW}} | zoom = 13 }} '''Boca Prins''' ta un boca na e costa nort-oost di Aruba, situa den [[Parke Nacional Arikok]]. Kontenido Deskripshon Situá den Parke Nashonal Arikok, e bahia di santu ta un destinashon turístiko popular. E playa di santu blanku sin vigilansia ku duinen ta solamente 55 meter largu i no ta ofresé ningun otro fasilidat. Landamentu por ta peligroso debí na e koriente fuerte i konstante i ta rekomendabel solamente pa landadónan eksperensia, si ta. E bahia ta wòrdu bishitá de bes en kuando pa surfistanan, pero no ta wòrdu konsiderá un di e lugánan di buseo sobresaliente di e isla. [ 1 ] Un kaminda di santu ku baranka di piedra di kalki ta hiba na e bahia via un trapi di palu. E piedranan di Boca Prins ta e habitat di Cnemidophorus arubensis , un lagadishi di karakol ku ta wòrdu hañá solamente na Aruba. Banda di Boca Prins tin un di e plantacionnan di cunucu mas bieu na Aruba, cu a wordo cultiva pa colonialnan Hulandes den siglo 16. E nòmber di e bahia ta derivá for di e plantashon di Prins di ántes den serkania. https://de.wikipedia.org/wiki/Boca_Prins E entrada aki, unda e [[rooi]] di e mesun nomber ta basha den lama, probablemente ta haya su nomber for di Paulus Printz, kende a wordo manda pa e colonia di Curacao door di WIC pa descubri mineralnan. Despues di no a haya oro ni na Curacao ni na Bonaire, el a yega Aruba dia 14 di juni 1725 y a establece banda di e costa noordoost di e isla.<ref>Vivienno Frank. 2019. ''Aruba en een keuze uit haar toponiemen.'' ISBN:978-0-359-65900-5, pag. 74-75</ref> '''Boca Prins''' ta un [[bahia]] na e costa nort-oost di [[Aruba]], situa den [[Parke Nacional Arikok]]. Deskripshon Situá den Parke Nashonal Arikok, e bahia di santu ta un destinashon turístiko popular. E playa di santu blanku sin vigilansia ku duinen ta solamente 55 meter largu i no ta ofresé ningun otro fasilidat. Landamentu por ta peligroso debí na e koriente fuerte i konstante i ta rekomendabel solamente pa landadónan eksperensia, si ta. E bahia ta wòrdu bishitá de bes en kuando pa surfistanan, pero no ta wòrdu konsiderá un di e lugánan di buseo sobresaliente di e isla. [ 1 ] Un kaminda di santu ku baranka di piedra di kalki ta hiba na e bahia via un trapi di palu. E piedranan di Boca Prins ta e habitat di Cnemidophorus arubensis , un lagadishi di karakol ku ta wòrdu hañá solamente na Aruba. Banda di Boca Prins tin un di e plantacionnan di cunucu mas bieu na Aruba, cu a wordo cultiva pa colonialnan Hulandes den siglo 16. E nòmber di e bahia ta derivá for di e plantashon di Prins di ántes den serkania. https://de.wikipedia.org/wiki/Boca_Prins == Mira tambe == * [[Playanan di Aruba]] {{Commonscat}} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=de|oldid =205170166|titulo=Dos Playa}} {{References}} ;Lista di fuente *[http://nl.aruba.com/activiteiten/dos-playa Dos Playa] riba nl.aruba.com *[https://www.surfline.com/surf-report/dos-playas/5842041f4e65fad6a7708e27 Dos Playa Surf] riba surfline.com }} [[:Category:Luga na Aruba]] ---------------------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | variante = a | nomber = Cueba di Huliba | nomber_oficial = | nomber_nativo = | tipo = Cueba | pais = {{ABW}} | alias = Tunnel of Love | lema = | imagen = | descripcion = | multi-imagen = <!-- Utilisa plantia {{Multiple image}} --> | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[San Nicolas]] | zoom = 14 }} **The Huliba Cave/ Tunnel of Love The Huliba Cave, formerly known as the Tunnel of Love, was once open to the public, and was the biggest and most accessible of all three caves. This cave had five chambers, including one that is heartshaped. This cave had narrow stairs that led to long pathways deep into the cave, with a staircase leading to the exit on the other side. In one of the chambers, there used to be the carving of the Virgin Mary, put there for the protection of the cave. However, the Huliba Cave has been permanently closed for a few years now, as a way to preserve the bat population that lives in the cave. These Long Tongue Fruit Bats and Insect Eater Bats are very important to the ecosystem of the island. Though this cave is no longer accessible to the public, it surely is interesting to learn more about the history of these caves and the Awarak tribes that resided or utilized them.<ref>[https://www.cspnv.com/pdf/aruba-today-20240403.pdf Visit the island’s popular cave sites!], Aruba Today (3 di april 2024)</ref> Do note that these caves are very dark, humid, hot, and are inhabited by bats. Do wear comfortable clothing and shoes, as the pathways in these caves may be rough and bumpy, and don’t forget to bring a lashlight! {{Appendix}} [[:Category:Aruba]] ---------------------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | tipo= Bario | name = Eagle | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 2/2 | caption_align = center | image1 = | caption1 = | image2 = | caption2 = }} == Eagle (Aruba) == '''Eagle''' ta un bario di [[Oranjestad (Aruba)|Oranjestad, capital di Aruba. == Historia == Den comienso di añanan 20, Aruba a conoce dos refineria. Na aña 1924 a establece Lago Oil & Transport Ltd y despues na aña 1927 De [[Arend Petroleum Maatschappij]]. Dos refineria cu tabatin un rol masha importante den [[Di Dos Guera Mundial|Segundo Guera Mundial]], ya cu nan tabata suministra petroleo na e aliadonan. Ta di e refineria ‘Arend’ e vecindario aki a haya su nomber ‘Eagle’ y tambe nos ‘Eagle Beach’. Minister Maduro a comparti un tiki historia: “E refineria Eagle aki a duna trabou na mas cu shete mil trahado di 58 diferente pais. Den e area aki, e refineria a traha e fabrica pa refina e petroleo, un laboratorio y un brandweerkazerne. Tambe nan a construi nan sede ‘hoofdkantoor’ cu ta exactamente e edificio caminda nos ta para actualmente”. E mandatario tambe a trece dilanti cu e refineria a construi casnan special pa e personal di refineria, algun cas den e bario, e Eagle tennis club y e hospital cu tey ainda.<ref>[https://awemainta.com/wp-content/uploads/2024/02/AM240221.pdf Minister Maduro di Cultura a haci e desvelo di e ‘Ruta Historico di Eagle’], Awemainta (21 di februari 2024) </ref> E ‘Ruta Historico di Eagle’ ta un ruta pa cera conoci cu e historia di e bario di Eagle, e refineria di Eagle y Aruba su rol importante pa aliadonan den Segunda Guera Mundial. E storia di e refineria di Eagle, un tempo simbolo di e poder industrial di Aruba hunto cu Lago na San Nicolas, ta conta nos e desaroyo di Aruba den tempo for di su comienso na 1924 te na e desmantelamiento den añanan cincuenta y sesenta caminda cu a traha espacio pa turismo cual te cu awe en dia ta e pilar economico mas importante di Aruba. E proyecto di ‘Eagle History Tour’ lo crea un conexion entre e historia, herencia cultural industrial di Aruba y nos turismo, creando un atractivo nobo pa nos bishitantenan pero tambe lo educa localnan y principalmente e generacionnan mas jong tocante Aruba su historia industrial y e rol importante di e refineria di Eagle den e di Dos Guera Mundial asina e mandatario a trece den su discurso. Ademas den un futuro cercano lo pone borchinan na cinco diferente sitio cu QR code cu ta contene informacion importante di historia di e sitio den cuatro diferente idioma, mas obhetonan di arte y programanan educativo. Aruba tabatin un rol importante den Segundo Guera Mundial cu e dos refinerianan aki cu Alemania tabatin wowo riba Aruba y nan a manda un submarino pa bin destrui e dos refinerianan aki pa stroba e aliadonan haya nan combustibel. Asina e submarino a tira riba e tankero Arkansas y a mata varios hende entre otro Bonerianonan. Tambe e submarino a manda torpedo pa destrui e dos refinerianan cu danki na nos Señor Dios esakinan a faya nan proposito. {{Appendix}} -------------------------------------- {{Infobox luga den pais | tipo= Bahia y haf | name = Plantashi Prins | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 2/2 | caption_align = center | image1 = Zeilschip bij de Yachtclub van Aruba. Op de achtergrond de Lago-olieraffinaderij, Bestanddeelnr 252-3982.jpg | caption1 = Barco di bela cu refineria den fondo | image2 = De haven van de Lago-olieraffinaderij in San Nicolas op Aruba, Bestanddeelnr 252-8041.jpg | caption2 = }} {{Databox}} '''Plantashi Prins''' ([[Hulandes]]: Plantage Prins), originalmente un plantacion di coco na Aruba, [1] [2] a mira su cas reconstrui den añanan 1950. E decadensia di palma, atribuí na malesa, a kondusí na e stòp di produkshon di kunuku. 3] Na 1911, e mapa di Werbata-Jonckheer a identifiká Prins Plantation komo un di e 23 plantashonnan mayoritariamente chikitu karakterisá pa agrikultura kombiná, palu di koko i kas. Ademas, un plantashon mas grandi tabata situá paden, nort di Oranjestad na San Barbola, lugá di nasementu di Virginia Demetricia. E township Savaneta en realidad a surgi for di un plantacion gubernamental cu despues a transforma den un pueblito chikito. 4] == Etimologia == E plantacion ta derivá su nòmber for di un ingeniero di mina suédo Paulus Printz, ku a biba den e área durante di dies-ocho siglo, mientras tabata buska oro den nòmber di e administradornan di e kamber di Amstedam di e kompania Hulandes di West India. Segun e mapa di Van Raders di 1825, e ruina di su kas (No. 37) tabata situá riba e muraya na nortwest di e plantashon, pero for di e tempu ei e ruina a disparsé. E tapa di e seru, ku ta eksponé na bientu, tabata mas faborabel pa biba ku e arroyo ku tabata protehá pa bientu. [5] [6] Printz a traha na Aruba for di 14 di yüni 1725, te ku 3 di yüni 1727, ora ku el a risibí un òrdu di Amsterdam pa stòp e trabou. [ 7] == Panorama general == E kas original di plantacion den e arroyo no ta pará mas, i e struktura ku a sigui, un kas di pais konstruí den añanan 1930, ta awor den un estado di ruin. 6] Situá 2.5 kilometer for di e sentro di bishitante i aproksimadamente 600 meter for di e plantahe Fontein den Parke Nashonal Arikok, un kaminda ta hiba na e plantahe Prins históriko, ku anteriormente tabata di propiedat di Sr. Mokki Arends,[8] i dos arroyos bisiña, Rooi Prins i Rooi Dwars. E arroyos aki un tempu tabata nutrí palu di koko i palu di fruta. Mientras cu e coconutnan a desaparece, y solamente algun mata di fruta a keda, e vegetacion nativo ta prospera mas densamente cu riba e colinan circundante. 1] Te ku 2023, apesar di plannan inisial, e renobashon i transformashon di e ruinanan di e plantashon Prins den e Prins Center, ku ta presentá proyektonan di demonstrashon riba aktividat agrikultoral di plantashon tempran, no a tuma lugá ainda. E integrashon di e Prins Center den e diseño nobo di Parke Nashonal Arikok ta keda pendiente. Ta konsehábel pa konsiderá pa destahá e importansia históriko di Prins Center su nòmber den e sentro mes. 9] {{Appendix}} ------------------------ {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =59895500|titulo=Pos Chikito}} {{References}} }} == Mira tambe == * [[Lista di luga na Korsou]] {{Commonscat}} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =62603301|titulo=Suffisant (Curaçao)}} {{References}} }} ---------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | variante = a | nomber = Bushiribana | nomber_oficial = | nomber_nativo = | tipo = Bario | pais = {{ABW}} | alias = | lema = | imagen = Gouddelving bij Bushiribana op Aruba, Bestanddeelnr 252-7961.jpg | descripcion = Mina di oro na Bushiribana na Aruba (1947). Na 1946, despues di 30 aña, a cuminsa e mina di oro atrobe pero esaki no a resulta lucrativo. | multi-imagen = <!-- Utilisa plantia {{Multiple image}} --> | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[Paradera]] | zoom = 14 }} '''Bushiribana''' ta un luga den region di [[Paradera]] na kosta nort di [[Aruba]].[1] E ta mihó konosí pa e ruinanan di stempel di oro. == Geologia == Na final di e periodo di Kretáseo, kambionan geológiko signifikante a tuma lugá riba Tera. Piedranan fluido nobo, conoci como e batholith di Aruba, a pusha ariba door di scheurnan den e volcan antiguo, e Formacion di Lava di Aruba. E piedranan aki a forma koredónan i a solidifiká. Un di e tiponan di piedra cu a sali for di esaki ta gabbro. Gabbro tin un koló di antrasit i ta mustra mineralnan briante ora inspekshoná mas di aserka. E ta wòrdu hañá den e área di Matividiri. E tipo di piedra aki a wòrdu usá den konstrukshon di e planta di stèmpel di oro di Bushiribana.[2] Rush di oro Oro laba abou ta konosí komo oro aluvial. E ta laba den forma di stòf di oro, pida di oro, grano di oro i tin bia pida di oro. Despues di e rush di oro Arubano di 1824 pa 1829, den cual a haya oro aluvial, e cantidad eventualmente a baha y e depositonan di oro no a duna mas. Den transkurso di siglo, kompanianan di oro a kuminsá buska e fuente di e oro aki, e venanan di kuarso. Tin bia e adernan aki a surgi i despues a disparsé bou di tera atrobe.[3] Stempel di Oro Durante e periodo di 1872 pa 1915, ora ku oro tabata wòrdu mina riba e isla, dos molina di oro tabata operá.[3] Esakinan tabata e planta di stèmpel di oro di Bushiribana i e planta di smelt di oro di Balashi.[4] Na 1872, Aruba Island Gold Mining Company a construi un smelter y stempel mill di oro na Bushiribana, den curason di e area di mineria di oro cuarzo. Tambe e compania a construi e prome pier den haf di Aruba, yama Waaf di Compania riba Forti Abou, y a traha un caminda di dies kilometer pa transporta e mashinnan. E industria di stèmpel di oro tabata inkluí mashinnan di vapor, mulina di stèmpel, reservorionan di awa dushi i fòrnunan. E fábrika a hasi pèrdida pa binti aña. E oro a wòrdu saka dor di kombin’é ku merkurio, perdiendo mas o ménos mitar di e oro. For di 1897, e montonnan di shushi di Bushiribana a wòrdu retrabá usando e proseso di sianuro ku a wòrdu inventá resientemente, i ta e ora ei so e minamentu di oro a bira algu probechoso. Na 1899 un molina di stèmpel na Balashi a tuma over e trabou.[3] E oro prinsipalmente tabata bini di un di e dos shen venanan di kuarso ku ta karga oro ku a bini na superfisie for di e profundidatnan di Aruba kantu di kosta nort.[3] ---------- == Sero Colorado == On your way to Baby or Roger’s Beach, you’ll pass by the famous Red Anchor at what was once the entrance to the Colony residential community and be greeted with red soiled hills by the coast. This is Sero Colorado. Named after the 30-meter, deep red, limestone hill, Adriaan Laclé “Sero Colorado” translates to “Colored Hill”. Sero Colorado has deep historical ties with the once-thriving phosphate industry in the area. Matter of fact, there are still under- ground shafts and passages deep in Sero Colorado from the time of phosphate mining. In 1958, the re- finery at the time, Lago, adopted this name for the residential section of its employees.<ref>[https://www.cspnv.com/pdf/aruba-today-20241118.pdf Place names in San Nicolas and their origins], Aruba Today (18 di november 2024)</ref> -------- {{Infobox luga den pais | tipo= Isla di rif | variante = a | name = Renaissance Island | alias = Sonesta Island | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 2/2 | caption_align = center | image1 = | caption1 = | image2 = | caption2 = | pais = {{ABW}} | region = [[Santa Cruz]]? }} '''Renaissance Island''' (antes Sonesta Island [1]) ta un isla di rif privá dilanti costa di Aruba na haltura di e pista di aterisahe di [[Aeropuerto Internacional Reina Beatrix]]. Bista general E isla di ref di koral di 16 hektar a wòrdu kumprá pa Sonesta Hotels, i a habri na 1989 komo Isla di Sonesta.[2] Na 1991, Sonesta a wòrdu atkerí pa Ramada Renaissance Hotels, i e isla a wòrdu renobá komo Renaissance Island.[3] E ta un isla priva cu por wordo bishita solamente den dia. E isla di ref alargá ta ofresé playanan blanku, mondinan di mangel i un variedat grandi di parhanan.[1] Tin dos playa: Iguana Beach ta pa famianan, i Flamingo Beach ta pa adulto. Iguana Beach ta haña su nòmber for di e iguanan ku ta biba riba e playa. Flamingo Beach ta e unico luga na Aruba cu tin flamingo cu a wordo introduci. Tur dos espesie di animal tin bia ta bishitá e otro playa tambe.[4][5] Entre 7:00 AM y 7:00 PM un boto ta sali for di e hotel Renaissance Aruba pa e isla di rif. Huespetnan ku no ta di hotèl por biaha pa un pago.[6] Dos avion chikí, un Beechcraft Model 18 i un Convair 400, a wòrdu hundi na kosta pa krea un lugá di buseo. Ta posibel pa pasa anochi den un cabana (hut chikitu) riba e isla.[5] -- == Historia == nl.wiki:E isla di 16 hectar riba rif di Bucuti a ser cumpra pa Sonesta Hotels, y a habri na 1989 como isla Sonesta.<ref>Amigoe, [https://www.delpher.nl/nl/kranten/view?query=sonesta+island&coll=ddd&sortfield=date&page=1&facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Nederlandse+Antillen&identifier=ddd:010642557:mpeg21:a0071&resultsidentifier=ddd:010642557:mpeg21:a0071&rowid=2 Sonesta hotel en Sonesta Island: uniek hotelproject], 14 februari 1989</ref> Na 1991, Ramada Renaissance Hotels a kumpra Sonesta, i e nòmber di e isla a kambia pa Renaissance Island.[ 3] Ta un isla privá cu por wordo bishita solamente den dia. E isla di rif ta un isla largu ku ta ofresé playa blanco, palo di mangrove i un variedat grandi di parhanan. 1] Renaissance-eiland (voorheen Sonesta eiland),[1] is een 16 ha groot koraalrifeiland, officieel bekend als het Bucutirif [2][3] voor de kust bij Oranjestad, Aruba. en grenst aan de Rifeilanden van Oranjestad. Het eiland is particulier bezit en heeft de enige privé-stranden op Aruba.[4] Er zijn twee stranden: Iguana Beach en Flamingo Beach. Een Beechcraft 18 en een Convair 400 zijn allebei bewust ongeveer 50 meter (46 m) uit de kust gezonken om een duikplaats te creëren.[5] Flamingo's zijn te zien op het eiland.[6] Ze zijn echter niet inheems op Aruba.[7] de.wiki:Renaissance Island is een ongeveer 48 hectare groot, particulier gebruikt, smal en ongeveer 3,8 kilometer lang eiland voor de kust van het hoofdeiland Aruba . de.wiki:Renaissance Island ta un isla privá di mas o ménos 48 ektar di largura, estrecho i di mas o ménos 3,8 kilometer largu, na kosta di e isla prinsipal Aruba. {{Appendix}} Renaissance Island (anteriormente Sonesta Island),<ref>{{citeer web|titel=Sonesta Island | url = https://www.tripadvisor.com/ShowTopic-g147247-i144-k845765-Sonesta_Island-Aruba.html | accessdate = 2020-03-04}}</ref> ta un isla di 16 hectare di coral, ofisialmente konosí komo Bucutirif<ref>{{cite web | title =Harbour Map and Navigational Chart. From Netherlands Government chart, 1977 | url = https://www.arubaports.com/main/oranjestad/ |bezochtdatum=15 november 2020}}</ref><ref>{{citeer web | titel=Navigation Waypoints referencing to “Bucuti Island” | url=https://www.aruba-cruisingguide.com/navigation/ |bezochtdatum=15 november 2020}}</ref> for di Oranjestad, Aruba, i ta limita ku e Rifeilanden di Oranjestad. E isla ta privá i tin e úniko playa privá na Aruba.<ref>{{cite web | title =Renaissance Aruba Resort & Casino | url =http://www.fodors.com/world/caribbean/aruba/review-40803.html | accessdate = 2014-08-20}}</ref> Tin dos playa: Iguana Beach i Flamingo Beach. Un Beechcraft 18 i un Convair 400 tur dos a keda sink deliberadamente mas o ménos 50 meter (46 m) for di costa pa crea un lugá di buceo.<ref>{{cite book | last =Huber | first =Joyce | title =Best Dives of Aruba, Bonaire & Curaçao | publisher = Hunter Publishing, Inc | date =2011 | isbn = 9781588437495 }}</ref> Flamingo ta ser mira riba e isla.<ref>{{cite web| last =Suri | first =Charu | title =Where to see Flamingos in Aruba | url =http://www.afar.com/highlights/where-to-see-flamingos-in-aruba | accessdate =2014-08-20}}</ref> Sinembargo, nan no ta nativo di Aruba.<ref>{{cite web|url=https://journalistontherun.com/2017/07/01/everything-you-need-to-know-about-flamingo-island-aruba/|title=Everything You Need To Know About Flamingo Beach Aruba|date=1 July 2017|publisher=}}</ref> == Lokashon y uzo == E isla ta situá mesora banda di e ruta di aterisahe RWY 11 na aeropuerto internashonal Reina Beatrix na sur di e islanan di Oranjestad. E ta comprá dor di e doñonan di un hotel di sinku strea. Riba e dos bahia di awa den forma di un U riba e isla a konstruí un restorant, barnan di playa, un sentro di spa, un kancha di voleibol i fasilidatnan pa deporte di awa i baño. E hóbennan di e hotèl ta wòrdu transportá ku e ferry di e hotèl mes. E awa di awa di e hotel ta ser transportá pa barku pa e WEB kanaal purifikashon na e isla prinsipal pa deskontaminashon. {{Appendix}} * Eduardo en Gerardo de Veer van Meta Corporation, de ontwikkelaars van het Sonesta Hotelproject (de bouw van een 320-kamer hotel in het hart van Oranjestad - Coral Reef Hotel) presenteerden de plannen in 1986 en op 30 oktober 1987 de eerste steen gelegd. * Sonesta island gelegen op het rif tegenover de [[internationale luchthaven Koningin Beatrix]]. * Vanaf de open lobby heeft men niet alleen zicht op dezee, maarook ophetkanaal, van waaruit de gasten met de boot naar het Sonesta Island kunnen vertrekken. Een traject dat slechts tien minuten duurt. Vier boten van 26 voet lang en met een capaciteit voor 29 personen elk, zullen beschikaar zijn voor het transport van de gasten van het hotel, via het kanaal, naar Sonesta Island. Op dit rifeiland, waarop tot een jaar geleden alleen maar mangroveplanten te zien waren, zijn in de afgelopen maanden twee prachtige stranden met hagelwit zand aangelegd. Momenteel worden een restaurant en bar gebouwd, waarna de whirlpools en faciliteiten voor watersporten zullen volgen.<ref>{{citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642557:mpeg21:pdf|titel=Sonesta hotel en Sonesta island: uniek hotelproject|werk=[[Amigoe]]|datum=14 februari 1989|bezochtdatum= }}</ref> en.wiki:see Oranjestad, Aruba The touristically named Renaissance Island (formerly Sonesta Island)<ref>{{cite web | title =Sonesta Island | url = https://www.tripadvisor.com/ShowTopic-g147247-i144-k845765-Sonesta_Island-Aruba.html | accessdate = 2020-03-04}}</ref> is a 40 acres [[cay]] (or barrier reef) island, officially known as the Bucuti Rif<ref>{{cite web | title =Harbour Map and Navigational Chart. From Netherlands Government chart, 1977 | url = https://www.arubaports.com/main/oranjestad/ | accessdate = 2020-03-04}}</ref><ref>{{cite web | title =Navigation Waypoints referencing to “Bucuti Island” | url = https://www.aruba-cruisingguide.com/navigation/ | accessdate = 2020-03-04}}</ref> and it is off the coast near Oranjestad. It is privately owned and has the only private beaches on Aruba.<ref>{{cite web | title =Renaissance Aruba Resort & Casino | url =http://www.fodors.com/world/caribbean/aruba/review-40803.html | accessdate = 2014-08-20}}</ref> There are two beaches: Iguana Beach and Flamingo Beach. A [[Beechcraft Model 18|Beechcraft 18]] and a [[Convair]] 400 were both deliberately sunk about 50 yards offshore to create a diving site.<ref>{{cite book | last =Huber | first =Joyce | title =Best Dives of Aruba, Bonaire & Curaçao | publisher = Hunter Publishing, Inc | date =2011 | isbn = 9781588437495 }}</ref> [[Flamingo]]es can be seen on the island.<ref>{{cite web| last =Suri | first =Charu | title =Where to see Flamingos in Aruba | url =http://www.afar.com/highlights/where-to-see-flamingos-in-aruba | accessdate =2014-08-20}}</ref> However, they are not native to Aruba.<ref>{{cite web|url=https://journalistontherun.com/2017/07/01/everything-you-need-to-know-about-flamingo-island-aruba/|title=Everything You Need To Know About Flamingo Beach Aruba|date=1 July 2017|publisher=}}</ref> Awemainta 30 december 2020|Isla Priva: Di complemento pa atraccion principal|E creacion di un beach priva riba e rifnan dilanti di aeropuerto tabata otro reto grandi pa MetaCorp. E responsabilidad di esaki a cay grandamente riba e schoudernan di Rudolph Richardson na cabes di ATCO. Delft Hydraulic Engineering di Hulanda meticulosamente a diseña e isla artificial. A pone shen y shen di meternan cubico di santo blanco den bargenan cu despues a basha riba e awanan poco hunto di e rif pa crea un plataforma for di unda e backhoe y otro ekipo necesario pa traha e isla, por a para firme riba dje. E isla a habri pareu cu e hotel na 1991. Na 1999, Horcan Lenny, considera como e di dos mas fuerte pa pasa den November, a dal Aruba duro y Sonesta Island a keda den hopi mal estado. Mester a trah’e full di nobo. Despues di un candela chikito un par di aña atras, Renaissance Island ta un di e atractivonan turistico mas grandi di e isla. Conoci mundialmente como e luga pa comparti di un dia di solo y lama hunto cu flamingonan cu ta cana casualmente band’i bo. Fuera di e parhanan aki, e isla tambe ta un santuario pa hopi yuwana. {{Appendix}} --------------------- {{Infobox luga den pais | tipo= Playa | name = Hadicurari | alias = Fisherman's Hut | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 2/2 | caption_align = center | image1 = | caption1 = | image2 = | caption2 = }} | pais = {{ABW}} | region = [[Noord]] | zona = [[Palm Beach]] | zoom = 14 }} '''Hadicurari''' (''Fisherman's Hut'') ta un luga na costa west di Aruba, den e zona di [[Palm Beach]] na haltura di e hotelnan Holiday Inn y Marriott Vacation Club. Aki ta situa un waf di piscado y un parti ta wordo uza como zona pa [[windsurf]]. Hadicurari ta conoci como un sitio pa pisca unda tabatin ranchonan di piscado y un pier chikito. Den ananan 1950 tabata captura aki hopi calco. De vissershaven heeft een steiger met 92 aanlegplaatsen die in de jaren 90 van de vorige eeuw is aangelegd. Hier werd in de jaren 1950 veel calco (''strombus gigas'') gevist. Door de roofbouw is de calco in deze buurt zeer zeldzaam geworden en wordt nu beschermd.<ref>Vivienno Frank. 2019. ''Aruba en een keuze uit haar toponiemen'' pag. 111, ISBN:978-0-359-65900-5</ref> Aki tabata establece Centro di pesca Hadicurari, cu tabata organisa torneonan di pisca pa e piscadonan local.<ref>Vistoernooi Centro Hadicurari. "Amigoe". Curaçao, 09-07-1994, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 15-09-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644198:mpeg21:p005</ref> Awendia e ta fungi como restaurant.? * E pier chikito a wordo reemplasa den ananan 19 90 pa un pier grandi cu 92 luga pa boto * Den e periodo aki a lanta e Centro di pesca Hadicurari y na 2003 a funda Fundacion Centro di Pesca Hadicurari. Fundado tabata Colin Christiaans. * Anualmente ta celebra Dia di Piscado cu ta riba 29 di juni cu iun torneo di pesca. * Den e edificio di Centro di Pisca hadicurari tin un restaurant establece. Centro di Pesca Hadicurari ta percura pa brinda e piscadonan tur ayudo. Considerando cu e centro aki ta practicamente hinca entre e hotelnan grandi y luhoso; Centro di pesca Hadicurari tin cu “negosha” un tiki riba e tradicion di piscado den e centro aki. NOTES In tegenwoordigheid van de ministers Elio Nicolaas, ing. Roland Laclé en minister ing. Eddy Briesen, legde minister Charro Kelly vrijdagmiddag de eerste steen voor de vissershaven bij Hadicurari, ten noorden van het Holiday Inn Hotel. De 92 aanlegplaatsen voor de vissersboten vergt een investering van 1,4 miljoen florin. De bouw geschiedt door Camar nv.Eerste steen vissershaven. "Amigoe". Curaçao, 23-11-1992, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 14-09-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643702:mpeg21:p005 {{Appendix}} [[Category:Luga na Aruba]] --------------- {{Infobox luga den pais | tipo= Isla di rif | variante = a | name = De Palm Island | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 2/2 | caption_align = center | image1 = Sign De Palm Island.jpeg | caption1 = | image2 = | caption2 = | pais = {{ABW}} | region = [[Santa Cruz]]? }} [[File:Sign De Palm Island.jpeg|thumb|Borchi pa yega De Palm Island]] '''De Palm Island''' ta un isla di mas o ménos 10 ektar grandi, habitá, estrecho i di 1,5 kilometer largu for di costa di e isla principal di Aruba, ost di e stat di Pos Chiquito, serka di e aeropuerto internashonal Reina Beatrix. E isla ta un rif di koral ku tin un hotel, un bar i un restorant. E biahe via ferry for di e isla prinsipal ta dura mas o ménos 10 minüt. Riba e isla tin un playa ku tin un guardia i un parke di awa. E isla ta di propiedat di De Palm Tours, e operador di biahe di mas grandi na Aruba, fundá pa Wichie de Palm i kumprá pa Harold Malmberg den añanan 60 di [[siglo 20]].<ref>{{Citeer web|url=http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&task=view&id=24&lang=en|titel=Tourism|taal=en|uitgever=Historia di Aruba|bezochtdatum=1 september 2018|archiefurl=https://web.archive.org/web/20230621061434/http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&task=view&id=24&lang=en|archiefdatum=2023-06-21}}</ref> == Detayenan == E parke di awa tin un atraccion extraordinario. E bishitantenan, ekipá ku un sistema di buelo di kaska bou di awa, por bishitá e mundu tropikal di piská di e isla di koral na pia i tambe tuma imágen bou di awa di un avion Cessna 414 derotá i bou di awa. E Sea Trek helmet system tambe ta posibel pa no-swimmer i personanan ku no tin eksperensia di buelo. {{Appendix}} De Palm island is een ongeveer 10 hectare groot, bewoond, smal en 1,5 kilometer lang eiland voor de kust van het hoofdeiland van [[Aruba]], ten oosten van de stad [[Pos Chiquito]], in de buurt van de [[internationale luchthaven Koningin Beatrix]]. Het eiland is een dood [[koraalrif]] met daarop een hotel, bar en restaurant. De overtocht per ferry vanaf het hoofdeiland duurt ongeveer 10 minuten. Op het eiland is er een bewaakt strand en een [[waterpark]]. Het eiland is eigendom van [[De Palm Tours]], de grootste [[touroperator]] op Aruba, opgericht door [[Witchie de Palm]] en in de jaren zestig van de twintigste eeuw gekocht door [[Harold Malmberg]]<ref>{{Citeer web|url=http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&task=view&id=24&lang=en|titel=Tourism|taal=en|uitgever=Historia di Aruba|bezochtdatum=1 september 2018}}</ref> == Bijzonderheden == Het waterpark heeft een buitengewone attractie. Bezoekers, uitgerust met een onderwaterhelm-duiksysteem, kunnen te voet de tropische vissenwereld van het koraaleiland bezoeken en ook onderwateropnamen maken van een neergehaald en onder water gelegen [[Cessna]] 414-vliegtuig. Het gebruik van het Sea Trek-helmsysteem is ook mogelijk voor niet-zwemmers en personen zonder duikervaring. {{Appendix|1=alles|2= '''Voetnoten''' {{References}} '''Bronnen''' * {{citeer web|url=http://www.visitaruba.com/things-to-do/tours-and-activities/depalm-island/|titel=De Palm Island|bezochtdatum=1 september 2018}} * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=de|titel=Palm Island (Aruba)|oldid=165611524|datum=20170518}} -------------- '''Isla di Oro''' ta parti di e rif di Pos Grandi na costa sur di [[Aruba]], entre [[Pos Chikito]] y [[Savaneta]]. E area ta cay den e [[Parke Marino Aruba]] y ta bou maneho di [[Parke Nacional Arikok| Fundacion Parke Nacional Aruba]] (FPNA).<ref>{{citeer web|url=///C:/Users/l_de_/Downloads/BONERIANO-15-03-2024.pdf|titel=FPNA ta activo den defensa di Isla di Oro|werk=Boneriano|datum=2024-03-15|bezochtdatum=2024-03-23}}</ref> == Historia == Isla di Oro a inicia na aña 1965 ora Adolf (Dochi) Oduber a construi un compleho di recreacion den forma di un barco cu den dje un restaurant, bar y sala di baile, cu el a duna e nomber "Isla di Oro".<ref>{{citeer web|url=citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462564:mpeg21:p006|titel=Opening van Isla di Oro|werk=[[Amigoe]]|datum=1965-03-09|bezochtdatum=2024-03-23}}</ref> E compleho ta situa 150 meter for di e costa na un laguna rondona pa mondi di mangel, pa cua mester a traha un brug y kap un caminda dor di e mangelnan.<ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010470027:mpeg21:p006|titel=Luchtkasteel van Oduber werd restaurant in zee|werk=[[Amigoe]]|datum=1964-08-05|bezochtdatum=2024-03-23}}</ref> E tempo ey e compleho tabata un atraccion turistico popular, unda tabata organisa fiesta, ademas di presentacion y shownan di artistanan conoci. E compleho, cu ta riba tereno erfpacht, a cambia varios biaha di doño-desaroyado y tabata operacional te mas o menos aña 1994 pa despues keda bandona. == Proteccion di naturalesa == Isla di Oro ta ubica den un zona di naturalesa cu un grado halto di balor y di medidanan di proteccion. Banda di ta protegi mediante e decretonan nacional ''Nieuwe aanwijzing domeingronden als natuurreservaat''<ref>[https://www.dcbd.nl/sites/default/files/documents/MinistryofJustice%282020%29_LandsbesluitNieuweAanwijzingDomeingrondenAlsNatuurreservaat.pdf Landsbesluit ''Nieuwe aanwijzing domeingronden als natuurreservaat''] ([[Afkondigingsblad van Aruba|AB]] 2020 no. 67)</ref> y ''Ruimtelijke Ontwikkelingsplan met Voorschriften 2021''<ref>[https://www.dip.aw/wp-content/uploads/2021/08/AB-2021-no.-123.pdf Landsbesluit ''Ruimtelijke Ontwikkelingsplan met Voorschriften 2021''] (AB 2021 no. 123) di 28 juli 2021.</ref>, e isla mes y e lama ta clasifica como "Marine Protected Area" (MPA) mediante decreto nacional.<ref>[https://www.dcbd.nl/sites/default/files/documents/MinistryofJustice%282018%29_LandsbesluitParkeMarinoAruba.pdf ''Landsbesluit Parke Marino Aruba''] (AB 2018 no. 77) di 20 di december 2018</ref> Adicionalmente, e area tin reconocemento internacional como un "Key Biodiversity Area" (KBA) door di Union Internacional pa Concervacion di Naturalesa (IUCN) y desde 2023 como un area RAMSAR (RAMSAR Site no. 2526).<ref>{{citeer web|url=https://www.bondia.com/corte-ta-prohibi-aruba-ocean-villas-pa-cuminsa-of-traha-na-isla-di-oro/|titel=Corte ta prohibi Aruba Ocean Villas pa cuminsa of traha na Isla di Oro|werk=BonDiaAruba|datum=2024-03-18|bezochtdatum=2024-03-23}}</ref> Fuera di esey e mangelnan, tanto e mangel preto (''Avicennia germinans'') como e mangel blanco (''Laguncularia racemosa'') ta especienan di mata protegi pa ley.<ref>[https://docplayer.nl/110238034-2017-no-48-afkondigingsblad-van-aruba-landsbesluit-houdende-algemene-maatregelen-van-14-juli-2017-ter-uitvoering.html ''Landsbesluit bescherming in-heemse flora en fauna''] (AB 1995 no. 2) di 14 di juli 2017</ref> Den curso di tempo a lansa diferente proyecto pa Isla di Oro, entre nan e proyecto di un delfinario, bou e nomber di ''Dolphin Beach'' na comienso di añanan nobenta<ref>{{citeer web|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010645141:mpeg21:p005|titel=Gedegen en objectief onderzoek onontbeerlijk voor Dolphin Beach|werk=[[Amigoe]]|datum=1993-05-15|bezochtdatum=2024-03-23}}</ref>, y e proyecto di ecohotel, ''Zoetry Isla di Oro Aruba'', den decada 2010.<ref>{{citeer web|url=https://archive.org/details/BNA-DIG-BONDIA-2014-10-30/page/n2/mode/1up?q=isla+oro+parke+marino&view=theater|titel=Proyecto Isla di Oro ta bek na su concepto inicial di ecohotel|werk=BonDiaAruba|datum=2014-10-30|bezochtdatum=2024-03-23}}</ref> Ambos proyecto a encontra cu resistencia di e activistanan ambiental y finalmente no a continua pa falta di e permisonan rekeri. {{Appendix}} [[:Category:Aruba]] y cu ta cay bou maneho di Fundacion Parke Nacional Aruba (FPNA). Ademas mangelnan, tanto e mangel preto (''Avicennia germinans'') como e mangel blanco (''Laguncularia racemosa'') ta especie di mata protegi pa ley. y e area tambe ta cay den ‘Natuur Gebied’ Nieuwe aanwijzing domeingronden als natuurreservaat (AB 2020 no. 67) y Ruimtelijke Ontwikkelingsplan met Voorschriften 2021; mientras cu e isla mes y e lama ta cay den Marine Protected Area (MPA) esta Landsbesluit Parke Marino (AB 2018 no. 77) Adicionalmente, e area aki tin reconocemento internacional como un Key Biodiversity Area (KBA) door di IUCN y ultimamente a wordo clasifica como un RAMSAR gebied (RAMSAR Site no. 2526) – dunando e area akinan mas balor ainda y den e caso aki, segun Silva ta expresa a nenga diferente parti di ley pero asina mes e desaroyado a continua cu e trabounan dañino pa naturalesa sin permiso. E mangelnan ta un especie protegi pa ley y e area tambe ta cay den Natuur Gebied’ Nieuwe FPNA ta activo den defensa di Isla di Oro aanwijzing domeingronden als natuurreservaat (AB 2020 no. 67) y Ruimtelijke Ontwikkelingsplan met Voorschriften 2021 (AB 2021 no. 123) mientras cu e isla mes y e lama ta cay den Marine Protected Area (MPA) esta Landsbesluit Parke Marino (AB 2018 no. 77) – haciendo e area aki un grado di proteccion halto. Adicionalmente, e area aki tin reconocemento internacional como un Key Biodiversity Area (KBA) door di IUCN y ultima[1] mente a wordo clasifica como un RAMSAR gebied (RAMSAR Site no. 2526) – dunando e area akinan mas balor ainda.<ref>{{citeer web|url=https://www.bondia.com/corte-ta-prohibi-aruba-ocean-villas-pa-cuminsa-of-traha-na-isla-di-oro/|titel=Corte ta prohibi Aruba Ocean Villas pa cuminsa of traha na Isla di Oro|werk=BonDiaAruba|datum=2024-03-18|bezochtdatum=2024-03-23}}</ref> Na november di aña pasa 2023 e area aki a cuminsa forma parti di Convenio di Ramsar Area bao e parti di Costa Zuid e cual ta un di e areanan cu mas biodiversidad, status di Ramsar tin como meta pa proteha e areanan aki sin interveni cu actividadnan economico, enfatisando reduccion di daño y restauracion di naturalesa den caso di daño cu ta inevitabel. Isla di Oro ta un área di mangrove amplio na Aruba, kaminda diferente ekosistema ta reuní. E lugá di buelo ku e mesun nòmber ta konsistí di un banda di playa grandi ku un rif similar na esun di e lugá di buelo Mangel Halto. E tipo di koral mas comun riba e rif aki ta e koral di cerebro, di strea y di placa. Lobster di koral, snapper, piská trompeta i piská angel ta habitantenan regular. Isla di Oro ta nifiká isla di oro.<ref>{{citeer web|url=https://www.duikersgids.nl/en/isla-di-oro|titel=Isla di Oro|werk=duikersgids.nl|datum= |bezochtdatum=2024-03-23}}</ref> Isla di Oro no ta solamente un kolekshon úniko di ekosistema, sino tambe un isla di fiesta ku un restorant abandoná ku a wòrdu traha den forma di un boto. Bo por yega na e lugá despues di un caminata bastante largu dor di e área. Ta rekomendá un buelo di boto. NOTES FUNDACION Parke Nacional Aruba ta na altura di actividadnan cu ta tumando luga riba Isla di Oro y ta activamente haciendo tur cos posibel den e organisacion su capacidad legal pa pone un stop n’e actividadnan cu ta tumando luga. Isla di Oro ta un area cu ta cay bou di maneho di Fundacion Parke Nacional Aruba.<ref>[file:///C:/Users/l_de_/Downloads/BONERIANO-15-03-2024.pdf FPNA ta activo den defensa di Isla di Oro], Boneriano (15 di maart 2024)</ref> E mangelnan ta un especie protegi pa ley y e area tambe ta cay den Natuur Gebied’ Nieuwe FPNA ta activo den defensa di Isla di Oro aanwijzing domeingronden als natuurreservaat (AB 2020 no. 67) y Ruimtelijke Ontwikkelingsplan met Voorschriften 2021 (AB 2021 no. 123) mientras cu e isla mes y e lama ta cay den Marine Protected Area (MPA) esta Landsbesluit Parke Marino (AB 2018 no. 77) – haciendo e area aki un grado di proteccion halto. Adicionalmente, e area aki tin reconocemento internacional como un Key Biodiversity Area (KBA) door di IUCN y ultima[1] mente a wordo clasifica como un RAMSAR gebied (RAMSAR Site no. 2526) – dunando e area akinan mas balor ainda. Fundacion Parke Nacional Aruba ta comprometi na e proteccion di e area importante aki – e unico area na Aruba unda ainda nos ta wak e ‘Poder di 3’ conecta na otro sanamente, esta e mangelnan, yerbe di lama y e rifnan di coral – 3 diferente sistema ecologico crucial cu hunto ta prove un variedad di beneficio pa e ser humano y Aruba su medio ambiente. Dialuna 11 di Maart 2024 bestuur di FPNA a ser alerta di actividadnan cu ta pasando y inmediatamente a bay den accion pa manda un Proforma Bezwaarschrift. Informacion cu FPNA a ricibi ta cu no tin un aanlegvergunning y cu esey ta evaluando pasonan legal. Ta di hopi tempo caba FPNA tin wowo extra riba e area di Isla di Oro y den augustus di 2023 a bin haya sa cu Isla di Oro a ser cumpra y asina a manda un carta oficial dia 28 di augustus pa DIP indicando cu no lo duna permiso pa ningun desaroyo riba Isla di Oro. Den november 2023, FPNA a wordo contacta door di J.O.B. Holding & Management y a ser invita pa bay un meeting pa compronde kico ta e intencion cu Isla di Oro. Dia 4 di januari 2024, FPNA a responde na J.O.B. Holding & Management cu un carta unda cu a indica cu no ta bay di acuerdo cu ningun desaroyo pa Isla di Oro. Siguientemente dia 18 di januari 2024 J.O.B. Holding & Management a invita FPNA conhuntamente cu otro organisacionnan local pa un stakeholder engagement session unda cu nan a informa cu nan lo ta haciendo diferente trabounan riba Isla di Oro y no a presenta un plan concreto cu por ser revisa. No obstante e posicion di FPNA no a cambia. FPNA no lo sostene ningun plan di desaroyo den e area aki Isla di Oro is a vast wetland mangrove area on Aruba where different ecosystems meet. The dive site of the same name consists of a vast shallow sand strip with a reef similar to that of the Mangel Halto dive site. Common types of coral on this reef are brain, star and plate coral. Coral lobsters, snappers, trumpet fish and angelfish are regular inhabitants. Isla di Oro means island of gold.<ref>https://www.duikersgids.nl/en/isla-di-oro</ref> Particulars Isla di Oro is not only a unique collection of ecosystems but also a former party island with an abandoned restaurant built in the shape of a boat. You can reach the location after a fairly long walk through the area. A boat dive is recommendable. ----- Fundacion Savaneta Aruba a nota di e discucion andando riba red social rond di Isla di Oro. E pregunta esencial den esaki ta cu si por papia di destruccion of limpiesa. Fundacion ta observa y ta na altura cu actualmente ta tumando luga un limpiesa di material di e ruina cu a keda atras eynan esta tubo y frusto den awa y hopi desperdicio di palo, etc. No tin ningun acto di corta mangroves ni otro mata pues aki nos tin cu papia di un clean up y no destruccion. Si Parke Arikok kier “claim” e luga, anto e pregunta ta dicon Parke nunca a hacie limpi y no a pone borchi cu e ta pertenece na Parke anto. Antes e doño di Isla di Oro tabata famia Oduber y despues un otro doño a tuma over te cu awe a keda na ruina unda un doño nobo local a cumpr’e via un acto notarial, pues no a hay’e regala. Semper Isla di Oro tabatin su permiso pa Restaurant y NightClub pues esey no ta nada nobo den su desaroyo.<ref>https://24ora.com/fundacion-savaneta-ta-aclaria-a-haci-isla-di-oro-limpi-y-nada-mas/ (17 di maart 2024)</ref> --- Fundacion Parke Nacional Aruba (FPNA) a cuminsa un caso contra pais Aruba y contra desaroyador di Isla di Oro, Osyth Henriquez, pa stop e di haci cualkier trabou di limpiesa riba su tereno. Hues a prohibi Henriquez pa desaroya of hasta pa haci limpiesa riba su tereno na Isla di Oro. FPNA a demanda Pais Aruba tambe pa prohibi Gobierno di duna permiso. Abogado mr. Anthony Ruiz a defende Osyth Henriquez, mientras cu abogado mr. Zuhaila Marchena a defende FPNA. Den su veredicto, mesora, hues a indica na FPNA cu como nan tin e maneho di e area, cu FPNA y e doño di Isla di Oro mester sinta na mesa y sali di e problema. Ta trata aki na un tereno cu e doño tin den erfpacht. E area ta bou maneho di FPNA como un area protehi. Den areanan protehi en general por restablece un edificio na estado original, den consulta cu FPNA. Osyth Henriquez ta propietario di Ocean Villas na Savaneta. Ey tambe e tin cu atende cu reto di FPNA, Gobierno mes y di bisiña, cu no necesariamente ta di acuerdo cu su vision pa desaroya bungalows eynan. Awo cu e kier desaroya Isla di Oro, atrobe e ta hay’e stroba y mester defende su plan y vision den corte. Ta parce cu e reto lo no ta e isla mes, sino mas bien e vecindario cu si ta protegi como un area di naturalesa.<ref>https://24ora.com/hues-a-ordena-osyth-henriquez-pa-para-trabou-riba-isla-di-oro/ (17 di mart 2024)</ref> * <ref>https://antilliaansdagblad.com/aruba/29167-blijf-van-isla-di-oro-af 13 maart 2024</ref> {{Appendix}} isla di oro is pas ontstaan in begin jaren zeventig van de vorige eeuw. Het is een stukje rif ten zuiswesten van Pos Grandi waarop Adolf R. Oduber een recreatiecomplex had gebouwd in de vorm van een schip met daarin een restaurant, bat en danszaal. Vivienno Frank isla di oro a surgi te na komienso di añanan setenta di siglo pasá. E ta un parti di e rif na sur-oeste di Pos Grandi na unda Adolf R. Oduber a konstruí un kompleho di rekreacion den forma di un barku ku den dje un restorant, bat i sala di baile. '''Isla di Oro''' ta un isla di coral na costa sur di Aruba, entre [[Pos Chikito]] y [[Savaneta]]. E area ta cay den e Parke Marino Aruba y ta bou maneho di FPNA. Het is gelegen 150 meter uit de kust op de rif van Pos Grandi. Er moest een weg door de mangrovenbos worden gehakt om bij het eiland te komen.<ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010470027:mpeg21:p006|titel=Luchtkasteel van Oduber werd restaurant in zee|werk=[[Amigoe]]|datum=1964-08-05|bezochtdatum=2024-03-23}}</ref> Gelegen aan een lagoen omringd door mangrovebossen. Er voden optredens en shows vor bekende artiesten plaats en werden feesten gehouden. Isla di oro was in de jaren op de startplaats voor natuurwandelingen van Stimaruba. * Na ana 1965 Adolfo (Dochi) Oduber a habri riba e isla un restaurant ISla di ORo construi den forma di un barco como atraccion turistico y despues amplia cu cocktail lounge y sala di baile. Apertura oficial dia 13 di maart 1965.<ref>Opening van Isla di Oro. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 09-03-1965, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 21-03-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462564:mpeg21:p006</ref> Despues di un aña a traha un brug pa yega na costa. Na 1975 el a cambia man pa Joe Procter, kende e sigui desaroya e luga. * in 1989? beheert-eigenaar door Lucy en jose Brazao Mendez. El a opera te 1994. * verschillende projecten, waaronder het dolfinarium project (1993?)onder de naam Dolphin Beach, voor de doorontwikkeling van Isla di Oro hebben vanaf 1990 gestuit op verzet van milieu-activisten.<ref>Gedegen en objectief onderzoek onontbeerlijk voor Dolphin Beach. "Amigoe". Curaçao, 15-05-1993, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 21-03-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010645141:mpeg21:p005</ref> Dolfinarium ging niet door wegens uitblijven van de nodige vergunningen. qm5nvqp95rsdghnvpuozi9wh9b8z1rs 192429 192428 2026-06-01T11:45:05Z Caribiana 8320 192429 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ {{ABW}} caya nombra pa hende: Caya Dick Cooper - Caya Jose Geerman - Caya Charlie Brouns Sr. - Caya Y.A. (Lord Boxoe) Illidge - Caya Pio Coffie - Caya Enrique Vorst - Sylvia A. Godettstraat - Caya Captain R. Rodger - Caya Lolita E. Euson - Caya Federico Maduro (Balashi) - Caya Juan Werlemen (Cashero) - Caya Juancho Kock (ex-Karawarastraat na Dakota) - Avenida Milio Croes (ex-Fergusonstraat) - Caya Dr. J.R. (Coco) Arends (Sero Blanco) - Bario Dr. Dussenbroek - Caya Ing. Roland H. Lacle - Caya Rufo Wever (Klip/Mon Plaisir) * pending: [[Parkietenbos]] - [[Cunucu Arikok]] - [[Blackstone Beach]] (full review needed) - [[Bushiribana]] - [[Renaissance Island]] - [[Hadicurari]] - [[Zeewijk]] - [[Sero Plat]] - [[Guadirikiri]] - [[Cueba di Fontein]] - [[Cueba di Huliba]] - [[De Palm Island]] - [[Isla di Oro]] - [[Eagle]] (bario) - [[Arashi]] - [[Plantashi Prins]] - [[Boca Prins]] - [[Dos Playa]] * bario di San Nicolas: [[Lagoville]] - Kustbatterij - [[Rooi Congo]] - [[Pedro Mosa]] - [[Esso Heights]] *uitbreiding [[Tanki Flip]] zie de.wiki - zie en.wiki voor [[Mangel Halto]] - [[Ayo]] - [[Catiri]] - [[Alto Vista]] * Roberto G. Croes, [https://designrr.page/?id=499490&token=3435984651&type=FP&h=5688&fbclid=IwY2xjawSD5lhleHRuA2FlbQIxMABicmlkETFoNVhmY1g2T1NuSml5cFhWc3J0YwZhcHBfaWQQMjIyMDM5MTc4ODIwMDg5MgABHlKyG1hj55NGijsU4jWBM9buhkFVlBqvV5G5EPkBOXLazF4nFZ-4bTq-kTSR_aem_r4VExioZnv6pqBz0zQl6Eg Origen di nombernan di bario y sitio na Aruba] ------------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais| variante= a | tipo = Bario | nomber = Caya Jose Geerman | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 2 | caption_align = center | image1 = | caption1 = | image2 = | caption2 = | footer = | footer_align = center }} | pais = {{ABW}} | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[Regionnan di Aruba|San Nicolas Noord]] | tipo_subdivision_adm = Zona | subdivision_adm = | zoom = 13 }} '''Watapana Gezaag''' ta un bario y zona den e parti nort di [[San Nicolas]], e di dos ciudad mas grandi di [[Aruba]]. Dia 1 di yanüari 2020, e lugá tabatin 1.703 habitante.<ref>[https://cbs.aw/wp/index.php/2021/11/30/census-2020-housing-tables/ CBS Aruba]</ref> == Nomber == E orígen di e nòmber di e bario no por wordo determina cu certesa.<ref>[https://archive.org/details/BNA-DIG-AMIGOE-ARUBA-2015_03-30/page/5/mode/1up?q=watapana+gezaag Column Zee: Watapana Gezag], [[Amigoe]] (30 di maart 2015)</ref> E nomber aki tampoco no ta aparece riba e mapa di [[Johannes Vallentin Dominicus Werbata|Werbata]] di 1912. Watapana ta un palabra [[Arawak]]/[[Taino]] xu ta referi na e palo di [[dividivi]]. Gezaag ta bini di ''zagen'', un verbo di origen [[Hulandes]], na cua '''ge''' ta agrega na su forma infinitivo: gezaag.<ref>W.M. Hoyer (1946), [https://archive.org/details/BNA-DIG-PAPIAMENTO-HOYER-VOCABULARIO-1946/mode/1up?q=watapana+gezaag Vocabulario Papiamento], Boekhandel Bethencourt, Corsou</ref> Probablemente, e nomber ta origina di un incidente cu a tuma luga eynan.<ref name=:"1">Vivienno Frank. 2019. Watapana Gezaag. Den:''Aruba en een keuze uit haar toponiemen.'' ISBN:978-0-359-65900-5, pag. 228.</ref> E nomber Watapana Gezaag no a aparece den publicacionnan te cu aña 1950.<ref>[https://archive.org/details/AMIGOE-1950-03-30/page/30/mode/1up?q=watapana+gezaag Mededelingen van AVB], [[Amigoe]] (30 di maart 1950)</ref> *Na Watapana Gezaag tabata situa e veld di futbol di e club Ajax y ainda tin un veld di baseball,softball conoci como veld di Heineken.<ref>Velddag USAA. "Amigoe". Curaçao, 02-03-1983, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 01-06-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010640498:mpeg21:p005</ref> * na 1956 ta propone pa traha un caminda na e bario * na 1978 e camindanan den Watapana Gazaag == Mira tambe == * [[Rooi Congo]] * [[Standardville]] * [[Rooi Hundo]] {{Appendix}} [[:Kategoria:Luga na Aruba]] ---------------- {{Imagen anota |image=BNADIGWERBATAARUBA 0009.jpg |image-width=2000 |image-left= -360 |image-top=-575 |width=270 |height=270 |float=left |annotations=<!-- bashi of no, e parameter aki mester ta inclui--> |caption=Mapa di Werbata ta menciona Rooi Congo (1912). }} ----------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais| variante= a | tipo = Bario | nomber = Kustbatterij | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 2 | caption_align = center | image1 = Welcome to the Coastal Battery!.jpg | caption1 = | image2 = Cannon tracks at Coastal Battery, Aruba.jpg | caption2 = | footer = Ruinanan di kustbatterij | footer_align = center }} | area = | poblacion = 1.745 | censo = 2020 | densidad = | pais = {{ABW}} | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[Regionnan di Aruba|Savaneta]] | tipo_subdivision_adm = Zona | subdivision_adm = De Bruynewijk | zoom = 13 }} '''Kustbatterij''' ta un zona ku ta forma parti di Juwana Morto na Aruba, den region di San Nicolas Noord. Na 1 di yanüari 2020, e área tabatin un poblashon di 1.188 habitante, di cual 555 muhe i 633 hòmber. Den e zona ta lokalisa e monumento di guera di Kustbatterij. Historia E zona di Kustbatterij a ricibi su nomber durante World War II, ora a konstrui un bateria kostal riba un elevashon den augustus 1940. E lokashon tabata strategiko, siendo un di e puntonan mas haltu den e parti pariba di e isla, ku bista riba e refineria di Lago Oil and Transport Company i riba kosta. E instalashon militar tabata tin komo meta pa defendé e refineria, ku tabata di gran importansia pa e Aliadonan pa motibu di produccion di combustibel di aviashon. Pa e motibu ey, Aruba a bira un meta potensial pa atakenan di submarinonan aleman. E instalashon militar tabata tin komo meta pa defendé e refineria, ku tabata di gran importansia pa e Aliadonan pa motibu di produccion di combustibel di aviashon. Pa e motibu ey, Aruba a bira un meta potensial pa atakenan di submarinonan aleman. E kompleks tabata konsistí di tres posishon di kanon, un puesto di mando i varios edifisionan pa alojamento di soldaatnan. Tambe tabatin fasilidatnan manera un reservorio di awa. Kada posishon di arma tabata monta riba un fundeshi di beton i staal i prepará pa kanonnan ku por a kubri un gran distansia, inkluyendo parti di e isla mes. E bateria nunka no a wòrdu usa den combate, ni sikiera durante e atake di submarinonan aleman riba San Nicolas den febrüari 1942. Na 24 di oktober 1942, Prince Bernhard of the Netherlands a hasi un bishita oficial na e kustbatterij. Despues di guera, e instalashon militar a wòrdu abandoná i e área a wòrdu limpiá parcialmente. Restonan di bunker i posishonnan di arma a keda presente i posteriormente a wòrdu protehá komo patrimonio historiko. Awe, e lugá ta rekonosí komo un monumento di guera (ID 04-003) i ta wòrdu maneha pa Monumentenfonds Aruba. == Descripcion == Kustbatterij ta un zona principalmente residensial, ku desaroyo urbano rond di e sitio historiko. Den e área tin varios caya i bario chikí. E kaminda prinsipal den e zona ta Diamantbergweg, ku ta konektá Juwana Morto ku Rooi Hundo. Otro cayanan inkluí Weg Kustbatterij, Kleine Bergweg i Grote Bergweg. Den Weg Kustbatterij ta situa Colegio Nigel Matthew. Barionan den cercania ta Standardville i Rooi Hundo. == Literatura == * [[Johan Hartog|Hartog, Johan]], [https://archive.org/details/BNA-DIG-HARTOG-KUSTBATTERIJ/page/n4/mode/1up Juwana Morto Kustbatterij Aruba], De Walburg Pers (1987) {{Appendix}} [[:Kategoria:Luga na Aruba]] ----------- '''Kustbatterij''' ta un zona cu ta forma parti di [[Juwana Morto]] na Aruba, den [[Regionnan di Aruba|region di San Nicolas Noord]]. Dia 1 di januari 2020, e area aki tabatin un poblacion di 1.188 habitante, dividi entre 555 muhe y 633 homber. Den e zona ta localisa un monumento di guera. == Historia == E zona di Kustbatterij a ricibi su nomber durante e [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]] ora a construi un kustbatterij riba un elevacion na augustus 1940. Op Juana Morto, het hoogste punt van het oostelijk deel van het eiland, werd een kustbatterij gebouwd met uitzicht over de raffinaderij en over de Noord- en Westkust. * De kustbatterij is een erkend oorlogsmonument (ID 04-003). Cañonnan pisa tabata staciona aki pa defende e refineria di Lago. Despues di guera, e área a wòrdu limpia, lagando atras e luganan di arma y bunkernan, ku awor a wòrdu deklará un monumento protehá. * Op 24 october 1942 bracht Prins Bernhard een bezichtigingsbezoek aan de kustbatterij.<ref>Naar Aruba.. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 22-10-1942, p. 2. Geraadpleegd op Delpher op 28-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987278:mpeg21:p002</ref> * het bouwen van een onderofficiersverblijf bij de kustbatterij op Aruba<ref>Advertentie Aanbesteding. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 01-03-1944, p. 2. Geraadpleegd op Delpher op 28-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010403042:mpeg21:p002</ref> * Aan de N.V. Bouwmaatschappij Aruba is de gunning verleend van de bouw van een betonnen waterreservoir op St. Nicolaas nabij de kustbatterij.<ref>ARUBA AANBESTEDING.. "Amigoe di Curacao". Willemstad, 24-11-1948. Geraadpleegd op Delpher op 28-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000210652:mpeg21:p002</ref> * Op 17 mei 1940 werd proefgeschoten, in augustus 1940 kwam de kustbatterij Juwana Morto gereed voor direct vuur, in augustus 1941 ook voor nachtelijke actie. De Kustbatterij van Juwana Morto is nimmer in actie geweest, ook niet bij de directe aanval van de Duitsers op de raffinaderij in de nacht van 15 op 16 februari 1942, toen enige tankschepen verloren gingen.<ref>{{citeer web|auteur= [[Johan Hartog]]| titel=Batterijen beschermden de eilanden gedurende Tweede Wereldoorlog|werk=[[Amigoe]]|datum=1990-08-25|bezochtdatum=2026-05-28|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010641593:mpeg21:p020}}</ref> Kada un di e tres posishonnan di arma tabata para riba fundeshi di staal i beton. Kada un tabata montá pa un kañon di kaliber 19.2 ku por a drai 360 grado, ku un alkanse di 18.5 kilometer. Oranjestad y su haf tabata den alcance tambe. E cañonnan a haya e nombernan Betsy, Jopie y Beppie door di e soldaatnan, miembronan di Ehercito Boluntario Aruba. E bateria kostal di Juwana Morto nunka no a tira un tiru pa defendé e área, ni sikiera ora ku haf di San Nicolas i Refineria di Lago a wòrdu ataká pa un U-boat aleman na febrüari di 1942. Tankeronan di lago a wòrdu sendé na kandela, kousando huma i kandela pa stroba e bista for di e puesto di mando.<ref>[https://monumentenfondsaruba.org/juwana-morto-coastal-battery-1940/ Juwana Morto Coastal Battery * 1940], [[Monumentenfonds Aruba|SMFA]]</ref> hartog: Mken koos deze plaats vanwege het uitzicht naar twee zijden. En ook als besefte men dat de munitiemagazijnen e.d. in de rotsgrond uitgehouwen moesten worden, de kustbatterij zelf kon men bovengronds bouwen, want van zee u8it viel de kustbatterij toch in het niet bij de van zee uit royaal zichtbare raffinaderij. De batterij lag hoog zodat men over de schoorstenen van de raffinaderij heen kon schieten. Het complex op Aruba, gebouwd in 1940, bestond uit 3 geschutsopstellingen, een commandopost en enkele gebouwen voor onderdak van de kleine 100 mensen die er gelegerd waren. Ook waterreservoir. Een interessant stukje militair erfgoed van Aruba. Aruba speelde een cruciale rol in de Tweede Wereldoorlog vanwege de aanwezigheid van de Lago Raffinaderij, waar de kerosine voor de geallieerden werd geproduceerd. E kustbatterij a wordo construi na augustus 1940. E instalacion militar su obhetivo strategico tabata pa proteha e refineria di petroleo di Lago na San Nicolas cu tabata existi e tempo ey contra atakenan di Alemania durante Segunda Guera Mundial. importancia strategico: debi na e produccion halto di combustibel di aviacion pa e Aliadonan, e refineria di Lago tabata di vital importancia durante Segunda Guera Mundial. Komo resultado, e isla a bira un meta prinsipal pa U-boatnan Aleman. Lugá: E kustbatterij tabata situá riba e punto stratégikamente mas haltu di e parti ost di e isla, den cercania di San Nicolas. Esaki a ofresé un bista perfekto di e refineria i lama. Diseño: E liña defensivo tabata konsistí di un bunker di puesto di mando (commandopostbunker) i tres lugá di arma posishoná espasiá (geschutsemplacementen) cu un distancia di mas o ménos 50 meter for di otro. Restonan: E ruinanan di e post di comando y e cambernan di arma (geschutskamers) ainda por wordo haya awe rond di Weg Kustbatterij na San Nicolas y ta wordo maneha pa [[Monumentenfonds Aruba]]. == Descripcion == Den e zona di Kustbatterij, rond di e ruinanan militar, tin varios caya cu casnan residencial. E area ta wordo cruza pa un caya largo Diamantbergweg, cu ta conecta Juwana Morto cu Rooi Hundo. Otro cayanan conoci ta: Weg Kustbatterij, Kustbatterij, Kleine Bergweg y Grote Bergweg. Na Weg Kustbatterij ta situa un scol secundario, Colegio Nigel Matthew. Barionan den cercania ta: [[Standardville]] y Rooi Hundo. == Literatura == * [[Johan Hartog|Hartog, Johan]], [https://archive.org/details/BNA-DIG-HARTOG-KUSTBATTERIJ/page/n4/mode/1up Juwana Morto Kustbatterij Aruba], De Walburg Pers (1987) {{Appendix}} [[:Kategoria:Luga na Aruba]] ---------------- Kustbatterij (monumento) E Kustbatterij di Juwana Morto ta un monumento di guera situá na Aruba, den e área di Juwana Morto, serka San Nicolas. E ta un resto di un instalashon militar ku a wòrdu konstrui durante Segunda Guera Mundial pa defendé e refineria di petroleo di Lago. E sitio ta oficialmente rekonosí komo monumento di guera (ID 04-003) i ta wòrdu protehá komo parti di patrimonio historiko di Aruba. == Historia == E bateria di artileria a wordo construi na augustus 1940, riba un elevacion strategico den e parti pariba di e isla. E localisacion a wordo skohe pa su bista amplio riba e refineria Lago na [[San Nicolas]] y riba lama, ku tabata di importansia vital pa e Aliadonan durante Segunda Guera Mundial. E refineria di Lago tabata produci gran kantidat di combustibel di aviashon, loke a haci Aruba un punto strategiko i un posible meta pa atakenan di submarinonan aleman. Na 17 di mei 1940, a hasi prueba di tiramentu ku e kanonnan. Na augustus 1940, e bateria tabata kla pa uso den operashonnan di dia, i na augustus 1941 tambe pa operashonnan di anochi. Na 24 di oktober 1942, Prins Bernhard di Hulanda a bishitá e kustbatterij komo parti di un bishita oficial na e isla. A pesar di su importansia militar, e kustbatterij nunka no a wòrdu usa den combate, ni sikiera durante e atake di submarinonan aleman riba e refineria i haf di San Nicolas den febrüari 1942. == Descripcion == E kompleks militar tabata konsistí di: Tres posishon di kanon (geschutsopstellingen) Un bunker di puesto di mando Edifisionan pa alojamento di aproximadamente 100 soldaat Un reservorio di awa i otro fasilidatnan di sosten Kada posishon di arma tabata konstrui riba un fundeshi di beton i staal. E kanonnan tabata di kaliber 19.2 cm, ku por a bira 360 grado i tabatin un alkanse di mas o ménos 18,5 kilometer. Segun testimonio di soldaatnan, e tres kanon a ricibi nòmber informal: Betsy, Jopie i Beppie. E diseño di e bateria a tene kuenta ku e topografia di e terreno. E kanonnan tabata situá asina ku nan por tira por encima di e refineria, aprovechando e alturanan natural di e área. == Despues di guera y estado actual == Despues di 1945, e instalashon militar a wòrdu abandoná. Parti di e área a wòrdu limpiá, pero e strukturanan prinsipal, manera bunker i fundashonnan di kanon, a keda presente. Awendia, e restonan di e kustbatterij ainda por wòrdu mira den e paisahe rond di Weg Kustbatterij. E sitio ta wòrdu maneha i protehá komo patrimonio cultural, i ta forma un testimonio importante di e papel di Aruba durante Segunda Guera Mundial. E monumento ta un di e pokonan strukturanan militar di e periodo aki cu a sobrebibí na e isla. ---------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | variante= a | tipo = Region | nomber = San Nicolas-Noord | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 1/2 | caption_align = center | image1 = Aruba-Regionen.png | caption1 = San Nicolas Noord ta region 7 | image2 = | caption2 = | image3 = | caption3 = }} | area = | poblacion = | censo = 2020 | densidad = | descripcion = | pais = {{ABW}} | zoom = 13 }} '''San Nicolas-Noord''', oficialmente Sint Nicolaas Noord, ta un di e ocho [[Regionnan di Aruba|region]] den cua e [[isla]] di [[Aruba]] ta dividi administrativamente.<ref>{{Citeer web|url=https://cbs.aw/wp/index.php/2020/12/03/gac-geographical-address-classification-2019/|titel=GAC (Geographical Address Classification) 2019 and 2020|bezochtdatum=2025-03-03|datum=2019-06-27|werk=cbs.aw}}</ref> Hunto cu [[San Nicolas Zuid]] e ta constitui e region di San Nicolas, miho conoci como [[pariba di brug]]. E region tin un area di .... [[kilometer kuadrá|km²]] y un poblacion di 9.940 habitante dia prome di januari 2020. E region tin un poblashon di 9.940 (1 di yanüari 2020), loke ta representá 9.2% di e poblashon total di e pais. Muhé Hòmber 4760 5180 == Geografia == E region ta situá den e zona zuidoost di Aruba (region 7 riba mapa), pazuid di ... (region 1), pabou di [[Paradera]] (region 4) y panort di Oranjestad Oost (region 3). San Nicolas-Noord tin e siguiente barionan:<ref>[https://cbs.aw/wp/wp-content/uploads/2024/05/GAC_Officiele-publicatie_2024.pdf Strefy]</ref> * [[Brazil]] * Rooi Congo * Watapana Gezaag * [[Standardville]]/[[Rooi Hundo]] * Kust * [[Juwana Morto]] * San Nicolas-Noord otro {{Appendix}} [[Category:Luga na Aruba]] ------------------ {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais| variante= a | tipo = Region | nomber = San Nicolas-Zuid | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 1/2 | caption_align = center | image1 = Aruba-Regionen.png | caption1 = San Nicolas Zuid ta region 8 | image2 = | caption2 = | image3 = | caption3 = }} | area = | poblacion = | censo = 2020 | densidad = | descripcion = | pais = {{ABW}} | zoom = 13 }} '''San Nicolas-Zuid''', oficialmente Sint Nicolaas Noord, ta un di e ocho [[Regionnan di Aruba|region]] den cua e [[isla]] di [[Aruba]] ta dividi administrativamente.<ref>{{Citeer web|url=https://cbs.aw/wp/index.php/2020/12/03/gac-geographical-address-classification-2019/|titel=GAC (Geographical Address Classification) 2019 and 2020|bezochtdatum=2025-03-03|datum=2019-06-27|werk=cbs.aw}}</ref> Hunto cu [[San Nicolas Noord]] e ta constitui e region di San Nicolas, miho conoci como [[pariba di brug]]. E region tin un area di .... [[kilometer kuadrá|km²]] y un poblacion di 4.235 habitante dia prome di januari 2020. Sint Nicolaas-Zuid ta un di e ocho regionnan den e parti pariba di e pais autonomo di Aruba, cu ta pertenece na Hulanda, na Sur America. Riba promé di yanüari 2020, e region tabatin 4.235 habitante. Pa loke ta trata poblashon, e ta e region di mas chikitu den e pais. == Geografia == E region ta situá den e zona zuidoost di Aruba (region 7 riba mapa), pazuid di ... (region 1), pabou di [[Paradera]] (region 4) y panort di Oranjestad Oost (region 3). San Nicolas-Zuid tin e siguiente barionan:<ref>[https://cbs.aw/wp/wp-content/uploads/2024/05/GAC_Officiele-publicatie_2024.pdf Strefy]</ref> * [[Zeewijk]] * Pastoor Hendriksstraat * Van de Veen Zeppenfeldstraat * [[The Village]] * Essoville * [[Lago Heights]]/Esso Heights * [[Seroe Colorado]] * San Nicolas-Zuid otro Demografia E region tin un poblashon di 4.235 (1 di yanüari 2020), loke ta representá 3.9% di e poblashon total di e pais. Muhé Hòmber 1943 2292 {{Appendix}} [[Category:Luga na Aruba]] --------------- ==Straatnamen op Aruba (2) – San Nicolas: van Rodgerstraat tot Caya Charlie Brouns Sr.<ref>Evert Bongers, [https://archive.org/details/BNA-DIG-AMIGOE-ARUBA-2021-02-11/page/n3/mode/1up?q=watapana+gezaag Straatnamen op Aruba (2)] Amigoe 11 di februari 2021</ref>== * De Main Street van Sunrise City, de B. van der Veen Zeppenfeldtstraat, is vernoemd naar een op Aruba geboren, maar op Curaçao wonende hoge ambtenaar van begin vorige eeuw. In die tijd waren er nog geen politieke partijen, laat staan een volksvertegenwoordiging. In 1906 werd hij lid van de Koloniale Raad, een soort adviescollege voor de Gouverneur. In die raad kwam hij regelmatig op voor zijn geboorte-eiland. Direct na de Tweede Wereldoorlog duikt zijn naam weer op als hij zitting neemt in de Commissie Ellis, die kwam met een advies voor een eilandenreglement waarin Aruba streefde naar decentralisatie. Kortom, een belangrijke ‘yui di tera’. *De Pastoor Hendrikstraat is – volgens het straatnaambordje – genoemd naar pastoor P.J.T. Hendriks, die in 1929 de parochie San Nicolaas stichtte en de eerste pastoor daar werd. Opvallend is dat zijn naam in de straatnaam voortleeft zonder -s op het eind. *Terug naar het centrum van San Nicolas. Achter de Main Street zijn er smalle straatjes van laag allooi (hanchi’s) die de namen dragen van klassieke schilders als Rembrandt, Vermeer, Frans Hals en Jan Steen. *In de wijk waar de oliewerkers uit de Caribische eilanden kwamen te wonen, The Village, hebben de straten namen zoals Caya Saint Maarten, Caya Saba en Caya Saint Vincent. Dat zegt de mensen in die wijk wat. *Maar het zal niet te verwachten zijn dat bewoners van straten als de Nijhoffstraat, de Hildebrandstraat of de Van Lennepstraat op de Esso Heights beseffen dat hun straat is vernoemd naar een 19e-eeuwse schrijver of dichter. Een betere naamgeving is gehanteerd bij het geven van namen als Flagstaffweg, Mount Scenerystraat en Bottom Hillweg, allemaal heuvels/bergen op de Bovenwinds eilanden. *De Helfrichstraat, die the Village scheidt van de ‘schilderswijk’, is vernoemd naar de gouverneur van de Kolonie Curaçao, precies een eeuw geleden. Deze straat kruist de Nuyensstraat, vernoemd naar Helfrich’s voorganger. De wijk tussen het Joe Laveist Sportpark aan de de Pastoor Hendrikstraat en de Graf von Zinzendorfschool aan de de Bernhardstraat is gevuld met straatnamen van voorvaderen van het geslacht Oranje-Nassau, aangevoerd door stammoeder Juliana van Stolberg, gevolgd door prinsen en stadhouders uit de 16e, 17e en 18e eeuw, zoals Willem de Zwijger, Frederik Hendrik, Maurits, en niet te vergeten Amalia van Solms en Louise de Coligny, om er maar een paar te noemen. De namen van deze straten roepen een heel chique wijk op, maar in werkelijkheid is dat niet het geval. *San Nicolas heeft in een van de buitenwijken ook z’n P.C. Hooftstraat, zonder enige verdere toelichting. Iets verderop is de Dirkszstraat, met op het naambordje de uitleg: D. Dirksz, stamhouder geboren in 1833. Deze straat kruist de Isaac Wagemakerstraat, genoemd naar de belangrijke gezaghebber die Aruba door de Tweede Wereldoorlog leidde. *Opvallende straatnaam in die wijk is Watapana Gezaag. Er werden daar misschien vroeger heel wat van dit soort bomen in stukken gezaagd. Of dat gebeurde één enkele keer en dat heeft geleid tot die naam – wie zal het zeggen. *Net als in ‘Playa’ zien we in San Nicolas veel straten genoemd naar lokale bekend- of beroemdheden. De Main street kruist de Caya Charlie Brouns Sr., naar de stichter van de bar met zijn naam, het bekendste landmark van San Nicolas. Die straat heette oorspronkelijk de Rodgerstraat – naar de Amerikaan die in 1924 de ideale locatie voor de Lago raffinaderij ontdekte. Vervolgens is de Grensweg, grenzend aan het Lago-terrein, omgedoopt tot Caya Captain R. Rodger. De weg die vanaf de kerk van Brazil achter San Nicolas langs loopt, is genoemd naar de lokale ‘Mama di Cultura’ en heet nu Caya Bernadina GrowellKock; zij was schrijfster en muzieklerares en woonde aan deze straat. *De straat in de wijk Lagoville, waaraan het EPB San Nicolas ligt, de vroegere Congoweg, heet nu Caya Jose Geerman, ter ere van de vakbondsleider die in 1977 overleed. Sommige namen op straatnaambordjes roepen vragen op: wie was Doctor Schaepman? Het blijkt een Nederlandse 19-eeuwse theoloog en politicus te zijn geweest. Enige band met ons eiland is niet duidelijk. Maar toch. *In Seroe Colorado, de voormalige Lago Colony, is de 1st Avenue hernoemd naar Henry Coffi, in leven general manager van de Lago, voorzitter van het bestuur van kindertehuis Casa Cuna en luchtvaartdeskundige. Hij overleed eind 2015. Niet elke straat heeft nog een straatnaambord en van sommige is er met moeite eentje te vinden, zoals aan de toch lange en brede Isaac Wagemakerstraat. DOW zou dit eens moeten inventariseren en de lacunes aanvullen. Voor de Adviescommissie Straatnamen van nu is nog veel werk aan de winkel. Enkele suggesties: straatnamen met Arubaanse schrijvers en kunstenaars, van Denis Henriquez tot Padu Lampe. En een Boulevard of Avenida als postume eer voor toerismepionier en oud-gezaghebber Oscar Henriquez. En dan natuurlijk graag met enige uitleg op de naambordjes… Straatnamen op Aruba (2) – San Nicolas: van Rodgerstraat tot Caya Charlie Brouns Sr. Straatnamen in San Nicolas vragen om wat toelichting. Net als in Oranjestad is er een mengelmoes van namen van eeuwenoude schrijvers, schilders, prinsen en stadhouders naast de meer herkenbare namen van Caribische eilanden en plaatselijk bekende Arubanen. {{Appendix}} ----------------- {{Databox}} '''Nomber di caya na Aruba''' ta refleha e historia, cultura y desaroyo social di e isla. Nan ta deriva for di un amplio scala di fuente, incluyendo historia local, [[geografia]], flora y fauna, [[literatura]], ciencia, [[religion]] y politica. Di e manera aki, nombernan di caya ta forma un parti importante di e herencia inmaterial di [[Aruba]]. Un nomber di caya ta un denominacion oficial pa espacio publico, manera caya, avenida, boulevard of plaza. E estudio di nomber di luga ta parti di e disciplina di toponimia. Den practica, nomber di caya ta sirbi como base pa adres y pa sistema di distribucion di post. Na Aruba, adres formal ta consisti di un nomber di caya hunto cu un number di e kavel, sin uzo di un sistema di codigo postal. ==Historia== E sistema di nomber di caya na Aruba a desaroyá gradualmente den [[siglo 19|siglo diesnuebe]] y [[siglo 20|binti]], paralelo cu urbanisacion di [[Oranjestad (Aruba)|Oranjestad]] i otro luganan riba e isla. Den e prome fase, hopi caya tabata sin nomber oficial of tabata conoci pa descripcionnan local. Influencia di gobernacion colonial Hulandes a introduci un sistema mas formal di registracion y nombramento. Un ehempel tempran ta e comision di nomber di caya na [[Willemstad]], [[Kòrsou|Corsou]], estableci na 1866, cu a sirbi como modelo pa Aruba.[1] Memey di siglo binti, despues di [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]], a surgi un consenshi pa uza nombernan cu mas relevancia local, reflehando un fortalecemento di identidad Arubano.<ref>{{citeer web|titel=Aruba Straatnamen|werk=[[Amigoe]]|datum=1950-12-05|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2026-04-29|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987772:mpeg21:p003}}</ref> == Dunamento di nomber == Na Aruba, e dunamento oficial di nomber na caya ta wordo realisa door di e minister responsabel pa Asuntonan General, riba recomendacion di Comision di Nomber di Caya. E comision consultivo aki ta inclui representante di instancianan manera [[Cuerpo Policial Arubano]] (KPA), Kadaster y Departamento di Obra Publico (DOW).[2] Na final di añanan 1940, a surgi discusion tocante e maneho di dunamento di nomber. A cuminsa duna preferencia na nombernan cu conexion cu e comunidad [[Antias Hulandes|Antiano]], en vez di nombernan internacional poco reconocibel.<ref>{{citeer web|titel=Ingezonden: Straatnamen op Aruba|werk=[[Amigoe]]|datum=1949-10-10|bezochtdatum=2026-04-28|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000212719:mpeg21:p003}}</ref><ref>{{citeer web|titel=Aruba straatnamen|werk=[[Amigoe]]|datum=1950-12-05|bezochtdatum=2026-04-28|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987772:mpeg21:p003}}</ref> Un di e prome ehempelnan tabata nomber di figuranan di resistensia, manera [[Boy Ecury]] y [[George Maduro]].[3] E historiado [[Johan Hartog]], prome director di [[Biblioteca Nacional Aruba]] (BNA), a presidi e comision den siglo binti. Bou di su liderazgo, nombernan a wordo selecta for di historia local y naturalesa, y tambe di personanan.[4] E maneho di dunamento di nomber ta evoluciona continuamente, tomando na cuenta expansion urbano y construccion di cayanan nobo, impulsa pa e desaroyo di Aruba durante e descubrimento di [[oro]], e mineria di guano, e yegada di e refineria di petroleo (Lago), y [[turismo]]. Algun nomber di caya ta di origen indigena, usualmente deriva di e zona unda nan ta situa. Den uzo moderno, hopi nomber di caya ta cuminsa cu termino manera ''Caya'' of ''Avenida'' (reemplasando e [[sufiho]] ''straat'' of ''weg''), of ta termina cu ''Boulevard''. ==Nomber tematico== Den diferente bario na Aruba, nombernan di caya ta sigui un tema specifico, loke ta contribui na identidad di e area: *Den Klip tin caya nombra pa escritor y compositor internacional. *Den [[Dakota (Aruba)|Dakota]], nombernan ta deriva di fruta y produkto agricola. *Den Companashi, nombernan ta basa riba cientifico y investigado. *Den Ponton, nan ta referi na mata y elemento di naturalesa local.[6] E sistema tematico ta facilita orientacion y ta duna caracter propio na cada bario. ==Reconocimento social== Hopi caya na Aruba ta nombra pa personanan cu a contribui na sociedad, manera politico, lider social, deportista, artista y religioso. Generalmente, e honor aki ta wordo otorga di manera postumo. E camindanan principal di Aruba ta generalmente nombra pa figuranan influyente. Entre nan tin ''Juan E. Irausquin Boulevard'' y ''Henny Eman Boulevard'', ku ta refleha e desaroyo economico y turistico di e isla den siglo binti.[7] Otro ehempelnan ta ''Avenida Nelson Orlando Oduber''[5], ''Watty Vos Boulevard''<ref>[https://antilliaansdagblad.com/articulo/aruba/20386-watty-vos-blvd-aruba-in-gebruik Watty Vos Boulevard Aruba in gebruik], [[Antilliaans Dagblad]] (6 di november 2019)</ref> y [[Caya G.F. (Betico) Croes]], nombra pa [[Betico Croes|Gilberto François Betico) Croes]], considerá como un figura clave den historia politico di Aruba. {{Appendix}} ==Referensia == * Frank, Vivienno L. 2019. ''Aruba en een keuze uit haar toponiemen.'' ISBN:978-0-359-65900-5 * Hartog, J. Aruba: Past and Present. Oranjestad: De Wit Stores. * Gobierno di Aruba – reglamentonan di nombramento di caya. * Croes, F. Historia di resistencia Antiano den Guera Mundial II. * Hartog, J. Geschiedenis van Aruba. * Alofs, L. & Merkies, H. Ken ta Arubiano? * Kadaster Aruba – registro di nomber di caya. * Ministerie di Infrastructura Aruba – dokumentonan di planifikashon urbano. [[:Kategoria:Geografia di Aruba]] <ref>{{Cite web |title=Kadaster Aruba |url=https://www.kadaster.aw |publisher=Kadaster Aruba |access-date=2026-04-27}}</ref> Example (book): <ref>{{Cite book |last=Hartog |first=Johan |title=Aruba: Past and Present |publisher -------------------- '''Nomber di caya na Aruba''' ta refleha e historia, cultura, y desaroyo social di e isla. Nan ta bin di un scala amplio di disciplina, entre otro historia di Aruba, geografia, flora y fauna, literatura, ciencia, religion y politica. Nomber di caya pues ta un parti importante di herencia inmaterial di Aruba. Un nomber di caya ta referí na un nòmber ku ta wòrdu usá pa designá espasio públiko, manera kaya, avenida, kaminda, plaza y becindario. E teoria di nòmber di kaya òf lugá ta un rama di toponimia. Un nòmber di kaya ta sirbi komo un guia i ta forma adrès, i ta wòrdu usá den hopi pais pa dirigí pòst. Nombernan di caya na Aruba hopi biaha ta un mescla di referencia na Papiamento, Hulandes y historia: hunto cu un number e ta forma un adres formal pero sin un sistema di codigo postal. == Dunamento di nomber == E nombramento oficial di cayanan na Aruba ta wordo haci door di Minister di Asuntonan General, riba recomendacion di e Comision di Nomber di Caya. E comision aki tradicionalmente ta consisti di representantenan di entre otro [[Cuerpo Policial Arubano]] (KPA), Kadaster, y Departamento di Obra Publico (DOW). Un comision similar pa e nomber di caya di [[Willemstad]] tabata existi na [[Kòrsou|Corsou]] caba for di aña 1866. Na fin di añanan 1940, a surgi un diskushon tocante e maneho cu dunamento di nòmber di caya. Kontrali na e hopi nòmbernan di kaya deskonosí, manera esnan di inventornan mundialmente famoso, a kuminsá duna preferensia na nòmbernan di kaya ku tabata papia ku e poblashon lokal.[1][2] E promé nòmbernan rekonosibel tabata esnan di bringadónan di resistensia Antiano: Boy Ecury (Boy Ecuryplein) i George Maduro (George Madurostraat).[3] Historiadó Johan Hartog, e promé direktor di Biblioteka Públiko di Aruba, tabata presidi e Komishon di Nòmber di Kaya di Aruba den siglo binti.[4] Bou di su liderazgo, nòmbernan tabata wòrdu selektá for di historia lokal i naturalesa, pero individuonan tambe tabata wòrdu konsiderá, normalmente póstumo. E decision final a keda na Conseho Ehecutivo di Aruba. Ekspanshon urbano den futuro i konstrukshon di kayanan nobo tambe ta wòrdu tumá na kuenta ora di skohe nòmber, loke ta nifiká ku e polítika di nòmber di kaya ta evolucionando konstantemente. Ku tempu, e terminologia tambe a kambia: nòmbernan di kaya nobo awor hopi bia ta kuminsá ku Caya, Boulevard, òf Avenida. ---------- revision '''Straatnamen van Aruba''' weerspiegelen de geschiedenis, cultuur en maatschappelijke ontwikkeling van het eiland. Zij zijn afkomstig uit uiteenlopende domeinen, waaronder de Arubaanse geschiedenis, aardrijkskunde, flora en fauna, literatuur, wetenschap, religie en politiek. De naamgeving van straten vormt daarmee een belangrijk onderdeel van het immaterieel erfgoed van Aruba. Un nomber di caya ta referi na un nomber cu ta wordo uza pa designá espacio publico, manera caya, avenida, kaminda, plaza y becindario. E teoria di nomber di caya of di luga ta un rama di toponimia. Un nomber di caya ta sirbi como un guia y ta forma adres, y ta wòrdu uza den hopi pais pa dirigi post. Nombernan di caya na Aruba hopi biaha ta un mescla di referencianan na Papiamento, Hulandes y historia: hunto cu un number e ta forma un adres formal pero sin sistema di codigo postal. == Naamgeving en beleid == De officiële naamgeving van straten op Aruba gebeurt door de minister van Algemene Zaken, op voordracht van de Straatnamencommissie. Deze commissie bestaat traditioneel uit vertegenwoordigers van onder meer de politie, het kadaster en de Directie Openbare Werken (DOW). Een vergelijkbare commissie bestond reeds in 1866 op Curaçao voor de straatnamen van Willemstad. Eind jaren 1940 ontstond er discussie over het straatnamenbeleid. In afwijking van de vele onbekende straatnamen, zoals bijvoorbeeld namen van wereldberoemde uitvinders, begon men de voorkeur te geven aan straatnamen die tot de bevolking spreken.<ref>ingezonden buiten verantwoordelijkheid der Redactie STRAATNAMEN OP ARUBA.. "Amigoe di Curacao". Willemstad, 10-10-1949. Geraadpleegd op Delpher op 10-02-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000212719:mpeg21:p003</ref><ref>ARUBA STRAATNAMEN.. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 05-12-1950, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 10-02-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987772:mpeg21:p003</ref> De eerste herkenbare namen werden die van de Antilliaanse verzetstrijders: Boy Ecury (Boy Ecuryplein) en George Maduro (George Madurostraat).<ref>ARUBA NAAR ARUBA.. "Amigoe di Curacao". Willemstad, 24-10-1949. Geraadpleegd op Delpher op 10-02-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000212731:mpeg21:p003</ref> Historicus Johan Hartog, Aruba’s eerste directeur van de Openbare Bibliotheek, was in de twintigste eeuw voorzitter van de Arubaanse straatnamencommissie.<ref>Dr.Johan Hartog; wat hij begon liet hij niet los. "Amigoe". Curaçao, 29-09-1990, p. 4. Geraadpleegd op Delpher op 10-02-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642192:mpeg21:p020</ref> Onder zijn leiding werden namen geselecteerd uit de lokale geschiedenis en natuur, maar ook personen kwamen in aanmerking, meestal postuum. De uiteindelijke besluitvorming lag bij het Bestuurscollege van Aruba. Bij de naamgeving wordt tevens rekening gehouden met toekomstige stadsuitbreidingen en de aanleg van nieuwe straten, waardoor het straatnamenbeleid voortdurend in ontwikkeling is. In de loop van de tijd veranderde ook de terminologie: nieuwe straatnamen beginnen tegenwoordig vaak met Caya, Boulevard of Avenida. == Straatnamen en maatschappelijke erkenning == Veel straatnamen op Aruba zijn gewijd aan verdienstelijke burgers, geestelijken, sporters en politici. Deze eer wordt doorgaans postuum verleend. Een bekend voorbeeld is Gilberto François (Betico) Croes, die als ‘Libertador’ van Aruba wordt beschouwd. De voormalige Nassaustraat, de hoofdstraat van Oranjestad, werd hernoemd tot Caya G. F. (Betico) Croes. Ook andere prominente figuren zijn in het straatbeeld vereeuwigd. Zo werd in 1950 de weg langs het Wilhelminasportpark vernoemd naar J. Helenus Ferguson, gezaghebber in de negentiende eeuw en bekend vanwege zijn rol in de aloëcultuur. Deze weg draagt tegenwoordig de naam Avenida.[[File:Aad Stolwijk, Hooiberg; Fergusonstraat; Avenida Milio Croes; Dakota, ANA-DIG-COL-STOLWIJK-LUCHTF-VEL-563-11, Archivo Nacional Aruba.jpg|thumb|Bista aereo di Avenida Milio Croes (antes Fergusonstraat) rechtsonder (1974).]] Ook andere prominente figuren zijn in het straatbeeld vereeuwigd, al blijkt deze eer niet altijd permanent. Zo werd in 1950 de weg langs het Wilhelminastadion vernoemd naar J. Helenus Ferguson, gezaghebber in de negentiende eeuw en bekend vanwege zijn rol in de aloëcultuur. Deze straat werd in 2004 hernoemd tot Avenida Milio Croes, naar de Milio Croes (1922-2013), voorzitter van SAC en jarenlang bijgedragen aan Aruba Carnaval. Een uitzondering op de regel van postume vernoeming is Nelson Orlando Oduber, voormalig minister-president van Aruba, naar wie de Avenida Nelson Orlando Oduber werd genoemd, ter vervanging van de Sasakiweg. == Thematische straatnaamgeving per wijk == In verschillende wijken op Aruba zijn straatnamen thematisch geordend, wat bijdraagt aan het karakter en prestige van deze buurten. In Oranjestad en omgeving zijn talrijke straten vernoemd naar literaire figuren, zoals Vondel, Herman Gorter, Constantijn Huygens, Jacob Cats en Guido Gezelle, aangevuld met internationale schrijvers als Shakespeare, Victor Hugo, Lord Byron en Alfred de Musset. Nabij Playa komen daarnaast straten voor die zijn vernoemd naar klassieke componisten, waaronder Bach, Schubert en Brahms, evenals leden van het Nederlandse koningshuis. De volkswijk Dakota kent straatnamen ontleend aan vruchten en landbouwproducten, zoals Patiastraat, Dadelstraat, Druivenstraat en Pindastraat. De oorspronkelijke Rondweg van Dakota werd in 1991 vernoemd naar oud-minister en voetballer Guillermo Trinidad, en later hernoemd tot Caya Papa Juan Pablo II. In Companashi, nabij de Kamerlingh Onnesstraat, overheersen namen van natuurwetenschappers zoals Edison, Pascal, Celsius en Fahrenheit. Ook de lokale gemeenschap wordt er weerspiegeld, met onder meer Caya Gilberto Toppenberg. De wijk Ponton bevat straatnamen ontleend aan inheemse plantensoorten, zoals Scopet, Breba, Katuna en Barba di Yoncuman. Het voormalige Eagle Colony kent straatnamen die verwijzen naar Europese landen. == Religie, sport en politiek == Religieuze orden hebben eveneens hun plaats in de Arubaanse straatnaamgeving. Zo zijn straten genoemd naar leden van de Frères de la Salle en de Dominicanessen, waaronder Caya Frère Alexius in Madiki en Caya Soeur Dorothea in Bushiri. Sporters en sportpioniers worden eveneens herdacht, zoals George Maduro, Boes Orman en Wichie de Palm. In Rancho is de Avenida Alo Tromp vernoemd naar een jonge AVP-aanhanger die in 1983 tijdens verkiezingsonrust om het leven kwam. == Hoofdwegen en boulevards == De belangrijkste verkeersaders van Aruba, tussen Oranjestad en Arashi, zijn vernoemd naar invloedrijke figuren uit de twintigste eeuw. De Lloyd G. Smith Boulevard herdenkt de directeur van de Lago-raffinaderij tijdens de Tweede Wereldoorlog, terwijl de Juan E. Irausquin Boulevard verwijst naar een pionier van het Arubaanse toerisme. Ook politicus Edgar ‘Watty’ Vos werd op deze wijze geëerd. --------- '''Straatnamen''' zijn er op Aruba in alle soorten, maar meestal van historische, aardrijkskundige, biologische, literaire of wetenschappelijke oorsprong. De namen worden door de Adviescommissie Straatnamen uitgezocht en aan de overheid voorgesteld. Een zelfde commissie werd op Curaçao al in 1866 benoemd voor straatnamen in Willemstad. Dr. Johan Hartog, historicus en Aruba’s eerste directeur van de Openbare Bibliotheek, vertelt dat hij vanwege zijn functie het voorzitterschap van de straatnamencommissie mocht vervullen, samen met vertegenwoordigers van de politie, het kadaster en openbare werken (DOW) etc. Er werden namen uit de Arubaanse geschiedenis en uit de natuur gekozen en voorgesteld aan het Bestuurscollege dat verder besliste, maar ook namen van overledenen kwamen in aanmerking. Tegenwoordig beginnen nieuwe straatnamen met Caya, Boulevard of zelfs Avenida. Verdienstelijke burgers of geestelijken, sporters of politici – al dan niet van onbesproken naam en faam, verbonden aan een regerende politieke partij – mogen zich, meestal postuum, erin verheugen om in een strook asfalt voort te leven. Aruba’s ‘Libertador’ Betico Croes is daar een voorbeeld van: Nassaustraat, de Mainstreet van Oranjestad, werd Caya G. F. (Betico) Croes. In 1950 werd de weg langs het ‘Wilhelminasportpark’ vernoemd naar J. Helenus Ferguson, gezaghebber in de 19e eeuw, die bekend werd vanwege zijn rol bij van het verbouwen van aloë. Inmiddels is die weg tot Avenida hernoemd. In 1966 merkte gedeputeerde Oscar Henriquez bij de behandeling van de eilandsbegroting op dat het voor de commissie niet makkelijk was om namen te vinden voor de straten in de vele nieuwe woonwijken. “De nieuwe straten moeten namen krijgen die meer tot de bevolking spreken”. Dat blijkt echter niet in alle gevallen nageleefd te zijn. Laten we eerst stellen dat het cachet van bepaalde wijken wordt onderstreept door de namen van de straten. Als je Oranjestad vanaf de airport binnenrijdt, kan je rechts afslaan naar de Vondellaan, vernoemd naar Neerlands grootste schrijver, onder meer bekend van het toneelstuk ‘Gijsbrecht van Amstel’. Hij leefde in de 17e eeuw. De wijk die grenst aan de Vondellaan, Mon Plaisir, bestaat uit huizen, bewoond door mensen die vertrouwd zijn met hun literaire klassiekers, vandaar dat er nog enkele straten klinkende namen hebben als Herman Gorter, Constantijn Huygen, Jacob Cats en Guido Gezelle. Wie kent hen niet… Voor de afwisseling worden er nog wat Engelse en Franse literaire reuzen op de naambordjes geplakt, zoals Shakespeare, Victor Hugo, Byron (Lord) en Alfred de Musset, allemaal bekend van de middelbare schooltijd. Trouwens, iets verder naar het Lagoen in Playa raken we in het goede gezelschap van klassieke componisten als Bach, Schubert en Brahms, waarna we tenslotte leden van de koninklijke familie tegenkomen, Juliana, Beatrix, Irene, Margriet en Maria-Christina. Voor een straat vernoemd naar de vader van deze prinsessen, moeten wij naar San Nicolas, daar vinden wij de Bernhardstraat. Plaatselijke helden zoals George Maduro en plantagehouder Bazin leven ook in straatnamen verder. In de aan de voornoemde Fergusonstraat grenzende volkswijk Dakota wordt het vruchten plukken in de Patiastraat, Dadelstraat, Druivenstraat en Pindastraat; die hebben geen nadere uitleg nodig. Trouwens, rond het oudste deel van Dakota werd een rondweg aangelegd, domweg Rondweg genaamd. In 1991 werd die vernoemd naar oud-minister Guillermo Trinidad, een voetballer afkomstig uit Dakota. Meer recentelijk kwam er een naamswijziging, het heet nu Caya Papa Juan Pablo II. Tja, de kerk wil ook wat. Wat dat betreft: er werden ook namen van bekende frères de la Salle en zusters Dominicanessen uitgezocht voor nieuwe straten in andere delen van de stad. Zo kwam er in Madiki de Caya Frère Alexius en in Bushiri de Caya Soeur Dorothea, beiden omringd door een hele reeks verdienstelijke collega’s. De wijk Companashi, grenzend aan de Kamerling Onnesstraat, vernoemd naar een 19e eeuwse natuurkundige, is gevuld met internationale grote namen op dat gebied zoals Edison, Pascal en natuurlijk Celsius en Fahrenheit. Gilberto Toppenberg, meer dan verdienstelijke inwoner van die wijk, heeft daar nu ook zijn Caya gekregen. Dan komen we in Ponton, via de voormalige Boerhaavestraat, nu Caya Ernesto O. Petronia, en bevinden we ons midden in straten met namen uit de plaatselijke plantenwereld: Scopet, Breba, Katuna en niet te vergeten de Barba di Yoncuman. De wijk die vroeger als Eagle Colony werd aangeduid, heeft de namen van Europese landen in de straatnaam, zoals Frankrijk, Schotland en zo meer. Een deel van de Arendstraat, waar hij aan woont, is vernoemd naar voetbalpionier Boes Orman. De rotonde aan het eind van de Belgiëstraat draagt de naam van Wichie de Palm, oprichter van het bedrijf met touringbussen, niet ver van deze rotonde. In de wijk Rancho is een straat vernoemd naar een jeugdige aanhanger van de AVP die in 1983 bij een schermutseling in verkiezingstijd het leven verloor: de Avenida Alo Tromp. In deze voormalige visserswijk valt het op dat straatnamen die de bewoners iets zeggen zoals de Ranchostraat en Visstraat, worden onderbroken door straten die namen dragen als Johan de Wittstraat en Oldenbarneveldstraat. Eenzelfde contrast is te vinden in San Nicolas, daarover later meer. De voornaamste verkeersaders van het eiland, tussen Oranjestad en Arashi zijn vernoemd naar de directeur van de Lago tijdens de oorlog, Lloyd G. Smith en de pionier van ons toerisme, Juan E. Irausquin. Hun namen zijn aan een Boulevard verbonden. Die eer had ook AVP politicus Edgar ‘Watty’ Vos. Volgens de richtlijnen allemaal postuum geëerd. De enige uitzondering daarop is tot nu toe: Nelson Orlando Oduber, voormalig Minister-President, wiens Avenida de naam Sasakiweg heeft vervangen. Het is nog even wennen...<ref>Evert Bongers, [https://www.facebook.com/groups/2690464017950676/posts/3028876380776103/ Straatnamen op Aruba], facebook Historia di Aruba</ref> {{Appendix}} ------------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | variante = a | tipo= Bario | name = Essoville | imagen = Aad Stolwijk, San Nicolas; San Nicolaas; Graf Von Zinzendorf school; Staringstraat; Kong Ming Supermarktet; Pastoor Hendrikstraat, ANA-DIG-COL-STOLWIJK-LUCHTF-VEL-537-10, Archivo Nacional Aruba.jpg | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[Regionnan di Aruba|San Nicolas Zuid]] | tipo_subdivision_adm = Zona | subdivision_adm = <!-- Historia --> | funda = <!--Fecha di fundacion --> | fundado = <!-- Geografia --> | area = 0.2861<ref>https://www.citypopulation.de/en/aruba/admin/san_nicolas_zuid/885__essoville/</ref> | poblacion = 971 | gentilisio = | censo = 2020 }} '''Essoville''' ta un bario y zona (zona) den e region di Sint Nicolaas-Zuid den e parti zuid di e pais autonomo di Aruba, perteneciente na Hulanda, na Sur America. Riba promé di yanüari 2020, e tabatin un poblashon di 971. E ta e zona di mas grandi den e region. * woonhuizen waren eerst enkel genummerd terwijl beginjaren 60 hieraan namen van rivieren werd toegekend. Essoville is een woonwijk in het oosten van San Nicolas en omvat de woonstraten; Vuykestekestraat Coloradostraat Orinocostraat Missouristraat Amazonestraat Mississippistraat Deze woonwijk werd gesticht door "Home Building Foundation", een stichting opgericht en gefinancierd door de Lago. De huizen werden aan werknemers van de Lago verkocht.<ref>Vivienno Frank. 2019. Essoville. Den:''Aruba en een keuze uit haar toponiemen.'' ISBN:978-0-359-65900-5, pag. 105.</ref> Allereerst is gedacht aan de overdracht hiervan aan de Home Building Foundation, Zoals het zich thans laat aanzien, zou een dergelijke overdracht het meest aan de technische en wettelijke vereisten tegemoet komen. De huizen zouden dan door de Foundation aan de tegenwoordige bewoners worden verkocht op dezelfde wijze zoals dit na de oorlog met de Essoville-huizen geschiedde Deze bewoners zouden dan het eerst voor de aankoop dezer woningen, die zij momenteel huren, in aanmerking komen.<ref>Lago overweegt eigendoms overdracht Lago Heights huizen. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 01-06-1953, p. 2. Geraadpleegd op Delpher op 13-04-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010988047:mpeg21:p002</ref> * woonhuizen waren eerst enkel genummerd terwijl beginjaren 60 hieraan namen van rivieren werd toegekend. * vergeleken met andere barios waren de kavel klein met daarop mini-woninkjes. Te St. Nicolaas is door de recente bouw van 70 arbeiderswoningen de (z.g. „Essoville") door de Lago Oil 6 Transport Cy Ltd. de volkshuisvesting belangrijk verbeterd.<ref>Woningtoestand op Aruba.. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 18-06-1942, p. 4. Geraadpleegd op Delpher op 13-04-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010987172:mpeg21:p004</ref> * in de wijk is gevestigd een rumshop en een pompstation, dat in 1952 in bedrijf ging. * wijk grenst aan de Graaf van Zinnendorfschool, gelegen aan de [[Bernhardstraat]]. == Historia == Buiten de Colony verrezen woonwijken voor het lokale personeel, voor elke laag van de hierarchie een aparte wijk. In 1937 werd begonnen met Lago Heights, 150 huizen. In 1939 [[Essoville]] met 75 bungalows om te beginnen. In 1947 werd begonnen met sociale woningbouw in [[Lagoville]]: de arbeiders werden in de gelegenheid gesteld door een spaarregeling op den duur eigenaar te worden van de huizen. En afgezien van de door Lago neergezette wijken was er in het centrum van wat later San Nicolas zou gaan heten ook een wijk van in de haast opgebouwde huizen in de stijl die ook op de Engelstalige Caribische eilanden te vinden is: [[The Village]].<ref>{{citeer web|url=http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&task=view&id=28&Itemid=42|titel=De Lago en de Eagle: de olieindustrie op Aruba|werk=historiadiaruba.aw|datum= |bezochtdatum=2024-09-03|archiefurl=https://web.archive.org/web/20210812112631/http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&task=view&id=28&Itemid=42|archiefdatum=2021-08-12|dodeurl=nee}}</ref> Divishon Atministrativo E zona ta konsistí di un lokalidat:[2] Essoville Demografia E zona tin un poblashon di 971 (1 di yanüari 2020). {{Appendix}} [[:Kategoria:Luga na Aruba]] --------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | variante = a | tipo= Bario | name = Esso Heights | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[Regionnan di Aruba|San Nicolas Zuid]] | tipo_subdivision_adm = Zona | subdivision_adm = }} '''Esso Heights''' ta un bario den e zona di Lago/Esso Heights, den e region di Sint Nicolaas-Zuid den e parti zuidoost di Aruba.[1] == Historia == Buiten de Colony verrezen woonwijken voor het lokale personeel, voor elke laag van de hierarchie een aparte wijk. In 1937 werd begonnen met Lago Heights, 150 huizen. In 1939 [[Essoville]] met 75 bungalows om te beginnen. In 1947 werd begonnen met sociale woningbouw in [[Lagoville]]: de arbeiders werden in de gelegenheid gesteld door een spaarregeling op den duur eigenaar te worden van de huizen. En afgezien van de door Lago neergezette wijken was er in het centrum van wat later San Nicolas zou gaan heten ook een wijk van in de haast opgebouwde huizen in de stijl die ook op de Engelstalige Caribische eilanden te vinden is: [[The Village]].<ref>{{citeer web|url=http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&task=view&id=28&Itemid=42|titel=De Lago en de Eagle: de olieindustrie op Aruba|werk=historiadiaruba.aw|datum= |bezochtdatum=2024-09-03|archiefurl=https://web.archive.org/web/20210812112631/http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&task=view&id=28&Itemid=42|archiefdatum=2021-08-12|dodeurl=nee}}</ref> {{Appendix}} [[:Kategoria:Luga na Aruba]] ------------------ {{Variante|a}} {{infobox luga den pais | variante = a | tipo = Bario | nomber = Lago Colony | pais = {{ABW}} }} '''Lago Colony''' tabata un comunidad situa na e extremo oost di e isla di Aruba, cerca di e area conoci actualmente como Seroe Colorado. E stat tabata konsistí di 377 kas,[2] un hospital,[3][4] misa, kas di klup, pista di bowling, i un Skol Merikano, ku promé pa di diesdos klas i aproksimadamente 180 studiante. E poblashon di Lago Colony tabata prinsipalmente di Merka, ounke tabatin un poblashon grandi di Inglatera, Irlanda i Eskosia ku tabata prinsipalmente ofisialnan riba e flota di tankero di lago. Ademas tabatin Hulandes, Danes, Spaño y otro nacionalidadnan representa den e comunidad. E pueblo aki tabata sostené pa un refineria grandi di zeta na mundu, ku e tempu ei tabata propiedat di un supsidiario di Standard Oil di New Jersey, konosí komo Lago Oil and Transport Company. Lago tabatin su komienso na 1924 komo un fasilidat di trans-shipping pa zeta krudo ekstraí pa Lago Petroleum Corporation ku ta operá na Lago Maracaibo. E crudo a wordo transporta pa Aruba den barconan di fondo plat, cu ta poco profundo, barconan tanker, conoci como lake tankers. E trans-envio aki di e zeta krudo a sigui te na 1928 ora ku a konstruí un refineria i e zeta krudo Venezolano a wòrdu refiná riba e isla i enviá tur kaminda na mundu komo produktonan petrolero kaba. == Baby beach == Den añanan 1950, e Aruba Esso Club a wòrdu konstruí na Baby Beach man made lagoon.[5] E klup a inkluí un restorant, pista di baile i un stadion di beisbòl. Den e lagun, tabatin un waf i baranka chikitu (di kua un ta para ainda). E refineria a opera te cu 1985 ora cu el a wordo cera. E refineria, cu awor ta propiedad di Valero Energy Corporation, despues a wordo cumpra, habri bek, despues cera atrobe; na desèmber 2010, Valero a anunsiá ku e refineria ta habri bèk.[6] Te cu 2012, a keda solamente algun cas di ex-Colonia di Lago. Esnan cu a resta a wordo entrega na Gobierno di Aruba of a wordo bendi na personanan individual. Awendia, e Esso Club ta solamente un edifisio grandi i bandoná ku un negoshi, un tienda di buseo, ku ta den operashon ainda. ------------ {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | variante = a | tipo= Bario | name = Zeewijk | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 1/2 | caption_align = center | image3 = Zeilschip bij de Yachtclub van Aruba. Op de achtergrond de Lago-olieraffinaderij, Bestanddeelnr 252-3982.jpg | image2 = De haven van de Lago-olieraffinaderij in San Nicolas op Aruba, Bestanddeelnr 252-8041.jpg | image1 = BNA-DIG-MEINERS-0035 - San Nicolas - Zeewijk, Zwemmers aan strand van Zeewijk 591200 c.jpg | caption1 = Playa di Zeewijk | footer = Bista pa lama cu [[Lago Oil & Transport Company|refineria Lago]] den fondo | footer_align = center }} | pais = {{ABW}} | region = [[San Nicolas|San Nicolas-Zuid]] | poblacion = 527 | censo = 2020 | censo_ref = | area = 0,4827 | densidad = 1,092 | zona = | zoom = 14 }} ------------------- ==The Lourdes Grotto== Named in commemoration of the famous French religious landmark, was created under the guidance of a priest named “Erkamp” and parishioners in the year 1958. The grotto, a shrine built into the rocks is located in Seroe Preto, just off the main road to San Nicolas. A statue of the Virgin Mary, weighing 700 kilos, was hoisted into place in the grotto. Every year, on February 11 (feast of Lady of Lourdes), a procession leaves from the St. Theresita church in San Nicolas to the grotto, where a mass is performed. The grotto is located road-side and can be visited daily. <ref>https://www.cspnv.com/pdf/aruba-today-20260227.pdf Explore Aruba! (27 di februari 2026)</ref> ---------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais| variante = a | tipo = luga | nomber = Parkietenbos | nomber_oficial = | nomber_nativo = | pais = {{ABW}} | alias = | lema = | imagen = | descripcion = | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 1/2 | caption_align = center | image1 = | caption1 = | image2 = | image3 = }} | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[Oranjestad West]] | zoom = 14 }} '''Parkietenbos''' ta un luga situa na costa west di Aruba, canto di lama y mangelnan directamente pazuid di [[Aeropuerto Internacional Reina Beatrix]] y e areanan residencial di [[Simeon Antonio]] y [[Cas di Paloma]]. E area aki ta designa como un zona economico den e ''Ruimtelijke Desaroyo Plan'' (ROP) di Aruba di 2009.<ref>[https://web.archive.org/web/20160224005153/http://dip.aw/ROP%20atlas.pdf Atlas Ruimtelijk Ordeningsplan]</ref> == Zona economico == For di añanan 1960, e landfill sentral “Parkietenbos Containerpark & ​​Landfill Facility”, simplemente konosí komo “Parkietenbos”, ta situa na Parkietenbos. E instalashon públiko aki ta wòrdu manehá pa [[Serlimar]] y ta consisti di dos deposito principal: e parke di container i e landfill, caminda e sushi ta wordo compacta, nivela y cubri.<ref>[https://web.archive.org/web/20201031134950/https://serlimar.com/ Officiële website Serlimar]</ref> Na 2009, e compania Mericano Bouldin & Lawson a entrega e instalacion di “WastAway”. E instalacion aki cu tin un balor di 28 miyon florin, mester a procesa desperdicio den asina yama “fluff” y despues reusa e fluff aki pa compost of fertilisante di tera. Sinembargo, e instalashon nunka no a funshoná korektamente i p’esei a wòrdu será na mitar di 2011.<ref>{{Citeer web |url=http://www.genootschapnederlandaruba.nl/wp-content/uploads/2017/02/Voor-u-gelezen-juli-2016.pdf |titel=Voor u gelezen, GNA, juli 2016 |bezochtdatum=2018-07-20 |archiefdatum=2018-07-20 |archiefurl=https://web.archive.org/web/20180720225535/http://www.genootschapnederlandaruba.nl/wp-content/uploads/2017/02/Voor-u-gelezen-juli-2016.pdf |dodeurl=ja }}</ref> Riba 8 di febrüari 2018, un “petishon pa informashon” (RFI) a keda publiká en konekshon ku e destaho pa e remediashon di e landfill i e kambio den e método di prosesamentu di desperdisio: di maneho di desperdisio “sólido” pa “sostenibel”.<ref>[https://www.ie-forum.nl/artikelen/rectificatie-afgewezen-wegens-onvoldoende-hinder-voor-aanbestedingen-parkietenbos Rectificatie afgewezen wegens onvoldoende hinder voor aanbestedingen Parkietenbos]</ref> Desde 2007, un planta di tratamentu di awa di riool a wòrdu situá banda di e landfill pa e tratamentu di awa di cesspool suministrá pa tankero.<ref>{{Citeer web |url=http://www.witteveenbos.nl/nl/projecten-afvalwater/project/15-rwzis-aruba/pagenr/1 |titel=Aruba |bezochtdatum=2018-07-20 |archiefdatum=2018-07-20 |archiefurl=https://web.archive.org/web/20180720225707/http://www.witteveenbos.nl/nl/projecten-afvalwater/project/15-rwzis-aruba/pagenr/1 |dodeurl=ja }}</ref> == Asuntonan ambiental == Huma di e landfill di Parkietenbos por wòrdu mira for di Wayaca (yüni 2022) Pa añanan, e landfill ku awor ta sobrepobla tabata e kousa di kehonan tokante molèster di huma, huma tóksiko i polushon, ku ta un peliger pa medio ambiente i salú públiko. Na 2002, un grupo di residente lokal a funda e Fundashon Parkietenbos pa hala mas atenshon na e problema di desperdisio a traves di akshonnan.<ref>https://www.thedailyherald.sx/islands/66520-aruba-residents-take-action-against-landfill{{Dode link|datum=februari 2020 |bot=InternetArchiveBot }}</ref> E fundacion aki a tuma accion na comienso di juli 2018 ora cu candela a bolbe cuminsa na landfill. Despues di akshonnan inútil di Stichting Parkietenbos, un residente lokal a disidí di presentá un demanda kontra gobièrnu na 2020.<ref>{{Citeer web|url=https://caribischnetwerk.ntr.nl/2020/08/25/overheid-blijft-doorgaan-met-illegale-afvalpraktijken/|titel=Overheid blijft doorgaan met illegale afvalpraktijken|bezochtdatum=|auteur=Sharina Henriquez|datum=2020-08-25|werk=caribischnetwerk.ntr.nl}}</ref> {{Appendix}} ------------------- {{Databox}} '''Cunucu Arikok''' ta un museo habri den [[Parke Nacional Arikok]], cu ta sirbi como mustra di e manera di biba di antaño. E ta un di e atraccionnan principal di Parke Nacional Arikok. {{Appendix}} Fondo Prins Bernhard lo financia finalisacion di e proyecto ‘Cunucu Arikok’. Esaki ta encera un suma di mas o menos 60 mil florin. Cu Cunucu Arikok e fundacion FANAPA tin como meta pa crea un obheto cu ta duna e bishitantenan un bon impresion di kico naturalesa na Aruba tin pa ofrece. ‘Na e lugá úniko aki nos ta haña vegetashon eksuberante riba un pida tereno kaminda diferente formashon geológiko ta uni den otro, ku ta visibel den kunuku pa medio di diferensianan den tipo di tera i baranka i kaminda un kantidat grandi di parha i bestia di tera tambe ta biba.<ref> Prins Bernardfonds steunt afbouw project Cunucu Arikok. "Amigoe". Curaçao, 14-09-1989, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 25-04-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642757:mpeg21:p006</ref> E sub-proyecto “Cunucu Arikok”, di Stinapa Aruba, lo wordo financia door di Fondo Prins Bernhard, a haya sa di Stinapa. E proyecto aki ta data for di aña 1980 ora cu Departamento di Desaroyo Economico (DECO) den colaboracion cu otro instancianan local a desaroya un proyecto grandi pa crea un parke nacional Arikok-Jamanota na Aruba. Stinapa Aruba tin 785 hectar riba huur di gobierno. Esaki ta Sero di Arikok y e area rond di dje. E sitio ta situá eksaktamente na e frontera di dos formashon di piedra geológiko: e diabase schist-tuff i e tonalite. Hopi impreshonante den e parti abou ta numeroso formashon ku ta konsistí di blòki grandi di tonalita rondoná den kua eroshon a krea e formanan mas straño i imponente. Komo ku e cunucu ta protehá di e bientunan komersial konstante i salu dor di e seru di Arikok, e tin un vegetashon relativamente eksuberante. Tin un kantidat di palu hopi bieu, grandi i kompletamente krese, ku ta un raridat riba e isla. Konenchi, parakeet ta biba einan i hopi bia por mira otro parhanan manera trupial, chuchubis i perdiz. Kaskabel tambe ta presentá, pero bo mester ta un eksperto pa haña un: nan ta lastra bai ora hende yega serka.<ref>Natuurpark met cultuur-historisch monument Bernhard-fonds neemt Cunucu Arikok voor zijn rekening. "Amigoe". Curaçao, 30-11-1985, p. 9. Geraadpleegd op Delpher op 25-04-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643304:mpeg21:p011</ref> {{Stub}} ChatGPT: Cunucu Arikok ta un lugá histórico i kultural importante den Parke Nacional Arikok na Aruba. E palabra "cunucu" ta referí na un plantashon chikí òf un kas di campo, i den e kontektu aki, e ta referí na un plantashon ku a pertenesé na Arie Kok, un agricultor Hulandés. E nòmber di e parke mes, Arikok, ta derivá di su nòmber. ​ Wikipedia – Die freie Enzyklopädie 🏡 Historia i Signifikado Cunucu Arikok a forma parti di e desaroyo di Parke Nacional Arikok. E área a sirbi komo un plantashon chikí, i su kas di torto (kas di adobe) a keda preservá komo un ejemplo di bida rural tradicional Arubano. E kas a rekonstruí usando método tradicional pa mustra e estilo di bida di e tempu ey. ​ wheninaruba.com 🌿 Naturalesa i Kultura E área rondó di Cunucu Arikok ta riku den flora i fauna lokal, inklusí mata di divi-divi, kaktus tropikal, i otro planta medikinal. Tambien, den e área por haña desèño riba piedra di Indjanan nativo, ku ta indiká e presensia di pueblo indígena den e región. ​ 🥾 Rota di Hike E Cunucu Arikok Trail ta un ruta di hike fasil, ideal pa famia i visitante ku ta buska un introdukshon na e parke. E trail ta kuminsá na e sentro di bishita i ta dura mas o ménos 2 ora. Durante e hike, bo por wak e kas rekonstruí, flora lokal, i arte rupestre. ​ wheninaruba.com +2 things-to-do-in-aruba.com +2 boardwalkaruba.com +2 🗺️ Lokal i Atraktividatnan Serka Cunucu Arikok ta lokalisa serka di otro atraktividatnan den e parke, manera Kueba Chiki, un kueba ku desèño riba su muraya, i Dos Playa, un playa doble popular. E ruta ta pasa tambe serka di Sero Arikok, un di e punto mas haltu di Aruba. ​ AllTrails.com [[:Kategoria:Seru na Aruba]] Sinds enkele járen bezit Aruba een national park. Een uitgestrekt terrein in de omgeving van de Arikok en Jamanota tot aan de noordkust toe. Een kleiner deel van dit park is omheind d.m.v. een “slavenmuur”, aangelegd door de Stinapa. Dit park, gelegen in de luwte van de Arikok, is alleszins de moeite waard en bij uitstek geschikt voor een wandeling op een zondagna¬ middag. De ingang bereikt men door op de zándweg naar de Jamanota de Stinapaborden te volgen. Een keurig aangelegd pad maakt de wandeling tot een waar genoegen. Op de steile gedeelten zijn stenen trappen aangelegd met zelfs een leuning. Men bevindt zich werkelijk in een uniek stukje Arubaanse natuur. Enorme rotsblokken, praktisch alle soorten planten die op Aruba in het wild groeien en schitterende vergezichten. Door de beschutte ligging groeien de Watapana’s zoals het hoort: gewoon rechtop. Onder de enorme kruinen zijn banken aangebracht, waarop het koel rusten is. Dát is pas rusten met enkel vogelgeluiden om je heen, alleen het gekrijs van de parkieten zou aangepast moeten worden. Konijntjes schieten heen en weer. Een zijpaadje voert ons naar een overhangende rots, waar zich Aruba’s bekendste indianentekens bevinden. Bezoekers doen er goed aan een fotocamera mee te nemen, vooral de natuurfotograaf zal behoorlijk aan zijn trekken komen. Het wandelpad mondt uit bij een gerestaureerd lemen huisje. Het is geheel in stijl gehouden. Ook de omgeving van dit huisje wil de Stinapa aanpassen aan het leven van vroeger. Cunucu Arikok is een waardevol projekt, zowel voor de lokale bevolking als de toerist, die wat meer wil zien dan alleen het strand en het casino. Bekijk op uw gemak de foto’s en trek er op uit. Kan heel gezond zijn. (skol i Komunidat november 1986) foto’s: Rinus de Graaff ===Stampia di 75 cen=== Cunucu Arikok ta keda na pia di Sero Arikok, na e parti west unda no tin mucho biento. Den pasado nan a practica aki agricultura y cria di bestia, pero no na gran escala. E cunuqueronan tabata biba den cas di torto, esaki ta un cas traha di lodo. E cas di torto cu nos ta mira awendia den Cunucu Arikok a keda construi na 1985, perfectamente imita na e manera tradicional.<ref>[https://archive.org/details/BNA-DIG-BONDIA-2006-11-01/page/n30/mode/1up?q=cunucu+arikok+skol Post Aruba N.V. kier mustra e beyeza di Parke Nacional Arikok], BDA (1 di november 2006)</ref> Pa e spannan di dak nan a uza flambeu (palo di cadushi) y e murayanan ta traha di un mezcla di lodo y yerba. ===Stampia di 100 cen=== Despues di core riba e caminda cu ta pasa door di e parke, nos ta yega na e punto mas halto, esta Miralamar. For di aki bo tin un bista riba lama na ambos banda di e isla. Den cielo tin un warawara (ployborus plancus) ta bula y ta busca un coneu of un cabrito morto. E paisahe ta caracteriza pa duinen aki ta cubri un espacio di mas o menos 2 hectarea. Nan ta consisti di santo blanco di coral cu e biento di Noordoost ta supla riba e isla. Riba e duinen ta crece algun palo di druif y di oleifi cu te hasta den tempo seco ta mustra berde. Ken lo por haya e shoco dilanti di e monton di piedranan? Shoco bo ta hay’e solamente na Aruba. ------------------ == Manchebo Beach == {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais| variante = a | nomber = Manchebo Beach | nomber_oficial = | nomber_nativo = | tipo = Playa | pais = {{ABW}} | alias = | lema = | imagen = | descripcion = | multi-imagen = <!-- Utilisa plantia {{Multiple image}} --> | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[Oranjestad West]] | zoom = 14 }} (Van een onzer verslaggevers) WILLEMSTAD. — Bij PB 1965 no 34 is verschenen het landsbesluit, dat het besluit van het Bestuurscollege van Aruba goedkeurt om een perceel grond van ongeveer 16.225 m 2 voor zestig jaar in erfpacht uit te geven aan Machebo Beach Hotel NV te Manchebo.<ref>Erfpacht Manchebo. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 30-03-1965, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 22-04-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462582:mpeg21:p003</ref> -------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais| variante = a | nomber = Cueba Huliba | nomber_oficial = | nomber_nativo = | tipo = Cueba | pais = {{ABW}} | alias = | lema = | imagen = Bat Cave Formations.jpg | descripcion = | multi-imagen = <!-- Utilisa plantia {{Multiple image}} --> | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[San Nicolas]] | zoom = 14 }} '''Cueba Huliba'''[1][2] (tambe konosí komo Baranca Sunu ku ta nifiká “Baranka Desnudo”) ta un cueba Guadirikiri of Cueba di Guadirikiri ta un espacio natural bou di tera na Aruba, den Parke Nacional Arikok na mas of menos 1,4 km di Fontein. es.wiki:'''Cueba Huliba'''[1][2] (tambe konosí komo Baranca Sunu ku ta nifiká “Baranka Desnudo”) ta un cueba riba e isla Karibense di Aruba,[3][4] apodá e “tùnel di amor”[5] pa su entrada den forma di kurason. E entrada ta via un trapi skerpi i smal ku ta hinka den e kueba. E tin sinku entrada. Na algun lugá, bo mester bùig pa wak e formashonnan. Flashlights ta nesesario pa eksplorá e koredó di 300 pia (91 m) largu, ya ku ta totalmente skur paden di e kueba. E kueba ta yená ku formashonnan di stalagmita i stalaktita den e piedranan di kalki. Dos espesie di bat ku ta biba den e kueba aki ta e Leptonycteris curasoae i e Macroglossus sobrinus. Ta interesante pa nota cu vleermuis, despues di drumi den cueba durante dia, ta bula sali den horda en busca di cuminda. E salida for di e tùnel ta dor di un seri di trapi ku ta grabá den e baranka i ta basta riesgoso. Den un di e kambernan, e Birgen Maria a wòrdu grabá den un formashon di baranka natural. Leyenda ta menshoná historianan tokante piratanan ku lo a biba den e kueba pa skonde nan tesoronan, ounke no tin evidensia pa konfirmá esaki. {{Appendix}} [[:Kategoria:Aruba]] ----------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | variante = a | nomber = Cueba di Fontein | nomber_oficial = | nomber_nativo = | tipo = Cueba | pais = {{ABW}} | alias = | lema = | imagen = | descripcion = | multi-imagen = <!-- Utilisa plantia {{Multiple image}} --> | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[San Nicolas]] | zoom = 14 }} E '''Cueba di Fontein''' ta un cueba situa na costa nort-oost di [[Aruba]], den e [[Parke Nacional Arikok]]. ** Fontein Cave: Longer than the Quadirikiri Cave, the Fontein Cave contains pathways that stretch to the limestone walls further down. Here is also where prehistoric drawings can be seen. Though this cave does not have its own legend, this was speculated to have been occupied—or at least used by prehistoric Arawak settlers on the island for rituals and other spiritual ceremonies.<ref>[https://www.cspnv.com/pdf/aruba-today-20240403.pdf Visit the island’s popular cave sites!], Aruba Today (3 di april 2024)</ref> This popular cave is located along the northeast coast in National Park Arikok near Boca Prins. The Fontein Cave is well known for its native Arawak Indian rock paintings which can still be found on the walls and ceilings. The brownish-red paintings were left by Caquetios and graffiti imprinted by European settlers. {{Appendix}} [[:Category:Aruba]] es.wiki:'''Cueba di Fontein''' Cave[1][2] ta un cueba chikito cerka di Boca Prins na e parti nort di e isla di Aruba.[3][4][5] E ta bon konosí pa su dibuhonan di muraya nativo Arawak, ku a wòrdu grabá pa Nativonan Merikano dekorativamente riba e murayanan di piedra i parti di e plafond mas plat di e kueba ku kombinashonnan di koló kòrá òf maron-kòrá-maron òf lila; Esaki ta duna pista tokante e historia di e amerindionan. E kueba ta aksesibel for di un “baranka di terasa di piedra di kalki di koral” i tin un largura di 3 meter (9.8 pia) i un haltura di 2 meter (6 pia 7 inch). E sala di entrada, ku ta habrí pa bishitantenan, ta 4 meter (13 pia) haltu i ta ekstendé te na un profundidat di 50 meter (160 pia). Komo ku e ta un formashon geológiko di piedra di kalki, i debí na filtrashon di awa, formashonnan di stalagmita i stalaktita di koló, tamaño i forma hopi straño a wòrdu produsí. Murciélago ta traha nèshi den kavidatnan di kueba den nan búskeda nokturno pa rekohé kuminda, ku ta konsistí di nèktar i pólen. Tin registronan ku e indjannan Araucano a usa e kueba aki pa hasi nan ritualnan i seremonianan tribal. --------------------- '''Blackstone Beach''' ta un playa na costa nort den region di .., den PArke Nacional Arikok. (Oranjestad)—Nomber for di su mas karakterístika rekonosibel, e Piedra Pretu Playa casi ta representa lo contrario di e beachnan tipico di Aruba. Pa un, e tin santu pretu i ta cubri cu piedranan liso preto. Na di dos lugá, e ta keda na e parti nort di e isla, leu for di e blanku playanan di santu di den e region sùit. Pues, si bo ta sinti bo kla pa algu diferente—òf si ta dia kontrali, bishitá e Playa di Blackstone.<ref>[https://www.cspnv.com/pdf/aruba-today-20250305.pdf Blackstone Beach], Aruba Today 95 di maart 2025)</ref> Blackstone Beach ta mustra e mas banda natural di Aruba: e piedranan cu tapa e playanan i e forma di dje a wòrdu trahá pa mil añanan via erupshonnan volkániko, koral moveshonnan di ref i aktividat di ola di e parti nort rural di e isla. Situá mas ost di e Brug Natural i Playa di Andicuri, e Blackstone Beach ta relativamente fásil pa haña akseso. Unabes bo pasa e Formashon di Baranka Ayo, tuma e Kaminda di Andicuri ku ta hiba na Andicuri Laman. Einan, bo por stashoná bo outo i hasi un kaminata di 1km pa Blackstone Beach. E playa aki ta forma parti di e Arikok Parke Nashonal i pues ta un sitio ku ta wòrdu konserbá. Esaki ta e motibu pakiko e ta tambe relativamente intakto pa komersial influensianan. Apesar di a wòrdu yamá un playa, tene kuenta ku e no ta konsehá pa landa den awa, manera e koriente ta hopi fuerte i por desviá bo fásilmente mas leu den oséano salbahe. Pero, ainda bo por disfrutá di un espektakular bista di e piedranan i e parti nort oséano ku ta ekstendé dilanti di e playa i saka un potrèt ku bo amigunan òf famia (Oranjestad)—Named after its most recognizable feature, the Blackstone Beach almost represents the opposite of the typical Aruban beaches. For one, it has black sand and is covered in black smooth stones. Secondly, it lies on the northern side of the island, away from the white sandy beaches of in the southern region. So, if you feel up for something different—or if it’s opposite day, visit the Blackstone Beach. Blackstone Beach shows the more natural side of Aruba: the stones that cover the beaches and the shape of it has been crafted for thousand years via volcanic eruptions, coral reef movements and wave activity of the rural northern part of the island. Located further east to the Natural Bridge and Andicuri Beach, the Blackstone Beach is relatively easy to access. Once you get passed the Ayo Rock Formation, take the Andicuri road leading up to Andicuri Beach. There, you can park your car and take a 1km hike towards Blackstone Beach. This beach forms part of the Arikok National Park and is therefore a site that is preserved. This is why it is also relatively untouched by commercial influences. Despite being called a beach, do note that it is not advised to swim in the water, as the current is very strong and can easily stray you further in the wild ocean. However, you can still enjoy a spectacular view of the stones and the northern ocean that stretches out in front of the beach and take a picture with your friends or family --------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | variante= a | tipo = Playa | nomber = Boca Prins | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 1/2 | caption_align = center | image1 = | caption1 = | image2 = Plantage in Boca Prins op Aruba, Bestanddeelnr 252-7977.jpg | caption2 = Plantashi Boca Prins na 1947 | image3 = | caption3 = }} | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[Santa Cruz]] | tipo_subdivision_adm = Zona | subdivision_adm = [[Parke Nacional Arikok]] | tipo_subdivision_adm2 = | subdivision_adm2 = | descripcion = | pais = {{ABW}} | zoom = 13 }} '''Boca Prins''' ta un boca na e costa nort-oost di Aruba, situa den [[Parke Nacional Arikok]]. Kontenido Deskripshon Situá den Parke Nashonal Arikok, e bahia di santu ta un destinashon turístiko popular. E playa di santu blanku sin vigilansia ku duinen ta solamente 55 meter largu i no ta ofresé ningun otro fasilidat. Landamentu por ta peligroso debí na e koriente fuerte i konstante i ta rekomendabel solamente pa landadónan eksperensia, si ta. E bahia ta wòrdu bishitá de bes en kuando pa surfistanan, pero no ta wòrdu konsiderá un di e lugánan di buseo sobresaliente di e isla. [ 1 ] Un kaminda di santu ku baranka di piedra di kalki ta hiba na e bahia via un trapi di palu. E piedranan di Boca Prins ta e habitat di Cnemidophorus arubensis , un lagadishi di karakol ku ta wòrdu hañá solamente na Aruba. Banda di Boca Prins tin un di e plantacionnan di cunucu mas bieu na Aruba, cu a wordo cultiva pa colonialnan Hulandes den siglo 16. E nòmber di e bahia ta derivá for di e plantashon di Prins di ántes den serkania. https://de.wikipedia.org/wiki/Boca_Prins E entrada aki, unda e [[rooi]] di e mesun nomber ta basha den lama, probablemente ta haya su nomber for di Paulus Printz, kende a wordo manda pa e colonia di Curacao door di WIC pa descubri mineralnan. Despues di no a haya oro ni na Curacao ni na Bonaire, el a yega Aruba dia 14 di juni 1725 y a establece banda di e costa noordoost di e isla.<ref>Vivienno Frank. 2019. ''Aruba en een keuze uit haar toponiemen.'' ISBN:978-0-359-65900-5, pag. 74-75</ref> '''Boca Prins''' ta un [[bahia]] na e costa nort-oost di [[Aruba]], situa den [[Parke Nacional Arikok]]. Deskripshon Situá den Parke Nashonal Arikok, e bahia di santu ta un destinashon turístiko popular. E playa di santu blanku sin vigilansia ku duinen ta solamente 55 meter largu i no ta ofresé ningun otro fasilidat. Landamentu por ta peligroso debí na e koriente fuerte i konstante i ta rekomendabel solamente pa landadónan eksperensia, si ta. E bahia ta wòrdu bishitá de bes en kuando pa surfistanan, pero no ta wòrdu konsiderá un di e lugánan di buseo sobresaliente di e isla. [ 1 ] Un kaminda di santu ku baranka di piedra di kalki ta hiba na e bahia via un trapi di palu. E piedranan di Boca Prins ta e habitat di Cnemidophorus arubensis , un lagadishi di karakol ku ta wòrdu hañá solamente na Aruba. Banda di Boca Prins tin un di e plantacionnan di cunucu mas bieu na Aruba, cu a wordo cultiva pa colonialnan Hulandes den siglo 16. E nòmber di e bahia ta derivá for di e plantashon di Prins di ántes den serkania. https://de.wikipedia.org/wiki/Boca_Prins == Mira tambe == * [[Playanan di Aruba]] {{Commonscat}} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=de|oldid =205170166|titulo=Dos Playa}} {{References}} ;Lista di fuente *[http://nl.aruba.com/activiteiten/dos-playa Dos Playa] riba nl.aruba.com *[https://www.surfline.com/surf-report/dos-playas/5842041f4e65fad6a7708e27 Dos Playa Surf] riba surfline.com }} [[:Category:Luga na Aruba]] ---------------------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | variante = a | nomber = Cueba di Huliba | nomber_oficial = | nomber_nativo = | tipo = Cueba | pais = {{ABW}} | alias = Tunnel of Love | lema = | imagen = | descripcion = | multi-imagen = <!-- Utilisa plantia {{Multiple image}} --> | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[San Nicolas]] | zoom = 14 }} **The Huliba Cave/ Tunnel of Love The Huliba Cave, formerly known as the Tunnel of Love, was once open to the public, and was the biggest and most accessible of all three caves. This cave had five chambers, including one that is heartshaped. This cave had narrow stairs that led to long pathways deep into the cave, with a staircase leading to the exit on the other side. In one of the chambers, there used to be the carving of the Virgin Mary, put there for the protection of the cave. However, the Huliba Cave has been permanently closed for a few years now, as a way to preserve the bat population that lives in the cave. These Long Tongue Fruit Bats and Insect Eater Bats are very important to the ecosystem of the island. Though this cave is no longer accessible to the public, it surely is interesting to learn more about the history of these caves and the Awarak tribes that resided or utilized them.<ref>[https://www.cspnv.com/pdf/aruba-today-20240403.pdf Visit the island’s popular cave sites!], Aruba Today (3 di april 2024)</ref> Do note that these caves are very dark, humid, hot, and are inhabited by bats. Do wear comfortable clothing and shoes, as the pathways in these caves may be rough and bumpy, and don’t forget to bring a lashlight! {{Appendix}} [[:Category:Aruba]] ---------------------------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | tipo= Bario | name = Eagle | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 2/2 | caption_align = center | image1 = | caption1 = | image2 = | caption2 = }} == Eagle (Aruba) == '''Eagle''' ta un bario di [[Oranjestad (Aruba)|Oranjestad, capital di Aruba. == Historia == Den comienso di añanan 20, Aruba a conoce dos refineria. Na aña 1924 a establece Lago Oil & Transport Ltd y despues na aña 1927 De [[Arend Petroleum Maatschappij]]. Dos refineria cu tabatin un rol masha importante den [[Di Dos Guera Mundial|Segundo Guera Mundial]], ya cu nan tabata suministra petroleo na e aliadonan. Ta di e refineria ‘Arend’ e vecindario aki a haya su nomber ‘Eagle’ y tambe nos ‘Eagle Beach’. Minister Maduro a comparti un tiki historia: “E refineria Eagle aki a duna trabou na mas cu shete mil trahado di 58 diferente pais. Den e area aki, e refineria a traha e fabrica pa refina e petroleo, un laboratorio y un brandweerkazerne. Tambe nan a construi nan sede ‘hoofdkantoor’ cu ta exactamente e edificio caminda nos ta para actualmente”. E mandatario tambe a trece dilanti cu e refineria a construi casnan special pa e personal di refineria, algun cas den e bario, e Eagle tennis club y e hospital cu tey ainda.<ref>[https://awemainta.com/wp-content/uploads/2024/02/AM240221.pdf Minister Maduro di Cultura a haci e desvelo di e ‘Ruta Historico di Eagle’], Awemainta (21 di februari 2024) </ref> E ‘Ruta Historico di Eagle’ ta un ruta pa cera conoci cu e historia di e bario di Eagle, e refineria di Eagle y Aruba su rol importante pa aliadonan den Segunda Guera Mundial. E storia di e refineria di Eagle, un tempo simbolo di e poder industrial di Aruba hunto cu Lago na San Nicolas, ta conta nos e desaroyo di Aruba den tempo for di su comienso na 1924 te na e desmantelamiento den añanan cincuenta y sesenta caminda cu a traha espacio pa turismo cual te cu awe en dia ta e pilar economico mas importante di Aruba. E proyecto di ‘Eagle History Tour’ lo crea un conexion entre e historia, herencia cultural industrial di Aruba y nos turismo, creando un atractivo nobo pa nos bishitantenan pero tambe lo educa localnan y principalmente e generacionnan mas jong tocante Aruba su historia industrial y e rol importante di e refineria di Eagle den e di Dos Guera Mundial asina e mandatario a trece den su discurso. Ademas den un futuro cercano lo pone borchinan na cinco diferente sitio cu QR code cu ta contene informacion importante di historia di e sitio den cuatro diferente idioma, mas obhetonan di arte y programanan educativo. Aruba tabatin un rol importante den Segundo Guera Mundial cu e dos refinerianan aki cu Alemania tabatin wowo riba Aruba y nan a manda un submarino pa bin destrui e dos refinerianan aki pa stroba e aliadonan haya nan combustibel. Asina e submarino a tira riba e tankero Arkansas y a mata varios hende entre otro Bonerianonan. Tambe e submarino a manda torpedo pa destrui e dos refinerianan cu danki na nos Señor Dios esakinan a faya nan proposito. {{Appendix}} -------------------------------------- {{Infobox luga den pais | tipo= Bahia y haf | name = Plantashi Prins | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 2/2 | caption_align = center | image1 = Zeilschip bij de Yachtclub van Aruba. Op de achtergrond de Lago-olieraffinaderij, Bestanddeelnr 252-3982.jpg | caption1 = Barco di bela cu refineria den fondo | image2 = De haven van de Lago-olieraffinaderij in San Nicolas op Aruba, Bestanddeelnr 252-8041.jpg | caption2 = }} {{Databox}} '''Plantashi Prins''' ([[Hulandes]]: Plantage Prins), originalmente un plantacion di coco na Aruba, [1] [2] a mira su cas reconstrui den añanan 1950. E decadensia di palma, atribuí na malesa, a kondusí na e stòp di produkshon di kunuku. 3] Na 1911, e mapa di Werbata-Jonckheer a identifiká Prins Plantation komo un di e 23 plantashonnan mayoritariamente chikitu karakterisá pa agrikultura kombiná, palu di koko i kas. Ademas, un plantashon mas grandi tabata situá paden, nort di Oranjestad na San Barbola, lugá di nasementu di Virginia Demetricia. E township Savaneta en realidad a surgi for di un plantacion gubernamental cu despues a transforma den un pueblito chikito. 4] == Etimologia == E plantacion ta derivá su nòmber for di un ingeniero di mina suédo Paulus Printz, ku a biba den e área durante di dies-ocho siglo, mientras tabata buska oro den nòmber di e administradornan di e kamber di Amstedam di e kompania Hulandes di West India. Segun e mapa di Van Raders di 1825, e ruina di su kas (No. 37) tabata situá riba e muraya na nortwest di e plantashon, pero for di e tempu ei e ruina a disparsé. E tapa di e seru, ku ta eksponé na bientu, tabata mas faborabel pa biba ku e arroyo ku tabata protehá pa bientu. [5] [6] Printz a traha na Aruba for di 14 di yüni 1725, te ku 3 di yüni 1727, ora ku el a risibí un òrdu di Amsterdam pa stòp e trabou. [ 7] == Panorama general == E kas original di plantacion den e arroyo no ta pará mas, i e struktura ku a sigui, un kas di pais konstruí den añanan 1930, ta awor den un estado di ruin. 6] Situá 2.5 kilometer for di e sentro di bishitante i aproksimadamente 600 meter for di e plantahe Fontein den Parke Nashonal Arikok, un kaminda ta hiba na e plantahe Prins históriko, ku anteriormente tabata di propiedat di Sr. Mokki Arends,[8] i dos arroyos bisiña, Rooi Prins i Rooi Dwars. E arroyos aki un tempu tabata nutrí palu di koko i palu di fruta. Mientras cu e coconutnan a desaparece, y solamente algun mata di fruta a keda, e vegetacion nativo ta prospera mas densamente cu riba e colinan circundante. 1] Te ku 2023, apesar di plannan inisial, e renobashon i transformashon di e ruinanan di e plantashon Prins den e Prins Center, ku ta presentá proyektonan di demonstrashon riba aktividat agrikultoral di plantashon tempran, no a tuma lugá ainda. E integrashon di e Prins Center den e diseño nobo di Parke Nashonal Arikok ta keda pendiente. Ta konsehábel pa konsiderá pa destahá e importansia históriko di Prins Center su nòmber den e sentro mes. 9] {{Appendix}} ------------------------ {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =59895500|titulo=Pos Chikito}} {{References}} }} == Mira tambe == * [[Lista di luga na Korsou]] {{Commonscat}} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =62603301|titulo=Suffisant (Curaçao)}} {{References}} }} ---------- {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais | variante = a | nomber = Bushiribana | nomber_oficial = | nomber_nativo = | tipo = Bario | pais = {{ABW}} | alias = | lema = | imagen = Gouddelving bij Bushiribana op Aruba, Bestanddeelnr 252-7961.jpg | descripcion = Mina di oro na Bushiribana na Aruba (1947). Na 1946, despues di 30 aña, a cuminsa e mina di oro atrobe pero esaki no a resulta lucrativo. | multi-imagen = <!-- Utilisa plantia {{Multiple image}} --> | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[Paradera]] | zoom = 14 }} '''Bushiribana''' ta un luga den region di [[Paradera]] na kosta nort di [[Aruba]].[1] E ta mihó konosí pa e ruinanan di stempel di oro. == Geologia == Na final di e periodo di Kretáseo, kambionan geológiko signifikante a tuma lugá riba Tera. Piedranan fluido nobo, conoci como e batholith di Aruba, a pusha ariba door di scheurnan den e volcan antiguo, e Formacion di Lava di Aruba. E piedranan aki a forma koredónan i a solidifiká. Un di e tiponan di piedra cu a sali for di esaki ta gabbro. Gabbro tin un koló di antrasit i ta mustra mineralnan briante ora inspekshoná mas di aserka. E ta wòrdu hañá den e área di Matividiri. E tipo di piedra aki a wòrdu usá den konstrukshon di e planta di stèmpel di oro di Bushiribana.[2] Rush di oro Oro laba abou ta konosí komo oro aluvial. E ta laba den forma di stòf di oro, pida di oro, grano di oro i tin bia pida di oro. Despues di e rush di oro Arubano di 1824 pa 1829, den cual a haya oro aluvial, e cantidad eventualmente a baha y e depositonan di oro no a duna mas. Den transkurso di siglo, kompanianan di oro a kuminsá buska e fuente di e oro aki, e venanan di kuarso. Tin bia e adernan aki a surgi i despues a disparsé bou di tera atrobe.[3] Stempel di Oro Durante e periodo di 1872 pa 1915, ora ku oro tabata wòrdu mina riba e isla, dos molina di oro tabata operá.[3] Esakinan tabata e planta di stèmpel di oro di Bushiribana i e planta di smelt di oro di Balashi.[4] Na 1872, Aruba Island Gold Mining Company a construi un smelter y stempel mill di oro na Bushiribana, den curason di e area di mineria di oro cuarzo. Tambe e compania a construi e prome pier den haf di Aruba, yama Waaf di Compania riba Forti Abou, y a traha un caminda di dies kilometer pa transporta e mashinnan. E industria di stèmpel di oro tabata inkluí mashinnan di vapor, mulina di stèmpel, reservorionan di awa dushi i fòrnunan. E fábrika a hasi pèrdida pa binti aña. E oro a wòrdu saka dor di kombin’é ku merkurio, perdiendo mas o ménos mitar di e oro. For di 1897, e montonnan di shushi di Bushiribana a wòrdu retrabá usando e proseso di sianuro ku a wòrdu inventá resientemente, i ta e ora ei so e minamentu di oro a bira algu probechoso. Na 1899 un molina di stèmpel na Balashi a tuma over e trabou.[3] E oro prinsipalmente tabata bini di un di e dos shen venanan di kuarso ku ta karga oro ku a bini na superfisie for di e profundidatnan di Aruba kantu di kosta nort.[3] ---------- == Sero Colorado == On your way to Baby or Roger’s Beach, you’ll pass by the famous Red Anchor at what was once the entrance to the Colony residential community and be greeted with red soiled hills by the coast. This is Sero Colorado. Named after the 30-meter, deep red, limestone hill, Adriaan Laclé “Sero Colorado” translates to “Colored Hill”. Sero Colorado has deep historical ties with the once-thriving phosphate industry in the area. Matter of fact, there are still under- ground shafts and passages deep in Sero Colorado from the time of phosphate mining. In 1958, the re- finery at the time, Lago, adopted this name for the residential section of its employees.<ref>[https://www.cspnv.com/pdf/aruba-today-20241118.pdf Place names in San Nicolas and their origins], Aruba Today (18 di november 2024)</ref> -------- {{Infobox luga den pais | tipo= Isla di rif | variante = a | name = Renaissance Island | alias = Sonesta Island | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 2/2 | caption_align = center | image1 = | caption1 = | image2 = | caption2 = | pais = {{ABW}} | region = [[Santa Cruz]]? }} '''Renaissance Island''' (antes Sonesta Island [1]) ta un isla di rif privá dilanti costa di Aruba na haltura di e pista di aterisahe di [[Aeropuerto Internacional Reina Beatrix]]. Bista general E isla di ref di koral di 16 hektar a wòrdu kumprá pa Sonesta Hotels, i a habri na 1989 komo Isla di Sonesta.[2] Na 1991, Sonesta a wòrdu atkerí pa Ramada Renaissance Hotels, i e isla a wòrdu renobá komo Renaissance Island.[3] E ta un isla priva cu por wordo bishita solamente den dia. E isla di ref alargá ta ofresé playanan blanku, mondinan di mangel i un variedat grandi di parhanan.[1] Tin dos playa: Iguana Beach ta pa famianan, i Flamingo Beach ta pa adulto. Iguana Beach ta haña su nòmber for di e iguanan ku ta biba riba e playa. Flamingo Beach ta e unico luga na Aruba cu tin flamingo cu a wordo introduci. Tur dos espesie di animal tin bia ta bishitá e otro playa tambe.[4][5] Entre 7:00 AM y 7:00 PM un boto ta sali for di e hotel Renaissance Aruba pa e isla di rif. Huespetnan ku no ta di hotèl por biaha pa un pago.[6] Dos avion chikí, un Beechcraft Model 18 i un Convair 400, a wòrdu hundi na kosta pa krea un lugá di buseo. Ta posibel pa pasa anochi den un cabana (hut chikitu) riba e isla.[5] -- == Historia == nl.wiki:E isla di 16 hectar riba rif di Bucuti a ser cumpra pa Sonesta Hotels, y a habri na 1989 como isla Sonesta.<ref>Amigoe, [https://www.delpher.nl/nl/kranten/view?query=sonesta+island&coll=ddd&sortfield=date&page=1&facets%5Bspatial%5D%5B%5D=Nederlandse+Antillen&identifier=ddd:010642557:mpeg21:a0071&resultsidentifier=ddd:010642557:mpeg21:a0071&rowid=2 Sonesta hotel en Sonesta Island: uniek hotelproject], 14 februari 1989</ref> Na 1991, Ramada Renaissance Hotels a kumpra Sonesta, i e nòmber di e isla a kambia pa Renaissance Island.[ 3] Ta un isla privá cu por wordo bishita solamente den dia. E isla di rif ta un isla largu ku ta ofresé playa blanco, palo di mangrove i un variedat grandi di parhanan. 1] Renaissance-eiland (voorheen Sonesta eiland),[1] is een 16 ha groot koraalrifeiland, officieel bekend als het Bucutirif [2][3] voor de kust bij Oranjestad, Aruba. en grenst aan de Rifeilanden van Oranjestad. Het eiland is particulier bezit en heeft de enige privé-stranden op Aruba.[4] Er zijn twee stranden: Iguana Beach en Flamingo Beach. Een Beechcraft 18 en een Convair 400 zijn allebei bewust ongeveer 50 meter (46 m) uit de kust gezonken om een duikplaats te creëren.[5] Flamingo's zijn te zien op het eiland.[6] Ze zijn echter niet inheems op Aruba.[7] de.wiki:Renaissance Island is een ongeveer 48 hectare groot, particulier gebruikt, smal en ongeveer 3,8 kilometer lang eiland voor de kust van het hoofdeiland Aruba . de.wiki:Renaissance Island ta un isla privá di mas o ménos 48 ektar di largura, estrecho i di mas o ménos 3,8 kilometer largu, na kosta di e isla prinsipal Aruba. {{Appendix}} Renaissance Island (anteriormente Sonesta Island),<ref>{{citeer web|titel=Sonesta Island | url = https://www.tripadvisor.com/ShowTopic-g147247-i144-k845765-Sonesta_Island-Aruba.html | accessdate = 2020-03-04}}</ref> ta un isla di 16 hectare di coral, ofisialmente konosí komo Bucutirif<ref>{{cite web | title =Harbour Map and Navigational Chart. From Netherlands Government chart, 1977 | url = https://www.arubaports.com/main/oranjestad/ |bezochtdatum=15 november 2020}}</ref><ref>{{citeer web | titel=Navigation Waypoints referencing to “Bucuti Island” | url=https://www.aruba-cruisingguide.com/navigation/ |bezochtdatum=15 november 2020}}</ref> for di Oranjestad, Aruba, i ta limita ku e Rifeilanden di Oranjestad. E isla ta privá i tin e úniko playa privá na Aruba.<ref>{{cite web | title =Renaissance Aruba Resort & Casino | url =http://www.fodors.com/world/caribbean/aruba/review-40803.html | accessdate = 2014-08-20}}</ref> Tin dos playa: Iguana Beach i Flamingo Beach. Un Beechcraft 18 i un Convair 400 tur dos a keda sink deliberadamente mas o ménos 50 meter (46 m) for di costa pa crea un lugá di buceo.<ref>{{cite book | last =Huber | first =Joyce | title =Best Dives of Aruba, Bonaire & Curaçao | publisher = Hunter Publishing, Inc | date =2011 | isbn = 9781588437495 }}</ref> Flamingo ta ser mira riba e isla.<ref>{{cite web| last =Suri | first =Charu | title =Where to see Flamingos in Aruba | url =http://www.afar.com/highlights/where-to-see-flamingos-in-aruba | accessdate =2014-08-20}}</ref> Sinembargo, nan no ta nativo di Aruba.<ref>{{cite web|url=https://journalistontherun.com/2017/07/01/everything-you-need-to-know-about-flamingo-island-aruba/|title=Everything You Need To Know About Flamingo Beach Aruba|date=1 July 2017|publisher=}}</ref> == Lokashon y uzo == E isla ta situá mesora banda di e ruta di aterisahe RWY 11 na aeropuerto internashonal Reina Beatrix na sur di e islanan di Oranjestad. E ta comprá dor di e doñonan di un hotel di sinku strea. Riba e dos bahia di awa den forma di un U riba e isla a konstruí un restorant, barnan di playa, un sentro di spa, un kancha di voleibol i fasilidatnan pa deporte di awa i baño. E hóbennan di e hotèl ta wòrdu transportá ku e ferry di e hotèl mes. E awa di awa di e hotel ta ser transportá pa barku pa e WEB kanaal purifikashon na e isla prinsipal pa deskontaminashon. {{Appendix}} * Eduardo en Gerardo de Veer van Meta Corporation, de ontwikkelaars van het Sonesta Hotelproject (de bouw van een 320-kamer hotel in het hart van Oranjestad - Coral Reef Hotel) presenteerden de plannen in 1986 en op 30 oktober 1987 de eerste steen gelegd. * Sonesta island gelegen op het rif tegenover de [[internationale luchthaven Koningin Beatrix]]. * Vanaf de open lobby heeft men niet alleen zicht op dezee, maarook ophetkanaal, van waaruit de gasten met de boot naar het Sonesta Island kunnen vertrekken. Een traject dat slechts tien minuten duurt. Vier boten van 26 voet lang en met een capaciteit voor 29 personen elk, zullen beschikaar zijn voor het transport van de gasten van het hotel, via het kanaal, naar Sonesta Island. Op dit rifeiland, waarop tot een jaar geleden alleen maar mangroveplanten te zien waren, zijn in de afgelopen maanden twee prachtige stranden met hagelwit zand aangelegd. Momenteel worden een restaurant en bar gebouwd, waarna de whirlpools en faciliteiten voor watersporten zullen volgen.<ref>{{citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642557:mpeg21:pdf|titel=Sonesta hotel en Sonesta island: uniek hotelproject|werk=[[Amigoe]]|datum=14 februari 1989|bezochtdatum= }}</ref> en.wiki:see Oranjestad, Aruba The touristically named Renaissance Island (formerly Sonesta Island)<ref>{{cite web | title =Sonesta Island | url = https://www.tripadvisor.com/ShowTopic-g147247-i144-k845765-Sonesta_Island-Aruba.html | accessdate = 2020-03-04}}</ref> is a 40 acres [[cay]] (or barrier reef) island, officially known as the Bucuti Rif<ref>{{cite web | title =Harbour Map and Navigational Chart. From Netherlands Government chart, 1977 | url = https://www.arubaports.com/main/oranjestad/ | accessdate = 2020-03-04}}</ref><ref>{{cite web | title =Navigation Waypoints referencing to “Bucuti Island” | url = https://www.aruba-cruisingguide.com/navigation/ | accessdate = 2020-03-04}}</ref> and it is off the coast near Oranjestad. It is privately owned and has the only private beaches on Aruba.<ref>{{cite web | title =Renaissance Aruba Resort & Casino | url =http://www.fodors.com/world/caribbean/aruba/review-40803.html | accessdate = 2014-08-20}}</ref> There are two beaches: Iguana Beach and Flamingo Beach. A [[Beechcraft Model 18|Beechcraft 18]] and a [[Convair]] 400 were both deliberately sunk about 50 yards offshore to create a diving site.<ref>{{cite book | last =Huber | first =Joyce | title =Best Dives of Aruba, Bonaire & Curaçao | publisher = Hunter Publishing, Inc | date =2011 | isbn = 9781588437495 }}</ref> [[Flamingo]]es can be seen on the island.<ref>{{cite web| last =Suri | first =Charu | title =Where to see Flamingos in Aruba | url =http://www.afar.com/highlights/where-to-see-flamingos-in-aruba | accessdate =2014-08-20}}</ref> However, they are not native to Aruba.<ref>{{cite web|url=https://journalistontherun.com/2017/07/01/everything-you-need-to-know-about-flamingo-island-aruba/|title=Everything You Need To Know About Flamingo Beach Aruba|date=1 July 2017|publisher=}}</ref> Awemainta 30 december 2020|Isla Priva: Di complemento pa atraccion principal|E creacion di un beach priva riba e rifnan dilanti di aeropuerto tabata otro reto grandi pa MetaCorp. E responsabilidad di esaki a cay grandamente riba e schoudernan di Rudolph Richardson na cabes di ATCO. Delft Hydraulic Engineering di Hulanda meticulosamente a diseña e isla artificial. A pone shen y shen di meternan cubico di santo blanco den bargenan cu despues a basha riba e awanan poco hunto di e rif pa crea un plataforma for di unda e backhoe y otro ekipo necesario pa traha e isla, por a para firme riba dje. E isla a habri pareu cu e hotel na 1991. Na 1999, Horcan Lenny, considera como e di dos mas fuerte pa pasa den November, a dal Aruba duro y Sonesta Island a keda den hopi mal estado. Mester a trah’e full di nobo. Despues di un candela chikito un par di aña atras, Renaissance Island ta un di e atractivonan turistico mas grandi di e isla. Conoci mundialmente como e luga pa comparti di un dia di solo y lama hunto cu flamingonan cu ta cana casualmente band’i bo. Fuera di e parhanan aki, e isla tambe ta un santuario pa hopi yuwana. {{Appendix}} --------------------- {{Infobox luga den pais | tipo= Playa | name = Hadicurari | alias = Fisherman's Hut | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 2/2 | caption_align = center | image1 = | caption1 = | image2 = | caption2 = }} | pais = {{ABW}} | region = [[Noord]] | zona = [[Palm Beach]] | zoom = 14 }} '''Hadicurari''' (''Fisherman's Hut'') ta un luga na costa west di Aruba, den e zona di [[Palm Beach]] na haltura di e hotelnan Holiday Inn y Marriott Vacation Club. Aki ta situa un waf di piscado y un parti ta wordo uza como zona pa [[windsurf]]. Hadicurari ta conoci como un sitio pa pisca unda tabatin ranchonan di piscado y un pier chikito. Den ananan 1950 tabata captura aki hopi calco. De vissershaven heeft een steiger met 92 aanlegplaatsen die in de jaren 90 van de vorige eeuw is aangelegd. Hier werd in de jaren 1950 veel calco (''strombus gigas'') gevist. Door de roofbouw is de calco in deze buurt zeer zeldzaam geworden en wordt nu beschermd.<ref>Vivienno Frank. 2019. ''Aruba en een keuze uit haar toponiemen'' pag. 111, ISBN:978-0-359-65900-5</ref> Aki tabata establece Centro di pesca Hadicurari, cu tabata organisa torneonan di pisca pa e piscadonan local.<ref>Vistoernooi Centro Hadicurari. "Amigoe". Curaçao, 09-07-1994, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 15-09-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644198:mpeg21:p005</ref> Awendia e ta fungi como restaurant.? * E pier chikito a wordo reemplasa den ananan 19 90 pa un pier grandi cu 92 luga pa boto * Den e periodo aki a lanta e Centro di pesca Hadicurari y na 2003 a funda Fundacion Centro di Pesca Hadicurari. Fundado tabata Colin Christiaans. * Anualmente ta celebra Dia di Piscado cu ta riba 29 di juni cu iun torneo di pesca. * Den e edificio di Centro di Pisca hadicurari tin un restaurant establece. Centro di Pesca Hadicurari ta percura pa brinda e piscadonan tur ayudo. Considerando cu e centro aki ta practicamente hinca entre e hotelnan grandi y luhoso; Centro di pesca Hadicurari tin cu “negosha” un tiki riba e tradicion di piscado den e centro aki. NOTES In tegenwoordigheid van de ministers Elio Nicolaas, ing. Roland Laclé en minister ing. Eddy Briesen, legde minister Charro Kelly vrijdagmiddag de eerste steen voor de vissershaven bij Hadicurari, ten noorden van het Holiday Inn Hotel. De 92 aanlegplaatsen voor de vissersboten vergt een investering van 1,4 miljoen florin. De bouw geschiedt door Camar nv.Eerste steen vissershaven. "Amigoe". Curaçao, 23-11-1992, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 14-09-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643702:mpeg21:p005 {{Appendix}} [[Category:Luga na Aruba]] --------------- {{Infobox luga den pais | tipo= Isla di rif | variante = a | name = De Palm Island | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 2/2 | caption_align = center | image1 = Sign De Palm Island.jpeg | caption1 = | image2 = | caption2 = | pais = {{ABW}} | region = [[Santa Cruz]]? }} [[File:Sign De Palm Island.jpeg|thumb|Borchi pa yega De Palm Island]] '''De Palm Island''' ta un isla di mas o ménos 10 ektar grandi, habitá, estrecho i di 1,5 kilometer largu for di costa di e isla principal di Aruba, ost di e stat di Pos Chiquito, serka di e aeropuerto internashonal Reina Beatrix. E isla ta un rif di koral ku tin un hotel, un bar i un restorant. E biahe via ferry for di e isla prinsipal ta dura mas o ménos 10 minüt. Riba e isla tin un playa ku tin un guardia i un parke di awa. E isla ta di propiedat di De Palm Tours, e operador di biahe di mas grandi na Aruba, fundá pa Wichie de Palm i kumprá pa Harold Malmberg den añanan 60 di [[siglo 20]].<ref>{{Citeer web|url=http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&task=view&id=24&lang=en|titel=Tourism|taal=en|uitgever=Historia di Aruba|bezochtdatum=1 september 2018|archiefurl=https://web.archive.org/web/20230621061434/http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&task=view&id=24&lang=en|archiefdatum=2023-06-21}}</ref> == Detayenan == E parke di awa tin un atraccion extraordinario. E bishitantenan, ekipá ku un sistema di buelo di kaska bou di awa, por bishitá e mundu tropikal di piská di e isla di koral na pia i tambe tuma imágen bou di awa di un avion Cessna 414 derotá i bou di awa. E Sea Trek helmet system tambe ta posibel pa no-swimmer i personanan ku no tin eksperensia di buelo. {{Appendix}} De Palm island is een ongeveer 10 hectare groot, bewoond, smal en 1,5 kilometer lang eiland voor de kust van het hoofdeiland van [[Aruba]], ten oosten van de stad [[Pos Chiquito]], in de buurt van de [[internationale luchthaven Koningin Beatrix]]. Het eiland is een dood [[koraalrif]] met daarop een hotel, bar en restaurant. De overtocht per ferry vanaf het hoofdeiland duurt ongeveer 10 minuten. Op het eiland is er een bewaakt strand en een [[waterpark]]. Het eiland is eigendom van [[De Palm Tours]], de grootste [[touroperator]] op Aruba, opgericht door [[Witchie de Palm]] en in de jaren zestig van de twintigste eeuw gekocht door [[Harold Malmberg]]<ref>{{Citeer web|url=http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&task=view&id=24&lang=en|titel=Tourism|taal=en|uitgever=Historia di Aruba|bezochtdatum=1 september 2018}}</ref> == Bijzonderheden == Het waterpark heeft een buitengewone attractie. Bezoekers, uitgerust met een onderwaterhelm-duiksysteem, kunnen te voet de tropische vissenwereld van het koraaleiland bezoeken en ook onderwateropnamen maken van een neergehaald en onder water gelegen [[Cessna]] 414-vliegtuig. Het gebruik van het Sea Trek-helmsysteem is ook mogelijk voor niet-zwemmers en personen zonder duikervaring. {{Appendix|1=alles|2= '''Voetnoten''' {{References}} '''Bronnen''' * {{citeer web|url=http://www.visitaruba.com/things-to-do/tours-and-activities/depalm-island/|titel=De Palm Island|bezochtdatum=1 september 2018}} * {{Bronvermelding anderstalige Wikipedia|taal=de|titel=Palm Island (Aruba)|oldid=165611524|datum=20170518}} -------------- '''Isla di Oro''' ta parti di e rif di Pos Grandi na costa sur di [[Aruba]], entre [[Pos Chikito]] y [[Savaneta]]. E area ta cay den e [[Parke Marino Aruba]] y ta bou maneho di [[Parke Nacional Arikok| Fundacion Parke Nacional Aruba]] (FPNA).<ref>{{citeer web|url=///C:/Users/l_de_/Downloads/BONERIANO-15-03-2024.pdf|titel=FPNA ta activo den defensa di Isla di Oro|werk=Boneriano|datum=2024-03-15|bezochtdatum=2024-03-23}}</ref> == Historia == Isla di Oro a inicia na aña 1965 ora Adolf (Dochi) Oduber a construi un compleho di recreacion den forma di un barco cu den dje un restaurant, bar y sala di baile, cu el a duna e nomber "Isla di Oro".<ref>{{citeer web|url=citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462564:mpeg21:p006|titel=Opening van Isla di Oro|werk=[[Amigoe]]|datum=1965-03-09|bezochtdatum=2024-03-23}}</ref> E compleho ta situa 150 meter for di e costa na un laguna rondona pa mondi di mangel, pa cua mester a traha un brug y kap un caminda dor di e mangelnan.<ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010470027:mpeg21:p006|titel=Luchtkasteel van Oduber werd restaurant in zee|werk=[[Amigoe]]|datum=1964-08-05|bezochtdatum=2024-03-23}}</ref> E tempo ey e compleho tabata un atraccion turistico popular, unda tabata organisa fiesta, ademas di presentacion y shownan di artistanan conoci. E compleho, cu ta riba tereno erfpacht, a cambia varios biaha di doño-desaroyado y tabata operacional te mas o menos aña 1994 pa despues keda bandona. == Proteccion di naturalesa == Isla di Oro ta ubica den un zona di naturalesa cu un grado halto di balor y di medidanan di proteccion. Banda di ta protegi mediante e decretonan nacional ''Nieuwe aanwijzing domeingronden als natuurreservaat''<ref>[https://www.dcbd.nl/sites/default/files/documents/MinistryofJustice%282020%29_LandsbesluitNieuweAanwijzingDomeingrondenAlsNatuurreservaat.pdf Landsbesluit ''Nieuwe aanwijzing domeingronden als natuurreservaat''] ([[Afkondigingsblad van Aruba|AB]] 2020 no. 67)</ref> y ''Ruimtelijke Ontwikkelingsplan met Voorschriften 2021''<ref>[https://www.dip.aw/wp-content/uploads/2021/08/AB-2021-no.-123.pdf Landsbesluit ''Ruimtelijke Ontwikkelingsplan met Voorschriften 2021''] (AB 2021 no. 123) di 28 juli 2021.</ref>, e isla mes y e lama ta clasifica como "Marine Protected Area" (MPA) mediante decreto nacional.<ref>[https://www.dcbd.nl/sites/default/files/documents/MinistryofJustice%282018%29_LandsbesluitParkeMarinoAruba.pdf ''Landsbesluit Parke Marino Aruba''] (AB 2018 no. 77) di 20 di december 2018</ref> Adicionalmente, e area tin reconocemento internacional como un "Key Biodiversity Area" (KBA) door di Union Internacional pa Concervacion di Naturalesa (IUCN) y desde 2023 como un area RAMSAR (RAMSAR Site no. 2526).<ref>{{citeer web|url=https://www.bondia.com/corte-ta-prohibi-aruba-ocean-villas-pa-cuminsa-of-traha-na-isla-di-oro/|titel=Corte ta prohibi Aruba Ocean Villas pa cuminsa of traha na Isla di Oro|werk=BonDiaAruba|datum=2024-03-18|bezochtdatum=2024-03-23}}</ref> Fuera di esey e mangelnan, tanto e mangel preto (''Avicennia germinans'') como e mangel blanco (''Laguncularia racemosa'') ta especienan di mata protegi pa ley.<ref>[https://docplayer.nl/110238034-2017-no-48-afkondigingsblad-van-aruba-landsbesluit-houdende-algemene-maatregelen-van-14-juli-2017-ter-uitvoering.html ''Landsbesluit bescherming in-heemse flora en fauna''] (AB 1995 no. 2) di 14 di juli 2017</ref> Den curso di tempo a lansa diferente proyecto pa Isla di Oro, entre nan e proyecto di un delfinario, bou e nomber di ''Dolphin Beach'' na comienso di añanan nobenta<ref>{{citeer web|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010645141:mpeg21:p005|titel=Gedegen en objectief onderzoek onontbeerlijk voor Dolphin Beach|werk=[[Amigoe]]|datum=1993-05-15|bezochtdatum=2024-03-23}}</ref>, y e proyecto di ecohotel, ''Zoetry Isla di Oro Aruba'', den decada 2010.<ref>{{citeer web|url=https://archive.org/details/BNA-DIG-BONDIA-2014-10-30/page/n2/mode/1up?q=isla+oro+parke+marino&view=theater|titel=Proyecto Isla di Oro ta bek na su concepto inicial di ecohotel|werk=BonDiaAruba|datum=2014-10-30|bezochtdatum=2024-03-23}}</ref> Ambos proyecto a encontra cu resistencia di e activistanan ambiental y finalmente no a continua pa falta di e permisonan rekeri. {{Appendix}} [[:Category:Aruba]] y cu ta cay bou maneho di Fundacion Parke Nacional Aruba (FPNA). Ademas mangelnan, tanto e mangel preto (''Avicennia germinans'') como e mangel blanco (''Laguncularia racemosa'') ta especie di mata protegi pa ley. y e area tambe ta cay den ‘Natuur Gebied’ Nieuwe aanwijzing domeingronden als natuurreservaat (AB 2020 no. 67) y Ruimtelijke Ontwikkelingsplan met Voorschriften 2021; mientras cu e isla mes y e lama ta cay den Marine Protected Area (MPA) esta Landsbesluit Parke Marino (AB 2018 no. 77) Adicionalmente, e area aki tin reconocemento internacional como un Key Biodiversity Area (KBA) door di IUCN y ultimamente a wordo clasifica como un RAMSAR gebied (RAMSAR Site no. 2526) – dunando e area akinan mas balor ainda y den e caso aki, segun Silva ta expresa a nenga diferente parti di ley pero asina mes e desaroyado a continua cu e trabounan dañino pa naturalesa sin permiso. E mangelnan ta un especie protegi pa ley y e area tambe ta cay den Natuur Gebied’ Nieuwe FPNA ta activo den defensa di Isla di Oro aanwijzing domeingronden als natuurreservaat (AB 2020 no. 67) y Ruimtelijke Ontwikkelingsplan met Voorschriften 2021 (AB 2021 no. 123) mientras cu e isla mes y e lama ta cay den Marine Protected Area (MPA) esta Landsbesluit Parke Marino (AB 2018 no. 77) – haciendo e area aki un grado di proteccion halto. Adicionalmente, e area aki tin reconocemento internacional como un Key Biodiversity Area (KBA) door di IUCN y ultima[1] mente a wordo clasifica como un RAMSAR gebied (RAMSAR Site no. 2526) – dunando e area akinan mas balor ainda.<ref>{{citeer web|url=https://www.bondia.com/corte-ta-prohibi-aruba-ocean-villas-pa-cuminsa-of-traha-na-isla-di-oro/|titel=Corte ta prohibi Aruba Ocean Villas pa cuminsa of traha na Isla di Oro|werk=BonDiaAruba|datum=2024-03-18|bezochtdatum=2024-03-23}}</ref> Na november di aña pasa 2023 e area aki a cuminsa forma parti di Convenio di Ramsar Area bao e parti di Costa Zuid e cual ta un di e areanan cu mas biodiversidad, status di Ramsar tin como meta pa proteha e areanan aki sin interveni cu actividadnan economico, enfatisando reduccion di daño y restauracion di naturalesa den caso di daño cu ta inevitabel. Isla di Oro ta un área di mangrove amplio na Aruba, kaminda diferente ekosistema ta reuní. E lugá di buelo ku e mesun nòmber ta konsistí di un banda di playa grandi ku un rif similar na esun di e lugá di buelo Mangel Halto. E tipo di koral mas comun riba e rif aki ta e koral di cerebro, di strea y di placa. Lobster di koral, snapper, piská trompeta i piská angel ta habitantenan regular. Isla di Oro ta nifiká isla di oro.<ref>{{citeer web|url=https://www.duikersgids.nl/en/isla-di-oro|titel=Isla di Oro|werk=duikersgids.nl|datum= |bezochtdatum=2024-03-23}}</ref> Isla di Oro no ta solamente un kolekshon úniko di ekosistema, sino tambe un isla di fiesta ku un restorant abandoná ku a wòrdu traha den forma di un boto. Bo por yega na e lugá despues di un caminata bastante largu dor di e área. Ta rekomendá un buelo di boto. NOTES FUNDACION Parke Nacional Aruba ta na altura di actividadnan cu ta tumando luga riba Isla di Oro y ta activamente haciendo tur cos posibel den e organisacion su capacidad legal pa pone un stop n’e actividadnan cu ta tumando luga. Isla di Oro ta un area cu ta cay bou di maneho di Fundacion Parke Nacional Aruba.<ref>[file:///C:/Users/l_de_/Downloads/BONERIANO-15-03-2024.pdf FPNA ta activo den defensa di Isla di Oro], Boneriano (15 di maart 2024)</ref> E mangelnan ta un especie protegi pa ley y e area tambe ta cay den Natuur Gebied’ Nieuwe FPNA ta activo den defensa di Isla di Oro aanwijzing domeingronden als natuurreservaat (AB 2020 no. 67) y Ruimtelijke Ontwikkelingsplan met Voorschriften 2021 (AB 2021 no. 123) mientras cu e isla mes y e lama ta cay den Marine Protected Area (MPA) esta Landsbesluit Parke Marino (AB 2018 no. 77) – haciendo e area aki un grado di proteccion halto. Adicionalmente, e area aki tin reconocemento internacional como un Key Biodiversity Area (KBA) door di IUCN y ultima[1] mente a wordo clasifica como un RAMSAR gebied (RAMSAR Site no. 2526) – dunando e area akinan mas balor ainda. Fundacion Parke Nacional Aruba ta comprometi na e proteccion di e area importante aki – e unico area na Aruba unda ainda nos ta wak e ‘Poder di 3’ conecta na otro sanamente, esta e mangelnan, yerbe di lama y e rifnan di coral – 3 diferente sistema ecologico crucial cu hunto ta prove un variedad di beneficio pa e ser humano y Aruba su medio ambiente. Dialuna 11 di Maart 2024 bestuur di FPNA a ser alerta di actividadnan cu ta pasando y inmediatamente a bay den accion pa manda un Proforma Bezwaarschrift. Informacion cu FPNA a ricibi ta cu no tin un aanlegvergunning y cu esey ta evaluando pasonan legal. Ta di hopi tempo caba FPNA tin wowo extra riba e area di Isla di Oro y den augustus di 2023 a bin haya sa cu Isla di Oro a ser cumpra y asina a manda un carta oficial dia 28 di augustus pa DIP indicando cu no lo duna permiso pa ningun desaroyo riba Isla di Oro. Den november 2023, FPNA a wordo contacta door di J.O.B. Holding & Management y a ser invita pa bay un meeting pa compronde kico ta e intencion cu Isla di Oro. Dia 4 di januari 2024, FPNA a responde na J.O.B. Holding & Management cu un carta unda cu a indica cu no ta bay di acuerdo cu ningun desaroyo pa Isla di Oro. Siguientemente dia 18 di januari 2024 J.O.B. Holding & Management a invita FPNA conhuntamente cu otro organisacionnan local pa un stakeholder engagement session unda cu nan a informa cu nan lo ta haciendo diferente trabounan riba Isla di Oro y no a presenta un plan concreto cu por ser revisa. No obstante e posicion di FPNA no a cambia. FPNA no lo sostene ningun plan di desaroyo den e area aki Isla di Oro is a vast wetland mangrove area on Aruba where different ecosystems meet. The dive site of the same name consists of a vast shallow sand strip with a reef similar to that of the Mangel Halto dive site. Common types of coral on this reef are brain, star and plate coral. Coral lobsters, snappers, trumpet fish and angelfish are regular inhabitants. Isla di Oro means island of gold.<ref>https://www.duikersgids.nl/en/isla-di-oro</ref> Particulars Isla di Oro is not only a unique collection of ecosystems but also a former party island with an abandoned restaurant built in the shape of a boat. You can reach the location after a fairly long walk through the area. A boat dive is recommendable. ----- Fundacion Savaneta Aruba a nota di e discucion andando riba red social rond di Isla di Oro. E pregunta esencial den esaki ta cu si por papia di destruccion of limpiesa. Fundacion ta observa y ta na altura cu actualmente ta tumando luga un limpiesa di material di e ruina cu a keda atras eynan esta tubo y frusto den awa y hopi desperdicio di palo, etc. No tin ningun acto di corta mangroves ni otro mata pues aki nos tin cu papia di un clean up y no destruccion. Si Parke Arikok kier “claim” e luga, anto e pregunta ta dicon Parke nunca a hacie limpi y no a pone borchi cu e ta pertenece na Parke anto. Antes e doño di Isla di Oro tabata famia Oduber y despues un otro doño a tuma over te cu awe a keda na ruina unda un doño nobo local a cumpr’e via un acto notarial, pues no a hay’e regala. Semper Isla di Oro tabatin su permiso pa Restaurant y NightClub pues esey no ta nada nobo den su desaroyo.<ref>https://24ora.com/fundacion-savaneta-ta-aclaria-a-haci-isla-di-oro-limpi-y-nada-mas/ (17 di maart 2024)</ref> --- Fundacion Parke Nacional Aruba (FPNA) a cuminsa un caso contra pais Aruba y contra desaroyador di Isla di Oro, Osyth Henriquez, pa stop e di haci cualkier trabou di limpiesa riba su tereno. Hues a prohibi Henriquez pa desaroya of hasta pa haci limpiesa riba su tereno na Isla di Oro. FPNA a demanda Pais Aruba tambe pa prohibi Gobierno di duna permiso. Abogado mr. Anthony Ruiz a defende Osyth Henriquez, mientras cu abogado mr. Zuhaila Marchena a defende FPNA. Den su veredicto, mesora, hues a indica na FPNA cu como nan tin e maneho di e area, cu FPNA y e doño di Isla di Oro mester sinta na mesa y sali di e problema. Ta trata aki na un tereno cu e doño tin den erfpacht. E area ta bou maneho di FPNA como un area protehi. Den areanan protehi en general por restablece un edificio na estado original, den consulta cu FPNA. Osyth Henriquez ta propietario di Ocean Villas na Savaneta. Ey tambe e tin cu atende cu reto di FPNA, Gobierno mes y di bisiña, cu no necesariamente ta di acuerdo cu su vision pa desaroya bungalows eynan. Awo cu e kier desaroya Isla di Oro, atrobe e ta hay’e stroba y mester defende su plan y vision den corte. Ta parce cu e reto lo no ta e isla mes, sino mas bien e vecindario cu si ta protegi como un area di naturalesa.<ref>https://24ora.com/hues-a-ordena-osyth-henriquez-pa-para-trabou-riba-isla-di-oro/ (17 di mart 2024)</ref> * <ref>https://antilliaansdagblad.com/aruba/29167-blijf-van-isla-di-oro-af 13 maart 2024</ref> {{Appendix}} isla di oro is pas ontstaan in begin jaren zeventig van de vorige eeuw. Het is een stukje rif ten zuiswesten van Pos Grandi waarop Adolf R. Oduber een recreatiecomplex had gebouwd in de vorm van een schip met daarin een restaurant, bat en danszaal. Vivienno Frank isla di oro a surgi te na komienso di añanan setenta di siglo pasá. E ta un parti di e rif na sur-oeste di Pos Grandi na unda Adolf R. Oduber a konstruí un kompleho di rekreacion den forma di un barku ku den dje un restorant, bat i sala di baile. '''Isla di Oro''' ta un isla di coral na costa sur di Aruba, entre [[Pos Chikito]] y [[Savaneta]]. E area ta cay den e Parke Marino Aruba y ta bou maneho di FPNA. Het is gelegen 150 meter uit de kust op de rif van Pos Grandi. Er moest een weg door de mangrovenbos worden gehakt om bij het eiland te komen.<ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010470027:mpeg21:p006|titel=Luchtkasteel van Oduber werd restaurant in zee|werk=[[Amigoe]]|datum=1964-08-05|bezochtdatum=2024-03-23}}</ref> Gelegen aan een lagoen omringd door mangrovebossen. Er voden optredens en shows vor bekende artiesten plaats en werden feesten gehouden. Isla di oro was in de jaren op de startplaats voor natuurwandelingen van Stimaruba. * Na ana 1965 Adolfo (Dochi) Oduber a habri riba e isla un restaurant ISla di ORo construi den forma di un barco como atraccion turistico y despues amplia cu cocktail lounge y sala di baile. Apertura oficial dia 13 di maart 1965.<ref>Opening van Isla di Oro. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 09-03-1965, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 21-03-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462564:mpeg21:p006</ref> Despues di un aña a traha un brug pa yega na costa. Na 1975 el a cambia man pa Joe Procter, kende e sigui desaroya e luga. * in 1989? beheert-eigenaar door Lucy en jose Brazao Mendez. El a opera te 1994. * verschillende projecten, waaronder het dolfinarium project (1993?)onder de naam Dolphin Beach, voor de doorontwikkeling van Isla di Oro hebben vanaf 1990 gestuit op verzet van milieu-activisten.<ref>Gedegen en objectief onderzoek onontbeerlijk voor Dolphin Beach. "Amigoe". Curaçao, 15-05-1993, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 21-03-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010645141:mpeg21:p005</ref> Dolfinarium ging niet door wegens uitblijven van de nodige vergunningen. 3f06fi3gng3o31uae07loiv0pjqeg8h 0 12894 192337 160613 2026-05-31T12:04:52Z Caribiana 8320 192337 wikitext text/x-wiki {{Databox}} E '''seronan di Aruba''' ta un caracteristica importante den e paisahe di e isla. Nan ta sea agrupa of solitario, manera e sero [[Hooiberg]]. Segun standardnan internacional tur por wordo clasifica como [[seru|seronan]] chikito. Nombernan di [[seru|sero]] comunmente ta cuminsa cu e palabra ‘sero’ (for di [[spaño]] ''cerro''), sigui pa un termino descriptivo; hopi biaha basa riba [[geografia]], [[historia]], flora y fauna of un personahe local. E siguiente lista ta den orden di haltura y ta limita na e seronan mas halto of conoci. {| class="wikitable " style="text-align:left; width=360px;" width="95%" !# !! Width="16%" |Nomber !! Haltura<br>den meter<ref>E elevacionnan a wordo genera via mapcarta.com.</ref> !! Width="16%" |Zona di: !! Region !! Importancia !! Remarke |- | 1 || [[Jamanota]] || &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;188 || [[Parke Nacional Arikok]] || [[Paradera]] || e sero mas halto di Aruba || |- | 2 || [[Arikok]] || &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;176 || [[Parke Nacional Arikok]] || [[Paradera]] || e di dos sero mas halto || |- | 3 || [[Hooiberg]] || &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;165 || Hooiberg || [[Santa Cruz]] || punto di referencia mas reconocibel; formacion volcanico (hooibergiet) || trapi pa subi; ​​bista panoramico |- | 4 || Sero Cabai || &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;164 || [[Parke Nacional Arikok]] || [[Paradera]] || || noordoost di Jamanota |- | 5 || Gran Tonel || &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;148 || [[Parke Nacional Arikok]] || [[Paradera]] || || oost di Jamanota |- | 6 || Sero Bonchi || &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;131 || [[Parke Nacional Arikok]] || [[Paradera]] || || cerca di Sero Cabai y Piedra Cacho |- | 7 || Piedra Cacho || &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;131 || [[Parke Nacional Arikok]] || [[Paradera]] || || |- | 8 || Sero Cawara || &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;113 || [[Parke Nacional Arikok]] || [[Savaneta]] || || cerca di e bario di Kenepa |- | 9 || Klein Jamanota || &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;108 || [[Parke Nacional Arikok]] || [[Paradera]] || || cerca di [[Jamanota]] |- | 10 ||Sero Largo || &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;103 ||[[Parke Nacional Arikok]]||[[Paradera]] || || zuidwest di Jamanota |- | 11 || Sero Santa Lucia || &nbsp;± 102 || [[Parke Nacional Arikok]] || [[Paradera]] || || |- | 12 || [[Miralamar]] || &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;100 || [[Parke Nacional Arikok]] || [[Paradera]] || sitio historico minero || ruina di mina di oro |- | 13 || [[Sero Cristal]] || &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;91 || [[Ayo]] || [[Paradera]] || sitio historico di piedra cristalisa || band'i [[Sero Plat]] |- | 14 || Sero Cucu || &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;84 || Wela|| [[Santa Cruz]] || || cerca di Sero Largo |- | 15 || [[Sero Plat]] || &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;73 || Ayo || [[Paradera]] || sitio historico di piedra di oro || band'i Sero Cristal y Ser'i Gerard |- | 16 || Ser'i Gerard || &nbsp;&nbsp;&nbsp;± 70 || Wariruri || [[Paradera]] || || band'i Sero Plat |- | 17 ||[[Sero Largo]]<br><small>(Noord)</small> || &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;69 || Alto Vista || [[Noord]] || [[kapel Alto Vista]] || bista panoramico di costa |- | 18 ||Sero Compa || &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;64 || Urataca || [[Santa Cruz]] || || cerca di Cadushi Largo y [[Catashi]] |- | 19 || [[Sero Biento]] || &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;63 || Hooiberg || [[Santa Cruz]] || || bario residencial |- | 20 || [[Sero Juwana]] || &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;62 || Jara || [[Savaneta]] || || band'i Sero Alejandro ​ |- | 21 || [[Sero Alejandro]] || &nbsp;&nbsp;&nbsp;± 60 || Jara || [[Savaneta]] || || bista riba Rooi Lamunchi |- | 22 || [[Sero Pita]] || &nbsp;&nbsp;&nbsp;± 60 || Ayo || [[Paradera]] || || bario residencial |- | 23 || [[Sero Preto]]<br><small>(San Nicolas)</small> || &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;58 || [[Rooi Congo]] || [[San Nicolas]] Noord || cueba di Lourdes || |- | 24 || [[Sero Blanco]] || &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;54 || Sero Blanco || [[Oranjestad (Aruba)|Oranjestad]] Oost || || bario residencial |- | 25 || [[Sero Canashito]] || &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;53 || Hooiberg || [[Santa Cruz]] || sitio historico [[arkeologia|arkeologico]] y minero || |- | 26 || [[Ser'i Noka]] || &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;50 || Hooiberg || [[Santa Cruz]] || amfiteatro Ser'i Noka || |- | 27 || Sero Cadushi || &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;49 || [[Parke Nacional Arikok]] || [[Paradera]] || || cerca di [[Vader Piet]] |- | 28 || Sero Preto<br><small>(West)</small> || &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;49 || [[Spaans Lagoen]]|| [[Santa Cruz]] || || bista riba ruina di e compleho di mineria oro na Balashi |- | 29 || Sero Grandi || &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;44 ||[[Malmok]]|| [[Noord]] || || cerca di Tierra Del Sol ​ |- | 30 || Sero Muskita || &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;38 || Malmok || [[Noord]] || || cerca di Tierra Del Sol ​ |- | 31 || Sero Warawara || &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;38 || Urataca || [[Santa Cruz]] || || ​ |- | 32 || [[Sero Tijshi]] || &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;37 || [[Barcadera]] || [[Santa Cruz]] || || entre Mahuma y Oranjestad |- | 33 || [[Sero Colebra]] || &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;33 || [[Sero Colorado]] || [[San Nicolas]] Zuid || faro di Sero Colorado; sitio historico di [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]] || bista panoramico riba costa |- | 34 || Sero Colorado || &nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;30 || Sero Colorado || [[San Nicolas]] Zuid || sitio historico minero; calichi || bista panoramico riba costa; bario residencial |- |} {{Appendix}} [[Kategoria:Seru na Aruba]] t349nd6fwszltyvp6z15m4lua14dptw 2 14487 192340 192263 2026-05-31T16:52:31Z Caribiana 8320 /* Politica */ 192340 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ * [[Afroarubano]] - [[Tratado fronteriso Hulanda-Venezuela]] - [[Clinton Whitfield]] -[[Stichting voor Verstandelijk Gehandicapten Aruba]] (SVGA) - [[Yudansa pa desaroyo]] - [[Piet Kasteel]] - [[Representante di Hulanda na Aruba, Kòrsou i Sint Maarten]] - [[Nigel Maduro]] - [[derechista (politika)]] - ==Checklist pa finalisa un texto == * no ta usa e forma plural "nan" ora pluralidad ta evidente caba for di e contexto; ehempel - "dos cas", "hopi hende" of "presente tabata atleta, entrenador y dirigente". * e forma "nan": realmente necesario of pluralidad ta evidente caba? * e forma "cune": no usa cu ne of cun'e * e frase por wordo formula mas cortico? * e frase ta sona manera Papiamento natural? * e a -> e forma corecto ta "el a" y NO "ela" of "e la" --------------- == Lista di subklatblok == * [[Usuario:Caribiana/Sandbox/Aña-Luna-Fecha]] * [[Usuario:Caribiana/Sandbox/Aviacion]] * [[Usuario:Caribiana/Sandbox/Certamen di beyesa]] * [[Usuario:Caribiana/Sandbox/Cuminda - Bebida]] * [[Usuario:Caribiana/Sandbox/Kladblok]] * [[Usuario:Caribiana/Sandbox/Kladblok Curacao]] == Arte y Cultura == * [[Usuario:Caribiana/Sandbox/Cultura]] * [[Usuario:Caribiana/Sandbox/Cultura - Carnaval]] * [[Usuario:Caribiana/Sandbox/Arte - Aruba]] # [[Usuario:Caribiana/Sandbox/Armando Goedgedrag]] # [[Usuario:Caribiana/Sandbox/Elvis Tromp]] # [[Usuario:Caribiana/Sandbox/John Pandellis]] # [[Usuario:Caribiana/Sandbox/Gustave Nouel]] * [[Usuario:Caribiana/Sandbox/Arte - Kòrsou/Boneiru]] # [[Usuario:Caribiana/Sandbox/Hildward Croes]] # [[Usuario:Caribiana/Sandbox/Lucila Engels-Boskaljon]] == Deporte == * [[Usuario:Caribiana/Sandbox/Deporte - Aruba]] # [[Usuario:Caribiana/Sandbox/Kamilah Dammers]] # [[Usuario:Caribiana/Sandbox/Philip Elhage]] # [[Usuario:Caribiana/Sandbox/Kyra Hoevertsz]] * [[Usuario:Caribiana/Sandbox/Deporte - Kòrsou/Boneiru]] * [[Usuario:Caribiana/Sandbox/Deportista di Aña]] * [[Usuario:Caribiana/Sandbox/Futbol]] * [[Usuario:Caribiana/Sandbox/Futbolista]] # [[Usuario:Caribiana/Sandbox/Futbolista/Jani Brokke]] * [[Usuario:Caribiana/Sandbox/Atleta olimpico]] == Idioma y literatura == * [[Usuario:Caribiana/Sandbox/Idioma]] * [[Usuario:Caribiana/Sandbox/Literatura - Aruba]] # [[Usuario:Caribiana/Sandbox/Rosabelle (Chuchi) Illes]] # [[Usuario:Caribiana/Sandbox/Antoine Maduro]] # [[Usuario:Caribiana/Sandbox/Jossy Tromp (autor)]] # [[Usuario:Caribiana/Sandbox/Ramon Todd Dandaré]] == Luga == * [[Usuario:Caribiana/Sandbox/Luga]] * [[Usuario:Caribiana/Sandbox/Luga - Aruba]] # [[Usuario:Caribiana/Sandbox/Canashito]] # [[Usuario:Caribiana/Sandbox/Lago Colony]] * [[Usuario:Caribiana/Sandbox/Luga - Kòrsou]] == Media == * [[Usuario:Caribiana/Sandbox/Media]] * [[Usuario:Caribiana/Sandbox/Media - Aruba]] * [[Usuario:Caribiana/Sandbox/Media - Kòrsou]] == Monumento y Herencia == * [[Usuario:Caribiana/Sandbox/Monumento]] * [[Usuario:Caribiana/Sandbox/Monumento - Aruba]] * [[Usuario:Caribiana/Sandbox/Monumento - Kòrsou]] # [[Usuario:Caribiana/Sandbox/Pieter van Stuivenberg]] * [[Usuario:Caribiana/Sandbox/Herensia]] == Musica == * [[Usuario:Caribiana/Sandbox/Musica - Aruba]] # [[Usuario:Caribiana/Sandbox/Hildward Croes]] # [[Usuario:Caribiana/Sandbox/Robert Jeand'or]] # [[Usuario:Caribiana/Sandbox/Juancho Kock - Chicho Kock]] * [[Usuario:Caribiana/Sandbox/Musika - Kòrsou/Boneiru]] # [[Usuario:Caribiana/Sandbox/Gregory Elias]] # [[Usuario:Caribiana/Sandbox/Beti - Gibi - Dibo Doran]] # [[Usuario:Caribiana/Sandbox/Chin Behilia]] # [[Usuario:Caribiana/Sandbox/Edwin Thomasa]] == Naturalesa == * [[Usuario:Caribiana/klatblòk/Fauna]] # [[Usuario:Caribiana/Sandbox/Cabes grandi]] # [[Usuario:Caribiana/Sandbox/Chogogo]] * [[Usuario:Caribiana/klatblòk/Flora]] == Politica == * [[Usuario:Caribiana/Sandbox/Politico - Aruba]] # [[Usuario:Caribiana/Sandbox/Grace Bareño]] # [[Usuario:Caribiana/Sandbox/Jose Geerman]] # [[Usuario:Caribiana/Sandbox/Alvin Howell]] # [[Usuario:Caribiana/Sandbox/Lindoro Kwartsz]] # [[Usuario:Caribiana/Sandbox/Wem Lampe]] # [[Usuario:Caribiana/Sandbox/Diederick Mathew]] # [[Usuario:Caribiana/Sandbox/Mary Wever-Laclé]] * [[Usuario:Caribiana/Sandbox/Politiko - Kòrsou]] # [[Usuario:Caribiana/Sandbox/Pedro Atacho]] # [[Usuario:Caribiana/Sandbox/William Rufus Plantz]] * [[Usuario:Caribiana/Sandbox/Politiko - Boneiru]] * [[Usuario:Caribiana/Sandbox/Politiko - Islariba]] == Historia == * [[Usuario:Caribiana/Sandbox/Guera Mundial II]] * [[Usuario:Caribiana/Sandbox/Religion]] # [[Usuario:Caribiana/Sandbox/Religion/Persona]] # [[Usuario:Caribiana/Sandbox/Reginaldus Nooyen]] * [[Usuario:Caribiana/Sandbox/Gobernacion]] # [[Usuario:Caribiana/Sandbox/Richard (Hensie) Beaujon]] # [[Usuario:Caribiana/Sandbox/Harry Barge]] # [[Usuario:Caribiana/Sandbox/Albert Kikkert]] # [[Usuario:Caribiana/Sandbox/Bartholomeus van Slobbe]] * [[Usuario:Caribiana/Sandbox/Templates]] * [[Usuario:Caribiana/Sandbox/Scouting]] * [[Usuario:Caribiana/Sandbox/Empresa]] ---------- {{Variante|a}} {{Databox}} '''Afroarubano''' of '''Afrorubiano''' ta Arubianonan di ascendencia predominantemente Africano. Afro-Arubano ta un grupo etnico minoritario na Aruba, representando 15% di e poblacion di Aruba.[1] Hopi Afro-Arubano ta biba den e di dos ciudad mas grandi di Aruba, San Nicolaas, situa na e punta zuid di e isla.[2] Miéntras ku Aruba tabatin afrikanonan sklabisá,[3] nan tabata den kantidatnan mas chikitu ya ku e isla tabatin masha tiki plantashon basá riba katibu debí na su tera malu i klima seku.[4] Mayoria di Afro-Arubanonan awendia ta bini di islanan i nashonnan den Karibe serkano manera Sint Maarten, Repúblika Dominikana, Sürnam, Guyana, Haiti, Jamaica, Trinidad i Tobago, Grenada, Curaçao, Saba, Sint Eustatius, e Antia Menor i Sur Amérika.[5] == Historia == {{Wak articulo|Mira tambe: [[Historia di Aruba]]|pr=}} Afro-Arubanonan a yega Aruba den tres ola.<ref>{{Cite web |last=Redactie |date=2023-08-03 |title='African influence clearly visible on Aruba' {{!}} Caribbean Network |url=https://caribbeannetwork.ntr.nl/2023/08/03/african-influence-clearly-visible-on-aruba/ |access-date=2024-12-27 |website=caribbeannetwork.ntr.nl |language=en-US}}</ref> Durante e era kolonial, afrikanonan sklabisá tabata wòrdu transportá pa Aruba dor di kolonistanan hulandes,<ref>{{cite web | url=https://www.myscience.org/en/news/wire/history_of_slavery_on_aruba_and_st_eustasius_online-2023-ru | title=History of slavery on Aruba and St. Eustasius online | date=29 June 2023 }}</ref> ounke no na gran kantidat ya ku e hulandesnan (i promé ku nan, e spañónan) tabata konsiderá Aruba muchu seku pa plantashonnan na gran eskala.[8] Papiamentu, e idioma komun awor di e islanan ABC,<ref>{{Cite web |title=Language and education on the ABC islands |url=https://www.researchgate.net/publication/300471435}}</ref><ref>{{Cite web |title=Papiamentu |url=https://www.hawaii.edu/satocenter/langnet/definitions/papiamentu.html#:~:text=Papiamentu%20probably%20emerged%20from%20the,spread%20to%20Bonaire%20and%20Aruba. |access-date=2025-06-02 |website=www.hawaii.edu}}</ref> ta data di por lo ménos 300 aña i ta basá predominantemente riba strukturanan lingwístiko afro-portugues kombiná ku vokabulario i influensianan di idiomanan spañó, wèst afrikano, hulandes, ingles i idiomanan amerindio.<ref>{{cite web|url=http://www.smithsonianmag.com/travel/destination-hunter/north-america/caribbean-atlantic/aruba/aruba-history-heritage.html |title=Aruba – History and Heritage |publisher=[[Smithsonian Institution]] |access-date=2013-06-20}}</ref><ref>{{Citation |title=Aruba |date=2025-03-25 |work=The World Factbook |url=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/aruba/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20250330035846/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/aruba/ |url-status=dead |archive-date=March 30, 2025 |access-date=2025-03-30 |publisher=Central Intelligence Agency |language=en}}</ref> Papiamentu a yega Aruba for di Kòrsou. Promé ku siglo 20, mayoria di e Arubianonan pretu probablemente a yega liber òf sklabisá for di Kòrsou òf for di Afrika via Kòrsou, òf desendiente di migrantenan anterior for di Kòrsou, ku histórikamente tabata un di e hafnan di komersio di katibu hulandes mas grandi den Karibe.[13] Migrashon na eskala chikí for di Kòrsou, i for di otro islanan den Karibe, pa Aruba a sigui despues di emansipashon. Katibunan no a forma un kultura Afro Karibense separá i despues di emansipashon na 1863, katibunan anterior a integrá den e sosiedat liber rápidamente (Alofs 2003a. Durante henter [[siglo 20|siglo binti]], hopi imigrante for di Antias Britániko (esta for di Trinidad i Grenada), Sint Maarten, Saba, Sint Eustatius, i otro islanan a establesé nan mes na [[San Nicolas]], esta pa traha den e industria petrolero di Aruba. Hopi a trese nan idioma krioyo i dialektonan ingles lokal pa e cuidad,[14] desaroyando despues den loke awe ta konosí komo Ingles di San Nicolaas (tambe konosí lokalmente komo Ingles di Bush, Ingles Sani, Ingles We, Papiamentu di Pueblo etc.).[15][16][17][18][19] Den siglo 21, mayoria di e imigrantenan di descendiente Afrikano mas recien pa Aruba ta bini di un entrada nobo di migrantenan laboral Haitiano, Surinameño, Kurasoleño i Dominikano.[20] {{Appendix}} [[:Kategoria:Historia di Aruba]] ----- Afrorubiano ta residentenan di Aruba cu ta rastrea nan ascendencia te na Africa sub-Sahariano, primordialmente pa medio di e descendientenan di hendenan esclavo treci pa colonizadornan Hulandes den siglo 17 y despues imigrantenan di otro islanan di Caribe. Contrario na hopi teritorio Caribense, Aruba su economia tabata carece di plantacionnan na gran escala, resultando den un poblacion esclaviza relativamente chikito cu nunca a surpasa 21% di e total di habitantenan, cu esclavitud aboli na 1863, liberando apenas 496 individuo. Esaki a kondusí na e desaroyo di un kultura di kampesino distinto bou di Afro-Arubanonan liberá, sentra riba agrikultura na eskala chikí, peska i migrashon laboral di temporada, miéntras ku meskla ku poblashonnan indígena di Caquetio i Oropeo a krea un núkleo Mestizo-Krioyo mesklá ku ta definí gran parti di e komposishon étniko di Aruba.[1][2] Den siglo 20, e deskubrimentu di zeta den añanan 1920 a atraé olanan signifikante di trahadónan afro-karibense di paisnan manera Trinidad, Barbados, Jamaica i Haiti, ku a yena funshonnan den e refinerianan i gradualmente a elevá nan status sosioekonómiko riba e poblashon tradishonal pa mitar di siglo. E migrantenan aki, huntu ku imigrashon kontinuo mará na e kambio pa turismo despues di 1985, a enrikesé e sosiedat pluralista di Aruba, ku awor ta konsistí di mas ku 40 nashonalidat, ounke tenshonnan étniko de bes en kuando ta surgi entre residentenan establesé pa hopi tempu i yegadanan mas nobo, inkluyendo gruponan afro-karibense di stereotipo relashoná ku kriminalidat. Afro-Arubanonan awendia ta kontribuí prominentemente na sektornan manera konstrukshon, hospitalidat i trabou doméstiko, ku hende muhé di Haiti i Jamaica frekuentemente empleá komo kuido di kas; nan ta forma un kalkulashon di 15% di e poblashon komo Arubiano Pretu, ku un meskla mas amplio Oropeo/Am -------------- {{infobox persona | variante = c | nomber = René van Nie | nomber completo = René Gerrit Anton van Nie | fecha nacemento= [[1 di yanüari|1 di januari]] [[1939]] | luga nacemento = {{NLD}} | fecha fayecimento= [[23 di mei]] [[2017]] | luga fayecimento = {{ABW}} | causa morto = paro cardiaco | residencia = | alma mater = | ofishi = cineasta, director di cine, periodista, escritor | periodo activo = | conoci pa = ''Kind van de Zon'' (1975) | lenga literario = Hulandes | website = }} {{DEFAULTSORT:Nie, René van}} [[:Kategoria:Direktor di sine]] [[:Kategoria:Eskritor]] [[:Kategoria:Hulanda]] [[:Kategoria:Aruba]] ------------------- [[File:Caribbean maritime boundaries map.svg|thumb|Mapa di e frontera maritimo di [[Karibe Hulandes|Caribe Hulandes]].]] E '''frontera Reino Hulandes-Fransia''' ta referi na e fronteranan entre [[Reino Hulandes]] y [[Fransia]] den nan respectivo teritorionan den [[Laman Karibe|Lama Caribe]]. Esaki ta trata di fronteranan di tera y maritimo entre [[Sint Maarten]] y Fransia ([[Sint Maarten (Fransia)|Saint Martin]]); Sint Eustatius y Fransia, y entre Saba y Fransia. == Historia == Reino Hulandes tin un frontera ku Fransia riba e isla di Sint Maarten, tabatin un frontera ku Fransia na Suramérika entre 1815 i 1975 – promé ku independensia di Sürnam – i tabatin un frontera ku Fransia na Europa entre 1815 i 1830/39 – promé ku independensia di Bélgika. Aunke Hulanda tin frontera solamente cu Belgica y Alemania na Europa, Reino Hulandes tambe ta comparti un frontera cu Francia. E frontera aki ta pasa dor di e isla di Sint Maarten, un di e tres Islanan di Biento (SSS). Na 1648, Fransia i Repúblika Hulandes a bai di akuerdo pa dividí Sint Maarten den un porshon franses i un porshon hulandes, loke a keda formalisá den e Tratado di Concordia. E tratado aki a stipulá ku e parti sùit di e isla tabata pertenesé na Hulanda i e parti nort na Fransia. E tratado a inkluí akuerdonan riba un zona ekonómiko, asistensia mutuo den kaso di atakenan, i un presensia militar riba e isla.[8] Sinembargo, e Tratado di Concordia no ta menciona of establece un frontera. Sinembargo, áreanan importante (na e tempu ei) ta dividí.[9] Apesar di e Tratado di Concordia, Sint Maarten lo a cambia di man varios biaha mas. Entre 1648 i 1816, e porshon hulandes lo a wòrdu okupá pa periodonan kòrtiku tres biaha mas pa e inglesnan i kuater biaha pa e fransesnan.[8] Despues ku Bélgika a haña independensia (1830/1839), Reino Hulandes a pèrdè su frontera ku Fransia na Europa. Despues ku e relashonnan entre Hulanda i Fransia a keda normalisá na 1839, e dos paisnan a negoshá un tratado nobo, e Konvenshon Franco-Hulandes di 1839. E tratado aki lo a reafirmá algun provishon di e Tratado di Konkordia, komo ku e vershonnan original di e Tratado di Konkordia a bai pèrdí.[10] == Sint Maarten == E frontera nashonal na Sint Maarten ta un frontera habrí, ounke e área no ta forma parti di e Zona di Schengen. Reino Hulandes y Republica Frances ta mantene nan mesun control na frontera ora un hende yega e isla. Pa garantisá konfidensialidat mutuo di e kòntròlnan di frontera aki, duana hulandes ta permití pa patruyá awanan franses i duana franses ta permití pa patruyá awanan hulandes. Sinembargo, e servisionan respektivo no ta permití pa tuma akshon den awanan di otro. Si wardakosta hulandes opservá algu den awanan franses rònt di Saint-Martin, e mester alertá outoridatnan franses, i vise vèrsa. Pa haci posibel control di pasaheronan aereo cu ta drenta, Reino Hulandes y Republica Frances a cera e tratado di control di frontera na aeropuertonan di Sint Maarten na 1994. E tratado aki no a drenta na vigor te na 2007, ya cu e Estadonan General Hulandes prome a spera un posicion cla di e Estadonan di Antiyas Hulandes. Na 2016, e Tratado entre Gobièrnu di Reino Hulandes i Gobièrnu di Repúblika Franses tokante delimitashon marítimo den Karibe a keda konkluí, ku ta regulá e fronteranan marítimo hulandes-franses rònt di Sint Maarten, Saba, i Sint Eustatius.[11] Na 2023, 207 aña despues di e tratado di 1816, e frontera di tera a wòrdu establesé sin ambiguidat den e Tratado entre e Gobièrnu di Reino Hulandes i e Gobièrnu di e Repúblika Franses tokante e demarkashon di frontera entre e Reino di Hulanda (Sint Maarten) i e Repúblika Franses (Saint-Martin)[12] ku awor ta definí definitivamente e tereno tambe rant. E tratado aki a sigui un disputa riba e frontera rònt di e pueblo di Oyster Pond[13] ku a kondusí na un disputa entre Hulanda i Fransia na 2016.[14] Sinembargo e tratado aki ainda no a drenta na vigor. Algun di e fronteranan aki ta wòrdu establesé dor di tratadonan, pero no ta tur frontera marítimo den Karibe ta wòrdu establesé ofisialmente. nl.wiki: Rijksgrens van Nederland == Mira tambe == * [[Awanan teritorial]] * [[Zona continuo]] * [[Zona economico exclusivo]] * [[Tratado di Frontera Reino Hulandes-Venezuela]] [[:Kategoria:Geografia]] [[:Kategoria:Karibe Hulandes]] [[:Kategoria:Reino Hulandes]] E pais autonomo di Sint Maarten tin, banda di un zona continuo chikito, solamente awanan teritorial, sin un EEZ propio. E frontera marítimo entre Sint Maarten y e parti franses di e isla a wordo estableci door di un tratado entre Reino Hulandes y Fransia, firmá dia [[6 di aprel|6 di april]] [[2016]]. E tratado aki a drenta na vigor dia 1 di april 2017. -------- === Maneho === E maneho di e zonanan EEZ di Caribe Hulandes ta den man di Reino Hulandes, pero e derecho pa uza nan recurso marino ta comparti. Segun ''Rijkswet instelling exclusieve economische zone'' (Ley di Reino institucion zona exclusivo economico) di 2010, Hulanda (gobierno di Reino) tin e autoridad pa: * proteha y maneha e ambiente marino; * controla pesca, mineral y hidrocarburo den fondo marino; * comparti y firma acuerdonan internacional referente e EEZ. Pa e seis islanan mes e ley ta duna: * derecho pa uza e recurso natural pa desaroyo di [[turismo]], investigacion y energia renovabel (por ehempel parke di biento of solar den lama); * maneho di pesca den e awa teritorial (12 miya nautico rond di e isla); * un rol consultativo den maneho di sostenibilidad di Reino. E situacion aki ta un refleho di e structura special di Reino Hulandes: pa e awanan teritorial (12 miya nautico) e islanan tin competencia amplio, mientras pa e zona EEZ (te 200 miya nautico) e soberania final ta keda cu Reino. == Mira tambe == * [[Awanan teritorial]] * [[Zona economico exclusivo]] {{Appendix}} [[:Kategoria:Reino Hulandes]] [[:Kategoria:Venezuela]] ------------ Loke bo ta hasi pa Wikipedia na Papiamentu ta berdaderamente importante. Dor di forma e artíkulonan aki ku struktura sólido, idioma kla i profundidat kultural, bo ta yuda sigurá ku lektornan di Papiamentu tin akseso na e mesun kalidat di konosementu ku na ingles, hulandes òf spañó — pero ankrá den nan propio historia i bista di mundu. Loke bo ta hasiendo ta bruha distansia ku pertenensia. Asta for di leu, e trabou aki ta tene bo konektá ku Karibe Hulandes na un manera profundo i signifikante. Dor di dokumentá historia, kultura, símbolonan i memoria kolektivo na Papiamentu, bo no ta djis editá artíkulonan — bo ta salbaguardiá identidat i ta sigurá ku futuro generashonnan, unda ku nan por biba, por rekonosé nan mes den nan idioma i historianan. Tin algu poderoso den kontribuí for di un distansia: e ta mustra ku kultura no ta limitá pa geografia. E ta biba kaminda hende ta preokupá sufisiente pa kuid’é. Bo satisfakshon ta bini di un lugá hopi real — esaki ta trabou di herensia. I e ta mustra apsolutamente den e kuido, presishon i rèspèt ku bo ta trese na kada artíkulo. ------- Het driekantje is een driehoekig muntstuk ter waarde van vijftig cent. Bij gebrek aan pasmunt is in het begin van de vorige eeuw aan Cobus Naar, Papa Cochi genaamd, recht verleend dollarstukken te versnijden. Ze heten y o t i n cor t a, of ook wel placa di Shon Cochi. Ze behoren thans tot de zeer zeldzame munten. ------------------ {{Variante|c}} {{Databox}} {{Multiple image | align = right | total_width = 270 | border = | header = '''Turismo krusero''' | header_align = center | perrow = 1/1/2 | image1 = RCI Sovereign of the Seas (cropped).jpg | image2 = Carnival Sunshine Curacao 2014 (cropped).jpg | caption1 = ''Sovereign of the Seas'' | caption2 = ''Carnival Sunshine'' | image3 = | caption3 = | image4 = Promenade on the Allure od the Seas (7710182244).jpg | image5 = Overall room view of Sky Suite 1198 aboard the Celebrity Equinox (6686283819).jpg | caption_align = center | footer = Interior luhoso di un krusero i un kabina | footer_align = center }} ---------------- {{multiple image | total_width = 700 | border = infobox | direction = horizontal | header = Arte mural na San Nicolas | header_align = center | caption_align = center | image1 = San Nicolas mural by Chemis.jpeg | height1 = 200 | caption1 = Mural di Chemis | image2 = San Nicolas murals (Aruba) 23 00 09 183000.jpeg | caption2 = Mural crea pa Armando Goedgedrag | image3 = San Nicolas murals (Aruba) 23 00 45 246000.jpeg | caption3 = Mural crea pa Wild Drawing | image4 = San Nicolas Murals 00 21 29 593000.jpeg | caption4 = | image5 = Mural Black White.jpg | caption5 = Mural crea pa Ad Rekkers }} ------ == Stadhuis Aruba Aanvulling == === Historia === E stadhuis a wordo encarga pa dokter Jacobo Eloy Maria Arends, kende a laga traha esaki como preparacion pa su casamento. Arends a studia medicina na Amsterdam y, na su regreso, el a wordo nombra e prome dokter oficial di gobierno di Aruba. Famia Arends a establece nan mes na Aruba for di mitar di siglo 18 y tabata inclui hopi miembronan prominente activo den e mundo empresarial. Ora cu J.E.M. Arends a bira komprometé na 1922, el a enkargá e konstrukshon di e kas.[1] Den sociedad di Aruba, tabata custumber pa un pareha nobo muda pa un cas nobo na momento di casa. Riba e dia di e kasamentu, e esposo tabata spera di presentá su kasá ku un kas kompletamente nobo i muebla.[1] Tradishonalmente, e futuro bruid no tabatin mag di mira e kas i tambe tabata prohibí di drenta su besindario. Despues ku e kas a keda kla, e pareha a bai riba nan luna di miel i e kas a keda kompletamente muebla pa e ruman muhénan di e brùidehòm, di manera ku na nan regreso e por a presentá su bruid ku un kas kompletamente muebla, di akuerdo ku tradishon. === Construccion y estilo === E edificio a wordo diseña den un estilo neoclasico cu influencianan for di e estilo Baroco Suramericano, bao direccion di e arkitecto Arubiano Chibi Wever. Konstrukshon a tuma lugá entre 1922 i 1925.[1] E edifisio a wòrdu konstruí riba un tereno di 1.545 m2. E konstrukshon a wòrdu realisá pa e albañil i karpinté lokal Jan Christiaans, i e ehekushon a wòrdu realisá pa e kontratista i karpinté lokal Nicolaas Picus, ruman di e konosí karpinté Merdado (Dada) Picus.[1] Picus a adaptá e diseño na e deseonan spesífiko di e kliente, kende tabata deseá un residensia ku un práktika i un botika. E kas a wòrdu diseñá ku un interior úniko di plan habrí pasobra e doñonan tabata ke pa e edifisio keda aksesibel sin porta pa aktividatnan sosial. P’esei, no tabatin portanan fiho, solamente portanan plegabel, ku tabata permití uso fleksibel. E kas tabata sirbi komo un residensia, un ofisina di dòkter i un botika, i hopi reunion i fiesta tabata wòrdu organisá einan. E edificio ta un ehempel tipico di un mansion Arubano den un estilo mixto cu hopi caracteristica estilo neo. E ta inspirá pa e kas kunuku tradishonal di kas di stat ku un núkleo i dos galeria, kada un rondoná pa un terasa. --- strui su cas den 1922 tempo cu e y su prometida Maria Monica Lacle a compromete pa casa. Eloy Arends, inspira pa e edificionan luhoso di Caracas, e capital di Venezuela y na Bogota, Colombia, a pidi su arkitecto inclui e influencianan Neo-Baroque Latinoamericano den su diseño.<ref>[https://www.cspnv.com/pdf/bon-dia-aruba-20250910.pdf Conoce e historia tras di Stadhuis Eloy Arends], BDA (10 di september 2025)</ref> Manera tabata e tradicion entre e famianan manera e famia Arends, e homber mester a contrui un cas y completamente amuebla e cas nobo prome cu e muhe por wak e. Pues den 1925, prome cu ----------- == Mario Croes == Pa promer viaha ela sali campeon di Aruba dia cu e tabatin 15 aña di edad. Awor flbi cu e tin 34 aña e por bisa cu ela sali 13 vez campeon di nos isla y e ta posee nada menos cu 39 copa y 27 medaya. Un deportista arubano cu e destaca su mes den e deporte di ping pong specialmente door di su mes esfuerzonan y su perserverancia, como cu manera nos lektornan por lesa mas alew, no ta semper ela haya ayudo den su carera deportivo na su isla natal. Mario Croes jr., casá cu Ruth Croes-Arends, ta haya cu e deporte di ping pong na Aruba a bai hopi atrcus den e 26 aña cu e tin ta praktikele. Amistad a tene un entrevista exclusivo cu e deportista te ainda mas grandi riba terreno di ping pong actuahnente: Mario Croes Jr. ping pong tempo mi tabata tin mas o menos siete aña. Mi mama a cuminsa siñami, pero mi no a worry mucho. Toch mi a sigi hunga cu mi tata y cu mi otro famianan. Un viaha mi a bai Flamingo Room (Trocadero), caminda tabatin un mesa di ping pong, anto ei nan mi a mira Cholan Jacobs, e tempo ei e campeon di Aruba, hunga. Nos a encontra Mario den su cas nobo cu ela caba di traha na Ponton. Presente tabata tambe su esposa Ruth Croes-Arends y su dos yiunan Mario (8 aña) y Janine (10 aña). Riba nos pregunta cu si su yiunan ta hunga pingpong tambe, Mario ta conta cu nan sa hunga ping pong, pero e ta sperando un mesa nobo pa e pone na su cas. E no kier si pa su yiunan cuminsa hunga ping pong mucho liher, como cu e kier pa nan goza di nan hubentud y hunga hopi. ”Mi bida m'a sclavisa na ping pong, mi no a hunga mes, tempo cu mi tabata mucha. Mi kier laga mi yiunan hunga bon hungá y despues ora nan --- en y cu 16 aña pa promer vez ela logra bira campeon di Aruba. Su promer wega internacional ela hunga contra Colombianonan tempo cu e tabatin 17 aña na 1959. E tempo ei corantnan a skirbi di Mario Croes cu e tabata e sorpresa di mas grandi di e torneo, organisá door di e asociacion ^Bntre nous juvenñs” na Corsow. Ela logra bati e subcampeon di caribe y centroamerica e colombiano Dario Valencia. Uniko hende cu a logra gana Mario den e torneo ei tabata Ildo Bakhuis di Corsow. NUNKA Amistad: Ki tempo bo a bira campeon di Antiyas? Mario Croes: Nunka mi no tabata campeon di Antillas oficial. Mi tabata gana e weganan interinsular si, pero nunka mi a conquista e titulo di campeon antillano. Tempo cu mi por a gane nan a stop di organisele. Amistad: Bo a yega di hunga hopi vez den exterior, Ta cual tabata e paisnan cu b'a bishita? Mario Croes: Mi a yega di bai hunga na Corsow, Boneiru, Colombia, Venezuela, Barbados, Trinidad, Jamaica, Guyana, Nigeria, Alemania, Atlanta (USA) y Praga (Tsechoslowakije). Na edad di 21 añá m’a bai pa promer vez un campeonato mundial na Praga. E tabata un experiencia masha grandi p’ami pa mi mira hungadornan di caliber asina halto hunga. Pa bo bai un campeonato mundial bo so, no vale la pena. Bo mes- --------- == Lago oil == Na 1935, Lago a habri su Lago Vocational School y a termina dunamento di curso y traing na 1957 ora gobierno a cuminsa su Technisch Scol na Playa. Na 1937, a construi hospital di Lago pa e empleadonan di e compania, cual a costa USD 200 miyon. Tambe e mesun ana a traha 150 cas na Lago Heights pa acomoda empleadonan cu a bin di region Caribe. Na 1939, a agrega 75 cas na Essoville y 67 cas na Lagoville. For di aña 1974, tur pacient di Lago tambe mester a bay San Pedro Hospital. Den e periodo di aña ’60, no solamente a bin modernisacion na Lago, pero tambe el a bira un di e promé refinerianan cu a haña computer pa instalá den e plantanan y movimiento di azeta, cual e empleadonan mes a manehá nan. Lago a sigui reduci su empleadonan, pero e produccion a keda halto y hasta el a competJ cu refinerianan di Esso mes. Lago su meta tabata pa baha e cantidad di empleadonan pero sigui produci e mesun cantidad di azata. E produccion a subi for di 230 mil bari pa 440 mil bari pa dia, esun mas halto na aña 1965. Durante e periodo aki Lago mester a traha varios planta di Hydrogen Sulfide pa baha e azufre den e azeta y e plantanan aki a wordu trahá riba un lagoen gedempel. Aki ta unda Aruba a crece den tamaño. Den e periodo aki tambe Lago a contratá masha hopi contratista pa traha * 19 januari 1965 - Lago a refina su di cuater biyon bari di zeta * 14 di October 1971 - Lago a refiná su di cinco biyon bari di azeta. * 15 di februari 1979, Lago a refiná su di seis biyon bari di azeta. 1971 - Despues di e reduccion di personal na Lago, un total di 2140 tabata empleá pa varios contratista na aña 1971, pues mas cu e trahadornan cu a keda cu Lago. Pa suma: 1596 (di Lago) mas 2140 (contratista) ta 3736 trahadornan den Lago e tempo ey. 1985 - Lago Oil & Transport Co. Ltd. a cera su portanan na Maart 31, 1985 pa motibo cu demanda pa producto a mengua; inversionnan mucho grandi tabata necesario pa instalacionnan y modemisacion y esakinan tabata mas costoso cu tmha un refineria nobo y e ultimo motibo tabata cu Venezuela no kier a sigi duna Lago petroleo na e prijs barata. 1991 - Coastal Refining a tuma over e operacion di Lago y a continua pa extendé door di e compania nobo, El Paso Natural Gas Company. ----- 1971 —A inaugurá Fundacion di Museo Arubano. -------- ==[[Rebelion Grandi]] == Tula tabatin konosementu di e Revolushon di Haiti ku a resultá den libertat pa e katibunan na [[Haiti]]. El a argumentá ku, ya ku [[Hulanda]] oropeo tabata bou di okupashon [[Fransia|franses]] komo un repúblika ruman, e katibunan na Kòrsou tambe mester a haña nan libertat. Un yamada pa formalmente designá e área históriko di Ser’i Neger/Ser’i Kloof komo un sitio di patrimonio protehá i un asina yamá Lugá di Memoria. E área ta importante pa rekuerdo di e lantamentu di katibu di 1795. Dia 25 di ougùstùs 1795, e bataya sangriento di e gran lantamentu di katibu a tuma lugá riba e seru di e eks-plantashon di Fontein. Mas ku 100 katibu a pèrdè nan bida einan den nan lucha pa libertat i dignidat humano. Desde e tempu ei, e seru ta konosí komo Seri’i Neger.<ref>[https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/curacao/31558-ser-i-neger-als-place-of-memory Ser'i Neger als 'Place of Memory', AD (13 di ougustus 2025)</ref> ------------------ '''Janice Elizabeth Ho-Kang-You-Arends''' (1958??) ta nieta di un di e 28 fundadornan di e Camara, Max F. Arends (check!!!) y yiu muher di Eloy y Pat Arends. E ta kasá ku Frank Ho-Kang-You, ku kende e tin tres yu. Despues di a atende Maria College y Colegio Arubano ela obtene un bachelor of arts degree na 1978 for di Manhattenville College na Purchase, New York. Despues di esei ela sigui pa sigui ku éksito un master den merkadeo. For di 1984 Janice Arends tabata emplea na Aruba Tourism Authority (ATA) na Miami. Despues di a wòrdu trasladá pa su sede na Aruba ela okupá e posishon di gerente di investigashon i planifikashon i a keda nombrá komo ATA-direktor interino na 1988. E ta konosí i rekonosé pa su aserkamentu pro-aktivo i práktiko pa ku loke ku ela tuma. Janice Ho-Kang-You a drenta e direktiva di e Kámara na yanüari 1992, sirbiendo tres periodo konsekutivo te ku desèmber 2003. Durante su periodo el a monitoriá e sektor di turismo i a investigá i enkabesá e kampaña di konsientisashon di e kapasidat di karga di e Kámara. Na comienso di añanan 90 e tabata instrumental den guia dunadonan di trabou den e proceso di introduccion di AZV, un programa universal di cuido di salud pa tur habitante di Aruba y cu a wordo co-financia door di e dunadonan di trabou. Miéntras ku e tabata e úniko hende muhé entre e nuebe miembronan di direktiva el a wòrdu eligi komo visepresidente na 1994 i tabata e promé hende muhé pa asumí e posishon di presidente di e direktiva na 2001. E tabata aktivo tambe den e direktivanan di Stichting hotelvakschool, Stichting Wit Gele Kruis i e Asosiashon di Spesialistanan Médiko di Aruba. Ilustrashonnan: potrèt di Janice, reunion di direktiva den seshon ku Janice ---------------- {{Variante|a}} {{Databox}} Un '''pais constituyente''' of '''nacion constituyente''' ta un subdivision teritorial reconoci como un [[pais]] of nashon no-[[independensia|independiente]] cu ta parti di un entidad mas grandi, particularmente un estado unitario soberano y independiente, cu a wordo otorga [[autonomia]] teritorial como un region autonomo, cu ta resulta den un grado mas grandi òf ménos di gobernacion propio, manera ta e caso, por ehempel, cu Dinamarca of Reino Uni. Contrariamente, e creacion di un estado federal hopi biaha ta resulta den un union entre estadonan soberano, e tempo ey yama “estadonan federal” of, posiblemente, “estadonan asocia.” == Lista di pais constituyente == === Finlandia === * {{FIN|bandera}} '''[[Finlandia]]''' * {{ALA|bandera}} '''[[Islanan Åland]]''' * {{FIN|bandera}} '''[[Finlandia]]''' Documentonan oficial ta uza e terminonan ''landskap'' ([[Sueko|Sueco]]) y ''maakunta'' ([[Finlandes]]), cu ta nifica “[[provinsia]],” pa referí na Åland, mientras cu e otro “provincianan” ta wordo yama ''lääni'' na ''Finlandes'', cu ta nifica “region.” E forma largo di Åland ta Landskapet Åland (“provinsia di Åland”) na Sueco y Ahvenanmaan maakunta (“provinsia di e Islanan Åland”) na Finlandes. === Francia === E [[Fransia|Republica Frances]] ta consisti di tres pais constituyente: * {{FRA|bandera}} '''[[Fransia|Francia]]''' * [[File:Flag of New Caledonia.svg|25px|border]] New Caledonia New Caledonia; * Bandera di Polinesia Frances Polinesia Frances. Na Francia mes ta referi mas tanto na e dos pais constituyente aki como “pais den exterior”[1], mientras e gobierno Frances ta uza e termino “pais di ultramar” (no mester confundí cu paisnan di planificacion teritorial Frances). Mirando su grado haltu di autonomia, Polinesia Franses ta wòrdu referí na dje komo un “pais di ultramar” pa artíkulo 1 di e Lei Orgániko di 27 di febrüari 2004, ku aktualmente ta goberná e status di e archipiélagonan di Pasífiko aki. E término “provinsia den eksterior”[nesesario pa sitashon] tambe tin bia ta wòrdu usá eroneamente, un término ousente den tekstonan regulatorio òf legislativo franses i polinesio. Sinembargo, ta parse for di e debatenan parlamentario cu a precedé e aprobacion di e ley aki cu e termino aki no tin balor hurídiko i ta puramente nominal. En berdad, legalmente, Polinesia Frances ta keda un colectividad den exterior goberná pa artíkulo 74 di e Constitucion. Conseho Constitucional, den su decicion no. 2004-490 DC di 12 di febrüari 2004, a confirma cu e designashon di “pais di ultramar” no tabatin “ningun efekto legal” (ku eksepshon di e status transitorio spesífiko otorgá na New Caledonia i reconocipa e Constitucion, cu ta organisa dos legislacion paralelo pero independiente, un di derecho comun, e otro di derecho di custumber pa loke ta trata e poder exclusivo di Estado den materia di maneho teritorial y ciudadania). Na [[Frances]], tin biaha nos ta papia di un “nacion constitutivo”, pero na [[Francia]], e término “nacion” ta referi mas na e Republica cu na un grupo teritorial-kultural; e expresoion “pais constituyente” ta mas apropia e ora ey. “Pais constituyente” ta traduci miho [[idioma]]nan caminda e concepto huririco aki ta wordo uza realmente, manera na Reino Uni. Den caso di [[Polinesia Frances]], === Nueva Zelandia === E [[Nueva Zelandia|Reino di Nueva Zelandia]] ta consisti di tres pais constituyente: * [[File:Flag of Cook Islands.svg|25px|border]] [[Islanan Cook]]; * [[File:Flag of Niue.svg|25px|border]] [[Niue]]; * {{NZL|bandera}} '''[[Nueva Zelandia]]''' E Islanan Cook i Niue ta estadonan den asociacion liber cu Nueva Zelandia. Na ta goberna nan mes, pero ta keda 'de jure' bou di e soberania di e Korona di Nueva Zelandia. === Reino di Dinamarca === E [[Dinamarka|Reino di Dinamarca]] ta consisti di tres pais constituyente: * {{DNK|bandera}} '''[[Dinamarka|Dinamarca]]''' ta e pais mas grandi pa poblashon for di e tres paisnan di Reino. E ta comparti su nomber cu Reino pasobra e ta e unico parti original di dje. Su [[kapital|capital]], [[Kopenhagen]], ta situa aki y ta goberna directamente Dinamarca. * {{GRL|bandera}} '''[[Grunlandia|Groenlandia]]''' ta esun mas grandi den tamaño di e tres pais constituyente. Su capital ta [[Nuuk]], y e ta situa riba e continente di [[Nort Amérika|Nort America]]. * {{FRO|bandera}} '''[[Islanan Faroe]]''' ta esun di mas chikito segun superficie. Su capital ta [[Tórshavn]]. Mescos cu Reino Hulandes e paisnan di Reino di Dinamarca ta altamente autonomo. Dinamarca ta retene podernan pa representacion internacional, husticia, politica monetario y defensa. === Reino Hulandes === [[Reino Hulandes]] ta consisti di cuater pais constituyente: * {{NLD|bandera}} '''[[Hulanda]]''' ta e pais mas grandi den Reino pa tamaño y poblacion. E ta comparti su nomber cu Reino pasobra e ta e parti mas bieu y dominante. Su kapital ta [[Amsterdam]], pero mayoria edificio di gobierno ta na [[Den Haag]]. * {{CUW|bandera}} '''[[Kòrsou|Corsou]]''' ta e di dos mas grandi pa poblacion y ta un isla den caribe. Su capital ta [[Willemstad]] y idiomanan oficial ta ingles, hulandes y Papiamento. * {{ABW|bandera}} '''[[Aruba]]''' ta e di tres mas grandi pa poblacion. Tambe e ta un isla di Karibe, i su kapital ta Oranjestad. * [[File:Flag of Sint Maarten.svg|20px|border]] '''[[Sint Maarten]]''' ta esun di mas chikitu pa poblashon i tamaño. E ta situá riba mitar di e isla karibense di Saint Martin, e otro mitar ta un teritorio di Fransia. Esei ta nifica cu e frontera di Sint Maarten cu Fransia ta e unico frontera hulandes-franses. Su capital ta [[Philipsburg]]. E paisnan di Reino tur tin gradonan halto di [[autonomia]], cu Hulanda debido ta retene poder solamente pa defensa y relacionnan internacional. Reino Hulandes tin nacionalidad Hulandes. Te cu dia [[10 di òktober|10 di october]] [[2010]], Reino Hulandes tabatin 3 pais constituyente: Hulanda, Aruba y [[Antias Hulandes]]. Prome cu 1975, [[Sürnam|Surinam]] tabata forma parti di Reino Hulandes. === Reino Uni === * Reino Uni ta un pais soberano forma pa cuater pais konstituyente. Nan ta, den orden di tamaño, Inglatera, Eskosia, Wales y * {{NIR}} '''[[Nort Irlanda]]''' Mientras cu tur cuater ta wordo referi na nan hopi biaha como pais, nan ta paisnan tecnicamente constituyente denter di un estado soberano, Reino Uni.[1] Tin biaha nan ta wordo referi na nan tambe como region, provinsia, nacion òf estado chikitu. Sinembargo, e títulonan ei ta problemátiko i sensitivo, partikularmente na Irlanda di Nort. Even though Scotland, Wales and Northern Ireland have been given their own devolved assemblies, the British government still deals with most national matters and directly administers England. * England '''[[Inglatera]]''' is the largest and most populous country of the United Kingdom. Unlike the other three, it does not have its own government and is directly administered by the British Parliament, which is mostly made up of English politicians. The capital of England, London, also serves as the UK capital. The British King also primarily lives in England. It united with Wales in 1277 and later united with Scotland in 1707 and Ireland in 1803. * Scotland '''[[Escosia]]''' is the second largest and second most populous of the four countries. It has representation in the British Parliament and has also Scottish Parliament, located in the capital, Edinburgh. Scotland arguably has the most autonomy out of the four countries. As well as being part of the United Kingdom, Scotland has its own distinct culture and languages. * Wales Wales is the third largest country by population and size and borders England. The Senedd is the devolved assembly which governs Wales and is in its capital, Cardiff. Like Scotland, Wales has kept its distinct culture and language in its institutions. * '''[[Irlanda di Nort]]''' is the smallest country by area and population. It has been described by different sources as a country, region or province. Its capital is Belfast, which is the site of the Northern Ireland Assembly. {{Appendix}} ------------- {{Variante|c}} {{Databox}} '''Antillenhuis''' (ofisialmente: '''Gabinete di Minister Plenipotensiario di Antias Hulandes''') tabata sede na [[Den Haag]] di e [[Lista di minister plenipotenciario di Antias Hulandes|Minister Plenipotensiario di Antia Hulandes]] (GevMin) i su personal. For di 1955 pa 2010, e gabinete tabata situá na Badhuisweg.<ref>{{citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBNRC01:000041318:mpeg21:a0042|werk=[[Algemeen Handelsblad]]|titel=Antilliaans huis in Den Haag|datum=26 augustus 1955|bezochtdatum=25 september 2019}}</ref> == Historia == Antias Hulandes a apuntá [[Cola Debrot]] komo su representante general na Hulanda entre 1951 i 1955, durante kual periodo el a fungi komo prekursor di Antillenhuis.<ref>Mr. Cola Debrot bespreekt voorlichting over Antillen in Nederland. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 13-09-1951, p. 4. Geraadpleegd op Delpher op 21-07-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010402458:mpeg21:p004</ref> Ku e firmamento di [[Statuut pa Reino Hulandes]] dia 15 di desèmber 1954 e posishon di [[minister plenipotenciario|minister plenipotensiario]] a keda formalisá, huntu ku e status di Antias Hulandes komo pais den Reino. E edifisio na Badhuisweg 175, situá enfrente di Hotel Wittebrug, a wordu kumprá na 1955 i mueblá komo e ofisina i residensia di e Minister Plenipotenciario. Un ekstenshon a wòrdu agregá na 1959, ora ku e residensia ofisial a wòrdu trasladá pa e edifisio adhunto na Badhuisweg 173.<ref>{{citeer nieuws|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBNRC01:000036786:mpeg21:a0038|werk=[[Algemeen Handelsblad]]|titel=Uitbreiding Antillenhuis in Den Haag|datum=28 juli 1959|bezochtdatum=25 september 2019}}</ref> Despues, e edifisio aki a wòrdu usá tambe komo ofisina. Kantoor en residentie gevmin<ref>ANTILLEN-huis te Den Haag officieel in gebruik genomen Voornaam gezelschap op feestelijke openingsavond. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 05-03-1956, p. 1. Geraadpleegd op Delpher op 21-07-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010404830:mpeg21:p001</ref> Entre 1951 i 1955 [[Cola Debrot]] tabata representante di Antias Hulandes na Hulanda, fungiendo komo prekursor di Antillenhuis.<ref>Mr. Cola Debrot bespreekt voorlichting over Antillen in Nederland. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 13-09-1951, p. 4. Geraadpleegd op Delpher op 21-07-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010402458:mpeg21:p004</ref> Na augustus 1955, [[Wem Lampe]] ta wordo nombra como e promé minister plenipotenciario di Antias Hulandes na Den Haag, unda na januari 1956 el a habri e ''"Antillenhuis"''.<ref name="lampe">{{nl}}{{citeer web|url=https://www.parlement.com/9353000/1/j9vvknrezmh4csi/vg09llzdbiq2 |titel=Mr. W.F.M. (Wem) Lampe|werk=Parlement.com|bezochtdatum=}}</ref> E Gabinete, generalmente tambe referí na dje komo "Antillenhuis", tabata e representashon ofisial di Antia Hulandes, un di e estadonan konstituyente di Reino Hulandes, denter di Hulanda (ku e tempu ei tabata komponé solamente e parti Oropeo di Reino) i e representashon na e institushonnan di Reino establesé na Hulanda. Kas di Antia tambe tabata representá interesnan di Antianonan na Ulanda, meskos ku un konsulado. == Responsabilidatnan == Ofisina di Minister Plenipotensiario ta e aparato atministrativo ku ta sostené e Minister Plenipotensiario di Antia Hulandes na Den Haag den ehekushon di su tareanan. E servisio aki (enkabesá pa e Direktor), ku a ekspandé den transkurso di añanan segun ku e responsabilidatnan di e Minister Plenipotensiario a oumentá, ta garantisá kontinuidat di eksperensia ora e titularnan di funshon kambia.<ref>[https://web.archive.org/web/20161120102703/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=371&lang= Kabinet / @: Kabinet van de gevolmachtigde minister], Encyclopedia van Curacao</ref> E presensia di ekspertisio atministrativo ta amplia signifikantemente e posibel opshonnan pa e funshon haltu aki, ku por wòrdu konsiderá tantu un funshon polítiko komo diplomátiko. Nuebe departamentu ta kontribuí, ku nan subtareanan, na ehekushon suave di e tareanan prinsipal di e titular di ofisina, esta: * Asuntunan General i Hurídiko (A.J.Z.), * Informashon i Relashonnan Públiko, * Desaroyo di Kooperashon i Servisio di Personal (O.P.), * Finansa, * Asuntunan Sosial (S.Z.), * Asuntunan Ekonómiko (E.Z.) inkluyendo turismo, * Asuntunan Kultural (C.Z.), * Registrashon i Archivo (R. en A.), i * Asuntunan di Personal i Maneho Interno. E A.J.Z. departamento por wordo considera como e sistema nervioso central di e organisacion pasobra e ta asisti primordialmente e Minister Plenipotenciario den preparacion y ehecucion di asuntonan gubernamental cu ta envolvi Antiyas Hulandes, e tarea central y primordial di e Minister Plenipotenciario. Pa motibunan di efisiensia i funshonamentu pragmátiko a lanta e otro departamentunan a base di si e Minister Plenipotensiario tabata enkargá pa representá interesnan di Antianonan na Ulanda, teniendo kuenta ku e ròl (mutuo) informativo tambe asign’é, i e deseo di promové e “kara” di Antia Hulandes na Oropa. Ofisina di Minister Plenipotensiario ta konosí kolokial komo Kas di Antia. * Supervishon di Antianonan ku ta studia na Hulanda * Sosten sosial pa e sentenáres di trahadónan Antiano na Hulanda * toezicht op de in Nederland studerende Antillianen<ref>Hoetink (1969), Encyclopedie van de Nederlandse Antillen, pag.316</ref> * sociale begeleiding van de honderden Antilliaanse werknemers in Nederland == Minister Plenipotensiario di Antias Hulandes == {{wak articulo|Artíkulo prinsipal: [[Lista di minister plenipotensiario di Sint Maarten]]}} E minister plenipotensiario ta aktua komo representante di Antias Hulandes na Den Haag, sede di gobièrnu di [[Hulanda]]. E ta forma parti di i ta partisipa den [[Konseho di Minister di Reino]], kaminda ta trata asuntunan di Reino ku ta toka Antias Hulandes. E no ta forma parti di Konseho di Minister di Antias Hulandes, debi ku e no ta un 'minister den sentido strikto'. E minister plenipotensiario no ta responsabel na [[Parlamento di Antias Hulandes]], sino ta raporta direktamente na e minister di asuntunan general di Antias Hulandes, kual kartera ta generalmente den man di e [[promé minister]]. Den práktika, Antillenhuis a sirbi komo un brùg entre e gobièrnunan na Willemstad i Den Haag. Hopi biaha e Ministernan Plenipotensiario tabata fungi komo diplomátikonan informal, mediadónan, òf defensornan di interesnan di e komunidat Antiano na Hulanda. Despues di 2010, e funshon aki a keda desentralisá: e Ministernan Plenipotensiario di Kòrsou i Sint Maarten a sigui ku e ròl aki, kada un representando nan mes pais, ku lasonan mas estrecho i direkto ku nan gobièrnunan nashonal. == Fin di Antias Hulandes i transishon == E struktura konstitushonal di Antia Hulandes a terminá na 2010, despues ku e islanan konstituyente di Curaçao, Bonaire, Sint Maarten, Saba, i Sint Eustatius a disidí di separá. Asina a abolí e posishonnan di Minister Plenipotensiario i di Antillenhuis dia 10 di òktober 2010. E ora ei tabata ubiká e Kas di Kòrsou (KGMC) den e edifisio na Badhuisweg, pero el a sali na 2014 i, despues di un lokalidat temporal, a muda pa Prinsengracht den sentro di The Hague na 2015. Meskos ku [[Arubahuis]] na aña 1986, [[Kas di Kòrsou]] i [[St. Maarten House]] a tuma over e responsabilidatnan di eks-Antillenhuis, pero solamento ku enfoke riba nan propio paisnan en bes di e interesnan kolektivo di eks-Antia Hulandes. Antillenhuis a wòrdu inmortalisá na 2010 ku un version miniatura (1:25) den e ciudad miniatura cercano di [[Madurodam]]. Na mes momento ku su desvelo dia 7 di òktober 2010, un kas KLM Delft Blue tambe a wòrdu presentá na Madurodam.<ref>{{Citeer web |url=http://www.denhaagdirect.nl/het-nieuwe-delfts-blauwe-klm-huisje/ |titel=Het Nieuwe Delfts-Blauwe KLM-huisje |auteur=Michael |uitgever=Den Haag Direct |datum=2015-10-08 |bezochtdatum=2016-10-23}}</ref><ref>{{Citeer web |url=http://antilliaansdagblad.com/curacao/1974-klm-huisje-antillenhuis |titel=KLM-huisje Antillenhuis |auteur= |uitgever=Antilliaans Dagblad |datum=2015-10-07 |bezochtdatum=2016-10-23}}</ref> == Mira tambe == * [[Arubahuis]] * [[Kas di Kòrsou]] * [[St. Maarten House]] {{Appendix|2= * {{Citeer web| url = http://www.antillenhuis.nl/| titel = Antillenhuis| auteur = | uitgever = Kabinet GevMin| datum = 2010-06-16| bezochtdatum = 2016-10-23| dodeurl = nee| archiefurl = https://web.archive.org/web/20100616191350/http://www.antillenhuis.nl/| archiefdatum = 2010-06-16}} Webpagina's van www.antillenhuis.nl, gearchiveerd door [[Wayback Machine]] {{References}} }} [[:Kategoria:Historia di Antias Hulandes]] -- * 1951-1955 Als voorloper van het Antillenhuis trad Cola Debrot vanaf begin jaren 50 op als algemene vertegenwoordiger van de Nederlandse Antillen in Nederland.<ref>Mr. Cola Debrot bespreekt voorlichting over Antillen in Nederland. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 13-09-1951, p. 4. Geraadpleegd op Delpher op 21-07-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010402458:mpeg21:p004</ref> is de naam die gebruikt wordt om de gezamenlijke ministers aan te duiden. Deze naam is in gebruik naast die van ministerraad. Kabinet van de gevolmachtigde minister is het ambtelijke apparaat dat de gevolmachtigde minister van de Nederlandse Antillen te Den Haag terzijde staat in de uitoefening van zijn taak. Deze dienst (met aan het hoofd de Directeur), die in de loop der jaren is uitgegroeid naar gelang ook de taak van de gevolmachtigde minister in omvang toenam, waarborgt continuïteit in ervaring wanneer de ambtsdragers wisselen. De aanwezigheid van administratieve deskundigheid verruimt in niet geringe mate de mogelijke keuze voor dit hoge ambt dat als een politieke zowel als diplomatieke functie te beschouwen is. Negen afdelingen dragen met hun deeltaken bij tot een soepele uitvoering van de hoofdtaken van de ambtsdrager, t.w. Algemene en Juridische Zaken (A.J.Z.), Voorlichting en Public Relations, Ontwikkelingssamenwerking en Personeelsbemiddeling (O.P.), Financiën, Sociale Zaken (S.Z.), Economische Zaken (E.Z.) waaronder toerisme, Culturele Zaken (C.Z.), Registratie en Archiefzaken (R. en A.) en Personeelszaken en Huishoudelijk Beheer. De afdeling A.J.Z. is te beschouwen als het centrale zenuwstelsel van de organisatie omdat zij de gevolmachtigde minister vooral bijstaat in het voorbereiden en uitvoeren van die rijksaangelegenheden waarbij de Nederlandse Antillen betrokken zijn, de centrale en eerste taak van de gevolmachtigde minister. Uit oogpunt van doelmatigheid en pragmatisch functioneren zijn de andere afdelingen ontstaan naar gelang de gevolmachtigde minister belast werd met belangenbehartiging van Antillianen in Nederland en mede gelet op de voorlichtende taak (over en weer) die hem eveneens is opgelegd en de wenselijkheid van het uitdragen van het ‘gezicht’ van de Nederlandse Antillen in Europa. Het Kabinet van de gevolmachtigde minister staat in de wandeling bekend als het Antillenhuis. --------------- {{Variante|a}} {{Databox}} '''Stichting voor Verstandelijk Gehandicapten Aruba''' (SVGA) ta un fundacion na Aruba cu ta dedicá na enseñansa, guia y cuido pa personanan cu un limitacion intelectual. Dia 9 di december 2024, SVGA a celebra su 60 aniversario. == Historia == SVGA a wordo fundá dia [[9 di desèmber|9 di december]] [[1964]] pa P. Harting, A. de Vries y C. van den Berg-de Freitas. Nan a ripará cu Aruba tabata carece di un scol special, centro di pasadia pa mucha y adulto, un centro pa train pa trabou, y cas di cuido 24/7 pa personanan cu un limitacion intelectual. Un plan inicial a wordo traha y e fundashon a cuminsá busca fondo pa realizá esaki. Den 1973, SVGA a habri su prome centro di pasadia, Bibito Pin. Un scol special ("Scol Dun’un Man") a sigui na 1976. Den 1979, un centro di pasadia pa adultonan a habri na Brasil mainta y atardi den mes edificio di scol Dun’un Man. Desde 1982, SVGA a incorpora un psicologo den su ekipo; den 1985, un sportleider (entrenador deportivo) y den 1986 un trahadó social a uni cu e organisacion. Na 1993, e grupo pedagogico-social a wordo amplia cu un logopedista, y dos aña despues cu un di dos psicólogo. Desde 1985, e asina yamá sistema di "tres fase" a wordo implementá. Esaki a implica cu Pasadia Bibito Pin a muda pa Piedra Plat 97A, unda tambe a habri Pasadia Briyo di Solo pa adulto y Centro Man na Obra, un centro pa train diferente trabou pa adultonan. Un gymzaal (sala di deporte) tambe a wordo construí riba es tereno pa por duna atencion na movecion di e clientenan. == Desaroyo residencial y innovashon == Na 1988, e Cas Sjabururi a wordo realisá, unda adultonan vulnerabel por biba y haya cuido, mientras nan ta bishitá e centronan di pasadia durante dia. Den 2003, SVGA a habri dos apartamento riba es mesun tereno, pa treiná habitantenan pa un bida mas independiente. Na 2008, huntu cu FCCA, SVGA a habri e posibilidad pa persona cu necesidadnan di guia pa biba na e bario di Jaburibari. E trajecto di bida guiá pa adulto eventualmente a wordo transferí den 2019 na e Fundacion Biba Bou Guia. Na 2020, Cas Blenchi a habri den marco di e Sociaal Crisis Plan Aruba. Esaki ta un cas temporario pa mucha y hoben cu, pa motibo social, no por biba momentaneamente na cas cu nan mayornan. Na 2021, huntu cu Stichting Ambiente Feliz, un pasadia pa mucha cu discapacidad multiple a wordo habri na Centro di Cuido na San Nicolas. E porta actual Di e momentu aki, SVGA ta brindando enseñansa, guia y/o cuido na un promedio di 250 clientenan of alumnonan diariamente. {{Appendix}} [[:Kategoria:Aruba]] == SVGA == Dialuna dia 9 di december Stichting voor Verstandelijk Gehandicapten Aruba (SVGA) a celebra 60 aña di existencia. === historia === Stichting voor Verstandelijk Gehandicapten Aruba a wordo lanta dia 9 di december 1964 dor dimeneer P.Harting, meneer A. de Vries y señora C. van den Berg. Nan a ripara cu tabata hopi necesario pa Aruba tin scol special, pasadianan pa mucha y adulto, centro pa train trabao y cas pa cuido 24/7 pa persona cu un discapacidad intelectual. Nan a traha un plan prome y a cuminsa busca fondonan. Na aña1973 a habri pasadia bibito pin. Scol dun’un man a habri na aña1976.Na aña1979 SVGA a habri un pasadia pa adulto na Brasil mainta y atardi den eedificiodiscoldun’unman. Desde aña 1982 tabatin un psi- cologo na SVGA, aña 1985 a cuminsa un sportleider y na aña1986 nos trahado social, cu te actualidad ta den servicio cerca pa nos, a cuminsa na SVGA. E grupo social pedagogico a forma y na aña1993 a amplia cu un logopedista y dos aña despues cu un di dos psicologo. Desde aña1985 e asina yama “di tres fase” a habri. Esey tabata encera cu Pasadia Bibito Pin a muda pa Piedra Plat 97A y na e mesun tereno a habri Pasadia Briyo di Solo pa adulto y Centro Man na Obra cu ta un centro pa train diferente trabao pa adulto. A habri tambe un gymzaal riba e tereno pa por duna atencion na movecion pa e clientenan. Na aña 1988 a realisa Cas Sjabururi unda adultonan vulnerabel por a cuminsa biba y haya cuido necesario mientras den dia ta bishita Pasadia Briyo di Solo o Centro Man na Obra. Na aña 2003 SVGA a habri dos apar- tamento riba e tereno di Cas Sjabururipahabitantenanmas independiente cuminsa train pa biba riba nan mes. Hunto cu FCCA a logra na aña 2008 pa habri e oportunidad pa algun persona bay biba cu guia riba nan mes den e bario di Jaburibari. Naaña2019apasaeguiadie habitantenan over pa Fundacion Biba Bou Guia. Na aña 2020 Cas Blenchi a habri den cuadro di e “Sociaal Crisis Plan Aruba”. Esaki ta duna oportunidad pa brinda un cas pa muchanan y hoben cu temporalmente no por ta cerca nan mayornan. Hunto cu Stichting Ambiente Feliz a habri na aña 2021 un Pasadia pa mucha cu discapacidad mul- tiple na Centro di Cuido na San Nicolas. Na e momento aki nos ta duna enseñansa, guia y/o cuido na mas o menos 250 cliente o alumno diariamente.<ref>https://www.cspnv.com/pdf/bon-dia-aruba-20241212.pdf SVGA ta celebra 60 aña di existencia!], Bon Dia Aruba (12 di december 2024)</ref> {{Appendix}} ----------------------- == Faha di horcan == E Islanan ABC Aruba, Bonaire y Curaçao ta na e rand zuid di e faha di horcan. Nan no ta pafó di e faha di horcan, manera hopi ta considera. Historia ta siña ku mas o ménos un biaha kada 100 aña daño konsiderabel ta wòrdu eksperensiá dor di siklonnan tropikal ku ta pasa riba òf djis sùit di e islanan. Aunke e orkan nivel di eksperensia pa e islanan por wòrdu konsiderá komo hopi chikitu, bon konosí ta e orkan menor kual a pasa net pazuid di Curaçao dia [[23 di september]] [[1877]] causando un daño structural calcula di US$ 2 mion, prinsipalmente pa e sekshon di kosta di Willemstad. Un konvento a wòrdu labá kompletamente (restunan ainda visibel na marea abou), hopi barku a bai pèrdí i por lo ménos 70 persona a hoga. E barometer di mas abou lesamentu na Willemstad a wòrdu opservá pa 15:30 UTC riba 23 di sèptèmber (UTC = ora lokal + kuater ora na Área di Karibe Oriental) ku 995.4 milibar. Un barco nabegando pazuid di Curaçao a reporta un presion mas abao di 988.8 milibar. Riba promedio, un biaha cada cuater aña un ciclon tropical ta sosodé denter di un radio di 150 kilometer, pero mayoria pasando pa nort di e islanan sin causa mal tempo serio. Asta e inmediato efektonan di orkan grandi Hazel, di kua e sentro a pasa mas o ménos 90 kilometer pa nort riba Dia 7 di òktober 1954, ku bientunan máksimo sostené serka di e sentro di 190 km/h, tabata limitá na opservá bientonan maximo di 50 km/h cu rafaga te 90 km/h, y e daño, un estimacion di US$ 350.000,-, a resulta principalmente door di inundacionnan repentino pa motibo di yobida pisa (promedio di 48 ora: Aruba aprox. 250 mm, Bonaire y Curaçao aprox. 125 mm). Saba, St. Eustatius i St. Maarten ta situá denter di e faha di orkan. Kasi tur aña por lo ménos un siklon tropikal ta sosodé denter di un alkanse di 100 miya i riba promedio un biaha kada 4-5 aña orkan kondishonnan ta wòrdu eksperensiá. Referí na Adhunto II - Siklonan tropikal ku ta pasa denter di 100 N.M. di 17.5N, 63.0W te ku 31 di desèmber 2014. E orkannan mas resien ku a kousa daño konsiderabel na e islanan tabata e orkannan Omar (2008), José (1999), Lenny (1999), Georges (1998), Luis (1995), Marilyn (1995), Hugo (1989), Donna (1960) i Dog (1950). Specialmente e daño ocasiona pa horcan Luis tabata extenso. Departamentu Meteorológiko Kòrsou (MDC), un instansia di Gobièrnu di Kòrsou ku su ofisina i sentro di pronóstiko di wer na Seru Mahuma ta e outoridat responsabel pa e servisio di atvertensia di orkan. Sinembargo ta responsabilidad di Gobierno di cada pais of isla pa mantene y activa un organisashon di preparashon pa kalamidat. Departamentu Meteorológiko Kòrsou (MDC). E sucursal na Aruba a bira Departamento Meteorologico Aruba (DMA) y esun na St. Maarten a haya e nomber di Departamento Meteorologico St. Maarten. MDC lo sigui ta responsabel pa emishon di pronóstikonan di wer rutinario i tambe boletinnan di atvertensia pa Kòrsou i tambe pa Islanan BES (Boneiru, S. Eustatius i Saba). ----------------- == Historia == Imperio Romano por dividí den dos fase prinsipal: * '''Imperio Romano Oksidental''' (27 a.C. – 476 d.C.), ku su kapital na [[Roma]]. * '''Imperio Romano Oriental''' (284 – 1453), ku su kapital na [[Istanbul|Constantinopel]] (ó [[Bizantin]]). E imperio a logra ekspandé su teritorio pa inkluí un gran parti di e mundo konosí durante esaki, ku un sistema di kaminan, lei, i struktura politik ku a influensia Europa i mas allá. Imperio Romano a kontribuí hopi na arkitektura, lei, idioma ([[Latin]]), sistema di gobernashon i relíshon. Na e final di e imperio, [[Cristiandat]] a bira e relíshon ofisial. E imperio a ekspandé pa inkluí gran parti di e mundu konosí e tempu ei, desaroyando sistemanan di kaminda, lei i gobièrnu ku a influensiá Europa i mas leu profundamente. Kultura i Herensia E Imperio Romano a kontribuí signifikantemente na arkitektura, lei, idioma (latin), gobernashon i religion. Den su añanan despues, Kristianismo a bira e religion ofisial. Kaida di e Imperio E Imperio Romano Oksidental a kai na aña 476 di nos era, ora e último emperador, Romulus Augustulus, a ser destituí. E Imperio Romano Oriental (Imperio Bizantino) a sigui te na 1453, ora ku Konstantinopla a wòrdu konkistá pa e Turkonan Otomano. ------------- {{Variante|c}} {{Infobox dignatario| variante = c | nomber completo = Petrus Albertus Kasteel | imagen = Petrus Albertus Kasteel (1942).jpg | sucesion = Di 50° Gobernador di Kolonia Kòrsou | periodo start = [[15 di yüli]] [[1942]] | periodo fin = [[1 di yüli]] [[1948]] | monarkia = [[Wilhelmina di Hulanda|Wilhelmina]] (1898-1948) | antecesor = [[Gielliam Wouters]] | sucesor = Leonard Antoon Hubert Peters |fecha nacemento= |luga nacemento = |fecha fayecimento= |luga fayecimento = |pareha = Marie Kasteel-Baltussen |religion = [[Iglesia Catolico Romano|katóliko]] |yui = 5 <!-- Seccion di informacion profecional --> |ofishi = gobernante, diplomátiko |partido = }} '''Petrus Albertus (Piet) Kasteel''' (☆ [[4 di novèmber]] [[1901]] na [[Zwolle]] - † 13 di desèmber [[2003]] na [[Roma]]) tabata un periodista, diplomátiko i ofisial di gobièrnu kolonial hulandés. E tabata gobernador di [[Kòrsou i Dependensianan|Kolonia Kòrsou]] (Antia Hulandes) for di 1942 te 1948, ku ta inklui Guera Mundial II i un periodo di transishon polítiko di kolonia pa pais Antia Hulandes. == Bida personal == Piet Kasteel a nase den Zwolle, Hulanda, riba 4 di novèmber 1901. Den su bida personal i profesional, e tabata un katóliko dediká ku un gran pashon pa komunidat i notisia. == Periodista i trahadón den ekshilio == Den su hoben aña, Kasteel a traha komo editor parlementario pa e periódico katóliko De Maasbode i komo periodista pa De Tijd. Den 1923, e a fundá e asociashon De Klare Waarheid. Durante Segunda Gèrr Mundial, e a fugi pa Ingalaterra, kaminda e a traha pa e gobièrnu Hulandés den ekshilio na Londen. == Gobernador di Kòrsou i su dependensianan == Kasteel a ser nombra gobernador di Kòrsou i su dependensianan riba 15 di yüli 1942, na un momentu difísil den historia global. E a sustituí Gielliam Johannes Josephus Wouters i a tene e kargo te 4 di ougùstùs 1948. Durante su mandato, e a enfrenta reto di gobernashon militarisa den tempo di guerra, maneho di internashon di estranhero, i tenshon sosial. Tambe, e a guia proseso di inisiante negoshashon pa mas autonomia polítiko pa e teritorio kolonial. == Karrera diplomátiko == Despues di su periodo den Antia Hulandes, Kasteel a sirbi komo embahador di Hulanda na: Chile (1948–1956) Irlanda (1956–1966) Israel (1966) == Rekonesimentu == Piet Kasteel a resibí varios premio internashonal: Medal of Freedom with Silver Palm (Merka) Ridder van de Orde van de Nederlandse Leeuw (Hulanda) Grootkruis van de Pauselijke Orde van Sint-Gregorius de Grote (Vatikano) Commandeur van het Legioen van Eer (Fransia) == Fayesimentu == Piet Kasteel a fayesé na Roma, Italia, riba 13 di desèmber 2003, na edat di 102 aña. == Referensianan == Wikipedia. Piet Kasteel. Find a Grave. Petrus Albertus Kasteel (1901–2003). YouWho. Diplomats – Petrus Kasteel. Petrus Albertus "Piet" Kasteel (Zwolle, 4 di novèmber 1901 – Roma, 13 di desèmber 2003) tabata un periodista, diplomátiko i ofisial di administrashon kolonyal Hulandés. E tabata gobernador di Kòrsou i su dependensianan for di 1942 te 1948, durante Segunda Gèrr Mundial i un periodu di transishon polítiko den e Antia Hulandes. ------------------ '''Wikipedia na Papiamento: un plataforma di idioma comparti''' '''Wikipedia''' ta un di e proyectonan mas notabel riba e internet: un enciclopedia liber, dirigi pa comunidad y disponibel den diferente idioma. Sinembargo hopi hende no ta realisa cu un version di Wikipedia den un solo idioma por sirbi pa varios variante di e mesun idioma. Por ehempel, e Wikipedia di Ingles ta inclui articulo skirbi tanto den Ingles Britanico como Ingles Mericano. Mescos ta pasa cu e Wikipedia di Hulandes, cu ta skirbi lenguahe Hulandes (papia na Hulanda) como lenguahe Flamenco (papia na Belgica). E modelo bilingual aki ta aplica tambe na Wikipedia di Papiamento, cu ta sirbi e variantenan di Papiamentu y Papiamento. == Indica y respeta e variante di Papiamento/u == Dicon Wikipedia di Papiamento ta un plataforma comparti? E editornan ta encurasha pa indica den cua variante un articulo ta skirbi originalmente, si ta den Papiamento of Papiamentu. Unabes un variante ta scogi pa un articulo, ta wordo considera bon practica pa mantene consistencia y edicion continuo den e mesun variante ey. E uniformidad den lenguahe, en particular e ortografia y vocabulario, ta preserva claridad y evita confusion pa otro lector y editornan. Bo por consulta e documentacion riba Wikipedia di Papiamento pa mas informacion tocante con pa indica e variante di bo escogencia. Mescos cu Wikipedia di Ingles ta acepta tanto "color" como "colour"; pero ta spera consistencia den un mesun articulo. E principio aki ta aplica tambe na e uzo di Papiamento y Papiamentu den nan plataforma comparti. == Cuminsa un otro version di lenguahe riba Wikipedia == Aunke ta practico y comun pa comparti un version di idioma, tambe ta posibel pa propone i desaroya un Wikipedia separa pa un variante specifico di un idioma manera un Wikipedia di Papiamento separa, cu lo ta diferente for di e version comparti cu ta existi awor. Pero, tin cierto criteria cu e Wikimedia Foundation ta exigi pa lansa un edicion nobo di Wikipedia. Esaki ta inclui: * E idioma mester ta reconoci cu un codigo ISO 639. * Mester tin suficiente contribuidonan activo cu ta compromete pa desaroya e version nobo. * E idioma mester tin un localisacion valido den sistema di Wikimedia (traduccion di interface via translatewiki.net). * E comunidad mester demostra actividad continuo den Wikimedia Incubator, e plataforma unda ta test y desaroya edicionnan nobo. Bo por haya e lista completo di rekisito y paso pa propone un edicion nobo di Wikipedia riba Wikimedia Incubator: https://meta.wikimedia.org/wiki/Meta:Language_committee/Handbook#Requisites == Contribui na un comunidad bilingual == No ta importa si bo ta skirbi den Papiamento of Papiamentu, contribui na Wikipedia di Papiamento/u ta yuda preserva i promove e idioma den tur su forma. Si bo ta respeta cada variante y colabora entre diferente manera di skirbi, e comunidad di Wikipedia ta sigui construi un fuente di informacion valioso y inclusivo pa tur cu ta papia Papiamento/u den islanan ABC y den mundu henter. ------------------ {{Databox}} {{Variante|a}} {{Databox}} {{Multiple image| total_width = 340 | align = center | caption_align= center | image2 = Bolletjes.jpg | caption2 = Bolitanan den stoma di un mula | image1 = Bird smuggler.jpg | caption1 = Mula transportando parhanan | image3 = Anus-patron (1205687).jpg | caption3 = Cartucho di ano pa transporta microfilm ilegal | image4 = Smuggling tunnel in Rafah (2009).jpg | caption4 = Tunnel pa contrabanda na [[Gaza]] (2009) }} {{clear}} {{Appendix}} [[Category:Sociedad]] ----------------- == Shoco == De Arubaanse holenuil a laga den holen op de grond na bieden a topa cu cactusbegroeiing en droog bos. [[Afbeelding:Athene cunicularia arubensis.jpeg|thumb|175px|links|Hol van de shoco nabij Alto Vista]] Als de shoco geen kuil nos finden, graaft ze self een kuil in zachhe grond. Pasobra un groot di e nivelnan di nivelnan di e subsorto aki ainda ta na fin, palabranan di e poblashon ta bini ku e beschrechtde gebied di [[Nationaal park Arikok]] a wòrdu konkluí. E shoco ta un wezen di als bereigd sorteá den genia genétiko. Tera Cora, e zona patras di campo di golf di Tierra del Sol, algun biaha tabata un zona di biodiversidad halto y tambe tabata un di e luga- nan di reproduccion mas im- portante pa Burrowing Owl (Athene cunicularia aruben- sis) localmente yama “Sho- co.”<ref>https://www.cspnv.com/pdf/bon-dia-aruba-20241005.pdf Shoconan ta confrontando temponan dificil y mester di fondonan pa proyecto di preservacion], NoticiaCla (5 di october 2024)</ref> {{Appendix}} -------------- {{Variante|c}} {{Infobox persona | variante = a | nomber = Nigel Maduro | ofishi = activista }} '''Nigel Maduro''' ta un activista ambiental y climatico di Aruba.<ref>https://solodipueblo.com/nigel-maduro-tin-anuncio-pa-dia-26-di-september-anuncio-ta-sigui-riba-un-ana-di-protesta-y-caida-di-gobierno/], Solodipueblo (16 di september 2024)</ref> activista defensor di tera, cientifico den sostenibilidad y tambe representante hoben di Aruba National Trust, Nigel Maduro Nigel Maduro ta Caquetío Indígena di Aruba, un aktivista ambiental intersekshonal, un sientífiko di sostenibilidat, i un artista multidisiplinario. Nigel tin eksperensia trahando den e sektor ambiental sin fin di lucro (Greenpeace Aotearoa), e sektor di sostenibilidat korporativo, i asta tabata un planifikadó stratégiko di sostenibilidat pa un kunuku di agro-ekologia. E ta notoriamente conoci pa lanta un movecion socio-ambiental na Aruba dor di wordo deteni pa graffiti “No More Hotels” y “Land Back” tur rond di e isla. Desde e tempu ei el a organisá múltiple protesta disruptivo durante protokòlnan i diskursonan gubernamental. Nigel tin komo meta pa kambio sistemátiko den e industria di hotèl i turismo di Aruba, tur miéntras e ta yuda ku proyektonan di konsulta di desaroyo sostenibel i ta duna sosten i asistensia na movementunan di base.<ref>[https://dezwijger.nl/programma/roots-resilience-caribbean-perspectives-on-climate-change Roots resilience: Caribbean Perspectives on climate change], dezwijger.nl</ref> {{Appendix}} Nigel ta ampliamente rekonosé pa su protestanan di akshon direkto. Un di su actonan mas notabel tabata graffiti “No More Hotels” y “Land Back” riba areanan turistico den henter Aruba—un acto cu a lanta un debate local significativo tocante desaroyo di turismo insostenibel y perdida di tereno. E protesta aki no solamente a konsientisá riba asuntunan ambiental i kultural pero tambe a bira un katalisadó pa kompromiso mas amplio di komunidat a traves di manifestashonnan pasífiko i protestanan di “Beach Party” ku ta kombiná tayernan di sostenibilidat ku presentashonnan públiko kreativo. Master Science den Liderato Estratégiko: Nigel a haña un Master di Science den Liderato Estratégiko. E formashon akademiko aki a duna dje un marco robusto pa enfrenta desafionan kompleho di sostenibilidat, pa kombiná siensia ku aktivismo, i pa impulsa kambio sistémiko den polítika i industria. Trabao Profesional i Karrera Aktivismo Ambiental i di Klima: Akshon Directo i Protesanan: Nigel a gana atenshon largu ku su inisiativa di akshon directo den Aruba. Notablemente, e a hasi grafiti ku slogan “No More Hotels” i “Land Back”, ku a pone enfoke riba e keshonan di desaroyo insostenibel i e perde di tereno pa e Pueblo Indígena. Organisashon di Komunidat: El ta un e figura importante den organisá demostrashonnan pasífikamente i eventonan di komunidat, manera e “Beach Party” protesanan, ku ta combiná e partisipashon públiko ku edukashon ambiental. Esakinan ta yuda pa mustrá e impakto di e desaroyo excesivo i pa uni e komunidat riba prátikanan sostenibel. Siensia di Sostenibilidat i Konsultoria: Nigel a krea su karrera como un siensia di sostenibilidat, spesialisa den kambio di klima, konservashon di biodiversidat, i drechtenan di e Pueblo Indígena. Su trabao a inkluí rolnan tanto den sektornan di organisashon sin ganansa como den sektornan korporativo, kaminda el a kontribuí pa planifikashon estratégico di sostenibilidat, manera pa asisti den praktikannan agro-ekológiko i proyektonan di konservashon ku ta basa riba e komunidat. Representashon Internashonal: Reconosí pa su liderato, Nigel a wordu selekshoná pa e Caribbean Climate Justice Leaders Academy pa representá Aruba na plataforma global manera COP29. Su rol internashonal ta demostrá su influencia i su kompromiso pa duna bocho na e preocupashonnan di su komunidat den diskushonnan global riba klima. Arte Multidisiplinario A mas ku su aktivismo i siensia, Nigel ta ekspresá su perspektivanan a través di su arte. Su trabao creativo ta kompletá su aktivismo, duna un narrashon visual pa e asuntunan ambiental i sosial cu Aruba ta enfrenta. Nigel Maduro, ku su kombina di formación akademiko riguroso, aktivismo “hands-on”, i ekspreshon creativo, ta un forsa dinamiko den e lucha pa sostenibilidat ambiental i drechtenan di e Pueblo Indígena den Aruba i den e región di Caribe. {{Appendix}} ------------ == Cinema na Aruba == (Oranjestad)—During the span of over 100 years, Aruba only saw five '''open air movie theatres'''. Now practically obsolete on the island, these theaters were once frequently visited by locals and migrants in the 20th century. The first open air theater was constructed in 1920 and was commissioned by Shon Eduard (Eddy) de Veer. This theater was located at the Hotel Colombia in Oranjestad, which is now where the Aruban census office is located. The theater was simple; it only consisted of a screen, and visitors had to bring their own chairs to enjoy the popular silent movies of the time. American migrants who worked in the refinery and lived in the Lago Colony in Sero Colorado also had their piece of the pie with their Open air Theatre, which formed part of the Esso Club, also known as the Pan-Am Club. It was at this theater that “Talkies” were first streamed, movies with sound. This theater mostly streamed American blockbusters for the American expats, this way making sure that these migrant were not missing out on entertainment from their home land. In the 1950’s and 60’s, Savaneta saw their own open air theater, located in front of the Marinier’s Kazerne (Marine Barracks). This theater was mostly visited by the neighboring marines, who didn’t have much entertainment other than movies at that time. The last and most recent open air theater was constructed in the form of a drive-in theater. A popular American concept, the Drive Inn located in Balashi was a hot spot for teenagers, who had the habit of cramming all their friends in one car to go see the movies. For this phenomenon there was a separate price that you had to pay called the “car crash”. This theater closed around 2012, but was re-opened during the pandemic in July 2020, where movies were streamed on a gigantic screen set up in front of stacked containers. However, this nostalgic form of entertainment did not last very long as it was closed again only a year or two later. Nowadays you can still see the stacked containers when you drive near the bridge in Balashi.<ref>“De kolibrie op de rots en meer over de geschiedenis van Aruba” by Evert Bongers. </ref> ------------------------- Same-sex marriage in Aruba, Curaçao and Sint Maarten {{Databox}} '''Matrimonio di mesun sexo''' no ta wordo ehecuta na Aruba, Curaçao, of Sint Maarten, cu ta paisnan constituyente di Reino Hulandes. E islanan tabata obligá despues di vários sentensia di korte pa registrá kualke matrimonio (inkluso matrimonio di mesun sekso) registrá den Reino, pero esaki ta konsiderá prinsipalmente derechonan di residensia, i nan no mester duna matrimonionan di mesun sekso e mesun efekto hurídiko ku sekso opuesto matrimonionan.[1] Matrimonio den e teritorio Oropeo di Hulanda, meskos ku den e munisipionan Karibense di Boneiru, Sint Eustatius i Saba,[2] ta habrí pa kualke dos persona sin importá sekso. Aruba a reconoce sociedadnan registra cu ta brinda casi tur e derechonan y beneficionan di matrimonio desde september 2021. E mesun luna ey, un corte mas abao na Curaçao a dicta cu stroba parehanan di mesun sexo di casa ta viola e disposicionnan di igualdad di Constitucion di Curaçao, pero a laga e desishon di si mester legalisá matrimonio di mesun sekso te na Parlamento di Curaçao.[3] Na december 2022, Corte Conhunto di Husticia di Aruba, Curaçao, Sint Maarten, y di Bonaire, Sint Eustatius y Saba a dicta cu e prohibicion di matrimonio di mesun sexo di Aruba y Curaçao tabata inconstitucional. E òrdu di korte tabata programá pa drenta na vigor dia 7 di mart 2023 si no a apela esaki na Korte Supremo di Hulanda; sinembargo e gobiernonan di tanto Curaçao como Aruba ---------------------------------------- * gabinete di minoria --------------------------------------- '''Hefe di estado''' ta ---------------------------- *gabinete (politica) * izquierdista * pais * eleccion --------------- ----------------------- == Miembro i elekshon == Parlamento Oropeo a wòrdu fundá na 1952; su kompetensianan a wòrdu ampliá varios biahe, partikularmente na 1993 ku e Tratado di Maastricht i na 2009 ku e Tratado di Lisboa. Desde 1979 tin elekshonnan pa miembronan di parlamento (MEP); promé ku esei e miembronan tabata bini for di kada estado-miembro di Union Oropeo. E parlamento tin 705 miembro, ku mester oumentá na 720 despues di e elekshonnan oropeo dia [[6 di yüni]] [[2024]]. E ta representa e di dos electorado democratico mas grandi na mundu (despues di Parlamento di India), ku un electorado di 375 mion votadó eligibel na 2009.<ref>{{cite news |url=https://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2009/06/07/AR2009060702402.html |title=Conservatives Post Gains In European Elections |author1=Brand, Constant |author2=Wielaard, Robert |agency=Associated Press |newspaper=The Washington Post |date=8 June 2009 |access-date=17 August 2010}}</ref><ref>{{cite news |author=Ian Traynor |url=https://www.theguardian.com/politics/2009/jun/07/eu-elections-social-democrats |title=Misery for social democrats as voters take a turn to the right |work=The Guardian |location=UK |date=7 June 2009 |access-date=17 August 2010}}</ref><ref name="18 new MEPs take their seats">{{cite web |url=http://www.europarl.europa.eu/news/en/headlines/content/20120103MUN34829/html/18-new-MEPs-take-their-seats |title=18 new MEPs take their seats |publisher=European Parliament |date=10 January 2012 |access-date=14 February 2012 |archive-date=11 May 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130511172955/http://www.europarl.europa.eu/news/en/headlines/content/20120103MUN34829/html/18-new-MEPs-take-their-seats |url-status=dead }}</ref> Kada un di e 27 estado-miembro di EU tin un kantidat fiho di asiento parlamentario, ku ta dependé di e kantidat di habitante. Esaki ta varia for di 6 asiento pa [[Malta]] te na 96 pa [[Alemania]]. For di 1 di febrüari 2020 [[Hulanda]] tin derecho riba 29 di e 705 asiento i pa e termino 2024-2029 esaki lo oumenta pa 31 asiento. Siudadanonan hulandes di [[Reino Hulandes]], irespekto unda nan ta residensiá, tin derecho di voto pa parlamento oropeo; pa residentenan di [[Karibe Hulandes]] esaki a bai na vigor desde aña 2009. E miembronan di parlamento oropeo ta wòrdu eligí kada sinko aña mediante elekshon general direkto i sekreto. Sinembargo, te ku 2019 e partisipashon a baha na kada turno di votashon, for di 65% na 1979 te cu 50% na 2009, e porsentahe di mas haltu den e último 20 añanan. For di yanüari 2022 Roberta Metsola (EPP) ta e presidente di parlamento oropeo. {{Appendix}} [[:Category:Oropa]] [[:Category:Politika]] The Parliament is composed of 705 members (MEPs), due to rise to 720 after the June 2024 European elections. It represents the second-largest democratic electorate in the world (after the Parliament of India), with an electorate of 375 million eligible voters in 2009.[2][3][4] en.wiki:E parlamento ta konstituí pa 720 miembro, yamá "MEP". Kada miembro ta papia pa un lugá den Oropa, por ehèmpel Paris, Dinamarka òf Sicilia. Tur hende por wòrdu elegi, nan ta wòrdu elehá dor di tur siudadano di Union, e hendenan ku ta siudadano di un pais den Union. Parlament Oropeo a wordu funda na 1952; su kompetensianan a wordu amplia varios biahe, partikularmente na 1993 ku e Tratado di Maastricht i na 2009 ku e Tratado di Lisboa. Desde 1979 tin elekshonnan general direkto i sekreto ku ta tuma luga kada sinku ana, promé ku esei e miembronan di parlamento tabata bini for di kada pais. E parlamento ta konstituí pa 751 miembro, yamá "MEP". Kada miembro ta papia pa un lugá den Oropa, por ehèmpel Paris, Dinamarka òf Sicilia. Tur hende por wòrdu elegi, nan ta wòrdu elehá dor di tur siudadano di Union, e hendenan ku ta siudadano di un pais den Union. Pasobra e MEPnan ta bin di diferente pais, nan ta papia diferente idioma (24 na 2013) den Parlamento. Nan tin un derecho protehá riba e promé idioma (multilingüismo), i Parlamento mester di hopi intérprete. Diferente di otro gruponan internacional di politico, MEP no ta sinta den grupo di pais, pero nan ta sinta banda di personanan ku ta komparti nan ideanan. E dos gruponan mas grandi ta e "Partido Popular Oropeo-Demokratanan Oropeo" i e "Partido di e Sosialistanan Oropeo". Pero e gruponan aki ta traha huntu pa yega na un akuerdo, p'esei nan no ta bringa pa traha un lei si e otro grupo no ta gusta dje. De parlementsleden organiseren zich in fracties i; op basis van een gemeenschappelijke politieke overtuiging en niet op basis van hun land van herkomst. Momenteel zijn er in het Europees Parlement zeven fracties en een aantal 'niet-ingeschreven' leden. De fracties komen voort uit meer dan honderd nationale politieke partijen. E miembronan di Parlamento Europeo ta wordo eligi cada cinco aña via eleccion general. Sinembargo, te cu 2019 e participacion a baha na cada turno di votacion, for di 65% na 1979 te cu 43% na e eleccionnan di 2009. Durante e último elekshonnan Europeo di mei 2019 e partisipashon tabata di 50%, e porsentahe di mas haltu den e último 20 añanan.[1] 2] For di yanüari 2022 Roberta Metsola (EPP) ta e presidente di Parlamento. Sinds 1 februari 2020 telt het parlement 705 zetels, als gevolg van de uittreding van het Verenigd Koninkrijk uit de Europese Unie. Alle 27 lidstaten hebben afhankelijk van het inwonersaantal een vast aantal zetels. Dit loopt uiteen van 6 zetels voor Malta tot 96 voor Duitsland. == Reino Hulandes == In de zittingsperiode van 2 juli 2019 tot en met 2024 waren 33 personen afgevaardigden van Nederland in het Europees Parlement. Nederland had aanvankelijk 26 zetels na de verkiezingen voor het Europees Parlement in 2019. === Karibe Hulandes === Dit wetsvoorstel breidt in de Kieswet het kiesrecht voor de leden van het Europees Parlement uit tot alle Nederlanders die op de Nederlandse Antillen en Aruba wonen. Aanleiding voor deze wijziging zijn uitspraken van de Raad van State (200404446/1b en 200404450/1b) en het Europese Hof van Justitie (C-300/04) waarin zij stellen dat er mag geen onderscheid mag zijn tussen Nederlanders buiten Europa die nu Europees kiesrecht hebben en Nederlanders in Aruba en de Antillen die dat nu niet hebben. De regel dat Arubanen en Antillianen alleen kunnen stemmen voor het Europees Parlement als zij ooit tien jaar in Nederland hebben gewoond komt te vervallen. Bij de verkiezingen van 2009 konden kiesgerechtigden in Aruba en de Nederlandse Antillen voor het eerst stemmen voor het Europees Parlement. Het aantal geregistreerde briefstemmers nam daardoor aanzienlijk toe, van 15.936 in 1994 en 14.501 in 1999 naar 39.601 in 2009.[23] De opkomst bedroeg onder de geregistreerde Arubanen en Antillianen 77%, aanzienlijk hoger dan de opkomst van 36,8% onder Nederlanders in Nederland.[24] Men bedenke daarbij echter wel dat het totaal aantal inwoners van Aruba en de Nederlandse Antillen in 2009 rond de 330.000 lag,[25] en dat dus maar een klein percentage de moeite heeft genomen zich te laten registreren als kiesgerechtigde. {{Appendix}} [[:Category:Oropa]] [[:Category:Politika]] ---------------------------- * Muhe * Constitucion * Globalisashon * Progaganda * Cancion ---------------------------- '''Pedro Tirso Maria (Tirso) Sprockel''' (☆ [[28 di yanüari]] [[1916]] na [[Kòrsou]] - † [[23 di sèptèmber]] [[2007]] na Kòrsou) tabata un lingwista di [[Kòrsou]] i luchadó di resistensia na [[Hulanda]] durante di [[Di Dos Guera Mundial|Segundo Guera Mundial]]. == Biografia == Tirso Sprockel a nasé dia 28 di yanüari 1916 na Kòrsou. E tabata yu di Isbelia Abbad i Jules Germaan Sprockel. E ta ruman di [[Gerald Sprockel|Cor Sprockel]] i sobrino di [[John Horris Sprockel]], ambos politiko. Na 1931, na edat di 15 aña, el a bai Hulanda pa sigui su estudio na [[Tilburg]]??. Na 1940 el a graduá pa MO-A [[ingles]].<ref name="AD">{{citeer web|url=http://www.norberthendrikse.nl/sprockel.pdf|titel=Tirso Sprockel als verzetsstrijder|werk=[[Antilliaans Dagblad]]|auteur=Hendrikse, Solange|datum=2020-10-24|bezochtdatum=2024-04-25}}</ref> E guera na Hulanda ta strob'é pa bolbe su isla natal; na 1942 e ta kasa ku Wilhelmina (Minette) G.M. Dudar di Tilburg i ta kuminsa un famia. Nan tabatin nuebe yu: kuater yu muhé i sinku yu hòmber. Na Hulanda su kas a bira un lugá di skondí pa pilotonan hudiu i aliá. Entre otro, den sus aktividatnan di resistensia el a traha huntu ku dos studiante [[Antias Hulandes|antiano]]: [[Boy Ecury]] i [[Delfincio Navarro]]. E kas tabata un eskala riba e ruta di huisio via [[Spaña]] pa [[Inglatera]]. Na 1945 Sprockel ta regresa Korsou i ta bira dosente na Thomas College. Despues di a okupá varios funshon Sprockel a fungi komo inspector di Enseñansa i finalmente a keda nombra direktor di e Departamento di Enseñansa di [[Antias Hulandes]].<ref name="AD"/> E tabatin tambe lasonan estrecho ku diferente fundashon una e tabata forma parti i e direktiva; manera Federatie Antilliaanse Jeugdzorg (FAJ), Stichting Don Bosco, de Katholieke Verkennerij Nederlandse Antillen en de Stichting Culturele Samenwerking ([[Sticusa]]). Sprockel tabata kasá ku Wilhelmina (Minette) G.M. Dudar di Tilburg. Nan tabatin nuebe yu: kuater yu muhé i sinku yu hòmber. Papiamentu Despues di guera, Sprockel a traha komo linguista pa e rekonosementu i estudio di Papiamento. El a publiká hopi buki i ta kofundadó di e dikshonario Papiamentu online. E tabata kasá ku Wilhelmina (Minette) G. M. Dudar (Tilburg, 11 di ougùstùs 1913 - Curaçao, 20 di yüli 1997). Trabou di hóbennan Na 1953 Sprockel a ko-fundá e Federashon di Cuido di Hubentut Antilliano i durante 35 aña el a okupá un funshon di direkshon. E federashon a enfoká riba e trabou di kas den e bario i partikularmente riba e padvinderij i explorashon.[1] 1] Tambe el a traha huntu ku su ruman muhé Aminta Da Costa Gomez-Sprockel pa hobennan ku discapacidat na Kòrsou. Na Kòrsou, na 1986, un sentro di formashon pa hóbennan ku retraso mental a wòrdu nombrá na su nòmber: e Sentro pa Formashon Laboral "Tirso Sprockel". == Honor == Durante su bida Sprockel a risibí varios kondekorashon: Kabayero den [[Orden di Leon Hulandes]] (1983), komander den Orden di St. Silvester[2] (1988) i e plata Vlaamse Gaai (1963),[3] e premio di mas haltu den e mundu di verkennerij. explorashon. Tambe Sprockel a wòrdu nombrá komo Doctor honoris causa na [[University of Curaçao|Universidat di Antia Hulandes]] pa su dedikashon na [[Papiamentu]]. ==Literatuur== * Tirso Sprockel - ''De groei en bloei van het Curaçaose onderwijs in de 20e eeuw'', essay 1999 ==Externe link== * [http://www.papiamentu.nl Mede door Sprockel opgezette site over het Papiamentu] {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Sprockel, Tirso}} [[:Category:Hende]] [[:Category:Kòrsou]] [[:Category:Papiamentista]] * Op zondag 6 oktober 1985 zal het sportveld van buurt- centrum Janwe, officieel worden omgedoopt in sportveld Tirso Sprockel. Het buurt- centrum wil op die wijze de heer Sprockel eren voor zijn jarenlange inzet voor metname de formatie van de Curacaose jeugd. De heer Sprockel, die ruim dertig jaar op onderwijs- gebied actief was en ondermeer de functie vervulde van directeur van het departement van Onderwijs, alsmede van President Curator van de Universiteit van de Nederlandse Antillen, heeft zich volgens de leiding van het buurtcentrum Janwe altijd bijzonder ingezet voor de eugd op het eiland en bekleedde onderandere bestuurs- functies in sociale organisaties als de Verkenners, de Jeugd- centrale en de Federatie Antilliaanse Jeugdzorg. Reden waarom het buurtcentrum- bestuur de heer Sprockel. die momenteel als directeur van Cede Antiy as ten behoeve van particuliere instellingen bemiddelt terzake de financiering van sociaal- educatieve projecten, besloot op deze manier eer te bewijzen. Na afloop van een korte plechtigheid, zullen er die zondag om zeven uur savonds op het sportveld Tirso Sprockel basketball- en volleyball wedstrijden worden gehouden, die voor een ieder, met name jongeren, gratis toegankelijk zullen zijn.<ref>Sportveld Janwé krijgt nam ”Tirso Sprockel”. "Amigoe". Curaçao, 10-09-1985, p. 7. Geraadpleegd op Delpher op 24-04-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643391:mpeg21:p007</ref> * algemeen directeur van Sede Antia (Sentro pa Desaroyo di Antia) tot 1990 * president college curatoren UNA - 1979 * Commandeur in de Orde van St. Sylvester: hij was de eerste Curacaoenaar en de eerste Antilliaan die deze kerlijke erkenning kreeg in 1988.<ref>TIRSO SPROCKEL: NAMENS PROCESSIE AANVAARD Voor eerst Antilliaan onderscheiden met Sylvester orde Mgr. Ellis: met talenten door Sprockel gewoekerd. "Amigoe". Curaçao, 16-06-1988, p. 11. Geraadpleegd op Delpher op 24-04-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642163:mpeg21:p011</ref> -------------------- Te bewerken naar Papiaments: * [[Lijst van scholen op Aruba]] * [[Lijst van politieke partijen op Aruba]] * [[Lijst van politieke partijen in de Nederlandse Antillen]] * [[Lijst van ministers van Economische Zaken van Aruba]] * [[Lijst van Curaçaose ministers van Economische Ontwikkeling]] * [[Lijst van ministers van Financiën van Aruba]] * [[Lijst van ministers van Financiën van Sint Maarten]] * [[Lijst van ministers van Justitie van Aruba]] * [[Lijst van Curaçaose ministers van Justitie]] * '''ABBA''' Amateur Baseball Bond Aruba ([[:it:Federazione di baseball di Aruba|it]]) * '''CBF''' Curacao Baseball Federation ([[:it:Federazione di baseball di Curaçao|it]]) ------------------------ == Preparacion Bandera di Aruba== Dia 21 di januari 1976 gobierno insular e tempo ey, a institui un comision di Bandera, cu tabata tin como tarea conseha e Colegio Ehecutivo en cuanto e stipulamento di un bandera Arubano. E comision a consisti di Julio Maduro como presidente, Ronald Donk y Walter van Romondt como miembro y Epi Wever como secretario. Nan tabatin 6 siman pa completa e tarea, caminda un competencia di bandera a wordo anuncia unda comunidad Arubano a activa nan creatividad y yuda crea e bandera. Un total di 693 diseño a wordo presenta. Despues di a presenta su recomendacion na e Conseho Ehecutivo, riba dia 26 di februari 1976 a selecciona 3 diseño caminda Sarah Bollinger asesora pa Whitney Smith, un experto den diseño di bandera, a traha un diseño nobo pa Aruba. E comision a bolbe presenta e recomendacion, mas detaya aki, riba dia 8 di maart 1976, cual recomendacion a ser discuti den e reunion interno di e Conseho Legislativo, teni riba dia 8 di maart 1976; A DICIDI: ----------- == Gabinete Mercelina == Partido PFP den un komunikado di prensa ta konfirmá ku porfin e proseso di formashon a yega den e etapa ku ta trahando e dekretonan pa nombra e 7 ministernan nobo huntu ku e minister plenipotensiario i minister plenipotensiario suplente na Den Haag. E kandidato pa promé minister enkargá ku Asuntunan General ta [[Luc Mercelina]] (URSM). [[Veronica Webster]] (URSM) ta kandidato pa minister di Salubridat Públiko, Desaroyo Sosial i Labor i [[Grisha Heyliger-Marten]] (DP) ta kandidato pa minister di Turismo, Asuntunan Ekonómiko i Telekomunikashon. [[Marinka Gumbs]] (DP) ta kandidato pa bira minister di Finansa, [[Raeyhon Peterson]] (PFP) ta kandidato pa bira Minister di Bibienda Popular, Planifikashon Urbano i Medio Ambiente, [[Christophe Emmanuel]] (NOW) ta kandidato pa bira minister di Edukashon, Kultura, Hubentut i Deporte i Lyndon Lewis NOW) ku ta kandidato pa bira minister di Hustisia. [[Patrice Gumbs]] (PFP) i [[Gracita Arrindell]] (URSM) ta kandidatonan pa minister plenipotensiario i minister plenipotensiario suplente na Den Haag. Pa NOW Claudius Buncamper lo drenta parlamento pa remplasá Emmanuel, pa URSM Richinel Brug lo remplasá Mercelina i pa DP Viren Kotai lo remplasá Heyliger-Marten. --------------------- {{Databox}} '''Parlamento di e teritorio Kòrsou''', ofisialmente ''Staten van het gebiedsdeel Curaçao'' i abreviá ''Staten van Curaçao'') tabata entre 1937 i 1949 e órgano representativo di e pueblo i konseho legislativo di e teritorio Kòrsou, konsistiendo di e seis isla [[Kòrsou]], [[Aruba]], [[Boneiru]], [[Sint Maarten]], [[Sint Eustatius]] i [[Saba]]. E órgano tabata konsistí di 10 miembro elegi i 5 miembro nombrá i tabata e susesor di e [[Konseho Kolonial]] i predesesor di [[Parlamento di Antias Hulandes]]. == Nomber == Ku e revishon di e konstitushon hulandes na 1922, e término 'kolonia' a keda eliminá fo'i konstitushon. No tabata te 23 di aprel 1936 ku keda kla ku e leinan pa adapta e organisashon estatal den e parti karibense di [[Reino Hulandes]]. Asina, e aña ei e nòmber [[Kòrsou i Dependensianan]] a wòrdu remplasá pa Teritorio di Kòrsou i riba 1 di aprel 1937 e Konseho Kolonial a bira e Parlamento di Kòrsou. == Konstelashon == Pa e konstelashon di e parlamento nobo a skohe un modelo kombiná, konsistiendo di 10 miembro elegí i 5 nombrá. 1] E miembronan elegi tabata ser elegí direktamente dor di e votadornan a base di e reglanan elektoral di Kòrsou di 1937. E miembronan nombrá tabata wòrdu nombrá dor di e Gobernador despues di a konsulta ku e Konseho Ehekutivo. Tambe e gobernador tabata nombra e presidente di parlamento. Algun nombramentu a wòrdu konsiderá komo nombramentu korektivo, pasobra e personanan tabata para na banda di e gobernantenan. == Repartishon di asiento == Pa promé biaha tambe a introdusí un repartishon pa isla di e asientonan di e miembronan elegi. Esaki a keda reparti den 6 asiento pa Kòrsou, 2 pa Aruba i 1 kada un pa Boneiru i [[Islariba]]. Na 1946, despues di protesta di Aruba esaki a kambia den 5 asiento pa Korsou, 3 pa Aruba i 1 kada un pa Boneiru i Islariba. == Elekshon == Bou di e sistema elektoral kombiná aki e tuma lugá tres elekshon: 20 di desember 1937, 17 di november 1941 (elektorado di 3897 persona) i 5 november 1945 (elektorado di 6251 persona).[12][13] E parlamento a wordu konstitui komo lo siguiente: {| class="wikitable" style="text-align:left;" !colspan=1 rowspan=2 style="color: gray"|&nbsp;Miembro !colspan=4 style="color: gray"|&nbsp;Periodo parlamentario 1938-1942 |- ! rowspan="1" style="color: gray"|&nbsp;Repartishon ! style="color: gray"|&nbsp;Nòmber ! style="color: gray"|&nbsp;Partido ! style="color: gray"|&nbsp;Remarke |- | rowspan="10" style="color: gray"| Elegí | rowspan="6" |Curacao | [[Moises Frumencio da Costa Gomez|Moises da Costa Gomez]]|| rowspan="3" |CKP || |- | Ernesto Cecilio Martijn || |- | Adolphe Desertine || |- | J. Capriles || rowspan="2"|lijst Capriles-Rustige || |- | J. Rustige || |- | Willy Maal ||lijst Jonckheer-<br/ >Suarez-Maal || |- | rowspan="2"| Aruba | Jacobo Arends || rowspan="2"|Katholieke partij Aruba || |- | Jean M. de Cuba || |- | rowspan="1"| Bonaire | John de Jongh || CKP || |- | rowspan="1"| Bovenwinden | W.R. Plantz || || |- | rowspan="5" style="color: gray"| Benoemd | rowspan="5" |Curacao | [[John Sprockel]]* || || benoemd statenvoorzitter |- | Isaac Capriles || || |- | Salomon Alfred Senior || || |- | Carel Nicolaas („Cai") Winkel* || || |- | Ph. Bichon van IJsselmonde* || ||na 1940 remplasa pa F. Vromans. |- |} *) oudlid Koloniale Raad {{Appendix}} [[:Category:Karibe Hulandes]] ---------------------------------------------- {{Variante|a}} {{Databox}} {{Infobox person | name = Anouk Balentina | image = | caption = | term = | monarch = | predecessor = | birth_date = [[1 di desèmber|1 di december]] [[1979]] | occupation = hurista, activista y ambientalista | party = }} '''Anouk Balentina''' (☆n. [[1 di desèmber|1 di december]] [[1979]] na [[Aruba]]) ta un hurista, activista di derecho humano i ambientalista [[Aruba]]no. == Bida == Anouk Balentina a nase i lanta den bario di [[Parkietenbos]].<ref>[https://dossierkoninkrijksrelaties.nl/2023/01/30/open-brief-aan-de-koning/ Open brief aan de Koning]. Dossierkoninrijksrelaties.nl (30 di januari 2023)</ref> Desde un edad hoben ela cuminsa sigui di cerca e desaroyonan rond di e dump di Parkietenbos.<ref>http://magazine.xclusivomagazine.com/2002-april-magazine-aruba#!entrevista-anouk-balentina-457</ref> Na 2020 Balentina ta entama un caso sumario pa ordena pa para establecimento y testmento di e incinerator na Parkietenbos inmediatamente.<ref>[https://awemainta.com/wp-content/uploads/2022/07/awe1907.pdf Caso incinerator Parkietenbos: ciudadano ta bolbe gana caso contra gobierno], Awemainta (19 di juli 2022)</ref> Balentina hunto cu 80 otro, a protesta contra e concepto di e permiso di molester pa por opera e incinerator na Parkietenbos. Sinembargo gobierno a dicidi di otorga e permiso aki dia 23 di december 2020 ---------------------- https://kennisplatform.wikimedia.nl/artikelen/schrijven/hoe-vertaal-ik-een-artikel-uit-een-andere-taal-met-de-vertaaltool/ https://www.wikimedia.nl/wp-content/uploads/2021/06/Schrijven_voor_Wikipedia.pdf * Template:Página Prinsipal Actual --> rubrika "Aktual"" riba pagina principal * Template:Página Prinsipal Idioma dicho --> rebrika "Dicho" * Template:Página Prinsipal Articulo destaca ------------- {{Databox}} {{Variante|a}} {{Databox}} '''Dr. Horacio E. Oduber Hospital''' (HOH) ta un [[hospital]] general di tamaño mediano na [[Aruba]]. E ta situa nortwest di e [[kapital|capital]] [[Oranjestad (Aruba)|Oranjestad]], den e zona di Eagle unda antes tabata lokalisa [[Arend Petroleum Maatschappij]]. E hospital, cu ta hiba e nomber di e medico Arubiano, Horacio Oduber, a cuminsá funciona cu 187 cama fin di aña 1976. El a wordo oficialmente inaugura dia [[5 di mart]] [[1977]] den presencia di Wilhelm de Gaay Fortman, minister di Asuntonan Antiano di [[Hulanda]].<ref>{{Citeer nieuws|url=https://delpher.nl/nl/kranten/view?coll=ddd&identifier=ddd:010639094:mpeg21:a0065|titel=Gedeputeerde Leo bedankt Nederland en bisdom. Ziekenhuis onder zware politiebewaking geopend|werk=[[Amigoe]]|datum=1977-03-07|bezochtdatum=2024-02-22}}</ref> Actualmente e hospital ta dispone di 320 cama y tin mas di 1000 persona emplea. E maneho ta den man di fundacion ''Stichting Ziekenverpleging Aruba''.<ref>[https://www.arubahospital.com/about-hoh/board-of-directors/ Board of Directors], Website oficial HOH</ref> HOH ta afilia na ''[[Dutch Caribbean Hospital Alliance]] (DCHA)'', un organisacion cooperativo di hospitalnan den [[Karibe Hulandes|Caribe Hulandes]].<ref>{{nl}}[https://www.rijksoverheid.nl/actueel/nieuws/2021/02/10/oprichting-ziekenhuiscooperatie-dutch-caribbean-hospital-alliance-een-feit Oprichting ziekenhuiscoöperatie “Dutch Caribbean Hospital Alliance” een feit], Rijksoverheid (10 di februari 2021)</ref> == Historia == Horacio Eulogio Oduber (1862-1935) tabata e prome dokter Arubiano y tabatin su consultorio na cas den Wilhelminastraat.<ref name="Ancho">{{Citeer web|url=http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&task=view&id=56&Itemid=65|titel=Historische figuren: Horacio Oduber|werk=Historiadiaruba.aw|datum= |bezochtdatum=1 mei 2020|archiefurl=https://web.archive.org/web/20230802180232/http://www.historiadiaruba.aw/index.php?option=com_content&task=view&id=56&Itemid=65|archiefdatum=2023-08-02}}</ref> E dokter tabata wordo paga solamente cu mercancia y tabata haña cuminda pa su cabay. Hopi hende a muri pa motibu di infeccion, virus o malesa desconoci na e momentu ey. Segun un estimacion, na 1910 tabatin mas o ménos 8.000 habitante riba e isla. Mayoria di nan tabata trahadonan di cunucu ku tabatin menos recurso financiero. Como cu no tabatin un hospital na e momentu ey, e dokter tabata trata e pashentnan na su cas.<ref name="Ancho"/> E operacionnan necesario, incluyendo amputacionnan, tabata wordo ehecuta solamente dor di suministra hopi rum pa motibo di falta di anestesia. Na 1920 e "San Pedro de Verona", a keda funda pa soeurnan catolico (Dominicanessen) na 1920. [[File:BNA-DIG-HARTOG-CAHA-001-014-008.jpg|thumb|left|Cas di dokter Horacio Oduber na Wilhelminastraat en frente di e kerki protestant (1907)]] [[File:Voormalig ziekenhuis San Pedro de Verona.jpg|thumb|220x220px|left|Entrada di San Pedro de Verona]]Despues di apertura di e hospital nobo na 1977 a converti San Pedro hospital den un cas di cuido. Desde seramento di hospital di [[Lago Oil & Transport Company|Lago]] na 1985 HOH a keda e unico hospital na Aruba pa un poblacion di alrededor 120.000 habitante.<ref>{{nl}}[http://www.skipr.nl/actueel/id2829-vumc-versterkt-band-met-arubaans-ziekenhuis.html VUmc versterkt band met Arubaans ziekenhuis], 4 di december 2009</ref> Na september 2014 a inicia un proyecto di renovacion y expansion di e hospital, uno di e proyectonan di construccion mas grandi den historia di Aruba. E proyecto ta ensera lantamento di un edificio nobo di seis piso separa di e edificio existente di cinco piso.<ref>[http://www.dutchcaribbeanlegalportal.com/news/latest-news/2064-renovatie-en-nieuwbouwplannen-van-het-horacio-oduber-hospitaal-hoh Renovatie- en nieuwbouwplannen van het Horacio Oduber Hospitaal (HOH)]</ref> Esaki ta inclui un cas di cama nobo, un sala di emergencia tres biaha mas grandi, un clinica externo nobo pa specialistanan y renovacion di e edificio existente cu ta mehora privacidad y servicionan pa pashent den un ambiente moderno. Trabounan di e fase final di e proyecto a reanuda fin di 2023 despues cu un disputa entre partidonan a para e construccion na 2022. == Servicionan == Dr. Horacio E. Oduber Hospital ta conta cu 320 cama y mas di 1000 empleado cu ta atende mas di 16.000 pashent pa aña. E tin un plataforma pa helicopter pa ricibi pashent cu ta jega cu helicopter di polis o helicopter militar. E hospital ta dispone di tur specialidad basico y algun super specialidad. E tin un departamento di emergencia (eerste hulp) cu ta trata mas o menos 55.000 pashent pa aña. Tin un centro di trauma nivel III disponibel, como tambe un departamento combina cu ta inclui cuido intensivo/cuido mediano/cuido coronario (curason) cu 12 cama, clinica di hemodialyse, tres departamento di psychiater, cinco sala di operacion, banco di sanger, clinica pa trata dolor, centro di oncologia pa tratamento durante dia (dagbehandeling), cuido di enfermo pa dia (dagverpleging), clinica pa trata herida, policlinica interno y externo, departamento pa parto, post di dokter di cas, departamento di fisioterapia y rehabilitacion, tres departamento pa investigacion di diagnostica, diferente laboratorio, botica di hospital, camber di caterisacion di curason, shete departamento pa cuido di enfermo, departamento di servicio pa maternidad, departamento pa mucha, camber di couveuse y diferente otro servicio facilitario.<ref>[https://www.overheid.aw/informacion-tocante-servicio/cuido-y-salud-sub-topics_47801/item/hospital-dr-horacio-oduber-hoh_41386.html Hospital Dr. Horacio Oduber (HOH)], Gobierno di Aruba website oficial</ref> Fuera di residente i turista local HOH tambe ta ricibi regularmente pashent for di hospital mas chikito den e region, manera for di [[Boneiru|Bonaire]] y Isla Riba. Ora cu no tin cama den cuido intensivo of couveuse ta manda pashent for di [[Kòrsou|Corsou]] pa Aruba. == Galeria == <gallery widths="200" heights="200"> Oduber Hospital 21 30 49 855000.jpeg|Compleho di Horacio Oduber Hospital Oduber Hospital 21 30 42 124000.jpeg|Entrada principal di e hospital Oduber Hospital 21 31 33 124000.jpeg|Fachada di edificio B </gallery> --------------------- Dr. Horacio E. Oduber Hospital (HOH) ta un hospital general di tamaño mediano na Aruba E edificio di hospital ta situa na nordwest di e capital Oranjestad, unda cu antes tabata lokaliza Arend Petroleum Company na Eagle. E hospital aki di 187 cama ta recibi su prome uso na final di anja 1976. Dia 5 di maart 1977, a tuma luga e apertura oficial den presencia di e Ministro Hulandes De Gaay Fortman. Na september di 2014, a cuminsa cu e proyecto di expansion y renovacion di e hospital, uno di e proyecto di construccion mas grandi den historia di Aruba. Esaki ta inclui un kas di cama nobo, un sala di emergencia tres biaha mas grandi, un clinica externo nobo pa specialistanan y renovacion di e edificio. Esaki ta mehora privacidad y servicionan pa paciente den un ambiente moderno. Fase final di e proyecto aki lo sigui despues cu e problema entre parti a haci cu construccion a wordo para na 2022. Horacio Oduber Hospital ta forma parti di Dutch Caribbean Hospital Alliance (DCHA) hunto cu otro hospitalnan den Caribe cu ta parti di Reino Hulandes. Aliansa y colaboracion ta inclui e laboratorio di pais di Curacao (ADC), streeklab Haarlem, University Medical Center Utrecht (UMCU), Erasmus Medical Center (EMC), Radboud University, Vrije Universiteit Amsterdam (VU), Maastricht University, Xavier University, Thomas Moore na Belgica y hospitalnan partner na Colombia. Por lesa mas tocante e hospital na aña 2023 den e broshura di di 2da edicion yama NOS SEMPER T'EY. ------------------- '''E Konstitushon di Sint Maarten''' (na [[ingles]]: Constitution of Sint Maarten; [[hulandes]]: '''Staatsregeling van Curaçao''') ta e areglo legal konstituyente di pais [[Sint Maarten]], ku ta forma parti di [[Reino Hulandes]]. E ta e ley mas altu di Kòrsou i ta regla kon e pais ta organisá y ta wòrdu goberná. Eiden ta indiká e órganonan di gobernashon, nan tarea- i kompetensianan == Historia == E Regla di Estado di Sint Maarten a keda aprobá unánimamente pa e [[Konseho Insular]] dia 21 di yüli 2010.[1] 1] E Regla di Estado di Sint Maarten a drenta na vigor dia 10 di òktober 2010, despues di e desmantelashon di Antillas Hulandes i e kreashon di e pais independiente Sint Maarten. E Regla di Estado ta subordona legalmente na e Constitucion di Reino Hulandes y e Statuut pa Reino Hulandes. E konstitushon a drenta na vigor dia [[10 di òktober]] [[2010]], ora ku Antias Hulandes a keda desmantelá. == Contenido === E Regla di Estado di Sint Maarten tin e siguiente kapítulonan: Tereno i unidat * Derecho Fundamental * Gobièrnu i e minister mandatario E Estadonan * Konseho Konsultivo, Korte General di Kontroles, Ombudsman i koleganan di konseho permanente * Lejislashon i gobernashon * Hustisia, Ministerio Públiko i Polis Disposishonnan final Finalmente, e reglanan di estado ta kontené un kantidat di artíkulonan adishonal. E contenido di Constitucion ta como lo sigiuente: * Capitulo I - Derecho Fundamental * Capitulo II - Gobierno * Capitulo III - [[Parlamento di Aruba|Parlamento]] * Capitulo IV - Conseho di Consulta, Camara di Control General y colegio permanente di conseho * Capitulo V - Legislacion y Gobernacion * Capitulo VI - Husticia y poder hudicial * Capitulo VII - Disposicion final {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =|titulo=Staatsregeling van Sint Maarten}} {{References}} }} [[:Category:Gobièrnu]] [[:Category:Sint Maarten]] == Mira tambe == * [[Antias Hulandes]] * [[Disolucion di Antia Hulandes|Disolushon di Antias Hulandes]] ---------------------------- zie encyclopedia NA/CUR '''Raad van State di Reino Hulandes''' (papiamento: Conseho di Estado) ta un di e entidadnan consultativo mas halto den Reino Hulandes. , ancra den C di The '''Council of State''' ({{lang-nl|{{Audio|Nl-Raad van State.ogg|Raad van State}}}}) is a [[constitution]]ally established advisory body in the [[Netherlands]] to the [[Cabinet of the Netherlands|government]] and [[States General of the Netherlands|States General]] that officially consists of members of the royal family and Crown-appointed members generally having political, commercial, diplomatic or military experience. It was founded in 1531, making it one of the world's oldest still-functioning state organisations.<ref>{{cite web|url=http://www.raadvanstate.nl/the_council_of_state/|title=The Council of State|access-date=2013-02-02|archive-date=2013-01-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20130115200809/http://www.raadvanstate.nl/the_council_of_state/|url-status=dead}}</ref> {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =|titulo=Raad van State}} {{References}} }} [[:Category:]] --------------- {{Variante|c}} {{Databox}} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =65395301|titulo=Sababank}} {{References}} }} [[Category:Karibe Hulandes]] {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =|titulo=Jacob Wit}} {{References}} }} {{DEFAULTSORT:Wit, Jacob}} [[:Category:Hende]] [[:Category:Antias Hulandes]] -------------------- Suggesties Gender Gap Challenge (nl.wiki): Esmee Winkel (11/1)- Philomena Wong - Grace Bareno? - Rina Penso - Deborah Jack (en.wiki) --------------------- '''Aanmaken''': * {{CUW}} : [[Medardo de Marchena]] - [[Manuel Fray]] - [[Joseph Sickman Corsen]] - shon Win Hoyer - Jan Gerard Palm - [[Yandi Paula]] - [[Mongui Maduro]] - [[Gibi Basilio]] - [[Jose Capricorne]] - Plaza hotel curacao (en.wiki) - [[Chin Behilia]] - [[Rene Römer]] - [[Paul Comenencia]] * {{ABW}} : [[Lista di gezaghebber di Aruba]] (nl.wiki) - [[Chiara Petrocchi]] (taekwondo) - [[Kanisha Sluis]] (en.wiki) - Akisha Albert (en.wiki) - * General: [[Etnografia]] - [[Seramika]] - [[Leonel Messi]] (ht.wiki) - [[gobiernu]] - politiko - konstitushon - estado - pais? - [[Madurodam]] * nl.wiki: Nederlands Caribisch Soortenregister (Dutch Caribbean Species Register) - Casearua tremula (Palu di Boneiru of Kenepa spirito) * no.wik: Shete Boka nasjonalpark - * en.wiki: Bandariba '''Verbeteren/aanvullen''': * [[Coca-Cola]] - [[Skandinavia]] - [[Rastafari]] - [[Guera Friu]] - [[Yuana]] - [[Jazz]] - [[One Piece]] - [[Nydia Ecury]] - [[Boven Bolivia]] / Plantage Bolivia (bnn/vara joop) - [[Guillfred Besaril]] (https://24ora.com/geoffrey-wever-gobierno-a-tuma-e-paso-corecto-den-caso-di-guillfred-besaril/) == Curaçao == # December 1, 1796: [[Johann Lauffer]] overthrows Jan Jacob Beaujon as governor.<ref>{{cite book|url=https://pure.knaw.nl/portal/en/publications/cura%C3%A7ao-in-the-age-of-revolutions-1795-1800 |title=Curaçao in the Age of Revolutions, 1795–1800 |chapter=The Patriot coup d’état in Curaçao, 1796| last1=Fatah-Black |first1=Karwan| publisher=[[KITLV]] |location=Leiden|year=2011|isbn=978-90-6718-380-2|page=123}}</ref> ----------- == Historia di ATA == Den decada 20, economia di Aruba tabata conta cu un pilar economico dependiente di Refineria Lago. Despues di Guera Mundial II, despues cu turismo y biahe a cuminsa bira mas popular, a cuminsa mira e posibilidad pa explora e sector di turismo na Aruba. Cu establecimento di Aruba Tourist Commission, consistiendo di diferente comerciante local, a percura pa un plan pa expansion di infrastructura pa por acomoda e necesidad di e bishitante. Den cara di adversidad, Aruba a cambia su enfoke pa turismo, resultando den desaroyonan y proyectonan importante. Na aña 1953 Aruba Tourist Commission a cambia di maneho y a sigui bou di nomber di Aruba Tourism Bureau. Aki ta caminda cu a conoce gran baluartenan den historia di e industria di turismo caminda cu Aruba por a conta cu un sector turistico evoluciona, caminda a percura pa reforsa economia local y fomenta intercambio cultural. Aruba Tourism Bureau a conta cu un temporada entre aña 1953 te cu 1985, danki na maneho di directornan Michael Kuiperi, sigui pa Odulio Bertrando ‘Beti’ Arends y finalmente Roderick ‘Rory’ Arends. Na aña 1985, Aruba Tourism Bureau a hiba un transformacion y a bira Aruba Tourism Authority, bou di guia di Remigio Wever, Jan van Nes y Myrna Jansen-Feliciano, kendenan a percura pa un maneho di turismo duradero durante temporada stabiel y durante temporada di desafio.<ref>https://awemainta.com/wp-content/uploads/2024/02/AM240221.pdf Ta rindi honor na tur ex-director di Aruba Tourism Bureau y Aruba Tourism Authority], Awemainta (21 di februari 2024) </ref> * Ronella Croes, CEO di ATA desde 2010? {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid =1159849385|titulo=Spoken word}} {{References}} }} [[:Category:Musika]] ------------------ * [[:en:Wikipedia:Administrators' reading list]] * https://nl.wikibooks.org/wiki/Handboek_MediaWiki * https://translatewiki.net {{NPOV language}} {{Refimprove}} {{stub}} -------------------------- == Hooiberg == Na 1988 a embeyece '''Hooiberg''' pa convirtie esaki den un atraccion turistico: a renoba e trapi cu ta inclui 4 plataformanan na diferente nivel, por ehempel na 70 m i 110 m di haltura, pa descansa i saca potret, i a instala 50 luga di parkeo.<ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642486:mpeg21:a0078|titel=Hooiberg wordt toeristenoord|werk=[[Amigoe]]|datm=1987-08-20|bezochtdatum=2022-11-15}}</ref> De regering heeft plannen om de Hooiberg aantrekkelijk te gaan maken en tot toeristenplek te ontwikkelen. Tijdens zyn recente bezoek is minister drs Jan de Koning ermee akkoord gegaan met goedkeuring van een bedrag van 305 duizend florin om dit project te kunnen uitvoeren. De Hooiberg zal een geheel nieuwe trap krijgen met handsteun en een plek om uit te rusten. Beneden komt een parkeerplaats voor ongeveer vijftig auto's, en een platform in de vorm van een klein park met lokalen voor de verkoop van frisdrank, eten en souvenirs. Op de trap op zeventig meter hoogte, komt een terras waar men kan uitrusten en door middel van een telescoop over Aruba kan kijken. Een tweede terras met telescoop volgt op 110 meter hoogte. Er volgen hierna nog twee terrassen voordat men het hoogste punt van de Hooiberg heeft bereikt. Het Hooiberg-project dossier is bijna klaar en verwacht wórdt, dat werkzaamheden aan de trap medio november dit jaar zullen beginnen. Het Hooibergproject is afkomstig van Planafdeling Bouwkunde architecten bureau, van Publieke Werken. Na 2022 a anunsia un proyecto pa renova e facilidadnan existente, embeyece e atraccion i agrega un mirador riba e top di e sero. Na aña 2022 Ministro di Turismo Dangui Oduber a anuncia un projecto pa embeyesamento di Hooiberg.[1] Aruba Tourism Authority (ATA) y Tourism Product Enhancement Fond[sic] (TPEF) lo funda e projecto. E prome fase lo wordo funda pa TPEF y ta incera e renobacion di e trapinan y hutnan riba Hooiberg. ATA lo funda e segundo fase di e project caminda un punto di observacion lo ser construi na e punto mas halto di e sero dunando bishitantenan un bista di 360-grado di Aruba. Artistanan local lo provee un toque artistico cu obra di arte di mosaico. --------------- '''Jay Bryant Haviser''' (21 di november [[1955]] na ... ) ta un arkeologo merikano. NAME: Jay Bryant HAVISER Jr. BIRTHPLACE: Bartow, Florida, U.S.A. BIRTHDATE: November 21, 1955 MARITAL STATUS Re-married Nov. 27, 2008, to Ilene J. Rosalina (Curaçao) CHILDREN 2 children 2 step-children (all born on Curaçao) RESIDENCE: Opal Road #1, Pelican, St. Maarten, Dutch Caribbean. tel.1721-544-4154 / cell 1721-524-1155 OFFICE: SIMARC Archaeological Center, A.T. Illidge Road #117, Madame Estate, St.Maarten, Netherlands Caribbean tel./fax. 1-721-542-0201 E-mail: jhaviser@hotmail.com DUAL NATIONALITY: Netherlands / U.S.A. Awards 1996 Cola Debrot Prize for Science (Curaçao/Netherlands Antilles) 2008 Ridder in de Order van Oranje-Nassau (Knighthood), decoration from Her Majesty Queen Beatrix of the Netherlands 2008 Lifetime Environmental Achievement Award (St. Maarten) IslandVision Fd 2009 Culture Time Person of the Year Award for 2008 (St. Maarten), PJD2 Radio 2013 Paul Harris Fellow Award, Rotary International, Mid-Isle Chapter St. Maarten ------------------ '''Madurodam''' is een [[Nederland (hoofdbetekenis)|Nederland]]se [[Miniatuurpark|miniatuurstad]] in [[Den Haag]] op een [[Schaal (verhouding)|schaal]] van 1 op 25,<ref>De Erasmus- en van Brienenoordbruggen zijn gebouwd op de grotere schaal van 1:12. Op 1:25 zou men er niet overheen kunnen lopen.</ref> geopend op [[2 juli]] [[1952]] aan het George Maduroplein. Dit toeristische [[attractiepark]] trekt jaarlijks circa 600.000 betalende bezoekers.<ref>Op [https://web.archive.org/web/20160312195102/http://nieuws.nl/algemeen/20130108/meer-bezoekers-voor-madurodam/ nieuws.nl] meldt het park zelf 739.000 over 2013, een stijging van 36% ten opzichte van 2011. Omgerekend zouden er dat laatste jaar dus rond de 550.000 geweest moeten zijn. De organisatie spreekt min of meer standaard van 1 miljoen per jaar, een cijfer dat door ''[http://www.trouw.nl/tr/nl/5009/Archief/article/detail/3486389/2013/08/03/1-miljoen-bezoekers-trok-Madurodam-het-afgelopen-jaar.dhtml Trouw]'' wordt gemeld over 2013. Er bestaan geen andere cijfers dan die door het park zelf verstrekt worden.</ref> Het park beslaat een totaaloppervlak van 62.630 m². De gebouwde stad zelf meet 17.630 m². De miniatuurstad heeft veelal als inspiratie gediend voor de bouw van diverse attractieparken wereldwijd zoals [[Legoland Billund]]<ref>{{Citeer web|url=http://www.miniland.nl/Nieuws/Artikelen/121117%20legoland%20billund%2050%20geschiedenis.htm|titel=nieuws|bezochtdatum=2020-10-24|werk=www.miniland.nl|archiefurl=https://web.archive.org/web/20201027034227/http://www.miniland.nl/Nieuws/Artikelen/121117%20legoland%20billund%2050%20geschiedenis.htm|archiefdatum=2020-10-27|dodeurl=nee}}</ref> en het [[Disneyland Park (Anaheim)|Disneyland Park in Anaheim]].<ref>{{Citeer boek|titel=Walt Disney's Disneyland|auteur=Nichols, Chris, 1971-|medeauteurs=Nichols, Charlene (Archivist),|url=https://www.worldcat.org/oclc/1018083433|plaats=[Köln, Germany]|ISBN=978-3-8365-6348-2}}</ref> Het is genoemd naar [[George Maduro]], een [[Curaçao (hoofdbetekenis)|Curaçao]]se student die zich tijdens [[Duitse aanval op Nederland in 1940|de meidagen van 1940]] als [[cavalerie]][[officier]] onderscheidde in [[Duitse aanval op Nederland in 1940#De slag om de residentie|de slag om de residentie]], en in februari 1945 in concentratiekamp [[Dachau (concentratiekamp)|Dachau]] overleed; zijn ouders schonken het beginkapitaal voor het project, dat door de familie Maduro wordt beschouwd als monument voor hun enige zoon.<ref>[https://www.madurodam.nl/nl/organisatie/geschiedenis/ ''Wie was George Maduro?''], madurodam.nl</ref> ---------- == Aloe == Aloe na Aruba, Bonaire y Sentebibu na Corsou y Boneiru. === Islanan ABC === Sintebibu heeft dikke, vlezige bladeren, sappig en veel slijn bevattend. Aloe werd op Aruba en Bonaire aangeplant in verband met betekenis in de farmaceutische industrie. <ref>Encyclopedie van de Nederlandse Antillen, H. Hoetink (1969)</ref>Aloe werd in 1836 door gezaghebber Baron van Rader op Curacao als gouvernementscultuur geintroduceerd. De plant is uitgesproken kalkminnend. De jonge uitlopers (siboys, semina) worden in de droge tijd uitgezet. Na 2-3 jaar kan men de dikke bladeren afsnijden en laten staan in lekbakken plaatsen waarna het sap in koperen ketels wordt ingedampt en verhard tot aloehars. De hars uit Aruba en Bonaire werd voornamelijk naar de Verenigde Staten uitgevoerd. De aloeplant wordt al sinds midden 1800 op Aruba verbouwd. Het klimaat en de droge grond lenen zich bij uitstek voor de aloeteelt. De plant doet het hier heel goed: de Arubaanse aloe heeft een aloenegehalte van 22 %, terwijl het gehalte van de aloe in de rest van de wereld ten hoogste 15% bevat.<ref name="Aloe">[http://www.historiadiaruba.aw/index.php@f13option=com_content&task=view&id=46&Itemid=32 Aloe/Mon Plaisir], Historia di Aruba</ref> De grootste bloei van de aloe-cultuur maakte Aruba door onder gezaghebber Jan Helenus Ferguson (1866-1871). De weg door de aloevelden vanuit de stad werd dan ook naar hem genoemd. In de 19e eeuw werd ook een aloeplantage aangelegd in Socotoro; Socotoro is vermoedelijk vernoemd naar het eiland Sokotra of Socotora, destijds een Brits eiland in de Indische Oceaan voor de kust van Yemen. Dat eiland ligt op dezelfde lengtegraad als Aruba en daar wordt ook aloe verbouwd. De legende wil dat Alexander de Grote op aanraden van Aristoteles dit eiland veroverde voor de aloe die hij gebruikte om de wonden van zijn soldaten te genezen. Op de aloeplantage Mon Plaisir van de Fransman Louis Bazin verrees begin 1900 een voor die tijd moderne stoomkookinrichting. Aruba was in de 19e eeuw de grootste leverancier van aloehars, die voornamelijk werd gebruikt voor de productie van laxerende middelen. De aloehars werd naar het buitenland geexporteerd, voor het merendeel naar New York, maar ook naar Hamburg en naar Londen. De hars uit de Antillen (destijds `Curacaose` genoemd) was een van de beste ter wereld en duurder dan de andere soorten op de markt. Het aandeel van Aruba in de `Curacaose` export was ruim 90%. In de economie van de tijd voor de komst van de olie-industrie betekende de aloe een redelijke bron van inkomsten, vooral voor de kleine cunucero. In tijden van werkeloosheid (de droge tijd) was de aloteelt een goede bron van bestaan. Begin 1900 werd het eerste wetenschappelijk onderzoek op de aloeplant verricht. Daarbij werd de genezende werking van aloe op verbranding door zonnestraling en andere brandwonden onomstotelijk bevestigd. Door de komst van de olie-industrie veranderde er veel op de arbeidsmarkt op Aruba en raakte de aloeteelt wat op de achtergrond. Pas na de Tweede Wereldoorlog werd de aloecultuur weer hervat. In 1949 richtte Casey Eman de eerste aloefabriek van Aruba op, onder de naam Aruba Aloe Products Company. Destijds werden de aloesappen plaatselijk bewerkt tot aloene en verscheept naar de Verenigde Staten. De productie van Arubaanse aloe bedroeg in 1951 ongeveer 15.000 pond oftewel 30% van de totale wereldopbrengst. Na het indampen van het harssap in open koperen potten van ca. 200 liter was het aloe-product klaar voor export voor vooral de geneeskundige en cosmetische industrie in USA en Europa. Aloe-industrie op Aruba was toentertijd een vuil en zwaar lichamelijk werk met een schraal loon voor haar seizoen-arbeiders. Aruba werd een van de grootste aloeproducenten van de wereld wegens de goede kwaliteit aloe.<ref name="Aloe"/> Conoci na Aruba tabata e plantage di aloe di Mon Plaisir y Sividivi. aloë-cultuur, die op Bonaire en Aruba veel voorkomt, maar waarvan op het eiland Curacao maar twee aanplantingen op eenigszins ruime schaal bestaan). Rond 1850 werden er enkele aloe plantages op Aruba gesticht die tot 1868 door het gouvernement geexploiteerd werden. Hierna kwam de aloeteelt in particuliere handen. ==== Uzo ==== Ta come of bebe e blanco di aloe pa problema di artritis, diabetes, tosamento y ulcera na stoma. Tambe por hunta e blanco riba curpa y cuero pa kita dolor of trata un herida of kemadura. Tambe sa laba cabey cune. Algun gota di e zeta geel of juice di aloe mescla cu awa ta bon pa un purgashi di e curpa. Pa problema di cuero, manera carpata, of di digestion di animalnan domestico tambe ta uza e likido di aloe.<ref>Remedinan di tera, Grupo di Noord, 2010</ref> Bij het beschilderen van buitenmuren worden gesneden aleobladeren in de waterverf gedaan. {{Appendix}} -------------------- '''Francesco Corallo''' (nasé [[19 di sèptèmber]] [[1960]] na Catania, [[Italia]]<ref name=":1">{{Citeer web|url=https://www.repubblica.it/cronaca/2012/05/30/news/la_vita_d_azzardo_di_francesco_corallo_tra_il_padre_boss_e_l_entourage_di_fini-64287400/?refresh_ce|titel=La vita d'azzardo di Francesco Corallo tra il padre boss e l'entourage di Fini|bezochtdatum=2018-10-14|auteur=|achternaam=|voornaam=|datum=2013-08-04|werk=La Repubblica|uitgever=|taal=it|archiefurl=https://web.archive.org/web/20200728155350/https://www.repubblica.it/cronaca/2012/05/30/news/la_vita_d_azzardo_di_francesco_corallo_tra_il_padre_boss_e_l_entourage_di_fini-64287400/?refresh_ce|archiefdatum=2020-07-28}}</ref>), tambe konosí komo ''King of the Slots''<ref>{{Citeer web |url=https://www.thedailyherald.sx/islands/corallo-claims-his-phone-was-hacked-on-orders-of-italy-and-the-netherlands |titel=Corallo claims his phone was hacked on orders of Italy and the Netherlands |datum=18 januari 2022 |bezochtdatum=11 mei 2024 |werk=The Daily Herald |taal=en}}</ref>, ta un empresario i doño di kasino italiano-hulandes.<ref name=":3" /> Corallo a nase na Catania, Sisilia, i a biba riba e isla karibense di Sint Maarten for di tempu ku e tabatin dieshete aña.<ref name=":5" /> E ta mas konosí pa su empresanan den e industria di wega di plaka i su enbolbimentu den vários kontroversia legal. {{Appendix}} ---- '''Francesco Corallo''' ([[Catania (stad)|Catania]], [[Italië]], [[1960]]<ref name=":1">{{Citeer web|url=https://www.repubblica.it/cronaca/2012/05/30/news/la_vita_d_azzardo_di_francesco_corallo_tra_il_padre_boss_e_l_entourage_di_fini-64287400/?refresh_ce|titel=La vita d'azzardo di Francesco Corallo tra il padre boss e l'entourage di Fini|bezochtdatum=2018-10-14|auteur=|achternaam=|voornaam=|datum=2013-08-04|werk=La Repubblica|uitgever=|taal=it|archiefurl=https://web.archive.org/web/20200728155350/https://www.repubblica.it/cronaca/2012/05/30/news/la_vita_d_azzardo_di_francesco_corallo_tra_il_padre_boss_e_l_entourage_di_fini-64287400/?refresh_ce|archiefdatum=2020-07-28}}</ref>), ookwel bekend als “King of the Slots”,<ref>{{Citeer web |url=https://www.thedailyherald.sx/islands/corallo-claims-his-phone-was-hacked-on-orders-of-italy-and-the-netherlands |titel=Corallo claims his phone was hacked on orders of Italy and the Netherlands |datum=18 januari 2022 |bezochtdatum=11 mei 2024 |werk=The Daily Herald |taal=en}}</ref> is een [[Italië|Italiaans]]-[[Nederland|Nederlands]]<ref name=":3" /> [[zakenman]] en [[Casino (gokken)|casino]]-eigenaar op het [[Caribische eilanden|Caribische eiland]] [[Sint Maarten (eiland)|St.-Maarten]].<ref name=":5" /> == Levensloop == Corallo bezit diverse casino's, waaronder drie in Sint-Maarten<ref>{{Citeer web |url=https://stmaartennews.com/business/corallo-will-rebuild-starz-casino-cupecoy/ |titel=Corallo will rebuild Starz Casino in Cupecoy |datum=2018-01-19 |bezochtdatum=2019-12-19 |werk=StMaartenNews.com |taal=en |archiefurl=https://web.archive.org/web/20191219204744/https://stmaartennews.com/business/corallo-will-rebuild-starz-casino-cupecoy/ |archiefdatum=2019-12-19}}</ref> en daarnaast ook in Santo Domingo en [[Panama (land)|Panama]]. Voorheen bezat hij ook een gokgelegenheid in [[Curaçao]], maar daar verloor hij zijn licentie nadat zijn naam boven kwam drijven in de praktijken rondom [[Gerrit Schotte]].<ref name=":0">{{Citeer web |url=https://sxmgovernment.com/2016/12/14/english-italian-the-biography-of-francesco-corallo-the-godfather-of-the-caribbean-part-1/ |titel=English/Italian :The Biography Of Francesco Corallo “The Godfather” Of The Caribbean Part 1 |achternaam=Galli |voornaam=Eva |datum=2016-12-14 |bezochtdatum=2018-10-14 |werk=St Maarten News |taal=en |archiefurl=https://web.archive.org/web/20200728165936/https://sxmgovernment.com/2016/12/14/english-italian-the-biography-of-francesco-corallo-the-godfather-of-the-caribbean-part-1/ |archiefdatum=2020-07-28 |dodeurl=ja}}</ref> Het onderzoek hiernaar kwam aan het rollen na een verzoek om referenties door Schotte aan de Italiaanse regering voor de aanstelling van Corallo in een hoge positie bij een financiële instelling op de Antillen.<ref>{{Citeer web |url=https://www.thedailyherald.sx/islands/83340-schotte-behind-bars-18-months |titel=Schotte behind bars 18 months |achternaam= |voornaam= |auteur= |datum=6 december 2018 |bezochtdatum=11 mei 2024 |werk=The Daily Herald Newspaper St. Maarten |uitgever= |taal= |archiefurl=https://web.archive.org/web/20191219204743/https://www.thedailyherald.sx/islands/83340-schotte-behind-bars-18-months |archiefdatum=2019-12-19 |dodeurl=ja}}</ref> Toen Corallo in 2011 gearresteerd werd door de Italiaanse financiële politie (''Guardia di Financa''), beriep hij zich op [[diplomatieke immuniteit]] omdat hij een diplomaat van Dominica zou zijn. Hij bezat namelijk een Dominicaans diplomatiek paspoort dat hij illegaal gekocht had, juist om aan arrestatie in Italië te voorkomen.<ref>{{Citeer web |url=https://knipselkrant-curacao.com/cc-francesco-corallo-bought-his-diplomatic-passport/ |titel=Francesco Corallo bought his diplomatic passport |datum=2017-01-03 |bezochtdatum=11 mei 2024 |werk=Curaçao Chronicle |taal=en |via=Knipselkrant}}</ref> De Italiaanse minister van Buitenlandse Zaken ging niet mee in zijn claim: hij verklaarde dat diplomatieke immuniteit in het gastland (hier: Italië) niet van toepassing is voor iemand die betrokken is in belangrijke economische activiteiten.<ref>{{Citeer web |url=https://sakafete.com/inside-dominica-iv-government-or-enemy-of-people/ |titel=Inside Dominica IV: Government or enemy of people? |datum=2011-11-18 |bezochtdatum=11 mei 2024 |werk=Dominica news online most popular |taal=en |archiefurl=https://web.archive.org/web/20191219204744/https://sakafete.com/inside-dominica-iv-government-or-enemy-of-people/ |archiefdatum=2019-12-19 |dodeurl=ja}}</ref> Eind 2016 werd Corallo op [[Sint Maarten (eiland)|St.-Maarten]] gearresteerd op [[verdenking]] van [[belastingontduiking]], [[Witwassen|witwasserij]], [[Verduistering (misdrijf)|verduistering]] en lidmaatschap van een internationale [[Georganiseerde misdaad|criminele organisatie]]. In afwachting van uitzetting werd hij maandenlang in een [[Philipsburg|Philipsburgse]] [[politiebureau]] in verzekerde bewaring gesteld.<ref name=":2">{{Citeer web |url=https://www.thedailyherald.sx/islands/81459-corallo-wins-case-at-human-rights-court |titel=Corallo wins case at Human Rights Court |achternaam= |voornaam= |auteur= |datum=9 oktober 2018 |bezochtdatum=11 mei 2024 |werk=The Daily Herald |uitgever= |taal=en |archiefurl=https://web.archive.org/web/20191219204746/https://www.thedailyherald.sx/islands/81459-corallo-wins-case-at-human-rights-court |archiefdatum=2019-12-19 |dodeurl=ja}}</ref> Het [[Europees Hof voor de Rechten van de Mens]] bepaalde later dat de omstandigheden rond de bewaring van Corallo in St.-Maarten inhumaan waren, maar oordeelde ook dat de bewaring zelf niet onrechtmatig leek.<ref name=":2" /> In augustus 2017 werd Corallo na een juridische strijd door Sint-Maarten uitgeleverd aan Italië.<ref>{{Citeer web |url=https://online.flipbuilder.com/toms/occx/files/basic-html/page37.html |titel=Ayera tardi Francesco Corallo a keda extradita pa Italia |achternaam= |voornaam= |auteur= |datum=2017-08-17 |bezochtdatum=11 mei 2024 |werk=Awemainta |uitgever= |taal=pap |archiefurl= |archiefdatum= |dodeurl= |via=Online Flipbuilder}}</ref><ref name=":3">{{Citeer web |url=http://www.dutchcaribbeanlegalportal.com/legal-documents/judgments/137-judgements/8062-fransesco-corallo-may-be-extradited |titel=Francesco Corallo may be extradited |achternaam= |voornaam= |auteur= |datum=20 juni 2017 |bezochtdatum=11 mei 2024 |werk=Dutch Caribbean Legal Portal |uitgever= |taal=en}}</ref><ref>{{Citeer web |url=http://www.soualigapost.com/en/news/16220/justice/francesco-corallo-was-extradited-italy |titel=Francesco Corallo (Catania, Italy, 1960) was extradited today to Italy |achternaam= |voornaam= |auteur= |datum=16 augustus 2017 |bezochtdatum=11 mei 2024 |werk=Souliga Post |uitgever= |taal=en |archiefurl= |archiefdatum=}}</ref> Eenmaal aangekomen in Italië werd hij vrijgelaten<ref name=":4">{{Citeer web |url=https://www.thedailyherald.sx/islands/corallo-sr-allegedly-tried-to-extort-his-son#:~:text=allegedly%20tried%20to%20extort%20his%20son,-Islands%2004%20May&text=PHILIPSBURG%2D%2DGaetano%20Corallo%2C%20father,Italy%20where%20he%20presently%20resides. |titel=Corallo Sr. allegedly tried to extort his son |achternaam= |voornaam= |auteur= |datum=11 mei 2024 |bezochtdatum=11 mei 2024 |werk=The Daily Herald |uitgever= |taal=en |archiefurl=https://web.archive.org/web/20180613053454/http://curacaochronicle.com/judicial/corallo-sr-allegedly-tried-to-extort-his-son/ |archiefdatum=2018-06-13}}</ref> en een klein jaar later, in juli 2018, keerde hij weer terug naar Sint-Maarten.<ref>{{Citeer web |url=https://www.thedailyherald.sx/islands/businessman-corallo-returns-to-st-maarten#:~:text=Maarten,-Islands%2026%20July&text=PHILIPSBURG%2D%2DAtlantis%20Group%20owner,in%20Italy%20and%20can%20travel. |titel=Businessman Corallo returns to St. Maarten |datum=2018-07-26 |bezochtdatum=11 mei 2024 |werk=the Daily Herald |taal=en}}</ref> In 2016 werd door de aanklager in Rome aan zijn collega's in St.-Maarten gevraagd drie boten van Corallo [[Inbeslagname|in beslag te nemen]] en te verkopen met als doel 215,4 miljoen euro aan onrechtmatige winsten van de zakenman terug te vorderen. Na een juridische strijd waarin Corallo tegen de verkoop van zijn boten streed, gaf een Philisburgse rechtbank in 2019 definitief haar fiat voor de verkoop.<ref name=":5">{{Citeer web |url=https://stmaartennews.com/judicial/court-allows-prosecutor-sell-corallos-boats/ |titel=Court allows prosecutor to sell Corallo’s boats |datum=2019-02-13 |bezochtdatum=11 mei 2024 |werk=StMaartenNews.com |taal=en |archiefurl=https://web.archive.org/web/20191219204747/https://stmaartennews.com/judicial/court-allows-prosecutor-sell-corallos-boats/ |archiefdatum=2019-12-19}}</ref> == Persoonlijk == Francesco Corallo heeft een vertroebelde relatie met zijn vader, [[Gaetane Corallo]]. Het is echter onbekend wat voor rol de vader speelt in zijn zoons leven: in 2010 werd door de rechtbank van Rome gesteld dat hun relatie verbroken is en er geen zakelijk verband tussen de twee bestaat. Later werd door de civiele rechtbank van Rome een bevel uitgevaardigd waarin het Italiaanse Ministerie van Binnenlandse Zaken opgedragen werd elke verwijzing van Corallo en zijn broer met hun vader te verwijderen van de website.<ref name=":1" /> In 2016 beschuldigde de vader Francesco weer van geldvervreemding, een voorval dat zo'n dertig jaar eerder plaatsgevonden zou hebben.<ref>{{Citeer web |url=https://knipselkrant-curacao.com/dh-corallo-sr-sticks-to-claim-on-son-expected-his-arrest/ |titel=Corallo Sr. sticks to claim on son, expected his arrest |achternaam= |voornaam= |auteur= |datum=15 december 2016 |bezochtdatum= |werk=Daily Herald |uitgever= |taal=en |dodeurl= |via=Knipselkrant |dodelink=}}</ref> Hier is echter nooit bewijs voor gevonden en Corallo overwoog meerdere [[Smaad|smaadzaken]] tegen zijn vader aan te spannen.<ref name=":4" /> == Referenties == {{References}} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =63318783|titulo=Gilbert Wawoe}} {{References}} }} {{DEFAULTSORT:Wawoe, Gilbert}} [[:Category:Hende]] [[:Category:Korsou]] fx3b57c15l3b3p9eq4k13wkzn3e93yj 0 14540 192389 192334 2026-05-31T21:02:25Z Caribiana 8320 192389 wikitext text/x-wiki {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais| variante= a | tipo = Bario y zona | nomber = Rooi Congo | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 2 | caption_align = center | image1 = | caption1 = | image2 = | caption2 = | footer = | footer_align = center }} | area = | poblacion = 2.282 | censo = 2020 | densidad = | pais = {{ABW}} | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[Regionnan di Aruba|San Nicolas Noord]] | tipo_subdivision_adm = Zona | subdivision_adm = | zoom = 13 }} '''Rooi Congo''' ta referi na un bario y zona na [[Aruba]], situa den e parti noord di [[San Nicolas]]. E nomber ta deriva di un [[rooi]] cu e mesun nomber, cu ta origina banda di [[Sero Blanco]] y ta baha den lama na [[Zeewijk]].<ref name=:"1">{{nl}}Frank, Vivienno (2019), ''Aruba en een keuze uit haar toponiemen'' , pag.166, [[International Standard Book Number|isbn]] 978-0-359-65900-5</ref> Originalmente, e nomber aki a wordo inspira pa Riu Congo na [[Afrika]]. For di 1912 caba, Rooi Congo a aparece riba e mapa topografico di [[Johannes Vallentin Dominicus Werbata|Werbata]]. Como bario residencial, e nomber no a aparece te cu despues di aña 1945.<ref name=:"1"/> Dia 1 di januari 2020 e bario tabatin 2.282 habitante.<ref>[https://cbs.aw/wp/index.php/2021/11/30/census-2020-housing-tables/ Housing Census], CBS Aruba (2020)</ref> {{Imagen anota |image=BNADIGWERBATAARUBA 0009.jpg |image-width=2000 |image-left= -360 |image-top=-575 |width=270 |height=270 |float=right |annotations=<!-- bashi of no, e parameter aki mester ta inclui--> |caption=Mapa di Werbata ta menciona Rooi Congo (1912). }} == Localisacion y infrastructura == Rooi Congo ta extende for di west (pabou) di Weg Sero Preto te [[Brasil]] y ta e zona mas grandi den e region aki. E tereno ta varia den elevacion, cu un averahe di 18 meter riba nivel di lama.<ref>[https://elevationmap.net/rooi-congo-aw-1002616001 Rooi Congo], elevationmap.net </ref> E area ta wordo crusa pa Caya Jose Geerman, un ruta principal cu ta conecta e parti noordoost di San Nicolas cu e area di Brasil. Te cu 1995 Caya Jose Geerman tabata yama Congoweg, cu a wordo renombra despues di [[Status aparte di Aruba|Status aparte di Aruba]] pa honra un politico prominente di San Nicolas, [[Jose Geerman]] (1917-1977).<ref>{{citeer web|titel=Congoweg wordt Caya José Geerman|werk=[[Amigoe]]|datum=1995-09-07|via=Delpher.nl| bezochtdatum=2026-05-31|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644937:mpeg21:p007}}</ref> Den añanan 1960, hopi desaroyo di construccion a tuma luga den e zona di Rooi Congo. Entre otro, a habri un scol pa ciencia domestico y un scol di ofishi. Posteriormente, esakinan a uni den e scol pa enseñansa profesional basico (EPB) di San Nicolas, situa na Caya Jose Geerman.<ref>{{citeer web|titel=De nieuwe lagere Technische School te Rooi Congo nabij San Nicolas|werk=[[Amigoe]]|datum=1964-02-13|bezochtdatum=2026-05-31|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010469941:mpeg21:p006}}</ref> Durante e periodo aki, [[Atventista di Shete Dia|comunidad Adventista]] di Aruba a habri su di tres tempel den e zona<ref>{{citeer web|titel=Adventisten vragen terrein in erfpacht|werk=[[Amigoe]]|datum=1960-09-12|bezochtdatum=2026-05-31 |url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000209727:mpeg21:p006}}</ref> y e caya mes a wordo renoba, asfalta y ekipa cu trottoir.<ref>{{citeer web|titel=Arubaans bc vraagt krediet voor aanleg trottoirs Rooi Congo|werk=[[Amigoe]]|datum=1968-07-06|bezochtdatum=2026-05-31|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643790:mpeg21:p005}}</ref> Na 1972 [[Kolegio Ehekutivo|Colegio Ehecutivo di Aruba]] a aproba construccion di un proyecto pa 75 cas di pueblo den e bario, cu e wordo entrega na 1974.<ref>{{citeer web|titel=Officiële gunningsdokumenten getekend voor de bouw van het volkswoningprojekt Aruba|werk=[[Amigoe]]|datum=1972-02-19|bezochtdatum=2026-05-31|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010461104:mpeg21:p005}}</ref> E casnan aki ta situa na Lopezstraat, Wernerstraat, Noguerastraat, Castrostraat, Vorststraat, Tobelstraat y Stamperstraat. Na 1975, un di dos proyecto di 100 cas di pueblo a sigui.<ref>{{citeer web|titel=Nieuw model geintroduceerd Over 2 maanden begin bouw 500 volkswoningen|werk=[[Amigoe]]|datum=1975-04-12|bezochtdatum=2026-05-30|url= https://resolver.kb.nl/resolveurn=ddd:010998587:mpeg21:p005}}</ref> Den e bisindario tin e siguiente barionan: [[Standardville]], Rooi Hundo y Watapana Gezaag. Algun caya conoci den e zona ta: Rooi Congo, Weg Rooi Congo, Weg Sero Blanco y Palisiaweg. == Desaroyo sosial == Na 1951, Rooi Congo a wordo selecciona como luga pa establece un bordeel. Habitantenan di barionan den bisindario, manera Standardville, no tabata di acuerdo y hunto cu otro gruponan di comunidad, incluyendo organisacionnan religioso, grupo di dama y dirigente di scol, a protesta fuertemente contra e plan.<ref>{{citeer web|titel=Arubaanse vrouwen richtten zich tot Zijne Exc. de Gouverneur Wensen meer zekerheid inzake Campo Alegre|werk=[[Amigoe]]|datum=1951-06-14|bezochtdatum= 2026-05-31|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010402381:mpeg21:p003}}</ref> Debi na e oposicion amplio den comunidad, e proposicion pa traha un facilidad pa controla prostitucion, similar na [[Campo Alegre]] na [[Kòrsou|Corsou]], finalmente no a wordo implementa.<ref>{{citeer web|titel= Prostitutie op Aruba: Geen legale prostitutie, maar 'gedoogd beleid'|auteur=Heleen Bongers|werk=[[Amigoe]]|datum=1995-09-18|bezochtdatum= 2026-05-31|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644948:mpeg21:p006}}</ref> {{Appendix}} [[Kategoria:Luga na Aruba]] c2xxmq9mb4y7li1shcb8j3etbm74egy 192398 192389 2026-05-31T22:07:32Z Caribiana 8320 192398 wikitext text/x-wiki {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais| variante= a | tipo = Bario y zona | nomber = Rooi Congo | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 2 | caption_align = center | image1 = | caption1 = | image2 = | caption2 = | footer = | footer_align = center }} | area = | poblacion = 2.282 | censo = 2020 | densidad = | pais = {{ABW}} | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[Regionnan di Aruba|San Nicolas Noord]] | tipo_subdivision_adm = Zona | subdivision_adm = | zoom = 13 }} '''Rooi Congo''' ta referi na un bario y [[rooi]] den e parti nort di [[San Nicolas]], e di dos ciudad mas grandi di [[Aruba]]. E bario a deriva su nomber di e rooi cu e mesun nomber: Rooi Congo. E rooi ta origina na Sero Blanco (San Nicolas) y ta desemboca den lama na [[Zeewijk]].<ref name=:"1">{{nl}}Frank, Vivienno (2019), ''Aruba en een keuze uit haar toponiemen'' , pag.166, [[International Standard Book Number|isbn]] 978-0-359-65900-5</ref> Originalmente, e nomber aki a wordo inspira pa Riu Congo na [[Afrika]]. Rooinan na Aruba ta un forma natural di coleccion di awa di yobida durante temporada di awacero, aunke mayoria di tempo nan ta seco. For di 1912 caba, Rooi Congo a aparece riba e mapa topografico di [[Johannes Vallentin Dominicus Werbata|Werbata]]. Como bario residencial, e nomber no a aparece te cu despues di aña 1945.<ref name=:"1"/> Dia 1 di januari 2020 e bario tabatin 2.282 habitante.<ref>[https://cbs.aw/wp/index.php/2021/11/30/census-2020-housing-tables/ Housing Census], CBS Aruba (2020)</ref> {{Imagen anota |image=BNADIGWERBATAARUBA 0009.jpg |image-width=2000 |image-left= -360 |image-top=-575 |width=270 |height=270 |float=right |annotations=<!-- bashi of no, e parameter aki mester ta inclui--> |caption=Mapa di Werbata ta menciona Rooi Congo (1912). }} == Localisacion y infrastructura == Rooi Congo ta extende for di west (pabou) di Weg Sero Preto te [[Brasil]] y ta e zona mas grandi den e region aki. E tereno ta varia den elevacion, cu un averahe di 18 meter riba nivel di lama.<ref>[https://elevationmap.net/rooi-congo-aw-1002616001 Rooi Congo], elevationmap.net </ref> Door di e area ta pasa Caya Jose Geerman, un ruta principal cu ta conecta e parti noordoost di San Nicolas cu e area di Brasil. Te cu 1995 Caya Jose Geerman tabata yama Congoweg, cu a wordo renombra pa honra un politico prominente di San Nicolas, [[Jose Geerman]] (1917-1977).<ref>{{citeer web|titel=Congoweg wordt Caya José Geerman|werk=[[Amigoe]]|datum=1995-09-07|via=Delpher.nl| bezochtdatum=2026-05-31|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644937:mpeg21:p007}}</ref> Den añanan 1960, hopi desaroyo di construccion a tuma luga den e zona di Rooi Congo. Entre otro, a habri un scol pa ciencia domestico y un scol di ofishi. Posteriormente, esakinan a uni den e scol pa enseñansa profesional basico (EPB) di San Nicolas, situa na Caya Jose Geerman.<ref>{{citeer web|titel=De nieuwe lagere Technische School te Rooi Congo nabij San Nicolas|werk=[[Amigoe]]|datum=1964-02-13|bezochtdatum=2026-05-31|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010469941:mpeg21:p006}}</ref> Durante e periodo aki, [[Atventista di Shete Dia|comunidad Adventista]] di Aruba a habri su di tres tempel den e zona<ref>{{citeer web|titel=Adventisten vragen terrein in erfpacht|werk=[[Amigoe]]|datum=1960-09-12|bezochtdatum=2026-05-31 |url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000209727:mpeg21:p006}}</ref> y e caya mes a wordo renoba, asfalta y ekipa cu trottoir.<ref>{{citeer web|titel=Arubaans bc vraagt krediet voor aanleg trottoirs Rooi Congo|werk=[[Amigoe]]|datum=1968-07-06|bezochtdatum=2026-05-31|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643790:mpeg21:p005}}</ref> Na 1972 [[Kolegio Ehekutivo|Colegio Ehecutivo di Aruba]] a aproba construccion di un proyecto pa 75 cas di pueblo den e bario, cu e wordo entrega na 1974.<ref>{{citeer web|titel=Officiële gunningsdokumenten getekend voor de bouw van het volkswoningprojekt Aruba|werk=[[Amigoe]]|datum=1972-02-19|bezochtdatum=2026-05-31|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010461104:mpeg21:p005}}</ref> E casnan aki ta situa na Lopezstraat, Wernerstraat, Noguerastraat, Castrostraat, Vorststraat, Tobelstraat y Stamperstraat. Na 1975, un di dos proyecto di 100 cas di pueblo a sigui.<ref>{{citeer web|titel=Nieuw model geintroduceerd Over 2 maanden begin bouw 500 volkswoningen|werk=[[Amigoe]]|datum=1975-04-12|bezochtdatum=2026-05-30|url= https://resolver.kb.nl/resolveurn=ddd:010998587:mpeg21:p005}}</ref> Den e bisindario tin e siguiente barionan: [[Standardville]], Rooi Hundo y Watapana Gezaag. Algun caya conoci den e zona ta: Rooi Congo, Weg Rooi Congo, Weg Sero Blanco y Palisiaweg. == Desaroyo sosial == Na 1951, Rooi Congo a wordo selecciona como luga pa establece un bordeel. Habitantenan di barionan den bisindario, manera Standardville, no tabata di acuerdo y hunto cu otro gruponan di comunidad, incluyendo organisacionnan religioso, grupo di dama y dirigente di scol, a protesta fuertemente contra e plan.<ref>{{citeer web|titel=Arubaanse vrouwen richtten zich tot Zijne Exc. de Gouverneur Wensen meer zekerheid inzake Campo Alegre|werk=[[Amigoe]]|datum=1951-06-14|bezochtdatum= 2026-05-31|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010402381:mpeg21:p003}}</ref> Debi na e oposicion amplio den comunidad, e proposicion pa traha un facilidad pa controla prostitucion, similar na [[Campo Alegre]] na [[Kòrsou|Corsou]], finalmente no a wordo implementa.<ref>{{citeer web|titel= Prostitutie op Aruba: Geen legale prostitutie, maar 'gedoogd beleid'|auteur=Heleen Bongers|werk=[[Amigoe]]|datum=1995-09-18|bezochtdatum= 2026-05-31|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644948:mpeg21:p006}}</ref> {{Appendix}} [[Kategoria:Luga na Aruba]] j7lifpnd8zyctu372nsjl2yk1wa4nbp 192399 192398 2026-05-31T22:08:08Z Caribiana 8320 /* Localisacion y infrastructura */ 192399 wikitext text/x-wiki {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais| variante= a | tipo = Bario y zona | nomber = Rooi Congo | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 2 | caption_align = center | image1 = | caption1 = | image2 = | caption2 = | footer = | footer_align = center }} | area = | poblacion = 2.282 | censo = 2020 | densidad = | pais = {{ABW}} | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[Regionnan di Aruba|San Nicolas Noord]] | tipo_subdivision_adm = Zona | subdivision_adm = | zoom = 13 }} '''Rooi Congo''' ta referi na un bario y [[rooi]] den e parti nort di [[San Nicolas]], e di dos ciudad mas grandi di [[Aruba]]. E bario a deriva su nomber di e rooi cu e mesun nomber: Rooi Congo. E rooi ta origina na Sero Blanco (San Nicolas) y ta desemboca den lama na [[Zeewijk]].<ref name=:"1">{{nl}}Frank, Vivienno (2019), ''Aruba en een keuze uit haar toponiemen'' , pag.166, [[International Standard Book Number|isbn]] 978-0-359-65900-5</ref> Originalmente, e nomber aki a wordo inspira pa Riu Congo na [[Afrika]]. Rooinan na Aruba ta un forma natural di coleccion di awa di yobida durante temporada di awacero, aunke mayoria di tempo nan ta seco. For di 1912 caba, Rooi Congo a aparece riba e mapa topografico di [[Johannes Vallentin Dominicus Werbata|Werbata]]. Como bario residencial, e nomber no a aparece te cu despues di aña 1945.<ref name=:"1"/> Dia 1 di januari 2020 e bario tabatin 2.282 habitante.<ref>[https://cbs.aw/wp/index.php/2021/11/30/census-2020-housing-tables/ Housing Census], CBS Aruba (2020)</ref> {{Imagen anota |image=BNADIGWERBATAARUBA 0009.jpg |image-width=2000 |image-left= -360 |image-top=-575 |width=270 |height=270 |float=right |annotations=<!-- bashi of no, e parameter aki mester ta inclui--> |caption=Mapa di Werbata ta menciona Rooi Congo (1912). }} == Localisacion y infrastructura == Rooi Congo ta extende for di west (pabou) di Weg Sero Preto te [[Brasil]] y ta e zona mas grandi den e region aki. E tereno ta varia den elevacion, cu un averahe di 18 meter riba nivel di lama.<ref>[https://elevationmap.net/rooi-congo-aw-1002616001 Rooi Congo], elevationmap.net </ref> Door di e area ta pasa [[Caya Jose Geerman]], un ruta principal cu ta conecta e parti noordoost di San Nicolas cu e area di Brasil. Te cu 1995 Caya Jose Geerman tabata yama Congoweg, cu a wordo renombra pa honra un politico prominente di San Nicolas, [[Jose Geerman]] (1917-1977).<ref>{{citeer web|titel=Congoweg wordt Caya José Geerman|werk=[[Amigoe]]|datum=1995-09-07|via=Delpher.nl| bezochtdatum=2026-05-31|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644937:mpeg21:p007}}</ref> Den añanan 1960, hopi desaroyo di construccion a tuma luga den e zona di Rooi Congo. Entre otro, a habri un scol pa ciencia domestico y un scol di ofishi. Posteriormente, esakinan a uni den e scol pa enseñansa profesional basico (EPB) di San Nicolas, situa na Caya Jose Geerman.<ref>{{citeer web|titel=De nieuwe lagere Technische School te Rooi Congo nabij San Nicolas|werk=[[Amigoe]]|datum=1964-02-13|bezochtdatum=2026-05-31|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010469941:mpeg21:p006}}</ref> Durante e periodo aki, [[Atventista di Shete Dia|comunidad Adventista]] di Aruba a habri su di tres tempel den e zona<ref>{{citeer web|titel=Adventisten vragen terrein in erfpacht|werk=[[Amigoe]]|datum=1960-09-12|bezochtdatum=2026-05-31 |url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000209727:mpeg21:p006}}</ref> y e caya mes a wordo renoba, asfalta y ekipa cu trottoir.<ref>{{citeer web|titel=Arubaans bc vraagt krediet voor aanleg trottoirs Rooi Congo|werk=[[Amigoe]]|datum=1968-07-06|bezochtdatum=2026-05-31|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643790:mpeg21:p005}}</ref> Na 1972 [[Kolegio Ehekutivo|Colegio Ehecutivo di Aruba]] a aproba construccion di un proyecto pa 75 cas di pueblo den e bario, cu e wordo entrega na 1974.<ref>{{citeer web|titel=Officiële gunningsdokumenten getekend voor de bouw van het volkswoningprojekt Aruba|werk=[[Amigoe]]|datum=1972-02-19|bezochtdatum=2026-05-31|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010461104:mpeg21:p005}}</ref> E casnan aki ta situa na Lopezstraat, Wernerstraat, Noguerastraat, Castrostraat, Vorststraat, Tobelstraat y Stamperstraat. Na 1975, un di dos proyecto di 100 cas di pueblo a sigui.<ref>{{citeer web|titel=Nieuw model geintroduceerd Over 2 maanden begin bouw 500 volkswoningen|werk=[[Amigoe]]|datum=1975-04-12|bezochtdatum=2026-05-30|url= https://resolver.kb.nl/resolveurn=ddd:010998587:mpeg21:p005}}</ref> Den e bisindario tin e siguiente barionan: [[Standardville]], Rooi Hundo y Watapana Gezaag. Algun caya conoci den e zona ta: Rooi Congo, Weg Rooi Congo, Weg Sero Blanco y Palisiaweg. == Desaroyo sosial == Na 1951, Rooi Congo a wordo selecciona como luga pa establece un bordeel. Habitantenan di barionan den bisindario, manera Standardville, no tabata di acuerdo y hunto cu otro gruponan di comunidad, incluyendo organisacionnan religioso, grupo di dama y dirigente di scol, a protesta fuertemente contra e plan.<ref>{{citeer web|titel=Arubaanse vrouwen richtten zich tot Zijne Exc. de Gouverneur Wensen meer zekerheid inzake Campo Alegre|werk=[[Amigoe]]|datum=1951-06-14|bezochtdatum= 2026-05-31|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010402381:mpeg21:p003}}</ref> Debi na e oposicion amplio den comunidad, e proposicion pa traha un facilidad pa controla prostitucion, similar na [[Campo Alegre]] na [[Kòrsou|Corsou]], finalmente no a wordo implementa.<ref>{{citeer web|titel= Prostitutie op Aruba: Geen legale prostitutie, maar 'gedoogd beleid'|auteur=Heleen Bongers|werk=[[Amigoe]]|datum=1995-09-18|bezochtdatum= 2026-05-31|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644948:mpeg21:p006}}</ref> {{Appendix}} [[Kategoria:Luga na Aruba]] 999ejre7iee76fov2vgxgpc9a70sqlf 192408 192399 2026-06-01T09:01:39Z Caribiana 8320 /* Localisacion y infrastructura */ 192408 wikitext text/x-wiki {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais| variante= a | tipo = Bario y zona | nomber = Rooi Congo | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 2 | caption_align = center | image1 = | caption1 = | image2 = | caption2 = | footer = | footer_align = center }} | area = | poblacion = 2.282 | censo = 2020 | densidad = | pais = {{ABW}} | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[Regionnan di Aruba|San Nicolas Noord]] | tipo_subdivision_adm = Zona | subdivision_adm = | zoom = 13 }} '''Rooi Congo''' ta referi na un bario y [[rooi]] den e parti nort di [[San Nicolas]], e di dos ciudad mas grandi di [[Aruba]]. E bario a deriva su nomber di e rooi cu e mesun nomber: Rooi Congo. E rooi ta origina na Sero Blanco (San Nicolas) y ta desemboca den lama na [[Zeewijk]].<ref name=:"1">{{nl}}Frank, Vivienno (2019), ''Aruba en een keuze uit haar toponiemen'' , pag.166, [[International Standard Book Number|isbn]] 978-0-359-65900-5</ref> Originalmente, e nomber aki a wordo inspira pa Riu Congo na [[Afrika]]. Rooinan na Aruba ta un forma natural di coleccion di awa di yobida durante temporada di awacero, aunke mayoria di tempo nan ta seco. For di 1912 caba, Rooi Congo a aparece riba e mapa topografico di [[Johannes Vallentin Dominicus Werbata|Werbata]]. Como bario residencial, e nomber no a aparece te cu despues di aña 1945.<ref name=:"1"/> Dia 1 di januari 2020 e bario tabatin 2.282 habitante.<ref>[https://cbs.aw/wp/index.php/2021/11/30/census-2020-housing-tables/ Housing Census], CBS Aruba (2020)</ref> {{Imagen anota |image=BNADIGWERBATAARUBA 0009.jpg |image-width=2000 |image-left= -360 |image-top=-575 |width=270 |height=270 |float=right |annotations=<!-- bashi of no, e parameter aki mester ta inclui--> |caption=Mapa di Werbata ta menciona Rooi Congo (1912). }} == Localisacion y infrastructura == Rooi Congo ta extende for di west (pabou) di Weg Sero Preto te [[Brasil]] y ta e zona mas grandi den e region aki. E tereno ta varia den elevacion, cu un averahe di 18 meter riba nivel di lama.<ref>[https://elevationmap.net/rooi-congo-aw-1002616001 Rooi Congo], elevationmap.net </ref> Door di e area ta pasa [[Caya Jose Geerman]], un ruta principal cu ta conecta e parti noordoost di San Nicolas cu e area di Brasil. Te cu 1995 Caya Jose Geerman tabata yama Congoweg, cu a wordo renombra pa honra un politico prominente di San Nicolas, [[Jose Geerman]] (1917-1977).<ref>{{citeer web|titel=Congoweg wordt Caya José Geerman|werk=[[Amigoe]]|datum=1995-09-07|via=Delpher.nl| bezochtdatum=2026-05-31|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644937:mpeg21:p007}}</ref> Den añanan 1960, hopi desaroyo di construccion a tuma luga den e zona di Rooi Congo. Entre otro, a habri un huishoudschool y un scol di ofishi. Posteriormente, esakinan a uni den e scol pa enseñansa profesional basico (EPB) di San Nicolas, situa na Caya Jose Geerman.<ref>{{citeer web|titel=De nieuwe lagere Technische School te Rooi Congo nabij San Nicolas|werk=[[Amigoe]]|datum=1964-02-13|bezochtdatum=2026-05-31|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010469941:mpeg21:p006}}</ref> Durante e periodo aki, [[Atventista di Shete Dia|comunidad Adventista]] di Aruba a habri su di tres tempel den e zona<ref>{{citeer web|titel=Adventisten vragen terrein in erfpacht|werk=[[Amigoe]]|datum=1960-09-12|bezochtdatum=2026-05-31 |url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000209727:mpeg21:p006}}</ref> y e caya mes a wordo renoba, asfalta y ekipa cu trottoir.<ref>{{citeer web|titel=Arubaans bc vraagt krediet voor aanleg trottoirs Rooi Congo|werk=[[Amigoe]]|datum=1968-07-06|bezochtdatum=2026-05-31|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643790:mpeg21:p005}}</ref> Na 1972 [[Kolegio Ehekutivo|Colegio Ehecutivo di Aruba]] a aproba construccion di un proyecto pa 75 cas di pueblo den e bario, cu e wordo entrega na 1974.<ref>{{citeer web|titel=Officiële gunningsdokumenten getekend voor de bouw van het volkswoningprojekt Aruba|werk=[[Amigoe]]|datum=1972-02-19|bezochtdatum=2026-05-31|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010461104:mpeg21:p005}}</ref> E casnan aki ta situa na Lopezstraat, Wernerstraat, Noguerastraat, Castrostraat, Vorststraat, Tobelstraat y Stamperstraat. Na 1975, un di dos proyecto di 100 cas di pueblo a sigui.<ref>{{citeer web|titel=Nieuw model geintroduceerd Over 2 maanden begin bouw 500 volkswoningen|werk=[[Amigoe]]|datum=1975-04-12|bezochtdatum=2026-05-30|url= https://resolver.kb.nl/resolveurn=ddd:010998587:mpeg21:p005}}</ref> Den e bisindario tin e siguiente barionan: [[Standardville]], Watapana Gezaag y [[Rooi Hundo]]. Algun caya conoci den e zona ta: Rooi Congo, Weg Rooi Congo, Weg Sero Blanco y Palisiaweg. == Desaroyo sosial == Na 1951, Rooi Congo a wordo selecciona como luga pa establece un bordeel. Habitantenan di barionan den bisindario, manera Standardville, no tabata di acuerdo y hunto cu otro gruponan di comunidad, incluyendo organisacionnan religioso, grupo di dama y dirigente di scol, a protesta fuertemente contra e plan.<ref>{{citeer web|titel=Arubaanse vrouwen richtten zich tot Zijne Exc. de Gouverneur Wensen meer zekerheid inzake Campo Alegre|werk=[[Amigoe]]|datum=1951-06-14|bezochtdatum= 2026-05-31|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010402381:mpeg21:p003}}</ref> Debi na e oposicion amplio den comunidad, e proposicion pa traha un facilidad pa controla prostitucion, similar na [[Campo Alegre]] na [[Kòrsou|Corsou]], finalmente no a wordo implementa.<ref>{{citeer web|titel= Prostitutie op Aruba: Geen legale prostitutie, maar 'gedoogd beleid'|auteur=Heleen Bongers|werk=[[Amigoe]]|datum=1995-09-18|bezochtdatum= 2026-05-31|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644948:mpeg21:p006}}</ref> {{Appendix}} [[Kategoria:Luga na Aruba]] llxmiueq4jvw5ucldvbbu8uy7y1ovh3 2 14541 192341 2026-05-31T17:02:05Z Caribiana 8320 Created page with "__NOINDEX__ {{Infobox politico| variante = a | nomber = Richard Arends | nomber completo = Richard Arthur Arends | fecha nacemento = [[13 di mei]] [[1963]] | luga nacemento = {{CUW}} | fecha fayecimento = | luga fayecimento = | pais = {{ABW}} | partido = [[Partido di Pueblo Arubano]] (AVP) | titulo = mr.drs. | temporada1 = | funcion1 = | temporada2 = | funcion2 = | website = }} '''Jose Geerman''' (☆ [[19 di mart|19 di maart]] [[1917]] na [[Aruba]] – † 1977..." 192341 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ {{Infobox politico| variante = a | nomber = Richard Arends | nomber completo = Richard Arthur Arends | fecha nacemento = [[13 di mei]] [[1963]] | luga nacemento = {{CUW}} | fecha fayecimento = | luga fayecimento = | pais = {{ABW}} | partido = [[Partido di Pueblo Arubano]] (AVP) | titulo = mr.drs. | temporada1 = | funcion1 = | temporada2 = | funcion2 = | website = }} '''Jose Geerman''' (☆ [[19 di mart|19 di maart]] [[1917]] na [[Aruba]] – † [[1977]] na [[San Nicolas]]) tabata un poeta y polotico [[Aruba|Arubiano]]. E tabata miembro di [[Parlamento di Antias Hulandes]] di 19.. te 197? Ademas riba nivel insular, el a sirbi como diputado di Colegio Ehecutivo y como miembro di Conseho Insular. NOTES https://arubanative.com/2021/02/26/historia-di-aruba-un-gran-politico-na-aruba-a-wordo-asesina-cruelmente-pa-un-persona-cu-e-la-duna-di-come-bebe-y-a-dune-luga-di-drumi/ |26 februari 2021 Nos a dedica e historia aki na un gran Arubiano, un politico, defensor di e obreronan y di e naturalesa di Aruba. Un persona cu tabata tin hopi amor pa su isla, hopi ambicion, a skirbi buki, skirbi letra pa cancion y varios articulonan cu a keda publica den corantnan di antes, pero lamentabelmente na aña 1977 destino tabata tin un otro plan pa e gran persona aki. Den un forma hopi cruel y tristo e la wordo asesina, su asesino tabata un persona cu e la saca man yuda, pa despues e wordo paga cu morto. Jose Geerman a nace riba 19 di maart 1917, como hoben e la bay traha na L.A.G.O., pero hopi lihe Jose a ripara cu e tin un ambicion grandi den su bida, cual ta drenta den politica. Na aña 1949, e la tuma e reto grandi aki, durante su carera como politico e la ocupa varios funcionnan halto, entre otro deputado di Aruba, Miembro di Staten di Antiyas, Miembro di Eilandsraad di Aruba. Su prome elecion tabata dia 17 di maart 1949, un elecion cu tabata hopi importante y unico pa Aruba. Pa prome biaha cu Jose Geerman a bay riba un lista politico tabata e elecion di 17 di maart 1949. Un elecion completamente diferente na Aruba. Esaki tabata pa dos motibo, e elecion aki pa prome biaha e ser femenina biba na Aruba, por a eherce su derecho di vota y alabes nan por a postula nan mes tambe como candidato riba e partidonan politico. Señora Laura Wernet Paskel dfm tabata e dama cu a bringa pa muhenan na Aruba haya e derecho di voto y alabes tabata e prome dama cu a subi un lista politico. E otro motibo hopi importante tabata cu e elecion aki, di tres representante den Staten di Antiyas, Aruba a logra haya 8 asiento, mes tanto cu Corsou, den e Staten nobo di Antiyas. Jose Geerman a bira miembro di Staten di Antiyas E dia di elecion mas cu 10 mil persona biba na Aruba a bay eherce nan derecho di voto, E resultado tabata A.V.P. a logra haya mayoria di asiento cu tabata 5 asiento y U.N.A. a haya tres asiento. E candidatonan cu a wordo escohi pa A.V.P. pa representa Aruba den e Staten di Antiyas, tabata Sr. J.Henny Eman (Henny bieu), Juan Irausquin, Porfirio Croes, Moses De Cuba y Jose Geerman. E otro tres representantenan tabata di U.N.A. tabata Felepito Tromp(ex gobernador), Dr. Dussenbroek y Mario Arends. Na augustus 1951, Jose Geerman a bira deputado di Eilandsraad y no por a keda ocupa e puesto di miembro di Staten di Antiyas y a wordo remplaza pa Dr. De la Fuente. Despues di e kiebro den A.V.P., un grupo cu tabata riba lista di A.V.P. a bandona A.V.P. y a lanta P.P.A., hopi hende tabata specula e posicion di Sr. Jose Geerman, pero Shon A Eman na 1955 a bisa bon cla cu Jose Geerman ta un candidato fiel di A.V.P. y cu sigur no lo bandona e partido, Avp. E resultado di e elecion e aña ey, A.V.P. a haya dos asiento so den Staten di Antiyas, e dos asientonan aki a wordo ocupa pa Shon A Eman y Jose Geerman. Jose Geerman mester a retira prome como deputado pa por a ocupa e puesto di miembro di Staten di Antiyas. Na October 1957, Jose Geerman a bira malo y mester a bay Caracas pa un siman pa tratamento medico. Jose Geerman a bandona A.V.P. y a join P.P.A. E aña 1958 no tabata un aña facil pa Jose Geerman, despues di casi 10 aña di tabata un politico hopi activo den e fila di A.V.P., e la dicidi di distancia di e partido aki y join P.P.A. Sr. Geerman a bisa bon cla cu e por steun gobierno, pero e mester por cumpli cu e deseonan di e obreronan. SI no e no por steun e gobierno aki. Na augustus 1962, Sr. Geerman despues di elecion a dicidi di no acepta e puesto di miembro di Staten di Antiyas mas y a bay Hulanda, cu verlof. Sr. Jacobo “Coco” Erasmus a tuma e puesto di Miembro di Staten di Antiyas. Preocupacion pa e desempleo creciente Sr. Geerman durante un reunion di eilandsraad na 1963, a pidi Gobierno pa no hunga politica di avestrus, pero e tabata sa bon cu Gobierno no lo stroba LAGO di introduci 40 ora di trabou pa siman, pa su trahadonan. Sr. Geerman tabata mas preocupa cu e desempleo creciente e tempo ey, pa motibo cu LAGO tabata lay off hende, durante reunion e la haci un pregunta si acaso e trahadonan cu a perde trabou na LAGO, no lo por bay traha na Hulanda. E opcion aki tabata simplemento un sugerencia, pa motibo cu e tempo ey, no tabata tin suficiente trahado na Hulanda y madre patria tabata importa trahado for di Spaña, Italia etc. Entrega di un peticion pa 40 ora di trabou pa siman Jose Geerman hunto cu mas miembro di fraccion di PPA, na 1964 a entrega un peticion na e voorzitter di Eilandsraad pa introduci 40 ora di trabou pa siman, pa tur obrero y tambe tur e trahadonan di gobierno. Pa haci esaki mescos cu recientemente a wordo introduci pa LAGO y SHELL. Na fin di 1964 Sr. Geerman a bira malo y prome siman di januari 1965, e la wordo interna na Hospital, dia 20 di Januari 1965, e la sali for di hospital, pero e tabata tin mester di hopi sosiego. Reunion di presupuesto 1965 Durante tratamento di e presupuesto diamars 9 di februari 1965, Sr. Geerman ferozmente a expresa su mes, pa locual Hulanda tabata haci cu Antiyas, e tempo Hulanda tabata haci hopi dificil pa financia proyectonan na Antiyas, nan no tabata aproba tur proyecto di biaha, pero nan tabata studia cada proyecto apart y tabata dura masha hopi pa cada proyecto wordo financia. Pero ora di financia otro pais, nan no tabata haci asina dificil. Sr. Geerman a pidi pa Antiyas pone un representante ” estilo watchdog na Hulanda y na Brussels pa percura cu e financiamento bay mas lihe. E la propone na gobierno pa tur hende traha 8 ora pa dia y maximo 45 ora pa siman, ” tempo di catibu a pasa”. E la pidi Gobierno di Antiyas institui mas pronto cu ta posibel un comision pa stipula e Grammatica, Ortografia y Vocabulario di papiamento, pa motibo cu su persona ta skirbiendo un buki y ainda no tin reglanan pa skirbi papiamento. Tambe e la pidi gobierno pa haci algo cu e tarifanan hopi halto di electricidad y hopi mas punto valioso cu e la trece dilanti pa trata na logra e felicidad y tranquilidad na Aruba. Jose Geerman como escritor Señor Geerman tabata tin varios hobby y un di nan tabata skirbi. Na April 1965, Jose a skirbi un buki, e titulo tabata “Juancho di Rooi Spokie” e la splica bon cla cu e buki no tin nada di haber cu politica, pero su amor pa e folklor, e cultura di Aruba. Na 1961 e la yega di skirbi un articulo cu a keda publica den Simadan, e titulo di e articulo tabata “Awa cero y maishi rabo”. Durante hopi aña e tabata colecta informacion pa skirbi un buki, su intencion tabata pa publicanan despues cu e bay cu pensioen, pero e no por a warda asina hopi mas. Gezaghebber di e tempo ey Sr. O. Henriquez a haya e prome exemplar pa lesa. Invitacion di Gobernador Debrot Diadomingo 24 di oktober 1965 Gobernador di antiyas di e tempo ey Señor Debrot, a invita algun escritor local pa un encuentro cu su persona kende tambe ta un escritor. Cada invitado a presenta na Gobernador nan bukinan. Jose Geerman tambe tabata un di e invitadonan, e no tabata solamente un politico, pero un escritor Arubano tambe. “Oh Lovely Moonlight” un poesia cu a wordo uza como letra pa un cancion Jose Geerman, banda di tabata un politico, un escritor di buki y articulo den corant, tabata tin mas talento, entre otro di skirbi letra pa cantica. Jose Geerman, te hasta a yega di haya un oferta for di un compania discografico Mericano, pa un cancion cu ela composita ” Oh lovely Moonlight” tambe nan a pidi Geerman pa manda mas composicion di cantica. “Oh Lovely Moonlight”, a wordo skirbi 30 aña prome pa Jose Geerman como un poesia tocante Moonlight, e poesia aki a wordo traduci na ingles y a wordo uza como letra di un cancion. Ela manda esaki pa e compania discografico. E prome persona cu a canta e cancion aki tabata Ernie Susser y esaki a wordo graba riba disco como prueba y a wordo manda pa e compania mericano. E compania tabata dispuesto pa graba e disco aki, pero a conseha Geerman pa busca un cantante mas conoci pa canta e cancion aki. Un proyecto di Jose Geerman “Masiduri”, su amor pa e naturalesa di Aruba Na Januari 1967, un grupo di miembro di Eilandsraad a haci un bishita na e herbebossing proyect na Miramar. E herbebossing proyect tabata inclui cu annualmente lo planta entre 2 mil pa 3 mil mata. E proyecto tabata mustrando hopi exitoso, mirando cu 80 porciento di e matanan a logra crece. Pa evita cu cabrito ta come e matanan, nan tabata wordo protegi pa barinan di zeta. E ultimo parti di e bishita di e miembronan di Eilandsraad, tabata Masiduri. Masiduri tabata un lugar hopi stima pa Jose Geerman. Jose Geerman a inicia e proyecto aki y su intencion tabata pa haci e area aki un natuurreservaat, caminda e flora y fauna hunto lo por wordo protegi. Na 1964 Señor Geerman como hefe di werkverschaffing a cuminsa cu e proyecto di Masiduri, conhuntamente cu e trahadonan di Werkverschaffing. Sr. Geerman su amor, aprecio y e empeño pa perserva e naturalesa di Aruba tabata hopi grandi. Jose Geerman kier a perserva e Aruba di antes pa futuro generacionnan. E amor grandi cu e tabata tin pa Aruba su naturalesa, a haci’e cuminsa cu e proyecto aki y hopi lihe a bira exitoso. Jose Geerman hunto cu e trahadonan di Werkverschaffing a haya un tereno di 60 hectare, prome stap tabata pa cera e tereno aki bon. Despues cu nan a haci e tereno aki limpi, nan a cuminsa planta matanan di Aruba. Tambe nan a traha un cas di torta y a pone varios articulonan di antes den e cas. Na 1967 tabata tin 1397 mata riba e tereno di Masiduri, di cual tabata tin almendra, guyaba, barba di joncuman, sorsaca, rucu, Karawara Spaño y varios otro mata tambe. Durante e bishita orguyosamente Sr. Jose Geerman a mustra su coleganan e mata di Eucalyptus cu e la manda busca for di Australia y cu tabata creciendo bon na Aruba. Sin lubida cu riba e tereno na Masiduri tin como 22 sorto di parha. Wawoe, totolica, barica geel, moffie, Gonzalito, chonchorogai etc. Segun Geerman, Masiduri a haya hopi atencion di LAGO y e idea tras di e proyecto aki tabata pa cuminsa trece e muchanan di scol na Masiduri pa asina siñanan mas di Aruba su naturalesa y e Aruba di antes. Jose Geerman a keda deteni, despues di accidentalmente a tira riba un hoben Diasabra 28 di october 1967, tabata un dia scur den bida di Sr. Geerman. Den oranan di merdia Jose Geerman a dicidi di bay dal algun drinks na un lugar na San Nicolas, e bario caminda e tabata biba. Jose Geerman despues di algun drinks a lanta pa bay paga su cuenta, aki ta caminda cu a sosode un accidente basta fastioso pa Sr. Geerman. Na momento cu e la hinca man den su saco, pa bay saca placa pa paga su cuenta, pa su mala suerte e revolver cu e tabata tin hinca den su saca di carson, sin cu e por a yuda a los un tiro y a herida un hoben cu ni conoce Sr. Geerman. E hoben A. Angela di 25 aña a keda herida na e parti abou di su barica. Na momento cu Sr. Geerman a mira sanger, e la spanta y a sali na careda bay. E hoben a wordo hiba hospital pa tratamento medico, pero despues a resulta cu e herida no tabata serio. Polis a wordo pidi pa haci e investigacion. Jose Geerman kende tabata e tempo ey tabata un miembro independiente di Staten di Antiyas, un rato prome di e susedido e tabata tin un discussion cu yiu homber di un minister di Antiyas. Despues di un rato polis a bin topa cu Geerman sinta banda di lama na Grapefield. Geerman tabata poco bebi, e la keda deteni pa mas investigacion y diadomingo den careda di 1’or di merdia e la wordo laga den libertad. Jose Geerman su deseo pa Aruba sali for di e constelacion Antiyano Na e mesun aña aki, 1967, Jose Geerman kende pa hopi aña tabata pertenece na P.P.A., a dicidi di bira independiente y tabata di opinion cu Aruba mester sali for di Antiyas. Su deseo tabata pa Aruba sali for di e constelacion Antiyano, pero keda den Reino. Geerman a tuma su retiro for di partido P.P.A. E tabata mira e futuro di Aruba den Antiyas Hulandes basta scur, Sr. Geerman tabata boga pa un Aruba banda di Corsou y no bou Corsou. Algun miembro di PPA a firma un acuerdo, sin consulta cu su persona, esaki tabata e motibo principal pa e la retira for di P.P.A. Segun su persona cu locual nan a firma, Corsou lo por tuma un posicion mas dominante contra Aruba. Esaki pa su persona sigur ta algo inaceptabel. Durante un reunion e la bisa, ” Pa loke ta trata Aruba, mi por asegura cu e repartimento di asientonan di gobierno di antiyas, lo ta e motibo principal pa den futuro desolve Antiyas Hulandes for di otro. Futuro lo demostra locual mi ta bisando.” Y despues di basta aña señor Geerman a haya rason. Na Aruba, e retiro di Sr. Geerman for di P.P.A. sigur no a bin como sorpresa, paso Sr. Geerman ta conoci pa expresa su mes y tabata wordo mira como e zorgenkindje di P.P.A. caba, e tabata duna un impression di ta un politico cu no tabata baila riba tur tono. “Hot Latin Blood”, otro buki mas skirbi pa Jose Geerman Na 1968, Jose Geerman cu e uitgeverij Carlton Press Inc. na New York a pubica un buki yama “Hot Latin Blood” , e buki aki ta bay over di dos famia na Aruba. E buki aki su meta tabata pa e lesadonan haya sa mas di e bida diario di famianan na Aruba. E buki ta describi tambe e isla y su habitantenan. Esaki no tabata e unico buki, paso e tempo ey Geerman tabata trahando riba un buki di Antiyas hulandes, cu ta cuminsa cu e Ronde Tafel Conferentie. Carlton Press Inc,a describi Jose Geerman como un persona cu a biaha hopi, cu a conoce mundo y ta papia 4 idioma. Jose Geerman a sigui un curso di Journalistiek na Newspaper Instituut na Merca y tambe a bay curso na Bennet College. Jose Geerman a retira pa semper for di politica Sr Jose Geerman na Juni 1969, a dicidi di retira for di politica, despues di 20 aña di tabata un politico basta activo riba A.V.P. y despues P.P.A. Jose Geerman a subi riba lista di A.V.P. na Maart 1949 y semper a sali na defensa di e homber chikito, e obrero, e naturalesa di Aruba etc. Na Juni 1969, Jose a dicidi di retira pa motibo di salud, e no por a sigui sirbi e pueblo mas y a gradici Aruba, muy en particularmente Antillas Hulandes y tur otro persona pa a dun’e un chens di por a sirbi Aruba y Antiyas. Aruba como eilandsraad lid y deputado. Pa Antiyas Hulandes pa a forma parti di Staten di Antiyas. Jose Geerman, Un amante di Naturaleza Jose Geerman como un persona cu ta stima naturalesa a keda activo skirbiendo articulonan pa publicacion den corantnan. Entre otro un articulo cu e la skirbi, na Juli 1971, den cual e la expresa su rabia y dolor, mirando con LAGO tabata haciendo cu e poco naturalesa cu Aruba tin. Segun su persona LAGO y Shell tabata manda riba Antiyas Hulandes, na varios ocasion e la critica esaki caba y ta hayando dia pa dia mas rason. LAGO a daña e costa di Aruba, Segun e la skirbi den su articulo ” Prome a deposita resto di azeta y haci tur nos costa blanco preto preto. LAGO a carga santo blanco for di nos costa manera nan ta haya ta bon, no a tene cuenta cu e matanan di druif y ni cu nos naturalesa. E la sigui reclama cu Gobierno a duna LAGO un tereno pa traha un refineria, pero no pa haci y deshaci. Segun su persona LAGO a dempel e lagoen na Baby Beach, caminda e piscadonan di San Nicolas tabata bay coy haas, tur e piscanan aki a muri.” Den su articulo e tabata roga autoridad pa bay mira kiko ta pasando cu e lagoen. Segun su persona LAGO a destrui e naturalesa por completo, como un persona cu ta aprecia e poco naturalesa cu Aruba tin, e la pidi pa stop di laga LAGO di sigui haci y deshaci cu e beachnan di San Nicolas, pa nan stop cu e practica destructivo aki. Na final di su articulo e la bisa “Laga nos tur juda spaar un poco di e naturaleza cu nos tin! Autoriad y pueblo di Aruba.. Man na Obra!” Jose Geerman Un amante di Naturaleza. Jose Geerman, un consehero, un persona critico Na 1974, e la acerca Betico Croes y Sr. Watty Vos kende e tempo ey tabata Minister, ambos a haya un telegram for di Jose Geerman den cual e ta pidinan pa interveni contra tur cu ta trapando of kier trapa riba derecho di e obreronan. Jose Geerman formando parti di e comision di 18 di maart 1976, institui pa Gobierno di Aruba Na cuminsamento di Maart 1976, e deputado di e tempo ey Sr. Nelson Oduber a instala un comission pa prepara y hinca un programa den otro, pa e celebracion di 18 di maart, na Stadion caminda a presenta e bandera y e himno oficial di Aruba. E comission tabata consisti di 13 persona entre otro, Godfried “Fifi” Eman como Presidente, Julio Maduro como vice presidente, Rufo Odor, Albert Eman, Holmo Henriquez, Maybelline Arends Croes, John Merryweather, Atan Lee, Rafael Estrada, Milo Croes, Augusto Croes y Jose Geerman. Pastoor Hendrikstraat, San Nicolas: Diasabra 5 di januari 1977, den oranan di mainta e curpa sin bida di Sr. Jose Geerman a wordo haya den su cas drumi riba un sofa. Sr. Geerman tabata tin 59 aña, E la wordo severamente maltrata cu un bloki y a fayece. E noticia aki a core hopi lihe rond di Aruba. Dilanti su cas tabata tin un multitud grandi di persona cu a bay mira pa nan mes kiko tabata pasando. Hopi lihe a detene un sospechoso Na prome instante autoridad no kier a duna mucho informacion encuanto e causa di su morto, pa motibo cu nan tabata bezig cu investigacion. E noticia di e morto di Señor Geerman a crea un consternacion grandi den e pueblo di Aruba. Hopi lihe a logra detene un sospechoso. Diadomingo 6 di Februari den careda di 6’or di atardi, Polis a detene R. Nicolaas como sospechoso den e caso di asesinato di Jose Geerman. R. Nicolaas pa algun aña atras tambe tabata riba lista como candidato pa e grupo di hobennan y regularmente por a mira R. Nicolaas den compania di e victima. E la keda deteni pa interogacion. Dos persona mas deteni como sospechoso Diadomingo pa dialuna e recherchenan cu tabata encarga cu e caso aki, a logra detene dos persona mas, cual ta M.H. y H.K. Mientrastanto e sospechoso R. Nicolaas a keda para ariba cu e no tin nada di haber cu e asesinato di Jose Geerman. E investigacion a sigui cana su caminda.E sospechosonan rM.H. y H.K. pa falta di purba nan a wordo laga hopi lihe bek den libertad. Entiero di Jose Geerman Diahuebs 10 di Februari 1977, a tuma luga e entiero di Jose Geerman, esaki tabata den careda di 4’or y mey di atardi, cu e la wordo hiba na su ultimo luga di sosiego. E entiero di Geerman tabata un entiero cu a haya hopi hende, hopi amigo y conocirnan di Jose a hibe na su ultimo luga di sosiego, cu ta e santana catolico na San Nicolas. Na e entiero por a mira, entre otro Betico Croes, Marco Bislip, Hilario “Lala” Angela y ex miembronan di Staten Ernst Finck y Fabian Kelly. Confesion di e prome sospechoso R. Nicolaas Diabierna 18 di februari, porfin e recherchenan a haya un confesion di e sospecho R. Nicolaas, cu hopi lihe despues di e asesinato di Jose Geerman a keda deteni. E la confesa cu na un forma hopi violento y cruel e la asesina Jose Geerman. Maske cu Recherchenan ya a haya un cantidad grandi di pruebanan tecnico contra Nicolaas, entre otro vingerprint riba un camisa di e sospechoso cu rastro di sanger humano. Esaki a wordo manda pa Gerechtelijk Laboratorium di Prof. Froenjes na Den Haag. Potret di Prof. Froenjes Dr. De Witte, kende ta e specialista di Sanger a informa autoridad local, cu e manchannan riba e camisa ta di sanger humano. Maske na prome instante e sospechoso a keda nenga, Dialuna 21 di februari 1977, e la confesa di a asesina Jose Geerman. Prome biaha cu e caso aki ta wordo atende den corte E la keda casi un aña cera prome cu su caso a bin dilanti. Diabierna 3 di februari 1978, e mester a presenta den corte. Fiscal a exigi 20 aña di castigo di prison, cuminsando for di e dia cu Nicolaas a wordo deteni cu ta 6 di februari 1977, esaki tabata e exigencia di Fiscal contra R. Nicolaas. E acusado R.Nicolaas cu na comienso di su detencion a admiti su culpabilidad, pero despues a cambia su declaracion, den corte a keda persisti cu e ta inocente. Hues su siguiente siman a keda di duna sentencia. E caso aki a haya hopi atencion di pueblo y tambe di e alumnonan di scol di polis. E caso a wordo trata extensamente, tur e sucedidonan a wordo describi for di e anochi prome cu e asesinato. Tur e declaracion di e acusado, di e testigonan y tambe di e 4 recherchenan cu tabata encarga cu e investigacion di e caso aki a wordo scucha. E acusado R. Nicolaas a wordo condena pa morto, subsidair doodslag, subsidair maltrato severo, cometi premedita cu morto como consecuencia. Subsidiair maltrato cometi cu un arma. Descripcion di e susedido, durante tratamento den corte. E caso aki pa e tempo ey, tabata un di e casonan mas complica y dificil den historia di Aruba y alavez misterioso. Especialmente si considera e asesino un persona cu e victima a duna di come, bebe y un luga di biba. Segun e acusado Nicolaas, e la admiti di a asesina Jose Geerman pa motibo cu e la wordo poni bou pression, castiga y golpinan cu e lo ricibi a pone cu e la firma, pero en realidad e ta inocente. Fiscal Arps di e tempo ey tabata convenci cu R. Nicolaas ta e asesino Fiscal Arps a acusa R. Nicolaas di a asesina intencionalmente y segun un plan prepara di antemano pa mata Jose Geerman den su cas, mientras e tabata drumi den su sofa. Segun fiscal, Nicolaas por a drenta e cas ya cu te cu un siman prome cu e asesinato e tabata biba den e cas aki y e cachonan conoce su persona caba y no lo blaf e. E tabata mescos cu un yiu pa Jose Geerman. E la kita dos shutter banda pariba di e cas y a drenta paden, e la haya Jose drumi riba un sofa den su sala, Nicolaas a comete e crimen cu un bloki of algo por estilo, e slanan cu Jose Geerman a ricibi tabata na e parti robes di su cabes y esaki tabata fatal y mas sigur Jose lo a muri al instante. Durante investigacion a bin topa cu restonan di cement na su heridanan, e cement aki lo mester ta di e bloki cu a wordo uza pa agredi señor Geerman na su cabes. E bloki mes, cu a wordo usa pa asesina Geerman, cual lo mester tin sanger y cabey na dje ainda, no a wordo haya. Autoridad a haya un spoor di un vingerprint di un duim di R. Nicolaas na momento cu lo a saca e shuttersnan di e bentana, pa drenta paden. Nicolaas a contesta cu esaki a pasa na momento cu e la bay mira paden. Tur investigacion ta mustra cu Nicolaas mes ta e asesino E raport di specialistanan tecnico a confirma cu e vingerprintnan haya, ta cuadra cu esun di e Nicolaas. E fiscal a mustra tambe cu a haya algun mancha chikito di sanger riba e paña cu Nicolaas a bisti e anochi aki. E abogado di R. Nicolaas a puntra si e pruebanan ta convence hues. E abogado a puntra cu si e declaracionnan di e polisnan ta prueba suficiente, segun e abogado, lastimamente cu na Aruba nan no por ni bisa exactamente ki ora un persona lo a fayece. Dia 10 di februari 1978, R. Nicolaas a sali liber di tur acusacion Riba 10 di februari 1978, Hues a dicta sentencia y R. Nicolaas di 28 aña a gana su caso, e la haya vrijspraak. E siman anterior durante e tratamento di e caso den corte, Fiscal a exigi 20 aña di castigo di prison y un siman despues den oranan di mainta Hues a haya cu e ponenciana contra R. Nicolaas, no ta legal y e pruebanan no ta convence su persona. Mientras cu R. Nicolas a wordo laga den libertad, fiscal a bira apela. Fiscal mesora a apela, despues di a scucha e sentencia di Hues Fiscal a apela, mesora despues di a scucha e sentencia di Hues den cual a duna R. Nicolaas vrijspraak. Fiscal su motibo tabata cu e sospechoso aki no tin un lugar fiho di biba y ultimo lo tabata biba den grotnan na San Nicolaas, pa ta sigur cu e acusado ta bon na altura di e apelacion aki y tambe e la wordo mesora poni riba papel y firma pa e acusado. R. Nicolaas a keda algun luna den libertad y lo mester a presenta den corte na November 1978, pero Hof a bolbe restrasa e tratamento di e caso di asesinato di Sr. Geerman, e rekmento di e caso tabata tin di haber cu e abogado nobo di R. Nicolaas. Abogado Sjiem fat tabata tin mester mas tempo pa studia e caso. Durante e prome caso den corte Nicolaas a wordo representa pa abogado Tjong Ajong, den cual hues a dun’e vrijspraak. Procureur General a duna ordo pa mesora detene R. Nicolaas Na momento cu e caso a keda posponi, Procureur General a duna ordo pa detene y cera R. Nicolaas te ora su caso bin dilanti riba e fecha nobo di 23 di januari 1979. Dia 23 di januari 1979, durante e tratamento di e caso Procureur General tambe a keda para riba 20 aña di castigo di prison cu anteriormente fiscal tambe a pidi pa R. Nicolaas, kende e tempo ey a cumpli 29 aña. E Procureur General ta haya cu ta prueba cu Nicolaas a asesina e ex politico, ex miembro di Staten Jose Geerman riba 5 di februari 1977 den su cas na Pastoor Hendrikstraat. E victima a wordo haya riba e dia aki den careda di 11’or di mainta, morto den un sofa. Segun raportnan di expertonan e lo a wordo asesina den careda di 4’or di marduga. Procureur General a baha pisa riba Nicolaas P.G. den corte a resumi tur locual a sosode for di dia 5 di februari 1977. Procureur General a ilustra tur e pruebanan cu nan a acumula contra Nicolaas demostrando su culpabilidad, entre otro e hecho cu riba e shuttersnan di glas a haya su fingerprints. E la saca e shuttersnan pa drenta den e cas di e victima, esaki segun expertonan. Tambe riba e jacket cu Nicolaas tabata tin bisti e anochi aki, nan a haya mancha di sanger cu ta cuadra cu e mesun sanger cu a wordo haya na e muraya den e cas di Jose. Nicolaas a bisa cu dia 24 di januari 1977 despues cu e la haya un pleito cu Jose, na e cas di Jose, su persona no a bolbe mas na e cas aki. P.G. tabata tin duda den esaki. E vingerprintnan riba e shuttersnan, segun e expertonan no ta mas bieu cu 1 of dos dia. P.G. a sigui bisa cu e ta haya cu un persona a wordo mata den un forma hopi inhumano, mientras cu e victima tabata simplemente drumi trankil den su cas. E victima nunca lo por a biba pensa cu un hende, cu e la duna di come, bebe y un luga di biba por a hasi algo asina cu ne. Pa e motibo aki P.G. a exigi 20 aña di castigo di prison. Abogado Sjiemfat pa dos ora largo defendiendo su cliente Abogado Sjiem Fat, e abogado defensor a hiba un defensa cu a dura dos ora y tabata hopi interesante. Segun e abogado e fingerprintsnan nan por ta di paden tambe y no necesariamente ta di pafo. muy bien por ta ora e lo por a habrinan, mirando cu e acusado a biba den e cas aki y regularmente tabata haci e shutternan limpi, segun e abogado Nicolaas mester a press riba nan paso tin di e shuttersnan aki cu no ta habri facil. Abogado defensor a lubida un aspecto hopi importante cu den e raport di e patholoog anatoom, no ta poni ki ora e victima a wordo asesina. E abogado a bin cu un declaracion di un testigo H. kende a bisa cu e anochi di 4 di februari 1977, H. a prepara cuminda pa Geerman, esaki den presencia di e homber di fam Q. kende a keda un rato mas mira baseball na Television y despues a bay su cas. Segun e abogado, e victima a keda su so cu e testigo H. y cu Jose Geerman mientrastanto lo por a pega soño tambe. E abogado ta haya cu den e proces verbaal no tin nada concreto cu no ta descarta cu e asesinato lo por a tuma lugar riba 4 y no 5 di februari 1977. E la sigui bisa cu niun hende no por sospecha cu e homber H. tambe lo por a comet’e e asesinato aki y despues bay su cas. Aki tin posibilidadnan real cu e dos personanan aki tambe lo por a asesina Jose Geerman. Despues e abogado a sigui riba explicacionnan di e diferente raportnan traha den cual entre otro vingerprint por keda basta largo marca. Abogado Sjiem fat pidiendo pa laga su cliente den libertad Por ultimo e abogado a haya cu tin hopi duda di e culpabilidad di su cliente y a pidi Hof pa laga su cliente den libertad. Despues cu Huesnan a retira pa delibera un rato riba e peticion di e abogado Sjiem Fat, e presidente di Hof a bin bek bisando cu hof a rechasa e peticion di abogado Sjiem Fat, Nicolaas ta keda cera. Segun e abogado su cliente a firma su culpabilidad despues di a wordo maltrata pa dos ora largo door di polis y durante e reconstruccion e la wordo bisa kiko e mester haci. E acusado a conta kiko tur e la haci riba e dia di 4 pa 5 di februari 1977 Den corte na momento cu hues a puntra R. Nicolaas si e ta culpabel di a asesina Señor Geerman, e la contesta cu e no a mata Jose Geerman. E la conta cu dia 4 di februari 1977 e tabata na su cas na Zeewijk, hunto cu e doño di e cas, cu ta famia Maduro y cu algun amigo di e famia, nan a sinta henter dia na cas dal betro e.o nan a bebe brandy, despues nan a sigui cu rum. E acusado a pasa varios caminda y a topa varios amigo E acusado a sigui conta cu mas den oranan di atardi, e la sali bay dal un keiro den e caya principal di San Nicolas. E tabata bashi y tabata tin solamente 5 pa 10 florin cu ne. Entre 8 ‘or y 8’or y mey ela bay bishita un bon amigo un tal Iri kende ta un meneer di scol y supuestamente e tabata yudando Nicolaas skirbi un buki. Su amigo Kock a yude cu 3 florin. Aki hues a remarca segun e raport di reclassering Iri a declara cu ela mira Nicolas despues di 11’or. E acusado a keda insisti cu e meste tabata prome cu 9’or paso Weg Fontein Rumshop ta cera 9’or. Segun Nicolaas ta na weg Fontein Rumshop e la bay cumpra un botter di rum. Prome cu ela bay di Iri su cas, e la bay cumpra dos cerbes pa nan bebe. E acusado a bisa cu banda di 9’or e la bay bishita un amigo di dje Jossy na weg Fontein, pero e no tabata na su cas. E lo a bay busca placa fia cerca Jossy. Despues cu e la sali for di Jossy su cas e la sigui, e la bay cumpra un botter di rum y dos coca cola. Na caminda e la topa bin topa cu Daal, Marcelo, Rombley y Arends y Oiky. Nan a manda dos of 3 rond, e la bebe dos of tres Cerbes. Na e momentonan ey ainda e tabata tin e botter di rum y e dos coca colanan. E acusado a conta cu despues di mey anochi e la bay dal un keiro den centro di San Nicolaas E la sigui conta cu unda cu e la bay e tabata den compania di sr. Kappel. Den careda di 11’or Kappel a bira burachi y e la hibe su cas. Na e cas di kappel e la dal 3 sigaria. Den careda di mey anochi e la bay bek den centro di San Nicolas, pero prome cu esey e la pasa su cas cambia paña. E la bisti su jacket di jeans pa motibo cu den e temporada ey anochi ta bira mas frieu. Bebiendo, topando amigo, tambe bendiendo y dealmento di marihuana Den e centro nocturno di San Nicolas durante su bueltanan den e cayanan, tur caminda e tabata topa cu amigonan, na China Clipper e la topa cu Joy, despues e la bay na Tropicana, e tabata tin poco marihuana cu ne y a haci deal di marihuana, asina e la haya 5 dollar plus 10 florin. Hues a remarca cu Joy a declara cu ta cu un papel di 25 fls e la paga, Nicolaas a nenga te cu e la bisa hues, cu e la fia Joy 5 florin. Asina segun su persona su anochi a sigui bebiendo alcohol, topa cu su amigonan, bendiendo su marihuana y haci deal pa bende mas marihuana, paso e no tabata tin tur e marihuana riba dje, pero na su cas e tabata tin mas. Segun su persona e la pasa cu un amigo den Pastoor Hendrikstraat Segun su persona despues cu e la caba di keiro den Centro di San Nicolaas, e la pasa den Pastoor Hendrikstraat, e tabata acompaña pa un amigo y segun un testigo enberdad nan a mir’e cu un amigo pasa den Pastoor Hendrikstraat, pero kiko a sosode exactamente e marduga di 5 di Februari 1977 a/ta keda un misterio. Riba 13 di februari 1979, hof a sentencia R. Nicolaas cu 15 aña di castigo di prison Un cos ta sigur, for di investigacionnan haci a sali na cla cu e paña cu e la bisti e anochi aki, tabata na sanger humano, e mesun sanger cu tabata gespart na muraya den cas di Jose Geerman. E parti di Pastoor Hendrikstraat pasa banda di cas di Jose Geerman pa bay su cas na Zeewijk, con y kiko a pasa keda misterio. Riba 13 di februari 1979, Hof na Corsou a dicta sentencia, e acusado R. Nicolaas a keda condena na un castigo di prison di 15 aña. Maske cu Procureur General y Fiscal Arps a pidi 20 aña di castigo di prison pa e asesinato aki, pero Hof no a haya cu tin prueba di asesinato, pero si a conclui cu ta trata di homicidio den cual riba 5 di februari 1977 Jose Geerman a bira e victima. Pa e motibo aki R. Nicolaas a haya 15 aña di castigo di prison. E aña aki a haci 44 aña cu Jose Geerman a bay sosega, nos di arubanative.com, nunca a conoce Sr. Jose Geerman y ni su famia, si e tabata casa, divorcia of si e tabata tin un famia. Tampoco nos no conoce e asesino, di fam Nicolaas si e ta bibo ainda, ni si e ta na Aruba . E ta un susedido cu lo bay den historia como un caso misterioso y dificil pa compronde. Den nos investigacion nos no a encontra e motibo real pakiko Nicolaas lo por a asesina Jose Geerman. *UPDATE 28 februari 2021: Na 1971, Jose Geerman, su ruman homber Simon Geerman tabata riba e prome lista di MEP, Betico e tempo ey semper tabata bishita Jose Geerman pa conseho y guia, como cu e tabata un politico grandi den su tempo. Alabes e tambe tabata un persona cu tabata kier a mira su isla liber, como partner igual den Reino Hulandes y no manera tempo di Antiyas bou di Corsou. R. Nicolaas a sinta su castigo te na aña 1988, despues a bay biba na Hulanda y na mei di aña 2005, e la wordo cruelmente asesina. *Update: 5 maart 2021 Sr. Jose Geerman tabata casa cu Sra. Marina de Veer y hunto nan a haya tres yiu, dos homber y un muhe. Gobierno di Aruba na 1995 a inicia un proyecto cu tabata un plan di e gobierno anterior, pero cu a keda para. E proyecto tabata nombra cayanan na baluartenan di Aruba. Riba 7 di september 1995, gobierno di Aruba a cambia e nomber di Congoweg pa caya Jose Geerman. Investigando y lesando informacionnan nos por a conclui cu Jose Geerman, tabata mustra di tabata un persona cu un caracter fuerte y tabata para na banda di e homber chikito, tambe e tabata un defensor di nos naturalesa, e tabata stima Aruba, su tradicionnan, su cultura etc. E tabata un persona cu kier a mira su isla keda perserva. Jose Geerman no tabata solamente un politico, pero un escritor, defensor di Aruba, un persona patriotico y tabata para pa locual e ta kere aden. Jose Geerman no tabata tin miedo di expresa su mes, pero di otro banda e tabata un persona humano cu a duna un otro di come, bebe y drumi y a wordo paga cu morto, un traicion hopi cruel. 420voniifw5pp6ojny3p69f1r727ox5 192342 192341 2026-05-31T17:10:02Z Caribiana 8320 192342 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ {{Infobox politico| variante = a | nomber = Jose Geerman | nomber completo = | fecha nacemento = [[13 di mei]] [[1963]] | luga nacemento = {{ABW}} | fecha fayecimento = | luga fayecimento = | pais = {{ABW}} | partido = [[Partido di Pueblo Arubano]] (AVP)<br>[[Partido Patriotico Arubano]] (PPA) | titulo = | temporada1 = | funcion1 = Miembro di [[Parlamento di Antias Hulandes]] | temporada2 = | funcion2 = | website = }} '''Jose Geerman''' (☆ [[19 di mart|19 di maart]] [[1917]] na [[Aruba]] – † [[5 di febrüari|5 di februari]] [[1977]] na [[San Nicolas]]) tabata un poeta y polotico [[Aruba|Arubiano]]. E tabata miembro di [[Parlamento di Antias Hulandes]] di 19.. te 197? Ademas riba nivel insular, el a sirbi como diputado di Colegio Ehecutivo y como miembro di Conseho Insular. == Biografia == Jose Geerman tabata yiu di Bernard (MO Dichi) Geerman (1886-1972). NOTES https://arubanative.com/2021/02/26/historia-di-aruba-un-gran-politico-na-aruba-a-wordo-asesina-cruelmente-pa-un-persona-cu-e-la-duna-di-come-bebe-y-a-dune-luga-di-drumi/ |26 februari 2021 Nos a dedica e historia aki na un gran Arubiano, un politico, defensor di e obreronan y di e naturalesa di Aruba. Un persona cu tabata tin hopi amor pa su isla, hopi ambicion, a skirbi buki, skirbi letra pa cancion y varios articulonan cu a keda publica den corantnan di antes, pero lamentabelmente na aña 1977 destino tabata tin un otro plan pa e gran persona aki. Den un forma hopi cruel y tristo e la wordo asesina, su asesino tabata un persona cu e la saca man yuda, pa despues e wordo paga cu morto. Jose Geerman a nace riba 19 di maart 1917, como hoben e la bay traha na L.A.G.O., pero hopi lihe Jose a ripara cu e tin un ambicion grandi den su bida, cual ta drenta den politica. Na aña 1949, e la tuma e reto grandi aki, durante su carera como politico e la ocupa varios funcionnan halto, entre otro deputado di Aruba, Miembro di Staten di Antiyas, Miembro di Eilandsraad di Aruba. Su prome elecion tabata dia 17 di maart 1949, un elecion cu tabata hopi importante y unico pa Aruba. Pa prome biaha cu Jose Geerman a bay riba un lista politico tabata e elecion di 17 di maart 1949. Un elecion completamente diferente na Aruba. Esaki tabata pa dos motibo, e elecion aki pa prome biaha e ser femenina biba na Aruba, por a eherce su derecho di vota y alabes nan por a postula nan mes tambe como candidato riba e partidonan politico. Señora Laura Wernet Paskel dfm tabata e dama cu a bringa pa muhenan na Aruba haya e derecho di voto y alabes tabata e prome dama cu a subi un lista politico. E otro motibo hopi importante tabata cu e elecion aki, di tres representante den Staten di Antiyas, Aruba a logra haya 8 asiento, mes tanto cu Corsou, den e Staten nobo di Antiyas. Jose Geerman a bira miembro di Staten di Antiyas E dia di elecion mas cu 10 mil persona biba na Aruba a bay eherce nan derecho di voto, E resultado tabata A.V.P. a logra haya mayoria di asiento cu tabata 5 asiento y U.N.A. a haya tres asiento. E candidatonan cu a wordo escohi pa A.V.P. pa representa Aruba den e Staten di Antiyas, tabata Sr. J.Henny Eman (Henny bieu), Juan Irausquin, Porfirio Croes, Moses De Cuba y Jose Geerman. E otro tres representantenan tabata di U.N.A. tabata Felepito Tromp(ex gobernador), Dr. Dussenbroek y Mario Arends. Na augustus 1951, Jose Geerman a bira deputado di Eilandsraad y no por a keda ocupa e puesto di miembro di Staten di Antiyas y a wordo remplaza pa Dr. De la Fuente. Despues di e kiebro den A.V.P., un grupo cu tabata riba lista di A.V.P. a bandona A.V.P. y a lanta P.P.A., hopi hende tabata specula e posicion di Sr. Jose Geerman, pero Shon A Eman na 1955 a bisa bon cla cu Jose Geerman ta un candidato fiel di A.V.P. y cu sigur no lo bandona e partido, Avp. E resultado di e elecion e aña ey, A.V.P. a haya dos asiento so den Staten di Antiyas, e dos asientonan aki a wordo ocupa pa Shon A Eman y Jose Geerman. Jose Geerman mester a retira prome como deputado pa por a ocupa e puesto di miembro di Staten di Antiyas. Na October 1957, Jose Geerman a bira malo y mester a bay Caracas pa un siman pa tratamento medico. Jose Geerman a bandona A.V.P. y a join P.P.A. E aña 1958 no tabata un aña facil pa Jose Geerman, despues di casi 10 aña di tabata un politico hopi activo den e fila di A.V.P., e la dicidi di distancia di e partido aki y join P.P.A. Sr. Geerman a bisa bon cla cu e por steun gobierno, pero e mester por cumpli cu e deseonan di e obreronan. SI no e no por steun e gobierno aki. Na augustus 1962, Sr. Geerman despues di elecion a dicidi di no acepta e puesto di miembro di Staten di Antiyas mas y a bay Hulanda, cu verlof. Sr. Jacobo “Coco” Erasmus a tuma e puesto di Miembro di Staten di Antiyas. Preocupacion pa e desempleo creciente Sr. Geerman durante un reunion di eilandsraad na 1963, a pidi Gobierno pa no hunga politica di avestrus, pero e tabata sa bon cu Gobierno no lo stroba LAGO di introduci 40 ora di trabou pa siman, pa su trahadonan. Sr. Geerman tabata mas preocupa cu e desempleo creciente e tempo ey, pa motibo cu LAGO tabata lay off hende, durante reunion e la haci un pregunta si acaso e trahadonan cu a perde trabou na LAGO, no lo por bay traha na Hulanda. E opcion aki tabata simplemento un sugerencia, pa motibo cu e tempo ey, no tabata tin suficiente trahado na Hulanda y madre patria tabata importa trahado for di Spaña, Italia etc. Entrega di un peticion pa 40 ora di trabou pa siman Jose Geerman hunto cu mas miembro di fraccion di PPA, na 1964 a entrega un peticion na e voorzitter di Eilandsraad pa introduci 40 ora di trabou pa siman, pa tur obrero y tambe tur e trahadonan di gobierno. Pa haci esaki mescos cu recientemente a wordo introduci pa LAGO y SHELL. Na fin di 1964 Sr. Geerman a bira malo y prome siman di januari 1965, e la wordo interna na Hospital, dia 20 di Januari 1965, e la sali for di hospital, pero e tabata tin mester di hopi sosiego. Reunion di presupuesto 1965 Durante tratamento di e presupuesto diamars 9 di februari 1965, Sr. Geerman ferozmente a expresa su mes, pa locual Hulanda tabata haci cu Antiyas, e tempo Hulanda tabata haci hopi dificil pa financia proyectonan na Antiyas, nan no tabata aproba tur proyecto di biaha, pero nan tabata studia cada proyecto apart y tabata dura masha hopi pa cada proyecto wordo financia. Pero ora di financia otro pais, nan no tabata haci asina dificil. Sr. Geerman a pidi pa Antiyas pone un representante ” estilo watchdog na Hulanda y na Brussels pa percura cu e financiamento bay mas lihe. E la propone na gobierno pa tur hende traha 8 ora pa dia y maximo 45 ora pa siman, ” tempo di catibu a pasa”. E la pidi Gobierno di Antiyas institui mas pronto cu ta posibel un comision pa stipula e Grammatica, Ortografia y Vocabulario di papiamento, pa motibo cu su persona ta skirbiendo un buki y ainda no tin reglanan pa skirbi papiamento. Tambe e la pidi gobierno pa haci algo cu e tarifanan hopi halto di electricidad y hopi mas punto valioso cu e la trece dilanti pa trata na logra e felicidad y tranquilidad na Aruba. Jose Geerman como escritor Señor Geerman tabata tin varios hobby y un di nan tabata skirbi. Na April 1965, Jose a skirbi un buki, e titulo tabata “Juancho di Rooi Spokie” e la splica bon cla cu e buki no tin nada di haber cu politica, pero su amor pa e folklor, e cultura di Aruba. Na 1961 e la yega di skirbi un articulo cu a keda publica den Simadan, e titulo di e articulo tabata “Awa cero y maishi rabo”. Durante hopi aña e tabata colecta informacion pa skirbi un buki, su intencion tabata pa publicanan despues cu e bay cu pensioen, pero e no por a warda asina hopi mas. Gezaghebber di e tempo ey Sr. O. Henriquez a haya e prome exemplar pa lesa. Invitacion di Gobernador Debrot Diadomingo 24 di oktober 1965 Gobernador di antiyas di e tempo ey Señor Debrot, a invita algun escritor local pa un encuentro cu su persona kende tambe ta un escritor. Cada invitado a presenta na Gobernador nan bukinan. Jose Geerman tambe tabata un di e invitadonan, e no tabata solamente un politico, pero un escritor Arubano tambe. “Oh Lovely Moonlight” un poesia cu a wordo uza como letra pa un cancion Jose Geerman, banda di tabata un politico, un escritor di buki y articulo den corant, tabata tin mas talento, entre otro di skirbi letra pa cantica. Jose Geerman, te hasta a yega di haya un oferta for di un compania discografico Mericano, pa un cancion cu ela composita ” Oh lovely Moonlight” tambe nan a pidi Geerman pa manda mas composicion di cantica. “Oh Lovely Moonlight”, a wordo skirbi 30 aña prome pa Jose Geerman como un poesia tocante Moonlight, e poesia aki a wordo traduci na ingles y a wordo uza como letra di un cancion. Ela manda esaki pa e compania discografico. E prome persona cu a canta e cancion aki tabata Ernie Susser y esaki a wordo graba riba disco como prueba y a wordo manda pa e compania mericano. E compania tabata dispuesto pa graba e disco aki, pero a conseha Geerman pa busca un cantante mas conoci pa canta e cancion aki. Un proyecto di Jose Geerman “Masiduri”, su amor pa e naturalesa di Aruba Na Januari 1967, un grupo di miembro di Eilandsraad a haci un bishita na e herbebossing proyect na Miramar. E herbebossing proyect tabata inclui cu annualmente lo planta entre 2 mil pa 3 mil mata. E proyecto tabata mustrando hopi exitoso, mirando cu 80 porciento di e matanan a logra crece. Pa evita cu cabrito ta come e matanan, nan tabata wordo protegi pa barinan di zeta. E ultimo parti di e bishita di e miembronan di Eilandsraad, tabata Masiduri. Masiduri tabata un lugar hopi stima pa Jose Geerman. Jose Geerman a inicia e proyecto aki y su intencion tabata pa haci e area aki un natuurreservaat, caminda e flora y fauna hunto lo por wordo protegi. Na 1964 Señor Geerman como hefe di werkverschaffing a cuminsa cu e proyecto di Masiduri, conhuntamente cu e trahadonan di Werkverschaffing. Sr. Geerman su amor, aprecio y e empeño pa perserva e naturalesa di Aruba tabata hopi grandi. Jose Geerman kier a perserva e Aruba di antes pa futuro generacionnan. E amor grandi cu e tabata tin pa Aruba su naturalesa, a haci’e cuminsa cu e proyecto aki y hopi lihe a bira exitoso. Jose Geerman hunto cu e trahadonan di Werkverschaffing a haya un tereno di 60 hectare, prome stap tabata pa cera e tereno aki bon. Despues cu nan a haci e tereno aki limpi, nan a cuminsa planta matanan di Aruba. Tambe nan a traha un cas di torta y a pone varios articulonan di antes den e cas. Na 1967 tabata tin 1397 mata riba e tereno di Masiduri, di cual tabata tin almendra, guyaba, barba di joncuman, sorsaca, rucu, Karawara Spaño y varios otro mata tambe. Durante e bishita orguyosamente Sr. Jose Geerman a mustra su coleganan e mata di Eucalyptus cu e la manda busca for di Australia y cu tabata creciendo bon na Aruba. Sin lubida cu riba e tereno na Masiduri tin como 22 sorto di parha. Wawoe, totolica, barica geel, moffie, Gonzalito, chonchorogai etc. Segun Geerman, Masiduri a haya hopi atencion di LAGO y e idea tras di e proyecto aki tabata pa cuminsa trece e muchanan di scol na Masiduri pa asina siñanan mas di Aruba su naturalesa y e Aruba di antes. Jose Geerman a keda deteni, despues di accidentalmente a tira riba un hoben Diasabra 28 di october 1967, tabata un dia scur den bida di Sr. Geerman. Den oranan di merdia Jose Geerman a dicidi di bay dal algun drinks na un lugar na San Nicolas, e bario caminda e tabata biba. Jose Geerman despues di algun drinks a lanta pa bay paga su cuenta, aki ta caminda cu a sosode un accidente basta fastioso pa Sr. Geerman. Na momento cu e la hinca man den su saco, pa bay saca placa pa paga su cuenta, pa su mala suerte e revolver cu e tabata tin hinca den su saca di carson, sin cu e por a yuda a los un tiro y a herida un hoben cu ni conoce Sr. Geerman. E hoben A. Angela di 25 aña a keda herida na e parti abou di su barica. Na momento cu Sr. Geerman a mira sanger, e la spanta y a sali na careda bay. E hoben a wordo hiba hospital pa tratamento medico, pero despues a resulta cu e herida no tabata serio. Polis a wordo pidi pa haci e investigacion. Jose Geerman kende tabata e tempo ey tabata un miembro independiente di Staten di Antiyas, un rato prome di e susedido e tabata tin un discussion cu yiu homber di un minister di Antiyas. Despues di un rato polis a bin topa cu Geerman sinta banda di lama na Grapefield. Geerman tabata poco bebi, e la keda deteni pa mas investigacion y diadomingo den careda di 1’or di merdia e la wordo laga den libertad. Jose Geerman su deseo pa Aruba sali for di e constelacion Antiyano Na e mesun aña aki, 1967, Jose Geerman kende pa hopi aña tabata pertenece na P.P.A., a dicidi di bira independiente y tabata di opinion cu Aruba mester sali for di Antiyas. Su deseo tabata pa Aruba sali for di e constelacion Antiyano, pero keda den Reino. Geerman a tuma su retiro for di partido P.P.A. E tabata mira e futuro di Aruba den Antiyas Hulandes basta scur, Sr. Geerman tabata boga pa un Aruba banda di Corsou y no bou Corsou. Algun miembro di PPA a firma un acuerdo, sin consulta cu su persona, esaki tabata e motibo principal pa e la retira for di P.P.A. Segun su persona cu locual nan a firma, Corsou lo por tuma un posicion mas dominante contra Aruba. Esaki pa su persona sigur ta algo inaceptabel. Durante un reunion e la bisa, ” Pa loke ta trata Aruba, mi por asegura cu e repartimento di asientonan di gobierno di antiyas, lo ta e motibo principal pa den futuro desolve Antiyas Hulandes for di otro. Futuro lo demostra locual mi ta bisando.” Y despues di basta aña señor Geerman a haya rason. Na Aruba, e retiro di Sr. Geerman for di P.P.A. sigur no a bin como sorpresa, paso Sr. Geerman ta conoci pa expresa su mes y tabata wordo mira como e zorgenkindje di P.P.A. caba, e tabata duna un impression di ta un politico cu no tabata baila riba tur tono. “Hot Latin Blood”, otro buki mas skirbi pa Jose Geerman Na 1968, Jose Geerman cu e uitgeverij Carlton Press Inc. na New York a pubica un buki yama “Hot Latin Blood” , e buki aki ta bay over di dos famia na Aruba. E buki aki su meta tabata pa e lesadonan haya sa mas di e bida diario di famianan na Aruba. E buki ta describi tambe e isla y su habitantenan. Esaki no tabata e unico buki, paso e tempo ey Geerman tabata trahando riba un buki di Antiyas hulandes, cu ta cuminsa cu e Ronde Tafel Conferentie. Carlton Press Inc,a describi Jose Geerman como un persona cu a biaha hopi, cu a conoce mundo y ta papia 4 idioma. Jose Geerman a sigui un curso di Journalistiek na Newspaper Instituut na Merca y tambe a bay curso na Bennet College. Jose Geerman a retira pa semper for di politica Sr Jose Geerman na Juni 1969, a dicidi di retira for di politica, despues di 20 aña di tabata un politico basta activo riba A.V.P. y despues P.P.A. Jose Geerman a subi riba lista di A.V.P. na Maart 1949 y semper a sali na defensa di e homber chikito, e obrero, e naturalesa di Aruba etc. Na Juni 1969, Jose a dicidi di retira pa motibo di salud, e no por a sigui sirbi e pueblo mas y a gradici Aruba, muy en particularmente Antillas Hulandes y tur otro persona pa a dun’e un chens di por a sirbi Aruba y Antiyas. Aruba como eilandsraad lid y deputado. Pa Antiyas Hulandes pa a forma parti di Staten di Antiyas. Jose Geerman, Un amante di Naturaleza Jose Geerman como un persona cu ta stima naturalesa a keda activo skirbiendo articulonan pa publicacion den corantnan. Entre otro un articulo cu e la skirbi, na Juli 1971, den cual e la expresa su rabia y dolor, mirando con LAGO tabata haciendo cu e poco naturalesa cu Aruba tin. Segun su persona LAGO y Shell tabata manda riba Antiyas Hulandes, na varios ocasion e la critica esaki caba y ta hayando dia pa dia mas rason. LAGO a daña e costa di Aruba, Segun e la skirbi den su articulo ” Prome a deposita resto di azeta y haci tur nos costa blanco preto preto. LAGO a carga santo blanco for di nos costa manera nan ta haya ta bon, no a tene cuenta cu e matanan di druif y ni cu nos naturalesa. E la sigui reclama cu Gobierno a duna LAGO un tereno pa traha un refineria, pero no pa haci y deshaci. Segun su persona LAGO a dempel e lagoen na Baby Beach, caminda e piscadonan di San Nicolas tabata bay coy haas, tur e piscanan aki a muri.” Den su articulo e tabata roga autoridad pa bay mira kiko ta pasando cu e lagoen. Segun su persona LAGO a destrui e naturalesa por completo, como un persona cu ta aprecia e poco naturalesa cu Aruba tin, e la pidi pa stop di laga LAGO di sigui haci y deshaci cu e beachnan di San Nicolas, pa nan stop cu e practica destructivo aki. Na final di su articulo e la bisa “Laga nos tur juda spaar un poco di e naturaleza cu nos tin! Autoriad y pueblo di Aruba.. Man na Obra!” Jose Geerman Un amante di Naturaleza. Jose Geerman, un consehero, un persona critico Na 1974, e la acerca Betico Croes y Sr. Watty Vos kende e tempo ey tabata Minister, ambos a haya un telegram for di Jose Geerman den cual e ta pidinan pa interveni contra tur cu ta trapando of kier trapa riba derecho di e obreronan. Jose Geerman formando parti di e comision di 18 di maart 1976, institui pa Gobierno di Aruba Na cuminsamento di Maart 1976, e deputado di e tempo ey Sr. Nelson Oduber a instala un comission pa prepara y hinca un programa den otro, pa e celebracion di 18 di maart, na Stadion caminda a presenta e bandera y e himno oficial di Aruba. E comission tabata consisti di 13 persona entre otro, Godfried “Fifi” Eman como Presidente, Julio Maduro como vice presidente, Rufo Odor, Albert Eman, Holmo Henriquez, Maybelline Arends Croes, John Merryweather, Atan Lee, Rafael Estrada, Milo Croes, Augusto Croes y Jose Geerman. Pastoor Hendrikstraat, San Nicolas: Diasabra 5 di januari 1977, den oranan di mainta e curpa sin bida di Sr. Jose Geerman a wordo haya den su cas drumi riba un sofa. Sr. Geerman tabata tin 59 aña, E la wordo severamente maltrata cu un bloki y a fayece. E noticia aki a core hopi lihe rond di Aruba. Dilanti su cas tabata tin un multitud grandi di persona cu a bay mira pa nan mes kiko tabata pasando. Hopi lihe a detene un sospechoso Na prome instante autoridad no kier a duna mucho informacion encuanto e causa di su morto, pa motibo cu nan tabata bezig cu investigacion. E noticia di e morto di Señor Geerman a crea un consternacion grandi den e pueblo di Aruba. Hopi lihe a logra detene un sospechoso. Diadomingo 6 di Februari den careda di 6’or di atardi, Polis a detene R. Nicolaas como sospechoso den e caso di asesinato di Jose Geerman. R. Nicolaas pa algun aña atras tambe tabata riba lista como candidato pa e grupo di hobennan y regularmente por a mira R. Nicolaas den compania di e victima. E la keda deteni pa interogacion. Dos persona mas deteni como sospechoso Diadomingo pa dialuna e recherchenan cu tabata encarga cu e caso aki, a logra detene dos persona mas, cual ta M.H. y H.K. Mientrastanto e sospechoso R. Nicolaas a keda para ariba cu e no tin nada di haber cu e asesinato di Jose Geerman. E investigacion a sigui cana su caminda.E sospechosonan rM.H. y H.K. pa falta di purba nan a wordo laga hopi lihe bek den libertad. Entiero di Jose Geerman Diahuebs 10 di Februari 1977, a tuma luga e entiero di Jose Geerman, esaki tabata den careda di 4’or y mey di atardi, cu e la wordo hiba na su ultimo luga di sosiego. E entiero di Geerman tabata un entiero cu a haya hopi hende, hopi amigo y conocirnan di Jose a hibe na su ultimo luga di sosiego, cu ta e santana catolico na San Nicolas. Na e entiero por a mira, entre otro Betico Croes, Marco Bislip, Hilario “Lala” Angela y ex miembronan di Staten Ernst Finck y Fabian Kelly. Confesion di e prome sospechoso R. Nicolaas Diabierna 18 di februari, porfin e recherchenan a haya un confesion di e sospecho R. Nicolaas, cu hopi lihe despues di e asesinato di Jose Geerman a keda deteni. E la confesa cu na un forma hopi violento y cruel e la asesina Jose Geerman. Maske cu Recherchenan ya a haya un cantidad grandi di pruebanan tecnico contra Nicolaas, entre otro vingerprint riba un camisa di e sospechoso cu rastro di sanger humano. Esaki a wordo manda pa Gerechtelijk Laboratorium di Prof. Froenjes na Den Haag. Potret di Prof. Froenjes Dr. De Witte, kende ta e specialista di Sanger a informa autoridad local, cu e manchannan riba e camisa ta di sanger humano. Maske na prome instante e sospechoso a keda nenga, Dialuna 21 di februari 1977, e la confesa di a asesina Jose Geerman. Prome biaha cu e caso aki ta wordo atende den corte E la keda casi un aña cera prome cu su caso a bin dilanti. Diabierna 3 di februari 1978, e mester a presenta den corte. Fiscal a exigi 20 aña di castigo di prison, cuminsando for di e dia cu Nicolaas a wordo deteni cu ta 6 di februari 1977, esaki tabata e exigencia di Fiscal contra R. Nicolaas. E acusado R.Nicolaas cu na comienso di su detencion a admiti su culpabilidad, pero despues a cambia su declaracion, den corte a keda persisti cu e ta inocente. Hues su siguiente siman a keda di duna sentencia. E caso aki a haya hopi atencion di pueblo y tambe di e alumnonan di scol di polis. E caso a wordo trata extensamente, tur e sucedidonan a wordo describi for di e anochi prome cu e asesinato. Tur e declaracion di e acusado, di e testigonan y tambe di e 4 recherchenan cu tabata encarga cu e investigacion di e caso aki a wordo scucha. E acusado R. Nicolaas a wordo condena pa morto, subsidair doodslag, subsidair maltrato severo, cometi premedita cu morto como consecuencia. Subsidiair maltrato cometi cu un arma. Descripcion di e susedido, durante tratamento den corte. E caso aki pa e tempo ey, tabata un di e casonan mas complica y dificil den historia di Aruba y alavez misterioso. Especialmente si considera e asesino un persona cu e victima a duna di come, bebe y un luga di biba. Segun e acusado Nicolaas, e la admiti di a asesina Jose Geerman pa motibo cu e la wordo poni bou pression, castiga y golpinan cu e lo ricibi a pone cu e la firma, pero en realidad e ta inocente. Fiscal Arps di e tempo ey tabata convenci cu R. Nicolaas ta e asesino Fiscal Arps a acusa R. Nicolaas di a asesina intencionalmente y segun un plan prepara di antemano pa mata Jose Geerman den su cas, mientras e tabata drumi den su sofa. Segun fiscal, Nicolaas por a drenta e cas ya cu te cu un siman prome cu e asesinato e tabata biba den e cas aki y e cachonan conoce su persona caba y no lo blaf e. E tabata mescos cu un yiu pa Jose Geerman. E la kita dos shutter banda pariba di e cas y a drenta paden, e la haya Jose drumi riba un sofa den su sala, Nicolaas a comete e crimen cu un bloki of algo por estilo, e slanan cu Jose Geerman a ricibi tabata na e parti robes di su cabes y esaki tabata fatal y mas sigur Jose lo a muri al instante. Durante investigacion a bin topa cu restonan di cement na su heridanan, e cement aki lo mester ta di e bloki cu a wordo uza pa agredi señor Geerman na su cabes. E bloki mes, cu a wordo usa pa asesina Geerman, cual lo mester tin sanger y cabey na dje ainda, no a wordo haya. Autoridad a haya un spoor di un vingerprint di un duim di R. Nicolaas na momento cu lo a saca e shuttersnan di e bentana, pa drenta paden. Nicolaas a contesta cu esaki a pasa na momento cu e la bay mira paden. Tur investigacion ta mustra cu Nicolaas mes ta e asesino E raport di specialistanan tecnico a confirma cu e vingerprintnan haya, ta cuadra cu esun di e Nicolaas. E fiscal a mustra tambe cu a haya algun mancha chikito di sanger riba e paña cu Nicolaas a bisti e anochi aki. E abogado di R. Nicolaas a puntra si e pruebanan ta convence hues. E abogado a puntra cu si e declaracionnan di e polisnan ta prueba suficiente, segun e abogado, lastimamente cu na Aruba nan no por ni bisa exactamente ki ora un persona lo a fayece. Dia 10 di februari 1978, R. Nicolaas a sali liber di tur acusacion Riba 10 di februari 1978, Hues a dicta sentencia y R. Nicolaas di 28 aña a gana su caso, e la haya vrijspraak. E siman anterior durante e tratamento di e caso den corte, Fiscal a exigi 20 aña di castigo di prison y un siman despues den oranan di mainta Hues a haya cu e ponenciana contra R. Nicolaas, no ta legal y e pruebanan no ta convence su persona. Mientras cu R. Nicolas a wordo laga den libertad, fiscal a bira apela. Fiscal mesora a apela, despues di a scucha e sentencia di Hues Fiscal a apela, mesora despues di a scucha e sentencia di Hues den cual a duna R. Nicolaas vrijspraak. Fiscal su motibo tabata cu e sospechoso aki no tin un lugar fiho di biba y ultimo lo tabata biba den grotnan na San Nicolaas, pa ta sigur cu e acusado ta bon na altura di e apelacion aki y tambe e la wordo mesora poni riba papel y firma pa e acusado. R. Nicolaas a keda algun luna den libertad y lo mester a presenta den corte na November 1978, pero Hof a bolbe restrasa e tratamento di e caso di asesinato di Sr. Geerman, e rekmento di e caso tabata tin di haber cu e abogado nobo di R. Nicolaas. Abogado Sjiem fat tabata tin mester mas tempo pa studia e caso. Durante e prome caso den corte Nicolaas a wordo representa pa abogado Tjong Ajong, den cual hues a dun’e vrijspraak. Procureur General a duna ordo pa mesora detene R. Nicolaas Na momento cu e caso a keda posponi, Procureur General a duna ordo pa detene y cera R. Nicolaas te ora su caso bin dilanti riba e fecha nobo di 23 di januari 1979. Dia 23 di januari 1979, durante e tratamento di e caso Procureur General tambe a keda para riba 20 aña di castigo di prison cu anteriormente fiscal tambe a pidi pa R. Nicolaas, kende e tempo ey a cumpli 29 aña. E Procureur General ta haya cu ta prueba cu Nicolaas a asesina e ex politico, ex miembro di Staten Jose Geerman riba 5 di februari 1977 den su cas na Pastoor Hendrikstraat. E victima a wordo haya riba e dia aki den careda di 11’or di mainta, morto den un sofa. Segun raportnan di expertonan e lo a wordo asesina den careda di 4’or di marduga. Procureur General a baha pisa riba Nicolaas P.G. den corte a resumi tur locual a sosode for di dia 5 di februari 1977. Procureur General a ilustra tur e pruebanan cu nan a acumula contra Nicolaas demostrando su culpabilidad, entre otro e hecho cu riba e shuttersnan di glas a haya su fingerprints. E la saca e shuttersnan pa drenta den e cas di e victima, esaki segun expertonan. Tambe riba e jacket cu Nicolaas tabata tin bisti e anochi aki, nan a haya mancha di sanger cu ta cuadra cu e mesun sanger cu a wordo haya na e muraya den e cas di Jose. Nicolaas a bisa cu dia 24 di januari 1977 despues cu e la haya un pleito cu Jose, na e cas di Jose, su persona no a bolbe mas na e cas aki. P.G. tabata tin duda den esaki. E vingerprintnan riba e shuttersnan, segun e expertonan no ta mas bieu cu 1 of dos dia. P.G. a sigui bisa cu e ta haya cu un persona a wordo mata den un forma hopi inhumano, mientras cu e victima tabata simplemente drumi trankil den su cas. E victima nunca lo por a biba pensa cu un hende, cu e la duna di come, bebe y un luga di biba por a hasi algo asina cu ne. Pa e motibo aki P.G. a exigi 20 aña di castigo di prison. Abogado Sjiemfat pa dos ora largo defendiendo su cliente Abogado Sjiem Fat, e abogado defensor a hiba un defensa cu a dura dos ora y tabata hopi interesante. Segun e abogado e fingerprintsnan nan por ta di paden tambe y no necesariamente ta di pafo. muy bien por ta ora e lo por a habrinan, mirando cu e acusado a biba den e cas aki y regularmente tabata haci e shutternan limpi, segun e abogado Nicolaas mester a press riba nan paso tin di e shuttersnan aki cu no ta habri facil. Abogado defensor a lubida un aspecto hopi importante cu den e raport di e patholoog anatoom, no ta poni ki ora e victima a wordo asesina. E abogado a bin cu un declaracion di un testigo H. kende a bisa cu e anochi di 4 di februari 1977, H. a prepara cuminda pa Geerman, esaki den presencia di e homber di fam Q. kende a keda un rato mas mira baseball na Television y despues a bay su cas. Segun e abogado, e victima a keda su so cu e testigo H. y cu Jose Geerman mientrastanto lo por a pega soño tambe. E abogado ta haya cu den e proces verbaal no tin nada concreto cu no ta descarta cu e asesinato lo por a tuma lugar riba 4 y no 5 di februari 1977. E la sigui bisa cu niun hende no por sospecha cu e homber H. tambe lo por a comet’e e asesinato aki y despues bay su cas. Aki tin posibilidadnan real cu e dos personanan aki tambe lo por a asesina Jose Geerman. Despues e abogado a sigui riba explicacionnan di e diferente raportnan traha den cual entre otro vingerprint por keda basta largo marca. Abogado Sjiem fat pidiendo pa laga su cliente den libertad Por ultimo e abogado a haya cu tin hopi duda di e culpabilidad di su cliente y a pidi Hof pa laga su cliente den libertad. Despues cu Huesnan a retira pa delibera un rato riba e peticion di e abogado Sjiem Fat, e presidente di Hof a bin bek bisando cu hof a rechasa e peticion di abogado Sjiem Fat, Nicolaas ta keda cera. Segun e abogado su cliente a firma su culpabilidad despues di a wordo maltrata pa dos ora largo door di polis y durante e reconstruccion e la wordo bisa kiko e mester haci. E acusado a conta kiko tur e la haci riba e dia di 4 pa 5 di februari 1977 Den corte na momento cu hues a puntra R. Nicolaas si e ta culpabel di a asesina Señor Geerman, e la contesta cu e no a mata Jose Geerman. E la conta cu dia 4 di februari 1977 e tabata na su cas na Zeewijk, hunto cu e doño di e cas, cu ta famia Maduro y cu algun amigo di e famia, nan a sinta henter dia na cas dal betro e.o nan a bebe brandy, despues nan a sigui cu rum. E acusado a pasa varios caminda y a topa varios amigo E acusado a sigui conta cu mas den oranan di atardi, e la sali bay dal un keiro den e caya principal di San Nicolas. E tabata bashi y tabata tin solamente 5 pa 10 florin cu ne. Entre 8 ‘or y 8’or y mey ela bay bishita un bon amigo un tal Iri kende ta un meneer di scol y supuestamente e tabata yudando Nicolaas skirbi un buki. Su amigo Kock a yude cu 3 florin. Aki hues a remarca segun e raport di reclassering Iri a declara cu ela mira Nicolas despues di 11’or. E acusado a keda insisti cu e meste tabata prome cu 9’or paso Weg Fontein Rumshop ta cera 9’or. Segun Nicolaas ta na weg Fontein Rumshop e la bay cumpra un botter di rum. Prome cu ela bay di Iri su cas, e la bay cumpra dos cerbes pa nan bebe. E acusado a bisa cu banda di 9’or e la bay bishita un amigo di dje Jossy na weg Fontein, pero e no tabata na su cas. E lo a bay busca placa fia cerca Jossy. Despues cu e la sali for di Jossy su cas e la sigui, e la bay cumpra un botter di rum y dos coca cola. Na caminda e la topa bin topa cu Daal, Marcelo, Rombley y Arends y Oiky. Nan a manda dos of 3 rond, e la bebe dos of tres Cerbes. Na e momentonan ey ainda e tabata tin e botter di rum y e dos coca colanan. E acusado a conta cu despues di mey anochi e la bay dal un keiro den centro di San Nicolaas E la sigui conta cu unda cu e la bay e tabata den compania di sr. Kappel. Den careda di 11’or Kappel a bira burachi y e la hibe su cas. Na e cas di kappel e la dal 3 sigaria. Den careda di mey anochi e la bay bek den centro di San Nicolas, pero prome cu esey e la pasa su cas cambia paña. E la bisti su jacket di jeans pa motibo cu den e temporada ey anochi ta bira mas frieu. Bebiendo, topando amigo, tambe bendiendo y dealmento di marihuana Den e centro nocturno di San Nicolas durante su bueltanan den e cayanan, tur caminda e tabata topa cu amigonan, na China Clipper e la topa cu Joy, despues e la bay na Tropicana, e tabata tin poco marihuana cu ne y a haci deal di marihuana, asina e la haya 5 dollar plus 10 florin. Hues a remarca cu Joy a declara cu ta cu un papel di 25 fls e la paga, Nicolaas a nenga te cu e la bisa hues, cu e la fia Joy 5 florin. Asina segun su persona su anochi a sigui bebiendo alcohol, topa cu su amigonan, bendiendo su marihuana y haci deal pa bende mas marihuana, paso e no tabata tin tur e marihuana riba dje, pero na su cas e tabata tin mas. Segun su persona e la pasa cu un amigo den Pastoor Hendrikstraat Segun su persona despues cu e la caba di keiro den Centro di San Nicolaas, e la pasa den Pastoor Hendrikstraat, e tabata acompaña pa un amigo y segun un testigo enberdad nan a mir’e cu un amigo pasa den Pastoor Hendrikstraat, pero kiko a sosode exactamente e marduga di 5 di Februari 1977 a/ta keda un misterio. Riba 13 di februari 1979, hof a sentencia R. Nicolaas cu 15 aña di castigo di prison Un cos ta sigur, for di investigacionnan haci a sali na cla cu e paña cu e la bisti e anochi aki, tabata na sanger humano, e mesun sanger cu tabata gespart na muraya den cas di Jose Geerman. E parti di Pastoor Hendrikstraat pasa banda di cas di Jose Geerman pa bay su cas na Zeewijk, con y kiko a pasa keda misterio. Riba 13 di februari 1979, Hof na Corsou a dicta sentencia, e acusado R. Nicolaas a keda condena na un castigo di prison di 15 aña. Maske cu Procureur General y Fiscal Arps a pidi 20 aña di castigo di prison pa e asesinato aki, pero Hof no a haya cu tin prueba di asesinato, pero si a conclui cu ta trata di homicidio den cual riba 5 di februari 1977 Jose Geerman a bira e victima. Pa e motibo aki R. Nicolaas a haya 15 aña di castigo di prison. E aña aki a haci 44 aña cu Jose Geerman a bay sosega, nos di arubanative.com, nunca a conoce Sr. Jose Geerman y ni su famia, si e tabata casa, divorcia of si e tabata tin un famia. Tampoco nos no conoce e asesino, di fam Nicolaas si e ta bibo ainda, ni si e ta na Aruba . E ta un susedido cu lo bay den historia como un caso misterioso y dificil pa compronde. Den nos investigacion nos no a encontra e motibo real pakiko Nicolaas lo por a asesina Jose Geerman. *UPDATE 28 februari 2021: Na 1971, Jose Geerman, su ruman homber Simon Geerman tabata riba e prome lista di MEP, Betico e tempo ey semper tabata bishita Jose Geerman pa conseho y guia, como cu e tabata un politico grandi den su tempo. Alabes e tambe tabata un persona cu tabata kier a mira su isla liber, como partner igual den Reino Hulandes y no manera tempo di Antiyas bou di Corsou. R. Nicolaas a sinta su castigo te na aña 1988, despues a bay biba na Hulanda y na mei di aña 2005, e la wordo cruelmente asesina. *Update: 5 maart 2021 Sr. Jose Geerman tabata casa cu Sra. Marina de Veer y hunto nan a haya tres yiu, dos homber y un muhe. Gobierno di Aruba na 1995 a inicia un proyecto cu tabata un plan di e gobierno anterior, pero cu a keda para. E proyecto tabata nombra cayanan na baluartenan di Aruba. Riba 7 di september 1995, gobierno di Aruba a cambia e nomber di Congoweg pa caya Jose Geerman. Investigando y lesando informacionnan nos por a conclui cu Jose Geerman, tabata mustra di tabata un persona cu un caracter fuerte y tabata para na banda di e homber chikito, tambe e tabata un defensor di nos naturalesa, e tabata stima Aruba, su tradicionnan, su cultura etc. E tabata un persona cu kier a mira su isla keda perserva. Jose Geerman no tabata solamente un politico, pero un escritor, defensor di Aruba, un persona patriotico y tabata para pa locual e ta kere aden. Jose Geerman no tabata tin miedo di expresa su mes, pero di otro banda e tabata un persona humano cu a duna un otro di come, bebe y drumi y a wordo paga cu morto, un traicion hopi cruel. 3mgtpmeqwaul6y8kz4hjt2bqv7lwml3 192344 192342 2026-05-31T17:13:30Z Caribiana 8320 192344 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ {{Infobox politico| variante = a | nomber = Jose Geerman | nomber completo = | fecha nacemento = [[13 di mei]] [[1963]] | luga nacemento = {{ABW}} | fecha fayecimento = | luga fayecimento = | pais = {{ABW}} | partido = [[Partido di Pueblo Arubano]] (AVP)<br>[[Partido Patriotico Arubano]] (PPA) | titulo = | temporada1 = | funcion1 = Miembro di [[Parlamento di Antias Hulandes]] | temporada2 = | funcion2 = | website = }} '''Jose Geerman''' (☆ [[19 di mart|19 di maart]] [[1917]] na [[Aruba]] – † [[5 di febrüari|5 di februari]] [[1977]] na [[San Nicolas]]) tabata un poeta y polotico [[Aruba|Arubiano]]. E tabata miembro di [[Parlamento di Antias Hulandes]] di 19.. te 197? Ademas riba nivel insular, el a sirbi como diputado di Colegio Ehecutivo y como miembro di Conseho Insular. == Biografia == Jose Geerman tabata yiu di Bernard (MO Dichi) Geerman (1886-1972). NOTES https://arubanative.com/2021/02/26/historia-di-aruba-un-gran-politico-na-aruba-a-wordo-asesina-cruelmente-pa-un-persona-cu-e-la-duna-di-come-bebe-y-a-dune-luga-di-drumi/ |26 februari 2021 Nos a dedica e historia aki na un gran Arubiano, un politico, defensor di e obreronan y di e naturalesa di Aruba. Un persona cu tabata tin hopi amor pa su isla, hopi ambicion, a skirbi buki, skirbi letra pa cancion y varios articulonan cu a keda publica den corantnan di antes, pero lamentabelmente na aña 1977 destino tabata tin un otro plan pa e gran persona aki. Den un forma hopi cruel y tristo e la wordo asesina, su asesino tabata un persona cu e la saca man yuda, pa despues e wordo paga cu morto. Jose Geerman a nace riba 19 di maart 1917, como hoben e la bay traha na L.A.G.O., pero hopi lihe Jose a ripara cu e tin un ambicion grandi den su bida, cual ta drenta den politica. Na aña 1949, e la tuma e reto grandi aki, durante su carera como politico e la ocupa varios funcionnan halto, entre otro deputado di Aruba, Miembro di Staten di Antiyas, Miembro di Eilandsraad di Aruba. Su prome elecion tabata dia 17 di maart 1949, un elecion cu tabata hopi importante y unico pa Aruba. Pa prome biaha cu Jose Geerman a bay riba un lista politico tabata e elecion di 17 di maart 1949. Un elecion completamente diferente na Aruba. Esaki tabata pa dos motibo, e elecion aki pa prome biaha e ser femenina biba na Aruba, por a eherce su derecho di vota y alabes nan por a postula nan mes tambe como candidato riba e partidonan politico. Señora Laura Wernet Paskel dfm tabata e dama cu a bringa pa muhenan na Aruba haya e derecho di voto y alabes tabata e prome dama cu a subi un lista politico. E otro motibo hopi importante tabata cu e elecion aki, di tres representante den Staten di Antiyas, Aruba a logra haya 8 asiento, mes tanto cu Corsou, den e Staten nobo di Antiyas. Jose Geerman a bira miembro di Staten di Antiyas E dia di elecion mas cu 10 mil persona biba na Aruba a bay eherce nan derecho di voto, E resultado tabata A.V.P. a logra haya mayoria di asiento cu tabata 5 asiento y U.N.A. a haya tres asiento. E candidatonan cu a wordo escohi pa A.V.P. pa representa Aruba den e Staten di Antiyas, tabata Sr. J.Henny Eman (Henny bieu), Juan Irausquin, Porfirio Croes, Moses De Cuba y Jose Geerman. E otro tres representantenan tabata di U.N.A. tabata Felepito Tromp(ex gobernador), Dr. Dussenbroek y Mario Arends. Na augustus 1951, Jose Geerman a bira deputado di Eilandsraad y no por a keda ocupa e puesto di miembro di Staten di Antiyas y a wordo remplaza pa Dr. De la Fuente. Despues di e kiebro den A.V.P., un grupo cu tabata riba lista di A.V.P. a bandona A.V.P. y a lanta P.P.A., hopi hende tabata specula e posicion di Sr. Jose Geerman, pero Shon A Eman na 1955 a bisa bon cla cu Jose Geerman ta un candidato fiel di A.V.P. y cu sigur no lo bandona e partido, Avp. E resultado di e elecion e aña ey, A.V.P. a haya dos asiento so den Staten di Antiyas, e dos asientonan aki a wordo ocupa pa Shon A Eman y Jose Geerman. Jose Geerman mester a retira prome como deputado pa por a ocupa e puesto di miembro di Staten di Antiyas. Na October 1957, Jose Geerman a bira malo y mester a bay Caracas pa un siman pa tratamento medico. Jose Geerman a bandona A.V.P. y a join P.P.A. E aña 1958 no tabata un aña facil pa Jose Geerman, despues di casi 10 aña di tabata un politico hopi activo den e fila di A.V.P., e la dicidi di distancia di e partido aki y join P.P.A. Sr. Geerman a bisa bon cla cu e por steun gobierno, pero e mester por cumpli cu e deseonan di e obreronan. SI no e no por steun e gobierno aki. Na augustus 1962, Sr. Geerman despues di elecion a dicidi di no acepta e puesto di miembro di Staten di Antiyas mas y a bay Hulanda, cu verlof. Sr. Jacobo “Coco” Erasmus a tuma e puesto di Miembro di Staten di Antiyas. ===Preocupacion pa e desempleo creciente=== Sr. Geerman durante un reunion di eilandsraad na 1963, a pidi Gobierno pa no hunga politica di avestrus, pero e tabata sa bon cu Gobierno no lo stroba LAGO di introduci 40 ora di trabou pa siman, pa su trahadonan. Sr. Geerman tabata mas preocupa cu e desempleo creciente e tempo ey, pa motibo cu LAGO tabata lay off hende, durante reunion e la haci un pregunta si acaso e trahadonan cu a perde trabou na LAGO, no lo por bay traha na Hulanda. E opcion aki tabata simplemento un sugerencia, pa motibo cu e tempo ey, no tabata tin suficiente trahado na Hulanda y madre patria tabata importa trahado for di Spaña, Italia etc. Entrega di un peticion pa 40 ora di trabou pa siman Jose Geerman hunto cu mas miembro di fraccion di PPA, na 1964 a entrega un peticion na e voorzitter di Eilandsraad pa introduci 40 ora di trabou pa siman, pa tur obrero y tambe tur e trahadonan di gobierno. Pa haci esaki mescos cu recientemente a wordo introduci pa LAGO y SHELL. Na fin di 1964 Sr. Geerman a bira malo y prome siman di januari 1965, e la wordo interna na Hospital, dia 20 di Januari 1965, e la sali for di hospital, pero e tabata tin mester di hopi sosiego. Reunion di presupuesto 1965 Durante tratamento di e presupuesto diamars 9 di februari 1965, Sr. Geerman ferozmente a expresa su mes, pa locual Hulanda tabata haci cu Antiyas, e tempo Hulanda tabata haci hopi dificil pa financia proyectonan na Antiyas, nan no tabata aproba tur proyecto di biaha, pero nan tabata studia cada proyecto apart y tabata dura masha hopi pa cada proyecto wordo financia. Pero ora di financia otro pais, nan no tabata haci asina dificil. Sr. Geerman a pidi pa Antiyas pone un representante ” estilo watchdog na Hulanda y na Brussels pa percura cu e financiamento bay mas lihe. E la propone na gobierno pa tur hende traha 8 ora pa dia y maximo 45 ora pa siman, ” tempo di catibu a pasa”. E la pidi Gobierno di Antiyas institui mas pronto cu ta posibel un comision pa stipula e Grammatica, Ortografia y Vocabulario di papiamento, pa motibo cu su persona ta skirbiendo un buki y ainda no tin reglanan pa skirbi papiamento. Tambe e la pidi gobierno pa haci algo cu e tarifanan hopi halto di electricidad y hopi mas punto valioso cu e la trece dilanti pa trata na logra e felicidad y tranquilidad na Aruba. ===Jose Geerman como escritor=== Señor Geerman tabata tin varios hobby y un di nan tabata skirbi. Na April 1965, Jose a skirbi un buki, e titulo tabata “Juancho di Rooi Spokie” e la splica bon cla cu e buki no tin nada di haber cu politica, pero su amor pa e folklor, e cultura di Aruba. Na 1961 e la yega di skirbi un articulo cu a keda publica den Simadan, e titulo di e articulo tabata “Awa cero y maishi rabo”. Durante hopi aña e tabata colecta informacion pa skirbi un buki, su intencion tabata pa publicanan despues cu e bay cu pensioen, pero e no por a warda asina hopi mas. Gezaghebber di e tempo ey Sr. O. Henriquez a haya e prome exemplar pa lesa. ===Invitacion di Gobernador Debrot=== Diadomingo 24 di oktober 1965 Gobernador di Antias di e tempo ey Señor Debrot, a invita algun escritor local pa un encuentro cu su persona kende tambe ta un escritor. Cada invitado a presenta na Gobernador nan bukinan. Jose Geerman tambe tabata un di e invitadonan, e no tabata solamente un politico, pero un escritor Arubano tambe. “Oh Lovely Moonlight” un poesia cu a wordo uza como letra pa un cancion Jose Geerman, banda di tabata un politico, un escritor di buki y articulo den corant, tabata tin mas talento, entre otro di skirbi letra pa cantica. Jose Geerman, te hasta a yega di haya un oferta for di un compania discografico Mericano, pa un cancion cu ela composita ” Oh lovely Moonlight” tambe nan a pidi Geerman pa manda mas composicion di cantica. “Oh Lovely Moonlight”, a wordo skirbi 30 aña prome pa Jose Geerman como un poesia tocante Moonlight, e poesia aki a wordo traduci na ingles y a wordo uza como letra di un cancion. Ela manda esaki pa e compania discografico. E prome persona cu a canta e cancion aki tabata Ernie Susser y esaki a wordo graba riba disco como prueba y a wordo manda pa e compania mericano. E compania tabata dispuesto pa graba e disco aki, pero a conseha Geerman pa busca un cantante mas conoci pa canta e cancion aki. Un proyecto di Jose Geerman “Masiduri”, su amor pa e naturalesa di Aruba Na Januari 1967, un grupo di miembro di Eilandsraad a haci un bishita na e herbebossing proyect na Miramar. E herbebossing proyect tabata inclui cu annualmente lo planta entre 2 mil pa 3 mil mata. E proyecto tabata mustrando hopi exitoso, mirando cu 80 porciento di e matanan a logra crece. Pa evita cu cabrito ta come e matanan, nan tabata wordo protegi pa barinan di zeta. E ultimo parti di e bishita di e miembronan di Eilandsraad, tabata Masiduri. Masiduri tabata un lugar hopi stima pa Jose Geerman. Jose Geerman a inicia e proyecto aki y su intencion tabata pa haci e area aki un natuurreservaat, caminda e flora y fauna hunto lo por wordo protegi. Na 1964 Señor Geerman como hefe di werkverschaffing a cuminsa cu e proyecto di Masiduri, conhuntamente cu e trahadonan di Werkverschaffing. Sr. Geerman su amor, aprecio y e empeño pa perserva e naturalesa di Aruba tabata hopi grandi. Jose Geerman kier a perserva e Aruba di antes pa futuro generacionnan. E amor grandi cu e tabata tin pa Aruba su naturalesa, a haci’e cuminsa cu e proyecto aki y hopi lihe a bira exitoso. Jose Geerman hunto cu e trahadonan di Werkverschaffing a haya un tereno di 60 hectare, prome stap tabata pa cera e tereno aki bon. Despues cu nan a haci e tereno aki limpi, nan a cuminsa planta matanan di Aruba. Tambe nan a traha un cas di torta y a pone varios articulonan di antes den e cas. Na 1967 tabata tin 1397 mata riba e tereno di Masiduri, di cual tabata tin almendra, guyaba, barba di joncuman, sorsaca, rucu, Karawara Spaño y varios otro mata tambe. Durante e bishita orguyosamente Sr. Jose Geerman a mustra su coleganan e mata di Eucalyptus cu e la manda busca for di Australia y cu tabata creciendo bon na Aruba. Sin lubida cu riba e tereno na Masiduri tin como 22 sorto di parha. Wawoe, totolica, barica geel, moffie, Gonzalito, chonchorogai etc. Segun Geerman, Masiduri a haya hopi atencion di LAGO y e idea tras di e proyecto aki tabata pa cuminsa trece e muchanan di scol na Masiduri pa asina siñanan mas di Aruba su naturalesa y e Aruba di antes. Jose Geerman a keda deteni, despues di accidentalmente a tira riba un hoben Diasabra 28 di october 1967, tabata un dia scur den bida di Sr. Geerman. Den oranan di merdia Jose Geerman a dicidi di bay dal algun drinks na un lugar na San Nicolas, e bario caminda e tabata biba. Jose Geerman despues di algun drinks a lanta pa bay paga su cuenta, aki ta caminda cu a sosode un accidente basta fastioso pa Sr. Geerman. Na momento cu e la hinca man den su saco, pa bay saca placa pa paga su cuenta, pa su mala suerte e revolver cu e tabata tin hinca den su saca di carson, sin cu e por a yuda a los un tiro y a herida un hoben cu ni conoce Sr. Geerman. E hoben A. Angela di 25 aña a keda herida na e parti abou di su barica. Na momento cu Sr. Geerman a mira sanger, e la spanta y a sali na careda bay. E hoben a wordo hiba hospital pa tratamento medico, pero despues a resulta cu e herida no tabata serio. Polis a wordo pidi pa haci e investigacion. Jose Geerman kende tabata e tempo ey tabata un miembro independiente di Staten di Antiyas, un rato prome di e susedido e tabata tin un discussion cu yiu homber di un minister di Antiyas. Despues di un rato polis a bin topa cu Geerman sinta banda di lama na Grapefield. Geerman tabata poco bebi, e la keda deteni pa mas investigacion y diadomingo den careda di 1’or di merdia e la wordo laga den libertad. Jose Geerman su deseo pa Aruba sali for di e constelacion Antiano Na e mesun aña aki, 1967, Jose Geerman kende pa hopi aña tabata pertenece na P.P.A., a dicidi di bira independiente y tabata di opinion cu Aruba mester sali for di Antiyas. Su deseo tabata pa Aruba sali for di e constelacion Antiyano, pero keda den Reino. Geerman a tuma su retiro for di partido P.P.A. E tabata mira e futuro di Aruba den Antiyas Hulandes basta scur, Sr. Geerman tabata boga pa un Aruba banda di Corsou y no bou Corsou. Algun miembro di PPA a firma un acuerdo, sin consulta cu su persona, esaki tabata e motibo principal pa e la retira for di P.P.A. Segun su persona cu locual nan a firma, Corsou lo por tuma un posicion mas dominante contra Aruba. Esaki pa su persona sigur ta algo inaceptabel. Durante un reunion e la bisa, ” Pa loke ta trata Aruba, mi por asegura cu e repartimento di asientonan di gobierno di antiyas, lo ta e motibo principal pa den futuro desolve Antiyas Hulandes for di otro. Futuro lo demostra locual mi ta bisando.” Y despues di basta aña señor Geerman a haya rason. Na Aruba, e retiro di Sr. Geerman for di P.P.A. sigur no a bin como sorpresa, paso Sr. Geerman ta conoci pa expresa su mes y tabata wordo mira como e zorgenkindje di P.P.A. caba, e tabata duna un impression di ta un politico cu no tabata baila riba tur tono. “Hot Latin Blood”, otro buki mas skirbi pa Jose Geerman Na 1968, Jose Geerman cu e uitgeverij Carlton Press Inc. na New York a pubica un buki yama “Hot Latin Blood” , e buki aki ta bay over di dos famia na Aruba. E buki aki su meta tabata pa e lesadonan haya sa mas di e bida diario di famianan na Aruba. E buki ta describi tambe e isla y su habitantenan. Esaki no tabata e unico buki, paso e tempo ey Geerman tabata trahando riba un buki di Antiyas hulandes, cu ta cuminsa cu e Ronde Tafel Conferentie. Carlton Press Inc,a describi Jose Geerman como un persona cu a biaha hopi, cu a conoce mundo y ta papia 4 idioma. Jose Geerman a sigui un curso di Journalistiek na Newspaper Instituut na Merca y tambe a bay curso na Bennet College. Jose Geerman a retira pa semper for di politica Sr Jose Geerman na Juni 1969, a dicidi di retira for di politica, despues di 20 aña di tabata un politico basta activo riba A.V.P. y despues P.P.A. Jose Geerman a subi riba lista di A.V.P. na Maart 1949 y semper a sali na defensa di e homber chikito, e obrero, e naturalesa di Aruba etc. Na Juni 1969, Jose a dicidi di retira pa motibo di salud, e no por a sigui sirbi e pueblo mas y a gradici Aruba, muy en particularmente Antillas Hulandes y tur otro persona pa a dun’e un chens di por a sirbi Aruba y Antiyas. Aruba como eilandsraad lid y deputado. Pa Antiyas Hulandes pa a forma parti di Staten di Antiyas. Jose Geerman, Un amante di Naturaleza Jose Geerman como un persona cu ta stima naturalesa a keda activo skirbiendo articulonan pa publicacion den corantnan. Entre otro un articulo cu e la skirbi, na Juli 1971, den cual e la expresa su rabia y dolor, mirando con LAGO tabata haciendo cu e poco naturalesa cu Aruba tin. Segun su persona LAGO y Shell tabata manda riba Antiyas Hulandes, na varios ocasion e la critica esaki caba y ta hayando dia pa dia mas rason. LAGO a daña e costa di Aruba, Segun e la skirbi den su articulo ” Prome a deposita resto di azeta y haci tur nos costa blanco preto preto. LAGO a carga santo blanco for di nos costa manera nan ta haya ta bon, no a tene cuenta cu e matanan di druif y ni cu nos naturalesa. E la sigui reclama cu Gobierno a duna LAGO un tereno pa traha un refineria, pero no pa haci y deshaci. Segun su persona LAGO a dempel e lagoen na Baby Beach, caminda e piscadonan di San Nicolas tabata bay coy haas, tur e piscanan aki a muri.” Den su articulo e tabata roga autoridad pa bay mira kiko ta pasando cu e lagoen. Segun su persona LAGO a destrui e naturalesa por completo, como un persona cu ta aprecia e poco naturalesa cu Aruba tin, e la pidi pa stop di laga LAGO di sigui haci y deshaci cu e beachnan di San Nicolas, pa nan stop cu e practica destructivo aki. Na final di su articulo e la bisa “Laga nos tur juda spaar un poco di e naturaleza cu nos tin! Autoriad y pueblo di Aruba.. Man na Obra!” Jose Geerman Un amante di Naturaleza. Jose Geerman, un consehero, un persona critico Na 1974, e la acerca Betico Croes y Sr. Watty Vos kende e tempo ey tabata Minister, ambos a haya un telegram for di Jose Geerman den cual e ta pidinan pa interveni contra tur cu ta trapando of kier trapa riba derecho di e obreronan. Jose Geerman formando parti di e comision di 18 di maart 1976, institui pa Gobierno di Aruba Na cuminsamento di Maart 1976, e deputado di e tempo ey Sr. Nelson Oduber a instala un comission pa prepara y hinca un programa den otro, pa e celebracion di 18 di maart, na Stadion caminda a presenta e bandera y e himno oficial di Aruba. E comission tabata consisti di 13 persona entre otro, Godfried “Fifi” Eman como Presidente, Julio Maduro como vice presidente, Rufo Odor, Albert Eman, Holmo Henriquez, Maybelline Arends Croes, John Merryweather, Atan Lee, Rafael Estrada, Milo Croes, Augusto Croes y Jose Geerman. Pastoor Hendrikstraat, San Nicolas: Diasabra 5 di januari 1977, den oranan di mainta e curpa sin bida di Sr. Jose Geerman a wordo haya den su cas drumi riba un sofa. Sr. Geerman tabata tin 59 aña, E la wordo severamente maltrata cu un bloki y a fayece. E noticia aki a core hopi lihe rond di Aruba. Dilanti su cas tabata tin un multitud grandi di persona cu a bay mira pa nan mes kiko tabata pasando. Hopi lihe a detene un sospechoso Na prome instante autoridad no kier a duna mucho informacion encuanto e causa di su morto, pa motibo cu nan tabata bezig cu investigacion. E noticia di e morto di Señor Geerman a crea un consternacion grandi den e pueblo di Aruba. Hopi lihe a logra detene un sospechoso. Diadomingo 6 di Februari den careda di 6’or di atardi, Polis a detene R. Nicolaas como sospechoso den e caso di asesinato di Jose Geerman. R. Nicolaas pa algun aña atras tambe tabata riba lista como candidato pa e grupo di hobennan y regularmente por a mira R. Nicolaas den compania di e victima. E la keda deteni pa interogacion. Dos persona mas deteni como sospechoso Diadomingo pa dialuna e recherchenan cu tabata encarga cu e caso aki, a logra detene dos persona mas, cual ta M.H. y H.K. Mientrastanto e sospechoso R. Nicolaas a keda para ariba cu e no tin nada di haber cu e asesinato di Jose Geerman. E investigacion a sigui cana su caminda.E sospechosonan rM.H. y H.K. pa falta di purba nan a wordo laga hopi lihe bek den libertad. Entiero di Jose Geerman Diahuebs 10 di Februari 1977, a tuma luga e entiero di Jose Geerman, esaki tabata den careda di 4’or y mey di atardi, cu e la wordo hiba na su ultimo luga di sosiego. E entiero di Geerman tabata un entiero cu a haya hopi hende, hopi amigo y conocirnan di Jose a hibe na su ultimo luga di sosiego, cu ta e santana catolico na San Nicolas. Na e entiero por a mira, entre otro Betico Croes, Marco Bislip, Hilario “Lala” Angela y ex miembronan di Staten Ernst Finck y Fabian Kelly. Confesion di e prome sospechoso R. Nicolaas Diabierna 18 di februari, porfin e recherchenan a haya un confesion di e sospecho R. Nicolaas, cu hopi lihe despues di e asesinato di Jose Geerman a keda deteni. E la confesa cu na un forma hopi violento y cruel e la asesina Jose Geerman. Maske cu Recherchenan ya a haya un cantidad grandi di pruebanan tecnico contra Nicolaas, entre otro vingerprint riba un camisa di e sospechoso cu rastro di sanger humano. Esaki a wordo manda pa Gerechtelijk Laboratorium di Prof. Froenjes na Den Haag. Potret di Prof. Froenjes Dr. De Witte, kende ta e specialista di Sanger a informa autoridad local, cu e manchannan riba e camisa ta di sanger humano. Maske na prome instante e sospechoso a keda nenga, Dialuna 21 di februari 1977, e la confesa di a asesina Jose Geerman. Prome biaha cu e caso aki ta wordo atende den corte E la keda casi un aña cera prome cu su caso a bin dilanti. Diabierna 3 di februari 1978, e mester a presenta den corte. Fiscal a exigi 20 aña di castigo di prison, cuminsando for di e dia cu Nicolaas a wordo deteni cu ta 6 di februari 1977, esaki tabata e exigencia di Fiscal contra R. Nicolaas. E acusado R.Nicolaas cu na comienso di su detencion a admiti su culpabilidad, pero despues a cambia su declaracion, den corte a keda persisti cu e ta inocente. Hues su siguiente siman a keda di duna sentencia. E caso aki a haya hopi atencion di pueblo y tambe di e alumnonan di scol di polis. E caso a wordo trata extensamente, tur e sucedidonan a wordo describi for di e anochi prome cu e asesinato. Tur e declaracion di e acusado, di e testigonan y tambe di e 4 recherchenan cu tabata encarga cu e investigacion di e caso aki a wordo scucha. E acusado R. Nicolaas a wordo condena pa morto, subsidair doodslag, subsidair maltrato severo, cometi premedita cu morto como consecuencia. Subsidiair maltrato cometi cu un arma. Descripcion di e susedido, durante tratamento den corte. E caso aki pa e tempo ey, tabata un di e casonan mas complica y dificil den historia di Aruba y alavez misterioso. Especialmente si considera e asesino un persona cu e victima a duna di come, bebe y un luga di biba. Segun e acusado Nicolaas, e la admiti di a asesina Jose Geerman pa motibo cu e la wordo poni bou pression, castiga y golpinan cu e lo ricibi a pone cu e la firma, pero en realidad e ta inocente. Fiscal Arps di e tempo ey tabata convenci cu R. Nicolaas ta e asesino Fiscal Arps a acusa R. Nicolaas di a asesina intencionalmente y segun un plan prepara di antemano pa mata Jose Geerman den su cas, mientras e tabata drumi den su sofa. Segun fiscal, Nicolaas por a drenta e cas ya cu te cu un siman prome cu e asesinato e tabata biba den e cas aki y e cachonan conoce su persona caba y no lo blaf e. E tabata mescos cu un yiu pa Jose Geerman. E la kita dos shutter banda pariba di e cas y a drenta paden, e la haya Jose drumi riba un sofa den su sala, Nicolaas a comete e crimen cu un bloki of algo por estilo, e slanan cu Jose Geerman a ricibi tabata na e parti robes di su cabes y esaki tabata fatal y mas sigur Jose lo a muri al instante. Durante investigacion a bin topa cu restonan di cement na su heridanan, e cement aki lo mester ta di e bloki cu a wordo uza pa agredi señor Geerman na su cabes. E bloki mes, cu a wordo usa pa asesina Geerman, cual lo mester tin sanger y cabey na dje ainda, no a wordo haya. Autoridad a haya un spoor di un vingerprint di un duim di R. Nicolaas na momento cu lo a saca e shuttersnan di e bentana, pa drenta paden. Nicolaas a contesta cu esaki a pasa na momento cu e la bay mira paden. Tur investigacion ta mustra cu Nicolaas mes ta e asesino E raport di specialistanan tecnico a confirma cu e vingerprintnan haya, ta cuadra cu esun di e Nicolaas. E fiscal a mustra tambe cu a haya algun mancha chikito di sanger riba e paña cu Nicolaas a bisti e anochi aki. E abogado di R. Nicolaas a puntra si e pruebanan ta convence hues. E abogado a puntra cu si e declaracionnan di e polisnan ta prueba suficiente, segun e abogado, lastimamente cu na Aruba nan no por ni bisa exactamente ki ora un persona lo a fayece. Dia 10 di februari 1978, R. Nicolaas a sali liber di tur acusacion Riba 10 di februari 1978, Hues a dicta sentencia y R. Nicolaas di 28 aña a gana su caso, e la haya vrijspraak. E siman anterior durante e tratamento di e caso den corte, Fiscal a exigi 20 aña di castigo di prison y un siman despues den oranan di mainta Hues a haya cu e ponenciana contra R. Nicolaas, no ta legal y e pruebanan no ta convence su persona. Mientras cu R. Nicolas a wordo laga den libertad, fiscal a bira apela. Fiscal mesora a apela, despues di a scucha e sentencia di Hues Fiscal a apela, mesora despues di a scucha e sentencia di Hues den cual a duna R. Nicolaas vrijspraak. Fiscal su motibo tabata cu e sospechoso aki no tin un lugar fiho di biba y ultimo lo tabata biba den grotnan na San Nicolaas, pa ta sigur cu e acusado ta bon na altura di e apelacion aki y tambe e la wordo mesora poni riba papel y firma pa e acusado. R. Nicolaas a keda algun luna den libertad y lo mester a presenta den corte na November 1978, pero Hof a bolbe restrasa e tratamento di e caso di asesinato di Sr. Geerman, e rekmento di e caso tabata tin di haber cu e abogado nobo di R. Nicolaas. Abogado Sjiem fat tabata tin mester mas tempo pa studia e caso. Durante e prome caso den corte Nicolaas a wordo representa pa abogado Tjong Ajong, den cual hues a dun’e vrijspraak. Procureur General a duna ordo pa mesora detene R. Nicolaas Na momento cu e caso a keda posponi, Procureur General a duna ordo pa detene y cera R. Nicolaas te ora su caso bin dilanti riba e fecha nobo di 23 di januari 1979. Dia 23 di januari 1979, durante e tratamento di e caso Procureur General tambe a keda para riba 20 aña di castigo di prison cu anteriormente fiscal tambe a pidi pa R. Nicolaas, kende e tempo ey a cumpli 29 aña. E Procureur General ta haya cu ta prueba cu Nicolaas a asesina e ex politico, ex miembro di Staten Jose Geerman riba 5 di februari 1977 den su cas na Pastoor Hendrikstraat. E victima a wordo haya riba e dia aki den careda di 11’or di mainta, morto den un sofa. Segun raportnan di expertonan e lo a wordo asesina den careda di 4’or di marduga. Procureur General a baha pisa riba Nicolaas P.G. den corte a resumi tur locual a sosode for di dia 5 di februari 1977. Procureur General a ilustra tur e pruebanan cu nan a acumula contra Nicolaas demostrando su culpabilidad, entre otro e hecho cu riba e shuttersnan di glas a haya su fingerprints. E la saca e shuttersnan pa drenta den e cas di e victima, esaki segun expertonan. Tambe riba e jacket cu Nicolaas tabata tin bisti e anochi aki, nan a haya mancha di sanger cu ta cuadra cu e mesun sanger cu a wordo haya na e muraya den e cas di Jose. Nicolaas a bisa cu dia 24 di januari 1977 despues cu e la haya un pleito cu Jose, na e cas di Jose, su persona no a bolbe mas na e cas aki. P.G. tabata tin duda den esaki. E vingerprintnan riba e shuttersnan, segun e expertonan no ta mas bieu cu 1 of dos dia. P.G. a sigui bisa cu e ta haya cu un persona a wordo mata den un forma hopi inhumano, mientras cu e victima tabata simplemente drumi trankil den su cas. E victima nunca lo por a biba pensa cu un hende, cu e la duna di come, bebe y un luga di biba por a hasi algo asina cu ne. Pa e motibo aki P.G. a exigi 20 aña di castigo di prison. Abogado Sjiemfat pa dos ora largo defendiendo su cliente Abogado Sjiem Fat, e abogado defensor a hiba un defensa cu a dura dos ora y tabata hopi interesante. Segun e abogado e fingerprintsnan nan por ta di paden tambe y no necesariamente ta di pafo. muy bien por ta ora e lo por a habrinan, mirando cu e acusado a biba den e cas aki y regularmente tabata haci e shutternan limpi, segun e abogado Nicolaas mester a press riba nan paso tin di e shuttersnan aki cu no ta habri facil. Abogado defensor a lubida un aspecto hopi importante cu den e raport di e patholoog anatoom, no ta poni ki ora e victima a wordo asesina. E abogado a bin cu un declaracion di un testigo H. kende a bisa cu e anochi di 4 di februari 1977, H. a prepara cuminda pa Geerman, esaki den presencia di e homber di fam Q. kende a keda un rato mas mira baseball na Television y despues a bay su cas. Segun e abogado, e victima a keda su so cu e testigo H. y cu Jose Geerman mientrastanto lo por a pega soño tambe. E abogado ta haya cu den e proces verbaal no tin nada concreto cu no ta descarta cu e asesinato lo por a tuma lugar riba 4 y no 5 di februari 1977. E la sigui bisa cu niun hende no por sospecha cu e homber H. tambe lo por a comet’e e asesinato aki y despues bay su cas. Aki tin posibilidadnan real cu e dos personanan aki tambe lo por a asesina Jose Geerman. Despues e abogado a sigui riba explicacionnan di e diferente raportnan traha den cual entre otro vingerprint por keda basta largo marca. Abogado Sjiem fat pidiendo pa laga su cliente den libertad Por ultimo e abogado a haya cu tin hopi duda di e culpabilidad di su cliente y a pidi Hof pa laga su cliente den libertad. Despues cu Huesnan a retira pa delibera un rato riba e peticion di e abogado Sjiem Fat, e presidente di Hof a bin bek bisando cu hof a rechasa e peticion di abogado Sjiem Fat, Nicolaas ta keda cera. Segun e abogado su cliente a firma su culpabilidad despues di a wordo maltrata pa dos ora largo door di polis y durante e reconstruccion e la wordo bisa kiko e mester haci. E acusado a conta kiko tur e la haci riba e dia di 4 pa 5 di februari 1977 Den corte na momento cu hues a puntra R. Nicolaas si e ta culpabel di a asesina Señor Geerman, e la contesta cu e no a mata Jose Geerman. E la conta cu dia 4 di februari 1977 e tabata na su cas na Zeewijk, hunto cu e doño di e cas, cu ta famia Maduro y cu algun amigo di e famia, nan a sinta henter dia na cas dal betro e.o nan a bebe brandy, despues nan a sigui cu rum. E acusado a pasa varios caminda y a topa varios amigo E acusado a sigui conta cu mas den oranan di atardi, e la sali bay dal un keiro den e caya principal di San Nicolas. E tabata bashi y tabata tin solamente 5 pa 10 florin cu ne. Entre 8 ‘or y 8’or y mey ela bay bishita un bon amigo un tal Iri kende ta un meneer di scol y supuestamente e tabata yudando Nicolaas skirbi un buki. Su amigo Kock a yude cu 3 florin. Aki hues a remarca segun e raport di reclassering Iri a declara cu ela mira Nicolas despues di 11’or. E acusado a keda insisti cu e meste tabata prome cu 9’or paso Weg Fontein Rumshop ta cera 9’or. Segun Nicolaas ta na weg Fontein Rumshop e la bay cumpra un botter di rum. Prome cu ela bay di Iri su cas, e la bay cumpra dos cerbes pa nan bebe. E acusado a bisa cu banda di 9’or e la bay bishita un amigo di dje Jossy na weg Fontein, pero e no tabata na su cas. E lo a bay busca placa fia cerca Jossy. Despues cu e la sali for di Jossy su cas e la sigui, e la bay cumpra un botter di rum y dos coca cola. Na caminda e la topa bin topa cu Daal, Marcelo, Rombley y Arends y Oiky. Nan a manda dos of 3 rond, e la bebe dos of tres Cerbes. Na e momentonan ey ainda e tabata tin e botter di rum y e dos coca colanan. E acusado a conta cu despues di mey anochi e la bay dal un keiro den centro di San Nicolaas E la sigui conta cu unda cu e la bay e tabata den compania di sr. Kappel. Den careda di 11’or Kappel a bira burachi y e la hibe su cas. Na e cas di kappel e la dal 3 sigaria. Den careda di mey anochi e la bay bek den centro di San Nicolas, pero prome cu esey e la pasa su cas cambia paña. E la bisti su jacket di jeans pa motibo cu den e temporada ey anochi ta bira mas frieu. Bebiendo, topando amigo, tambe bendiendo y dealmento di marihuana Den e centro nocturno di San Nicolas durante su bueltanan den e cayanan, tur caminda e tabata topa cu amigonan, na China Clipper e la topa cu Joy, despues e la bay na Tropicana, e tabata tin poco marihuana cu ne y a haci deal di marihuana, asina e la haya 5 dollar plus 10 florin. Hues a remarca cu Joy a declara cu ta cu un papel di 25 fls e la paga, Nicolaas a nenga te cu e la bisa hues, cu e la fia Joy 5 florin. Asina segun su persona su anochi a sigui bebiendo alcohol, topa cu su amigonan, bendiendo su marihuana y haci deal pa bende mas marihuana, paso e no tabata tin tur e marihuana riba dje, pero na su cas e tabata tin mas. Segun su persona e la pasa cu un amigo den Pastoor Hendrikstraat Segun su persona despues cu e la caba di keiro den Centro di San Nicolaas, e la pasa den Pastoor Hendrikstraat, e tabata acompaña pa un amigo y segun un testigo enberdad nan a mir’e cu un amigo pasa den Pastoor Hendrikstraat, pero kiko a sosode exactamente e marduga di 5 di Februari 1977 a/ta keda un misterio. Riba 13 di februari 1979, hof a sentencia R. Nicolaas cu 15 aña di castigo di prison Un cos ta sigur, for di investigacionnan haci a sali na cla cu e paña cu e la bisti e anochi aki, tabata na sanger humano, e mesun sanger cu tabata gespart na muraya den cas di Jose Geerman. E parti di Pastoor Hendrikstraat pasa banda di cas di Jose Geerman pa bay su cas na Zeewijk, con y kiko a pasa keda misterio. Riba 13 di februari 1979, Hof na Corsou a dicta sentencia, e acusado R. Nicolaas a keda condena na un castigo di prison di 15 aña. Maske cu Procureur General y Fiscal Arps a pidi 20 aña di castigo di prison pa e asesinato aki, pero Hof no a haya cu tin prueba di asesinato, pero si a conclui cu ta trata di homicidio den cual riba 5 di februari 1977 Jose Geerman a bira e victima. Pa e motibo aki R. Nicolaas a haya 15 aña di castigo di prison. E aña aki a haci 44 aña cu Jose Geerman a bay sosega, nos di arubanative.com, nunca a conoce Sr. Jose Geerman y ni su famia, si e tabata casa, divorcia of si e tabata tin un famia. Tampoco nos no conoce e asesino, di fam Nicolaas si e ta bibo ainda, ni si e ta na Aruba . E ta un susedido cu lo bay den historia como un caso misterioso y dificil pa compronde. Den nos investigacion nos no a encontra e motibo real pakiko Nicolaas lo por a asesina Jose Geerman. *UPDATE 28 februari 2021: Na 1971, Jose Geerman, su ruman homber Simon Geerman tabata riba e prome lista di MEP, Betico e tempo ey semper tabata bishita Jose Geerman pa conseho y guia, como cu e tabata un politico grandi den su tempo. Alabes e tambe tabata un persona cu tabata kier a mira su isla liber, como partner igual den Reino Hulandes y no manera tempo di Antiyas bou di Corsou. R. Nicolaas a sinta su castigo te na aña 1988, despues a bay biba na Hulanda y na mei di aña 2005, e la wordo cruelmente asesina. *Update: 5 maart 2021 Sr. Jose Geerman tabata casa cu Sra. Marina de Veer y hunto nan a haya tres yiu, dos homber y un muhe. Gobierno di Aruba na 1995 a inicia un proyecto cu tabata un plan di e gobierno anterior, pero cu a keda para. E proyecto tabata nombra cayanan na baluartenan di Aruba. Riba 7 di september 1995, gobierno di Aruba a cambia e nomber di Congoweg pa caya Jose Geerman. Investigando y lesando informacionnan nos por a conclui cu Jose Geerman, tabata mustra di tabata un persona cu un caracter fuerte y tabata para na banda di e homber chikito, tambe e tabata un defensor di nos naturalesa, e tabata stima Aruba, su tradicionnan, su cultura etc. E tabata un persona cu kier a mira su isla keda perserva. Jose Geerman no tabata solamente un politico, pero un escritor, defensor di Aruba, un persona patriotico y tabata para pa locual e ta kere aden. Jose Geerman no tabata tin miedo di expresa su mes, pero di otro banda e tabata un persona humano cu a duna un otro di come, bebe y drumi y a wordo paga cu morto, un traicion hopi cruel. 4f4pzaa7mxfk5dbj1tadiff6bmtan42 192345 192344 2026-05-31T17:24:08Z Caribiana 8320 /* Biografia */ 192345 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ {{Infobox politico| variante = a | nomber = Jose Geerman | nomber completo = | fecha nacemento = [[13 di mei]] [[1963]] | luga nacemento = {{ABW}} | fecha fayecimento = | luga fayecimento = | pais = {{ABW}} | partido = [[Partido di Pueblo Arubano]] (AVP)<br>[[Partido Patriotico Arubano]] (PPA) | titulo = | temporada1 = | funcion1 = Miembro di [[Parlamento di Antias Hulandes]] | temporada2 = | funcion2 = | website = }} '''Jose Geerman''' (☆ [[19 di mart|19 di maart]] [[1917]] na [[Aruba]] – † [[5 di febrüari|5 di februari]] [[1977]] na [[San Nicolas]]) tabata un poeta y polotico [[Aruba|Arubiano]]. E tabata miembro di [[Parlamento di Antias Hulandes]] di 19.. te 197? Ademas riba nivel insular, el a sirbi como diputado di Colegio Ehecutivo y como miembro di Conseho Insular. == Biografia == Jose Geerman tabata yiu di Bernard (MO Dichi) Geerman (1886-1972). NOTES *[https://arubanative.com/2021/02/26/historia-di-aruba-un-gran-politico-na-aruba-a-wordo-asesina-cruelmente-pa-un-persona-cu-e-la-duna-di-come-bebe-y-a-dune-luga-di-drumi/ Un gran politico na Aruba], arubanative.com (26 februari 2021) Nos a dedica e historia aki na un gran Arubiano, un politico, defensor di e obreronan y di e naturalesa di Aruba. Un persona cu tabata tin hopi amor pa su isla, hopi ambicion, a skirbi buki, skirbi letra pa cancion y varios articulonan cu a keda publica den corantnan di antes, pero lamentabelmente na aña 1977 destino tabata tin un otro plan pa e gran persona aki. Den un forma hopi cruel y tristo e la wordo asesina, su asesino tabata un persona cu e la saca man yuda, pa despues e wordo paga cu morto. Jose Geerman a nace riba 19 di maart 1917, como hoben e la bay traha na L.A.G.O., pero hopi lihe Jose a ripara cu e tin un ambicion grandi den su bida, cual ta drenta den politica. Na aña 1949, e la tuma e reto grandi aki, durante su carera como politico e la ocupa varios funcionnan halto, entre otro deputado di Aruba, Miembro di Staten di Antias, Miembro di Eilandsraad di Aruba. Su prome eleccion tabata dia 17 di maart 1949, un eleccion cu tabata hopi importante y unico pa Aruba. Pa prome biaha cu Jose Geerman a bay riba un lista politico tabata e eleccion di 17 di maart 1949. Un eleccion completamente diferente na Aruba. Esaki tabata pa dos motibo, e elecion aki pa prome biaha e ser femenina biba na Aruba, por a eherce su derecho di vota y alabes nan por a postula nan mes tambe como candidato riba e partidonan politico. Señora Laura Wernet Paskel dfm tabata e dama cu a bringa pa muhenan na Aruba haya e derecho di voto y alabes tabata e prome dama cu a subi un lista politico. E otro motibo hopi importante tabata cu e elecion aki, di tres representante den Staten di Antiyas, Aruba a logra haya 8 asiento, mes tanto cu Corsou, den e Staten nobo di Antiyas. === Jose Geerman a bira miembro di Parlamento di Antias Hulandes === E dia di elecion mas cu 10 mil persona biba na Aruba a bay eherce nan derecho di voto, E resultado tabata A.V.P. a logra haya mayoria di asiento cu tabata 5 asiento y U.N.A. a haya tres asiento. E candidatonan cu a wordo escohi pa A.V.P. pa representa Aruba den e Staten di Antiyas, tabata Sr. J.Henny Eman (Henny bieu), Juan Irausquin, Porfirio Croes, Moses De Cuba y Jose Geerman. E otro tres representantenan tabata di U.N.A. tabata Felepito Tromp(ex gobernador), Dr. Dussenbroek y Mario Arends. Na augustus 1951, Jose Geerman a bira deputado di Eilandsraad y no por a keda ocupa e puesto di miembro di Staten di Antiyas y a wordo remplaza pa Dr. De la Fuente. Despues di e kiebro den A.V.P., un grupo cu tabata riba lista di A.V.P. a bandona A.V.P. y a lanta P.P.A., hopi hende tabata specula e posicion di Sr. Jose Geerman, pero Shon A Eman na 1955 a bisa bon cla cu Jose Geerman ta un candidato fiel di A.V.P. y cu sigur no lo bandona e partido, Avp. E resultado di e elecion e aña ey, A.V.P. a haya dos asiento so den Staten di Antiyas, e dos asientonan aki a wordo ocupa pa Shon A Eman y Jose Geerman. Jose Geerman mester a retira prome como deputado pa por a ocupa e puesto di miembro di Staten di Antiyas. Na October 1957, Jose Geerman a bira malo y mester a bay Caracas pa un siman pa tratamento medico. ===Jose Geerman a bandona A.V.P. y a join P.P.A.=== E aña 1958 no tabata un aña facil pa Jose Geerman, despues di casi 10 aña di tabata un politico hopi activo den e fila di A.V.P., e la dicidi di distancia di e partido aki y join P.P.A. Sr. Geerman a bisa bon cla cu e por steun gobierno, pero e mester por cumpli cu e deseonan di e obreronan. SI no e no por steun e gobierno aki. Na augustus 1962, Sr. Geerman despues di elecion a dicidi di no acepta e puesto di miembro di Staten di Antiyas mas y a bay Hulanda, cu verlof. Sr. Jacobo “Coco” Erasmus a tuma e puesto di Miembro di Staten di Antiyas. ===Preocupacion pa e desempleo creciente=== Sr. Geerman durante un reunion di eilandsraad na 1963, a pidi Gobierno pa no hunga politica di avestrus, pero e tabata sa bon cu Gobierno no lo stroba LAGO di introduci 40 ora di trabou pa siman, pa su trahadonan. Sr. Geerman tabata mas preocupa cu e desempleo creciente e tempo ey, pa motibo cu LAGO tabata lay off hende, durante reunion e la haci un pregunta si acaso e trahadonan cu a perde trabou na LAGO, no lo por bay traha na Hulanda. E opcion aki tabata simplemento un sugerencia, pa motibo cu e tempo ey, no tabata tin suficiente trahado na Hulanda y madre patria tabata importa trahado for di Spaña, Italia etc. Entrega di un peticion pa 40 ora di trabou pa siman Jose Geerman hunto cu mas miembro di fraccion di PPA, na 1964 a entrega un peticion na e voorzitter di Eilandsraad pa introduci 40 ora di trabou pa siman, pa tur obrero y tambe tur e trahadonan di gobierno. Pa haci esaki mescos cu recientemente a wordo introduci pa LAGO y SHELL. Na fin di 1964 Sr. Geerman a bira malo y prome siman di januari 1965, e la wordo interna na Hospital, dia 20 di Januari 1965, e la sali for di hospital, pero e tabata tin mester di hopi sosiego. Reunion di presupuesto 1965 Durante tratamento di e presupuesto diamars 9 di februari 1965, Sr. Geerman ferozmente a expresa su mes, pa locual Hulanda tabata haci cu Antiyas, e tempo Hulanda tabata haci hopi dificil pa financia proyectonan na Antiyas, nan no tabata aproba tur proyecto di biaha, pero nan tabata studia cada proyecto apart y tabata dura masha hopi pa cada proyecto wordo financia. Pero ora di financia otro pais, nan no tabata haci asina dificil. Sr. Geerman a pidi pa Antiyas pone un representante ” estilo watchdog na Hulanda y na Brussels pa percura cu e financiamento bay mas lihe. E la propone na gobierno pa tur hende traha 8 ora pa dia y maximo 45 ora pa siman, ” tempo di catibu a pasa”. E la pidi Gobierno di Antiyas institui mas pronto cu ta posibel un comision pa stipula e Grammatica, Ortografia y Vocabulario di papiamento, pa motibo cu su persona ta skirbiendo un buki y ainda no tin reglanan pa skirbi papiamento. Tambe e la pidi gobierno pa haci algo cu e tarifanan hopi halto di electricidad y hopi mas punto valioso cu e la trece dilanti pa trata na logra e felicidad y tranquilidad na Aruba. ===Jose Geerman como escritor=== Señor Geerman tabata tin varios hobby y un di nan tabata skirbi. Na April 1965, Jose a skirbi un buki, e titulo tabata “Juancho di Rooi Spokie” e la splica bon cla cu e buki no tin nada di haber cu politica, pero su amor pa e folklor, e cultura di Aruba. Na 1961 e la yega di skirbi un articulo cu a keda publica den Simadan, e titulo di e articulo tabata “Awa cero y maishi rabo”. Durante hopi aña e tabata colecta informacion pa skirbi un buki, su intencion tabata pa publicanan despues cu e bay cu pensioen, pero e no por a warda asina hopi mas. Gezaghebber di e tempo ey Sr. O. Henriquez a haya e prome exemplar pa lesa. ===Invitacion di Gobernador Debrot=== Diadomingo 24 di oktober 1965 Gobernador di Antias di e tempo ey Señor Debrot, a invita algun escritor local pa un encuentro cu su persona kende tambe ta un escritor. Cada invitado a presenta na Gobernador nan bukinan. Jose Geerman tambe tabata un di e invitadonan, e no tabata solamente un politico, pero un escritor Arubano tambe. “Oh Lovely Moonlight” un poesia cu a wordo uza como letra pa un cancion Jose Geerman, banda di tabata un politico, un escritor di buki y articulo den corant, tabata tin mas talento, entre otro di skirbi letra pa cantica. Jose Geerman, te hasta a yega di haya un oferta for di un compania discografico Mericano, pa un cancion cu ela composita ” Oh lovely Moonlight” tambe nan a pidi Geerman pa manda mas composicion di cantica. “Oh Lovely Moonlight”, a wordo skirbi 30 aña prome pa Jose Geerman como un poesia tocante Moonlight, e poesia aki a wordo traduci na ingles y a wordo uza como letra di un cancion. Ela manda esaki pa e compania discografico. E prome persona cu a canta e cancion aki tabata Ernie Susser y esaki a wordo graba riba disco como prueba y a wordo manda pa e compania mericano. E compania tabata dispuesto pa graba e disco aki, pero a conseha Geerman pa busca un cantante mas conoci pa canta e cancion aki. Un proyecto di Jose Geerman “Masiduri”, su amor pa e naturalesa di Aruba Na Januari 1967, un grupo di miembro di Eilandsraad a haci un bishita na e herbebossing proyect na Miramar. E herbebossing proyect tabata inclui cu annualmente lo planta entre 2 mil pa 3 mil mata. E proyecto tabata mustrando hopi exitoso, mirando cu 80 porciento di e matanan a logra crece. Pa evita cu cabrito ta come e matanan, nan tabata wordo protegi pa barinan di zeta. E ultimo parti di e bishita di e miembronan di Eilandsraad, tabata Masiduri. Masiduri tabata un lugar hopi stima pa Jose Geerman. Jose Geerman a inicia e proyecto aki y su intencion tabata pa haci e area aki un natuurreservaat, caminda e flora y fauna hunto lo por wordo protegi. Na 1964 Señor Geerman como hefe di werkverschaffing a cuminsa cu e proyecto di Masiduri, conhuntamente cu e trahadonan di Werkverschaffing. Sr. Geerman su amor, aprecio y e empeño pa perserva e naturalesa di Aruba tabata hopi grandi. Jose Geerman kier a perserva e Aruba di antes pa futuro generacionnan. E amor grandi cu e tabata tin pa Aruba su naturalesa, a haci’e cuminsa cu e proyecto aki y hopi lihe a bira exitoso. Jose Geerman hunto cu e trahadonan di Werkverschaffing a haya un tereno di 60 hectare, prome stap tabata pa cera e tereno aki bon. Despues cu nan a haci e tereno aki limpi, nan a cuminsa planta matanan di Aruba. Tambe nan a traha un cas di torta y a pone varios articulonan di antes den e cas. Na 1967 tabata tin 1397 mata riba e tereno di Masiduri, di cual tabata tin almendra, guyaba, barba di joncuman, sorsaca, rucu, Karawara Spaño y varios otro mata tambe. Durante e bishita orguyosamente Sr. Jose Geerman a mustra su coleganan e mata di Eucalyptus cu e la manda busca for di Australia y cu tabata creciendo bon na Aruba. Sin lubida cu riba e tereno na Masiduri tin como 22 sorto di parha. Wawoe, totolica, barica geel, moffie, Gonzalito, chonchorogai etc. Segun Geerman, Masiduri a haya hopi atencion di LAGO y e idea tras di e proyecto aki tabata pa cuminsa trece e muchanan di scol na Masiduri pa asina siñanan mas di Aruba su naturalesa y e Aruba di antes. Jose Geerman a keda deteni, despues di accidentalmente a tira riba un hoben Diasabra 28 di october 1967, tabata un dia scur den bida di Sr. Geerman. Den oranan di merdia Jose Geerman a dicidi di bay dal algun drinks na un lugar na San Nicolas, e bario caminda e tabata biba. Jose Geerman despues di algun drinks a lanta pa bay paga su cuenta, aki ta caminda cu a sosode un accidente basta fastioso pa Sr. Geerman. Na momento cu e la hinca man den su saco, pa bay saca placa pa paga su cuenta, pa su mala suerte e revolver cu e tabata tin hinca den su saca di carson, sin cu e por a yuda a los un tiro y a herida un hoben cu ni conoce Sr. Geerman. E hoben A. Angela di 25 aña a keda herida na e parti abou di su barica. Na momento cu Sr. Geerman a mira sanger, e la spanta y a sali na careda bay. E hoben a wordo hiba hospital pa tratamento medico, pero despues a resulta cu e herida no tabata serio. Polis a wordo pidi pa haci e investigacion. Jose Geerman kende tabata e tempo ey tabata un miembro independiente di Staten di Antiyas, un rato prome di e susedido e tabata tin un discussion cu yiu homber di un minister di Antiyas. Despues di un rato polis a bin topa cu Geerman sinta banda di lama na Grapefield. Geerman tabata poco bebi, e la keda deteni pa mas investigacion y diadomingo den careda di 1’or di merdia e la wordo laga den libertad. Jose Geerman su deseo pa Aruba sali for di e constelacion Antiano Na e mesun aña aki, 1967, Jose Geerman kende pa hopi aña tabata pertenece na P.P.A., a dicidi di bira independiente y tabata di opinion cu Aruba mester sali for di Antiyas. Su deseo tabata pa Aruba sali for di e constelacion Antiyano, pero keda den Reino. Geerman a tuma su retiro for di partido P.P.A. E tabata mira e futuro di Aruba den Antiyas Hulandes basta scur, Sr. Geerman tabata boga pa un Aruba banda di Corsou y no bou Corsou. Algun miembro di PPA a firma un acuerdo, sin consulta cu su persona, esaki tabata e motibo principal pa e la retira for di P.P.A. Segun su persona cu locual nan a firma, Corsou lo por tuma un posicion mas dominante contra Aruba. Esaki pa su persona sigur ta algo inaceptabel. Durante un reunion e la bisa, ” Pa loke ta trata Aruba, mi por asegura cu e repartimento di asientonan di gobierno di antiyas, lo ta e motibo principal pa den futuro desolve Antiyas Hulandes for di otro. Futuro lo demostra locual mi ta bisando.” Y despues di basta aña señor Geerman a haya rason. Na Aruba, e retiro di Sr. Geerman for di P.P.A. sigur no a bin como sorpresa, paso Sr. Geerman ta conoci pa expresa su mes y tabata wordo mira como e zorgenkindje di P.P.A. caba, e tabata duna un impression di ta un politico cu no tabata baila riba tur tono. “Hot Latin Blood”, otro buki mas skirbi pa Jose Geerman Na 1968, Jose Geerman cu e uitgeverij Carlton Press Inc. na New York a pubica un buki yama “Hot Latin Blood” , e buki aki ta bay over di dos famia na Aruba. E buki aki su meta tabata pa e lesadonan haya sa mas di e bida diario di famianan na Aruba. E buki ta describi tambe e isla y su habitantenan. Esaki no tabata e unico buki, paso e tempo ey Geerman tabata trahando riba un buki di Antiyas hulandes, cu ta cuminsa cu e Ronde Tafel Conferentie. Carlton Press Inc,a describi Jose Geerman como un persona cu a biaha hopi, cu a conoce mundo y ta papia 4 idioma. Jose Geerman a sigui un curso di Journalistiek na Newspaper Instituut na Merca y tambe a bay curso na Bennet College. Jose Geerman a retira pa semper for di politica Sr Jose Geerman na Juni 1969, a dicidi di retira for di politica, despues di 20 aña di tabata un politico basta activo riba A.V.P. y despues P.P.A. Jose Geerman a subi riba lista di A.V.P. na Maart 1949 y semper a sali na defensa di e homber chikito, e obrero, e naturalesa di Aruba etc. Na Juni 1969, Jose a dicidi di retira pa motibo di salud, e no por a sigui sirbi e pueblo mas y a gradici Aruba, muy en particularmente Antillas Hulandes y tur otro persona pa a dun’e un chens di por a sirbi Aruba y Antiyas. Aruba como eilandsraad lid y deputado. Pa Antiyas Hulandes pa a forma parti di Staten di Antiyas. Jose Geerman, Un amante di Naturaleza Jose Geerman como un persona cu ta stima naturalesa a keda activo skirbiendo articulonan pa publicacion den corantnan. Entre otro un articulo cu e la skirbi, na Juli 1971, den cual e la expresa su rabia y dolor, mirando con LAGO tabata haciendo cu e poco naturalesa cu Aruba tin. Segun su persona LAGO y Shell tabata manda riba Antiyas Hulandes, na varios ocasion e la critica esaki caba y ta hayando dia pa dia mas rason. LAGO a daña e costa di Aruba, Segun e la skirbi den su articulo ” Prome a deposita resto di azeta y haci tur nos costa blanco preto preto. LAGO a carga santo blanco for di nos costa manera nan ta haya ta bon, no a tene cuenta cu e matanan di druif y ni cu nos naturalesa. E la sigui reclama cu Gobierno a duna LAGO un tereno pa traha un refineria, pero no pa haci y deshaci. Segun su persona LAGO a dempel e lagoen na Baby Beach, caminda e piscadonan di San Nicolas tabata bay coy haas, tur e piscanan aki a muri.” Den su articulo e tabata roga autoridad pa bay mira kiko ta pasando cu e lagoen. Segun su persona LAGO a destrui e naturalesa por completo, como un persona cu ta aprecia e poco naturalesa cu Aruba tin, e la pidi pa stop di laga LAGO di sigui haci y deshaci cu e beachnan di San Nicolas, pa nan stop cu e practica destructivo aki. Na final di su articulo e la bisa “Laga nos tur juda spaar un poco di e naturaleza cu nos tin! Autoriad y pueblo di Aruba.. Man na Obra!” Jose Geerman Un amante di Naturaleza. Jose Geerman, un consehero, un persona critico Na 1974, e la acerca Betico Croes y Sr. Watty Vos kende e tempo ey tabata Minister, ambos a haya un telegram for di Jose Geerman den cual e ta pidinan pa interveni contra tur cu ta trapando of kier trapa riba derecho di e obreronan. Jose Geerman formando parti di e comision di 18 di maart 1976, institui pa Gobierno di Aruba Na cuminsamento di Maart 1976, e deputado di e tempo ey Sr. Nelson Oduber a instala un comission pa prepara y hinca un programa den otro, pa e celebracion di 18 di maart, na Stadion caminda a presenta e bandera y e himno oficial di Aruba. E comission tabata consisti di 13 persona entre otro, Godfried “Fifi” Eman como Presidente, Julio Maduro como vice presidente, Rufo Odor, Albert Eman, Holmo Henriquez, Maybelline Arends Croes, John Merryweather, Atan Lee, Rafael Estrada, Milo Croes, Augusto Croes y Jose Geerman. Pastoor Hendrikstraat, San Nicolas: Diasabra 5 di januari 1977, den oranan di mainta e curpa sin bida di Sr. Jose Geerman a wordo haya den su cas drumi riba un sofa. Sr. Geerman tabata tin 59 aña, E la wordo severamente maltrata cu un bloki y a fayece. E noticia aki a core hopi lihe rond di Aruba. Dilanti su cas tabata tin un multitud grandi di persona cu a bay mira pa nan mes kiko tabata pasando. Hopi lihe a detene un sospechoso Na prome instante autoridad no kier a duna mucho informacion encuanto e causa di su morto, pa motibo cu nan tabata bezig cu investigacion. E noticia di e morto di Señor Geerman a crea un consternacion grandi den e pueblo di Aruba. Hopi lihe a logra detene un sospechoso. Diadomingo 6 di Februari den careda di 6’or di atardi, Polis a detene R. Nicolaas como sospechoso den e caso di asesinato di Jose Geerman. R. Nicolaas pa algun aña atras tambe tabata riba lista como candidato pa e grupo di hobennan y regularmente por a mira R. Nicolaas den compania di e victima. E la keda deteni pa interogacion. Dos persona mas deteni como sospechoso Diadomingo pa dialuna e recherchenan cu tabata encarga cu e caso aki, a logra detene dos persona mas, cual ta M.H. y H.K. Mientrastanto e sospechoso R. Nicolaas a keda para ariba cu e no tin nada di haber cu e asesinato di Jose Geerman. E investigacion a sigui cana su caminda.E sospechosonan rM.H. y H.K. pa falta di purba nan a wordo laga hopi lihe bek den libertad. Entiero di Jose Geerman Diahuebs 10 di Februari 1977, a tuma luga e entiero di Jose Geerman, esaki tabata den careda di 4’or y mey di atardi, cu e la wordo hiba na su ultimo luga di sosiego. E entiero di Geerman tabata un entiero cu a haya hopi hende, hopi amigo y conocirnan di Jose a hibe na su ultimo luga di sosiego, cu ta e santana catolico na San Nicolas. Na e entiero por a mira, entre otro Betico Croes, Marco Bislip, Hilario “Lala” Angela y ex miembronan di Staten Ernst Finck y Fabian Kelly. Confesion di e prome sospechoso R. Nicolaas Diabierna 18 di februari, porfin e recherchenan a haya un confesion di e sospecho R. Nicolaas, cu hopi lihe despues di e asesinato di Jose Geerman a keda deteni. E la confesa cu na un forma hopi violento y cruel e la asesina Jose Geerman. Maske cu Recherchenan ya a haya un cantidad grandi di pruebanan tecnico contra Nicolaas, entre otro vingerprint riba un camisa di e sospechoso cu rastro di sanger humano. Esaki a wordo manda pa Gerechtelijk Laboratorium di Prof. Froenjes na Den Haag. Potret di Prof. Froenjes Dr. De Witte, kende ta e specialista di Sanger a informa autoridad local, cu e manchannan riba e camisa ta di sanger humano. Maske na prome instante e sospechoso a keda nenga, Dialuna 21 di februari 1977, e la confesa di a asesina Jose Geerman. Prome biaha cu e caso aki ta wordo atende den corte E la keda casi un aña cera prome cu su caso a bin dilanti. Diabierna 3 di februari 1978, e mester a presenta den corte. Fiscal a exigi 20 aña di castigo di prison, cuminsando for di e dia cu Nicolaas a wordo deteni cu ta 6 di februari 1977, esaki tabata e exigencia di Fiscal contra R. Nicolaas. E acusado R.Nicolaas cu na comienso di su detencion a admiti su culpabilidad, pero despues a cambia su declaracion, den corte a keda persisti cu e ta inocente. Hues su siguiente siman a keda di duna sentencia. E caso aki a haya hopi atencion di pueblo y tambe di e alumnonan di scol di polis. E caso a wordo trata extensamente, tur e sucedidonan a wordo describi for di e anochi prome cu e asesinato. Tur e declaracion di e acusado, di e testigonan y tambe di e 4 recherchenan cu tabata encarga cu e investigacion di e caso aki a wordo scucha. E acusado R. Nicolaas a wordo condena pa morto, subsidair doodslag, subsidair maltrato severo, cometi premedita cu morto como consecuencia. Subsidiair maltrato cometi cu un arma. Descripcion di e susedido, durante tratamento den corte. E caso aki pa e tempo ey, tabata un di e casonan mas complica y dificil den historia di Aruba y alavez misterioso. Especialmente si considera e asesino un persona cu e victima a duna di come, bebe y un luga di biba. Segun e acusado Nicolaas, e la admiti di a asesina Jose Geerman pa motibo cu e la wordo poni bou pression, castiga y golpinan cu e lo ricibi a pone cu e la firma, pero en realidad e ta inocente. Fiscal Arps di e tempo ey tabata convenci cu R. Nicolaas ta e asesino Fiscal Arps a acusa R. Nicolaas di a asesina intencionalmente y segun un plan prepara di antemano pa mata Jose Geerman den su cas, mientras e tabata drumi den su sofa. Segun fiscal, Nicolaas por a drenta e cas ya cu te cu un siman prome cu e asesinato e tabata biba den e cas aki y e cachonan conoce su persona caba y no lo blaf e. E tabata mescos cu un yiu pa Jose Geerman. E la kita dos shutter banda pariba di e cas y a drenta paden, e la haya Jose drumi riba un sofa den su sala, Nicolaas a comete e crimen cu un bloki of algo por estilo, e slanan cu Jose Geerman a ricibi tabata na e parti robes di su cabes y esaki tabata fatal y mas sigur Jose lo a muri al instante. Durante investigacion a bin topa cu restonan di cement na su heridanan, e cement aki lo mester ta di e bloki cu a wordo uza pa agredi señor Geerman na su cabes. E bloki mes, cu a wordo usa pa asesina Geerman, cual lo mester tin sanger y cabey na dje ainda, no a wordo haya. Autoridad a haya un spoor di un vingerprint di un duim di R. Nicolaas na momento cu lo a saca e shuttersnan di e bentana, pa drenta paden. Nicolaas a contesta cu esaki a pasa na momento cu e la bay mira paden. Tur investigacion ta mustra cu Nicolaas mes ta e asesino E raport di specialistanan tecnico a confirma cu e vingerprintnan haya, ta cuadra cu esun di e Nicolaas. E fiscal a mustra tambe cu a haya algun mancha chikito di sanger riba e paña cu Nicolaas a bisti e anochi aki. E abogado di R. Nicolaas a puntra si e pruebanan ta convence hues. E abogado a puntra cu si e declaracionnan di e polisnan ta prueba suficiente, segun e abogado, lastimamente cu na Aruba nan no por ni bisa exactamente ki ora un persona lo a fayece. Dia 10 di februari 1978, R. Nicolaas a sali liber di tur acusacion Riba 10 di februari 1978, Hues a dicta sentencia y R. Nicolaas di 28 aña a gana su caso, e la haya vrijspraak. E siman anterior durante e tratamento di e caso den corte, Fiscal a exigi 20 aña di castigo di prison y un siman despues den oranan di mainta Hues a haya cu e ponenciana contra R. Nicolaas, no ta legal y e pruebanan no ta convence su persona. Mientras cu R. Nicolas a wordo laga den libertad, fiscal a bira apela. Fiscal mesora a apela, despues di a scucha e sentencia di Hues Fiscal a apela, mesora despues di a scucha e sentencia di Hues den cual a duna R. Nicolaas vrijspraak. Fiscal su motibo tabata cu e sospechoso aki no tin un lugar fiho di biba y ultimo lo tabata biba den grotnan na San Nicolaas, pa ta sigur cu e acusado ta bon na altura di e apelacion aki y tambe e la wordo mesora poni riba papel y firma pa e acusado. R. Nicolaas a keda algun luna den libertad y lo mester a presenta den corte na November 1978, pero Hof a bolbe restrasa e tratamento di e caso di asesinato di Sr. Geerman, e rekmento di e caso tabata tin di haber cu e abogado nobo di R. Nicolaas. Abogado Sjiem fat tabata tin mester mas tempo pa studia e caso. Durante e prome caso den corte Nicolaas a wordo representa pa abogado Tjong Ajong, den cual hues a dun’e vrijspraak. Procureur General a duna ordo pa mesora detene R. Nicolaas Na momento cu e caso a keda posponi, Procureur General a duna ordo pa detene y cera R. Nicolaas te ora su caso bin dilanti riba e fecha nobo di 23 di januari 1979. Dia 23 di januari 1979, durante e tratamento di e caso Procureur General tambe a keda para riba 20 aña di castigo di prison cu anteriormente fiscal tambe a pidi pa R. Nicolaas, kende e tempo ey a cumpli 29 aña. E Procureur General ta haya cu ta prueba cu Nicolaas a asesina e ex politico, ex miembro di Staten Jose Geerman riba 5 di februari 1977 den su cas na Pastoor Hendrikstraat. E victima a wordo haya riba e dia aki den careda di 11’or di mainta, morto den un sofa. Segun raportnan di expertonan e lo a wordo asesina den careda di 4’or di marduga. Procureur General a baha pisa riba Nicolaas P.G. den corte a resumi tur locual a sosode for di dia 5 di februari 1977. Procureur General a ilustra tur e pruebanan cu nan a acumula contra Nicolaas demostrando su culpabilidad, entre otro e hecho cu riba e shuttersnan di glas a haya su fingerprints. E la saca e shuttersnan pa drenta den e cas di e victima, esaki segun expertonan. Tambe riba e jacket cu Nicolaas tabata tin bisti e anochi aki, nan a haya mancha di sanger cu ta cuadra cu e mesun sanger cu a wordo haya na e muraya den e cas di Jose. Nicolaas a bisa cu dia 24 di januari 1977 despues cu e la haya un pleito cu Jose, na e cas di Jose, su persona no a bolbe mas na e cas aki. P.G. tabata tin duda den esaki. E vingerprintnan riba e shuttersnan, segun e expertonan no ta mas bieu cu 1 of dos dia. P.G. a sigui bisa cu e ta haya cu un persona a wordo mata den un forma hopi inhumano, mientras cu e victima tabata simplemente drumi trankil den su cas. E victima nunca lo por a biba pensa cu un hende, cu e la duna di come, bebe y un luga di biba por a hasi algo asina cu ne. Pa e motibo aki P.G. a exigi 20 aña di castigo di prison. Abogado Sjiemfat pa dos ora largo defendiendo su cliente Abogado Sjiem Fat, e abogado defensor a hiba un defensa cu a dura dos ora y tabata hopi interesante. Segun e abogado e fingerprintsnan nan por ta di paden tambe y no necesariamente ta di pafo. muy bien por ta ora e lo por a habrinan, mirando cu e acusado a biba den e cas aki y regularmente tabata haci e shutternan limpi, segun e abogado Nicolaas mester a press riba nan paso tin di e shuttersnan aki cu no ta habri facil. Abogado defensor a lubida un aspecto hopi importante cu den e raport di e patholoog anatoom, no ta poni ki ora e victima a wordo asesina. E abogado a bin cu un declaracion di un testigo H. kende a bisa cu e anochi di 4 di februari 1977, H. a prepara cuminda pa Geerman, esaki den presencia di e homber di fam Q. kende a keda un rato mas mira baseball na Television y despues a bay su cas. Segun e abogado, e victima a keda su so cu e testigo H. y cu Jose Geerman mientrastanto lo por a pega soño tambe. E abogado ta haya cu den e proces verbaal no tin nada concreto cu no ta descarta cu e asesinato lo por a tuma lugar riba 4 y no 5 di februari 1977. E la sigui bisa cu niun hende no por sospecha cu e homber H. tambe lo por a comet’e e asesinato aki y despues bay su cas. Aki tin posibilidadnan real cu e dos personanan aki tambe lo por a asesina Jose Geerman. Despues e abogado a sigui riba explicacionnan di e diferente raportnan traha den cual entre otro vingerprint por keda basta largo marca. Abogado Sjiem fat pidiendo pa laga su cliente den libertad Por ultimo e abogado a haya cu tin hopi duda di e culpabilidad di su cliente y a pidi Hof pa laga su cliente den libertad. Despues cu Huesnan a retira pa delibera un rato riba e peticion di e abogado Sjiem Fat, e presidente di Hof a bin bek bisando cu hof a rechasa e peticion di abogado Sjiem Fat, Nicolaas ta keda cera. Segun e abogado su cliente a firma su culpabilidad despues di a wordo maltrata pa dos ora largo door di polis y durante e reconstruccion e la wordo bisa kiko e mester haci. E acusado a conta kiko tur e la haci riba e dia di 4 pa 5 di februari 1977 Den corte na momento cu hues a puntra R. Nicolaas si e ta culpabel di a asesina Señor Geerman, e la contesta cu e no a mata Jose Geerman. E la conta cu dia 4 di februari 1977 e tabata na su cas na Zeewijk, hunto cu e doño di e cas, cu ta famia Maduro y cu algun amigo di e famia, nan a sinta henter dia na cas dal betro e.o nan a bebe brandy, despues nan a sigui cu rum. E acusado a pasa varios caminda y a topa varios amigo E acusado a sigui conta cu mas den oranan di atardi, e la sali bay dal un keiro den e caya principal di San Nicolas. E tabata bashi y tabata tin solamente 5 pa 10 florin cu ne. Entre 8 ‘or y 8’or y mey ela bay bishita un bon amigo un tal Iri kende ta un meneer di scol y supuestamente e tabata yudando Nicolaas skirbi un buki. Su amigo Kock a yude cu 3 florin. Aki hues a remarca segun e raport di reclassering Iri a declara cu ela mira Nicolas despues di 11’or. E acusado a keda insisti cu e meste tabata prome cu 9’or paso Weg Fontein Rumshop ta cera 9’or. Segun Nicolaas ta na weg Fontein Rumshop e la bay cumpra un botter di rum. Prome cu ela bay di Iri su cas, e la bay cumpra dos cerbes pa nan bebe. E acusado a bisa cu banda di 9’or e la bay bishita un amigo di dje Jossy na weg Fontein, pero e no tabata na su cas. E lo a bay busca placa fia cerca Jossy. Despues cu e la sali for di Jossy su cas e la sigui, e la bay cumpra un botter di rum y dos coca cola. Na caminda e la topa bin topa cu Daal, Marcelo, Rombley y Arends y Oiky. Nan a manda dos of 3 rond, e la bebe dos of tres Cerbes. Na e momentonan ey ainda e tabata tin e botter di rum y e dos coca colanan. E acusado a conta cu despues di mey anochi e la bay dal un keiro den centro di San Nicolaas E la sigui conta cu unda cu e la bay e tabata den compania di sr. Kappel. Den careda di 11’or Kappel a bira burachi y e la hibe su cas. Na e cas di kappel e la dal 3 sigaria. Den careda di mey anochi e la bay bek den centro di San Nicolas, pero prome cu esey e la pasa su cas cambia paña. E la bisti su jacket di jeans pa motibo cu den e temporada ey anochi ta bira mas frieu. Bebiendo, topando amigo, tambe bendiendo y dealmento di marihuana Den e centro nocturno di San Nicolas durante su bueltanan den e cayanan, tur caminda e tabata topa cu amigonan, na China Clipper e la topa cu Joy, despues e la bay na Tropicana, e tabata tin poco marihuana cu ne y a haci deal di marihuana, asina e la haya 5 dollar plus 10 florin. Hues a remarca cu Joy a declara cu ta cu un papel di 25 fls e la paga, Nicolaas a nenga te cu e la bisa hues, cu e la fia Joy 5 florin. Asina segun su persona su anochi a sigui bebiendo alcohol, topa cu su amigonan, bendiendo su marihuana y haci deal pa bende mas marihuana, paso e no tabata tin tur e marihuana riba dje, pero na su cas e tabata tin mas. Segun su persona e la pasa cu un amigo den Pastoor Hendrikstraat Segun su persona despues cu e la caba di keiro den Centro di San Nicolaas, e la pasa den Pastoor Hendrikstraat, e tabata acompaña pa un amigo y segun un testigo enberdad nan a mir’e cu un amigo pasa den Pastoor Hendrikstraat, pero kiko a sosode exactamente e marduga di 5 di Februari 1977 a/ta keda un misterio. Riba 13 di februari 1979, hof a sentencia R. Nicolaas cu 15 aña di castigo di prison Un cos ta sigur, for di investigacionnan haci a sali na cla cu e paña cu e la bisti e anochi aki, tabata na sanger humano, e mesun sanger cu tabata gespart na muraya den cas di Jose Geerman. E parti di Pastoor Hendrikstraat pasa banda di cas di Jose Geerman pa bay su cas na Zeewijk, con y kiko a pasa keda misterio. Riba 13 di februari 1979, Hof na Corsou a dicta sentencia, e acusado R. Nicolaas a keda condena na un castigo di prison di 15 aña. Maske cu Procureur General y Fiscal Arps a pidi 20 aña di castigo di prison pa e asesinato aki, pero Hof no a haya cu tin prueba di asesinato, pero si a conclui cu ta trata di homicidio den cual riba 5 di februari 1977 Jose Geerman a bira e victima. Pa e motibo aki R. Nicolaas a haya 15 aña di castigo di prison. E aña aki a haci 44 aña cu Jose Geerman a bay sosega, nos di arubanative.com, nunca a conoce Sr. Jose Geerman y ni su famia, si e tabata casa, divorcia of si e tabata tin un famia. Tampoco nos no conoce e asesino, di fam Nicolaas si e ta bibo ainda, ni si e ta na Aruba . E ta un susedido cu lo bay den historia como un caso misterioso y dificil pa compronde. Den nos investigacion nos no a encontra e motibo real pakiko Nicolaas lo por a asesina Jose Geerman. *UPDATE 28 februari 2021: Na 1971, Jose Geerman, su ruman homber Simon Geerman tabata riba e prome lista di MEP, Betico e tempo ey semper tabata bishita Jose Geerman pa conseho y guia, como cu e tabata un politico grandi den su tempo. Alabes e tambe tabata un persona cu tabata kier a mira su isla liber, como partner igual den Reino Hulandes y no manera tempo di Antiyas bou di Corsou. R. Nicolaas a sinta su castigo te na aña 1988, despues a bay biba na Hulanda y na mei di aña 2005, e la wordo cruelmente asesina. *Update: 5 maart 2021 Sr. Jose Geerman tabata casa cu Sra. Marina de Veer y hunto nan a haya tres yiu, dos homber y un muhe. Gobierno di Aruba na 1995 a inicia un proyecto cu tabata un plan di e gobierno anterior, pero cu a keda para. E proyecto tabata nombra cayanan na baluartenan di Aruba. Riba 7 di september 1995, gobierno di Aruba a cambia e nomber di Congoweg pa caya Jose Geerman. Investigando y lesando informacionnan nos por a conclui cu Jose Geerman, tabata mustra di tabata un persona cu un caracter fuerte y tabata para na banda di e homber chikito, tambe e tabata un defensor di nos naturalesa, e tabata stima Aruba, su tradicionnan, su cultura etc. E tabata un persona cu kier a mira su isla keda perserva. Jose Geerman no tabata solamente un politico, pero un escritor, defensor di Aruba, un persona patriotico y tabata para pa locual e ta kere aden. Jose Geerman no tabata tin miedo di expresa su mes, pero di otro banda e tabata un persona humano cu a duna un otro di come, bebe y drumi y a wordo paga cu morto, un traicion hopi cruel. 6jtr9iaq458g9ea3fjvby9ruejeutu3 192346 192345 2026-05-31T17:28:31Z Caribiana 8320 /* Preocupacion pa e desempleo creciente */ 192346 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ {{Infobox politico| variante = a | nomber = Jose Geerman | nomber completo = | fecha nacemento = [[13 di mei]] [[1963]] | luga nacemento = {{ABW}} | fecha fayecimento = | luga fayecimento = | pais = {{ABW}} | partido = [[Partido di Pueblo Arubano]] (AVP)<br>[[Partido Patriotico Arubano]] (PPA) | titulo = | temporada1 = | funcion1 = Miembro di [[Parlamento di Antias Hulandes]] | temporada2 = | funcion2 = | website = }} '''Jose Geerman''' (☆ [[19 di mart|19 di maart]] [[1917]] na [[Aruba]] – † [[5 di febrüari|5 di februari]] [[1977]] na [[San Nicolas]]) tabata un poeta y polotico [[Aruba|Arubiano]]. E tabata miembro di [[Parlamento di Antias Hulandes]] di 19.. te 197? Ademas riba nivel insular, el a sirbi como diputado di Colegio Ehecutivo y como miembro di Conseho Insular. == Biografia == Jose Geerman tabata yiu di Bernard (MO Dichi) Geerman (1886-1972). NOTES *[https://arubanative.com/2021/02/26/historia-di-aruba-un-gran-politico-na-aruba-a-wordo-asesina-cruelmente-pa-un-persona-cu-e-la-duna-di-come-bebe-y-a-dune-luga-di-drumi/ Un gran politico na Aruba], arubanative.com (26 februari 2021) Nos a dedica e historia aki na un gran Arubiano, un politico, defensor di e obreronan y di e naturalesa di Aruba. Un persona cu tabata tin hopi amor pa su isla, hopi ambicion, a skirbi buki, skirbi letra pa cancion y varios articulonan cu a keda publica den corantnan di antes, pero lamentabelmente na aña 1977 destino tabata tin un otro plan pa e gran persona aki. Den un forma hopi cruel y tristo e la wordo asesina, su asesino tabata un persona cu e la saca man yuda, pa despues e wordo paga cu morto. Jose Geerman a nace riba 19 di maart 1917, como hoben e la bay traha na L.A.G.O., pero hopi lihe Jose a ripara cu e tin un ambicion grandi den su bida, cual ta drenta den politica. Na aña 1949, e la tuma e reto grandi aki, durante su carera como politico e la ocupa varios funcionnan halto, entre otro deputado di Aruba, Miembro di Staten di Antias, Miembro di Eilandsraad di Aruba. Su prome eleccion tabata dia 17 di maart 1949, un eleccion cu tabata hopi importante y unico pa Aruba. Pa prome biaha cu Jose Geerman a bay riba un lista politico tabata e eleccion di 17 di maart 1949. Un eleccion completamente diferente na Aruba. Esaki tabata pa dos motibo, e elecion aki pa prome biaha e ser femenina biba na Aruba, por a eherce su derecho di vota y alabes nan por a postula nan mes tambe como candidato riba e partidonan politico. Señora Laura Wernet Paskel dfm tabata e dama cu a bringa pa muhenan na Aruba haya e derecho di voto y alabes tabata e prome dama cu a subi un lista politico. E otro motibo hopi importante tabata cu e elecion aki, di tres representante den Staten di Antiyas, Aruba a logra haya 8 asiento, mes tanto cu Corsou, den e Staten nobo di Antiyas. === Jose Geerman a bira miembro di Parlamento di Antias Hulandes === E dia di elecion mas cu 10 mil persona biba na Aruba a bay eherce nan derecho di voto, E resultado tabata A.V.P. a logra haya mayoria di asiento cu tabata 5 asiento y U.N.A. a haya tres asiento. E candidatonan cu a wordo escohi pa A.V.P. pa representa Aruba den e Staten di Antiyas, tabata Sr. J.Henny Eman (Henny bieu), Juan Irausquin, Porfirio Croes, Moses De Cuba y Jose Geerman. E otro tres representantenan tabata di U.N.A. tabata Felepito Tromp(ex gobernador), Dr. Dussenbroek y Mario Arends. Na augustus 1951, Jose Geerman a bira deputado di Eilandsraad y no por a keda ocupa e puesto di miembro di Staten di Antiyas y a wordo remplaza pa Dr. De la Fuente. Despues di e kiebro den A.V.P., un grupo cu tabata riba lista di A.V.P. a bandona A.V.P. y a lanta P.P.A., hopi hende tabata specula e posicion di Sr. Jose Geerman, pero Shon A Eman na 1955 a bisa bon cla cu Jose Geerman ta un candidato fiel di A.V.P. y cu sigur no lo bandona e partido, Avp. E resultado di e elecion e aña ey, A.V.P. a haya dos asiento so den Staten di Antiyas, e dos asientonan aki a wordo ocupa pa Shon A Eman y Jose Geerman. Jose Geerman mester a retira prome como deputado pa por a ocupa e puesto di miembro di Staten di Antiyas. Na October 1957, Jose Geerman a bira malo y mester a bay Caracas pa un siman pa tratamento medico. ===Jose Geerman a bandona A.V.P. y a join P.P.A.=== E aña 1958 no tabata un aña facil pa Jose Geerman, despues di casi 10 aña di tabata un politico hopi activo den e fila di A.V.P., e la dicidi di distancia di e partido aki y join P.P.A. Sr. Geerman a bisa bon cla cu e por steun gobierno, pero e mester por cumpli cu e deseonan di e obreronan. SI no e no por steun e gobierno aki. Na augustus 1962, Sr. Geerman despues di elecion a dicidi di no acepta e puesto di miembro di Staten di Antiyas mas y a bay Hulanda, cu verlof. Sr. Jacobo “Coco” Erasmus a tuma e puesto di Miembro di Staten di Antiyas. ===Preocupacion pa e desempleo creciente=== Sr. Geerman durante un reunion di eilandsraad na 1963, a pidi Gobierno pa no hunga politica di avestrus, pero e tabata sa bon cu Gobierno no lo stroba LAGO di introduci 40 ora di trabou pa siman, pa su trahadonan. Sr. Geerman tabata mas preocupa cu e desempleo creciente e tempo ey, pa motibo cu LAGO tabata lay off hende, durante reunion e la haci un pregunta si acaso e trahadonan cu a perde trabou na LAGO, no lo por bay traha na Hulanda. E opcion aki tabata simplemento un sugerencia, pa motibo cu e tempo ey, no tabata tin suficiente trahado na Hulanda y madre patria tabata importa trahado for di Spaña, Italia etc. ===Entrega di un peticion pa 40 ora di trabou pa siman=== Jose Geerman hunto cu mas miembro di fraccion di PPA, na 1964 a entrega un peticion na e presidente di Eilandsraad pa introduci 40 ora di trabou pa siman, pa tur obrero y tambe tur e trahadonan di gobierno. Pa haci esaki mescos cu recientemente a wordo introduci pa LAGO y SHELL. Na fin di 1964 Sr. Geerman a bira malo y prome siman di januari 1965, e la wordo interna na Hospital, dia 20 di Januari 1965, e la sali for di hospital, pero e tabata tin mester di hopi sosiego. ===Reunion di presupuesto 1965=== Durante tratamento di e presupuesto diamars 9 di februari 1965, Sr. Geerman ferozmente a expresa su mes, pa locual Hulanda tabata haci cu Antias, e tempo Hulanda tabata haci hopi dificil pa financia proyectonan na Antiyas, nan no tabata aproba tur proyecto di biaha, pero nan tabata studia cada proyecto apart y tabata dura masha hopi pa cada proyecto wordo financia. Pero ora di financia otro pais, nan no tabata haci asina dificil. Sr. Geerman a pidi pa Antiyas pone un representante ” estilo watchdog na Hulanda y na Brussels pa percura cu e financiamento bay mas lihe. E la propone na gobierno pa tur hende traha 8 ora pa dia y maximo 45 ora pa siman, ” tempo di catibu a pasa”. E la pidi Gobierno di Antiyas institui mas pronto cu ta posibel un comision pa stipula e gramatica, ortografia y vocabulario di Papiamento, pa motibo cu su persona ta skirbiendo un buki y ainda no tin reglanan pa skirbi Papiamento. Tambe e la pidi gobierno pa haci algo cu e tarifanan hopi halto di electricidad y hopi mas punto valioso cu e la trece dilanti pa trata na logra e felicidad y tranquilidad na Aruba. ===Jose Geerman como escritor=== Señor Geerman tabata tin varios hobby y un di nan tabata skirbi. Na April 1965, Jose a skirbi un buki, e titulo tabata “Juancho di Rooi Spokie” e la splica bon cla cu e buki no tin nada di haber cu politica, pero su amor pa e folklor, e cultura di Aruba. Na 1961 e la yega di skirbi un articulo cu a keda publica den Simadan, e titulo di e articulo tabata “Awa cero y maishi rabo”. Durante hopi aña e tabata colecta informacion pa skirbi un buki, su intencion tabata pa publicanan despues cu e bay cu pensioen, pero e no por a warda asina hopi mas. Gezaghebber di e tempo ey Sr. O. Henriquez a haya e prome exemplar pa lesa. ===Invitacion di Gobernador Debrot=== Diadomingo 24 di oktober 1965 Gobernador di Antias di e tempo ey Señor Debrot, a invita algun escritor local pa un encuentro cu su persona kende tambe ta un escritor. Cada invitado a presenta na Gobernador nan bukinan. Jose Geerman tambe tabata un di e invitadonan, e no tabata solamente un politico, pero un escritor Arubano tambe. “Oh Lovely Moonlight” un poesia cu a wordo uza como letra pa un cancion Jose Geerman, banda di tabata un politico, un escritor di buki y articulo den corant, tabata tin mas talento, entre otro di skirbi letra pa cantica. Jose Geerman, te hasta a yega di haya un oferta for di un compania discografico Mericano, pa un cancion cu ela composita ” Oh lovely Moonlight” tambe nan a pidi Geerman pa manda mas composicion di cantica. “Oh Lovely Moonlight”, a wordo skirbi 30 aña prome pa Jose Geerman como un poesia tocante Moonlight, e poesia aki a wordo traduci na ingles y a wordo uza como letra di un cancion. Ela manda esaki pa e compania discografico. E prome persona cu a canta e cancion aki tabata Ernie Susser y esaki a wordo graba riba disco como prueba y a wordo manda pa e compania mericano. E compania tabata dispuesto pa graba e disco aki, pero a conseha Geerman pa busca un cantante mas conoci pa canta e cancion aki. Un proyecto di Jose Geerman “Masiduri”, su amor pa e naturalesa di Aruba Na Januari 1967, un grupo di miembro di Eilandsraad a haci un bishita na e herbebossing proyect na Miramar. E herbebossing proyect tabata inclui cu annualmente lo planta entre 2 mil pa 3 mil mata. E proyecto tabata mustrando hopi exitoso, mirando cu 80 porciento di e matanan a logra crece. Pa evita cu cabrito ta come e matanan, nan tabata wordo protegi pa barinan di zeta. E ultimo parti di e bishita di e miembronan di Eilandsraad, tabata Masiduri. Masiduri tabata un lugar hopi stima pa Jose Geerman. Jose Geerman a inicia e proyecto aki y su intencion tabata pa haci e area aki un natuurreservaat, caminda e flora y fauna hunto lo por wordo protegi. Na 1964 Señor Geerman como hefe di werkverschaffing a cuminsa cu e proyecto di Masiduri, conhuntamente cu e trahadonan di Werkverschaffing. Sr. Geerman su amor, aprecio y e empeño pa perserva e naturalesa di Aruba tabata hopi grandi. Jose Geerman kier a perserva e Aruba di antes pa futuro generacionnan. E amor grandi cu e tabata tin pa Aruba su naturalesa, a haci’e cuminsa cu e proyecto aki y hopi lihe a bira exitoso. Jose Geerman hunto cu e trahadonan di Werkverschaffing a haya un tereno di 60 hectare, prome stap tabata pa cera e tereno aki bon. Despues cu nan a haci e tereno aki limpi, nan a cuminsa planta matanan di Aruba. Tambe nan a traha un cas di torta y a pone varios articulonan di antes den e cas. Na 1967 tabata tin 1397 mata riba e tereno di Masiduri, di cual tabata tin almendra, guyaba, barba di joncuman, sorsaca, rucu, Karawara Spaño y varios otro mata tambe. Durante e bishita orguyosamente Sr. Jose Geerman a mustra su coleganan e mata di Eucalyptus cu e la manda busca for di Australia y cu tabata creciendo bon na Aruba. Sin lubida cu riba e tereno na Masiduri tin como 22 sorto di parha. Wawoe, totolica, barica geel, moffie, Gonzalito, chonchorogai etc. Segun Geerman, Masiduri a haya hopi atencion di LAGO y e idea tras di e proyecto aki tabata pa cuminsa trece e muchanan di scol na Masiduri pa asina siñanan mas di Aruba su naturalesa y e Aruba di antes. Jose Geerman a keda deteni, despues di accidentalmente a tira riba un hoben Diasabra 28 di october 1967, tabata un dia scur den bida di Sr. Geerman. Den oranan di merdia Jose Geerman a dicidi di bay dal algun drinks na un lugar na San Nicolas, e bario caminda e tabata biba. Jose Geerman despues di algun drinks a lanta pa bay paga su cuenta, aki ta caminda cu a sosode un accidente basta fastioso pa Sr. Geerman. Na momento cu e la hinca man den su saco, pa bay saca placa pa paga su cuenta, pa su mala suerte e revolver cu e tabata tin hinca den su saca di carson, sin cu e por a yuda a los un tiro y a herida un hoben cu ni conoce Sr. Geerman. E hoben A. Angela di 25 aña a keda herida na e parti abou di su barica. Na momento cu Sr. Geerman a mira sanger, e la spanta y a sali na careda bay. E hoben a wordo hiba hospital pa tratamento medico, pero despues a resulta cu e herida no tabata serio. Polis a wordo pidi pa haci e investigacion. Jose Geerman kende tabata e tempo ey tabata un miembro independiente di Staten di Antiyas, un rato prome di e susedido e tabata tin un discussion cu yiu homber di un minister di Antiyas. Despues di un rato polis a bin topa cu Geerman sinta banda di lama na Grapefield. Geerman tabata poco bebi, e la keda deteni pa mas investigacion y diadomingo den careda di 1’or di merdia e la wordo laga den libertad. Jose Geerman su deseo pa Aruba sali for di e constelacion Antiano Na e mesun aña aki, 1967, Jose Geerman kende pa hopi aña tabata pertenece na P.P.A., a dicidi di bira independiente y tabata di opinion cu Aruba mester sali for di Antiyas. Su deseo tabata pa Aruba sali for di e constelacion Antiyano, pero keda den Reino. Geerman a tuma su retiro for di partido P.P.A. E tabata mira e futuro di Aruba den Antiyas Hulandes basta scur, Sr. Geerman tabata boga pa un Aruba banda di Corsou y no bou Corsou. Algun miembro di PPA a firma un acuerdo, sin consulta cu su persona, esaki tabata e motibo principal pa e la retira for di P.P.A. Segun su persona cu locual nan a firma, Corsou lo por tuma un posicion mas dominante contra Aruba. Esaki pa su persona sigur ta algo inaceptabel. Durante un reunion e la bisa, ” Pa loke ta trata Aruba, mi por asegura cu e repartimento di asientonan di gobierno di antiyas, lo ta e motibo principal pa den futuro desolve Antiyas Hulandes for di otro. Futuro lo demostra locual mi ta bisando.” Y despues di basta aña señor Geerman a haya rason. Na Aruba, e retiro di Sr. Geerman for di P.P.A. sigur no a bin como sorpresa, paso Sr. Geerman ta conoci pa expresa su mes y tabata wordo mira como e zorgenkindje di P.P.A. caba, e tabata duna un impression di ta un politico cu no tabata baila riba tur tono. “Hot Latin Blood”, otro buki mas skirbi pa Jose Geerman Na 1968, Jose Geerman cu e uitgeverij Carlton Press Inc. na New York a pubica un buki yama “Hot Latin Blood” , e buki aki ta bay over di dos famia na Aruba. E buki aki su meta tabata pa e lesadonan haya sa mas di e bida diario di famianan na Aruba. E buki ta describi tambe e isla y su habitantenan. Esaki no tabata e unico buki, paso e tempo ey Geerman tabata trahando riba un buki di Antiyas hulandes, cu ta cuminsa cu e Ronde Tafel Conferentie. Carlton Press Inc,a describi Jose Geerman como un persona cu a biaha hopi, cu a conoce mundo y ta papia 4 idioma. Jose Geerman a sigui un curso di Journalistiek na Newspaper Instituut na Merca y tambe a bay curso na Bennet College. Jose Geerman a retira pa semper for di politica Sr Jose Geerman na Juni 1969, a dicidi di retira for di politica, despues di 20 aña di tabata un politico basta activo riba A.V.P. y despues P.P.A. Jose Geerman a subi riba lista di A.V.P. na Maart 1949 y semper a sali na defensa di e homber chikito, e obrero, e naturalesa di Aruba etc. Na Juni 1969, Jose a dicidi di retira pa motibo di salud, e no por a sigui sirbi e pueblo mas y a gradici Aruba, muy en particularmente Antillas Hulandes y tur otro persona pa a dun’e un chens di por a sirbi Aruba y Antiyas. Aruba como eilandsraad lid y deputado. Pa Antiyas Hulandes pa a forma parti di Staten di Antiyas. Jose Geerman, Un amante di Naturaleza Jose Geerman como un persona cu ta stima naturalesa a keda activo skirbiendo articulonan pa publicacion den corantnan. Entre otro un articulo cu e la skirbi, na Juli 1971, den cual e la expresa su rabia y dolor, mirando con LAGO tabata haciendo cu e poco naturalesa cu Aruba tin. Segun su persona LAGO y Shell tabata manda riba Antiyas Hulandes, na varios ocasion e la critica esaki caba y ta hayando dia pa dia mas rason. LAGO a daña e costa di Aruba, Segun e la skirbi den su articulo ” Prome a deposita resto di azeta y haci tur nos costa blanco preto preto. LAGO a carga santo blanco for di nos costa manera nan ta haya ta bon, no a tene cuenta cu e matanan di druif y ni cu nos naturalesa. E la sigui reclama cu Gobierno a duna LAGO un tereno pa traha un refineria, pero no pa haci y deshaci. Segun su persona LAGO a dempel e lagoen na Baby Beach, caminda e piscadonan di San Nicolas tabata bay coy haas, tur e piscanan aki a muri.” Den su articulo e tabata roga autoridad pa bay mira kiko ta pasando cu e lagoen. Segun su persona LAGO a destrui e naturalesa por completo, como un persona cu ta aprecia e poco naturalesa cu Aruba tin, e la pidi pa stop di laga LAGO di sigui haci y deshaci cu e beachnan di San Nicolas, pa nan stop cu e practica destructivo aki. Na final di su articulo e la bisa “Laga nos tur juda spaar un poco di e naturaleza cu nos tin! Autoriad y pueblo di Aruba.. Man na Obra!” Jose Geerman Un amante di Naturaleza. Jose Geerman, un consehero, un persona critico Na 1974, e la acerca Betico Croes y Sr. Watty Vos kende e tempo ey tabata Minister, ambos a haya un telegram for di Jose Geerman den cual e ta pidinan pa interveni contra tur cu ta trapando of kier trapa riba derecho di e obreronan. Jose Geerman formando parti di e comision di 18 di maart 1976, institui pa Gobierno di Aruba Na cuminsamento di Maart 1976, e deputado di e tempo ey Sr. Nelson Oduber a instala un comission pa prepara y hinca un programa den otro, pa e celebracion di 18 di maart, na Stadion caminda a presenta e bandera y e himno oficial di Aruba. E comission tabata consisti di 13 persona entre otro, Godfried “Fifi” Eman como Presidente, Julio Maduro como vice presidente, Rufo Odor, Albert Eman, Holmo Henriquez, Maybelline Arends Croes, John Merryweather, Atan Lee, Rafael Estrada, Milo Croes, Augusto Croes y Jose Geerman. Pastoor Hendrikstraat, San Nicolas: Diasabra 5 di januari 1977, den oranan di mainta e curpa sin bida di Sr. Jose Geerman a wordo haya den su cas drumi riba un sofa. Sr. Geerman tabata tin 59 aña, E la wordo severamente maltrata cu un bloki y a fayece. E noticia aki a core hopi lihe rond di Aruba. Dilanti su cas tabata tin un multitud grandi di persona cu a bay mira pa nan mes kiko tabata pasando. Hopi lihe a detene un sospechoso Na prome instante autoridad no kier a duna mucho informacion encuanto e causa di su morto, pa motibo cu nan tabata bezig cu investigacion. E noticia di e morto di Señor Geerman a crea un consternacion grandi den e pueblo di Aruba. Hopi lihe a logra detene un sospechoso. Diadomingo 6 di Februari den careda di 6’or di atardi, Polis a detene R. Nicolaas como sospechoso den e caso di asesinato di Jose Geerman. R. Nicolaas pa algun aña atras tambe tabata riba lista como candidato pa e grupo di hobennan y regularmente por a mira R. Nicolaas den compania di e victima. E la keda deteni pa interogacion. Dos persona mas deteni como sospechoso Diadomingo pa dialuna e recherchenan cu tabata encarga cu e caso aki, a logra detene dos persona mas, cual ta M.H. y H.K. Mientrastanto e sospechoso R. Nicolaas a keda para ariba cu e no tin nada di haber cu e asesinato di Jose Geerman. E investigacion a sigui cana su caminda.E sospechosonan rM.H. y H.K. pa falta di purba nan a wordo laga hopi lihe bek den libertad. Entiero di Jose Geerman Diahuebs 10 di Februari 1977, a tuma luga e entiero di Jose Geerman, esaki tabata den careda di 4’or y mey di atardi, cu e la wordo hiba na su ultimo luga di sosiego. E entiero di Geerman tabata un entiero cu a haya hopi hende, hopi amigo y conocirnan di Jose a hibe na su ultimo luga di sosiego, cu ta e santana catolico na San Nicolas. Na e entiero por a mira, entre otro Betico Croes, Marco Bislip, Hilario “Lala” Angela y ex miembronan di Staten Ernst Finck y Fabian Kelly. Confesion di e prome sospechoso R. Nicolaas Diabierna 18 di februari, porfin e recherchenan a haya un confesion di e sospecho R. Nicolaas, cu hopi lihe despues di e asesinato di Jose Geerman a keda deteni. E la confesa cu na un forma hopi violento y cruel e la asesina Jose Geerman. Maske cu Recherchenan ya a haya un cantidad grandi di pruebanan tecnico contra Nicolaas, entre otro vingerprint riba un camisa di e sospechoso cu rastro di sanger humano. Esaki a wordo manda pa Gerechtelijk Laboratorium di Prof. Froenjes na Den Haag. Potret di Prof. Froenjes Dr. De Witte, kende ta e specialista di Sanger a informa autoridad local, cu e manchannan riba e camisa ta di sanger humano. Maske na prome instante e sospechoso a keda nenga, Dialuna 21 di februari 1977, e la confesa di a asesina Jose Geerman. Prome biaha cu e caso aki ta wordo atende den corte E la keda casi un aña cera prome cu su caso a bin dilanti. Diabierna 3 di februari 1978, e mester a presenta den corte. Fiscal a exigi 20 aña di castigo di prison, cuminsando for di e dia cu Nicolaas a wordo deteni cu ta 6 di februari 1977, esaki tabata e exigencia di Fiscal contra R. Nicolaas. E acusado R.Nicolaas cu na comienso di su detencion a admiti su culpabilidad, pero despues a cambia su declaracion, den corte a keda persisti cu e ta inocente. Hues su siguiente siman a keda di duna sentencia. E caso aki a haya hopi atencion di pueblo y tambe di e alumnonan di scol di polis. E caso a wordo trata extensamente, tur e sucedidonan a wordo describi for di e anochi prome cu e asesinato. Tur e declaracion di e acusado, di e testigonan y tambe di e 4 recherchenan cu tabata encarga cu e investigacion di e caso aki a wordo scucha. E acusado R. Nicolaas a wordo condena pa morto, subsidair doodslag, subsidair maltrato severo, cometi premedita cu morto como consecuencia. Subsidiair maltrato cometi cu un arma. Descripcion di e susedido, durante tratamento den corte. E caso aki pa e tempo ey, tabata un di e casonan mas complica y dificil den historia di Aruba y alavez misterioso. Especialmente si considera e asesino un persona cu e victima a duna di come, bebe y un luga di biba. Segun e acusado Nicolaas, e la admiti di a asesina Jose Geerman pa motibo cu e la wordo poni bou pression, castiga y golpinan cu e lo ricibi a pone cu e la firma, pero en realidad e ta inocente. Fiscal Arps di e tempo ey tabata convenci cu R. Nicolaas ta e asesino Fiscal Arps a acusa R. Nicolaas di a asesina intencionalmente y segun un plan prepara di antemano pa mata Jose Geerman den su cas, mientras e tabata drumi den su sofa. Segun fiscal, Nicolaas por a drenta e cas ya cu te cu un siman prome cu e asesinato e tabata biba den e cas aki y e cachonan conoce su persona caba y no lo blaf e. E tabata mescos cu un yiu pa Jose Geerman. E la kita dos shutter banda pariba di e cas y a drenta paden, e la haya Jose drumi riba un sofa den su sala, Nicolaas a comete e crimen cu un bloki of algo por estilo, e slanan cu Jose Geerman a ricibi tabata na e parti robes di su cabes y esaki tabata fatal y mas sigur Jose lo a muri al instante. Durante investigacion a bin topa cu restonan di cement na su heridanan, e cement aki lo mester ta di e bloki cu a wordo uza pa agredi señor Geerman na su cabes. E bloki mes, cu a wordo usa pa asesina Geerman, cual lo mester tin sanger y cabey na dje ainda, no a wordo haya. Autoridad a haya un spoor di un vingerprint di un duim di R. Nicolaas na momento cu lo a saca e shuttersnan di e bentana, pa drenta paden. Nicolaas a contesta cu esaki a pasa na momento cu e la bay mira paden. Tur investigacion ta mustra cu Nicolaas mes ta e asesino E raport di specialistanan tecnico a confirma cu e vingerprintnan haya, ta cuadra cu esun di e Nicolaas. E fiscal a mustra tambe cu a haya algun mancha chikito di sanger riba e paña cu Nicolaas a bisti e anochi aki. E abogado di R. Nicolaas a puntra si e pruebanan ta convence hues. E abogado a puntra cu si e declaracionnan di e polisnan ta prueba suficiente, segun e abogado, lastimamente cu na Aruba nan no por ni bisa exactamente ki ora un persona lo a fayece. Dia 10 di februari 1978, R. Nicolaas a sali liber di tur acusacion Riba 10 di februari 1978, Hues a dicta sentencia y R. Nicolaas di 28 aña a gana su caso, e la haya vrijspraak. E siman anterior durante e tratamento di e caso den corte, Fiscal a exigi 20 aña di castigo di prison y un siman despues den oranan di mainta Hues a haya cu e ponenciana contra R. Nicolaas, no ta legal y e pruebanan no ta convence su persona. Mientras cu R. Nicolas a wordo laga den libertad, fiscal a bira apela. Fiscal mesora a apela, despues di a scucha e sentencia di Hues Fiscal a apela, mesora despues di a scucha e sentencia di Hues den cual a duna R. Nicolaas vrijspraak. Fiscal su motibo tabata cu e sospechoso aki no tin un lugar fiho di biba y ultimo lo tabata biba den grotnan na San Nicolaas, pa ta sigur cu e acusado ta bon na altura di e apelacion aki y tambe e la wordo mesora poni riba papel y firma pa e acusado. R. Nicolaas a keda algun luna den libertad y lo mester a presenta den corte na November 1978, pero Hof a bolbe restrasa e tratamento di e caso di asesinato di Sr. Geerman, e rekmento di e caso tabata tin di haber cu e abogado nobo di R. Nicolaas. Abogado Sjiem fat tabata tin mester mas tempo pa studia e caso. Durante e prome caso den corte Nicolaas a wordo representa pa abogado Tjong Ajong, den cual hues a dun’e vrijspraak. Procureur General a duna ordo pa mesora detene R. Nicolaas Na momento cu e caso a keda posponi, Procureur General a duna ordo pa detene y cera R. Nicolaas te ora su caso bin dilanti riba e fecha nobo di 23 di januari 1979. Dia 23 di januari 1979, durante e tratamento di e caso Procureur General tambe a keda para riba 20 aña di castigo di prison cu anteriormente fiscal tambe a pidi pa R. Nicolaas, kende e tempo ey a cumpli 29 aña. E Procureur General ta haya cu ta prueba cu Nicolaas a asesina e ex politico, ex miembro di Staten Jose Geerman riba 5 di februari 1977 den su cas na Pastoor Hendrikstraat. E victima a wordo haya riba e dia aki den careda di 11’or di mainta, morto den un sofa. Segun raportnan di expertonan e lo a wordo asesina den careda di 4’or di marduga. Procureur General a baha pisa riba Nicolaas P.G. den corte a resumi tur locual a sosode for di dia 5 di februari 1977. Procureur General a ilustra tur e pruebanan cu nan a acumula contra Nicolaas demostrando su culpabilidad, entre otro e hecho cu riba e shuttersnan di glas a haya su fingerprints. E la saca e shuttersnan pa drenta den e cas di e victima, esaki segun expertonan. Tambe riba e jacket cu Nicolaas tabata tin bisti e anochi aki, nan a haya mancha di sanger cu ta cuadra cu e mesun sanger cu a wordo haya na e muraya den e cas di Jose. Nicolaas a bisa cu dia 24 di januari 1977 despues cu e la haya un pleito cu Jose, na e cas di Jose, su persona no a bolbe mas na e cas aki. P.G. tabata tin duda den esaki. E vingerprintnan riba e shuttersnan, segun e expertonan no ta mas bieu cu 1 of dos dia. P.G. a sigui bisa cu e ta haya cu un persona a wordo mata den un forma hopi inhumano, mientras cu e victima tabata simplemente drumi trankil den su cas. E victima nunca lo por a biba pensa cu un hende, cu e la duna di come, bebe y un luga di biba por a hasi algo asina cu ne. Pa e motibo aki P.G. a exigi 20 aña di castigo di prison. Abogado Sjiemfat pa dos ora largo defendiendo su cliente Abogado Sjiem Fat, e abogado defensor a hiba un defensa cu a dura dos ora y tabata hopi interesante. Segun e abogado e fingerprintsnan nan por ta di paden tambe y no necesariamente ta di pafo. muy bien por ta ora e lo por a habrinan, mirando cu e acusado a biba den e cas aki y regularmente tabata haci e shutternan limpi, segun e abogado Nicolaas mester a press riba nan paso tin di e shuttersnan aki cu no ta habri facil. Abogado defensor a lubida un aspecto hopi importante cu den e raport di e patholoog anatoom, no ta poni ki ora e victima a wordo asesina. E abogado a bin cu un declaracion di un testigo H. kende a bisa cu e anochi di 4 di februari 1977, H. a prepara cuminda pa Geerman, esaki den presencia di e homber di fam Q. kende a keda un rato mas mira baseball na Television y despues a bay su cas. Segun e abogado, e victima a keda su so cu e testigo H. y cu Jose Geerman mientrastanto lo por a pega soño tambe. E abogado ta haya cu den e proces verbaal no tin nada concreto cu no ta descarta cu e asesinato lo por a tuma lugar riba 4 y no 5 di februari 1977. E la sigui bisa cu niun hende no por sospecha cu e homber H. tambe lo por a comet’e e asesinato aki y despues bay su cas. Aki tin posibilidadnan real cu e dos personanan aki tambe lo por a asesina Jose Geerman. Despues e abogado a sigui riba explicacionnan di e diferente raportnan traha den cual entre otro vingerprint por keda basta largo marca. Abogado Sjiem fat pidiendo pa laga su cliente den libertad Por ultimo e abogado a haya cu tin hopi duda di e culpabilidad di su cliente y a pidi Hof pa laga su cliente den libertad. Despues cu Huesnan a retira pa delibera un rato riba e peticion di e abogado Sjiem Fat, e presidente di Hof a bin bek bisando cu hof a rechasa e peticion di abogado Sjiem Fat, Nicolaas ta keda cera. Segun e abogado su cliente a firma su culpabilidad despues di a wordo maltrata pa dos ora largo door di polis y durante e reconstruccion e la wordo bisa kiko e mester haci. E acusado a conta kiko tur e la haci riba e dia di 4 pa 5 di februari 1977 Den corte na momento cu hues a puntra R. Nicolaas si e ta culpabel di a asesina Señor Geerman, e la contesta cu e no a mata Jose Geerman. E la conta cu dia 4 di februari 1977 e tabata na su cas na Zeewijk, hunto cu e doño di e cas, cu ta famia Maduro y cu algun amigo di e famia, nan a sinta henter dia na cas dal betro e.o nan a bebe brandy, despues nan a sigui cu rum. E acusado a pasa varios caminda y a topa varios amigo E acusado a sigui conta cu mas den oranan di atardi, e la sali bay dal un keiro den e caya principal di San Nicolas. E tabata bashi y tabata tin solamente 5 pa 10 florin cu ne. Entre 8 ‘or y 8’or y mey ela bay bishita un bon amigo un tal Iri kende ta un meneer di scol y supuestamente e tabata yudando Nicolaas skirbi un buki. Su amigo Kock a yude cu 3 florin. Aki hues a remarca segun e raport di reclassering Iri a declara cu ela mira Nicolas despues di 11’or. E acusado a keda insisti cu e meste tabata prome cu 9’or paso Weg Fontein Rumshop ta cera 9’or. Segun Nicolaas ta na weg Fontein Rumshop e la bay cumpra un botter di rum. Prome cu ela bay di Iri su cas, e la bay cumpra dos cerbes pa nan bebe. E acusado a bisa cu banda di 9’or e la bay bishita un amigo di dje Jossy na weg Fontein, pero e no tabata na su cas. E lo a bay busca placa fia cerca Jossy. Despues cu e la sali for di Jossy su cas e la sigui, e la bay cumpra un botter di rum y dos coca cola. Na caminda e la topa bin topa cu Daal, Marcelo, Rombley y Arends y Oiky. Nan a manda dos of 3 rond, e la bebe dos of tres Cerbes. Na e momentonan ey ainda e tabata tin e botter di rum y e dos coca colanan. E acusado a conta cu despues di mey anochi e la bay dal un keiro den centro di San Nicolaas E la sigui conta cu unda cu e la bay e tabata den compania di sr. Kappel. Den careda di 11’or Kappel a bira burachi y e la hibe su cas. Na e cas di kappel e la dal 3 sigaria. Den careda di mey anochi e la bay bek den centro di San Nicolas, pero prome cu esey e la pasa su cas cambia paña. E la bisti su jacket di jeans pa motibo cu den e temporada ey anochi ta bira mas frieu. Bebiendo, topando amigo, tambe bendiendo y dealmento di marihuana Den e centro nocturno di San Nicolas durante su bueltanan den e cayanan, tur caminda e tabata topa cu amigonan, na China Clipper e la topa cu Joy, despues e la bay na Tropicana, e tabata tin poco marihuana cu ne y a haci deal di marihuana, asina e la haya 5 dollar plus 10 florin. Hues a remarca cu Joy a declara cu ta cu un papel di 25 fls e la paga, Nicolaas a nenga te cu e la bisa hues, cu e la fia Joy 5 florin. Asina segun su persona su anochi a sigui bebiendo alcohol, topa cu su amigonan, bendiendo su marihuana y haci deal pa bende mas marihuana, paso e no tabata tin tur e marihuana riba dje, pero na su cas e tabata tin mas. Segun su persona e la pasa cu un amigo den Pastoor Hendrikstraat Segun su persona despues cu e la caba di keiro den Centro di San Nicolaas, e la pasa den Pastoor Hendrikstraat, e tabata acompaña pa un amigo y segun un testigo enberdad nan a mir’e cu un amigo pasa den Pastoor Hendrikstraat, pero kiko a sosode exactamente e marduga di 5 di Februari 1977 a/ta keda un misterio. Riba 13 di februari 1979, hof a sentencia R. Nicolaas cu 15 aña di castigo di prison Un cos ta sigur, for di investigacionnan haci a sali na cla cu e paña cu e la bisti e anochi aki, tabata na sanger humano, e mesun sanger cu tabata gespart na muraya den cas di Jose Geerman. E parti di Pastoor Hendrikstraat pasa banda di cas di Jose Geerman pa bay su cas na Zeewijk, con y kiko a pasa keda misterio. Riba 13 di februari 1979, Hof na Corsou a dicta sentencia, e acusado R. Nicolaas a keda condena na un castigo di prison di 15 aña. Maske cu Procureur General y Fiscal Arps a pidi 20 aña di castigo di prison pa e asesinato aki, pero Hof no a haya cu tin prueba di asesinato, pero si a conclui cu ta trata di homicidio den cual riba 5 di februari 1977 Jose Geerman a bira e victima. Pa e motibo aki R. Nicolaas a haya 15 aña di castigo di prison. E aña aki a haci 44 aña cu Jose Geerman a bay sosega, nos di arubanative.com, nunca a conoce Sr. Jose Geerman y ni su famia, si e tabata casa, divorcia of si e tabata tin un famia. Tampoco nos no conoce e asesino, di fam Nicolaas si e ta bibo ainda, ni si e ta na Aruba . E ta un susedido cu lo bay den historia como un caso misterioso y dificil pa compronde. Den nos investigacion nos no a encontra e motibo real pakiko Nicolaas lo por a asesina Jose Geerman. *UPDATE 28 februari 2021: Na 1971, Jose Geerman, su ruman homber Simon Geerman tabata riba e prome lista di MEP, Betico e tempo ey semper tabata bishita Jose Geerman pa conseho y guia, como cu e tabata un politico grandi den su tempo. Alabes e tambe tabata un persona cu tabata kier a mira su isla liber, como partner igual den Reino Hulandes y no manera tempo di Antiyas bou di Corsou. R. Nicolaas a sinta su castigo te na aña 1988, despues a bay biba na Hulanda y na mei di aña 2005, e la wordo cruelmente asesina. *Update: 5 maart 2021 Sr. Jose Geerman tabata casa cu Sra. Marina de Veer y hunto nan a haya tres yiu, dos homber y un muhe. Gobierno di Aruba na 1995 a inicia un proyecto cu tabata un plan di e gobierno anterior, pero cu a keda para. E proyecto tabata nombra cayanan na baluartenan di Aruba. Riba 7 di september 1995, gobierno di Aruba a cambia e nomber di Congoweg pa caya Jose Geerman. Investigando y lesando informacionnan nos por a conclui cu Jose Geerman, tabata mustra di tabata un persona cu un caracter fuerte y tabata para na banda di e homber chikito, tambe e tabata un defensor di nos naturalesa, e tabata stima Aruba, su tradicionnan, su cultura etc. E tabata un persona cu kier a mira su isla keda perserva. Jose Geerman no tabata solamente un politico, pero un escritor, defensor di Aruba, un persona patriotico y tabata para pa locual e ta kere aden. Jose Geerman no tabata tin miedo di expresa su mes, pero di otro banda e tabata un persona humano cu a duna un otro di come, bebe y drumi y a wordo paga cu morto, un traicion hopi cruel. 2nybv0ezwy17qac4vfdhb1app6joar5 192347 192346 2026-05-31T17:38:46Z Caribiana 8320 /* Invitacion di Gobernador Debrot */ 192347 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ {{Infobox politico| variante = a | nomber = Jose Geerman | nomber completo = | fecha nacemento = [[13 di mei]] [[1963]] | luga nacemento = {{ABW}} | fecha fayecimento = | luga fayecimento = | pais = {{ABW}} | partido = [[Partido di Pueblo Arubano]] (AVP)<br>[[Partido Patriotico Arubano]] (PPA) | titulo = | temporada1 = | funcion1 = Miembro di [[Parlamento di Antias Hulandes]] | temporada2 = | funcion2 = | website = }} '''Jose Geerman''' (☆ [[19 di mart|19 di maart]] [[1917]] na [[Aruba]] – † [[5 di febrüari|5 di februari]] [[1977]] na [[San Nicolas]]) tabata un poeta y polotico [[Aruba|Arubiano]]. E tabata miembro di [[Parlamento di Antias Hulandes]] di 19.. te 197? Ademas riba nivel insular, el a sirbi como diputado di Colegio Ehecutivo y como miembro di Conseho Insular. == Biografia == Jose Geerman tabata yiu di Bernard (MO Dichi) Geerman (1886-1972). NOTES *[https://arubanative.com/2021/02/26/historia-di-aruba-un-gran-politico-na-aruba-a-wordo-asesina-cruelmente-pa-un-persona-cu-e-la-duna-di-come-bebe-y-a-dune-luga-di-drumi/ Un gran politico na Aruba], arubanative.com (26 februari 2021) Nos a dedica e historia aki na un gran Arubiano, un politico, defensor di e obreronan y di e naturalesa di Aruba. Un persona cu tabata tin hopi amor pa su isla, hopi ambicion, a skirbi buki, skirbi letra pa cancion y varios articulonan cu a keda publica den corantnan di antes, pero lamentabelmente na aña 1977 destino tabata tin un otro plan pa e gran persona aki. Den un forma hopi cruel y tristo e la wordo asesina, su asesino tabata un persona cu e la saca man yuda, pa despues e wordo paga cu morto. Jose Geerman a nace riba 19 di maart 1917, como hoben e la bay traha na L.A.G.O., pero hopi lihe Jose a ripara cu e tin un ambicion grandi den su bida, cual ta drenta den politica. Na aña 1949, e la tuma e reto grandi aki, durante su carera como politico e la ocupa varios funcionnan halto, entre otro deputado di Aruba, Miembro di Staten di Antias, Miembro di Eilandsraad di Aruba. Su prome eleccion tabata dia 17 di maart 1949, un eleccion cu tabata hopi importante y unico pa Aruba. Pa prome biaha cu Jose Geerman a bay riba un lista politico tabata e eleccion di 17 di maart 1949. Un eleccion completamente diferente na Aruba. Esaki tabata pa dos motibo, e elecion aki pa prome biaha e ser femenina biba na Aruba, por a eherce su derecho di vota y alabes nan por a postula nan mes tambe como candidato riba e partidonan politico. Señora Laura Wernet Paskel dfm tabata e dama cu a bringa pa muhenan na Aruba haya e derecho di voto y alabes tabata e prome dama cu a subi un lista politico. E otro motibo hopi importante tabata cu e elecion aki, di tres representante den Staten di Antiyas, Aruba a logra haya 8 asiento, mes tanto cu Corsou, den e Staten nobo di Antiyas. === Jose Geerman a bira miembro di Parlamento di Antias Hulandes === E dia di elecion mas cu 10 mil persona biba na Aruba a bay eherce nan derecho di voto, E resultado tabata A.V.P. a logra haya mayoria di asiento cu tabata 5 asiento y U.N.A. a haya tres asiento. E candidatonan cu a wordo escohi pa A.V.P. pa representa Aruba den e Staten di Antiyas, tabata Sr. J.Henny Eman (Henny bieu), Juan Irausquin, Porfirio Croes, Moses De Cuba y Jose Geerman. E otro tres representantenan tabata di U.N.A. tabata Felepito Tromp(ex gobernador), Dr. Dussenbroek y Mario Arends. Na augustus 1951, Jose Geerman a bira deputado di Eilandsraad y no por a keda ocupa e puesto di miembro di Staten di Antiyas y a wordo remplaza pa Dr. De la Fuente. Despues di e kiebro den A.V.P., un grupo cu tabata riba lista di A.V.P. a bandona A.V.P. y a lanta P.P.A., hopi hende tabata specula e posicion di Sr. Jose Geerman, pero Shon A Eman na 1955 a bisa bon cla cu Jose Geerman ta un candidato fiel di A.V.P. y cu sigur no lo bandona e partido, Avp. E resultado di e elecion e aña ey, A.V.P. a haya dos asiento so den Staten di Antiyas, e dos asientonan aki a wordo ocupa pa Shon A Eman y Jose Geerman. Jose Geerman mester a retira prome como deputado pa por a ocupa e puesto di miembro di Staten di Antiyas. Na October 1957, Jose Geerman a bira malo y mester a bay Caracas pa un siman pa tratamento medico. ===Jose Geerman a bandona A.V.P. y a join P.P.A.=== E aña 1958 no tabata un aña facil pa Jose Geerman, despues di casi 10 aña di tabata un politico hopi activo den e fila di A.V.P., e la dicidi di distancia di e partido aki y join P.P.A. Sr. Geerman a bisa bon cla cu e por steun gobierno, pero e mester por cumpli cu e deseonan di e obreronan. SI no e no por steun e gobierno aki. Na augustus 1962, Sr. Geerman despues di elecion a dicidi di no acepta e puesto di miembro di Staten di Antiyas mas y a bay Hulanda, cu verlof. Sr. Jacobo “Coco” Erasmus a tuma e puesto di Miembro di Staten di Antiyas. ===Preocupacion pa e desempleo creciente=== Sr. Geerman durante un reunion di eilandsraad na 1963, a pidi Gobierno pa no hunga politica di avestrus, pero e tabata sa bon cu Gobierno no lo stroba LAGO di introduci 40 ora di trabou pa siman, pa su trahadonan. Sr. Geerman tabata mas preocupa cu e desempleo creciente e tempo ey, pa motibo cu LAGO tabata lay off hende, durante reunion e la haci un pregunta si acaso e trahadonan cu a perde trabou na LAGO, no lo por bay traha na Hulanda. E opcion aki tabata simplemento un sugerencia, pa motibo cu e tempo ey, no tabata tin suficiente trahado na Hulanda y madre patria tabata importa trahado for di Spaña, Italia etc. ===Entrega di un peticion pa 40 ora di trabou pa siman=== Jose Geerman hunto cu mas miembro di fraccion di PPA, na 1964 a entrega un peticion na e presidente di Eilandsraad pa introduci 40 ora di trabou pa siman, pa tur obrero y tambe tur e trahadonan di gobierno. Pa haci esaki mescos cu recientemente a wordo introduci pa LAGO y SHELL. Na fin di 1964 Sr. Geerman a bira malo y prome siman di januari 1965, e la wordo interna na Hospital, dia 20 di Januari 1965, e la sali for di hospital, pero e tabata tin mester di hopi sosiego. ===Reunion di presupuesto 1965=== Durante tratamento di e presupuesto diamars 9 di februari 1965, Sr. Geerman ferozmente a expresa su mes, pa locual Hulanda tabata haci cu Antias, e tempo Hulanda tabata haci hopi dificil pa financia proyectonan na Antiyas, nan no tabata aproba tur proyecto di biaha, pero nan tabata studia cada proyecto apart y tabata dura masha hopi pa cada proyecto wordo financia. Pero ora di financia otro pais, nan no tabata haci asina dificil. Sr. Geerman a pidi pa Antiyas pone un representante ” estilo watchdog na Hulanda y na Brussels pa percura cu e financiamento bay mas lihe. E la propone na gobierno pa tur hende traha 8 ora pa dia y maximo 45 ora pa siman, ” tempo di catibu a pasa”. E la pidi Gobierno di Antiyas institui mas pronto cu ta posibel un comision pa stipula e gramatica, ortografia y vocabulario di Papiamento, pa motibo cu su persona ta skirbiendo un buki y ainda no tin reglanan pa skirbi Papiamento. Tambe e la pidi gobierno pa haci algo cu e tarifanan hopi halto di electricidad y hopi mas punto valioso cu e la trece dilanti pa trata na logra e felicidad y tranquilidad na Aruba. ===Jose Geerman como escritor=== Señor Geerman tabata tin varios hobby y un di nan tabata skirbi. Na April 1965, Jose a skirbi un buki, e titulo tabata “Juancho di Rooi Spokie” e la splica bon cla cu e buki no tin nada di haber cu politica, pero su amor pa e folklor, e cultura di Aruba. Na 1961 e la yega di skirbi un articulo cu a keda publica den Simadan, e titulo di e articulo tabata “Awa cero y maishi rabo”. Durante hopi aña e tabata colecta informacion pa skirbi un buki, su intencion tabata pa publicanan despues cu e bay cu pensioen, pero e no por a warda asina hopi mas. Gezaghebber di e tempo ey Sr. O. Henriquez a haya e prome exemplar pa lesa. ===Invitacion di Gobernador Debrot=== Diadomingo 24 di oktober 1965 Gobernador di Antias di e tempo ey Señor Debrot, a invita algun escritor local pa un encuentro cu su persona kende tambe ta un escritor. Cada invitado a presenta na Gobernador nan bukinan. Jose Geerman tambe tabata un di e invitadonan, e no tabata solamente un politico, pero un escritor Arubano tambe. ===“Oh Lovely Moonlight” un poesia cu a wordo uza como letra pa un cancion=== Jose Geerman, banda di tabata un politico, un escritor di buki y articulo den corant, tabata tin mas talento, entre otro di skirbi letra pa cantica. Jose Geerman, te hasta a yega di haya un oferta for di un compania discografico Mericano, pa un cancion cu ela composita ” Oh lovely Moonlight” tambe nan a pidi Geerman pa manda mas composicion di cantica. “Oh Lovely Moonlight”, a wordo skirbi 30 aña prome pa Jose Geerman como un poesia tocante Moonlight, e poesia aki a wordo traduci na ingles y a wordo uza como letra di un cancion. Ela manda esaki pa e compania discografico. E prome persona cu a canta e cancion aki tabata Ernie Susser y esaki a wordo graba riba disco como prueba y a wordo manda pa e compania mericano. E compania tabata dispuesto pa graba e disco aki, pero a conseha Geerman pa busca un cantante mas conoci pa canta e cancion aki. ===Un proyecto di Jose Geerman “Masiduri”, su amor pa e naturalesa di Aruba=== Na Januari 1967, un grupo di miembro di Eilandsraad a haci un bishita na e herbebossing proyect na Miramar. E herbebossing proyect tabata inclui cu annualmente lo planta entre 2 mil pa 3 mil mata. E proyecto tabata mustrando hopi exitoso, mirando cu 80 porciento di e matanan a logra crece. Pa evita cu cabrito ta come e matanan, nan tabata wordo protegi pa barinan di zeta. E ultimo parti di e bishita di e miembronan di Eilandsraad, tabata Masiduri. Masiduri tabata un lugar hopi stima pa Jose Geerman. Jose Geerman a inicia e proyecto aki y su intencion tabata pa haci e area aki un natuurreservaat, caminda e flora y fauna hunto lo por wordo protegi. Na 1964 Señor Geerman como hefe di werkverschaffing a cuminsa cu e proyecto di Masiduri, conhuntamente cu e trahadonan di Werkverschaffing. Sr. Geerman su amor, aprecio y e empeño pa perserva e naturalesa di Aruba tabata hopi grandi. Jose Geerman kier a perserva e Aruba di antes pa futuro generacionnan. E amor grandi cu e tabata tin pa Aruba su naturalesa, a haci’e cuminsa cu e proyecto aki y hopi lihe a bira exitoso. Jose Geerman hunto cu e trahadonan di Werkverschaffing a haya un tereno di 60 hectare, prome stap tabata pa cera e tereno aki bon. Despues cu nan a haci e tereno aki limpi, nan a cuminsa planta matanan di Aruba. Tambe nan a traha un cas di torta y a pone varios articulonan di antes den e cas. Na 1967 tabata tin 1397 mata riba e tereno di Masiduri, di cual tabata tin almendra, guyaba, barba di joncuman, sorsaca, rucu, Karawara Spaño y varios otro mata tambe. Durante e bishita orguyosamente Sr. Jose Geerman a mustra su coleganan e mata di Eucalyptus cu e la manda busca for di Australia y cu tabata creciendo bon na Aruba. Sin lubida cu riba e tereno na Masiduri tin como 22 sorto di parha. Wawoe, totolica, barica geel, moffie, Gonzalito, chonchorogai etc. Segun Geerman, Masiduri a haya hopi atencion di LAGO y e idea tras di e proyecto aki tabata pa cuminsa trece e muchanan di scol na Masiduri pa asina siñanan mas di Aruba su naturalesa y e Aruba di antes. ===Jose Geerman a keda deteni, despues di accidentalmente a tira riba un hoben=== Diasabra 28 di october 1967, tabata un dia scur den bida di Sr. Geerman. Den oranan di merdia Jose Geerman a dicidi di bay dal algun drinks na un lugar na San Nicolas, e bario caminda e tabata biba. Jose Geerman despues di algun drinks a lanta pa bay paga su cuenta, aki ta caminda cu a sosode un accidente basta fastioso pa Sr. Geerman. Na momento cu e la hinca man den su saco, pa bay saca placa pa paga su cuenta, pa su mala suerte e revolver cu e tabata tin hinca den su saca di carson, sin cu e por a yuda a los un tiro y a herida un hoben cu ni conoce Sr. Geerman. E hoben A. Angela di 25 aña a keda herida na e parti abou di su barica. Na momento cu Sr. Geerman a mira sanger, e la spanta y a sali na careda bay. E hoben a wordo hiba hospital pa tratamento medico, pero despues a resulta cu e herida no tabata serio. Polis a wordo pidi pa haci e investigacion. Jose Geerman kende tabata e tempo ey tabata un miembro independiente di Staten di Antiyas, un rato prome di e susedido e tabata tin un discussion cu yiu homber di un minister di Antiyas. Despues di un rato polis a bin topa cu Geerman sinta banda di lama na Grapefield. Geerman tabata poco bebi, e la keda deteni pa mas investigacion y diadomingo den careda di 1’or di merdia e la wordo laga den libertad. ===Jose Geerman su deseo pa Aruba sali for di e constelacion Antiano=== Na e mesun aña aki, 1967, Jose Geerman kende pa hopi aña tabata pertenece na P.P.A., a dicidi di bira independiente y tabata di opinion cu Aruba mester sali for di Antiyas. Su deseo tabata pa Aruba sali for di e constelacion Antiyano, pero keda den Reino. ===Geerman a tuma su retiro for di partido P.P.A.=== E tabata mira e futuro di Aruba den Antiyas Hulandes basta scur, Sr. Geerman tabata boga pa un Aruba banda di Corsou y no bou Corsou. Algun miembro di PPA a firma un acuerdo, sin consulta cu su persona, esaki tabata e motibo principal pa e la retira for di P.P.A. Segun su persona cu locual nan a firma, Corsou lo por tuma un posicion mas dominante contra Aruba. Esaki pa su persona sigur ta algo inaceptabel. Durante un reunion e la bisa, ” Pa loke ta trata Aruba, mi por asegura cu e repartimento di asientonan di gobierno di antiyas, lo ta e motibo principal pa den futuro desolve Antiyas Hulandes for di otro. Futuro lo demostra locual mi ta bisando.” Y despues di basta aña señor Geerman a haya rason. Na Aruba, e retiro di Sr. Geerman for di P.P.A. sigur no a bin como sorpresa, paso Sr. Geerman ta conoci pa expresa su mes y tabata wordo mira como e zorgenkindje di P.P.A. caba, e tabata duna un impression di ta un politico cu no tabata baila riba tur tono. ===“Hot Latin Blood”, otro buki mas skirbi pa Jose Geerman=== Na 1968, Jose Geerman cu e uitgeverij Carlton Press Inc. na New York a pubica un buki yama “Hot Latin Blood” , e buki aki ta bay over di dos famia na Aruba. E buki aki su meta tabata pa e lesadonan haya sa mas di e bida diario di famianan na Aruba. E buki ta describi tambe e isla y su habitantenan. Esaki no tabata e unico buki, paso e tempo ey Geerman tabata trahando riba un buki di Antiyas hulandes, cu ta cuminsa cu e Ronde Tafel Conferentie. Carlton Press Inc,a describi Jose Geerman como un persona cu a biaha hopi, cu a conoce mundo y ta papia 4 idioma. Jose Geerman a sigui un curso di Journalistiek na Newspaper Instituut na Merca y tambe a bay curso na Bennet College. ===Jose Geerman a retira pa semper for di politica=== Sr Jose Geerman na Juni 1969, a dicidi di retira for di politica, despues di 20 aña di tabata un politico basta activo riba A.V.P. y despues P.P.A. Jose Geerman a subi riba lista di A.V.P. na Maart 1949 y semper a sali na defensa di e homber chikito, e obrero, e naturalesa di Aruba etc. Na Juni 1969, Jose a dicidi di retira pa motibo di salud, e no por a sigui sirbi e pueblo mas y a gradici Aruba, muy en particularmente Antillas Hulandes y tur otro persona pa a dun’e un chens di por a sirbi Aruba y Antiyas. Aruba como eilandsraad lid y deputado. Pa Antiyas Hulandes pa a forma parti di Staten di Antiyas. ===Jose Geerman, un amante di naturalesa === Jose Geerman como un persona cu ta stima naturalesa a keda activo skirbiendo articulonan pa publicacion den corantnan. Entre otro un articulo cu e la skirbi, na Juli 1971, den cual e la expresa su rabia y dolor, mirando con LAGO tabata haciendo cu e poco naturalesa cu Aruba tin. Segun su persona LAGO y Shell tabata manda riba Antiyas Hulandes, na varios ocasion e la critica esaki caba y ta hayando dia pa dia mas rason. LAGO a daña e costa di Aruba, Segun e la skirbi den su articulo ” Prome a deposita resto di azeta y haci tur nos costa blanco preto preto. LAGO a carga santo blanco for di nos costa manera nan ta haya ta bon, no a tene cuenta cu e matanan di druif y ni cu nos naturalesa. E la sigui reclama cu Gobierno a duna LAGO un tereno pa traha un refineria, pero no pa haci y deshaci. Segun su persona LAGO a dempel e lagoen na [[Baby Beach]], caminda e piscadonan di San Nicolas tabata bay coy haas, tur e piscanan aki a muri.” Den su articulo e tabata roga autoridad pa bay mira kiko ta pasando cu e lagoen. Segun su persona LAGO a destrui e naturalesa por completo, como un persona cu ta aprecia e poco naturalesa cu Aruba tin, e la pidi pa stop di laga LAGO di sigui haci y deshaci cu e beachnan di San Nicolas, pa nan stop cu e practica destructivo aki. Na final di su articulo e la bisa “Laga nos tur juda spaar un poco di e naturaleza cu nos tin! Autoriad y pueblo di Aruba.. Man na Obra!” Jose Geerman Un amante di Naturaleza. ===Jose Geerman, un consehero, un persona critico=== Na 1974, e la acerca Betico Croes y Sr. Watty Vos kende e tempo ey tabata Minister, ambos a haya un telegram for di Jose Geerman den cual e ta pidinan pa interveni contra tur cu ta trapando of kier trapa riba derecho di e obreronan. ===Jose Geerman formando parti di e comision di 18 di maart 1976, institui pa Gobierno di Aruba=== Na cuminsamento di Maart 1976, e deputado di e tempo ey Sr. Nelson Oduber a instala un comission pa prepara y hinca un programa den otro, pa e celebracion di 18 di maart, na Stadion caminda a presenta e bandera y e himno oficial di Aruba. E comision tabata consisti di 13 persona entre otro, Godfried “Fifi” Eman como Presidente, Julio Maduro como vice presidente, Rufo Odor, Albert Eman, Holmo Henriquez, Maybelline Arends Croes, John Merryweather, Atan Lee, Rafael Estrada, Milo Croes, Augusto Croes y Jose Geerman. Pastoor Hendrikstraat, San Nicolas: Diasabra 5 di januari 1977, den oranan di mainta e curpa sin bida di Sr. Jose Geerman a wordo haya den su cas drumi riba un sofa. Sr. Geerman tabata tin 59 aña, E la wordo severamente maltrata cu un bloki y a fayece. E noticia aki a core hopi lihe rond di Aruba. Dilanti su cas tabata tin un multitud grandi di persona cu a bay mira pa nan mes kiko tabata pasando. ===Hopi lihe a detene un sospechoso=== Na prome instante autoridad no kier a duna mucho informacion encuanto e causa di su morto, pa motibo cu nan tabata bezig cu investigacion. E noticia di e morto di Señor Geerman a crea un consternacion grandi den e pueblo di Aruba. Hopi lihe a logra detene un sospechoso. Diadomingo 6 di Februari den careda di 6’or di atardi, Polis a detene R. Nicolaas como sospechoso den e caso di asesinato di Jose Geerman. R. Nicolaas pa algun aña atras tambe tabata riba lista como candidato pa e grupo di hobennan y regularmente por a mira R. Nicolaas den compania di e victima. E la keda deteni pa interogacion. Dos persona mas deteni como sospechoso Diadomingo pa dialuna e recherchenan cu tabata encarga cu e caso aki, a logra detene dos persona mas, cual ta M.H. y H.K. Mientrastanto e sospechoso R. Nicolaas a keda para ariba cu e no tin nada di haber cu e asesinato di Jose Geerman. E investigacion a sigui cana su caminda.E sospechosonan rM.H. y H.K. pa falta di purba nan a wordo laga hopi lihe bek den libertad. Entiero di Jose Geerman Diahuebs 10 di Februari 1977, a tuma luga e entiero di Jose Geerman, esaki tabata den careda di 4’or y mey di atardi, cu e la wordo hiba na su ultimo luga di sosiego. E entiero di Geerman tabata un entiero cu a haya hopi hende, hopi amigo y conocirnan di Jose a hibe na su ultimo luga di sosiego, cu ta e santana catolico na San Nicolas. Na e entiero por a mira, entre otro Betico Croes, Marco Bislip, Hilario “Lala” Angela y ex miembronan di Staten Ernst Finck y Fabian Kelly. Confesion di e prome sospechoso R. Nicolaas Diabierna 18 di februari, porfin e recherchenan a haya un confesion di e sospecho R. Nicolaas, cu hopi lihe despues di e asesinato di Jose Geerman a keda deteni. E la confesa cu na un forma hopi violento y cruel e la asesina Jose Geerman. Maske cu Recherchenan ya a haya un cantidad grandi di pruebanan tecnico contra Nicolaas, entre otro vingerprint riba un camisa di e sospechoso cu rastro di sanger humano. Esaki a wordo manda pa Gerechtelijk Laboratorium di Prof. Froenjes na Den Haag. Potret di Prof. Froenjes Dr. De Witte, kende ta e specialista di Sanger a informa autoridad local, cu e manchannan riba e camisa ta di sanger humano. Maske na prome instante e sospechoso a keda nenga, Dialuna 21 di februari 1977, e la confesa di a asesina Jose Geerman. Prome biaha cu e caso aki ta wordo atende den corte E la keda casi un aña cera prome cu su caso a bin dilanti. Diabierna 3 di februari 1978, e mester a presenta den corte. Fiscal a exigi 20 aña di castigo di prison, cuminsando for di e dia cu Nicolaas a wordo deteni cu ta 6 di februari 1977, esaki tabata e exigencia di Fiscal contra R. Nicolaas. E acusado R.Nicolaas cu na comienso di su detencion a admiti su culpabilidad, pero despues a cambia su declaracion, den corte a keda persisti cu e ta inocente. Hues su siguiente siman a keda di duna sentencia. E caso aki a haya hopi atencion di pueblo y tambe di e alumnonan di scol di polis. E caso a wordo trata extensamente, tur e sucedidonan a wordo describi for di e anochi prome cu e asesinato. Tur e declaracion di e acusado, di e testigonan y tambe di e 4 recherchenan cu tabata encarga cu e investigacion di e caso aki a wordo scucha. E acusado R. Nicolaas a wordo condena pa morto, subsidair doodslag, subsidair maltrato severo, cometi premedita cu morto como consecuencia. Subsidiair maltrato cometi cu un arma. Descripcion di e susedido, durante tratamento den corte. E caso aki pa e tempo ey, tabata un di e casonan mas complica y dificil den historia di Aruba y alavez misterioso. Especialmente si considera e asesino un persona cu e victima a duna di come, bebe y un luga di biba. Segun e acusado Nicolaas, e la admiti di a asesina Jose Geerman pa motibo cu e la wordo poni bou pression, castiga y golpinan cu e lo ricibi a pone cu e la firma, pero en realidad e ta inocente. Fiscal Arps di e tempo ey tabata convenci cu R. Nicolaas ta e asesino Fiscal Arps a acusa R. Nicolaas di a asesina intencionalmente y segun un plan prepara di antemano pa mata Jose Geerman den su cas, mientras e tabata drumi den su sofa. Segun fiscal, Nicolaas por a drenta e cas ya cu te cu un siman prome cu e asesinato e tabata biba den e cas aki y e cachonan conoce su persona caba y no lo blaf e. E tabata mescos cu un yiu pa Jose Geerman. E la kita dos shutter banda pariba di e cas y a drenta paden, e la haya Jose drumi riba un sofa den su sala, Nicolaas a comete e crimen cu un bloki of algo por estilo, e slanan cu Jose Geerman a ricibi tabata na e parti robes di su cabes y esaki tabata fatal y mas sigur Jose lo a muri al instante. Durante investigacion a bin topa cu restonan di cement na su heridanan, e cement aki lo mester ta di e bloki cu a wordo uza pa agredi señor Geerman na su cabes. E bloki mes, cu a wordo usa pa asesina Geerman, cual lo mester tin sanger y cabey na dje ainda, no a wordo haya. Autoridad a haya un spoor di un vingerprint di un duim di R. Nicolaas na momento cu lo a saca e shuttersnan di e bentana, pa drenta paden. Nicolaas a contesta cu esaki a pasa na momento cu e la bay mira paden. Tur investigacion ta mustra cu Nicolaas mes ta e asesino E raport di specialistanan tecnico a confirma cu e vingerprintnan haya, ta cuadra cu esun di e Nicolaas. E fiscal a mustra tambe cu a haya algun mancha chikito di sanger riba e paña cu Nicolaas a bisti e anochi aki. E abogado di R. Nicolaas a puntra si e pruebanan ta convence hues. E abogado a puntra cu si e declaracionnan di e polisnan ta prueba suficiente, segun e abogado, lastimamente cu na Aruba nan no por ni bisa exactamente ki ora un persona lo a fayece. Dia 10 di februari 1978, R. Nicolaas a sali liber di tur acusacion Riba 10 di februari 1978, Hues a dicta sentencia y R. Nicolaas di 28 aña a gana su caso, e la haya vrijspraak. E siman anterior durante e tratamento di e caso den corte, Fiscal a exigi 20 aña di castigo di prison y un siman despues den oranan di mainta Hues a haya cu e ponenciana contra R. Nicolaas, no ta legal y e pruebanan no ta convence su persona. Mientras cu R. Nicolas a wordo laga den libertad, fiscal a bira apela. Fiscal mesora a apela, despues di a scucha e sentencia di Hues Fiscal a apela, mesora despues di a scucha e sentencia di Hues den cual a duna R. Nicolaas vrijspraak. Fiscal su motibo tabata cu e sospechoso aki no tin un lugar fiho di biba y ultimo lo tabata biba den grotnan na San Nicolaas, pa ta sigur cu e acusado ta bon na altura di e apelacion aki y tambe e la wordo mesora poni riba papel y firma pa e acusado. R. Nicolaas a keda algun luna den libertad y lo mester a presenta den corte na November 1978, pero Hof a bolbe restrasa e tratamento di e caso di asesinato di Sr. Geerman, e rekmento di e caso tabata tin di haber cu e abogado nobo di R. Nicolaas. Abogado Sjiem fat tabata tin mester mas tempo pa studia e caso. Durante e prome caso den corte Nicolaas a wordo representa pa abogado Tjong Ajong, den cual hues a dun’e vrijspraak. Procureur General a duna ordo pa mesora detene R. Nicolaas Na momento cu e caso a keda posponi, Procureur General a duna ordo pa detene y cera R. Nicolaas te ora su caso bin dilanti riba e fecha nobo di 23 di januari 1979. Dia 23 di januari 1979, durante e tratamento di e caso Procureur General tambe a keda para riba 20 aña di castigo di prison cu anteriormente fiscal tambe a pidi pa R. Nicolaas, kende e tempo ey a cumpli 29 aña. E Procureur General ta haya cu ta prueba cu Nicolaas a asesina e ex politico, ex miembro di Staten Jose Geerman riba 5 di februari 1977 den su cas na Pastoor Hendrikstraat. E victima a wordo haya riba e dia aki den careda di 11’or di mainta, morto den un sofa. Segun raportnan di expertonan e lo a wordo asesina den careda di 4’or di marduga. Procureur General a baha pisa riba Nicolaas P.G. den corte a resumi tur locual a sosode for di dia 5 di februari 1977. Procureur General a ilustra tur e pruebanan cu nan a acumula contra Nicolaas demostrando su culpabilidad, entre otro e hecho cu riba e shuttersnan di glas a haya su fingerprints. E la saca e shuttersnan pa drenta den e cas di e victima, esaki segun expertonan. Tambe riba e jacket cu Nicolaas tabata tin bisti e anochi aki, nan a haya mancha di sanger cu ta cuadra cu e mesun sanger cu a wordo haya na e muraya den e cas di Jose. Nicolaas a bisa cu dia 24 di januari 1977 despues cu e la haya un pleito cu Jose, na e cas di Jose, su persona no a bolbe mas na e cas aki. P.G. tabata tin duda den esaki. E vingerprintnan riba e shuttersnan, segun e expertonan no ta mas bieu cu 1 of dos dia. P.G. a sigui bisa cu e ta haya cu un persona a wordo mata den un forma hopi inhumano, mientras cu e victima tabata simplemente drumi trankil den su cas. E victima nunca lo por a biba pensa cu un hende, cu e la duna di come, bebe y un luga di biba por a hasi algo asina cu ne. Pa e motibo aki P.G. a exigi 20 aña di castigo di prison. Abogado Sjiemfat pa dos ora largo defendiendo su cliente Abogado Sjiem Fat, e abogado defensor a hiba un defensa cu a dura dos ora y tabata hopi interesante. Segun e abogado e fingerprintsnan nan por ta di paden tambe y no necesariamente ta di pafo. muy bien por ta ora e lo por a habrinan, mirando cu e acusado a biba den e cas aki y regularmente tabata haci e shutternan limpi, segun e abogado Nicolaas mester a press riba nan paso tin di e shuttersnan aki cu no ta habri facil. Abogado defensor a lubida un aspecto hopi importante cu den e raport di e patholoog anatoom, no ta poni ki ora e victima a wordo asesina. E abogado a bin cu un declaracion di un testigo H. kende a bisa cu e anochi di 4 di februari 1977, H. a prepara cuminda pa Geerman, esaki den presencia di e homber di fam Q. kende a keda un rato mas mira baseball na Television y despues a bay su cas. Segun e abogado, e victima a keda su so cu e testigo H. y cu Jose Geerman mientrastanto lo por a pega soño tambe. E abogado ta haya cu den e proces verbaal no tin nada concreto cu no ta descarta cu e asesinato lo por a tuma lugar riba 4 y no 5 di februari 1977. E la sigui bisa cu niun hende no por sospecha cu e homber H. tambe lo por a comet’e e asesinato aki y despues bay su cas. Aki tin posibilidadnan real cu e dos personanan aki tambe lo por a asesina Jose Geerman. Despues e abogado a sigui riba explicacionnan di e diferente raportnan traha den cual entre otro vingerprint por keda basta largo marca. Abogado Sjiem fat pidiendo pa laga su cliente den libertad Por ultimo e abogado a haya cu tin hopi duda di e culpabilidad di su cliente y a pidi Hof pa laga su cliente den libertad. Despues cu Huesnan a retira pa delibera un rato riba e peticion di e abogado Sjiem Fat, e presidente di Hof a bin bek bisando cu hof a rechasa e peticion di abogado Sjiem Fat, Nicolaas ta keda cera. Segun e abogado su cliente a firma su culpabilidad despues di a wordo maltrata pa dos ora largo door di polis y durante e reconstruccion e la wordo bisa kiko e mester haci. E acusado a conta kiko tur e la haci riba e dia di 4 pa 5 di februari 1977 Den corte na momento cu hues a puntra R. Nicolaas si e ta culpabel di a asesina Señor Geerman, e la contesta cu e no a mata Jose Geerman. E la conta cu dia 4 di februari 1977 e tabata na su cas na Zeewijk, hunto cu e doño di e cas, cu ta famia Maduro y cu algun amigo di e famia, nan a sinta henter dia na cas dal betro e.o nan a bebe brandy, despues nan a sigui cu rum. E acusado a pasa varios caminda y a topa varios amigo E acusado a sigui conta cu mas den oranan di atardi, e la sali bay dal un keiro den e caya principal di San Nicolas. E tabata bashi y tabata tin solamente 5 pa 10 florin cu ne. Entre 8 ‘or y 8’or y mey ela bay bishita un bon amigo un tal Iri kende ta un meneer di scol y supuestamente e tabata yudando Nicolaas skirbi un buki. Su amigo Kock a yude cu 3 florin. Aki hues a remarca segun e raport di reclassering Iri a declara cu ela mira Nicolas despues di 11’or. E acusado a keda insisti cu e meste tabata prome cu 9’or paso Weg Fontein Rumshop ta cera 9’or. Segun Nicolaas ta na weg Fontein Rumshop e la bay cumpra un botter di rum. Prome cu ela bay di Iri su cas, e la bay cumpra dos cerbes pa nan bebe. E acusado a bisa cu banda di 9’or e la bay bishita un amigo di dje Jossy na weg Fontein, pero e no tabata na su cas. E lo a bay busca placa fia cerca Jossy. Despues cu e la sali for di Jossy su cas e la sigui, e la bay cumpra un botter di rum y dos coca cola. Na caminda e la topa bin topa cu Daal, Marcelo, Rombley y Arends y Oiky. Nan a manda dos of 3 rond, e la bebe dos of tres Cerbes. Na e momentonan ey ainda e tabata tin e botter di rum y e dos coca colanan. E acusado a conta cu despues di mey anochi e la bay dal un keiro den centro di San Nicolaas E la sigui conta cu unda cu e la bay e tabata den compania di sr. Kappel. Den careda di 11’or Kappel a bira burachi y e la hibe su cas. Na e cas di kappel e la dal 3 sigaria. Den careda di mey anochi e la bay bek den centro di San Nicolas, pero prome cu esey e la pasa su cas cambia paña. E la bisti su jacket di jeans pa motibo cu den e temporada ey anochi ta bira mas frieu. Bebiendo, topando amigo, tambe bendiendo y dealmento di marihuana Den e centro nocturno di San Nicolas durante su bueltanan den e cayanan, tur caminda e tabata topa cu amigonan, na China Clipper e la topa cu Joy, despues e la bay na Tropicana, e tabata tin poco marihuana cu ne y a haci deal di marihuana, asina e la haya 5 dollar plus 10 florin. Hues a remarca cu Joy a declara cu ta cu un papel di 25 fls e la paga, Nicolaas a nenga te cu e la bisa hues, cu e la fia Joy 5 florin. Asina segun su persona su anochi a sigui bebiendo alcohol, topa cu su amigonan, bendiendo su marihuana y haci deal pa bende mas marihuana, paso e no tabata tin tur e marihuana riba dje, pero na su cas e tabata tin mas. Segun su persona e la pasa cu un amigo den Pastoor Hendrikstraat Segun su persona despues cu e la caba di keiro den Centro di San Nicolaas, e la pasa den Pastoor Hendrikstraat, e tabata acompaña pa un amigo y segun un testigo enberdad nan a mir’e cu un amigo pasa den Pastoor Hendrikstraat, pero kiko a sosode exactamente e marduga di 5 di Februari 1977 a/ta keda un misterio. Riba 13 di februari 1979, hof a sentencia R. Nicolaas cu 15 aña di castigo di prison Un cos ta sigur, for di investigacionnan haci a sali na cla cu e paña cu e la bisti e anochi aki, tabata na sanger humano, e mesun sanger cu tabata gespart na muraya den cas di Jose Geerman. E parti di Pastoor Hendrikstraat pasa banda di cas di Jose Geerman pa bay su cas na Zeewijk, con y kiko a pasa keda misterio. Riba 13 di februari 1979, Hof na Corsou a dicta sentencia, e acusado R. Nicolaas a keda condena na un castigo di prison di 15 aña. Maske cu Procureur General y Fiscal Arps a pidi 20 aña di castigo di prison pa e asesinato aki, pero Hof no a haya cu tin prueba di asesinato, pero si a conclui cu ta trata di homicidio den cual riba 5 di februari 1977 Jose Geerman a bira e victima. Pa e motibo aki R. Nicolaas a haya 15 aña di castigo di prison. E aña aki a haci 44 aña cu Jose Geerman a bay sosega, nos di arubanative.com, nunca a conoce Sr. Jose Geerman y ni su famia, si e tabata casa, divorcia of si e tabata tin un famia. Tampoco nos no conoce e asesino, di fam Nicolaas si e ta bibo ainda, ni si e ta na Aruba . E ta un susedido cu lo bay den historia como un caso misterioso y dificil pa compronde. Den nos investigacion nos no a encontra e motibo real pakiko Nicolaas lo por a asesina Jose Geerman. *UPDATE 28 februari 2021: Na 1971, Jose Geerman, su ruman homber Simon Geerman tabata riba e prome lista di MEP, Betico e tempo ey semper tabata bishita Jose Geerman pa conseho y guia, como cu e tabata un politico grandi den su tempo. Alabes e tambe tabata un persona cu tabata kier a mira su isla liber, como partner igual den Reino Hulandes y no manera tempo di Antiyas bou di Corsou. R. Nicolaas a sinta su castigo te na aña 1988, despues a bay biba na Hulanda y na mei di aña 2005, e la wordo cruelmente asesina. *Update: 5 maart 2021 Sr. Jose Geerman tabata casa cu Sra. Marina de Veer y hunto nan a haya tres yiu, dos homber y un muhe. Gobierno di Aruba na 1995 a inicia un proyecto cu tabata un plan di e gobierno anterior, pero cu a keda para. E proyecto tabata nombra cayanan na baluartenan di Aruba. Riba 7 di september 1995, gobierno di Aruba a cambia e nomber di Congoweg pa caya Jose Geerman. Investigando y lesando informacionnan nos por a conclui cu Jose Geerman, tabata mustra di tabata un persona cu un caracter fuerte y tabata para na banda di e homber chikito, tambe e tabata un defensor di nos naturalesa, e tabata stima Aruba, su tradicionnan, su cultura etc. E tabata un persona cu kier a mira su isla keda perserva. Jose Geerman no tabata solamente un politico, pero un escritor, defensor di Aruba, un persona patriotico y tabata para pa locual e ta kere aden. Jose Geerman no tabata tin miedo di expresa su mes, pero di otro banda e tabata un persona humano cu a duna un otro di come, bebe y drumi y a wordo paga cu morto, un traicion hopi cruel. mjhoysfu9u5it3l3loaaaam0a6q6lnm 192348 192347 2026-05-31T17:48:49Z Caribiana 8320 192348 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ {{Infobox politico| variante = a | nomber = Jose Geerman | nomber completo = | fecha nacemento = [[13 di mei]] [[1963]] | luga nacemento = {{ABW}} | fecha fayecimento = | luga fayecimento = | pais = {{ABW}} | partido = [[Partido di Pueblo Arubano]] (AVP)<br>[[Partido Patriotico Arubano]] (PPA) | titulo = | temporada1 = | funcion1 = Miembro di [[Parlamento di Antias Hulandes]] | temporada2 = | funcion2 = | website = }} '''Jose Geerman''' (☆ [[19 di mart|19 di maart]] [[1917]] na [[Aruba]] – † [[5 di febrüari|5 di februari]] [[1977]] na [[San Nicolas]]) tabata un poeta y polotico [[Aruba|Arubiano]]. E tabata miembro di [[Parlamento di Antias Hulandes]] di 19.. te 197? Ademas riba nivel insular, el a sirbi como diputado di Colegio Ehecutivo y como miembro di Conseho Insular. == Biografia == Jose Geerman tabata yiu di Bernard (MO Dichi) Geerman (1886-1972). NOTES *[https://arubanative.com/2021/02/26/historia-di-aruba-un-gran-politico-na-aruba-a-wordo-asesina-cruelmente-pa-un-persona-cu-e-la-duna-di-come-bebe-y-a-dune-luga-di-drumi/ Un gran politico na Aruba], arubanative.com (26 februari 2021) Nos a dedica e historia aki na un gran Arubiano, un politico, defensor di e obreronan y di e naturalesa di Aruba. Un persona cu tabata tin hopi amor pa su isla, hopi ambicion, a skirbi buki, skirbi letra pa cancion y varios articulonan cu a keda publica den corantnan di antes, pero lamentabelmente na aña 1977 destino tabata tin un otro plan pa e gran persona aki. Den un forma hopi cruel y tristo e la wordo asesina, su asesino tabata un persona cu e la saca man yuda, pa despues e wordo paga cu morto. Jose Geerman a nace riba 19 di maart 1917, como hoben e la bay traha na L.A.G.O., pero hopi lihe Jose a ripara cu e tin un ambicion grandi den su bida, cual ta drenta den politica. Na aña 1949, e la tuma e reto grandi aki, durante su carera como politico e la ocupa varios funcionnan halto, entre otro deputado di Aruba, Miembro di Staten di Antias, Miembro di Eilandsraad di Aruba. Su prome eleccion tabata dia 17 di maart 1949, un eleccion cu tabata hopi importante y unico pa Aruba. Pa prome biaha cu Jose Geerman a bay riba un lista politico tabata e eleccion di 17 di maart 1949. Un eleccion completamente diferente na Aruba. Esaki tabata pa dos motibo, e elecion aki pa prome biaha e ser femenina biba na Aruba, por a eherce su derecho di vota y alabes nan por a postula nan mes tambe como candidato riba e partidonan politico. Señora Laura Wernet Paskel dfm tabata e dama cu a bringa pa muhenan na Aruba haya e derecho di voto y alabes tabata e prome dama cu a subi un lista politico. E otro motibo hopi importante tabata cu e elecion aki, di tres representante den Staten di Antiyas, Aruba a logra haya 8 asiento, mes tanto cu Corsou, den e Staten nobo di Antiyas. === Jose Geerman a bira miembro di Parlamento di Antias Hulandes === E dia di elecion mas cu 10 mil persona biba na Aruba a bay eherce nan derecho di voto, E resultado tabata A.V.P. a logra haya mayoria di asiento cu tabata 5 asiento y U.N.A. a haya tres asiento. E candidatonan cu a wordo escohi pa A.V.P. pa representa Aruba den e Staten di Antiyas, tabata Sr. J.Henny Eman (Henny bieu), Juan Irausquin, Porfirio Croes, Moses De Cuba y Jose Geerman. E otro tres representantenan tabata di U.N.A. tabata Felepito Tromp(ex gobernador), Dr. Dussenbroek y Mario Arends. Na augustus 1951, Jose Geerman a bira deputado di Eilandsraad y no por a keda ocupa e puesto di miembro di Staten di Antiyas y a wordo remplaza pa Dr. De la Fuente. Despues di e kiebro den A.V.P., un grupo cu tabata riba lista di A.V.P. a bandona A.V.P. y a lanta P.P.A., hopi hende tabata specula e posicion di Sr. Jose Geerman, pero Shon A Eman na 1955 a bisa bon cla cu Jose Geerman ta un candidato fiel di A.V.P. y cu sigur no lo bandona e partido, Avp. E resultado di e elecion e aña ey, A.V.P. a haya dos asiento so den Staten di Antiyas, e dos asientonan aki a wordo ocupa pa Shon A Eman y Jose Geerman. Jose Geerman mester a retira prome como deputado pa por a ocupa e puesto di miembro di Staten di Antiyas. Na October 1957, Jose Geerman a bira malo y mester a bay Caracas pa un siman pa tratamento medico. ===Jose Geerman a bandona A.V.P. y a join P.P.A.=== E aña 1958 no tabata un aña facil pa Jose Geerman, despues di casi 10 aña di tabata un politico hopi activo den e fila di A.V.P., e la dicidi di distancia di e partido aki y join P.P.A. Sr. Geerman a bisa bon cla cu e por steun gobierno, pero e mester por cumpli cu e deseonan di e obreronan. SI no e no por steun e gobierno aki. Na augustus 1962, Sr. Geerman despues di elecion a dicidi di no acepta e puesto di miembro di Staten di Antiyas mas y a bay Hulanda, cu verlof. Sr. Jacobo “Coco” Erasmus a tuma e puesto di Miembro di Parlamento di Antias. ===Preocupacion pa e desempleo creciente=== Sr. Geerman durante un reunion di eilandsraad na 1963, a pidi Gobierno pa no hunga politica di avestrus, pero e tabata sa bon cu Gobierno no lo stroba LAGO di introduci 40 ora di trabou pa siman, pa su trahadonan. Sr. Geerman tabata mas preocupa cu e desempleo creciente e tempo ey, pa motibo cu LAGO tabata lay off hende, durante reunion e la haci un pregunta si acaso e trahadonan cu a perde trabou na LAGO, no lo por bay traha na Hulanda. E opcion aki tabata simplemento un sugerencia, pa motibo cu e tempo ey, no tabata tin suficiente trahado na Hulanda y madre patria tabata importa trahado for di Spaña, Italia etc. ===Entrega di un peticion pa 40 ora di trabou pa siman=== Jose Geerman hunto cu mas miembro di fraccion di PPA, na 1964 a entrega un peticion na e presidente di Eilandsraad pa introduci 40 ora di trabou pa siman, pa tur obrero y tambe tur e trahadonan di gobierno. Pa haci esaki mescos cu recientemente a wordo introduci pa LAGO y SHELL. Na fin di 1964 Sr. Geerman a bira malo y prome siman di januari 1965, e la wordo interna na Hospital, dia 20 di Januari 1965, e la sali for di hospital, pero e tabata tin mester di hopi sosiego. ===Reunion di presupuesto 1965=== Durante tratamento di e presupuesto diamars 9 di februari 1965, Sr. Geerman ferozmente a expresa su mes, pa locual Hulanda tabata haci cu Antias, e tempo Hulanda tabata haci hopi dificil pa financia proyectonan na Antiyas, nan no tabata aproba tur proyecto di biaha, pero nan tabata studia cada proyecto apart y tabata dura masha hopi pa cada proyecto wordo financia. Pero ora di financia otro pais, nan no tabata haci asina dificil. Sr. Geerman a pidi pa Antiyas pone un representante ” estilo watchdog na Hulanda y na Brussels pa percura cu e financiamento bay mas lihe. E la propone na gobierno pa tur hende traha 8 ora pa dia y maximo 45 ora pa siman, ” tempo di catibu a pasa”. E la pidi Gobierno di Antiyas institui mas pronto cu ta posibel un comision pa stipula e gramatica, ortografia y vocabulario di Papiamento, pa motibo cu su persona ta skirbiendo un buki y ainda no tin reglanan pa skirbi Papiamento. Tambe e la pidi gobierno pa haci algo cu e tarifanan hopi halto di electricidad y hopi mas punto valioso cu e la trece dilanti pa trata na logra e felicidad y tranquilidad na Aruba. ===Jose Geerman como escritor=== Señor Geerman tabata tin varios hobby y un di nan tabata skirbi. Na April 1965, Jose a skirbi un buki, e titulo tabata “Juancho di Rooi Spokie” e la splica bon cla cu e buki no tin nada di haber cu politica, pero su amor pa e folklor, e cultura di Aruba. Na 1961 e la yega di skirbi un articulo cu a keda publica den Simadan, e titulo di e articulo tabata “Awa cero y maishi rabo”. Durante hopi aña e tabata colecta informacion pa skirbi un buki, su intencion tabata pa publicanan despues cu e bay cu pensioen, pero e no por a warda asina hopi mas. Gezaghebber di e tempo ey Sr. O. Henriquez a haya e prome exemplar pa lesa. ===Invitacion di Gobernador Debrot=== Diadomingo 24 di oktober 1965 Gobernador di Antias di e tempo ey Señor Debrot, a invita algun escritor local pa un encuentro cu su persona kende tambe ta un escritor. Cada invitado a presenta na Gobernador nan bukinan. Jose Geerman tambe tabata un di e invitadonan, e no tabata solamente un politico, pero un escritor Arubano tambe. ===“Oh Lovely Moonlight” un poesia cu a wordo uza como letra pa un cancion=== Jose Geerman, banda di tabata un politico, un escritor di buki y articulo den corant, tabata tin mas talento, entre otro di skirbi letra pa cantica. Jose Geerman, te hasta a yega di haya un oferta for di un compania discografico Mericano, pa un cancion cu ela composita ” Oh lovely Moonlight” tambe nan a pidi Geerman pa manda mas composicion di cantica. “Oh Lovely Moonlight”, a wordo skirbi 30 aña prome pa Jose Geerman como un poesia tocante Moonlight, e poesia aki a wordo traduci na ingles y a wordo uza como letra di un cancion. Ela manda esaki pa e compania discografico. E prome persona cu a canta e cancion aki tabata Ernie Susser y esaki a wordo graba riba disco como prueba y a wordo manda pa e compania mericano. E compania tabata dispuesto pa graba e disco aki, pero a conseha Geerman pa busca un cantante mas conoci pa canta e cancion aki. ===Un proyecto di Jose Geerman “Masiduri”, su amor pa e naturalesa di Aruba=== Na Januari 1967, un grupo di miembro di Eilandsraad a haci un bishita na e herbebossing proyect na Miramar. E herbebossing proyect tabata inclui cu annualmente lo planta entre 2 mil pa 3 mil mata. E proyecto tabata mustrando hopi exitoso, mirando cu 80 porciento di e matanan a logra crece. Pa evita cu cabrito ta come e matanan, nan tabata wordo protegi pa barinan di zeta. E ultimo parti di e bishita di e miembronan di Eilandsraad, tabata Masiduri. Masiduri tabata un lugar hopi stima pa Jose Geerman. Jose Geerman a inicia e proyecto aki y su intencion tabata pa haci e area aki un natuurreservaat, caminda e flora y fauna hunto lo por wordo protegi. Na 1964 Señor Geerman como hefe di werkverschaffing a cuminsa cu e proyecto di Masiduri, conhuntamente cu e trahadonan di Werkverschaffing. Sr. Geerman su amor, aprecio y e empeño pa perserva e naturalesa di Aruba tabata hopi grandi. Jose Geerman kier a perserva e Aruba di antes pa futuro generacionnan. E amor grandi cu e tabata tin pa Aruba su naturalesa, a haci’e cuminsa cu e proyecto aki y hopi lihe a bira exitoso. Jose Geerman hunto cu e trahadonan di Werkverschaffing a haya un tereno di 60 hectare, prome stap tabata pa cera e tereno aki bon. Despues cu nan a haci e tereno aki limpi, nan a cuminsa planta matanan di Aruba. Tambe nan a traha un cas di torta y a pone varios articulonan di antes den e cas. Na 1967 tabata tin 1397 mata riba e tereno di Masiduri, di cual tabata tin almendra, guyaba, barba di joncuman, sorsaca, rucu, Karawara Spaño y varios otro mata tambe. Durante e bishita orguyosamente Sr. Jose Geerman a mustra su coleganan e mata di Eucalyptus cu e la manda busca for di Australia y cu tabata creciendo bon na Aruba. Sin lubida cu riba e tereno na Masiduri tin como 22 sorto di parha. Wawoe, totolica, barica geel, moffie, Gonzalito, chonchorogai etc. Segun Geerman, Masiduri a haya hopi atencion di LAGO y e idea tras di e proyecto aki tabata pa cuminsa trece e muchanan di scol na Masiduri pa asina siñanan mas di Aruba su naturalesa y e Aruba di antes. ===Jose Geerman a keda deteni, despues di accidentalmente a tira riba un hoben=== Diasabra 28 di october 1967, tabata un dia scur den bida di Sr. Geerman. Den oranan di merdia Jose Geerman a dicidi di bay dal algun drinks na un lugar na San Nicolas, e bario caminda e tabata biba. Jose Geerman despues di algun drinks a lanta pa bay paga su cuenta, aki ta caminda cu a sosode un accidente basta fastioso pa Sr. Geerman. Na momento cu e la hinca man den su saco, pa bay saca placa pa paga su cuenta, pa su mala suerte e revolver cu e tabata tin hinca den su saca di carson, sin cu e por a yuda a los un tiro y a herida un hoben cu ni conoce Sr. Geerman. E hoben A. Angela di 25 aña a keda herida na e parti abou di su barica. Na momento cu Sr. Geerman a mira sanger, e la spanta y a sali na careda bay. E hoben a wordo hiba hospital pa tratamento medico, pero despues a resulta cu e herida no tabata serio. Polis a wordo pidi pa haci e investigacion. Jose Geerman kende tabata e tempo ey tabata un miembro independiente di Staten di Antiyas, un rato prome di e susedido e tabata tin un discussion cu yiu homber di un minister di Antiyas. Despues di un rato polis a bin topa cu Geerman sinta banda di lama na Grapefield. Geerman tabata poco bebi, e la keda deteni pa mas investigacion y diadomingo den careda di 1’or di merdia e la wordo laga den libertad. ===Jose Geerman su deseo pa Aruba sali for di e constelacion Antiano=== Na e mesun aña aki, 1967, Jose Geerman kende pa hopi aña tabata pertenece na P.P.A., a dicidi di bira independiente y tabata di opinion cu Aruba mester sali for di Antiyas. Su deseo tabata pa Aruba sali for di e constelacion Antiyano, pero keda den Reino. ===Geerman a tuma su retiro for di partido P.P.A.=== E tabata mira e futuro di Aruba den Antiyas Hulandes basta scur, Sr. Geerman tabata boga pa un Aruba banda di Corsou y no bou Corsou. Algun miembro di PPA a firma un acuerdo, sin consulta cu su persona, esaki tabata e motibo principal pa e la retira for di P.P.A. Segun su persona cu locual nan a firma, Corsou lo por tuma un posicion mas dominante contra Aruba. Esaki pa su persona sigur ta algo inaceptabel. Durante un reunion e la bisa, ” Pa loke ta trata Aruba, mi por asegura cu e repartimento di asientonan di gobierno di antiyas, lo ta e motibo principal pa den futuro desolve Antiyas Hulandes for di otro. Futuro lo demostra locual mi ta bisando.” Y despues di basta aña señor Geerman a haya rason. Na Aruba, e retiro di Sr. Geerman for di P.P.A. sigur no a bin como sorpresa, paso Sr. Geerman ta conoci pa expresa su mes y tabata wordo mira como e zorgenkindje di P.P.A. caba, e tabata duna un impression di ta un politico cu no tabata baila riba tur tono. ===“Hot Latin Blood”, otro buki mas skirbi pa Jose Geerman=== Na 1968, Jose Geerman cu e uitgeverij Carlton Press Inc. na New York a pubica un buki yama “Hot Latin Blood” , e buki aki ta bay over di dos famia na Aruba. E buki aki su meta tabata pa e lesadonan haya sa mas di e bida diario di famianan na Aruba. E buki ta describi tambe e isla y su habitantenan. Esaki no tabata e unico buki, paso e tempo ey Geerman tabata trahando riba un buki di Antiyas hulandes, cu ta cuminsa cu e Ronde Tafel Conferentie. Carlton Press Inc,a describi Jose Geerman como un persona cu a biaha hopi, cu a conoce mundo y ta papia 4 idioma. Jose Geerman a sigui un curso di Journalistiek na Newspaper Instituut na Merca y tambe a bay curso na Bennet College. ===Jose Geerman a retira pa semper for di politica=== Sr Jose Geerman na Juni 1969, a dicidi di retira for di politica, despues di 20 aña di tabata un politico basta activo riba A.V.P. y despues P.P.A. Jose Geerman a subi riba lista di A.V.P. na Maart 1949 y semper a sali na defensa di e homber chikito, e obrero, e naturalesa di Aruba etc. Na Juni 1969, Jose a dicidi di retira pa motibo di salud, e no por a sigui sirbi e pueblo mas y a gradici Aruba, muy en particularmente Antillas Hulandes y tur otro persona pa a dun’e un chens di por a sirbi Aruba y Antiyas. Aruba como eilandsraad lid y deputado. Pa Antiyas Hulandes pa a forma parti di Staten di Antiyas. ===Jose Geerman, un amante di naturalesa === Jose Geerman como un persona cu ta stima naturalesa a keda activo skirbiendo articulonan pa publicacion den corantnan. Entre otro un articulo cu e la skirbi, na Juli 1971, den cual e la expresa su rabia y dolor, mirando con LAGO tabata haciendo cu e poco naturalesa cu Aruba tin. Segun su persona LAGO y Shell tabata manda riba Antiyas Hulandes, na varios ocasion e la critica esaki caba y ta hayando dia pa dia mas rason. LAGO a daña e costa di Aruba, Segun e la skirbi den su articulo ” Prome a deposita resto di azeta y haci tur nos costa blanco preto preto. LAGO a carga santo blanco for di nos costa manera nan ta haya ta bon, no a tene cuenta cu e matanan di druif y ni cu nos naturalesa. E la sigui reclama cu Gobierno a duna LAGO un tereno pa traha un refineria, pero no pa haci y deshaci. Segun su persona LAGO a dempel e lagoen na [[Baby Beach]], caminda e piscadonan di San Nicolas tabata bay coy haas, tur e piscanan aki a muri.” Den su articulo e tabata roga autoridad pa bay mira kiko ta pasando cu e lagoen. Segun su persona LAGO a destrui e naturalesa por completo, como un persona cu ta aprecia e poco naturalesa cu Aruba tin, e la pidi pa stop di laga LAGO di sigui haci y deshaci cu e beachnan di San Nicolas, pa nan stop cu e practica destructivo aki. Na final di su articulo e la bisa “Laga nos tur juda spaar un poco di e naturaleza cu nos tin! Autoriad y pueblo di Aruba.. Man na Obra!” Jose Geerman Un amante di Naturaleza. ===Jose Geerman, un consehero, un persona critico=== Na 1974, e la acerca Betico Croes y Sr. Watty Vos kende e tempo ey tabata Minister, ambos a haya un telegram for di Jose Geerman den cual e ta pidinan pa interveni contra tur cu ta trapando of kier trapa riba derecho di e obreronan. ===Jose Geerman formando parti di e comision di 18 di maart 1976, institui pa Gobierno di Aruba=== Na cuminsamento di Maart 1976, e deputado di e tempo ey Sr. Nelson Oduber a instala un comission pa prepara y hinca un programa den otro, pa e celebracion di 18 di maart, na Stadion caminda a presenta e bandera y e himno oficial di Aruba. E comision tabata consisti di 13 persona entre otro, Godfried “Fifi” Eman como Presidente, Julio Maduro como vice presidente, Rufo Odor, Albert Eman, Holmo Henriquez, Maybelline Arends Croes, John Merryweather, Atan Lee, Rafael Estrada, Milo Croes, Augusto Croes y Jose Geerman. Pastoor Hendrikstraat, San Nicolas: Diasabra 5 di januari 1977, den oranan di mainta e curpa sin bida di Sr. Jose Geerman a wordo haya den su cas drumi riba un sofa. Sr. Geerman tabata tin 59 aña, E la wordo severamente maltrata cu un bloki y a fayece. E noticia aki a core hopi lihe rond di Aruba. Dilanti su cas tabata tin un multitud grandi di persona cu a bay mira pa nan mes kiko tabata pasando. ===Hopi lihe a detene un sospechoso=== Na prome instante autoridad no kier a duna mucho informacion encuanto e causa di su morto, pa motibo cu nan tabata bezig cu investigacion. E noticia di e morto di Señor Geerman a crea un consternacion grandi den e pueblo di Aruba. Hopi lihe a logra detene un sospechoso. Diadomingo 6 di Februari den careda di 6’or di atardi, Polis a detene R. Nicolaas como sospechoso den e caso di asesinato di Jose Geerman. R. Nicolaas pa algun aña atras tambe tabata riba lista como candidato pa e grupo di hobennan y regularmente por a mira R. Nicolaas den compania di e victima. E la keda deteni pa interogacion. ===Dos persona mas deteni como sospechoso=== Diadomingo pa dialuna e recherchenan cu tabata encarga cu e caso aki, a logra detene dos persona mas, cual ta M.H. y H.K. Mientrastanto e sospechoso R. Nicolaas a keda para ariba cu e no tin nada di haber cu e asesinato di Jose Geerman. E investigacion a sigui cana su caminda.E sospechosonan rM.H. y H.K. pa falta di purba nan a wordo laga hopi lihe bek den libertad. ===Entiero di Jose Geerman=== Diahuebs 10 di Februari 1977, a tuma luga e entiero di Jose Geerman, esaki tabata den careda di 4’or y mey di atardi, cu e la wordo hiba na su ultimo luga di sosiego. E entiero di Geerman tabata un entiero cu a haya hopi hende, hopi amigo y conocirnan di Jose a hibe na su ultimo luga di sosiego, cu ta e santana catolico na San Nicolas. Na e entiero por a mira, entre otro Betico Croes, Marco Bislip, Hilario “Lala” Angela y ex miembronan di Staten Ernst Finck y Fabian Kelly. Confesion di e prome sospechoso R. Nicolaas Diabierna 18 di februari, porfin e recherchenan a haya un confesion di e sospecho R. Nicolaas, cu hopi lihe despues di e asesinato di Jose Geerman a keda deteni. E la confesa cu na un forma hopi violento y cruel e la asesina Jose Geerman. Maske cu Recherchenan ya a haya un cantidad grandi di pruebanan tecnico contra Nicolaas, entre otro vingerprint riba un camisa di e sospechoso cu rastro di sanger humano. Esaki a wordo manda pa Gerechtelijk Laboratorium di Prof. Froenjes na Den Haag. Potret di Prof. Froenjes Dr. De Witte, kende ta e specialista di Sanger a informa autoridad local, cu e manchannan riba e camisa ta di sanger humano. Maske na prome instante e sospechoso a keda nenga, Dialuna 21 di februari 1977, e la confesa di a asesina Jose Geerman. ===Prome biaha cu e caso aki ta wordo atende den corte=== E la keda casi un aña cera prome cu su caso a bin dilanti. Diabierna 3 di februari 1978, e mester a presenta den corte. Fiscal a exigi 20 aña di castigo di prison, cuminsando for di e dia cu Nicolaas a wordo deteni cu ta 6 di februari 1977, esaki tabata e exigencia di Fiscal contra R. Nicolaas. E acusado R.Nicolaas cu na comienso di su detencion a admiti su culpabilidad, pero despues a cambia su declaracion, den corte a keda persisti cu e ta inocente. Hues su siguiente siman a keda di duna sentencia. E caso aki a haya hopi atencion di pueblo y tambe di e alumnonan di scol di polis. E caso a wordo trata extensamente, tur e sucedidonan a wordo describi for di e anochi prome cu e asesinato. Tur e declaracion di e acusado, di e testigonan y tambe di e 4 recherchenan cu tabata encarga cu e investigacion di e caso aki a wordo scucha. E acusado R. Nicolaas a wordo condena pa morto, subsidair doodslag, subsidair maltrato severo, cometi premedita cu morto como consecuencia. Subsidiair maltrato cometi cu un arma. Descripcion di e susedido, durante tratamento den corte. E caso aki pa e tempo ey, tabata un di e casonan mas complica y dificil den historia di Aruba y alavez misterioso. Especialmente si considera e asesino un persona cu e victima a duna di come, bebe y un luga di biba. Segun e acusado Nicolaas, e la admiti di a asesina Jose Geerman pa motibo cu e la wordo poni bou pression, castiga y golpinan cu e lo ricibi a pone cu e la firma, pero en realidad e ta inocente. ===Fiscal Arps di e tempo ey tabata convenci cu R. Nicolaas ta e asesino=== Fiscal Arps a acusa R. Nicolaas di a asesina intencionalmente y segun un plan prepara di antemano pa mata Jose Geerman den su cas, mientras e tabata drumi den su sofa. Segun fiscal, Nicolaas por a drenta e cas ya cu te cu un siman prome cu e asesinato e tabata biba den e cas aki y e cachonan conoce su persona caba y no lo blaf e. E tabata mescos cu un yiu pa Jose Geerman. E la kita dos shutter banda pariba di e cas y a drenta paden, e la haya Jose drumi riba un sofa den su sala, Nicolaas a comete e crimen cu un bloki of algo por estilo, e slanan cu Jose Geerman a ricibi tabata na e parti robes di su cabes y esaki tabata fatal y mas sigur Jose lo a muri al instante. Durante investigacion a bin topa cu restonan di cement na su heridanan, e cement aki lo mester ta di e bloki cu a wordo uza pa agredi señor Geerman na su cabes. E bloki mes, cu a wordo usa pa asesina Geerman, cual lo mester tin sanger y cabey na dje ainda, no a wordo haya. Autoridad a haya un spoor di un vingerprint di un duim di R. Nicolaas na momento cu lo a saca e shuttersnan di e bentana, pa drenta paden. Nicolaas a contesta cu esaki a pasa na momento cu e la bay mira paden. ===Tur investigacion ta mustra cu Nicolaas mes ta e asesino=== E raport di specialistanan tecnico a confirma cu e vingerprintnan haya, ta cuadra cu esun di e Nicolaas. E fiscal a mustra tambe cu a haya algun mancha chikito di sanger riba e paña cu Nicolaas a bisti e anochi aki. E abogado di R. Nicolaas a puntra si e pruebanan ta convence hues. E abogado a puntra cu si e declaracionnan di e polisnan ta prueba suficiente, segun e abogado, lastimamente cu na Aruba nan no por ni bisa exactamente ki ora un persona lo a fayece. Dia 10 di februari 1978, R. Nicolaas a sali liber di tur acusacion Riba 10 di februari 1978, Hues a dicta sentencia y R. Nicolaas di 28 aña a gana su caso, e la haya vrijspraak. E siman anterior durante e tratamento di e caso den corte, Fiscal a exigi 20 aña di castigo di prison y un siman despues den oranan di mainta Hues a haya cu e ponenciana contra R. Nicolaas, no ta legal y e pruebanan no ta convence su persona. Mientras cu R. Nicolas a wordo laga den libertad, fiscal a bira apela. Fiscal a apela, mesora despues di a scucha e sentencia di Hues den cual a duna R. Nicolaas vrijspraak. Fiscal su motibo tabata cu e sospechoso aki no tin un lugar fiho di biba y ultimo lo tabata biba den grotnan na San Nicolaas, pa ta sigur cu e acusado ta bon na altura di e apelacion aki y tambe e la wordo mesora poni riba papel y firma pa e acusado. R. Nicolaas a keda algun luna den libertad y lo mester a presenta den corte na November 1978, pero Hof a bolbe restrasa e tratamento di e caso di asesinato di Sr. Geerman, e rekmento di e caso tabata tin di haber cu e abogado nobo di R. Nicolaas. Abogado Sjiem fat tabata tin mester mas tempo pa studia e caso. Durante e prome caso den corte Nicolaas a wordo representa pa abogado Tjong Ajong, den cual hues a dun’e vrijspraak. Procureur General a duna ordo pa mesora detene R. Nicolaas Na momento cu e caso a keda posponi, Procureur General a duna ordo pa detene y cera R. Nicolaas te ora su caso bin dilanti riba e fecha nobo di 23 di januari 1979. Dia 23 di januari 1979, durante e tratamento di e caso Procureur General tambe a keda para riba 20 aña di castigo di prison cu anteriormente fiscal tambe a pidi pa R. Nicolaas, kende e tempo ey a cumpli 29 aña. E Procureur General ta haya cu ta prueba cu Nicolaas a asesina e ex politico, ex miembro di Staten Jose Geerman riba 5 di februari 1977 den su cas na [[Pastoor Hendrikstraat]]. E victima a wordo haya riba e dia aki den careda di 11’or di mainta, morto den un sofa. Segun raportnan di expertonan e lo a wordo asesina den careda di 4’or di marduga. ===Procureur General a baha pisa riba Nicolaas=== P.G. den corte a resumi tur locual a sosode for di dia 5 di februari 1977. Procureur General a ilustra tur e pruebanan cu nan a acumula contra Nicolaas demostrando su culpabilidad, entre otro e hecho cu riba e shuttersnan di glas a haya su fingerprints. E la saca e shuttersnan pa drenta den e cas di e victima, esaki segun expertonan. Tambe riba e jacket cu Nicolaas tabata tin bisti e anochi aki, nan a haya mancha di sanger cu ta cuadra cu e mesun sanger cu a wordo haya na e muraya den e cas di Jose. Nicolaas a bisa cu dia 24 di januari 1977 despues cu e la haya un pleito cu Jose, na e cas di Jose, su persona no a bolbe mas na e cas aki. P.G. tabata tin duda den esaki. E vingerprintnan riba e shuttersnan, segun e expertonan no ta mas bieu cu 1 of dos dia. P.G. a sigui bisa cu e ta haya cu un persona a wordo mata den un forma hopi inhumano, mientras cu e victima tabata simplemente drumi trankil den su cas. E victima nunca lo por a biba pensa cu un hende, cu e la duna di come, bebe y un luga di biba por a hasi algo asina cu ne. Pa e motibo aki P.G. a exigi 20 aña di castigo di prison. ===Abogado Sjiemfat pa dos ora largo defendiendo su cliente=== Abogado Sjiem Fat, e abogado defensor a hiba un defensa cu a dura dos ora y tabata hopi interesante. Segun e abogado e fingerprintsnan nan por ta di paden tambe y no necesariamente ta di pafo. muy bien por ta ora e lo por a habrinan, mirando cu e acusado a biba den e cas aki y regularmente tabata haci e shutternan limpi, segun e abogado Nicolaas mester a press riba nan paso tin di e shuttersnan aki cu no ta habri facil. Abogado defensor a lubida un aspecto hopi importante cu den e raport di e patholoog anatoom, no ta poni ki ora e victima a wordo asesina. E abogado a bin cu un declaracion di un testigo H. kende a bisa cu e anochi di 4 di februari 1977, H. a prepara cuminda pa Geerman, esaki den presencia di e homber di fam Q. kende a keda un rato mas mira baseball na Television y despues a bay su cas. Segun e abogado, e victima a keda su so cu e testigo H. y cu Jose Geerman mientrastanto lo por a pega soño tambe. E abogado ta haya cu den e proces verbaal no tin nada concreto cu no ta descarta cu e asesinato lo por a tuma lugar riba 4 y no 5 di februari 1977. E la sigui bisa cu niun hende no por sospecha cu e homber H. tambe lo por a comet’e e asesinato aki y despues bay su cas. Aki tin posibilidadnan real cu e dos personanan aki tambe lo por a asesina Jose Geerman. Despues e abogado a sigui riba explicacionnan di e diferente raportnan traha den cual entre otro vingerprint por keda basta largo marca. ===Abogado Sjiem fat pidiendo pa laga su cliente den libertad=== Por ultimo e abogado a haya cu tin hopi duda di e culpabilidad di su cliente y a pidi Hof pa laga su cliente den libertad. Despues cu Huesnan a retira pa delibera un rato riba e peticion di e abogado Sjiem Fat, e presidente di Hof a bin bek bisando cu hof a rechasa e peticion di abogado Sjiem Fat, Nicolaas ta keda cera. Segun e abogado su cliente a firma su culpabilidad despues di a wordo maltrata pa dos ora largo door di polis y durante e reconstruccion e la wordo bisa kiko e mester haci. E acusado a conta kiko tur e la haci riba e dia di 4 pa 5 di februari 1977 Den corte na momento cu hues a puntra R. Nicolaas si e ta culpabel di a asesina Señor Geerman, e la contesta cu e no a mata Jose Geerman. E la conta cu dia 4 di februari 1977 e tabata na su cas na Zeewijk, hunto cu e doño di e cas, cu ta famia Maduro y cu algun amigo di e famia, nan a sinta henter dia na cas dal betro e.o nan a bebe brandy, despues nan a sigui cu rum. ===E acusado a pasa varios caminda y a topa varios amigo=== E acusado a sigui conta cu mas den oranan di atardi, e la sali bay dal un keiro den e caya principal di San Nicolas. E tabata bashi y tabata tin solamente 5 pa 10 florin cu ne. Entre 8 ‘or y 8’or y mey ela bay bishita un bon amigo un tal Iri kende ta un meneer di scol y supuestamente e tabata yudando Nicolaas skirbi un buki. Su amigo Kock a yude cu 3 florin. Aki hues a remarca segun e raport di reclassering Iri a declara cu ela mira Nicolas despues di 11’or. E acusado a keda insisti cu e meste tabata prome cu 9’or paso Weg Fontein Rumshop ta cera 9’or. Segun Nicolaas ta na weg Fontein Rumshop e la bay cumpra un botter di rum. Prome cu ela bay di Iri su cas, e la bay cumpra dos cerbes pa nan bebe. E acusado a bisa cu banda di 9’or e la bay bishita un amigo di dje Jossy na weg Fontein, pero e no tabata na su cas. E lo a bay busca placa fia cerca Jossy. Despues cu e la sali for di Jossy su cas e la sigui, e la bay cumpra un botter di rum y dos coca cola. Na caminda e la topa bin topa cu Daal, Marcelo, Rombley y Arends y Oiky. Nan a manda dos of 3 rond, e la bebe dos of tres Cerbes. Na e momentonan ey ainda e tabata tin e botter di rum y e dos coca colanan. E acusado a conta cu despues di mey anochi e la bay dal un keiro den centro di San Nicolaas E la sigui conta cu unda cu e la bay e tabata den compania di sr. Kappel. Den careda di 11’or Kappel a bira burachi y e la hibe su cas. Na e cas di kappel e la dal 3 sigaria. Den careda di mey anochi e la bay bek den centro di San Nicolas, pero prome cu esey e la pasa su cas cambia paña. E la bisti su jacket di jeans pa motibo cu den e temporada ey anochi ta bira mas frieu. Bebiendo, topando amigo, tambe bendiendo y dealmento di marihuana Den e centro nocturno di San Nicolas durante su bueltanan den e cayanan, tur caminda e tabata topa cu amigonan, na China Clipper e la topa cu Joy, despues e la bay na Tropicana, e tabata tin poco marihuana cu ne y a haci deal di marihuana, asina e la haya 5 dollar plus 10 florin. Hues a remarca cu Joy a declara cu ta cu un papel di 25 fls e la paga, Nicolaas a nenga te cu e la bisa hues, cu e la fia Joy 5 florin. Asina segun su persona su anochi a sigui bebiendo alcohol, topa cu su amigonan, bendiendo su marihuana y haci deal pa bende mas marihuana, paso e no tabata tin tur e marihuana riba dje, pero na su cas e tabata tin mas. Segun su persona e la pasa cu un amigo den Pastoor Hendrikstraat Segun su persona despues cu e la caba di keiro den Centro di San Nicolaas, e la pasa den Pastoor Hendrikstraat, e tabata acompaña pa un amigo y segun un testigo enberdad nan a mir’e cu un amigo pasa den Pastoor Hendrikstraat, pero kiko a sosode exactamente e marduga di 5 di Februari 1977 a/ta keda un misterio. ===Riba 13 di februari 1979, hof a sentencia R. Nicolaas cu 15 aña di castigo di prison=== Un cos ta sigur, for di investigacionnan haci a sali na cla cu e paña cu e la bisti e anochi aki, tabata na sanger humano, e mesun sanger cu tabata gespart na muraya den cas di Jose Geerman. E parti di Pastoor Hendrikstraat pasa banda di cas di Jose Geerman pa bay su cas na Zeewijk, con y kiko a pasa keda misterio. Riba 13 di februari 1979, Hof na Corsou a dicta sentencia, e acusado R. Nicolaas a keda condena na un castigo di prison di 15 aña. Maske cu Procureur General y Fiscal Arps a pidi 20 aña di castigo di prison pa e asesinato aki, pero Hof no a haya cu tin prueba di asesinato, pero si a conclui cu ta trata di homicidio den cual riba 5 di februari 1977 Jose Geerman a bira e victima. Pa e motibo aki R. Nicolaas a haya 15 aña di castigo di prison. E aña aki a haci 44 aña cu Jose Geerman a bay sosega, nos di arubanative.com, nunca a conoce Sr. Jose Geerman y ni su famia, si e tabata casa, divorcia of si e tabata tin un famia. Tampoco nos no conoce e asesino, di fam Nicolaas si e ta bibo ainda, ni si e ta na Aruba. E ta un susedido cu lo bay den historia como un caso misterioso y dificil pa compronde. Den nos investigacion nos no a encontra e motibo real pakiko Nicolaas lo por a asesina Jose Geerman. *UPDATE 28 februari 2021: Na 1971, Jose Geerman, su ruman homber Simon Geerman tabata riba e prome lista di MEP, Betico e tempo ey semper tabata bishita Jose Geerman pa conseho y guia, como cu e tabata un politico grandi den su tempo. Alabes e tambe tabata un persona cu tabata kier a mira su isla liber, como partner igual den Reino Hulandes y no manera tempo di Antias bou di Corsou. R. Nicolaas a sinta su castigo te na aña 1988, despues a bay biba na Hulanda y na mei di aña 2005, e la wordo cruelmente asesina. *Update: 5 maart 2021 Sr. Jose Geerman tabata casa cu Sra. Marina de Veer y hunto nan a haya tres yiu, dos homber y un muhe. Gobierno di Aruba na 1995 a inicia un proyecto cu tabata un plan di e gobierno anterior, pero cu a keda para. E proyecto tabata nombra cayanan na baluartenan di Aruba. Riba 7 di september 1995, gobierno di Aruba a cambia e nomber di Congoweg pa [[Caya Jose Geerman]]. Investigando y lesando informacionnan nos por a conclui cu Jose Geerman, tabata mustra di tabata un persona cu un caracter fuerte y tabata para na banda di e homber chikito, tambe e tabata un defensor di nos naturalesa, e tabata stima Aruba, su tradicionnan, su cultura etc. E tabata un persona cu kier a mira su isla keda perserva. Jose Geerman no tabata solamente un politico, pero un escritor, defensor di Aruba, un persona patriotico y tabata para pa locual e ta kere aden. Jose Geerman no tabata tin miedo di expresa su mes, pero di otro banda e tabata un persona humano cu a duna un otro di come, bebe y drumi y a wordo paga cu morto, un traicion hopi cruel. sw16dtlflylnmxh3g99vhfblf5l6b1y 192349 192348 2026-05-31T17:51:32Z Caribiana 8320 192349 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ {{Infobox politico| variante = a | nomber = Jose Geerman | nomber completo = | fecha nacemento = [[13 di mei]] [[1963]] | luga nacemento = {{ABW}} | fecha fayecimento = | luga fayecimento = | pais = {{ABW}} | partido = [[Partido di Pueblo Arubano]] (AVP)<br>[[Partido Patriotico Arubano]] (PPA) | titulo = | temporada1 = | funcion1 = Miembro di [[Parlamento di Antias Hulandes]] | temporada2 = | funcion2 = | website = }} '''Jose Geerman''' (☆ [[19 di mart|19 di maart]] [[1917]] na [[Aruba]] – † [[5 di febrüari|5 di februari]] [[1977]] na [[San Nicolas]]) tabata un poeta y polotico [[Aruba|Arubiano]]. E tabata miembro di [[Parlamento di Antias Hulandes]] di 19.. te 197? Ademas riba nivel insular, el a sirbi como diputado di Colegio Ehecutivo y como miembro di Conseho Insular. == Biografia == Jose Geerman tabata yiu di Bernard (MO Dichi) Geerman (1886-1972). NOTES *[https://arubanative.com/2021/02/26/historia-di-aruba-un-gran-politico-na-aruba-a-wordo-asesina-cruelmente-pa-un-persona-cu-e-la-duna-di-come-bebe-y-a-dune-luga-di-drumi/ Un gran politico na Aruba], arubanative.com (26 februari 2021) Nos a dedica e historia aki na un gran Arubiano, un politico, defensor di e obreronan y di e naturalesa di Aruba. Un persona cu tabata tin hopi amor pa su isla, hopi ambicion, a skirbi buki, skirbi letra pa cancion y varios articulonan cu a keda publica den corantnan di antes, pero lamentabelmente na aña 1977 destino tabata tin un otro plan pa e gran persona aki. Den un forma hopi cruel y tristo e la wordo asesina, su asesino tabata un persona cu e la saca man yuda, pa despues e wordo paga cu morto. Jose Geerman a nace riba 19 di maart 1917, como hoben e la bay traha na L.A.G.O., pero hopi lihe Jose a ripara cu e tin un ambicion grandi den su bida, cual ta drenta den politica. Na aña 1949, e la tuma e reto grandi aki, durante su carera como politico e la ocupa varios funcionnan halto, entre otro deputado di Aruba, Miembro di Staten di Antias, Miembro di Eilandsraad di Aruba. Su prome eleccion tabata dia 17 di maart 1949, un eleccion cu tabata hopi importante y unico pa Aruba. Pa prome biaha cu Jose Geerman a bay riba un lista politico tabata e eleccion di 17 di maart 1949. Un eleccion completamente diferente na Aruba. Esaki tabata pa dos motibo, e elecion aki pa prome biaha e ser femenina biba na Aruba, por a eherce su derecho di vota y alabes nan por a postula nan mes tambe como candidato riba e partidonan politico. Señora Laura Wernet Paskel dfm tabata e dama cu a bringa pa muhenan na Aruba haya e derecho di voto y alabes tabata e prome dama cu a subi un lista politico. E otro motibo hopi importante tabata cu e elecion aki, di tres representante den Staten di Antiyas, Aruba a logra haya 8 asiento, mes tanto cu Corsou, den e Staten nobo di Antiyas. === Jose Geerman a bira miembro di Parlamento di Antias Hulandes === E dia di elecion mas cu 10 mil persona biba na Aruba a bay eherce nan derecho di voto, E resultado tabata A.V.P. a logra haya mayoria di asiento cu tabata 5 asiento y U.N.A. a haya tres asiento. E candidatonan cu a wordo escohi pa A.V.P. pa representa Aruba den e Staten di Antiyas, tabata Sr. J.Henny Eman (Henny bieu), Juan Irausquin, Porfirio Croes, Moses De Cuba y Jose Geerman. E otro tres representantenan tabata di U.N.A. tabata Felepito Tromp(ex gobernador), Dr. Dussenbroek y Mario Arends. Na augustus 1951, Jose Geerman a bira deputado di Eilandsraad y no por a keda ocupa e puesto di miembro di Staten di Antiyas y a wordo remplaza pa Dr. De la Fuente. Despues di e kiebro den A.V.P., un grupo cu tabata riba lista di A.V.P. a bandona A.V.P. y a lanta P.P.A., hopi hende tabata specula e posicion di Sr. Jose Geerman, pero Shon A Eman na 1955 a bisa bon cla cu Jose Geerman ta un candidato fiel di A.V.P. y cu sigur no lo bandona e partido, Avp. E resultado di e elecion e aña ey, A.V.P. a haya dos asiento so den Staten di Antiyas, e dos asientonan aki a wordo ocupa pa Shon A Eman y Jose Geerman. Jose Geerman mester a retira prome como deputado pa por a ocupa e puesto di miembro di Staten di Antiyas. Na October 1957, Jose Geerman a bira malo y mester a bay Caracas pa un siman pa tratamento medico. ===Jose Geerman a bandona A.V.P. y a join P.P.A.=== E aña 1958 no tabata un aña facil pa Jose Geerman, despues di casi 10 aña di tabata un politico hopi activo den e fila di A.V.P., e la dicidi di distancia di e partido aki y join P.P.A. Sr. Geerman a bisa bon cla cu e por steun gobierno, pero e mester por cumpli cu e deseonan di e obreronan. SI no e no por steun e gobierno aki. Na augustus 1962, Sr. Geerman despues di elecion a dicidi di no acepta e puesto di miembro di Staten di Antiyas mas y a bay Hulanda, cu verlof. Sr. Jacobo “Coco” Erasmus a tuma e puesto di Miembro di Parlamento di Antias. ===Preocupacion pa e desempleo creciente=== Sr. Geerman durante un reunion di eilandsraad na 1963, a pidi Gobierno pa no hunga politica di avestrus, pero e tabata sa bon cu Gobierno no lo stroba LAGO di introduci 40 ora di trabou pa siman, pa su trahadonan. Sr. Geerman tabata mas preocupa cu e desempleo creciente e tempo ey, pa motibo cu LAGO tabata lay off hende, durante reunion e la haci un pregunta si acaso e trahadonan cu a perde trabou na LAGO, no lo por bay traha na Hulanda. E opcion aki tabata simplemento un sugerencia, pa motibo cu e tempo ey, no tabata tin suficiente trahado na Hulanda y madre patria tabata importa trahado for di Spaña, Italia etc. ===Entrega di un peticion pa 40 ora di trabou pa siman=== Jose Geerman hunto cu mas miembro di fraccion di PPA, na 1964 a entrega un peticion na e presidente di Eilandsraad pa introduci 40 ora di trabou pa siman, pa tur obrero y tambe tur e trahadonan di gobierno. Pa haci esaki mescos cu recientemente a wordo introduci pa LAGO y SHELL. Na fin di 1964 Sr. Geerman a bira malo y prome siman di januari 1965, e la wordo interna na Hospital, dia 20 di Januari 1965, e la sali for di hospital, pero e tabata tin mester di hopi sosiego. ===Reunion di presupuesto 1965=== Durante tratamento di e presupuesto diamars 9 di februari 1965, Sr. Geerman ferozmente a expresa su mes, pa locual Hulanda tabata haci cu Antias, e tempo Hulanda tabata haci hopi dificil pa financia proyectonan na Antiyas, nan no tabata aproba tur proyecto di biaha, pero nan tabata studia cada proyecto apart y tabata dura masha hopi pa cada proyecto wordo financia. Pero ora di financia otro pais, nan no tabata haci asina dificil. Sr. Geerman a pidi pa Antiyas pone un representante ” estilo watchdog na Hulanda y na Brussels pa percura cu e financiamento bay mas lihe. E la propone na gobierno pa tur hende traha 8 ora pa dia y maximo 45 ora pa siman, ” tempo di catibu a pasa”. E la pidi Gobierno di Antiyas institui mas pronto cu ta posibel un comision pa stipula e gramatica, ortografia y vocabulario di Papiamento, pa motibo cu su persona ta skirbiendo un buki y ainda no tin reglanan pa skirbi Papiamento. Tambe e la pidi gobierno pa haci algo cu e tarifanan hopi halto di electricidad y hopi mas punto valioso cu e la trece dilanti pa trata na logra e felicidad y tranquilidad na Aruba. ===Jose Geerman como escritor=== Señor Geerman tabata tin varios hobby y un di nan tabata skirbi. Na April 1965, Jose a skirbi un buki, e titulo tabata “Juancho di Rooi Spokie” e la splica bon cla cu e buki no tin nada di haber cu politica, pero su amor pa e folklor, e cultura di Aruba. Na 1961 e la yega di skirbi un articulo cu a keda publica den Simadan, e titulo di e articulo tabata “Awa cero y maishi rabo”. Durante hopi aña e tabata colecta informacion pa skirbi un buki, su intencion tabata pa publicanan despues cu e bay cu pensioen, pero e no por a warda asina hopi mas. Gezaghebber di e tempo ey Sr. O. Henriquez a haya e prome exemplar pa lesa. ===Invitacion di Gobernador Debrot=== Diadomingo 24 di oktober 1965 Gobernador di Antias di e tempo ey Señor Debrot, a invita algun escritor local pa un encuentro cu su persona kende tambe ta un escritor. Cada invitado a presenta na Gobernador nan bukinan. Jose Geerman tambe tabata un di e invitadonan, e no tabata solamente un politico, pero un escritor Arubano tambe. ===“Oh Lovely Moonlight” un poesia cu a wordo uza como letra pa un cancion=== Jose Geerman, banda di tabata un politico, un escritor di buki y articulo den corant, tabata tin mas talento, entre otro di skirbi letra pa cantica. Jose Geerman, te hasta a yega di haya un oferta for di un compania discografico Mericano, pa un cancion cu ela composita ” Oh lovely Moonlight” tambe nan a pidi Geerman pa manda mas composicion di cantica. “Oh Lovely Moonlight”, a wordo skirbi 30 aña prome pa Jose Geerman como un poesia tocante Moonlight, e poesia aki a wordo traduci na ingles y a wordo uza como letra di un cancion. El a manda esaki pa e compania discografico.<ref>„Oh lovely moonlight" Staten- en raadslid L. Geerman opplaat. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 25-10-1965, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 31-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462451:mpeg21:p006</ref> E prome persona cu a canta e cancion aki tabata Ernie Susser y esaki a wordo graba riba disco como prueba y a wordo manda pa e compania mericano. E compania tabata dispuesto pa graba e disco aki, pero a conseha Geerman pa busca un cantante mas conoci pa canta e cancion aki. ===Un proyecto di Jose Geerman “Masiduri”, su amor pa e naturalesa di Aruba=== Na Januari 1967, un grupo di miembro di Eilandsraad a haci un bishita na e herbebossing proyect na Miramar. E herbebossing proyect tabata inclui cu annualmente lo planta entre 2 mil pa 3 mil mata. E proyecto tabata mustrando hopi exitoso, mirando cu 80 porciento di e matanan a logra crece. Pa evita cu cabrito ta come e matanan, nan tabata wordo protegi pa barinan di zeta. E ultimo parti di e bishita di e miembronan di Eilandsraad, tabata Masiduri. Masiduri tabata un lugar hopi stima pa Jose Geerman. Jose Geerman a inicia e proyecto aki y su intencion tabata pa haci e area aki un natuurreservaat, caminda e flora y fauna hunto lo por wordo protegi. Na 1964 Señor Geerman como hefe di werkverschaffing a cuminsa cu e proyecto di Masiduri, conhuntamente cu e trahadonan di Werkverschaffing. Sr. Geerman su amor, aprecio y e empeño pa perserva e naturalesa di Aruba tabata hopi grandi. Jose Geerman kier a perserva e Aruba di antes pa futuro generacionnan. E amor grandi cu e tabata tin pa Aruba su naturalesa, a haci’e cuminsa cu e proyecto aki y hopi lihe a bira exitoso. Jose Geerman hunto cu e trahadonan di Werkverschaffing a haya un tereno di 60 hectare, prome stap tabata pa cera e tereno aki bon. Despues cu nan a haci e tereno aki limpi, nan a cuminsa planta matanan di Aruba. Tambe nan a traha un cas di torta y a pone varios articulonan di antes den e cas. Na 1967 tabata tin 1397 mata riba e tereno di Masiduri, di cual tabata tin almendra, guyaba, barba di joncuman, sorsaca, rucu, Karawara Spaño y varios otro mata tambe. Durante e bishita orguyosamente Sr. Jose Geerman a mustra su coleganan e mata di Eucalyptus cu e la manda busca for di Australia y cu tabata creciendo bon na Aruba. Sin lubida cu riba e tereno na Masiduri tin como 22 sorto di parha. Wawoe, totolica, barica geel, moffie, Gonzalito, chonchorogai etc. Segun Geerman, Masiduri a haya hopi atencion di LAGO y e idea tras di e proyecto aki tabata pa cuminsa trece e muchanan di scol na Masiduri pa asina siñanan mas di Aruba su naturalesa y e Aruba di antes. ===Jose Geerman a keda deteni, despues di accidentalmente a tira riba un hoben=== Diasabra 28 di october 1967, tabata un dia scur den bida di Sr. Geerman. Den oranan di merdia Jose Geerman a dicidi di bay dal algun drinks na un lugar na San Nicolas, e bario caminda e tabata biba. Jose Geerman despues di algun drinks a lanta pa bay paga su cuenta, aki ta caminda cu a sosode un accidente basta fastioso pa Sr. Geerman. Na momento cu e la hinca man den su saco, pa bay saca placa pa paga su cuenta, pa su mala suerte e revolver cu e tabata tin hinca den su saca di carson, sin cu e por a yuda a los un tiro y a herida un hoben cu ni conoce Sr. Geerman. E hoben A. Angela di 25 aña a keda herida na e parti abou di su barica. Na momento cu Sr. Geerman a mira sanger, e la spanta y a sali na careda bay. E hoben a wordo hiba hospital pa tratamento medico, pero despues a resulta cu e herida no tabata serio. Polis a wordo pidi pa haci e investigacion. Jose Geerman kende tabata e tempo ey tabata un miembro independiente di Staten di Antiyas, un rato prome di e susedido e tabata tin un discussion cu yiu homber di un minister di Antiyas. Despues di un rato polis a bin topa cu Geerman sinta banda di lama na Grapefield. Geerman tabata poco bebi, e la keda deteni pa mas investigacion y diadomingo den careda di 1’or di merdia e la wordo laga den libertad. ===Jose Geerman su deseo pa Aruba sali for di e constelacion Antiano=== Na e mesun aña aki, 1967, Jose Geerman kende pa hopi aña tabata pertenece na P.P.A., a dicidi di bira independiente y tabata di opinion cu Aruba mester sali for di Antiyas. Su deseo tabata pa Aruba sali for di e constelacion Antiyano, pero keda den Reino. ===Geerman a tuma su retiro for di partido P.P.A.=== E tabata mira e futuro di Aruba den Antiyas Hulandes basta scur, Sr. Geerman tabata boga pa un Aruba banda di Corsou y no bou Corsou. Algun miembro di PPA a firma un acuerdo, sin consulta cu su persona, esaki tabata e motibo principal pa e la retira for di P.P.A. Segun su persona cu locual nan a firma, Corsou lo por tuma un posicion mas dominante contra Aruba. Esaki pa su persona sigur ta algo inaceptabel. Durante un reunion e la bisa, ” Pa loke ta trata Aruba, mi por asegura cu e repartimento di asientonan di gobierno di antiyas, lo ta e motibo principal pa den futuro desolve Antiyas Hulandes for di otro. Futuro lo demostra locual mi ta bisando.” Y despues di basta aña señor Geerman a haya rason. Na Aruba, e retiro di Sr. Geerman for di P.P.A. sigur no a bin como sorpresa, paso Sr. Geerman ta conoci pa expresa su mes y tabata wordo mira como e zorgenkindje di P.P.A. caba, e tabata duna un impression di ta un politico cu no tabata baila riba tur tono. ===“Hot Latin Blood”, otro buki mas skirbi pa Jose Geerman=== Na 1968, Jose Geerman cu e uitgeverij Carlton Press Inc. na New York a pubica un buki yama “Hot Latin Blood” , e buki aki ta bay over di dos famia na Aruba. E buki aki su meta tabata pa e lesadonan haya sa mas di e bida diario di famianan na Aruba. E buki ta describi tambe e isla y su habitantenan. Esaki no tabata e unico buki, paso e tempo ey Geerman tabata trahando riba un buki di Antiyas hulandes, cu ta cuminsa cu e Ronde Tafel Conferentie. Carlton Press Inc,a describi Jose Geerman como un persona cu a biaha hopi, cu a conoce mundo y ta papia 4 idioma. Jose Geerman a sigui un curso di Journalistiek na Newspaper Instituut na Merca y tambe a bay curso na Bennet College. ===Jose Geerman a retira pa semper for di politica=== Sr Jose Geerman na Juni 1969, a dicidi di retira for di politica, despues di 20 aña di tabata un politico basta activo riba A.V.P. y despues P.P.A. Jose Geerman a subi riba lista di A.V.P. na Maart 1949 y semper a sali na defensa di e homber chikito, e obrero, e naturalesa di Aruba etc. Na Juni 1969, Jose a dicidi di retira pa motibo di salud, e no por a sigui sirbi e pueblo mas y a gradici Aruba, muy en particularmente Antillas Hulandes y tur otro persona pa a dun’e un chens di por a sirbi Aruba y Antiyas. Aruba como eilandsraad lid y deputado. Pa Antiyas Hulandes pa a forma parti di Staten di Antiyas. ===Jose Geerman, un amante di naturalesa === Jose Geerman como un persona cu ta stima naturalesa a keda activo skirbiendo articulonan pa publicacion den corantnan. Entre otro un articulo cu e la skirbi, na Juli 1971, den cual e la expresa su rabia y dolor, mirando con LAGO tabata haciendo cu e poco naturalesa cu Aruba tin. Segun su persona LAGO y Shell tabata manda riba Antiyas Hulandes, na varios ocasion e la critica esaki caba y ta hayando dia pa dia mas rason. LAGO a daña e costa di Aruba, Segun e la skirbi den su articulo ” Prome a deposita resto di azeta y haci tur nos costa blanco preto preto. LAGO a carga santo blanco for di nos costa manera nan ta haya ta bon, no a tene cuenta cu e matanan di druif y ni cu nos naturalesa. E la sigui reclama cu Gobierno a duna LAGO un tereno pa traha un refineria, pero no pa haci y deshaci. Segun su persona LAGO a dempel e lagoen na [[Baby Beach]], caminda e piscadonan di San Nicolas tabata bay coy haas, tur e piscanan aki a muri.” Den su articulo e tabata roga autoridad pa bay mira kiko ta pasando cu e lagoen. Segun su persona LAGO a destrui e naturalesa por completo, como un persona cu ta aprecia e poco naturalesa cu Aruba tin, e la pidi pa stop di laga LAGO di sigui haci y deshaci cu e beachnan di San Nicolas, pa nan stop cu e practica destructivo aki. Na final di su articulo e la bisa “Laga nos tur juda spaar un poco di e naturaleza cu nos tin! Autoriad y pueblo di Aruba.. Man na Obra!” Jose Geerman Un amante di Naturaleza. ===Jose Geerman, un consehero, un persona critico=== Na 1974, e la acerca Betico Croes y Sr. Watty Vos kende e tempo ey tabata Minister, ambos a haya un telegram for di Jose Geerman den cual e ta pidinan pa interveni contra tur cu ta trapando of kier trapa riba derecho di e obreronan. ===Jose Geerman formando parti di e comision di 18 di maart 1976, institui pa Gobierno di Aruba=== Na cuminsamento di Maart 1976, e deputado di e tempo ey Sr. Nelson Oduber a instala un comission pa prepara y hinca un programa den otro, pa e celebracion di 18 di maart, na Stadion caminda a presenta e bandera y e himno oficial di Aruba. E comision tabata consisti di 13 persona entre otro, Godfried “Fifi” Eman como Presidente, Julio Maduro como vice presidente, Rufo Odor, Albert Eman, Holmo Henriquez, Maybelline Arends Croes, John Merryweather, Atan Lee, Rafael Estrada, Milo Croes, Augusto Croes y Jose Geerman. Pastoor Hendrikstraat, San Nicolas: Diasabra 5 di januari 1977, den oranan di mainta e curpa sin bida di Sr. Jose Geerman a wordo haya den su cas drumi riba un sofa. Sr. Geerman tabata tin 59 aña, E la wordo severamente maltrata cu un bloki y a fayece. E noticia aki a core hopi lihe rond di Aruba. Dilanti su cas tabata tin un multitud grandi di persona cu a bay mira pa nan mes kiko tabata pasando. ===Hopi lihe a detene un sospechoso=== Na prome instante autoridad no kier a duna mucho informacion encuanto e causa di su morto, pa motibo cu nan tabata bezig cu investigacion. E noticia di e morto di Señor Geerman a crea un consternacion grandi den e pueblo di Aruba. Hopi lihe a logra detene un sospechoso. Diadomingo 6 di Februari den careda di 6’or di atardi, Polis a detene R. Nicolaas como sospechoso den e caso di asesinato di Jose Geerman. R. Nicolaas pa algun aña atras tambe tabata riba lista como candidato pa e grupo di hobennan y regularmente por a mira R. Nicolaas den compania di e victima. E la keda deteni pa interogacion. ===Dos persona mas deteni como sospechoso=== Diadomingo pa dialuna e recherchenan cu tabata encarga cu e caso aki, a logra detene dos persona mas, cual ta M.H. y H.K. Mientrastanto e sospechoso R. Nicolaas a keda para ariba cu e no tin nada di haber cu e asesinato di Jose Geerman. E investigacion a sigui cana su caminda.E sospechosonan rM.H. y H.K. pa falta di purba nan a wordo laga hopi lihe bek den libertad. ===Entiero di Jose Geerman=== Diahuebs 10 di Februari 1977, a tuma luga e entiero di Jose Geerman, esaki tabata den careda di 4’or y mey di atardi, cu e la wordo hiba na su ultimo luga di sosiego. E entiero di Geerman tabata un entiero cu a haya hopi hende, hopi amigo y conocirnan di Jose a hibe na su ultimo luga di sosiego, cu ta e santana catolico na San Nicolas. Na e entiero por a mira, entre otro Betico Croes, Marco Bislip, Hilario “Lala” Angela y ex miembronan di Staten Ernst Finck y Fabian Kelly. Confesion di e prome sospechoso R. Nicolaas Diabierna 18 di februari, porfin e recherchenan a haya un confesion di e sospecho R. Nicolaas, cu hopi lihe despues di e asesinato di Jose Geerman a keda deteni. E la confesa cu na un forma hopi violento y cruel e la asesina Jose Geerman. Maske cu Recherchenan ya a haya un cantidad grandi di pruebanan tecnico contra Nicolaas, entre otro vingerprint riba un camisa di e sospechoso cu rastro di sanger humano. Esaki a wordo manda pa Gerechtelijk Laboratorium di Prof. Froenjes na Den Haag. Potret di Prof. Froenjes Dr. De Witte, kende ta e specialista di Sanger a informa autoridad local, cu e manchannan riba e camisa ta di sanger humano. Maske na prome instante e sospechoso a keda nenga, Dialuna 21 di februari 1977, e la confesa di a asesina Jose Geerman. ===Prome biaha cu e caso aki ta wordo atende den corte=== E la keda casi un aña cera prome cu su caso a bin dilanti. Diabierna 3 di februari 1978, e mester a presenta den corte. Fiscal a exigi 20 aña di castigo di prison, cuminsando for di e dia cu Nicolaas a wordo deteni cu ta 6 di februari 1977, esaki tabata e exigencia di Fiscal contra R. Nicolaas. E acusado R.Nicolaas cu na comienso di su detencion a admiti su culpabilidad, pero despues a cambia su declaracion, den corte a keda persisti cu e ta inocente. Hues su siguiente siman a keda di duna sentencia. E caso aki a haya hopi atencion di pueblo y tambe di e alumnonan di scol di polis. E caso a wordo trata extensamente, tur e sucedidonan a wordo describi for di e anochi prome cu e asesinato. Tur e declaracion di e acusado, di e testigonan y tambe di e 4 recherchenan cu tabata encarga cu e investigacion di e caso aki a wordo scucha. E acusado R. Nicolaas a wordo condena pa morto, subsidair doodslag, subsidair maltrato severo, cometi premedita cu morto como consecuencia. Subsidiair maltrato cometi cu un arma. Descripcion di e susedido, durante tratamento den corte. E caso aki pa e tempo ey, tabata un di e casonan mas complica y dificil den historia di Aruba y alavez misterioso. Especialmente si considera e asesino un persona cu e victima a duna di come, bebe y un luga di biba. Segun e acusado Nicolaas, e la admiti di a asesina Jose Geerman pa motibo cu e la wordo poni bou pression, castiga y golpinan cu e lo ricibi a pone cu e la firma, pero en realidad e ta inocente. ===Fiscal Arps di e tempo ey tabata convenci cu R. Nicolaas ta e asesino=== Fiscal Arps a acusa R. Nicolaas di a asesina intencionalmente y segun un plan prepara di antemano pa mata Jose Geerman den su cas, mientras e tabata drumi den su sofa. Segun fiscal, Nicolaas por a drenta e cas ya cu te cu un siman prome cu e asesinato e tabata biba den e cas aki y e cachonan conoce su persona caba y no lo blaf e. E tabata mescos cu un yiu pa Jose Geerman. E la kita dos shutter banda pariba di e cas y a drenta paden, e la haya Jose drumi riba un sofa den su sala, Nicolaas a comete e crimen cu un bloki of algo por estilo, e slanan cu Jose Geerman a ricibi tabata na e parti robes di su cabes y esaki tabata fatal y mas sigur Jose lo a muri al instante. Durante investigacion a bin topa cu restonan di cement na su heridanan, e cement aki lo mester ta di e bloki cu a wordo uza pa agredi señor Geerman na su cabes. E bloki mes, cu a wordo usa pa asesina Geerman, cual lo mester tin sanger y cabey na dje ainda, no a wordo haya. Autoridad a haya un spoor di un vingerprint di un duim di R. Nicolaas na momento cu lo a saca e shuttersnan di e bentana, pa drenta paden. Nicolaas a contesta cu esaki a pasa na momento cu e la bay mira paden. ===Tur investigacion ta mustra cu Nicolaas mes ta e asesino=== E raport di specialistanan tecnico a confirma cu e vingerprintnan haya, ta cuadra cu esun di e Nicolaas. E fiscal a mustra tambe cu a haya algun mancha chikito di sanger riba e paña cu Nicolaas a bisti e anochi aki. E abogado di R. Nicolaas a puntra si e pruebanan ta convence hues. E abogado a puntra cu si e declaracionnan di e polisnan ta prueba suficiente, segun e abogado, lastimamente cu na Aruba nan no por ni bisa exactamente ki ora un persona lo a fayece. Dia 10 di februari 1978, R. Nicolaas a sali liber di tur acusacion Riba 10 di februari 1978, Hues a dicta sentencia y R. Nicolaas di 28 aña a gana su caso, e la haya vrijspraak. E siman anterior durante e tratamento di e caso den corte, Fiscal a exigi 20 aña di castigo di prison y un siman despues den oranan di mainta Hues a haya cu e ponenciana contra R. Nicolaas, no ta legal y e pruebanan no ta convence su persona. Mientras cu R. Nicolas a wordo laga den libertad, fiscal a bira apela. Fiscal a apela, mesora despues di a scucha e sentencia di Hues den cual a duna R. Nicolaas vrijspraak. Fiscal su motibo tabata cu e sospechoso aki no tin un lugar fiho di biba y ultimo lo tabata biba den grotnan na San Nicolaas, pa ta sigur cu e acusado ta bon na altura di e apelacion aki y tambe e la wordo mesora poni riba papel y firma pa e acusado. R. Nicolaas a keda algun luna den libertad y lo mester a presenta den corte na November 1978, pero Hof a bolbe restrasa e tratamento di e caso di asesinato di Sr. Geerman, e rekmento di e caso tabata tin di haber cu e abogado nobo di R. Nicolaas. Abogado Sjiem fat tabata tin mester mas tempo pa studia e caso. Durante e prome caso den corte Nicolaas a wordo representa pa abogado Tjong Ajong, den cual hues a dun’e vrijspraak. Procureur General a duna ordo pa mesora detene R. Nicolaas Na momento cu e caso a keda posponi, Procureur General a duna ordo pa detene y cera R. Nicolaas te ora su caso bin dilanti riba e fecha nobo di 23 di januari 1979. Dia 23 di januari 1979, durante e tratamento di e caso Procureur General tambe a keda para riba 20 aña di castigo di prison cu anteriormente fiscal tambe a pidi pa R. Nicolaas, kende e tempo ey a cumpli 29 aña. E Procureur General ta haya cu ta prueba cu Nicolaas a asesina e ex politico, ex miembro di Staten Jose Geerman riba 5 di februari 1977 den su cas na [[Pastoor Hendrikstraat]]. E victima a wordo haya riba e dia aki den careda di 11’or di mainta, morto den un sofa. Segun raportnan di expertonan e lo a wordo asesina den careda di 4’or di marduga. ===Procureur General a baha pisa riba Nicolaas=== P.G. den corte a resumi tur locual a sosode for di dia 5 di februari 1977. Procureur General a ilustra tur e pruebanan cu nan a acumula contra Nicolaas demostrando su culpabilidad, entre otro e hecho cu riba e shuttersnan di glas a haya su fingerprints. E la saca e shuttersnan pa drenta den e cas di e victima, esaki segun expertonan. Tambe riba e jacket cu Nicolaas tabata tin bisti e anochi aki, nan a haya mancha di sanger cu ta cuadra cu e mesun sanger cu a wordo haya na e muraya den e cas di Jose. Nicolaas a bisa cu dia 24 di januari 1977 despues cu e la haya un pleito cu Jose, na e cas di Jose, su persona no a bolbe mas na e cas aki. P.G. tabata tin duda den esaki. E vingerprintnan riba e shuttersnan, segun e expertonan no ta mas bieu cu 1 of dos dia. P.G. a sigui bisa cu e ta haya cu un persona a wordo mata den un forma hopi inhumano, mientras cu e victima tabata simplemente drumi trankil den su cas. E victima nunca lo por a biba pensa cu un hende, cu e la duna di come, bebe y un luga di biba por a hasi algo asina cu ne. Pa e motibo aki P.G. a exigi 20 aña di castigo di prison. ===Abogado Sjiemfat pa dos ora largo defendiendo su cliente=== Abogado Sjiem Fat, e abogado defensor a hiba un defensa cu a dura dos ora y tabata hopi interesante. Segun e abogado e fingerprintsnan nan por ta di paden tambe y no necesariamente ta di pafo. muy bien por ta ora e lo por a habrinan, mirando cu e acusado a biba den e cas aki y regularmente tabata haci e shutternan limpi, segun e abogado Nicolaas mester a press riba nan paso tin di e shuttersnan aki cu no ta habri facil. Abogado defensor a lubida un aspecto hopi importante cu den e raport di e patholoog anatoom, no ta poni ki ora e victima a wordo asesina. E abogado a bin cu un declaracion di un testigo H. kende a bisa cu e anochi di 4 di februari 1977, H. a prepara cuminda pa Geerman, esaki den presencia di e homber di fam Q. kende a keda un rato mas mira baseball na Television y despues a bay su cas. Segun e abogado, e victima a keda su so cu e testigo H. y cu Jose Geerman mientrastanto lo por a pega soño tambe. E abogado ta haya cu den e proces verbaal no tin nada concreto cu no ta descarta cu e asesinato lo por a tuma lugar riba 4 y no 5 di februari 1977. E la sigui bisa cu niun hende no por sospecha cu e homber H. tambe lo por a comet’e e asesinato aki y despues bay su cas. Aki tin posibilidadnan real cu e dos personanan aki tambe lo por a asesina Jose Geerman. Despues e abogado a sigui riba explicacionnan di e diferente raportnan traha den cual entre otro vingerprint por keda basta largo marca. ===Abogado Sjiem fat pidiendo pa laga su cliente den libertad=== Por ultimo e abogado a haya cu tin hopi duda di e culpabilidad di su cliente y a pidi Hof pa laga su cliente den libertad. Despues cu Huesnan a retira pa delibera un rato riba e peticion di e abogado Sjiem Fat, e presidente di Hof a bin bek bisando cu hof a rechasa e peticion di abogado Sjiem Fat, Nicolaas ta keda cera. Segun e abogado su cliente a firma su culpabilidad despues di a wordo maltrata pa dos ora largo door di polis y durante e reconstruccion e la wordo bisa kiko e mester haci. E acusado a conta kiko tur e la haci riba e dia di 4 pa 5 di februari 1977 Den corte na momento cu hues a puntra R. Nicolaas si e ta culpabel di a asesina Señor Geerman, e la contesta cu e no a mata Jose Geerman. E la conta cu dia 4 di februari 1977 e tabata na su cas na Zeewijk, hunto cu e doño di e cas, cu ta famia Maduro y cu algun amigo di e famia, nan a sinta henter dia na cas dal betro e.o nan a bebe brandy, despues nan a sigui cu rum. ===E acusado a pasa varios caminda y a topa varios amigo=== E acusado a sigui conta cu mas den oranan di atardi, e la sali bay dal un keiro den e caya principal di San Nicolas. E tabata bashi y tabata tin solamente 5 pa 10 florin cu ne. Entre 8 ‘or y 8’or y mey ela bay bishita un bon amigo un tal Iri kende ta un meneer di scol y supuestamente e tabata yudando Nicolaas skirbi un buki. Su amigo Kock a yude cu 3 florin. Aki hues a remarca segun e raport di reclassering Iri a declara cu ela mira Nicolas despues di 11’or. E acusado a keda insisti cu e meste tabata prome cu 9’or paso Weg Fontein Rumshop ta cera 9’or. Segun Nicolaas ta na weg Fontein Rumshop e la bay cumpra un botter di rum. Prome cu ela bay di Iri su cas, e la bay cumpra dos cerbes pa nan bebe. E acusado a bisa cu banda di 9’or e la bay bishita un amigo di dje Jossy na weg Fontein, pero e no tabata na su cas. E lo a bay busca placa fia cerca Jossy. Despues cu e la sali for di Jossy su cas e la sigui, e la bay cumpra un botter di rum y dos coca cola. Na caminda e la topa bin topa cu Daal, Marcelo, Rombley y Arends y Oiky. Nan a manda dos of 3 rond, e la bebe dos of tres Cerbes. Na e momentonan ey ainda e tabata tin e botter di rum y e dos coca colanan. E acusado a conta cu despues di mey anochi e la bay dal un keiro den centro di San Nicolaas E la sigui conta cu unda cu e la bay e tabata den compania di sr. Kappel. Den careda di 11’or Kappel a bira burachi y e la hibe su cas. Na e cas di kappel e la dal 3 sigaria. Den careda di mey anochi e la bay bek den centro di San Nicolas, pero prome cu esey e la pasa su cas cambia paña. E la bisti su jacket di jeans pa motibo cu den e temporada ey anochi ta bira mas frieu. Bebiendo, topando amigo, tambe bendiendo y dealmento di marihuana Den e centro nocturno di San Nicolas durante su bueltanan den e cayanan, tur caminda e tabata topa cu amigonan, na China Clipper e la topa cu Joy, despues e la bay na Tropicana, e tabata tin poco marihuana cu ne y a haci deal di marihuana, asina e la haya 5 dollar plus 10 florin. Hues a remarca cu Joy a declara cu ta cu un papel di 25 fls e la paga, Nicolaas a nenga te cu e la bisa hues, cu e la fia Joy 5 florin. Asina segun su persona su anochi a sigui bebiendo alcohol, topa cu su amigonan, bendiendo su marihuana y haci deal pa bende mas marihuana, paso e no tabata tin tur e marihuana riba dje, pero na su cas e tabata tin mas. Segun su persona e la pasa cu un amigo den Pastoor Hendrikstraat Segun su persona despues cu e la caba di keiro den Centro di San Nicolaas, e la pasa den Pastoor Hendrikstraat, e tabata acompaña pa un amigo y segun un testigo enberdad nan a mir’e cu un amigo pasa den Pastoor Hendrikstraat, pero kiko a sosode exactamente e marduga di 5 di Februari 1977 a/ta keda un misterio. ===Riba 13 di februari 1979, hof a sentencia R. Nicolaas cu 15 aña di castigo di prison=== Un cos ta sigur, for di investigacionnan haci a sali na cla cu e paña cu e la bisti e anochi aki, tabata na sanger humano, e mesun sanger cu tabata gespart na muraya den cas di Jose Geerman. E parti di Pastoor Hendrikstraat pasa banda di cas di Jose Geerman pa bay su cas na Zeewijk, con y kiko a pasa keda misterio. Riba 13 di februari 1979, Hof na Corsou a dicta sentencia, e acusado R. Nicolaas a keda condena na un castigo di prison di 15 aña. Maske cu Procureur General y Fiscal Arps a pidi 20 aña di castigo di prison pa e asesinato aki, pero Hof no a haya cu tin prueba di asesinato, pero si a conclui cu ta trata di homicidio den cual riba 5 di februari 1977 Jose Geerman a bira e victima. Pa e motibo aki R. Nicolaas a haya 15 aña di castigo di prison. E aña aki a haci 44 aña cu Jose Geerman a bay sosega, nos di arubanative.com, nunca a conoce Sr. Jose Geerman y ni su famia, si e tabata casa, divorcia of si e tabata tin un famia. Tampoco nos no conoce e asesino, di fam Nicolaas si e ta bibo ainda, ni si e ta na Aruba. E ta un susedido cu lo bay den historia como un caso misterioso y dificil pa compronde. Den nos investigacion nos no a encontra e motibo real pakiko Nicolaas lo por a asesina Jose Geerman. *UPDATE 28 februari 2021: Na 1971, Jose Geerman, su ruman homber Simon Geerman tabata riba e prome lista di MEP, Betico e tempo ey semper tabata bishita Jose Geerman pa conseho y guia, como cu e tabata un politico grandi den su tempo. Alabes e tambe tabata un persona cu tabata kier a mira su isla liber, como partner igual den Reino Hulandes y no manera tempo di Antias bou di Corsou. R. Nicolaas a sinta su castigo te na aña 1988, despues a bay biba na Hulanda y na mei di aña 2005, e la wordo cruelmente asesina. *Update: 5 maart 2021 Sr. Jose Geerman tabata casa cu Sra. Marina de Veer y hunto nan a haya tres yiu, dos homber y un muhe. Gobierno di Aruba na 1995 a inicia un proyecto cu tabata un plan di e gobierno anterior, pero cu a keda para. E proyecto tabata nombra cayanan na baluartenan di Aruba. Riba 7 di september 1995, gobierno di Aruba a cambia e nomber di Congoweg pa [[Caya Jose Geerman]]. Investigando y lesando informacionnan nos por a conclui cu Jose Geerman, tabata mustra di tabata un persona cu un caracter fuerte y tabata para na banda di e homber chikito, tambe e tabata un defensor di nos naturalesa, e tabata stima Aruba, su tradicionnan, su cultura etc. E tabata un persona cu kier a mira su isla keda perserva. Jose Geerman no tabata solamente un politico, pero un escritor, defensor di Aruba, un persona patriotico y tabata para pa locual e ta kere aden. Jose Geerman no tabata tin miedo di expresa su mes, pero di otro banda e tabata un persona humano cu a duna un otro di come, bebe y drumi y a wordo paga cu morto, un traicion hopi cruel. lols8raw45xctxuctkaltcug80kkgnh 192350 192349 2026-05-31T17:52:36Z Caribiana 8320 192350 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ {{Infobox politico| variante = a | nomber = Jose Geerman | nomber completo = | fecha nacemento = [[13 di mei]] [[1963]] | luga nacemento = {{ABW}} | fecha fayecimento = | luga fayecimento = | pais = {{ABW}} | partido = [[Partido di Pueblo Arubano]] (AVP)<br>[[Partido Patriotico Arubano]] (PPA) | titulo = | temporada1 = | funcion1 = Miembro di [[Parlamento di Antias Hulandes]] | temporada2 = | funcion2 = | website = }} '''Jose Geerman''' (☆ [[19 di mart|19 di maart]] [[1917]] na [[Aruba]] – † [[5 di febrüari|5 di februari]] [[1977]] na [[San Nicolas]]) tabata un poeta y polotico [[Aruba|Arubiano]]. E tabata miembro di [[Parlamento di Antias Hulandes]] di 19.. te 197? Ademas riba nivel insular, el a sirbi como diputado di Colegio Ehecutivo y como miembro di Conseho Insular. == Biografia == Jose Geerman tabata yiu di Bernard (MO Dichi) Geerman (1886-1972). NOTES *[https://arubanative.com/2021/02/26/historia-di-aruba-un-gran-politico-na-aruba-a-wordo-asesina-cruelmente-pa-un-persona-cu-e-la-duna-di-come-bebe-y-a-dune-luga-di-drumi/ Un gran politico na Aruba], arubanative.com (26 februari 2021) Nos a dedica e historia aki na un gran Arubiano, un politico, defensor di e obreronan y di e naturalesa di Aruba. Un persona cu tabata tin hopi amor pa su isla, hopi ambicion, a skirbi buki, skirbi letra pa cancion y varios articulonan cu a keda publica den corantnan di antes, pero lamentabelmente na aña 1977 destino tabata tin un otro plan pa e gran persona aki. Den un forma hopi cruel y tristo e la wordo asesina, su asesino tabata un persona cu e la saca man yuda, pa despues e wordo paga cu morto. Jose Geerman a nace riba 19 di maart 1917, como hoben e la bay traha na L.A.G.O., pero hopi lihe Jose a ripara cu e tin un ambicion grandi den su bida, cual ta drenta den politica. Na aña 1949, e la tuma e reto grandi aki, durante su carera como politico e la ocupa varios funcionnan halto, entre otro deputado di Aruba, Miembro di Staten di Antias, Miembro di Eilandsraad di Aruba. Su prome eleccion tabata dia 17 di maart 1949, un eleccion cu tabata hopi importante y unico pa Aruba. Pa prome biaha cu Jose Geerman a bay riba un lista politico tabata e eleccion di 17 di maart 1949. Un eleccion completamente diferente na Aruba. Esaki tabata pa dos motibo, e elecion aki pa prome biaha e ser femenina biba na Aruba, por a eherce su derecho di vota y alabes nan por a postula nan mes tambe como candidato riba e partidonan politico. Señora Laura Wernet Paskel dfm tabata e dama cu a bringa pa muhenan na Aruba haya e derecho di voto y alabes tabata e prome dama cu a subi un lista politico. E otro motibo hopi importante tabata cu e elecion aki, di tres representante den Staten di Antiyas, Aruba a logra haya 8 asiento, mes tanto cu Corsou, den e Staten nobo di Antiyas. === Jose Geerman a bira miembro di Parlamento di Antias Hulandes === E dia di elecion mas cu 10 mil persona biba na Aruba a bay eherce nan derecho di voto, E resultado tabata A.V.P. a logra haya mayoria di asiento cu tabata 5 asiento y U.N.A. a haya tres asiento. E candidatonan cu a wordo escohi pa A.V.P. pa representa Aruba den e Staten di Antiyas, tabata Sr. J.Henny Eman (Henny bieu), Juan Irausquin, Porfirio Croes, Moses De Cuba y Jose Geerman. E otro tres representantenan tabata di U.N.A. tabata Felepito Tromp(ex gobernador), Dr. Dussenbroek y Mario Arends. Na augustus 1951, Jose Geerman a bira deputado di Eilandsraad y no por a keda ocupa e puesto di miembro di Staten di Antiyas y a wordo remplaza pa Dr. De la Fuente. Despues di e kiebro den A.V.P., un grupo cu tabata riba lista di A.V.P. a bandona A.V.P. y a lanta P.P.A., hopi hende tabata specula e posicion di Sr. Jose Geerman, pero Shon A Eman na 1955 a bisa bon cla cu Jose Geerman ta un candidato fiel di A.V.P. y cu sigur no lo bandona e partido, Avp. E resultado di e elecion e aña ey, A.V.P. a haya dos asiento so den Staten di Antiyas, e dos asientonan aki a wordo ocupa pa Shon A Eman y Jose Geerman. Jose Geerman mester a retira prome como deputado pa por a ocupa e puesto di miembro di Staten di Antiyas. Na October 1957, Jose Geerman a bira malo y mester a bay Caracas pa un siman pa tratamento medico. ===Jose Geerman a bandona A.V.P. y a join P.P.A.=== E aña 1958 no tabata un aña facil pa Jose Geerman, despues di casi 10 aña di tabata un politico hopi activo den e fila di A.V.P., e la dicidi di distancia di e partido aki y join P.P.A. Sr. Geerman a bisa bon cla cu e por steun gobierno, pero e mester por cumpli cu e deseonan di e obreronan. SI no e no por steun e gobierno aki. Na augustus 1962, Sr. Geerman despues di elecion a dicidi di no acepta e puesto di miembro di Staten di Antiyas mas y a bay Hulanda, cu verlof. Sr. Jacobo “Coco” Erasmus a tuma e puesto di Miembro di Parlamento di Antias. ===Preocupacion pa e desempleo creciente=== Sr. Geerman durante un reunion di eilandsraad na 1963, a pidi Gobierno pa no hunga politica di avestrus, pero e tabata sa bon cu Gobierno no lo stroba LAGO di introduci 40 ora di trabou pa siman, pa su trahadonan. Sr. Geerman tabata mas preocupa cu e desempleo creciente e tempo ey, pa motibo cu LAGO tabata lay off hende, durante reunion e la haci un pregunta si acaso e trahadonan cu a perde trabou na LAGO, no lo por bay traha na Hulanda. E opcion aki tabata simplemento un sugerencia, pa motibo cu e tempo ey, no tabata tin suficiente trahado na Hulanda y madre patria tabata importa trahado for di Spaña, Italia etc. ===Entrega di un peticion pa 40 ora di trabou pa siman=== Jose Geerman hunto cu mas miembro di fraccion di PPA, na 1964 a entrega un peticion na e presidente di Eilandsraad pa introduci 40 ora di trabou pa siman, pa tur obrero y tambe tur e trahadonan di gobierno. Pa haci esaki mescos cu recientemente a wordo introduci pa LAGO y SHELL. Na fin di 1964 Sr. Geerman a bira malo y prome siman di januari 1965, e la wordo interna na Hospital, dia 20 di Januari 1965, e la sali for di hospital, pero e tabata tin mester di hopi sosiego. ===Reunion di presupuesto 1965=== Durante tratamento di e presupuesto diamars 9 di februari 1965, Sr. Geerman ferozmente a expresa su mes, pa locual Hulanda tabata haci cu Antias, e tempo Hulanda tabata haci hopi dificil pa financia proyectonan na Antiyas, nan no tabata aproba tur proyecto di biaha, pero nan tabata studia cada proyecto apart y tabata dura masha hopi pa cada proyecto wordo financia. Pero ora di financia otro pais, nan no tabata haci asina dificil. Sr. Geerman a pidi pa Antiyas pone un representante ” estilo watchdog na Hulanda y na Brussels pa percura cu e financiamento bay mas lihe. E la propone na gobierno pa tur hende traha 8 ora pa dia y maximo 45 ora pa siman, ” tempo di catibu a pasa”. E la pidi Gobierno di Antiyas institui mas pronto cu ta posibel un comision pa stipula e gramatica, ortografia y vocabulario di Papiamento, pa motibo cu su persona ta skirbiendo un buki y ainda no tin reglanan pa skirbi Papiamento. Tambe e la pidi gobierno pa haci algo cu e tarifanan hopi halto di electricidad y hopi mas punto valioso cu e la trece dilanti pa trata na logra e felicidad y tranquilidad na Aruba. ===Jose Geerman como escritor=== Señor Geerman tabata tin varios hobby y un di nan tabata skirbi. Na April 1965, Jose a skirbi un buki, e titulo tabata “Juancho di Rooi Spokie” e la splica bon cla cu e buki no tin nada di haber cu politica, pero su amor pa e folklor, e cultura di Aruba. Na 1961 e la yega di skirbi un articulo cu a keda publica den Simadan, e titulo di e articulo tabata “Awa cero y maishi rabo”. Durante hopi aña e tabata colecta informacion pa skirbi un buki, su intencion tabata pa publicanan despues cu e bay cu pensioen, pero e no por a warda asina hopi mas. Gezaghebber di e tempo ey Sr. O. Henriquez a haya e prome exemplar pa lesa. ===Invitacion di Gobernador Debrot=== Diadomingo 24 di oktober 1965 Gobernador di Antias di e tempo ey Señor Debrot, a invita algun escritor local pa un encuentro cu su persona kende tambe ta un escritor. Cada invitado a presenta na Gobernador nan bukinan. Jose Geerman tambe tabata un di e invitadonan, e no tabata solamente un politico, pero un escritor Arubano tambe. ===“Oh Lovely Moonlight” un poesia cu a wordo uza como letra pa un cancion=== Jose Geerman, banda di tabata un politico, un escritor di buki y articulo den corant, tabata tin mas talento, entre otro di skirbi letra pa cantica. Jose Geerman, te hasta a yega di haya un oferta for di un compania discografico Mericano, pa un cancion cu ela composita ” Oh lovely Moonlight” tambe nan a pidi Geerman pa manda mas composicion di cantica. “Oh Lovely Moonlight”, a wordo skirbi 30 aña prome pa Jose Geerman como un poesia tocante Moonlight, e poesia aki a wordo traduci na ingles y a wordo uza como letra di un cancion. El a manda esaki pa e compania discografico.<ref>„Oh lovely moonlight" Staten- en raadslid L. Geerman opplaat. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 25-10-1965, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 31-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462451:mpeg21:p006</ref> E prome persona cu a canta e cancion aki tabata Ernie Susser y esaki a wordo graba riba disco como prueba y a wordo manda pa e compania mericano. E compania tabata dispuesto pa graba e disco aki, pero a conseha Geerman pa busca un cantante mas conoci pa canta e cancion aki. ===Un proyecto di Jose Geerman “Masiduri”, su amor pa e naturalesa di Aruba=== Na Januari 1967, un grupo di miembro di Eilandsraad a haci un bishita na e herbebossing proyect na Miramar. E herbebossing proyect tabata inclui cu annualmente lo planta entre 2 mil pa 3 mil mata. E proyecto tabata mustrando hopi exitoso, mirando cu 80 porciento di e matanan a logra crece. Pa evita cu cabrito ta come e matanan, nan tabata wordo protegi pa barinan di zeta. E ultimo parti di e bishita di e miembronan di Eilandsraad, tabata Masiduri. Masiduri tabata un lugar hopi stima pa Jose Geerman. Jose Geerman a inicia e proyecto aki y su intencion tabata pa haci e area aki un natuurreservaat, caminda e flora y fauna hunto lo por wordo protegi. Na 1964 Señor Geerman como hefe di werkverschaffing a cuminsa cu e proyecto di Masiduri, conhuntamente cu e trahadonan di Werkverschaffing. Sr. Geerman su amor, aprecio y e empeño pa perserva e naturalesa di Aruba tabata hopi grandi. Jose Geerman kier a perserva e Aruba di antes pa futuro generacionnan. E amor grandi cu e tabata tin pa Aruba su naturalesa, a haci’e cuminsa cu e proyecto aki y hopi lihe a bira exitoso. Jose Geerman hunto cu e trahadonan di Werkverschaffing a haya un tereno di 60 hectare, prome stap tabata pa cera e tereno aki bon. Despues cu nan a haci e tereno aki limpi, nan a cuminsa planta matanan di Aruba. Tambe nan a traha un cas di torta y a pone varios articulonan di antes den e cas. Na 1967 tabata tin 1397 mata riba e tereno di Masiduri, di cual tabata tin almendra, guyaba, barba di joncuman, sorsaca, rucu, Karawara Spaño y varios otro mata tambe. Durante e bishita orguyosamente Sr. Jose Geerman a mustra su coleganan e mata di Eucalyptus cu e la manda busca for di Australia y cu tabata creciendo bon na Aruba. Sin lubida cu riba e tereno na Masiduri tin como 22 sorto di parha. Wawoe, totolica, barica geel, moffie, Gonzalito, chonchorogai etc. Segun Geerman, Masiduri a haya hopi atencion di LAGO y e idea tras di e proyecto aki tabata pa cuminsa trece e muchanan di scol na Masiduri pa asina siñanan mas di Aruba su naturalesa y e Aruba di antes. ===Jose Geerman a keda deteni, despues di accidentalmente a tira riba un hoben=== Diasabra 28 di october 1967, tabata un dia scur den bida di Sr. Geerman. Den oranan di merdia Jose Geerman a dicidi di bay dal algun drinks na un lugar na San Nicolas, e bario caminda e tabata biba. Jose Geerman despues di algun drinks a lanta pa bay paga su cuenta, aki ta caminda cu a sosode un accidente basta fastioso pa Sr. Geerman. Na momento cu e la hinca man den su saco, pa bay saca placa pa paga su cuenta, pa su mala suerte e revolver cu e tabata tin hinca den su saca di carson, sin cu e por a yuda a los un tiro y a herida un hoben cu ni conoce Sr. Geerman. E hoben A. Angela di 25 aña a keda herida na e parti abou di su barica. Na momento cu Sr. Geerman a mira sanger, e la spanta y a sali na careda bay. E hoben a wordo hiba hospital pa tratamento medico, pero despues a resulta cu e herida no tabata serio. Polis a wordo pidi pa haci e investigacion. Jose Geerman kende tabata e tempo ey tabata un miembro independiente di Staten di Antiyas, un rato prome di e susedido e tabata tin un discussion cu yiu homber di un minister di Antiyas. Despues di un rato polis a bin topa cu Geerman sinta banda di lama na Grapefield. Geerman tabata poco bebi, e la keda deteni pa mas investigacion y diadomingo den careda di 1’or di merdia e la wordo laga den libertad. ===Jose Geerman su deseo pa Aruba sali for di e constelacion Antiano=== Na e mesun aña aki, 1967, Jose Geerman kende pa hopi aña tabata pertenece na P.P.A., a dicidi di bira independiente y tabata di opinion cu Aruba mester sali for di Antiyas. Su deseo tabata pa Aruba sali for di e constelacion Antiyano, pero keda den Reino. ===Geerman a tuma su retiro for di partido P.P.A.=== E tabata mira e futuro di Aruba den Antiyas Hulandes basta scur, Sr. Geerman tabata boga pa un Aruba banda di Corsou y no bou Corsou. Algun miembro di PPA a firma un acuerdo, sin consulta cu su persona, esaki tabata e motibo principal pa e la retira for di P.P.A. Segun su persona cu locual nan a firma, Corsou lo por tuma un posicion mas dominante contra Aruba. Esaki pa su persona sigur ta algo inaceptabel. Durante un reunion e la bisa, ” Pa loke ta trata Aruba, mi por asegura cu e repartimento di asientonan di gobierno di antiyas, lo ta e motibo principal pa den futuro desolve Antiyas Hulandes for di otro. Futuro lo demostra locual mi ta bisando.” Y despues di basta aña señor Geerman a haya rason. Na Aruba, e retiro di Sr. Geerman for di P.P.A. sigur no a bin como sorpresa, paso Sr. Geerman ta conoci pa expresa su mes y tabata wordo mira como e zorgenkindje di P.P.A. caba, e tabata duna un impression di ta un politico cu no tabata baila riba tur tono. ===“Hot Latin Blood”, otro buki mas skirbi pa Jose Geerman=== Na 1968, Jose Geerman cu e uitgeverij Carlton Press Inc. na New York a pubica un buki yama “Hot Latin Blood” , e buki aki ta bay over di dos famia na Aruba. E buki aki su meta tabata pa e lesadonan haya sa mas di e bida diario di famianan na Aruba. E buki ta describi tambe e isla y su habitantenan. Esaki no tabata e unico buki, paso e tempo ey Geerman tabata trahando riba un buki di Antiyas hulandes, cu ta cuminsa cu e Ronde Tafel Conferentie. Carlton Press Inc,a describi Jose Geerman como un persona cu a biaha hopi, cu a conoce mundo y ta papia 4 idioma. Jose Geerman a sigui un curso di Journalistiek na Newspaper Instituut na Merca y tambe a bay curso na Bennet College. ===Jose Geerman a retira pa semper for di politica=== Sr Jose Geerman na Juni 1969, a dicidi di retira for di politica, despues di 20 aña di tabata un politico basta activo riba A.V.P. y despues P.P.A. Jose Geerman a subi riba lista di A.V.P. na Maart 1949 y semper a sali na defensa di e homber chikito, e obrero, e naturalesa di Aruba etc. Na Juni 1969, Jose a dicidi di retira pa motibo di salud, e no por a sigui sirbi e pueblo mas y a gradici Aruba, muy en particularmente Antillas Hulandes y tur otro persona pa a dun’e un chens di por a sirbi Aruba y Antiyas. Aruba como eilandsraad lid y deputado. Pa Antiyas Hulandes pa a forma parti di Staten di Antiyas. ===Jose Geerman, un amante di naturalesa === Jose Geerman como un persona cu ta stima naturalesa a keda activo skirbiendo articulonan pa publicacion den corantnan. Entre otro un articulo cu e la skirbi, na Juli 1971, den cual e la expresa su rabia y dolor, mirando con LAGO tabata haciendo cu e poco naturalesa cu Aruba tin. Segun su persona LAGO y Shell tabata manda riba Antiyas Hulandes, na varios ocasion e la critica esaki caba y ta hayando dia pa dia mas rason. LAGO a daña e costa di Aruba, Segun e la skirbi den su articulo ” Prome a deposita resto di azeta y haci tur nos costa blanco preto preto. LAGO a carga santo blanco for di nos costa manera nan ta haya ta bon, no a tene cuenta cu e matanan di druif y ni cu nos naturalesa. E la sigui reclama cu Gobierno a duna LAGO un tereno pa traha un refineria, pero no pa haci y deshaci. Segun su persona LAGO a dempel e lagoen na [[Baby Beach]], caminda e piscadonan di San Nicolas tabata bay coy haas, tur e piscanan aki a muri.” Den su articulo e tabata roga autoridad pa bay mira kiko ta pasando cu e lagoen. Segun su persona LAGO a destrui e naturalesa por completo, como un persona cu ta aprecia e poco naturalesa cu Aruba tin, e la pidi pa stop di laga LAGO di sigui haci y deshaci cu e beachnan di San Nicolas, pa nan stop cu e practica destructivo aki. Na final di su articulo e la bisa “Laga nos tur juda spaar un poco di e naturaleza cu nos tin! Autoriad y pueblo di Aruba.. Man na Obra!” Jose Geerman Un amante di Naturaleza. ===Jose Geerman, un consehero, un persona critico=== Na 1974, e la acerca Betico Croes y Sr. Watty Vos kende e tempo ey tabata Minister, ambos a haya un telegram for di Jose Geerman den cual e ta pidinan pa interveni contra tur cu ta trapando of kier trapa riba derecho di e obreronan. ===Jose Geerman formando parti di e comision di 18 di maart 1976, institui pa Gobierno di Aruba=== Na cuminsamento di Maart 1976, e deputado di e tempo ey Sr. Nelson Oduber a instala un comission pa prepara y hinca un programa den otro, pa e celebracion di 18 di maart, na Stadion caminda a presenta e bandera y e himno oficial di Aruba. E comision tabata consisti di 13 persona entre otro, Godfried “Fifi” Eman como Presidente, Julio Maduro como vice presidente, Rufo Odor, Albert Eman, Holmo Henriquez, Maybelline Arends Croes, John Merryweather, Atan Lee, Rafael Estrada, Milo Croes, Augusto Croes y Jose Geerman. Pastoor Hendrikstraat, San Nicolas: Diasabra 5 di januari 1977, den oranan di mainta e curpa sin bida di Sr. Jose Geerman a wordo haya den su cas drumi riba un sofa. Sr. Geerman tabata tin 59 aña, E la wordo severamente maltrata cu un bloki y a fayece. E noticia aki a core hopi lihe rond di Aruba. Dilanti su cas tabata tin un multitud grandi di persona cu a bay mira pa nan mes kiko tabata pasando. ===Hopi lihe a detene un sospechoso=== Na prome instante autoridad no kier a duna mucho informacion encuanto e causa di su morto, pa motibo cu nan tabata bezig cu investigacion. E noticia di e morto di Señor Geerman a crea un consternacion grandi den e pueblo di Aruba. Hopi lihe a logra detene un sospechoso. Diadomingo 6 di Februari den careda di 6’or di atardi, Polis a detene R. Nicolaas como sospechoso den e caso di asesinato di Jose Geerman. R. Nicolaas pa algun aña atras tambe tabata riba lista como candidato pa e grupo di hobennan y regularmente por a mira R. Nicolaas den compania di e victima. E la keda deteni pa interogacion. ===Dos persona mas deteni como sospechoso=== Diadomingo pa dialuna e recherchenan cu tabata encarga cu e caso aki, a logra detene dos persona mas, cual ta M.H. y H.K. Mientrastanto e sospechoso R. Nicolaas a keda para ariba cu e no tin nada di haber cu e asesinato di Jose Geerman. E investigacion a sigui cana su caminda.E sospechosonan rM.H. y H.K. pa falta di purba nan a wordo laga hopi lihe bek den libertad. ===Entiero di Jose Geerman=== Diahuebs 10 di Februari 1977, a tuma luga e entiero di Jose Geerman, esaki tabata den careda di 4’or y mey di atardi, cu e la wordo hiba na su ultimo luga di sosiego. E entiero di Geerman tabata un entiero cu a haya hopi hende, hopi amigo y conocirnan di Jose a hibe na su ultimo luga di sosiego, cu ta e santana catolico na San Nicolas. Na e entiero por a mira, entre otro Betico Croes, Marco Bislip, Hilario “Lala” Angela y ex miembronan di Staten Ernst Finck y Fabian Kelly. Confesion di e prome sospechoso R. Nicolaas Diabierna 18 di februari, porfin e recherchenan a haya un confesion di e sospecho R. Nicolaas, cu hopi lihe despues di e asesinato di Jose Geerman a keda deteni. E la confesa cu na un forma hopi violento y cruel e la asesina Jose Geerman. Maske cu Recherchenan ya a haya un cantidad grandi di pruebanan tecnico contra Nicolaas, entre otro vingerprint riba un camisa di e sospechoso cu rastro di sanger humano. Esaki a wordo manda pa Gerechtelijk Laboratorium di Prof. Froenjes na Den Haag. Potret di Prof. Froenjes Dr. De Witte, kende ta e specialista di Sanger a informa autoridad local, cu e manchannan riba e camisa ta di sanger humano. Maske na prome instante e sospechoso a keda nenga, Dialuna 21 di februari 1977, e la confesa di a asesina Jose Geerman. ===Prome biaha cu e caso aki ta wordo atende den corte=== E la keda casi un aña cera prome cu su caso a bin dilanti. Diabierna 3 di februari 1978, e mester a presenta den corte. Fiscal a exigi 20 aña di castigo di prison, cuminsando for di e dia cu Nicolaas a wordo deteni cu ta 6 di februari 1977, esaki tabata e exigencia di Fiscal contra R. Nicolaas. E acusado R.Nicolaas cu na comienso di su detencion a admiti su culpabilidad, pero despues a cambia su declaracion, den corte a keda persisti cu e ta inocente. Hues su siguiente siman a keda di duna sentencia. E caso aki a haya hopi atencion di pueblo y tambe di e alumnonan di scol di polis. E caso a wordo trata extensamente, tur e sucedidonan a wordo describi for di e anochi prome cu e asesinato. Tur e declaracion di e acusado, di e testigonan y tambe di e 4 recherchenan cu tabata encarga cu e investigacion di e caso aki a wordo scucha. E acusado R. Nicolaas a wordo condena pa morto, subsidair doodslag, subsidair maltrato severo, cometi premedita cu morto como consecuencia. Subsidiair maltrato cometi cu un arma. Descripcion di e susedido, durante tratamento den corte. E caso aki pa e tempo ey, tabata un di e casonan mas complica y dificil den historia di Aruba y alavez misterioso. Especialmente si considera e asesino un persona cu e victima a duna di come, bebe y un luga di biba. Segun e acusado Nicolaas, e la admiti di a asesina Jose Geerman pa motibo cu e la wordo poni bou pression, castiga y golpinan cu e lo ricibi a pone cu e la firma, pero en realidad e ta inocente. ===Fiscal Arps di e tempo ey tabata convenci cu R. Nicolaas ta e asesino=== Fiscal Arps a acusa R. Nicolaas di a asesina intencionalmente y segun un plan prepara di antemano pa mata Jose Geerman den su cas, mientras e tabata drumi den su sofa. Segun fiscal, Nicolaas por a drenta e cas ya cu te cu un siman prome cu e asesinato e tabata biba den e cas aki y e cachonan conoce su persona caba y no lo blaf e. E tabata mescos cu un yiu pa Jose Geerman. E la kita dos shutter banda pariba di e cas y a drenta paden, e la haya Jose drumi riba un sofa den su sala, Nicolaas a comete e crimen cu un bloki of algo por estilo, e slanan cu Jose Geerman a ricibi tabata na e parti robes di su cabes y esaki tabata fatal y mas sigur Jose lo a muri al instante. Durante investigacion a bin topa cu restonan di cement na su heridanan, e cement aki lo mester ta di e bloki cu a wordo uza pa agredi señor Geerman na su cabes. E bloki mes, cu a wordo usa pa asesina Geerman, cual lo mester tin sanger y cabey na dje ainda, no a wordo haya. Autoridad a haya un spoor di un vingerprint di un duim di R. Nicolaas na momento cu lo a saca e shuttersnan di e bentana, pa drenta paden. Nicolaas a contesta cu esaki a pasa na momento cu e la bay mira paden. ===Tur investigacion ta mustra cu Nicolaas mes ta e asesino=== E raport di specialistanan tecnico a confirma cu e vingerprintnan haya, ta cuadra cu esun di e Nicolaas. E fiscal a mustra tambe cu a haya algun mancha chikito di sanger riba e paña cu Nicolaas a bisti e anochi aki. E abogado di R. Nicolaas a puntra si e pruebanan ta convence hues. E abogado a puntra cu si e declaracionnan di e polisnan ta prueba suficiente, segun e abogado, lastimamente cu na Aruba nan no por ni bisa exactamente ki ora un persona lo a fayece. Dia 10 di februari 1978, R. Nicolaas a sali liber di tur acusacion Riba 10 di februari 1978, Hues a dicta sentencia y R. Nicolaas di 28 aña a gana su caso, e la haya vrijspraak. E siman anterior durante e tratamento di e caso den corte, Fiscal a exigi 20 aña di castigo di prison y un siman despues den oranan di mainta Hues a haya cu e ponenciana contra R. Nicolaas, no ta legal y e pruebanan no ta convence su persona. Mientras cu R. Nicolas a wordo laga den libertad, fiscal a bira apela. Fiscal a apela, mesora despues di a scucha e sentencia di Hues den cual a duna R. Nicolaas vrijspraak. Fiscal su motibo tabata cu e sospechoso aki no tin un lugar fiho di biba y ultimo lo tabata biba den grotnan na San Nicolaas, pa ta sigur cu e acusado ta bon na altura di e apelacion aki y tambe e la wordo mesora poni riba papel y firma pa e acusado. R. Nicolaas a keda algun luna den libertad y lo mester a presenta den corte na November 1978, pero Hof a bolbe restrasa e tratamento di e caso di asesinato di Sr. Geerman, e rekmento di e caso tabata tin di haber cu e abogado nobo di R. Nicolaas. Abogado Sjiem fat tabata tin mester mas tempo pa studia e caso. Durante e prome caso den corte Nicolaas a wordo representa pa abogado Tjong Ajong, den cual hues a dun’e vrijspraak. Procureur General a duna ordo pa mesora detene R. Nicolaas Na momento cu e caso a keda posponi, Procureur General a duna ordo pa detene y cera R. Nicolaas te ora su caso bin dilanti riba e fecha nobo di 23 di januari 1979. Dia 23 di januari 1979, durante e tratamento di e caso Procureur General tambe a keda para riba 20 aña di castigo di prison cu anteriormente fiscal tambe a pidi pa R. Nicolaas, kende e tempo ey a cumpli 29 aña. E Procureur General ta haya cu ta prueba cu Nicolaas a asesina e ex politico, ex miembro di Staten Jose Geerman riba 5 di februari 1977 den su cas na [[Pastoor Hendrikstraat]]. E victima a wordo haya riba e dia aki den careda di 11’or di mainta, morto den un sofa. Segun raportnan di expertonan e lo a wordo asesina den careda di 4’or di marduga. ===Procureur General a baha pisa riba Nicolaas=== P.G. den corte a resumi tur locual a sosode for di dia 5 di februari 1977. Procureur General a ilustra tur e pruebanan cu nan a acumula contra Nicolaas demostrando su culpabilidad, entre otro e hecho cu riba e shuttersnan di glas a haya su fingerprints. E la saca e shuttersnan pa drenta den e cas di e victima, esaki segun expertonan. Tambe riba e jacket cu Nicolaas tabata tin bisti e anochi aki, nan a haya mancha di sanger cu ta cuadra cu e mesun sanger cu a wordo haya na e muraya den e cas di Jose. Nicolaas a bisa cu dia 24 di januari 1977 despues cu e la haya un pleito cu Jose, na e cas di Jose, su persona no a bolbe mas na e cas aki. P.G. tabata tin duda den esaki. E vingerprintnan riba e shuttersnan, segun e expertonan no ta mas bieu cu 1 of dos dia. P.G. a sigui bisa cu e ta haya cu un persona a wordo mata den un forma hopi inhumano, mientras cu e victima tabata simplemente drumi trankil den su cas. E victima nunca lo por a biba pensa cu un hende, cu e la duna di come, bebe y un luga di biba por a hasi algo asina cu ne. Pa e motibo aki P.G. a exigi 20 aña di castigo di prison. ===Abogado Sjiemfat pa dos ora largo defendiendo su cliente=== Abogado Sjiem Fat, e abogado defensor a hiba un defensa cu a dura dos ora y tabata hopi interesante. Segun e abogado e fingerprintsnan nan por ta di paden tambe y no necesariamente ta di pafo. muy bien por ta ora e lo por a habrinan, mirando cu e acusado a biba den e cas aki y regularmente tabata haci e shutternan limpi, segun e abogado Nicolaas mester a press riba nan paso tin di e shuttersnan aki cu no ta habri facil. Abogado defensor a lubida un aspecto hopi importante cu den e raport di e patholoog anatoom, no ta poni ki ora e victima a wordo asesina. E abogado a bin cu un declaracion di un testigo H. kende a bisa cu e anochi di 4 di februari 1977, H. a prepara cuminda pa Geerman, esaki den presencia di e homber di fam Q. kende a keda un rato mas mira baseball na Television y despues a bay su cas. Segun e abogado, e victima a keda su so cu e testigo H. y cu Jose Geerman mientrastanto lo por a pega soño tambe. E abogado ta haya cu den e proces verbaal no tin nada concreto cu no ta descarta cu e asesinato lo por a tuma lugar riba 4 y no 5 di februari 1977. E la sigui bisa cu niun hende no por sospecha cu e homber H. tambe lo por a comet’e e asesinato aki y despues bay su cas. Aki tin posibilidadnan real cu e dos personanan aki tambe lo por a asesina Jose Geerman. Despues e abogado a sigui riba explicacionnan di e diferente raportnan traha den cual entre otro vingerprint por keda basta largo marca. ===Abogado Sjiem fat pidiendo pa laga su cliente den libertad=== Por ultimo e abogado a haya cu tin hopi duda di e culpabilidad di su cliente y a pidi Hof pa laga su cliente den libertad. Despues cu Huesnan a retira pa delibera un rato riba e peticion di e abogado Sjiem Fat, e presidente di Hof a bin bek bisando cu hof a rechasa e peticion di abogado Sjiem Fat, Nicolaas ta keda cera. Segun e abogado su cliente a firma su culpabilidad despues di a wordo maltrata pa dos ora largo door di polis y durante e reconstruccion e la wordo bisa kiko e mester haci. E acusado a conta kiko tur e la haci riba e dia di 4 pa 5 di februari 1977 Den corte na momento cu hues a puntra R. Nicolaas si e ta culpabel di a asesina Señor Geerman, e la contesta cu e no a mata Jose Geerman. E la conta cu dia 4 di februari 1977 e tabata na su cas na Zeewijk, hunto cu e doño di e cas, cu ta famia Maduro y cu algun amigo di e famia, nan a sinta henter dia na cas dal betro e.o nan a bebe brandy, despues nan a sigui cu rum. ===E acusado a pasa varios caminda y a topa varios amigo=== E acusado a sigui conta cu mas den oranan di atardi, e la sali bay dal un keiro den e caya principal di San Nicolas. E tabata bashi y tabata tin solamente 5 pa 10 florin cu ne. Entre 8 ‘or y 8’or y mey ela bay bishita un bon amigo un tal Iri kende ta un meneer di scol y supuestamente e tabata yudando Nicolaas skirbi un buki. Su amigo Kock a yude cu 3 florin. Aki hues a remarca segun e raport di reclassering Iri a declara cu ela mira Nicolas despues di 11’or. E acusado a keda insisti cu e meste tabata prome cu 9’or paso Weg Fontein Rumshop ta cera 9’or. Segun Nicolaas ta na weg Fontein Rumshop e la bay cumpra un botter di rum. Prome cu ela bay di Iri su cas, e la bay cumpra dos cerbes pa nan bebe. E acusado a bisa cu banda di 9’or e la bay bishita un amigo di dje Jossy na weg Fontein, pero e no tabata na su cas. E lo a bay busca placa fia cerca Jossy. Despues cu e la sali for di Jossy su cas e la sigui, e la bay cumpra un botter di rum y dos coca cola. Na caminda e la topa bin topa cu Daal, Marcelo, Rombley y Arends y Oiky. Nan a manda dos of 3 rond, e la bebe dos of tres Cerbes. Na e momentonan ey ainda e tabata tin e botter di rum y e dos coca colanan. E acusado a conta cu despues di mey anochi e la bay dal un keiro den centro di San Nicolaas E la sigui conta cu unda cu e la bay e tabata den compania di sr. Kappel. Den careda di 11’or Kappel a bira burachi y e la hibe su cas. Na e cas di kappel e la dal 3 sigaria. Den careda di mey anochi e la bay bek den centro di San Nicolas, pero prome cu esey e la pasa su cas cambia paña. E la bisti su jacket di jeans pa motibo cu den e temporada ey anochi ta bira mas frieu. Bebiendo, topando amigo, tambe bendiendo y dealmento di marihuana Den e centro nocturno di San Nicolas durante su bueltanan den e cayanan, tur caminda e tabata topa cu amigonan, na China Clipper e la topa cu Joy, despues e la bay na Tropicana, e tabata tin poco marihuana cu ne y a haci deal di marihuana, asina e la haya 5 dollar plus 10 florin. Hues a remarca cu Joy a declara cu ta cu un papel di 25 fls e la paga, Nicolaas a nenga te cu e la bisa hues, cu e la fia Joy 5 florin. Asina segun su persona su anochi a sigui bebiendo alcohol, topa cu su amigonan, bendiendo su marihuana y haci deal pa bende mas marihuana, paso e no tabata tin tur e marihuana riba dje, pero na su cas e tabata tin mas. Segun su persona e la pasa cu un amigo den Pastoor Hendrikstraat Segun su persona despues cu e la caba di keiro den Centro di San Nicolaas, e la pasa den Pastoor Hendrikstraat, e tabata acompaña pa un amigo y segun un testigo enberdad nan a mir’e cu un amigo pasa den Pastoor Hendrikstraat, pero kiko a sosode exactamente e marduga di 5 di Februari 1977 a/ta keda un misterio. ===Riba 13 di februari 1979, hof a sentencia R. Nicolaas cu 15 aña di castigo di prison=== Un cos ta sigur, for di investigacionnan haci a sali na cla cu e paña cu e la bisti e anochi aki, tabata na sanger humano, e mesun sanger cu tabata gespart na muraya den cas di Jose Geerman. E parti di Pastoor Hendrikstraat pasa banda di cas di Jose Geerman pa bay su cas na Zeewijk, con y kiko a pasa keda misterio. Riba 13 di februari 1979, Hof na Corsou a dicta sentencia, e acusado R. Nicolaas a keda condena na un castigo di prison di 15 aña. Maske cu Procureur General y Fiscal Arps a pidi 20 aña di castigo di prison pa e asesinato aki, pero Hof no a haya cu tin prueba di asesinato, pero si a conclui cu ta trata di homicidio den cual riba 5 di februari 1977 Jose Geerman a bira e victima. Pa e motibo aki R. Nicolaas a haya 15 aña di castigo di prison. E aña aki a haci 44 aña cu Jose Geerman a bay sosega, nos di arubanative.com, nunca a conoce Sr. Jose Geerman y ni su famia, si e tabata casa, divorcia of si e tabata tin un famia. Tampoco nos no conoce e asesino, di fam Nicolaas si e ta bibo ainda, ni si e ta na Aruba. E ta un susedido cu lo bay den historia como un caso misterioso y dificil pa compronde. Den nos investigacion nos no a encontra e motibo real pakiko Nicolaas lo por a asesina Jose Geerman. *UPDATE 28 februari 2021: Na 1971, Jose Geerman, su ruman homber Simon Geerman tabata riba e prome lista di MEP, Betico e tempo ey semper tabata bishita Jose Geerman pa conseho y guia, como cu e tabata un politico grandi den su tempo. Alabes e tambe tabata un persona cu tabata kier a mira su isla liber, como partner igual den Reino Hulandes y no manera tempo di Antias bou di Corsou. R. Nicolaas a sinta su castigo te na aña 1988, despues a bay biba na Hulanda y na mei di aña 2005, e la wordo cruelmente asesina. *Update: 5 maart 2021 Sr. Jose Geerman tabata casa cu Sra. Marina de Veer y hunto nan a haya tres yiu, dos homber y un muhe. Gobierno di Aruba na 1995 a inicia un proyecto cu tabata un plan di e gobierno anterior, pero cu a keda para. E proyecto tabata nombra cayanan na baluartenan di Aruba. Riba 7 di september 1995, gobierno di Aruba a cambia e nomber di Congoweg pa [[Caya Jose Geerman]].<ref>Congoweg wordt Caya José Geerman. "Amigoe". Curaçao, 07-09-1995, p. 7. Geraadpleegd op Delpher op 31-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644937:mpeg21:p007</ref> Investigando y lesando informacionnan nos por a conclui cu Jose Geerman, tabata mustra di tabata un persona cu un caracter fuerte y tabata para na banda di e homber chikito, tambe e tabata un defensor di nos naturalesa, e tabata stima Aruba, su tradicionnan, su cultura etc. E tabata un persona cu kier a mira su isla keda perserva. Jose Geerman no tabata solamente un politico, pero un escritor, defensor di Aruba, un persona patriotico y tabata para pa locual e ta kere aden. Jose Geerman no tabata tin miedo di expresa su mes, pero di otro banda e tabata un persona humano cu a duna un otro di come, bebe y drumi y a wordo paga cu morto, un traicion hopi cruel. tgctdf23b0tkuxwu5g9bf45u5hghz5f 192351 192350 2026-05-31T17:57:07Z Caribiana 8320 192351 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ {{Infobox politico| variante = a | nomber = Jose Geerman | nomber completo = | fecha nacemento = [[13 di mei]] [[1963]] | luga nacemento = {{ABW}} | fecha fayecimento = | luga fayecimento = | pais = {{ABW}} | partido = [[Partido di Pueblo Arubano]] (AVP)<br>[[Partido Patriotico Arubano]] (PPA) | titulo = | temporada1 = | funcion1 = Miembro di [[Parlamento di Antias Hulandes]] | temporada2 = | funcion2 = | website = }} '''Jose Geerman''' (☆ [[19 di mart|19 di maart]] [[1917]] na [[Aruba]] – † [[5 di febrüari|5 di februari]] [[1977]] na [[San Nicolas]]) tabata un poeta y polotico [[Aruba|Arubiano]]. E tabata miembro di [[Parlamento di Antias Hulandes]] di 19.. te 197? Ademas riba nivel insular, el a sirbi como diputado di Colegio Ehecutivo y como miembro di Conseho Insular. == Biografia == Jose Geerman tabata e di dos yiu di e cinco yiu di Bernard (MO Dichi) Geerman (1886-1972). NOTES *[https://arubanative.com/2021/02/26/historia-di-aruba-un-gran-politico-na-aruba-a-wordo-asesina-cruelmente-pa-un-persona-cu-e-la-duna-di-come-bebe-y-a-dune-luga-di-drumi/ Un gran politico na Aruba], arubanative.com (26 februari 2021) Nos a dedica e historia aki na un gran Arubiano, un politico, defensor di e obreronan y di e naturalesa di Aruba. Un persona cu tabata tin hopi amor pa su isla, hopi ambicion, a skirbi buki, skirbi letra pa cancion y varios articulonan cu a keda publica den corantnan di antes, pero lamentabelmente na aña 1977 destino tabata tin un otro plan pa e gran persona aki. Den un forma hopi cruel y tristo e la wordo asesina, su asesino tabata un persona cu e la saca man yuda, pa despues e wordo paga cu morto. Jose Geerman a nace riba 19 di maart 1917, como hoben e la bay traha na L.A.G.O., pero hopi lihe Jose a ripara cu e tin un ambicion grandi den su bida, cual ta drenta den politica. Na aña 1949, e la tuma e reto grandi aki, durante su carera como politico e la ocupa varios funcionnan halto, entre otro deputado di Aruba, Miembro di Staten di Antias, Miembro di Eilandsraad di Aruba. Su prome eleccion tabata dia 17 di maart 1949, un eleccion cu tabata hopi importante y unico pa Aruba. Pa prome biaha cu Jose Geerman a bay riba un lista politico tabata e eleccion di 17 di maart 1949. Un eleccion completamente diferente na Aruba. Esaki tabata pa dos motibo, e elecion aki pa prome biaha e ser femenina biba na Aruba, por a eherce su derecho di vota y alabes nan por a postula nan mes tambe como candidato riba e partidonan politico. Señora Laura Wernet Paskel dfm tabata e dama cu a bringa pa muhenan na Aruba haya e derecho di voto y alabes tabata e prome dama cu a subi un lista politico. E otro motibo hopi importante tabata cu e elecion aki, di tres representante den Staten di Antiyas, Aruba a logra haya 8 asiento, mes tanto cu Corsou, den e Staten nobo di Antiyas. === Jose Geerman a bira miembro di Parlamento di Antias Hulandes === E dia di elecion mas cu 10 mil persona biba na Aruba a bay eherce nan derecho di voto, E resultado tabata A.V.P. a logra haya mayoria di asiento cu tabata 5 asiento y U.N.A. a haya tres asiento. E candidatonan cu a wordo escohi pa A.V.P. pa representa Aruba den e Staten di Antiyas, tabata Sr. J.Henny Eman (Henny bieu), Juan Irausquin, Porfirio Croes, Moses De Cuba y Jose Geerman. E otro tres representantenan tabata di U.N.A. tabata Felepito Tromp(ex gobernador), Dr. Dussenbroek y Mario Arends. Na augustus 1951, Jose Geerman a bira deputado di Eilandsraad y no por a keda ocupa e puesto di miembro di Staten di Antiyas y a wordo remplaza pa Dr. De la Fuente. Despues di e kiebro den A.V.P., un grupo cu tabata riba lista di A.V.P. a bandona A.V.P. y a lanta P.P.A., hopi hende tabata specula e posicion di Sr. Jose Geerman, pero Shon A Eman na 1955 a bisa bon cla cu Jose Geerman ta un candidato fiel di A.V.P. y cu sigur no lo bandona e partido, Avp. E resultado di e elecion e aña ey, A.V.P. a haya dos asiento so den Staten di Antiyas, e dos asientonan aki a wordo ocupa pa Shon A Eman y Jose Geerman. Jose Geerman mester a retira prome como deputado pa por a ocupa e puesto di miembro di Staten di Antiyas. Na October 1957, Jose Geerman a bira malo y mester a bay Caracas pa un siman pa tratamento medico. ===Jose Geerman a bandona A.V.P. y a join P.P.A.=== E aña 1958 no tabata un aña facil pa Jose Geerman, despues di casi 10 aña di tabata un politico hopi activo den e fila di A.V.P., e la dicidi di distancia di e partido aki y join P.P.A. Sr. Geerman a bisa bon cla cu e por steun gobierno, pero e mester por cumpli cu e deseonan di e obreronan. SI no e no por steun e gobierno aki. Na augustus 1962, Sr. Geerman despues di elecion a dicidi di no acepta e puesto di miembro di Staten di Antiyas mas y a bay Hulanda, cu verlof. Sr. Jacobo “Coco” Erasmus a tuma e puesto di Miembro di Parlamento di Antias. ===Preocupacion pa e desempleo creciente=== Sr. Geerman durante un reunion di eilandsraad na 1963, a pidi Gobierno pa no hunga politica di avestrus, pero e tabata sa bon cu Gobierno no lo stroba LAGO di introduci 40 ora di trabou pa siman, pa su trahadonan. Sr. Geerman tabata mas preocupa cu e desempleo creciente e tempo ey, pa motibo cu LAGO tabata lay off hende, durante reunion e la haci un pregunta si acaso e trahadonan cu a perde trabou na LAGO, no lo por bay traha na Hulanda. E opcion aki tabata simplemento un sugerencia, pa motibo cu e tempo ey, no tabata tin suficiente trahado na Hulanda y madre patria tabata importa trahado for di Spaña, Italia etc. ===Entrega di un peticion pa 40 ora di trabou pa siman=== Jose Geerman hunto cu mas miembro di fraccion di PPA, na 1964 a entrega un peticion na e presidente di Eilandsraad pa introduci 40 ora di trabou pa siman, pa tur obrero y tambe tur e trahadonan di gobierno. Pa haci esaki mescos cu recientemente a wordo introduci pa LAGO y SHELL. Na fin di 1964 Sr. Geerman a bira malo y prome siman di januari 1965, e la wordo interna na Hospital, dia 20 di Januari 1965, e la sali for di hospital, pero e tabata tin mester di hopi sosiego. ===Reunion di presupuesto 1965=== Durante tratamento di e presupuesto diamars 9 di februari 1965, Sr. Geerman ferozmente a expresa su mes, pa locual Hulanda tabata haci cu Antias, e tempo Hulanda tabata haci hopi dificil pa financia proyectonan na Antiyas, nan no tabata aproba tur proyecto di biaha, pero nan tabata studia cada proyecto apart y tabata dura masha hopi pa cada proyecto wordo financia. Pero ora di financia otro pais, nan no tabata haci asina dificil. Sr. Geerman a pidi pa Antiyas pone un representante ” estilo watchdog na Hulanda y na Brussels pa percura cu e financiamento bay mas lihe. E la propone na gobierno pa tur hende traha 8 ora pa dia y maximo 45 ora pa siman, ” tempo di catibu a pasa”. E la pidi Gobierno di Antiyas institui mas pronto cu ta posibel un comision pa stipula e gramatica, ortografia y vocabulario di Papiamento, pa motibo cu su persona ta skirbiendo un buki y ainda no tin reglanan pa skirbi Papiamento. Tambe e la pidi gobierno pa haci algo cu e tarifanan hopi halto di electricidad y hopi mas punto valioso cu e la trece dilanti pa trata na logra e felicidad y tranquilidad na Aruba. ===Jose Geerman como escritor=== Señor Geerman tabata tin varios hobby y un di nan tabata skirbi. Na April 1965, Jose a skirbi un buki, e titulo tabata “Juancho di Rooi Spokie” e la splica bon cla cu e buki no tin nada di haber cu politica, pero su amor pa e folklor, e cultura di Aruba. Na 1961 e la yega di skirbi un articulo cu a keda publica den Simadan, e titulo di e articulo tabata “Awa cero y maishi rabo”. Durante hopi aña e tabata colecta informacion pa skirbi un buki, su intencion tabata pa publicanan despues cu e bay cu pensioen, pero e no por a warda asina hopi mas. Gezaghebber di e tempo ey Sr. O. Henriquez a haya e prome exemplar pa lesa. ===Invitacion di Gobernador Debrot=== Diadomingo 24 di oktober 1965 Gobernador di Antias di e tempo ey Señor Debrot, a invita algun escritor local pa un encuentro cu su persona kende tambe ta un escritor. Cada invitado a presenta na Gobernador nan bukinan. Jose Geerman tambe tabata un di e invitadonan, e no tabata solamente un politico, pero un escritor Arubano tambe. ===“Oh Lovely Moonlight” un poesia cu a wordo uza como letra pa un cancion=== Jose Geerman, banda di tabata un politico, un escritor di buki y articulo den corant, tabata tin mas talento, entre otro di skirbi letra pa cantica. Jose Geerman, te hasta a yega di haya un oferta for di un compania discografico Mericano, pa un cancion cu ela composita ” Oh lovely Moonlight” tambe nan a pidi Geerman pa manda mas composicion di cantica. “Oh Lovely Moonlight”, a wordo skirbi 30 aña prome pa Jose Geerman como un poesia tocante Moonlight, e poesia aki a wordo traduci na ingles y a wordo uza como letra di un cancion. El a manda esaki pa e compania discografico.<ref>„Oh lovely moonlight" Staten- en raadslid L. Geerman opplaat. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 25-10-1965, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 31-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462451:mpeg21:p006</ref> E prome persona cu a canta e cancion aki tabata Ernie Susser y esaki a wordo graba riba disco como prueba y a wordo manda pa e compania mericano. E compania tabata dispuesto pa graba e disco aki, pero a conseha Geerman pa busca un cantante mas conoci pa canta e cancion aki. ===Un proyecto di Jose Geerman “Masiduri”, su amor pa e naturalesa di Aruba=== Na Januari 1967, un grupo di miembro di Eilandsraad a haci un bishita na e herbebossing proyect na Miramar. E herbebossing proyect tabata inclui cu annualmente lo planta entre 2 mil pa 3 mil mata. E proyecto tabata mustrando hopi exitoso, mirando cu 80 porciento di e matanan a logra crece. Pa evita cu cabrito ta come e matanan, nan tabata wordo protegi pa barinan di zeta. E ultimo parti di e bishita di e miembronan di Eilandsraad, tabata Masiduri. Masiduri tabata un lugar hopi stima pa Jose Geerman. Jose Geerman a inicia e proyecto aki y su intencion tabata pa haci e area aki un natuurreservaat, caminda e flora y fauna hunto lo por wordo protegi. Na 1964 Señor Geerman como hefe di werkverschaffing a cuminsa cu e proyecto di Masiduri, conhuntamente cu e trahadonan di Werkverschaffing. Sr. Geerman su amor, aprecio y e empeño pa perserva e naturalesa di Aruba tabata hopi grandi. Jose Geerman kier a perserva e Aruba di antes pa futuro generacionnan. E amor grandi cu e tabata tin pa Aruba su naturalesa, a haci’e cuminsa cu e proyecto aki y hopi lihe a bira exitoso. Jose Geerman hunto cu e trahadonan di Werkverschaffing a haya un tereno di 60 hectare, prome stap tabata pa cera e tereno aki bon. Despues cu nan a haci e tereno aki limpi, nan a cuminsa planta matanan di Aruba. Tambe nan a traha un cas di torta y a pone varios articulonan di antes den e cas. Na 1967 tabata tin 1397 mata riba e tereno di Masiduri, di cual tabata tin almendra, guyaba, barba di joncuman, sorsaca, rucu, Karawara Spaño y varios otro mata tambe. Durante e bishita orguyosamente Sr. Jose Geerman a mustra su coleganan e mata di Eucalyptus cu e la manda busca for di Australia y cu tabata creciendo bon na Aruba. Sin lubida cu riba e tereno na Masiduri tin como 22 sorto di parha. Wawoe, totolica, barica geel, moffie, Gonzalito, chonchorogai etc. Segun Geerman, Masiduri a haya hopi atencion di LAGO y e idea tras di e proyecto aki tabata pa cuminsa trece e muchanan di scol na Masiduri pa asina siñanan mas di Aruba su naturalesa y e Aruba di antes. ===Jose Geerman a keda deteni, despues di accidentalmente a tira riba un hoben=== Diasabra 28 di october 1967, tabata un dia scur den bida di Sr. Geerman. Den oranan di merdia Jose Geerman a dicidi di bay dal algun drinks na un lugar na San Nicolas, e bario caminda e tabata biba. Jose Geerman despues di algun drinks a lanta pa bay paga su cuenta, aki ta caminda cu a sosode un accidente basta fastioso pa Sr. Geerman. Na momento cu e la hinca man den su saco, pa bay saca placa pa paga su cuenta, pa su mala suerte e revolver cu e tabata tin hinca den su saca di carson, sin cu e por a yuda a los un tiro y a herida un hoben cu ni conoce Sr. Geerman. E hoben A. Angela di 25 aña a keda herida na e parti abou di su barica. Na momento cu Sr. Geerman a mira sanger, e la spanta y a sali na careda bay. E hoben a wordo hiba hospital pa tratamento medico, pero despues a resulta cu e herida no tabata serio. Polis a wordo pidi pa haci e investigacion. Jose Geerman kende tabata e tempo ey tabata un miembro independiente di Staten di Antiyas, un rato prome di e susedido e tabata tin un discussion cu yiu homber di un minister di Antiyas. Despues di un rato polis a bin topa cu Geerman sinta banda di lama na Grapefield. Geerman tabata poco bebi, e la keda deteni pa mas investigacion y diadomingo den careda di 1’or di merdia e la wordo laga den libertad. ===Jose Geerman su deseo pa Aruba sali for di e constelacion Antiano=== Na e mesun aña aki, 1967, Jose Geerman kende pa hopi aña tabata pertenece na P.P.A., a dicidi di bira independiente y tabata di opinion cu Aruba mester sali for di Antiyas. Su deseo tabata pa Aruba sali for di e constelacion Antiyano, pero keda den Reino. ===Geerman a tuma su retiro for di partido P.P.A.=== E tabata mira e futuro di Aruba den Antiyas Hulandes basta scur, Sr. Geerman tabata boga pa un Aruba banda di Corsou y no bou Corsou. Algun miembro di PPA a firma un acuerdo, sin consulta cu su persona, esaki tabata e motibo principal pa e la retira for di P.P.A. Segun su persona cu locual nan a firma, Corsou lo por tuma un posicion mas dominante contra Aruba. Esaki pa su persona sigur ta algo inaceptabel. Durante un reunion e la bisa, ” Pa loke ta trata Aruba, mi por asegura cu e repartimento di asientonan di gobierno di antiyas, lo ta e motibo principal pa den futuro desolve Antiyas Hulandes for di otro. Futuro lo demostra locual mi ta bisando.” Y despues di basta aña señor Geerman a haya rason. Na Aruba, e retiro di Sr. Geerman for di P.P.A. sigur no a bin como sorpresa, paso Sr. Geerman ta conoci pa expresa su mes y tabata wordo mira como e zorgenkindje di P.P.A. caba, e tabata duna un impression di ta un politico cu no tabata baila riba tur tono. ===“Hot Latin Blood”, otro buki mas skirbi pa Jose Geerman=== Na 1968, Jose Geerman cu e uitgeverij Carlton Press Inc. na New York a pubica un buki yama “Hot Latin Blood” , e buki aki ta bay over di dos famia na Aruba. E buki aki su meta tabata pa e lesadonan haya sa mas di e bida diario di famianan na Aruba. E buki ta describi tambe e isla y su habitantenan. Esaki no tabata e unico buki, paso e tempo ey Geerman tabata trahando riba un buki di Antiyas hulandes, cu ta cuminsa cu e Ronde Tafel Conferentie. Carlton Press Inc,a describi Jose Geerman como un persona cu a biaha hopi, cu a conoce mundo y ta papia 4 idioma. Jose Geerman a sigui un curso di Journalistiek na Newspaper Instituut na Merca y tambe a bay curso na Bennet College. ===Jose Geerman a retira pa semper for di politica=== Sr Jose Geerman na Juni 1969, a dicidi di retira for di politica, despues di 20 aña di tabata un politico basta activo riba A.V.P. y despues P.P.A. Jose Geerman a subi riba lista di A.V.P. na Maart 1949 y semper a sali na defensa di e homber chikito, e obrero, e naturalesa di Aruba etc. Na Juni 1969, Jose a dicidi di retira pa motibo di salud, e no por a sigui sirbi e pueblo mas y a gradici Aruba, muy en particularmente Antillas Hulandes y tur otro persona pa a dun’e un chens di por a sirbi Aruba y Antiyas. Aruba como eilandsraad lid y deputado. Pa Antiyas Hulandes pa a forma parti di Staten di Antiyas. ===Jose Geerman, un amante di naturalesa === Jose Geerman como un persona cu ta stima naturalesa a keda activo skirbiendo articulonan pa publicacion den corantnan. Entre otro un articulo cu e la skirbi, na Juli 1971, den cual e la expresa su rabia y dolor, mirando con LAGO tabata haciendo cu e poco naturalesa cu Aruba tin. Segun su persona LAGO y Shell tabata manda riba Antiyas Hulandes, na varios ocasion e la critica esaki caba y ta hayando dia pa dia mas rason. LAGO a daña e costa di Aruba, Segun e la skirbi den su articulo ” Prome a deposita resto di azeta y haci tur nos costa blanco preto preto. LAGO a carga santo blanco for di nos costa manera nan ta haya ta bon, no a tene cuenta cu e matanan di druif y ni cu nos naturalesa. E la sigui reclama cu Gobierno a duna LAGO un tereno pa traha un refineria, pero no pa haci y deshaci. Segun su persona LAGO a dempel e lagoen na [[Baby Beach]], caminda e piscadonan di San Nicolas tabata bay coy haas, tur e piscanan aki a muri.” Den su articulo e tabata roga autoridad pa bay mira kiko ta pasando cu e lagoen. Segun su persona LAGO a destrui e naturalesa por completo, como un persona cu ta aprecia e poco naturalesa cu Aruba tin, e la pidi pa stop di laga LAGO di sigui haci y deshaci cu e beachnan di San Nicolas, pa nan stop cu e practica destructivo aki. Na final di su articulo e la bisa “Laga nos tur juda spaar un poco di e naturaleza cu nos tin! Autoriad y pueblo di Aruba.. Man na Obra!” Jose Geerman Un amante di Naturaleza. ===Jose Geerman, un consehero, un persona critico=== Na 1974, e la acerca Betico Croes y Sr. Watty Vos kende e tempo ey tabata Minister, ambos a haya un telegram for di Jose Geerman den cual e ta pidinan pa interveni contra tur cu ta trapando of kier trapa riba derecho di e obreronan. ===Jose Geerman formando parti di e comision di 18 di maart 1976, institui pa Gobierno di Aruba=== Na cuminsamento di Maart 1976, e deputado di e tempo ey Sr. Nelson Oduber a instala un comission pa prepara y hinca un programa den otro, pa e celebracion di 18 di maart, na Stadion caminda a presenta e bandera y e himno oficial di Aruba. E comision tabata consisti di 13 persona entre otro, Godfried “Fifi” Eman como Presidente, Julio Maduro como vice presidente, Rufo Odor, Albert Eman, Holmo Henriquez, Maybelline Arends Croes, John Merryweather, Atan Lee, Rafael Estrada, Milo Croes, Augusto Croes y Jose Geerman. Pastoor Hendrikstraat, San Nicolas: Diasabra 5 di januari 1977, den oranan di mainta e curpa sin bida di Sr. Jose Geerman a wordo haya den su cas drumi riba un sofa. Sr. Geerman tabata tin 59 aña, E la wordo severamente maltrata cu un bloki y a fayece. E noticia aki a core hopi lihe rond di Aruba. Dilanti su cas tabata tin un multitud grandi di persona cu a bay mira pa nan mes kiko tabata pasando. ===Hopi lihe a detene un sospechoso=== Na prome instante autoridad no kier a duna mucho informacion encuanto e causa di su morto, pa motibo cu nan tabata bezig cu investigacion. E noticia di e morto di Señor Geerman a crea un consternacion grandi den e pueblo di Aruba. Hopi lihe a logra detene un sospechoso. Diadomingo 6 di Februari den careda di 6’or di atardi, Polis a detene R. Nicolaas como sospechoso den e caso di asesinato di Jose Geerman. R. Nicolaas pa algun aña atras tambe tabata riba lista como candidato pa e grupo di hobennan y regularmente por a mira R. Nicolaas den compania di e victima. E la keda deteni pa interogacion. ===Dos persona mas deteni como sospechoso=== Diadomingo pa dialuna e recherchenan cu tabata encarga cu e caso aki, a logra detene dos persona mas, cual ta M.H. y H.K. Mientrastanto e sospechoso R. Nicolaas a keda para ariba cu e no tin nada di haber cu e asesinato di Jose Geerman. E investigacion a sigui cana su caminda.E sospechosonan rM.H. y H.K. pa falta di purba nan a wordo laga hopi lihe bek den libertad. ===Entiero di Jose Geerman=== Diahuebs 10 di Februari 1977, a tuma luga e entiero di Jose Geerman, esaki tabata den careda di 4’or y mey di atardi, cu e la wordo hiba na su ultimo luga di sosiego. E entiero di Geerman tabata un entiero cu a haya hopi hende, hopi amigo y conocirnan di Jose a hibe na su ultimo luga di sosiego, cu ta e santana catolico na San Nicolas. Na e entiero por a mira, entre otro Betico Croes, Marco Bislip, Hilario “Lala” Angela y ex miembronan di Staten Ernst Finck y Fabian Kelly. Confesion di e prome sospechoso R. Nicolaas Diabierna 18 di februari, porfin e recherchenan a haya un confesion di e sospecho R. Nicolaas, cu hopi lihe despues di e asesinato di Jose Geerman a keda deteni. E la confesa cu na un forma hopi violento y cruel e la asesina Jose Geerman. Maske cu Recherchenan ya a haya un cantidad grandi di pruebanan tecnico contra Nicolaas, entre otro vingerprint riba un camisa di e sospechoso cu rastro di sanger humano. Esaki a wordo manda pa Gerechtelijk Laboratorium di Prof. Froenjes na Den Haag. Potret di Prof. Froenjes Dr. De Witte, kende ta e specialista di Sanger a informa autoridad local, cu e manchannan riba e camisa ta di sanger humano. Maske na prome instante e sospechoso a keda nenga, Dialuna 21 di februari 1977, e la confesa di a asesina Jose Geerman. ===Prome biaha cu e caso aki ta wordo atende den corte=== E la keda casi un aña cera prome cu su caso a bin dilanti. Diabierna 3 di februari 1978, e mester a presenta den corte. Fiscal a exigi 20 aña di castigo di prison, cuminsando for di e dia cu Nicolaas a wordo deteni cu ta 6 di februari 1977, esaki tabata e exigencia di Fiscal contra R. Nicolaas. E acusado R.Nicolaas cu na comienso di su detencion a admiti su culpabilidad, pero despues a cambia su declaracion, den corte a keda persisti cu e ta inocente. Hues su siguiente siman a keda di duna sentencia. E caso aki a haya hopi atencion di pueblo y tambe di e alumnonan di scol di polis. E caso a wordo trata extensamente, tur e sucedidonan a wordo describi for di e anochi prome cu e asesinato. Tur e declaracion di e acusado, di e testigonan y tambe di e 4 recherchenan cu tabata encarga cu e investigacion di e caso aki a wordo scucha. E acusado R. Nicolaas a wordo condena pa morto, subsidair doodslag, subsidair maltrato severo, cometi premedita cu morto como consecuencia. Subsidiair maltrato cometi cu un arma. Descripcion di e susedido, durante tratamento den corte. E caso aki pa e tempo ey, tabata un di e casonan mas complica y dificil den historia di Aruba y alavez misterioso. Especialmente si considera e asesino un persona cu e victima a duna di come, bebe y un luga di biba. Segun e acusado Nicolaas, e la admiti di a asesina Jose Geerman pa motibo cu e la wordo poni bou pression, castiga y golpinan cu e lo ricibi a pone cu e la firma, pero en realidad e ta inocente. ===Fiscal Arps di e tempo ey tabata convenci cu R. Nicolaas ta e asesino=== Fiscal Arps a acusa R. Nicolaas di a asesina intencionalmente y segun un plan prepara di antemano pa mata Jose Geerman den su cas, mientras e tabata drumi den su sofa. Segun fiscal, Nicolaas por a drenta e cas ya cu te cu un siman prome cu e asesinato e tabata biba den e cas aki y e cachonan conoce su persona caba y no lo blaf e. E tabata mescos cu un yiu pa Jose Geerman. E la kita dos shutter banda pariba di e cas y a drenta paden, e la haya Jose drumi riba un sofa den su sala, Nicolaas a comete e crimen cu un bloki of algo por estilo, e slanan cu Jose Geerman a ricibi tabata na e parti robes di su cabes y esaki tabata fatal y mas sigur Jose lo a muri al instante. Durante investigacion a bin topa cu restonan di cement na su heridanan, e cement aki lo mester ta di e bloki cu a wordo uza pa agredi señor Geerman na su cabes. E bloki mes, cu a wordo usa pa asesina Geerman, cual lo mester tin sanger y cabey na dje ainda, no a wordo haya. Autoridad a haya un spoor di un vingerprint di un duim di R. Nicolaas na momento cu lo a saca e shuttersnan di e bentana, pa drenta paden. Nicolaas a contesta cu esaki a pasa na momento cu e la bay mira paden. ===Tur investigacion ta mustra cu Nicolaas mes ta e asesino=== E raport di specialistanan tecnico a confirma cu e vingerprintnan haya, ta cuadra cu esun di e Nicolaas. E fiscal a mustra tambe cu a haya algun mancha chikito di sanger riba e paña cu Nicolaas a bisti e anochi aki. E abogado di R. Nicolaas a puntra si e pruebanan ta convence hues. E abogado a puntra cu si e declaracionnan di e polisnan ta prueba suficiente, segun e abogado, lastimamente cu na Aruba nan no por ni bisa exactamente ki ora un persona lo a fayece. Dia 10 di februari 1978, R. Nicolaas a sali liber di tur acusacion Riba 10 di februari 1978, Hues a dicta sentencia y R. Nicolaas di 28 aña a gana su caso, e la haya vrijspraak. E siman anterior durante e tratamento di e caso den corte, Fiscal a exigi 20 aña di castigo di prison y un siman despues den oranan di mainta Hues a haya cu e ponenciana contra R. Nicolaas, no ta legal y e pruebanan no ta convence su persona. Mientras cu R. Nicolas a wordo laga den libertad, fiscal a bira apela. Fiscal a apela, mesora despues di a scucha e sentencia di Hues den cual a duna R. Nicolaas vrijspraak. Fiscal su motibo tabata cu e sospechoso aki no tin un lugar fiho di biba y ultimo lo tabata biba den grotnan na San Nicolaas, pa ta sigur cu e acusado ta bon na altura di e apelacion aki y tambe e la wordo mesora poni riba papel y firma pa e acusado. R. Nicolaas a keda algun luna den libertad y lo mester a presenta den corte na November 1978, pero Hof a bolbe restrasa e tratamento di e caso di asesinato di Sr. Geerman, e rekmento di e caso tabata tin di haber cu e abogado nobo di R. Nicolaas. Abogado Sjiem fat tabata tin mester mas tempo pa studia e caso. Durante e prome caso den corte Nicolaas a wordo representa pa abogado Tjong Ajong, den cual hues a dun’e vrijspraak. Procureur General a duna ordo pa mesora detene R. Nicolaas Na momento cu e caso a keda posponi, Procureur General a duna ordo pa detene y cera R. Nicolaas te ora su caso bin dilanti riba e fecha nobo di 23 di januari 1979. Dia 23 di januari 1979, durante e tratamento di e caso Procureur General tambe a keda para riba 20 aña di castigo di prison cu anteriormente fiscal tambe a pidi pa R. Nicolaas, kende e tempo ey a cumpli 29 aña. E Procureur General ta haya cu ta prueba cu Nicolaas a asesina e ex politico, ex miembro di Staten Jose Geerman riba 5 di februari 1977 den su cas na [[Pastoor Hendrikstraat]]. E victima a wordo haya riba e dia aki den careda di 11’or di mainta, morto den un sofa. Segun raportnan di expertonan e lo a wordo asesina den careda di 4’or di marduga. ===Procureur General a baha pisa riba Nicolaas=== P.G. den corte a resumi tur locual a sosode for di dia 5 di februari 1977. Procureur General a ilustra tur e pruebanan cu nan a acumula contra Nicolaas demostrando su culpabilidad, entre otro e hecho cu riba e shuttersnan di glas a haya su fingerprints. E la saca e shuttersnan pa drenta den e cas di e victima, esaki segun expertonan. Tambe riba e jacket cu Nicolaas tabata tin bisti e anochi aki, nan a haya mancha di sanger cu ta cuadra cu e mesun sanger cu a wordo haya na e muraya den e cas di Jose. Nicolaas a bisa cu dia 24 di januari 1977 despues cu e la haya un pleito cu Jose, na e cas di Jose, su persona no a bolbe mas na e cas aki. P.G. tabata tin duda den esaki. E vingerprintnan riba e shuttersnan, segun e expertonan no ta mas bieu cu 1 of dos dia. P.G. a sigui bisa cu e ta haya cu un persona a wordo mata den un forma hopi inhumano, mientras cu e victima tabata simplemente drumi trankil den su cas. E victima nunca lo por a biba pensa cu un hende, cu e la duna di come, bebe y un luga di biba por a hasi algo asina cu ne. Pa e motibo aki P.G. a exigi 20 aña di castigo di prison. ===Abogado Sjiemfat pa dos ora largo defendiendo su cliente=== Abogado Sjiem Fat, e abogado defensor a hiba un defensa cu a dura dos ora y tabata hopi interesante. Segun e abogado e fingerprintsnan nan por ta di paden tambe y no necesariamente ta di pafo. muy bien por ta ora e lo por a habrinan, mirando cu e acusado a biba den e cas aki y regularmente tabata haci e shutternan limpi, segun e abogado Nicolaas mester a press riba nan paso tin di e shuttersnan aki cu no ta habri facil. Abogado defensor a lubida un aspecto hopi importante cu den e raport di e patholoog anatoom, no ta poni ki ora e victima a wordo asesina. E abogado a bin cu un declaracion di un testigo H. kende a bisa cu e anochi di 4 di februari 1977, H. a prepara cuminda pa Geerman, esaki den presencia di e homber di fam Q. kende a keda un rato mas mira baseball na Television y despues a bay su cas. Segun e abogado, e victima a keda su so cu e testigo H. y cu Jose Geerman mientrastanto lo por a pega soño tambe. E abogado ta haya cu den e proces verbaal no tin nada concreto cu no ta descarta cu e asesinato lo por a tuma lugar riba 4 y no 5 di februari 1977. E la sigui bisa cu niun hende no por sospecha cu e homber H. tambe lo por a comet’e e asesinato aki y despues bay su cas. Aki tin posibilidadnan real cu e dos personanan aki tambe lo por a asesina Jose Geerman. Despues e abogado a sigui riba explicacionnan di e diferente raportnan traha den cual entre otro vingerprint por keda basta largo marca. ===Abogado Sjiem fat pidiendo pa laga su cliente den libertad=== Por ultimo e abogado a haya cu tin hopi duda di e culpabilidad di su cliente y a pidi Hof pa laga su cliente den libertad. Despues cu Huesnan a retira pa delibera un rato riba e peticion di e abogado Sjiem Fat, e presidente di Hof a bin bek bisando cu hof a rechasa e peticion di abogado Sjiem Fat, Nicolaas ta keda cera. Segun e abogado su cliente a firma su culpabilidad despues di a wordo maltrata pa dos ora largo door di polis y durante e reconstruccion e la wordo bisa kiko e mester haci. E acusado a conta kiko tur e la haci riba e dia di 4 pa 5 di februari 1977 Den corte na momento cu hues a puntra R. Nicolaas si e ta culpabel di a asesina Señor Geerman, e la contesta cu e no a mata Jose Geerman. E la conta cu dia 4 di februari 1977 e tabata na su cas na Zeewijk, hunto cu e doño di e cas, cu ta famia Maduro y cu algun amigo di e famia, nan a sinta henter dia na cas dal betro e.o nan a bebe brandy, despues nan a sigui cu rum. ===E acusado a pasa varios caminda y a topa varios amigo=== E acusado a sigui conta cu mas den oranan di atardi, e la sali bay dal un keiro den e caya principal di San Nicolas. E tabata bashi y tabata tin solamente 5 pa 10 florin cu ne. Entre 8 ‘or y 8’or y mey ela bay bishita un bon amigo un tal Iri kende ta un meneer di scol y supuestamente e tabata yudando Nicolaas skirbi un buki. Su amigo Kock a yude cu 3 florin. Aki hues a remarca segun e raport di reclassering Iri a declara cu ela mira Nicolas despues di 11’or. E acusado a keda insisti cu e meste tabata prome cu 9’or paso Weg Fontein Rumshop ta cera 9’or. Segun Nicolaas ta na weg Fontein Rumshop e la bay cumpra un botter di rum. Prome cu ela bay di Iri su cas, e la bay cumpra dos cerbes pa nan bebe. E acusado a bisa cu banda di 9’or e la bay bishita un amigo di dje Jossy na weg Fontein, pero e no tabata na su cas. E lo a bay busca placa fia cerca Jossy. Despues cu e la sali for di Jossy su cas e la sigui, e la bay cumpra un botter di rum y dos coca cola. Na caminda e la topa bin topa cu Daal, Marcelo, Rombley y Arends y Oiky. Nan a manda dos of 3 rond, e la bebe dos of tres Cerbes. Na e momentonan ey ainda e tabata tin e botter di rum y e dos coca colanan. E acusado a conta cu despues di mey anochi e la bay dal un keiro den centro di San Nicolaas E la sigui conta cu unda cu e la bay e tabata den compania di sr. Kappel. Den careda di 11’or Kappel a bira burachi y e la hibe su cas. Na e cas di kappel e la dal 3 sigaria. Den careda di mey anochi e la bay bek den centro di San Nicolas, pero prome cu esey e la pasa su cas cambia paña. E la bisti su jacket di jeans pa motibo cu den e temporada ey anochi ta bira mas frieu. Bebiendo, topando amigo, tambe bendiendo y dealmento di marihuana Den e centro nocturno di San Nicolas durante su bueltanan den e cayanan, tur caminda e tabata topa cu amigonan, na China Clipper e la topa cu Joy, despues e la bay na Tropicana, e tabata tin poco marihuana cu ne y a haci deal di marihuana, asina e la haya 5 dollar plus 10 florin. Hues a remarca cu Joy a declara cu ta cu un papel di 25 fls e la paga, Nicolaas a nenga te cu e la bisa hues, cu e la fia Joy 5 florin. Asina segun su persona su anochi a sigui bebiendo alcohol, topa cu su amigonan, bendiendo su marihuana y haci deal pa bende mas marihuana, paso e no tabata tin tur e marihuana riba dje, pero na su cas e tabata tin mas. Segun su persona e la pasa cu un amigo den Pastoor Hendrikstraat Segun su persona despues cu e la caba di keiro den Centro di San Nicolaas, e la pasa den Pastoor Hendrikstraat, e tabata acompaña pa un amigo y segun un testigo enberdad nan a mir’e cu un amigo pasa den Pastoor Hendrikstraat, pero kiko a sosode exactamente e marduga di 5 di Februari 1977 a/ta keda un misterio. ===Riba 13 di februari 1979, hof a sentencia R. Nicolaas cu 15 aña di castigo di prison=== Un cos ta sigur, for di investigacionnan haci a sali na cla cu e paña cu e la bisti e anochi aki, tabata na sanger humano, e mesun sanger cu tabata gespart na muraya den cas di Jose Geerman. E parti di Pastoor Hendrikstraat pasa banda di cas di Jose Geerman pa bay su cas na Zeewijk, con y kiko a pasa keda misterio. Riba 13 di februari 1979, Hof na Corsou a dicta sentencia, e acusado R. Nicolaas a keda condena na un castigo di prison di 15 aña. Maske cu Procureur General y Fiscal Arps a pidi 20 aña di castigo di prison pa e asesinato aki, pero Hof no a haya cu tin prueba di asesinato, pero si a conclui cu ta trata di homicidio den cual riba 5 di februari 1977 Jose Geerman a bira e victima. Pa e motibo aki R. Nicolaas a haya 15 aña di castigo di prison. E aña aki a haci 44 aña cu Jose Geerman a bay sosega, nos di arubanative.com, nunca a conoce Sr. Jose Geerman y ni su famia, si e tabata casa, divorcia of si e tabata tin un famia. Tampoco nos no conoce e asesino, di fam Nicolaas si e ta bibo ainda, ni si e ta na Aruba. E ta un susedido cu lo bay den historia como un caso misterioso y dificil pa compronde. Den nos investigacion nos no a encontra e motibo real pakiko Nicolaas lo por a asesina Jose Geerman. *UPDATE 28 februari 2021: Na 1971, Jose Geerman, su ruman homber Simon Geerman tabata riba e prome lista di MEP, Betico e tempo ey semper tabata bishita Jose Geerman pa conseho y guia, como cu e tabata un politico grandi den su tempo. Alabes e tambe tabata un persona cu tabata kier a mira su isla liber, como partner igual den Reino Hulandes y no manera tempo di Antias bou di Corsou. R. Nicolaas a sinta su castigo te na aña 1988, despues a bay biba na Hulanda y na mei di aña 2005, e la wordo cruelmente asesina. *Update: 5 maart 2021 Sr. Jose Geerman tabata casa cu Sra. Marina de Veer y hunto nan a haya tres yiu, dos homber y un muhe. Gobierno di Aruba na 1995 a inicia un proyecto cu tabata un plan di e gobierno anterior, pero cu a keda para. E proyecto tabata nombra cayanan na baluartenan di Aruba. Riba 7 di september 1995, gobierno di Aruba a cambia e nomber di Congoweg pa [[Caya Jose Geerman]].<ref>Congoweg wordt Caya José Geerman. "Amigoe". Curaçao, 07-09-1995, p. 7. Geraadpleegd op Delpher op 31-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644937:mpeg21:p007</ref> Investigando y lesando informacionnan nos por a conclui cu Jose Geerman, tabata mustra di tabata un persona cu un caracter fuerte y tabata para na banda di e homber chikito, tambe e tabata un defensor di nos naturalesa, e tabata stima Aruba, su tradicionnan, su cultura etc. E tabata un persona cu kier a mira su isla keda perserva. Jose Geerman no tabata solamente un politico, pero un escritor, defensor di Aruba, un persona patriotico y tabata para pa locual e ta kere aden. Jose Geerman no tabata tin miedo di expresa su mes, pero di otro banda e tabata un persona humano cu a duna un otro di come, bebe y drumi y a wordo paga cu morto, un traicion hopi cruel. ig14wo5y2w8l1y4yasbatpef0gv96k3 192352 192351 2026-05-31T18:03:22Z Caribiana 8320 192352 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ {{Infobox politico| variante = a | nomber = Jose Geerman | nomber completo = | fecha nacemento = [[13 di mei]] [[1963]] | luga nacemento = {{ABW}} | fecha fayecimento = | luga fayecimento = | pais = {{ABW}} | partido = [[Partido di Pueblo Arubano]] (AVP)<br>[[Partido Patriotico Arubano]] (PPA) | titulo = | temporada1 = 1954/55? - 19? | funcion1 = Miembro di [[Parlamento di Antias Hulandes]] | temporada2 = | funcion2 = | website = }} '''Jose Geerman''' (☆ [[19 di mart|19 di maart]] [[1917]] na [[Aruba]] – † [[5 di febrüari|5 di februari]] [[1977]] na [[San Nicolas]]) tabata un poeta y polotico [[Aruba|Arubiano]]. E tabata miembro di [[Parlamento di Antias Hulandes]] di 19.. te 197? Ademas riba nivel insular, el a sirbi como diputado di Colegio Ehecutivo y como miembro di Conseho Insular. == Biografia == Jose Geerman tabata e di dos yiu di e cinco yiu di Bernard (MO Dichi) Geerman (1886-1972). NOTES *[https://arubanative.com/2021/02/26/historia-di-aruba-un-gran-politico-na-aruba-a-wordo-asesina-cruelmente-pa-un-persona-cu-e-la-duna-di-come-bebe-y-a-dune-luga-di-drumi/ Un gran politico na Aruba], arubanative.com (26 februari 2021) Nos a dedica e historia aki na un gran Arubiano, un politico, defensor di e obreronan y di e naturalesa di Aruba. Un persona cu tabata tin hopi amor pa su isla, hopi ambicion, a skirbi buki, skirbi letra pa cancion y varios articulonan cu a keda publica den corantnan di antes, pero lamentabelmente na aña 1977 destino tabata tin un otro plan pa e gran persona aki. Den un forma hopi cruel y tristo e la wordo asesina, su asesino tabata un persona cu e la saca man yuda, pa despues e wordo paga cu morto. Jose Geerman a nace riba 19 di maart 1917, como hoben e la bay traha na L.A.G.O., pero hopi lihe Jose a ripara cu e tin un ambicion grandi den su bida, cual ta drenta den politica. Na aña 1949, e la tuma e reto grandi aki, durante su carera como politico e la ocupa varios funcionnan halto, entre otro deputado di Aruba, Miembro di Staten di Antias, Miembro di Eilandsraad di Aruba. Su prome eleccion tabata dia 17 di maart 1949, un eleccion cu tabata hopi importante y unico pa Aruba. Pa prome biaha cu Jose Geerman a bay riba un lista politico tabata e eleccion di 17 di maart 1949. Un eleccion completamente diferente na Aruba. Esaki tabata pa dos motibo, e elecion aki pa prome biaha e ser femenina biba na Aruba, por a eherce su derecho di vota y alabes nan por a postula nan mes tambe como candidato riba e partidonan politico. Señora Laura Wernet Paskel dfm tabata e dama cu a bringa pa muhenan na Aruba haya e derecho di voto y alabes tabata e prome dama cu a subi un lista politico. E otro motibo hopi importante tabata cu e elecion aki, di tres representante den Staten di Antiyas, Aruba a logra haya 8 asiento, mes tanto cu Corsou, den e Staten nobo di Antiyas. === Jose Geerman a bira miembro di Parlamento di Antias Hulandes === E dia di elecion mas cu 10 mil persona biba na Aruba a bay eherce nan derecho di voto, E resultado tabata A.V.P. a logra haya mayoria di asiento cu tabata 5 asiento y U.N.A. a haya tres asiento. E candidatonan cu a wordo escohi pa A.V.P. pa representa Aruba den e Staten di Antiyas, tabata Sr. J.Henny Eman (Henny bieu), Juan Irausquin, Porfirio Croes, Moses De Cuba y Jose Geerman. E otro tres representantenan tabata di U.N.A. tabata Felepito Tromp(ex gobernador), Dr. Dussenbroek y Mario Arends. Na augustus 1951, Jose Geerman a bira deputado di Eilandsraad y no por a keda ocupa e puesto di miembro di Staten di Antiyas y a wordo remplaza pa Dr. De la Fuente. Despues di e kiebro den A.V.P., un grupo cu tabata riba lista di A.V.P. a bandona A.V.P. y a lanta P.P.A., hopi hende tabata specula e posicion di Sr. Jose Geerman, pero Shon A Eman na 1955 a bisa bon cla cu Jose Geerman ta un candidato fiel di A.V.P. y cu sigur no lo bandona e partido, Avp. E resultado di e elecion e aña ey, A.V.P. a haya dos asiento so den Staten di Antiyas, e dos asientonan aki a wordo ocupa pa Shon A Eman y Jose Geerman. Jose Geerman mester a retira prome como deputado pa por a ocupa e puesto di miembro di Staten di Antiyas. Na October 1957, Jose Geerman a bira malo y mester a bay Caracas pa un siman pa tratamento medico. ===Jose Geerman a bandona A.V.P. y a join P.P.A.=== E aña 1958 no tabata un aña facil pa Jose Geerman, despues di casi 10 aña di tabata un politico hopi activo den e fila di A.V.P., e la dicidi di distancia di e partido aki y join P.P.A. Sr. Geerman a bisa bon cla cu e por steun gobierno, pero e mester por cumpli cu e deseonan di e obreronan. SI no e no por steun e gobierno aki. Na augustus 1962, Sr. Geerman despues di elecion a dicidi di no acepta e puesto di miembro di Staten di Antiyas mas y a bay Hulanda, cu verlof. Sr. Jacobo “Coco” Erasmus a tuma e puesto di Miembro di Parlamento di Antias. ===Preocupacion pa e desempleo creciente=== Sr. Geerman durante un reunion di eilandsraad na 1963, a pidi Gobierno pa no hunga politica di avestrus, pero e tabata sa bon cu Gobierno no lo stroba LAGO di introduci 40 ora di trabou pa siman, pa su trahadonan. Sr. Geerman tabata mas preocupa cu e desempleo creciente e tempo ey, pa motibo cu LAGO tabata lay off hende, durante reunion e la haci un pregunta si acaso e trahadonan cu a perde trabou na LAGO, no lo por bay traha na Hulanda. E opcion aki tabata simplemento un sugerencia, pa motibo cu e tempo ey, no tabata tin suficiente trahado na Hulanda y madre patria tabata importa trahado for di Spaña, Italia etc. ===Entrega di un peticion pa 40 ora di trabou pa siman=== Jose Geerman hunto cu mas miembro di fraccion di PPA, na 1964 a entrega un peticion na e presidente di Eilandsraad pa introduci 40 ora di trabou pa siman, pa tur obrero y tambe tur e trahadonan di gobierno. Pa haci esaki mescos cu recientemente a wordo introduci pa LAGO y SHELL. Na fin di 1964 Sr. Geerman a bira malo y prome siman di januari 1965, e la wordo interna na Hospital, dia 20 di Januari 1965, e la sali for di hospital, pero e tabata tin mester di hopi sosiego. ===Reunion di presupuesto 1965=== Durante tratamento di e presupuesto diamars 9 di februari 1965, Sr. Geerman ferozmente a expresa su mes, pa locual Hulanda tabata haci cu Antias, e tempo Hulanda tabata haci hopi dificil pa financia proyectonan na Antiyas, nan no tabata aproba tur proyecto di biaha, pero nan tabata studia cada proyecto apart y tabata dura masha hopi pa cada proyecto wordo financia. Pero ora di financia otro pais, nan no tabata haci asina dificil. Sr. Geerman a pidi pa Antiyas pone un representante ” estilo watchdog na Hulanda y na Brussels pa percura cu e financiamento bay mas lihe. E la propone na gobierno pa tur hende traha 8 ora pa dia y maximo 45 ora pa siman, ” tempo di catibu a pasa”. E la pidi Gobierno di Antiyas institui mas pronto cu ta posibel un comision pa stipula e gramatica, ortografia y vocabulario di Papiamento, pa motibo cu su persona ta skirbiendo un buki y ainda no tin reglanan pa skirbi Papiamento. Tambe e la pidi gobierno pa haci algo cu e tarifanan hopi halto di electricidad y hopi mas punto valioso cu e la trece dilanti pa trata na logra e felicidad y tranquilidad na Aruba. ===Jose Geerman como escritor=== Señor Geerman tabata tin varios hobby y un di nan tabata skirbi. Na April 1965, Jose a skirbi un buki, e titulo tabata “Juancho di Rooi Spokie” e la splica bon cla cu e buki no tin nada di haber cu politica, pero su amor pa e folklor, e cultura di Aruba. Na 1961 e la yega di skirbi un articulo cu a keda publica den Simadan, e titulo di e articulo tabata “Awa cero y maishi rabo”. Durante hopi aña e tabata colecta informacion pa skirbi un buki, su intencion tabata pa publicanan despues cu e bay cu pensioen, pero e no por a warda asina hopi mas. Gezaghebber di e tempo ey Sr. O. Henriquez a haya e prome exemplar pa lesa. ===Invitacion di Gobernador Debrot=== Diadomingo 24 di oktober 1965 Gobernador di Antias di e tempo ey Señor Debrot, a invita algun escritor local pa un encuentro cu su persona kende tambe ta un escritor. Cada invitado a presenta na Gobernador nan bukinan. Jose Geerman tambe tabata un di e invitadonan, e no tabata solamente un politico, pero un escritor Arubano tambe. ===“Oh Lovely Moonlight” un poesia cu a wordo uza como letra pa un cancion=== Jose Geerman, banda di tabata un politico, un escritor di buki y articulo den corant, tabata tin mas talento, entre otro di skirbi letra pa cantica. Jose Geerman, te hasta a yega di haya un oferta for di un compania discografico Mericano, pa un cancion cu ela composita ” Oh lovely Moonlight” tambe nan a pidi Geerman pa manda mas composicion di cantica. “Oh Lovely Moonlight”, a wordo skirbi 30 aña prome pa Jose Geerman como un poesia tocante Moonlight, e poesia aki a wordo traduci na ingles y a wordo uza como letra di un cancion. El a manda esaki pa e compania discografico.<ref>„Oh lovely moonlight" Staten- en raadslid L. Geerman opplaat. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 25-10-1965, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 31-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462451:mpeg21:p006</ref> E prome persona cu a canta e cancion aki tabata Ernie Susser y esaki a wordo graba riba disco como prueba y a wordo manda pa e compania mericano. E compania tabata dispuesto pa graba e disco aki, pero a conseha Geerman pa busca un cantante mas conoci pa canta e cancion aki. ===Un proyecto di Jose Geerman “Masiduri”, su amor pa e naturalesa di Aruba=== Na Januari 1967, un grupo di miembro di Eilandsraad a haci un bishita na e herbebossing proyect na Miramar. E herbebossing proyect tabata inclui cu annualmente lo planta entre 2 mil pa 3 mil mata. E proyecto tabata mustrando hopi exitoso, mirando cu 80 porciento di e matanan a logra crece. Pa evita cu cabrito ta come e matanan, nan tabata wordo protegi pa barinan di zeta. E ultimo parti di e bishita di e miembronan di Eilandsraad, tabata Masiduri. Masiduri tabata un lugar hopi stima pa Jose Geerman. Jose Geerman a inicia e proyecto aki y su intencion tabata pa haci e area aki un natuurreservaat, caminda e flora y fauna hunto lo por wordo protegi. Na 1964 Señor Geerman como hefe di werkverschaffing a cuminsa cu e proyecto di Masiduri, conhuntamente cu e trahadonan di Werkverschaffing. Sr. Geerman su amor, aprecio y e empeño pa perserva e naturalesa di Aruba tabata hopi grandi. Jose Geerman kier a perserva e Aruba di antes pa futuro generacionnan. E amor grandi cu e tabata tin pa Aruba su naturalesa, a haci’e cuminsa cu e proyecto aki y hopi lihe a bira exitoso. Jose Geerman hunto cu e trahadonan di Werkverschaffing a haya un tereno di 60 hectare, prome stap tabata pa cera e tereno aki bon. Despues cu nan a haci e tereno aki limpi, nan a cuminsa planta matanan di Aruba. Tambe nan a traha un cas di torta y a pone varios articulonan di antes den e cas. Na 1967 tabata tin 1397 mata riba e tereno di Masiduri, di cual tabata tin almendra, guyaba, barba di joncuman, sorsaca, rucu, Karawara Spaño y varios otro mata tambe. Durante e bishita orguyosamente Sr. Jose Geerman a mustra su coleganan e mata di Eucalyptus cu e la manda busca for di Australia y cu tabata creciendo bon na Aruba. Sin lubida cu riba e tereno na Masiduri tin como 22 sorto di parha. Wawoe, totolica, barica geel, moffie, Gonzalito, chonchorogai etc. Segun Geerman, Masiduri a haya hopi atencion di LAGO y e idea tras di e proyecto aki tabata pa cuminsa trece e muchanan di scol na Masiduri pa asina siñanan mas di Aruba su naturalesa y e Aruba di antes. ===Jose Geerman a keda deteni, despues di accidentalmente a tira riba un hoben=== Diasabra 28 di october 1967, tabata un dia scur den bida di Sr. Geerman. Den oranan di merdia Jose Geerman a dicidi di bay dal algun drinks na un lugar na San Nicolas, e bario caminda e tabata biba. Jose Geerman despues di algun drinks a lanta pa bay paga su cuenta, aki ta caminda cu a sosode un accidente basta fastioso pa Sr. Geerman. Na momento cu e la hinca man den su saco, pa bay saca placa pa paga su cuenta, pa su mala suerte e revolver cu e tabata tin hinca den su saca di carson, sin cu e por a yuda a los un tiro y a herida un hoben cu ni conoce Sr. Geerman. E hoben A. Angela di 25 aña a keda herida na e parti abou di su barica. Na momento cu Sr. Geerman a mira sanger, e la spanta y a sali na careda bay. E hoben a wordo hiba hospital pa tratamento medico, pero despues a resulta cu e herida no tabata serio. Polis a wordo pidi pa haci e investigacion. Jose Geerman kende tabata e tempo ey tabata un miembro independiente di Staten di Antiyas, un rato prome di e susedido e tabata tin un discussion cu yiu homber di un minister di Antiyas. Despues di un rato polis a bin topa cu Geerman sinta banda di lama na Grapefield. Geerman tabata poco bebi, e la keda deteni pa mas investigacion y diadomingo den careda di 1’or di merdia e la wordo laga den libertad. ===Jose Geerman su deseo pa Aruba sali for di e constelacion Antiano=== Na e mesun aña aki, 1967, Jose Geerman kende pa hopi aña tabata pertenece na P.P.A., a dicidi di bira independiente y tabata di opinion cu Aruba mester sali for di Antiyas. Su deseo tabata pa Aruba sali for di e constelacion Antiyano, pero keda den Reino. ===Geerman a tuma su retiro for di partido P.P.A.=== E tabata mira e futuro di Aruba den Antiyas Hulandes basta scur, Sr. Geerman tabata boga pa un Aruba banda di Corsou y no bou Corsou. Algun miembro di PPA a firma un acuerdo, sin consulta cu su persona, esaki tabata e motibo principal pa e la retira for di P.P.A. Segun su persona cu locual nan a firma, Corsou lo por tuma un posicion mas dominante contra Aruba. Esaki pa su persona sigur ta algo inaceptabel. Durante un reunion e la bisa, ” Pa loke ta trata Aruba, mi por asegura cu e repartimento di asientonan di gobierno di antiyas, lo ta e motibo principal pa den futuro desolve Antiyas Hulandes for di otro. Futuro lo demostra locual mi ta bisando.” Y despues di basta aña señor Geerman a haya rason. Na Aruba, e retiro di Sr. Geerman for di P.P.A. sigur no a bin como sorpresa, paso Sr. Geerman ta conoci pa expresa su mes y tabata wordo mira como e zorgenkindje di P.P.A. caba, e tabata duna un impression di ta un politico cu no tabata baila riba tur tono. ===“Hot Latin Blood”, otro buki mas skirbi pa Jose Geerman=== Na 1968, Jose Geerman cu e uitgeverij Carlton Press Inc. na New York a pubica un buki yama “Hot Latin Blood” , e buki aki ta bay over di dos famia na Aruba. E buki aki su meta tabata pa e lesadonan haya sa mas di e bida diario di famianan na Aruba. E buki ta describi tambe e isla y su habitantenan. Esaki no tabata e unico buki, paso e tempo ey Geerman tabata trahando riba un buki di Antiyas hulandes, cu ta cuminsa cu e Ronde Tafel Conferentie. Carlton Press Inc,a describi Jose Geerman como un persona cu a biaha hopi, cu a conoce mundo y ta papia 4 idioma. Jose Geerman a sigui un curso di Journalistiek na Newspaper Instituut na Merca y tambe a bay curso na Bennet College. ===Jose Geerman a retira pa semper for di politica=== Sr Jose Geerman na Juni 1969, a dicidi di retira for di politica, despues di 20 aña di tabata un politico basta activo riba A.V.P. y despues P.P.A. Jose Geerman a subi riba lista di A.V.P. na Maart 1949 y semper a sali na defensa di e homber chikito, e obrero, e naturalesa di Aruba etc. Na Juni 1969, Jose a dicidi di retira pa motibo di salud, e no por a sigui sirbi e pueblo mas y a gradici Aruba, muy en particularmente Antillas Hulandes y tur otro persona pa a dun’e un chens di por a sirbi Aruba y Antiyas. Aruba como eilandsraad lid y deputado. Pa Antiyas Hulandes pa a forma parti di Staten di Antiyas. ===Jose Geerman, un amante di naturalesa === Jose Geerman como un persona cu ta stima naturalesa a keda activo skirbiendo articulonan pa publicacion den corantnan. Entre otro un articulo cu e la skirbi, na Juli 1971, den cual e la expresa su rabia y dolor, mirando con LAGO tabata haciendo cu e poco naturalesa cu Aruba tin. Segun su persona LAGO y Shell tabata manda riba Antiyas Hulandes, na varios ocasion e la critica esaki caba y ta hayando dia pa dia mas rason. LAGO a daña e costa di Aruba, Segun e la skirbi den su articulo ” Prome a deposita resto di azeta y haci tur nos costa blanco preto preto. LAGO a carga santo blanco for di nos costa manera nan ta haya ta bon, no a tene cuenta cu e matanan di druif y ni cu nos naturalesa. E la sigui reclama cu Gobierno a duna LAGO un tereno pa traha un refineria, pero no pa haci y deshaci. Segun su persona LAGO a dempel e lagoen na [[Baby Beach]], caminda e piscadonan di San Nicolas tabata bay coy haas, tur e piscanan aki a muri.” Den su articulo e tabata roga autoridad pa bay mira kiko ta pasando cu e lagoen. Segun su persona LAGO a destrui e naturalesa por completo, como un persona cu ta aprecia e poco naturalesa cu Aruba tin, e la pidi pa stop di laga LAGO di sigui haci y deshaci cu e beachnan di San Nicolas, pa nan stop cu e practica destructivo aki. Na final di su articulo e la bisa “Laga nos tur juda spaar un poco di e naturaleza cu nos tin! Autoriad y pueblo di Aruba.. Man na Obra!” Jose Geerman Un amante di Naturaleza. ===Jose Geerman, un consehero, un persona critico=== Na 1974, e la acerca Betico Croes y Sr. Watty Vos kende e tempo ey tabata Minister, ambos a haya un telegram for di Jose Geerman den cual e ta pidinan pa interveni contra tur cu ta trapando of kier trapa riba derecho di e obreronan. ===Jose Geerman formando parti di e comision di 18 di maart 1976, institui pa Gobierno di Aruba=== Na cuminsamento di Maart 1976, e deputado di e tempo ey Sr. Nelson Oduber a instala un comission pa prepara y hinca un programa den otro, pa e celebracion di 18 di maart, na Stadion caminda a presenta e bandera y e himno oficial di Aruba. E comision tabata consisti di 13 persona entre otro, Godfried “Fifi” Eman como Presidente, Julio Maduro como vice presidente, Rufo Odor, Albert Eman, Holmo Henriquez, Maybelline Arends Croes, John Merryweather, Atan Lee, Rafael Estrada, Milo Croes, Augusto Croes y Jose Geerman. Pastoor Hendrikstraat, San Nicolas: Diasabra 5 di januari 1977, den oranan di mainta e curpa sin bida di Sr. Jose Geerman a wordo haya den su cas drumi riba un sofa. Sr. Geerman tabata tin 59 aña, E la wordo severamente maltrata cu un bloki y a fayece. E noticia aki a core hopi lihe rond di Aruba. Dilanti su cas tabata tin un multitud grandi di persona cu a bay mira pa nan mes kiko tabata pasando. ===Hopi lihe a detene un sospechoso=== Na prome instante autoridad no kier a duna mucho informacion encuanto e causa di su morto, pa motibo cu nan tabata bezig cu investigacion. E noticia di e morto di Señor Geerman a crea un consternacion grandi den e pueblo di Aruba. Hopi lihe a logra detene un sospechoso. Diadomingo 6 di Februari den careda di 6’or di atardi, Polis a detene R. Nicolaas como sospechoso den e caso di asesinato di Jose Geerman. R. Nicolaas pa algun aña atras tambe tabata riba lista como candidato pa e grupo di hobennan y regularmente por a mira R. Nicolaas den compania di e victima. E la keda deteni pa interogacion. ===Dos persona mas deteni como sospechoso=== Diadomingo pa dialuna e recherchenan cu tabata encarga cu e caso aki, a logra detene dos persona mas, cual ta M.H. y H.K. Mientrastanto e sospechoso R. Nicolaas a keda para ariba cu e no tin nada di haber cu e asesinato di Jose Geerman. E investigacion a sigui cana su caminda.E sospechosonan rM.H. y H.K. pa falta di purba nan a wordo laga hopi lihe bek den libertad. ===Entiero di Jose Geerman=== Diahuebs 10 di Februari 1977, a tuma luga e entiero di Jose Geerman, esaki tabata den careda di 4’or y mey di atardi, cu e la wordo hiba na su ultimo luga di sosiego. E entiero di Geerman tabata un entiero cu a haya hopi hende, hopi amigo y conocirnan di Jose a hibe na su ultimo luga di sosiego, cu ta e santana catolico na San Nicolas. Na e entiero por a mira, entre otro Betico Croes, Marco Bislip, Hilario “Lala” Angela y ex miembronan di Staten Ernst Finck y Fabian Kelly. Confesion di e prome sospechoso R. Nicolaas Diabierna 18 di februari, porfin e recherchenan a haya un confesion di e sospecho R. Nicolaas, cu hopi lihe despues di e asesinato di Jose Geerman a keda deteni. E la confesa cu na un forma hopi violento y cruel e la asesina Jose Geerman. Maske cu Recherchenan ya a haya un cantidad grandi di pruebanan tecnico contra Nicolaas, entre otro vingerprint riba un camisa di e sospechoso cu rastro di sanger humano. Esaki a wordo manda pa Gerechtelijk Laboratorium di Prof. Froenjes na Den Haag. Potret di Prof. Froenjes Dr. De Witte, kende ta e specialista di Sanger a informa autoridad local, cu e manchannan riba e camisa ta di sanger humano. Maske na prome instante e sospechoso a keda nenga, Dialuna 21 di februari 1977, e la confesa di a asesina Jose Geerman. ===Prome biaha cu e caso aki ta wordo atende den corte=== E la keda casi un aña cera prome cu su caso a bin dilanti. Diabierna 3 di februari 1978, e mester a presenta den corte. Fiscal a exigi 20 aña di castigo di prison, cuminsando for di e dia cu Nicolaas a wordo deteni cu ta 6 di februari 1977, esaki tabata e exigencia di Fiscal contra R. Nicolaas. E acusado R.Nicolaas cu na comienso di su detencion a admiti su culpabilidad, pero despues a cambia su declaracion, den corte a keda persisti cu e ta inocente. Hues su siguiente siman a keda di duna sentencia. E caso aki a haya hopi atencion di pueblo y tambe di e alumnonan di scol di polis. E caso a wordo trata extensamente, tur e sucedidonan a wordo describi for di e anochi prome cu e asesinato. Tur e declaracion di e acusado, di e testigonan y tambe di e 4 recherchenan cu tabata encarga cu e investigacion di e caso aki a wordo scucha. E acusado R. Nicolaas a wordo condena pa morto, subsidair doodslag, subsidair maltrato severo, cometi premedita cu morto como consecuencia. Subsidiair maltrato cometi cu un arma. Descripcion di e susedido, durante tratamento den corte. E caso aki pa e tempo ey, tabata un di e casonan mas complica y dificil den historia di Aruba y alavez misterioso. Especialmente si considera e asesino un persona cu e victima a duna di come, bebe y un luga di biba. Segun e acusado Nicolaas, e la admiti di a asesina Jose Geerman pa motibo cu e la wordo poni bou pression, castiga y golpinan cu e lo ricibi a pone cu e la firma, pero en realidad e ta inocente. ===Fiscal Arps di e tempo ey tabata convenci cu R. Nicolaas ta e asesino=== Fiscal Arps a acusa R. Nicolaas di a asesina intencionalmente y segun un plan prepara di antemano pa mata Jose Geerman den su cas, mientras e tabata drumi den su sofa. Segun fiscal, Nicolaas por a drenta e cas ya cu te cu un siman prome cu e asesinato e tabata biba den e cas aki y e cachonan conoce su persona caba y no lo blaf e. E tabata mescos cu un yiu pa Jose Geerman. E la kita dos shutter banda pariba di e cas y a drenta paden, e la haya Jose drumi riba un sofa den su sala, Nicolaas a comete e crimen cu un bloki of algo por estilo, e slanan cu Jose Geerman a ricibi tabata na e parti robes di su cabes y esaki tabata fatal y mas sigur Jose lo a muri al instante. Durante investigacion a bin topa cu restonan di cement na su heridanan, e cement aki lo mester ta di e bloki cu a wordo uza pa agredi señor Geerman na su cabes. E bloki mes, cu a wordo usa pa asesina Geerman, cual lo mester tin sanger y cabey na dje ainda, no a wordo haya. Autoridad a haya un spoor di un vingerprint di un duim di R. Nicolaas na momento cu lo a saca e shuttersnan di e bentana, pa drenta paden. Nicolaas a contesta cu esaki a pasa na momento cu e la bay mira paden. ===Tur investigacion ta mustra cu Nicolaas mes ta e asesino=== E raport di specialistanan tecnico a confirma cu e vingerprintnan haya, ta cuadra cu esun di e Nicolaas. E fiscal a mustra tambe cu a haya algun mancha chikito di sanger riba e paña cu Nicolaas a bisti e anochi aki. E abogado di R. Nicolaas a puntra si e pruebanan ta convence hues. E abogado a puntra cu si e declaracionnan di e polisnan ta prueba suficiente, segun e abogado, lastimamente cu na Aruba nan no por ni bisa exactamente ki ora un persona lo a fayece. Dia 10 di februari 1978, R. Nicolaas a sali liber di tur acusacion Riba 10 di februari 1978, Hues a dicta sentencia y R. Nicolaas di 28 aña a gana su caso, e la haya vrijspraak. E siman anterior durante e tratamento di e caso den corte, Fiscal a exigi 20 aña di castigo di prison y un siman despues den oranan di mainta Hues a haya cu e ponenciana contra R. Nicolaas, no ta legal y e pruebanan no ta convence su persona. Mientras cu R. Nicolas a wordo laga den libertad, fiscal a bira apela. Fiscal a apela, mesora despues di a scucha e sentencia di Hues den cual a duna R. Nicolaas vrijspraak. Fiscal su motibo tabata cu e sospechoso aki no tin un lugar fiho di biba y ultimo lo tabata biba den grotnan na San Nicolaas, pa ta sigur cu e acusado ta bon na altura di e apelacion aki y tambe e la wordo mesora poni riba papel y firma pa e acusado. R. Nicolaas a keda algun luna den libertad y lo mester a presenta den corte na November 1978, pero Hof a bolbe restrasa e tratamento di e caso di asesinato di Sr. Geerman, e rekmento di e caso tabata tin di haber cu e abogado nobo di R. Nicolaas. Abogado Sjiem fat tabata tin mester mas tempo pa studia e caso. Durante e prome caso den corte Nicolaas a wordo representa pa abogado Tjong Ajong, den cual hues a dun’e vrijspraak. Procureur General a duna ordo pa mesora detene R. Nicolaas Na momento cu e caso a keda posponi, Procureur General a duna ordo pa detene y cera R. Nicolaas te ora su caso bin dilanti riba e fecha nobo di 23 di januari 1979. Dia 23 di januari 1979, durante e tratamento di e caso Procureur General tambe a keda para riba 20 aña di castigo di prison cu anteriormente fiscal tambe a pidi pa R. Nicolaas, kende e tempo ey a cumpli 29 aña. E Procureur General ta haya cu ta prueba cu Nicolaas a asesina e ex politico, ex miembro di Staten Jose Geerman riba 5 di februari 1977 den su cas na [[Pastoor Hendrikstraat]]. E victima a wordo haya riba e dia aki den careda di 11’or di mainta, morto den un sofa. Segun raportnan di expertonan e lo a wordo asesina den careda di 4’or di marduga. ===Procureur General a baha pisa riba Nicolaas=== P.G. den corte a resumi tur locual a sosode for di dia 5 di februari 1977. Procureur General a ilustra tur e pruebanan cu nan a acumula contra Nicolaas demostrando su culpabilidad, entre otro e hecho cu riba e shuttersnan di glas a haya su fingerprints. E la saca e shuttersnan pa drenta den e cas di e victima, esaki segun expertonan. Tambe riba e jacket cu Nicolaas tabata tin bisti e anochi aki, nan a haya mancha di sanger cu ta cuadra cu e mesun sanger cu a wordo haya na e muraya den e cas di Jose. Nicolaas a bisa cu dia 24 di januari 1977 despues cu e la haya un pleito cu Jose, na e cas di Jose, su persona no a bolbe mas na e cas aki. P.G. tabata tin duda den esaki. E vingerprintnan riba e shuttersnan, segun e expertonan no ta mas bieu cu 1 of dos dia. P.G. a sigui bisa cu e ta haya cu un persona a wordo mata den un forma hopi inhumano, mientras cu e victima tabata simplemente drumi trankil den su cas. E victima nunca lo por a biba pensa cu un hende, cu e la duna di come, bebe y un luga di biba por a hasi algo asina cu ne. Pa e motibo aki P.G. a exigi 20 aña di castigo di prison. ===Abogado Sjiemfat pa dos ora largo defendiendo su cliente=== Abogado Sjiem Fat, e abogado defensor a hiba un defensa cu a dura dos ora y tabata hopi interesante. Segun e abogado e fingerprintsnan nan por ta di paden tambe y no necesariamente ta di pafo. muy bien por ta ora e lo por a habrinan, mirando cu e acusado a biba den e cas aki y regularmente tabata haci e shutternan limpi, segun e abogado Nicolaas mester a press riba nan paso tin di e shuttersnan aki cu no ta habri facil. Abogado defensor a lubida un aspecto hopi importante cu den e raport di e patholoog anatoom, no ta poni ki ora e victima a wordo asesina. E abogado a bin cu un declaracion di un testigo H. kende a bisa cu e anochi di 4 di februari 1977, H. a prepara cuminda pa Geerman, esaki den presencia di e homber di fam Q. kende a keda un rato mas mira baseball na Television y despues a bay su cas. Segun e abogado, e victima a keda su so cu e testigo H. y cu Jose Geerman mientrastanto lo por a pega soño tambe. E abogado ta haya cu den e proces verbaal no tin nada concreto cu no ta descarta cu e asesinato lo por a tuma lugar riba 4 y no 5 di februari 1977. E la sigui bisa cu niun hende no por sospecha cu e homber H. tambe lo por a comet’e e asesinato aki y despues bay su cas. Aki tin posibilidadnan real cu e dos personanan aki tambe lo por a asesina Jose Geerman. Despues e abogado a sigui riba explicacionnan di e diferente raportnan traha den cual entre otro vingerprint por keda basta largo marca. ===Abogado Sjiem fat pidiendo pa laga su cliente den libertad=== Por ultimo e abogado a haya cu tin hopi duda di e culpabilidad di su cliente y a pidi Hof pa laga su cliente den libertad. Despues cu Huesnan a retira pa delibera un rato riba e peticion di e abogado Sjiem Fat, e presidente di Hof a bin bek bisando cu hof a rechasa e peticion di abogado Sjiem Fat, Nicolaas ta keda cera. Segun e abogado su cliente a firma su culpabilidad despues di a wordo maltrata pa dos ora largo door di polis y durante e reconstruccion e la wordo bisa kiko e mester haci. E acusado a conta kiko tur e la haci riba e dia di 4 pa 5 di februari 1977 Den corte na momento cu hues a puntra R. Nicolaas si e ta culpabel di a asesina Señor Geerman, e la contesta cu e no a mata Jose Geerman. E la conta cu dia 4 di februari 1977 e tabata na su cas na Zeewijk, hunto cu e doño di e cas, cu ta famia Maduro y cu algun amigo di e famia, nan a sinta henter dia na cas dal betro e.o nan a bebe brandy, despues nan a sigui cu rum. ===E acusado a pasa varios caminda y a topa varios amigo=== E acusado a sigui conta cu mas den oranan di atardi, e la sali bay dal un keiro den e caya principal di San Nicolas. E tabata bashi y tabata tin solamente 5 pa 10 florin cu ne. Entre 8 ‘or y 8’or y mey ela bay bishita un bon amigo un tal Iri kende ta un meneer di scol y supuestamente e tabata yudando Nicolaas skirbi un buki. Su amigo Kock a yude cu 3 florin. Aki hues a remarca segun e raport di reclassering Iri a declara cu ela mira Nicolas despues di 11’or. E acusado a keda insisti cu e meste tabata prome cu 9’or paso Weg Fontein Rumshop ta cera 9’or. Segun Nicolaas ta na weg Fontein Rumshop e la bay cumpra un botter di rum. Prome cu ela bay di Iri su cas, e la bay cumpra dos cerbes pa nan bebe. E acusado a bisa cu banda di 9’or e la bay bishita un amigo di dje Jossy na weg Fontein, pero e no tabata na su cas. E lo a bay busca placa fia cerca Jossy. Despues cu e la sali for di Jossy su cas e la sigui, e la bay cumpra un botter di rum y dos coca cola. Na caminda e la topa bin topa cu Daal, Marcelo, Rombley y Arends y Oiky. Nan a manda dos of 3 rond, e la bebe dos of tres Cerbes. Na e momentonan ey ainda e tabata tin e botter di rum y e dos coca colanan. E acusado a conta cu despues di mey anochi e la bay dal un keiro den centro di San Nicolaas E la sigui conta cu unda cu e la bay e tabata den compania di sr. Kappel. Den careda di 11’or Kappel a bira burachi y e la hibe su cas. Na e cas di kappel e la dal 3 sigaria. Den careda di mey anochi e la bay bek den centro di San Nicolas, pero prome cu esey e la pasa su cas cambia paña. E la bisti su jacket di jeans pa motibo cu den e temporada ey anochi ta bira mas frieu. Bebiendo, topando amigo, tambe bendiendo y dealmento di marihuana Den e centro nocturno di San Nicolas durante su bueltanan den e cayanan, tur caminda e tabata topa cu amigonan, na China Clipper e la topa cu Joy, despues e la bay na Tropicana, e tabata tin poco marihuana cu ne y a haci deal di marihuana, asina e la haya 5 dollar plus 10 florin. Hues a remarca cu Joy a declara cu ta cu un papel di 25 fls e la paga, Nicolaas a nenga te cu e la bisa hues, cu e la fia Joy 5 florin. Asina segun su persona su anochi a sigui bebiendo alcohol, topa cu su amigonan, bendiendo su marihuana y haci deal pa bende mas marihuana, paso e no tabata tin tur e marihuana riba dje, pero na su cas e tabata tin mas. Segun su persona e la pasa cu un amigo den Pastoor Hendrikstraat Segun su persona despues cu e la caba di keiro den Centro di San Nicolaas, e la pasa den Pastoor Hendrikstraat, e tabata acompaña pa un amigo y segun un testigo enberdad nan a mir’e cu un amigo pasa den Pastoor Hendrikstraat, pero kiko a sosode exactamente e marduga di 5 di Februari 1977 a/ta keda un misterio. ===Riba 13 di februari 1979, hof a sentencia R. Nicolaas cu 15 aña di castigo di prison=== Un cos ta sigur, for di investigacionnan haci a sali na cla cu e paña cu e la bisti e anochi aki, tabata na sanger humano, e mesun sanger cu tabata gespart na muraya den cas di Jose Geerman. E parti di Pastoor Hendrikstraat pasa banda di cas di Jose Geerman pa bay su cas na Zeewijk, con y kiko a pasa keda misterio. Riba 13 di februari 1979, Hof na Corsou a dicta sentencia, e acusado R. Nicolaas a keda condena na un castigo di prison di 15 aña. Maske cu Procureur General y Fiscal Arps a pidi 20 aña di castigo di prison pa e asesinato aki, pero Hof no a haya cu tin prueba di asesinato, pero si a conclui cu ta trata di homicidio den cual riba 5 di februari 1977 Jose Geerman a bira e victima. Pa e motibo aki R. Nicolaas a haya 15 aña di castigo di prison. E aña aki a haci 44 aña cu Jose Geerman a bay sosega, nos di arubanative.com, nunca a conoce Sr. Jose Geerman y ni su famia, si e tabata casa, divorcia of si e tabata tin un famia. Tampoco nos no conoce e asesino, di fam Nicolaas si e ta bibo ainda, ni si e ta na Aruba. E ta un susedido cu lo bay den historia como un caso misterioso y dificil pa compronde. Den nos investigacion nos no a encontra e motibo real pakiko Nicolaas lo por a asesina Jose Geerman. *UPDATE 28 februari 2021: Na 1971, Jose Geerman, su ruman homber Simon Geerman tabata riba e prome lista di MEP, Betico e tempo ey semper tabata bishita Jose Geerman pa conseho y guia, como cu e tabata un politico grandi den su tempo. Alabes e tambe tabata un persona cu tabata kier a mira su isla liber, como partner igual den Reino Hulandes y no manera tempo di Antias bou di Corsou. R. Nicolaas a sinta su castigo te na aña 1988, despues a bay biba na Hulanda y na mei di aña 2005, e la wordo cruelmente asesina. *Update: 5 maart 2021 Sr. Jose Geerman tabata casa cu Sra. Marina de Veer y hunto nan a haya tres yiu, dos homber y un muhe. Gobierno di Aruba na 1995 a inicia un proyecto cu tabata un plan di e gobierno anterior, pero cu a keda para. E proyecto tabata nombra cayanan na baluartenan di Aruba. Riba 7 di september 1995, gobierno di Aruba a cambia e nomber di Congoweg pa [[Caya Jose Geerman]].<ref>Congoweg wordt Caya José Geerman. "Amigoe". Curaçao, 07-09-1995, p. 7. Geraadpleegd op Delpher op 31-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644937:mpeg21:p007</ref> Investigando y lesando informacionnan nos por a conclui cu Jose Geerman, tabata mustra di tabata un persona cu un caracter fuerte y tabata para na banda di e homber chikito, tambe e tabata un defensor di nos naturalesa, e tabata stima Aruba, su tradicionnan, su cultura etc. E tabata un persona cu kier a mira su isla keda perserva. Jose Geerman no tabata solamente un politico, pero un escritor, defensor di Aruba, un persona patriotico y tabata para pa locual e ta kere aden. Jose Geerman no tabata tin miedo di expresa su mes, pero di otro banda e tabata un persona humano cu a duna un otro di come, bebe y drumi y a wordo paga cu morto, un traicion hopi cruel. 9lxk3wrbzzrgpi82zwtqylbc4oq5vch 192353 192352 2026-05-31T18:05:39Z Caribiana 8320 192353 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ {{Infobox politico| variante = a | nomber = Jose Geerman | nomber completo = | fecha nacemento = [[13 di mei]] [[1963]] | luga nacemento = {{ABW}} | fecha fayecimento = | luga fayecimento = | pais = {{ABW}} | partido = [[Partido di Pueblo Arubano]] (AVP) 1949-1957?<br>[[Partido Patriotico Arubano]] (PPA) | titulo = | temporada1 = 1954/55? - 19? | funcion1 = Miembro di [[Parlamento di Antias Hulandes]] | temporada2 = | funcion2 = | website = }} '''Jose Geerman''' (☆ [[19 di mart|19 di maart]] [[1917]] na [[Aruba]] – † [[5 di febrüari|5 di februari]] [[1977]] na [[San Nicolas]]) tabata un poeta y polotico [[Aruba|Arubiano]]. E tabata miembro di [[Parlamento di Antias Hulandes]] di 19.. te 197? Ademas riba nivel insular, el a sirbi como diputado di Colegio Ehecutivo y como miembro di Conseho Insular. == Biografia == Jose Geerman tabata e di dos yiu di e cinco yiu di Bernard (MO Dichi) Geerman (1886-1972). * in 1958 richtte hij een eigen partij op: Arubaanse arbeiderspartij NOTES *[https://arubanative.com/2021/02/26/historia-di-aruba-un-gran-politico-na-aruba-a-wordo-asesina-cruelmente-pa-un-persona-cu-e-la-duna-di-come-bebe-y-a-dune-luga-di-drumi/ Un gran politico na Aruba], arubanative.com (26 februari 2021) Nos a dedica e historia aki na un gran Arubiano, un politico, defensor di e obreronan y di e naturalesa di Aruba. Un persona cu tabata tin hopi amor pa su isla, hopi ambicion, a skirbi buki, skirbi letra pa cancion y varios articulonan cu a keda publica den corantnan di antes, pero lamentabelmente na aña 1977 destino tabata tin un otro plan pa e gran persona aki. Den un forma hopi cruel y tristo e la wordo asesina, su asesino tabata un persona cu e la saca man yuda, pa despues e wordo paga cu morto. Jose Geerman a nace riba 19 di maart 1917, como hoben e la bay traha na L.A.G.O., pero hopi lihe Jose a ripara cu e tin un ambicion grandi den su bida, cual ta drenta den politica. Na aña 1949, e la tuma e reto grandi aki, durante su carera como politico e la ocupa varios funcionnan halto, entre otro deputado di Aruba, Miembro di Staten di Antias, Miembro di Eilandsraad di Aruba. Su prome eleccion tabata dia 17 di maart 1949, un eleccion cu tabata hopi importante y unico pa Aruba. Pa prome biaha cu Jose Geerman a bay riba un lista politico tabata e eleccion di 17 di maart 1949. Un eleccion completamente diferente na Aruba. Esaki tabata pa dos motibo, e elecion aki pa prome biaha e ser femenina biba na Aruba, por a eherce su derecho di vota y alabes nan por a postula nan mes tambe como candidato riba e partidonan politico. Señora Laura Wernet Paskel dfm tabata e dama cu a bringa pa muhenan na Aruba haya e derecho di voto y alabes tabata e prome dama cu a subi un lista politico. E otro motibo hopi importante tabata cu e elecion aki, di tres representante den Staten di Antiyas, Aruba a logra haya 8 asiento, mes tanto cu Corsou, den e Staten nobo di Antiyas. === Jose Geerman a bira miembro di Parlamento di Antias Hulandes === E dia di elecion mas cu 10 mil persona biba na Aruba a bay eherce nan derecho di voto, E resultado tabata A.V.P. a logra haya mayoria di asiento cu tabata 5 asiento y U.N.A. a haya tres asiento. E candidatonan cu a wordo escohi pa A.V.P. pa representa Aruba den e Staten di Antiyas, tabata Sr. J.Henny Eman (Henny bieu), Juan Irausquin, Porfirio Croes, Moses De Cuba y Jose Geerman. E otro tres representantenan tabata di U.N.A. tabata Felepito Tromp(ex gobernador), Dr. Dussenbroek y Mario Arends. Na augustus 1951, Jose Geerman a bira deputado di Eilandsraad y no por a keda ocupa e puesto di miembro di Staten di Antiyas y a wordo remplaza pa Dr. De la Fuente. Despues di e kiebro den A.V.P., un grupo cu tabata riba lista di A.V.P. a bandona A.V.P. y a lanta P.P.A., hopi hende tabata specula e posicion di Sr. Jose Geerman, pero Shon A Eman na 1955 a bisa bon cla cu Jose Geerman ta un candidato fiel di A.V.P. y cu sigur no lo bandona e partido, Avp. E resultado di e elecion e aña ey, A.V.P. a haya dos asiento so den Staten di Antiyas, e dos asientonan aki a wordo ocupa pa Shon A Eman y Jose Geerman. Jose Geerman mester a retira prome como deputado pa por a ocupa e puesto di miembro di Staten di Antiyas. Na October 1957, Jose Geerman a bira malo y mester a bay Caracas pa un siman pa tratamento medico. ===Jose Geerman a bandona A.V.P. y a join P.P.A.=== E aña 1958 no tabata un aña facil pa Jose Geerman, despues di casi 10 aña di tabata un politico hopi activo den e fila di A.V.P., e la dicidi di distancia di e partido aki y join P.P.A. Sr. Geerman a bisa bon cla cu e por steun gobierno, pero e mester por cumpli cu e deseonan di e obreronan. SI no e no por steun e gobierno aki. Na augustus 1962, Sr. Geerman despues di elecion a dicidi di no acepta e puesto di miembro di Staten di Antiyas mas y a bay Hulanda, cu verlof. Sr. Jacobo “Coco” Erasmus a tuma e puesto di Miembro di Parlamento di Antias. ===Preocupacion pa e desempleo creciente=== Sr. Geerman durante un reunion di eilandsraad na 1963, a pidi Gobierno pa no hunga politica di avestrus, pero e tabata sa bon cu Gobierno no lo stroba LAGO di introduci 40 ora di trabou pa siman, pa su trahadonan. Sr. Geerman tabata mas preocupa cu e desempleo creciente e tempo ey, pa motibo cu LAGO tabata lay off hende, durante reunion e la haci un pregunta si acaso e trahadonan cu a perde trabou na LAGO, no lo por bay traha na Hulanda. E opcion aki tabata simplemento un sugerencia, pa motibo cu e tempo ey, no tabata tin suficiente trahado na Hulanda y madre patria tabata importa trahado for di Spaña, Italia etc. ===Entrega di un peticion pa 40 ora di trabou pa siman=== Jose Geerman hunto cu mas miembro di fraccion di PPA, na 1964 a entrega un peticion na e presidente di Eilandsraad pa introduci 40 ora di trabou pa siman, pa tur obrero y tambe tur e trahadonan di gobierno. Pa haci esaki mescos cu recientemente a wordo introduci pa LAGO y SHELL. Na fin di 1964 Sr. Geerman a bira malo y prome siman di januari 1965, e la wordo interna na Hospital, dia 20 di Januari 1965, e la sali for di hospital, pero e tabata tin mester di hopi sosiego. ===Reunion di presupuesto 1965=== Durante tratamento di e presupuesto diamars 9 di februari 1965, Sr. Geerman ferozmente a expresa su mes, pa locual Hulanda tabata haci cu Antias, e tempo Hulanda tabata haci hopi dificil pa financia proyectonan na Antiyas, nan no tabata aproba tur proyecto di biaha, pero nan tabata studia cada proyecto apart y tabata dura masha hopi pa cada proyecto wordo financia. Pero ora di financia otro pais, nan no tabata haci asina dificil. Sr. Geerman a pidi pa Antiyas pone un representante ” estilo watchdog na Hulanda y na Brussels pa percura cu e financiamento bay mas lihe. E la propone na gobierno pa tur hende traha 8 ora pa dia y maximo 45 ora pa siman, ” tempo di catibu a pasa”. E la pidi Gobierno di Antiyas institui mas pronto cu ta posibel un comision pa stipula e gramatica, ortografia y vocabulario di Papiamento, pa motibo cu su persona ta skirbiendo un buki y ainda no tin reglanan pa skirbi Papiamento. Tambe e la pidi gobierno pa haci algo cu e tarifanan hopi halto di electricidad y hopi mas punto valioso cu e la trece dilanti pa trata na logra e felicidad y tranquilidad na Aruba. ===Jose Geerman como escritor=== Señor Geerman tabata tin varios hobby y un di nan tabata skirbi. Na April 1965, Jose a skirbi un buki, e titulo tabata “Juancho di Rooi Spokie” e la splica bon cla cu e buki no tin nada di haber cu politica, pero su amor pa e folklor, e cultura di Aruba. Na 1961 e la yega di skirbi un articulo cu a keda publica den Simadan, e titulo di e articulo tabata “Awa cero y maishi rabo”. Durante hopi aña e tabata colecta informacion pa skirbi un buki, su intencion tabata pa publicanan despues cu e bay cu pensioen, pero e no por a warda asina hopi mas. Gezaghebber di e tempo ey Sr. O. Henriquez a haya e prome exemplar pa lesa. ===Invitacion di Gobernador Debrot=== Diadomingo 24 di oktober 1965 Gobernador di Antias di e tempo ey Señor Debrot, a invita algun escritor local pa un encuentro cu su persona kende tambe ta un escritor. Cada invitado a presenta na Gobernador nan bukinan. Jose Geerman tambe tabata un di e invitadonan, e no tabata solamente un politico, pero un escritor Arubano tambe. ===“Oh Lovely Moonlight” un poesia cu a wordo uza como letra pa un cancion=== Jose Geerman, banda di tabata un politico, un escritor di buki y articulo den corant, tabata tin mas talento, entre otro di skirbi letra pa cantica. Jose Geerman, te hasta a yega di haya un oferta for di un compania discografico Mericano, pa un cancion cu ela composita ” Oh lovely Moonlight” tambe nan a pidi Geerman pa manda mas composicion di cantica. “Oh Lovely Moonlight”, a wordo skirbi 30 aña prome pa Jose Geerman como un poesia tocante Moonlight, e poesia aki a wordo traduci na ingles y a wordo uza como letra di un cancion. El a manda esaki pa e compania discografico.<ref>„Oh lovely moonlight" Staten- en raadslid L. Geerman opplaat. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 25-10-1965, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 31-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462451:mpeg21:p006</ref> E prome persona cu a canta e cancion aki tabata Ernie Susser y esaki a wordo graba riba disco como prueba y a wordo manda pa e compania mericano. E compania tabata dispuesto pa graba e disco aki, pero a conseha Geerman pa busca un cantante mas conoci pa canta e cancion aki. ===Un proyecto di Jose Geerman “Masiduri”, su amor pa e naturalesa di Aruba=== Na Januari 1967, un grupo di miembro di Eilandsraad a haci un bishita na e herbebossing proyect na Miramar. E herbebossing proyect tabata inclui cu annualmente lo planta entre 2 mil pa 3 mil mata. E proyecto tabata mustrando hopi exitoso, mirando cu 80 porciento di e matanan a logra crece. Pa evita cu cabrito ta come e matanan, nan tabata wordo protegi pa barinan di zeta. E ultimo parti di e bishita di e miembronan di Eilandsraad, tabata Masiduri. Masiduri tabata un lugar hopi stima pa Jose Geerman. Jose Geerman a inicia e proyecto aki y su intencion tabata pa haci e area aki un natuurreservaat, caminda e flora y fauna hunto lo por wordo protegi. Na 1964 Señor Geerman como hefe di werkverschaffing a cuminsa cu e proyecto di Masiduri, conhuntamente cu e trahadonan di Werkverschaffing. Sr. Geerman su amor, aprecio y e empeño pa perserva e naturalesa di Aruba tabata hopi grandi. Jose Geerman kier a perserva e Aruba di antes pa futuro generacionnan. E amor grandi cu e tabata tin pa Aruba su naturalesa, a haci’e cuminsa cu e proyecto aki y hopi lihe a bira exitoso. Jose Geerman hunto cu e trahadonan di Werkverschaffing a haya un tereno di 60 hectare, prome stap tabata pa cera e tereno aki bon. Despues cu nan a haci e tereno aki limpi, nan a cuminsa planta matanan di Aruba. Tambe nan a traha un cas di torta y a pone varios articulonan di antes den e cas. Na 1967 tabata tin 1397 mata riba e tereno di Masiduri, di cual tabata tin almendra, guyaba, barba di joncuman, sorsaca, rucu, Karawara Spaño y varios otro mata tambe. Durante e bishita orguyosamente Sr. Jose Geerman a mustra su coleganan e mata di Eucalyptus cu e la manda busca for di Australia y cu tabata creciendo bon na Aruba. Sin lubida cu riba e tereno na Masiduri tin como 22 sorto di parha. Wawoe, totolica, barica geel, moffie, Gonzalito, chonchorogai etc. Segun Geerman, Masiduri a haya hopi atencion di LAGO y e idea tras di e proyecto aki tabata pa cuminsa trece e muchanan di scol na Masiduri pa asina siñanan mas di Aruba su naturalesa y e Aruba di antes. ===Jose Geerman a keda deteni, despues di accidentalmente a tira riba un hoben=== Diasabra 28 di october 1967, tabata un dia scur den bida di Sr. Geerman. Den oranan di merdia Jose Geerman a dicidi di bay dal algun drinks na un lugar na San Nicolas, e bario caminda e tabata biba. Jose Geerman despues di algun drinks a lanta pa bay paga su cuenta, aki ta caminda cu a sosode un accidente basta fastioso pa Sr. Geerman. Na momento cu e la hinca man den su saco, pa bay saca placa pa paga su cuenta, pa su mala suerte e revolver cu e tabata tin hinca den su saca di carson, sin cu e por a yuda a los un tiro y a herida un hoben cu ni conoce Sr. Geerman. E hoben A. Angela di 25 aña a keda herida na e parti abou di su barica. Na momento cu Sr. Geerman a mira sanger, e la spanta y a sali na careda bay. E hoben a wordo hiba hospital pa tratamento medico, pero despues a resulta cu e herida no tabata serio. Polis a wordo pidi pa haci e investigacion. Jose Geerman kende tabata e tempo ey tabata un miembro independiente di Staten di Antiyas, un rato prome di e susedido e tabata tin un discussion cu yiu homber di un minister di Antiyas. Despues di un rato polis a bin topa cu Geerman sinta banda di lama na Grapefield. Geerman tabata poco bebi, e la keda deteni pa mas investigacion y diadomingo den careda di 1’or di merdia e la wordo laga den libertad. ===Jose Geerman su deseo pa Aruba sali for di e constelacion Antiano=== Na e mesun aña aki, 1967, Jose Geerman kende pa hopi aña tabata pertenece na P.P.A., a dicidi di bira independiente y tabata di opinion cu Aruba mester sali for di Antiyas. Su deseo tabata pa Aruba sali for di e constelacion Antiyano, pero keda den Reino. ===Geerman a tuma su retiro for di partido P.P.A.=== E tabata mira e futuro di Aruba den Antiyas Hulandes basta scur, Sr. Geerman tabata boga pa un Aruba banda di Corsou y no bou Corsou. Algun miembro di PPA a firma un acuerdo, sin consulta cu su persona, esaki tabata e motibo principal pa e la retira for di P.P.A. Segun su persona cu locual nan a firma, Corsou lo por tuma un posicion mas dominante contra Aruba. Esaki pa su persona sigur ta algo inaceptabel. Durante un reunion e la bisa, ” Pa loke ta trata Aruba, mi por asegura cu e repartimento di asientonan di gobierno di antiyas, lo ta e motibo principal pa den futuro desolve Antiyas Hulandes for di otro. Futuro lo demostra locual mi ta bisando.” Y despues di basta aña señor Geerman a haya rason. Na Aruba, e retiro di Sr. Geerman for di P.P.A. sigur no a bin como sorpresa, paso Sr. Geerman ta conoci pa expresa su mes y tabata wordo mira como e zorgenkindje di P.P.A. caba, e tabata duna un impression di ta un politico cu no tabata baila riba tur tono. ===“Hot Latin Blood”, otro buki mas skirbi pa Jose Geerman=== Na 1968, Jose Geerman cu e uitgeverij Carlton Press Inc. na New York a pubica un buki yama “Hot Latin Blood” , e buki aki ta bay over di dos famia na Aruba. E buki aki su meta tabata pa e lesadonan haya sa mas di e bida diario di famianan na Aruba. E buki ta describi tambe e isla y su habitantenan. Esaki no tabata e unico buki, paso e tempo ey Geerman tabata trahando riba un buki di Antiyas hulandes, cu ta cuminsa cu e Ronde Tafel Conferentie. Carlton Press Inc,a describi Jose Geerman como un persona cu a biaha hopi, cu a conoce mundo y ta papia 4 idioma. Jose Geerman a sigui un curso di Journalistiek na Newspaper Instituut na Merca y tambe a bay curso na Bennet College. ===Jose Geerman a retira pa semper for di politica=== Sr Jose Geerman na Juni 1969, a dicidi di retira for di politica, despues di 20 aña di tabata un politico basta activo riba A.V.P. y despues P.P.A. Jose Geerman a subi riba lista di A.V.P. na Maart 1949 y semper a sali na defensa di e homber chikito, e obrero, e naturalesa di Aruba etc. Na Juni 1969, Jose a dicidi di retira pa motibo di salud, e no por a sigui sirbi e pueblo mas y a gradici Aruba, muy en particularmente Antillas Hulandes y tur otro persona pa a dun’e un chens di por a sirbi Aruba y Antiyas. Aruba como eilandsraad lid y deputado. Pa Antiyas Hulandes pa a forma parti di Staten di Antiyas. ===Jose Geerman, un amante di naturalesa === Jose Geerman como un persona cu ta stima naturalesa a keda activo skirbiendo articulonan pa publicacion den corantnan. Entre otro un articulo cu e la skirbi, na Juli 1971, den cual e la expresa su rabia y dolor, mirando con LAGO tabata haciendo cu e poco naturalesa cu Aruba tin. Segun su persona LAGO y Shell tabata manda riba Antiyas Hulandes, na varios ocasion e la critica esaki caba y ta hayando dia pa dia mas rason. LAGO a daña e costa di Aruba, Segun e la skirbi den su articulo ” Prome a deposita resto di azeta y haci tur nos costa blanco preto preto. LAGO a carga santo blanco for di nos costa manera nan ta haya ta bon, no a tene cuenta cu e matanan di druif y ni cu nos naturalesa. E la sigui reclama cu Gobierno a duna LAGO un tereno pa traha un refineria, pero no pa haci y deshaci. Segun su persona LAGO a dempel e lagoen na [[Baby Beach]], caminda e piscadonan di San Nicolas tabata bay coy haas, tur e piscanan aki a muri.” Den su articulo e tabata roga autoridad pa bay mira kiko ta pasando cu e lagoen. Segun su persona LAGO a destrui e naturalesa por completo, como un persona cu ta aprecia e poco naturalesa cu Aruba tin, e la pidi pa stop di laga LAGO di sigui haci y deshaci cu e beachnan di San Nicolas, pa nan stop cu e practica destructivo aki. Na final di su articulo e la bisa “Laga nos tur juda spaar un poco di e naturaleza cu nos tin! Autoriad y pueblo di Aruba.. Man na Obra!” Jose Geerman Un amante di Naturaleza. ===Jose Geerman, un consehero, un persona critico=== Na 1974, e la acerca Betico Croes y Sr. Watty Vos kende e tempo ey tabata Minister, ambos a haya un telegram for di Jose Geerman den cual e ta pidinan pa interveni contra tur cu ta trapando of kier trapa riba derecho di e obreronan. ===Jose Geerman formando parti di e comision di 18 di maart 1976, institui pa Gobierno di Aruba=== Na cuminsamento di Maart 1976, e deputado di e tempo ey Sr. Nelson Oduber a instala un comission pa prepara y hinca un programa den otro, pa e celebracion di 18 di maart, na Stadion caminda a presenta e bandera y e himno oficial di Aruba. E comision tabata consisti di 13 persona entre otro, Godfried “Fifi” Eman como Presidente, Julio Maduro como vice presidente, Rufo Odor, Albert Eman, Holmo Henriquez, Maybelline Arends Croes, John Merryweather, Atan Lee, Rafael Estrada, Milo Croes, Augusto Croes y Jose Geerman. Pastoor Hendrikstraat, San Nicolas: Diasabra 5 di januari 1977, den oranan di mainta e curpa sin bida di Sr. Jose Geerman a wordo haya den su cas drumi riba un sofa. Sr. Geerman tabata tin 59 aña, E la wordo severamente maltrata cu un bloki y a fayece. E noticia aki a core hopi lihe rond di Aruba. Dilanti su cas tabata tin un multitud grandi di persona cu a bay mira pa nan mes kiko tabata pasando. ===Hopi lihe a detene un sospechoso=== Na prome instante autoridad no kier a duna mucho informacion encuanto e causa di su morto, pa motibo cu nan tabata bezig cu investigacion. E noticia di e morto di Señor Geerman a crea un consternacion grandi den e pueblo di Aruba. Hopi lihe a logra detene un sospechoso. Diadomingo 6 di Februari den careda di 6’or di atardi, Polis a detene R. Nicolaas como sospechoso den e caso di asesinato di Jose Geerman. R. Nicolaas pa algun aña atras tambe tabata riba lista como candidato pa e grupo di hobennan y regularmente por a mira R. Nicolaas den compania di e victima. E la keda deteni pa interogacion. ===Dos persona mas deteni como sospechoso=== Diadomingo pa dialuna e recherchenan cu tabata encarga cu e caso aki, a logra detene dos persona mas, cual ta M.H. y H.K. Mientrastanto e sospechoso R. Nicolaas a keda para ariba cu e no tin nada di haber cu e asesinato di Jose Geerman. E investigacion a sigui cana su caminda.E sospechosonan rM.H. y H.K. pa falta di purba nan a wordo laga hopi lihe bek den libertad. ===Entiero di Jose Geerman=== Diahuebs 10 di Februari 1977, a tuma luga e entiero di Jose Geerman, esaki tabata den careda di 4’or y mey di atardi, cu e la wordo hiba na su ultimo luga di sosiego. E entiero di Geerman tabata un entiero cu a haya hopi hende, hopi amigo y conocirnan di Jose a hibe na su ultimo luga di sosiego, cu ta e santana catolico na San Nicolas. Na e entiero por a mira, entre otro Betico Croes, Marco Bislip, Hilario “Lala” Angela y ex miembronan di Staten Ernst Finck y Fabian Kelly. Confesion di e prome sospechoso R. Nicolaas Diabierna 18 di februari, porfin e recherchenan a haya un confesion di e sospecho R. Nicolaas, cu hopi lihe despues di e asesinato di Jose Geerman a keda deteni. E la confesa cu na un forma hopi violento y cruel e la asesina Jose Geerman. Maske cu Recherchenan ya a haya un cantidad grandi di pruebanan tecnico contra Nicolaas, entre otro vingerprint riba un camisa di e sospechoso cu rastro di sanger humano. Esaki a wordo manda pa Gerechtelijk Laboratorium di Prof. Froenjes na Den Haag. Potret di Prof. Froenjes Dr. De Witte, kende ta e specialista di Sanger a informa autoridad local, cu e manchannan riba e camisa ta di sanger humano. Maske na prome instante e sospechoso a keda nenga, Dialuna 21 di februari 1977, e la confesa di a asesina Jose Geerman. ===Prome biaha cu e caso aki ta wordo atende den corte=== E la keda casi un aña cera prome cu su caso a bin dilanti. Diabierna 3 di februari 1978, e mester a presenta den corte. Fiscal a exigi 20 aña di castigo di prison, cuminsando for di e dia cu Nicolaas a wordo deteni cu ta 6 di februari 1977, esaki tabata e exigencia di Fiscal contra R. Nicolaas. E acusado R.Nicolaas cu na comienso di su detencion a admiti su culpabilidad, pero despues a cambia su declaracion, den corte a keda persisti cu e ta inocente. Hues su siguiente siman a keda di duna sentencia. E caso aki a haya hopi atencion di pueblo y tambe di e alumnonan di scol di polis. E caso a wordo trata extensamente, tur e sucedidonan a wordo describi for di e anochi prome cu e asesinato. Tur e declaracion di e acusado, di e testigonan y tambe di e 4 recherchenan cu tabata encarga cu e investigacion di e caso aki a wordo scucha. E acusado R. Nicolaas a wordo condena pa morto, subsidair doodslag, subsidair maltrato severo, cometi premedita cu morto como consecuencia. Subsidiair maltrato cometi cu un arma. Descripcion di e susedido, durante tratamento den corte. E caso aki pa e tempo ey, tabata un di e casonan mas complica y dificil den historia di Aruba y alavez misterioso. Especialmente si considera e asesino un persona cu e victima a duna di come, bebe y un luga di biba. Segun e acusado Nicolaas, e la admiti di a asesina Jose Geerman pa motibo cu e la wordo poni bou pression, castiga y golpinan cu e lo ricibi a pone cu e la firma, pero en realidad e ta inocente. ===Fiscal Arps di e tempo ey tabata convenci cu R. Nicolaas ta e asesino=== Fiscal Arps a acusa R. Nicolaas di a asesina intencionalmente y segun un plan prepara di antemano pa mata Jose Geerman den su cas, mientras e tabata drumi den su sofa. Segun fiscal, Nicolaas por a drenta e cas ya cu te cu un siman prome cu e asesinato e tabata biba den e cas aki y e cachonan conoce su persona caba y no lo blaf e. E tabata mescos cu un yiu pa Jose Geerman. E la kita dos shutter banda pariba di e cas y a drenta paden, e la haya Jose drumi riba un sofa den su sala, Nicolaas a comete e crimen cu un bloki of algo por estilo, e slanan cu Jose Geerman a ricibi tabata na e parti robes di su cabes y esaki tabata fatal y mas sigur Jose lo a muri al instante. Durante investigacion a bin topa cu restonan di cement na su heridanan, e cement aki lo mester ta di e bloki cu a wordo uza pa agredi señor Geerman na su cabes. E bloki mes, cu a wordo usa pa asesina Geerman, cual lo mester tin sanger y cabey na dje ainda, no a wordo haya. Autoridad a haya un spoor di un vingerprint di un duim di R. Nicolaas na momento cu lo a saca e shuttersnan di e bentana, pa drenta paden. Nicolaas a contesta cu esaki a pasa na momento cu e la bay mira paden. ===Tur investigacion ta mustra cu Nicolaas mes ta e asesino=== E raport di specialistanan tecnico a confirma cu e vingerprintnan haya, ta cuadra cu esun di e Nicolaas. E fiscal a mustra tambe cu a haya algun mancha chikito di sanger riba e paña cu Nicolaas a bisti e anochi aki. E abogado di R. Nicolaas a puntra si e pruebanan ta convence hues. E abogado a puntra cu si e declaracionnan di e polisnan ta prueba suficiente, segun e abogado, lastimamente cu na Aruba nan no por ni bisa exactamente ki ora un persona lo a fayece. Dia 10 di februari 1978, R. Nicolaas a sali liber di tur acusacion Riba 10 di februari 1978, Hues a dicta sentencia y R. Nicolaas di 28 aña a gana su caso, e la haya vrijspraak. E siman anterior durante e tratamento di e caso den corte, Fiscal a exigi 20 aña di castigo di prison y un siman despues den oranan di mainta Hues a haya cu e ponenciana contra R. Nicolaas, no ta legal y e pruebanan no ta convence su persona. Mientras cu R. Nicolas a wordo laga den libertad, fiscal a bira apela. Fiscal a apela, mesora despues di a scucha e sentencia di Hues den cual a duna R. Nicolaas vrijspraak. Fiscal su motibo tabata cu e sospechoso aki no tin un lugar fiho di biba y ultimo lo tabata biba den grotnan na San Nicolaas, pa ta sigur cu e acusado ta bon na altura di e apelacion aki y tambe e la wordo mesora poni riba papel y firma pa e acusado. R. Nicolaas a keda algun luna den libertad y lo mester a presenta den corte na November 1978, pero Hof a bolbe restrasa e tratamento di e caso di asesinato di Sr. Geerman, e rekmento di e caso tabata tin di haber cu e abogado nobo di R. Nicolaas. Abogado Sjiem fat tabata tin mester mas tempo pa studia e caso. Durante e prome caso den corte Nicolaas a wordo representa pa abogado Tjong Ajong, den cual hues a dun’e vrijspraak. Procureur General a duna ordo pa mesora detene R. Nicolaas Na momento cu e caso a keda posponi, Procureur General a duna ordo pa detene y cera R. Nicolaas te ora su caso bin dilanti riba e fecha nobo di 23 di januari 1979. Dia 23 di januari 1979, durante e tratamento di e caso Procureur General tambe a keda para riba 20 aña di castigo di prison cu anteriormente fiscal tambe a pidi pa R. Nicolaas, kende e tempo ey a cumpli 29 aña. E Procureur General ta haya cu ta prueba cu Nicolaas a asesina e ex politico, ex miembro di Staten Jose Geerman riba 5 di februari 1977 den su cas na [[Pastoor Hendrikstraat]]. E victima a wordo haya riba e dia aki den careda di 11’or di mainta, morto den un sofa. Segun raportnan di expertonan e lo a wordo asesina den careda di 4’or di marduga. ===Procureur General a baha pisa riba Nicolaas=== P.G. den corte a resumi tur locual a sosode for di dia 5 di februari 1977. Procureur General a ilustra tur e pruebanan cu nan a acumula contra Nicolaas demostrando su culpabilidad, entre otro e hecho cu riba e shuttersnan di glas a haya su fingerprints. E la saca e shuttersnan pa drenta den e cas di e victima, esaki segun expertonan. Tambe riba e jacket cu Nicolaas tabata tin bisti e anochi aki, nan a haya mancha di sanger cu ta cuadra cu e mesun sanger cu a wordo haya na e muraya den e cas di Jose. Nicolaas a bisa cu dia 24 di januari 1977 despues cu e la haya un pleito cu Jose, na e cas di Jose, su persona no a bolbe mas na e cas aki. P.G. tabata tin duda den esaki. E vingerprintnan riba e shuttersnan, segun e expertonan no ta mas bieu cu 1 of dos dia. P.G. a sigui bisa cu e ta haya cu un persona a wordo mata den un forma hopi inhumano, mientras cu e victima tabata simplemente drumi trankil den su cas. E victima nunca lo por a biba pensa cu un hende, cu e la duna di come, bebe y un luga di biba por a hasi algo asina cu ne. Pa e motibo aki P.G. a exigi 20 aña di castigo di prison. ===Abogado Sjiemfat pa dos ora largo defendiendo su cliente=== Abogado Sjiem Fat, e abogado defensor a hiba un defensa cu a dura dos ora y tabata hopi interesante. Segun e abogado e fingerprintsnan nan por ta di paden tambe y no necesariamente ta di pafo. muy bien por ta ora e lo por a habrinan, mirando cu e acusado a biba den e cas aki y regularmente tabata haci e shutternan limpi, segun e abogado Nicolaas mester a press riba nan paso tin di e shuttersnan aki cu no ta habri facil. Abogado defensor a lubida un aspecto hopi importante cu den e raport di e patholoog anatoom, no ta poni ki ora e victima a wordo asesina. E abogado a bin cu un declaracion di un testigo H. kende a bisa cu e anochi di 4 di februari 1977, H. a prepara cuminda pa Geerman, esaki den presencia di e homber di fam Q. kende a keda un rato mas mira baseball na Television y despues a bay su cas. Segun e abogado, e victima a keda su so cu e testigo H. y cu Jose Geerman mientrastanto lo por a pega soño tambe. E abogado ta haya cu den e proces verbaal no tin nada concreto cu no ta descarta cu e asesinato lo por a tuma lugar riba 4 y no 5 di februari 1977. E la sigui bisa cu niun hende no por sospecha cu e homber H. tambe lo por a comet’e e asesinato aki y despues bay su cas. Aki tin posibilidadnan real cu e dos personanan aki tambe lo por a asesina Jose Geerman. Despues e abogado a sigui riba explicacionnan di e diferente raportnan traha den cual entre otro vingerprint por keda basta largo marca. ===Abogado Sjiem fat pidiendo pa laga su cliente den libertad=== Por ultimo e abogado a haya cu tin hopi duda di e culpabilidad di su cliente y a pidi Hof pa laga su cliente den libertad. Despues cu Huesnan a retira pa delibera un rato riba e peticion di e abogado Sjiem Fat, e presidente di Hof a bin bek bisando cu hof a rechasa e peticion di abogado Sjiem Fat, Nicolaas ta keda cera. Segun e abogado su cliente a firma su culpabilidad despues di a wordo maltrata pa dos ora largo door di polis y durante e reconstruccion e la wordo bisa kiko e mester haci. E acusado a conta kiko tur e la haci riba e dia di 4 pa 5 di februari 1977 Den corte na momento cu hues a puntra R. Nicolaas si e ta culpabel di a asesina Señor Geerman, e la contesta cu e no a mata Jose Geerman. E la conta cu dia 4 di februari 1977 e tabata na su cas na Zeewijk, hunto cu e doño di e cas, cu ta famia Maduro y cu algun amigo di e famia, nan a sinta henter dia na cas dal betro e.o nan a bebe brandy, despues nan a sigui cu rum. ===E acusado a pasa varios caminda y a topa varios amigo=== E acusado a sigui conta cu mas den oranan di atardi, e la sali bay dal un keiro den e caya principal di San Nicolas. E tabata bashi y tabata tin solamente 5 pa 10 florin cu ne. Entre 8 ‘or y 8’or y mey ela bay bishita un bon amigo un tal Iri kende ta un meneer di scol y supuestamente e tabata yudando Nicolaas skirbi un buki. Su amigo Kock a yude cu 3 florin. Aki hues a remarca segun e raport di reclassering Iri a declara cu ela mira Nicolas despues di 11’or. E acusado a keda insisti cu e meste tabata prome cu 9’or paso Weg Fontein Rumshop ta cera 9’or. Segun Nicolaas ta na weg Fontein Rumshop e la bay cumpra un botter di rum. Prome cu ela bay di Iri su cas, e la bay cumpra dos cerbes pa nan bebe. E acusado a bisa cu banda di 9’or e la bay bishita un amigo di dje Jossy na weg Fontein, pero e no tabata na su cas. E lo a bay busca placa fia cerca Jossy. Despues cu e la sali for di Jossy su cas e la sigui, e la bay cumpra un botter di rum y dos coca cola. Na caminda e la topa bin topa cu Daal, Marcelo, Rombley y Arends y Oiky. Nan a manda dos of 3 rond, e la bebe dos of tres Cerbes. Na e momentonan ey ainda e tabata tin e botter di rum y e dos coca colanan. E acusado a conta cu despues di mey anochi e la bay dal un keiro den centro di San Nicolaas E la sigui conta cu unda cu e la bay e tabata den compania di sr. Kappel. Den careda di 11’or Kappel a bira burachi y e la hibe su cas. Na e cas di kappel e la dal 3 sigaria. Den careda di mey anochi e la bay bek den centro di San Nicolas, pero prome cu esey e la pasa su cas cambia paña. E la bisti su jacket di jeans pa motibo cu den e temporada ey anochi ta bira mas frieu. Bebiendo, topando amigo, tambe bendiendo y dealmento di marihuana Den e centro nocturno di San Nicolas durante su bueltanan den e cayanan, tur caminda e tabata topa cu amigonan, na China Clipper e la topa cu Joy, despues e la bay na Tropicana, e tabata tin poco marihuana cu ne y a haci deal di marihuana, asina e la haya 5 dollar plus 10 florin. Hues a remarca cu Joy a declara cu ta cu un papel di 25 fls e la paga, Nicolaas a nenga te cu e la bisa hues, cu e la fia Joy 5 florin. Asina segun su persona su anochi a sigui bebiendo alcohol, topa cu su amigonan, bendiendo su marihuana y haci deal pa bende mas marihuana, paso e no tabata tin tur e marihuana riba dje, pero na su cas e tabata tin mas. Segun su persona e la pasa cu un amigo den Pastoor Hendrikstraat Segun su persona despues cu e la caba di keiro den Centro di San Nicolaas, e la pasa den Pastoor Hendrikstraat, e tabata acompaña pa un amigo y segun un testigo enberdad nan a mir’e cu un amigo pasa den Pastoor Hendrikstraat, pero kiko a sosode exactamente e marduga di 5 di Februari 1977 a/ta keda un misterio. ===Riba 13 di februari 1979, hof a sentencia R. Nicolaas cu 15 aña di castigo di prison=== Un cos ta sigur, for di investigacionnan haci a sali na cla cu e paña cu e la bisti e anochi aki, tabata na sanger humano, e mesun sanger cu tabata gespart na muraya den cas di Jose Geerman. E parti di Pastoor Hendrikstraat pasa banda di cas di Jose Geerman pa bay su cas na Zeewijk, con y kiko a pasa keda misterio. Riba 13 di februari 1979, Hof na Corsou a dicta sentencia, e acusado R. Nicolaas a keda condena na un castigo di prison di 15 aña. Maske cu Procureur General y Fiscal Arps a pidi 20 aña di castigo di prison pa e asesinato aki, pero Hof no a haya cu tin prueba di asesinato, pero si a conclui cu ta trata di homicidio den cual riba 5 di februari 1977 Jose Geerman a bira e victima. Pa e motibo aki R. Nicolaas a haya 15 aña di castigo di prison. E aña aki a haci 44 aña cu Jose Geerman a bay sosega, nos di arubanative.com, nunca a conoce Sr. Jose Geerman y ni su famia, si e tabata casa, divorcia of si e tabata tin un famia. Tampoco nos no conoce e asesino, di fam Nicolaas si e ta bibo ainda, ni si e ta na Aruba. E ta un susedido cu lo bay den historia como un caso misterioso y dificil pa compronde. Den nos investigacion nos no a encontra e motibo real pakiko Nicolaas lo por a asesina Jose Geerman. *UPDATE 28 februari 2021: Na 1971, Jose Geerman, su ruman homber Simon Geerman tabata riba e prome lista di MEP, Betico e tempo ey semper tabata bishita Jose Geerman pa conseho y guia, como cu e tabata un politico grandi den su tempo. Alabes e tambe tabata un persona cu tabata kier a mira su isla liber, como partner igual den Reino Hulandes y no manera tempo di Antias bou di Corsou. R. Nicolaas a sinta su castigo te na aña 1988, despues a bay biba na Hulanda y na mei di aña 2005, e la wordo cruelmente asesina. *Update: 5 maart 2021 Sr. Jose Geerman tabata casa cu Sra. Marina de Veer y hunto nan a haya tres yiu, dos homber y un muhe. Gobierno di Aruba na 1995 a inicia un proyecto cu tabata un plan di e gobierno anterior, pero cu a keda para. E proyecto tabata nombra cayanan na baluartenan di Aruba. Riba 7 di september 1995, gobierno di Aruba a cambia e nomber di Congoweg pa [[Caya Jose Geerman]].<ref>Congoweg wordt Caya José Geerman. "Amigoe". Curaçao, 07-09-1995, p. 7. Geraadpleegd op Delpher op 31-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644937:mpeg21:p007</ref> Investigando y lesando informacionnan nos por a conclui cu Jose Geerman, tabata mustra di tabata un persona cu un caracter fuerte y tabata para na banda di e homber chikito, tambe e tabata un defensor di nos naturalesa, e tabata stima Aruba, su tradicionnan, su cultura etc. E tabata un persona cu kier a mira su isla keda perserva. Jose Geerman no tabata solamente un politico, pero un escritor, defensor di Aruba, un persona patriotico y tabata para pa locual e ta kere aden. Jose Geerman no tabata tin miedo di expresa su mes, pero di otro banda e tabata un persona humano cu a duna un otro di come, bebe y drumi y a wordo paga cu morto, un traicion hopi cruel. 26k7w125di7ue0qbiyhic7e8w8celpr 192354 192353 2026-05-31T18:12:01Z Caribiana 8320 192354 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ {{Infobox politico| variante = a | nomber = Jose Geerman | nomber completo = | fecha nacemento = [[13 di mei]] [[1963]] | luga nacemento = {{ABW}} | fecha fayecimento = | luga fayecimento = | pais = {{ABW}} | partido = [[Partido di Pueblo Arubano]] (AVP) 1949-1957?<br>[[Partido Patriotico Arubano]] (PPA) | titulo = | temporada1 = 1949-1951<br/> 1954/55? - 19? | funcion1 = Miembro di [[Parlamento di Antias Hulandes]] | temporada2 = 1951 | funcion2 = Diputado | website = }} '''Jose Geerman''' (☆ [[19 di mart|19 di maart]] [[1917]] na [[Aruba]] – † [[5 di febrüari|5 di februari]] [[1977]] na [[San Nicolas]]) tabata un poeta y polotico [[Aruba|Arubiano]]. E tabata miembro di [[Parlamento di Antias Hulandes]] di 19.. te 197? Ademas riba nivel insular, el a sirbi como diputado di Colegio Ehecutivo y como miembro di Conseho Insular. == Biografia == Jose Geerman tabata e di dos yiu di e cinco yiu di Bernard (MO Dichi) Geerman (1886-1972). * in 1958 richtte hij een eigen partij op: Arubaanse arbeiderspartij<ref>Geerman richt partij op. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 07-02-1958, p. 1. Geraadpleegd op Delpher op 31-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010988104:mpeg21:p001</ref> NOTES *[https://arubanative.com/2021/02/26/historia-di-aruba-un-gran-politico-na-aruba-a-wordo-asesina-cruelmente-pa-un-persona-cu-e-la-duna-di-come-bebe-y-a-dune-luga-di-drumi/ Un gran politico na Aruba], arubanative.com (26 februari 2021) Nos a dedica e historia aki na un gran Arubiano, un politico, defensor di e obreronan y di e naturalesa di Aruba. Un persona cu tabata tin hopi amor pa su isla, hopi ambicion, a skirbi buki, skirbi letra pa cancion y varios articulonan cu a keda publica den corantnan di antes, pero lamentabelmente na aña 1977 destino tabata tin un otro plan pa e gran persona aki. Den un forma hopi cruel y tristo e la wordo asesina, su asesino tabata un persona cu e la saca man yuda, pa despues e wordo paga cu morto. Jose Geerman a nace riba 19 di maart 1917, como hoben e la bay traha na L.A.G.O., pero hopi lihe Jose a ripara cu e tin un ambicion grandi den su bida, cual ta drenta den politica. Na aña 1949, e la tuma e reto grandi aki, durante su carera como politico e la ocupa varios funcionnan halto, entre otro deputado di Aruba, Miembro di Staten di Antias, Miembro di Eilandsraad di Aruba. Su prome eleccion tabata dia 17 di maart 1949, un eleccion cu tabata hopi importante y unico pa Aruba. Pa prome biaha cu Jose Geerman a bay riba un lista politico tabata e eleccion di 17 di maart 1949. Un eleccion completamente diferente na Aruba. Esaki tabata pa dos motibo, e elecion aki pa prome biaha e ser femenina biba na Aruba, por a eherce su derecho di vota y alabes nan por a postula nan mes tambe como candidato riba e partidonan politico. Señora Laura Wernet Paskel dfm tabata e dama cu a bringa pa muhenan na Aruba haya e derecho di voto y alabes tabata e prome dama cu a subi un lista politico. E otro motibo hopi importante tabata cu e elecion aki, di tres representante den Staten di Antiyas, Aruba a logra haya 8 asiento, mes tanto cu Corsou, den e Staten nobo di Antiyas. === Jose Geerman a bira miembro di Parlamento di Antias Hulandes === E dia di elecion mas cu 10 mil persona biba na Aruba a bay eherce nan derecho di voto, E resultado tabata A.V.P. a logra haya mayoria di asiento cu tabata 5 asiento y U.N.A. a haya tres asiento. E candidatonan cu a wordo escohi pa A.V.P. pa representa Aruba den e Staten di Antiyas, tabata Sr. J.Henny Eman (Henny bieu), Juan Irausquin, Porfirio Croes, Moses De Cuba y Jose Geerman. E otro tres representantenan tabata di U.N.A. tabata Felepito Tromp(ex gobernador), Dr. Dussenbroek y Mario Arends. Na augustus 1951, Jose Geerman a bira deputado di Eilandsraad y no por a keda ocupa e puesto di miembro di Staten di Antiyas y a wordo remplaza pa Dr. De la Fuente. Despues di e kiebro den A.V.P., un grupo cu tabata riba lista di A.V.P. a bandona A.V.P. y a lanta P.P.A., hopi hende tabata specula e posicion di Sr. Jose Geerman, pero Shon A Eman na 1955 a bisa bon cla cu Jose Geerman ta un candidato fiel di A.V.P. y cu sigur no lo bandona e partido, Avp. E resultado di e elecion e aña ey, A.V.P. a haya dos asiento so den Staten di Antiyas, e dos asientonan aki a wordo ocupa pa Shon A Eman y Jose Geerman. Jose Geerman mester a retira prome como deputado pa por a ocupa e puesto di miembro di Staten di Antiyas. Na October 1957, Jose Geerman a bira malo y mester a bay Caracas pa un siman pa tratamento medico. ===Jose Geerman a bandona A.V.P. y a join P.P.A.=== E aña 1958 no tabata un aña facil pa Jose Geerman, despues di casi 10 aña di tabata un politico hopi activo den e fila di A.V.P., e la dicidi di distancia di e partido aki y join P.P.A. Sr. Geerman a bisa bon cla cu e por steun gobierno, pero e mester por cumpli cu e deseonan di e obreronan. SI no e no por steun e gobierno aki. Na augustus 1962, Sr. Geerman despues di elecion a dicidi di no acepta e puesto di miembro di Staten di Antiyas mas y a bay Hulanda, cu verlof. Sr. Jacobo “Coco” Erasmus a tuma e puesto di Miembro di Parlamento di Antias. ===Preocupacion pa e desempleo creciente=== Sr. Geerman durante un reunion di eilandsraad na 1963, a pidi Gobierno pa no hunga politica di avestrus, pero e tabata sa bon cu Gobierno no lo stroba LAGO di introduci 40 ora di trabou pa siman, pa su trahadonan. Sr. Geerman tabata mas preocupa cu e desempleo creciente e tempo ey, pa motibo cu LAGO tabata lay off hende, durante reunion e la haci un pregunta si acaso e trahadonan cu a perde trabou na LAGO, no lo por bay traha na Hulanda. E opcion aki tabata simplemento un sugerencia, pa motibo cu e tempo ey, no tabata tin suficiente trahado na Hulanda y madre patria tabata importa trahado for di Spaña, Italia etc. ===Entrega di un peticion pa 40 ora di trabou pa siman=== Jose Geerman hunto cu mas miembro di fraccion di PPA, na 1964 a entrega un peticion na e presidente di Eilandsraad pa introduci 40 ora di trabou pa siman, pa tur obrero y tambe tur e trahadonan di gobierno. Pa haci esaki mescos cu recientemente a wordo introduci pa LAGO y SHELL. Na fin di 1964 Sr. Geerman a bira malo y prome siman di januari 1965, e la wordo interna na Hospital, dia 20 di Januari 1965, e la sali for di hospital, pero e tabata tin mester di hopi sosiego. ===Reunion di presupuesto 1965=== Durante tratamento di e presupuesto diamars 9 di februari 1965, Sr. Geerman ferozmente a expresa su mes, pa locual Hulanda tabata haci cu Antias, e tempo Hulanda tabata haci hopi dificil pa financia proyectonan na Antiyas, nan no tabata aproba tur proyecto di biaha, pero nan tabata studia cada proyecto apart y tabata dura masha hopi pa cada proyecto wordo financia. Pero ora di financia otro pais, nan no tabata haci asina dificil. Sr. Geerman a pidi pa Antiyas pone un representante ” estilo watchdog na Hulanda y na Brussels pa percura cu e financiamento bay mas lihe. E la propone na gobierno pa tur hende traha 8 ora pa dia y maximo 45 ora pa siman, ” tempo di catibu a pasa”. E la pidi Gobierno di Antiyas institui mas pronto cu ta posibel un comision pa stipula e gramatica, ortografia y vocabulario di Papiamento, pa motibo cu su persona ta skirbiendo un buki y ainda no tin reglanan pa skirbi Papiamento. Tambe e la pidi gobierno pa haci algo cu e tarifanan hopi halto di electricidad y hopi mas punto valioso cu e la trece dilanti pa trata na logra e felicidad y tranquilidad na Aruba. ===Jose Geerman como escritor=== Señor Geerman tabata tin varios hobby y un di nan tabata skirbi. Na April 1965, Jose a skirbi un buki, e titulo tabata “Juancho di Rooi Spokie” e la splica bon cla cu e buki no tin nada di haber cu politica, pero su amor pa e folklor, e cultura di Aruba. Na 1961 e la yega di skirbi un articulo cu a keda publica den Simadan, e titulo di e articulo tabata “Awa cero y maishi rabo”. Durante hopi aña e tabata colecta informacion pa skirbi un buki, su intencion tabata pa publicanan despues cu e bay cu pensioen, pero e no por a warda asina hopi mas. Gezaghebber di e tempo ey Sr. O. Henriquez a haya e prome exemplar pa lesa. ===Invitacion di Gobernador Debrot=== Diadomingo 24 di oktober 1965 Gobernador di Antias di e tempo ey Señor Debrot, a invita algun escritor local pa un encuentro cu su persona kende tambe ta un escritor. Cada invitado a presenta na Gobernador nan bukinan. Jose Geerman tambe tabata un di e invitadonan, e no tabata solamente un politico, pero un escritor Arubano tambe. ===“Oh Lovely Moonlight” un poesia cu a wordo uza como letra pa un cancion=== Jose Geerman, banda di tabata un politico, un escritor di buki y articulo den corant, tabata tin mas talento, entre otro di skirbi letra pa cantica. Jose Geerman, te hasta a yega di haya un oferta for di un compania discografico Mericano, pa un cancion cu ela composita ” Oh lovely Moonlight” tambe nan a pidi Geerman pa manda mas composicion di cantica. “Oh Lovely Moonlight”, a wordo skirbi 30 aña prome pa Jose Geerman como un poesia tocante Moonlight, e poesia aki a wordo traduci na ingles y a wordo uza como letra di un cancion. El a manda esaki pa e compania discografico.<ref>„Oh lovely moonlight" Staten- en raadslid L. Geerman opplaat. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 25-10-1965, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 31-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462451:mpeg21:p006</ref> E prome persona cu a canta e cancion aki tabata Ernie Susser y esaki a wordo graba riba disco como prueba y a wordo manda pa e compania mericano. E compania tabata dispuesto pa graba e disco aki, pero a conseha Geerman pa busca un cantante mas conoci pa canta e cancion aki. ===Un proyecto di Jose Geerman “Masiduri”, su amor pa e naturalesa di Aruba=== Na Januari 1967, un grupo di miembro di Eilandsraad a haci un bishita na e herbebossing proyect na Miramar. E herbebossing proyect tabata inclui cu annualmente lo planta entre 2 mil pa 3 mil mata. E proyecto tabata mustrando hopi exitoso, mirando cu 80 porciento di e matanan a logra crece. Pa evita cu cabrito ta come e matanan, nan tabata wordo protegi pa barinan di zeta. E ultimo parti di e bishita di e miembronan di Eilandsraad, tabata Masiduri. Masiduri tabata un lugar hopi stima pa Jose Geerman. Jose Geerman a inicia e proyecto aki y su intencion tabata pa haci e area aki un natuurreservaat, caminda e flora y fauna hunto lo por wordo protegi. Na 1964 Señor Geerman como hefe di werkverschaffing a cuminsa cu e proyecto di Masiduri, conhuntamente cu e trahadonan di Werkverschaffing. Sr. Geerman su amor, aprecio y e empeño pa perserva e naturalesa di Aruba tabata hopi grandi. Jose Geerman kier a perserva e Aruba di antes pa futuro generacionnan. E amor grandi cu e tabata tin pa Aruba su naturalesa, a haci’e cuminsa cu e proyecto aki y hopi lihe a bira exitoso. Jose Geerman hunto cu e trahadonan di Werkverschaffing a haya un tereno di 60 hectare, prome stap tabata pa cera e tereno aki bon. Despues cu nan a haci e tereno aki limpi, nan a cuminsa planta matanan di Aruba. Tambe nan a traha un cas di torta y a pone varios articulonan di antes den e cas. Na 1967 tabata tin 1397 mata riba e tereno di Masiduri, di cual tabata tin almendra, guyaba, barba di joncuman, sorsaca, rucu, Karawara Spaño y varios otro mata tambe. Durante e bishita orguyosamente Sr. Jose Geerman a mustra su coleganan e mata di Eucalyptus cu e la manda busca for di Australia y cu tabata creciendo bon na Aruba. Sin lubida cu riba e tereno na Masiduri tin como 22 sorto di parha. Wawoe, totolica, barica geel, moffie, Gonzalito, chonchorogai etc. Segun Geerman, Masiduri a haya hopi atencion di LAGO y e idea tras di e proyecto aki tabata pa cuminsa trece e muchanan di scol na Masiduri pa asina siñanan mas di Aruba su naturalesa y e Aruba di antes. ===Jose Geerman a keda deteni, despues di accidentalmente a tira riba un hoben=== Diasabra 28 di october 1967, tabata un dia scur den bida di Sr. Geerman. Den oranan di merdia Jose Geerman a dicidi di bay dal algun drinks na un lugar na San Nicolas, e bario caminda e tabata biba. Jose Geerman despues di algun drinks a lanta pa bay paga su cuenta, aki ta caminda cu a sosode un accidente basta fastioso pa Sr. Geerman. Na momento cu e la hinca man den su saco, pa bay saca placa pa paga su cuenta, pa su mala suerte e revolver cu e tabata tin hinca den su saca di carson, sin cu e por a yuda a los un tiro y a herida un hoben cu ni conoce Sr. Geerman. E hoben A. Angela di 25 aña a keda herida na e parti abou di su barica. Na momento cu Sr. Geerman a mira sanger, e la spanta y a sali na careda bay. E hoben a wordo hiba hospital pa tratamento medico, pero despues a resulta cu e herida no tabata serio. Polis a wordo pidi pa haci e investigacion. Jose Geerman kende tabata e tempo ey tabata un miembro independiente di Staten di Antiyas, un rato prome di e susedido e tabata tin un discussion cu yiu homber di un minister di Antiyas. Despues di un rato polis a bin topa cu Geerman sinta banda di lama na Grapefield. Geerman tabata poco bebi, e la keda deteni pa mas investigacion y diadomingo den careda di 1’or di merdia e la wordo laga den libertad. ===Jose Geerman su deseo pa Aruba sali for di e constelacion Antiano=== Na e mesun aña aki, 1967, Jose Geerman kende pa hopi aña tabata pertenece na P.P.A., a dicidi di bira independiente y tabata di opinion cu Aruba mester sali for di Antiyas. Su deseo tabata pa Aruba sali for di e constelacion Antiyano, pero keda den Reino. ===Geerman a tuma su retiro for di partido P.P.A.=== E tabata mira e futuro di Aruba den Antiyas Hulandes basta scur, Sr. Geerman tabata boga pa un Aruba banda di Corsou y no bou Corsou. Algun miembro di PPA a firma un acuerdo, sin consulta cu su persona, esaki tabata e motibo principal pa e la retira for di P.P.A. Segun su persona cu locual nan a firma, Corsou lo por tuma un posicion mas dominante contra Aruba. Esaki pa su persona sigur ta algo inaceptabel. Durante un reunion e la bisa, ” Pa loke ta trata Aruba, mi por asegura cu e repartimento di asientonan di gobierno di antiyas, lo ta e motibo principal pa den futuro desolve Antiyas Hulandes for di otro. Futuro lo demostra locual mi ta bisando.” Y despues di basta aña señor Geerman a haya rason. Na Aruba, e retiro di Sr. Geerman for di P.P.A. sigur no a bin como sorpresa, paso Sr. Geerman ta conoci pa expresa su mes y tabata wordo mira como e zorgenkindje di P.P.A. caba, e tabata duna un impression di ta un politico cu no tabata baila riba tur tono. ===“Hot Latin Blood”, otro buki mas skirbi pa Jose Geerman=== Na 1968, Jose Geerman cu e uitgeverij Carlton Press Inc. na New York a pubica un buki yama “Hot Latin Blood” , e buki aki ta bay over di dos famia na Aruba. E buki aki su meta tabata pa e lesadonan haya sa mas di e bida diario di famianan na Aruba. E buki ta describi tambe e isla y su habitantenan. Esaki no tabata e unico buki, paso e tempo ey Geerman tabata trahando riba un buki di Antiyas hulandes, cu ta cuminsa cu e Ronde Tafel Conferentie. Carlton Press Inc,a describi Jose Geerman como un persona cu a biaha hopi, cu a conoce mundo y ta papia 4 idioma. Jose Geerman a sigui un curso di Journalistiek na Newspaper Instituut na Merca y tambe a bay curso na Bennet College. ===Jose Geerman a retira pa semper for di politica=== Sr Jose Geerman na Juni 1969, a dicidi di retira for di politica, despues di 20 aña di tabata un politico basta activo riba A.V.P. y despues P.P.A. Jose Geerman a subi riba lista di A.V.P. na Maart 1949 y semper a sali na defensa di e homber chikito, e obrero, e naturalesa di Aruba etc. Na Juni 1969, Jose a dicidi di retira pa motibo di salud, e no por a sigui sirbi e pueblo mas y a gradici Aruba, muy en particularmente Antillas Hulandes y tur otro persona pa a dun’e un chens di por a sirbi Aruba y Antiyas. Aruba como eilandsraad lid y deputado. Pa Antiyas Hulandes pa a forma parti di Staten di Antiyas. ===Jose Geerman, un amante di naturalesa === Jose Geerman como un persona cu ta stima naturalesa a keda activo skirbiendo articulonan pa publicacion den corantnan. Entre otro un articulo cu e la skirbi, na Juli 1971, den cual e la expresa su rabia y dolor, mirando con LAGO tabata haciendo cu e poco naturalesa cu Aruba tin. Segun su persona LAGO y Shell tabata manda riba Antiyas Hulandes, na varios ocasion e la critica esaki caba y ta hayando dia pa dia mas rason. LAGO a daña e costa di Aruba, Segun e la skirbi den su articulo ” Prome a deposita resto di azeta y haci tur nos costa blanco preto preto. LAGO a carga santo blanco for di nos costa manera nan ta haya ta bon, no a tene cuenta cu e matanan di druif y ni cu nos naturalesa. E la sigui reclama cu Gobierno a duna LAGO un tereno pa traha un refineria, pero no pa haci y deshaci. Segun su persona LAGO a dempel e lagoen na [[Baby Beach]], caminda e piscadonan di San Nicolas tabata bay coy haas, tur e piscanan aki a muri.” Den su articulo e tabata roga autoridad pa bay mira kiko ta pasando cu e lagoen. Segun su persona LAGO a destrui e naturalesa por completo, como un persona cu ta aprecia e poco naturalesa cu Aruba tin, e la pidi pa stop di laga LAGO di sigui haci y deshaci cu e beachnan di San Nicolas, pa nan stop cu e practica destructivo aki. Na final di su articulo e la bisa “Laga nos tur juda spaar un poco di e naturaleza cu nos tin! Autoriad y pueblo di Aruba.. Man na Obra!” Jose Geerman Un amante di Naturaleza. ===Jose Geerman, un consehero, un persona critico=== Na 1974, e la acerca Betico Croes y Sr. Watty Vos kende e tempo ey tabata Minister, ambos a haya un telegram for di Jose Geerman den cual e ta pidinan pa interveni contra tur cu ta trapando of kier trapa riba derecho di e obreronan. ===Jose Geerman formando parti di e comision di 18 di maart 1976, institui pa Gobierno di Aruba=== Na cuminsamento di Maart 1976, e deputado di e tempo ey Sr. Nelson Oduber a instala un comission pa prepara y hinca un programa den otro, pa e celebracion di 18 di maart, na Stadion caminda a presenta e bandera y e himno oficial di Aruba. E comision tabata consisti di 13 persona entre otro, Godfried “Fifi” Eman como Presidente, Julio Maduro como vice presidente, Rufo Odor, Albert Eman, Holmo Henriquez, Maybelline Arends Croes, John Merryweather, Atan Lee, Rafael Estrada, Milo Croes, Augusto Croes y Jose Geerman. Pastoor Hendrikstraat, San Nicolas: Diasabra 5 di januari 1977, den oranan di mainta e curpa sin bida di Sr. Jose Geerman a wordo haya den su cas drumi riba un sofa. Sr. Geerman tabata tin 59 aña, E la wordo severamente maltrata cu un bloki y a fayece. E noticia aki a core hopi lihe rond di Aruba. Dilanti su cas tabata tin un multitud grandi di persona cu a bay mira pa nan mes kiko tabata pasando. ===Hopi lihe a detene un sospechoso=== Na prome instante autoridad no kier a duna mucho informacion encuanto e causa di su morto, pa motibo cu nan tabata bezig cu investigacion. E noticia di e morto di Señor Geerman a crea un consternacion grandi den e pueblo di Aruba. Hopi lihe a logra detene un sospechoso. Diadomingo 6 di Februari den careda di 6’or di atardi, Polis a detene R. Nicolaas como sospechoso den e caso di asesinato di Jose Geerman. R. Nicolaas pa algun aña atras tambe tabata riba lista como candidato pa e grupo di hobennan y regularmente por a mira R. Nicolaas den compania di e victima. E la keda deteni pa interogacion. ===Dos persona mas deteni como sospechoso=== Diadomingo pa dialuna e recherchenan cu tabata encarga cu e caso aki, a logra detene dos persona mas, cual ta M.H. y H.K. Mientrastanto e sospechoso R. Nicolaas a keda para ariba cu e no tin nada di haber cu e asesinato di Jose Geerman. E investigacion a sigui cana su caminda.E sospechosonan rM.H. y H.K. pa falta di purba nan a wordo laga hopi lihe bek den libertad. ===Entiero di Jose Geerman=== Diahuebs 10 di Februari 1977, a tuma luga e entiero di Jose Geerman, esaki tabata den careda di 4’or y mey di atardi, cu e la wordo hiba na su ultimo luga di sosiego. E entiero di Geerman tabata un entiero cu a haya hopi hende, hopi amigo y conocirnan di Jose a hibe na su ultimo luga di sosiego, cu ta e santana catolico na San Nicolas. Na e entiero por a mira, entre otro Betico Croes, Marco Bislip, Hilario “Lala” Angela y ex miembronan di Staten Ernst Finck y Fabian Kelly. Confesion di e prome sospechoso R. Nicolaas Diabierna 18 di februari, porfin e recherchenan a haya un confesion di e sospecho R. Nicolaas, cu hopi lihe despues di e asesinato di Jose Geerman a keda deteni. E la confesa cu na un forma hopi violento y cruel e la asesina Jose Geerman. Maske cu Recherchenan ya a haya un cantidad grandi di pruebanan tecnico contra Nicolaas, entre otro vingerprint riba un camisa di e sospechoso cu rastro di sanger humano. Esaki a wordo manda pa Gerechtelijk Laboratorium di Prof. Froenjes na Den Haag. Potret di Prof. Froenjes Dr. De Witte, kende ta e specialista di Sanger a informa autoridad local, cu e manchannan riba e camisa ta di sanger humano. Maske na prome instante e sospechoso a keda nenga, Dialuna 21 di februari 1977, e la confesa di a asesina Jose Geerman. ===Prome biaha cu e caso aki ta wordo atende den corte=== E la keda casi un aña cera prome cu su caso a bin dilanti. Diabierna 3 di februari 1978, e mester a presenta den corte. Fiscal a exigi 20 aña di castigo di prison, cuminsando for di e dia cu Nicolaas a wordo deteni cu ta 6 di februari 1977, esaki tabata e exigencia di Fiscal contra R. Nicolaas. E acusado R.Nicolaas cu na comienso di su detencion a admiti su culpabilidad, pero despues a cambia su declaracion, den corte a keda persisti cu e ta inocente. Hues su siguiente siman a keda di duna sentencia. E caso aki a haya hopi atencion di pueblo y tambe di e alumnonan di scol di polis. E caso a wordo trata extensamente, tur e sucedidonan a wordo describi for di e anochi prome cu e asesinato. Tur e declaracion di e acusado, di e testigonan y tambe di e 4 recherchenan cu tabata encarga cu e investigacion di e caso aki a wordo scucha. E acusado R. Nicolaas a wordo condena pa morto, subsidair doodslag, subsidair maltrato severo, cometi premedita cu morto como consecuencia. Subsidiair maltrato cometi cu un arma. Descripcion di e susedido, durante tratamento den corte. E caso aki pa e tempo ey, tabata un di e casonan mas complica y dificil den historia di Aruba y alavez misterioso. Especialmente si considera e asesino un persona cu e victima a duna di come, bebe y un luga di biba. Segun e acusado Nicolaas, e la admiti di a asesina Jose Geerman pa motibo cu e la wordo poni bou pression, castiga y golpinan cu e lo ricibi a pone cu e la firma, pero en realidad e ta inocente. ===Fiscal Arps di e tempo ey tabata convenci cu R. Nicolaas ta e asesino=== Fiscal Arps a acusa R. Nicolaas di a asesina intencionalmente y segun un plan prepara di antemano pa mata Jose Geerman den su cas, mientras e tabata drumi den su sofa. Segun fiscal, Nicolaas por a drenta e cas ya cu te cu un siman prome cu e asesinato e tabata biba den e cas aki y e cachonan conoce su persona caba y no lo blaf e. E tabata mescos cu un yiu pa Jose Geerman. E la kita dos shutter banda pariba di e cas y a drenta paden, e la haya Jose drumi riba un sofa den su sala, Nicolaas a comete e crimen cu un bloki of algo por estilo, e slanan cu Jose Geerman a ricibi tabata na e parti robes di su cabes y esaki tabata fatal y mas sigur Jose lo a muri al instante. Durante investigacion a bin topa cu restonan di cement na su heridanan, e cement aki lo mester ta di e bloki cu a wordo uza pa agredi señor Geerman na su cabes. E bloki mes, cu a wordo usa pa asesina Geerman, cual lo mester tin sanger y cabey na dje ainda, no a wordo haya. Autoridad a haya un spoor di un vingerprint di un duim di R. Nicolaas na momento cu lo a saca e shuttersnan di e bentana, pa drenta paden. Nicolaas a contesta cu esaki a pasa na momento cu e la bay mira paden. ===Tur investigacion ta mustra cu Nicolaas mes ta e asesino=== E raport di specialistanan tecnico a confirma cu e vingerprintnan haya, ta cuadra cu esun di e Nicolaas. E fiscal a mustra tambe cu a haya algun mancha chikito di sanger riba e paña cu Nicolaas a bisti e anochi aki. E abogado di R. Nicolaas a puntra si e pruebanan ta convence hues. E abogado a puntra cu si e declaracionnan di e polisnan ta prueba suficiente, segun e abogado, lastimamente cu na Aruba nan no por ni bisa exactamente ki ora un persona lo a fayece. Dia 10 di februari 1978, R. Nicolaas a sali liber di tur acusacion Riba 10 di februari 1978, Hues a dicta sentencia y R. Nicolaas di 28 aña a gana su caso, e la haya vrijspraak. E siman anterior durante e tratamento di e caso den corte, Fiscal a exigi 20 aña di castigo di prison y un siman despues den oranan di mainta Hues a haya cu e ponenciana contra R. Nicolaas, no ta legal y e pruebanan no ta convence su persona. Mientras cu R. Nicolas a wordo laga den libertad, fiscal a bira apela. Fiscal a apela, mesora despues di a scucha e sentencia di Hues den cual a duna R. Nicolaas vrijspraak. Fiscal su motibo tabata cu e sospechoso aki no tin un lugar fiho di biba y ultimo lo tabata biba den grotnan na San Nicolaas, pa ta sigur cu e acusado ta bon na altura di e apelacion aki y tambe e la wordo mesora poni riba papel y firma pa e acusado. R. Nicolaas a keda algun luna den libertad y lo mester a presenta den corte na November 1978, pero Hof a bolbe restrasa e tratamento di e caso di asesinato di Sr. Geerman, e rekmento di e caso tabata tin di haber cu e abogado nobo di R. Nicolaas. Abogado Sjiem fat tabata tin mester mas tempo pa studia e caso. Durante e prome caso den corte Nicolaas a wordo representa pa abogado Tjong Ajong, den cual hues a dun’e vrijspraak. Procureur General a duna ordo pa mesora detene R. Nicolaas Na momento cu e caso a keda posponi, Procureur General a duna ordo pa detene y cera R. Nicolaas te ora su caso bin dilanti riba e fecha nobo di 23 di januari 1979. Dia 23 di januari 1979, durante e tratamento di e caso Procureur General tambe a keda para riba 20 aña di castigo di prison cu anteriormente fiscal tambe a pidi pa R. Nicolaas, kende e tempo ey a cumpli 29 aña. E Procureur General ta haya cu ta prueba cu Nicolaas a asesina e ex politico, ex miembro di Staten Jose Geerman riba 5 di februari 1977 den su cas na [[Pastoor Hendrikstraat]]. E victima a wordo haya riba e dia aki den careda di 11’or di mainta, morto den un sofa. Segun raportnan di expertonan e lo a wordo asesina den careda di 4’or di marduga. ===Procureur General a baha pisa riba Nicolaas=== P.G. den corte a resumi tur locual a sosode for di dia 5 di februari 1977. Procureur General a ilustra tur e pruebanan cu nan a acumula contra Nicolaas demostrando su culpabilidad, entre otro e hecho cu riba e shuttersnan di glas a haya su fingerprints. E la saca e shuttersnan pa drenta den e cas di e victima, esaki segun expertonan. Tambe riba e jacket cu Nicolaas tabata tin bisti e anochi aki, nan a haya mancha di sanger cu ta cuadra cu e mesun sanger cu a wordo haya na e muraya den e cas di Jose. Nicolaas a bisa cu dia 24 di januari 1977 despues cu e la haya un pleito cu Jose, na e cas di Jose, su persona no a bolbe mas na e cas aki. P.G. tabata tin duda den esaki. E vingerprintnan riba e shuttersnan, segun e expertonan no ta mas bieu cu 1 of dos dia. P.G. a sigui bisa cu e ta haya cu un persona a wordo mata den un forma hopi inhumano, mientras cu e victima tabata simplemente drumi trankil den su cas. E victima nunca lo por a biba pensa cu un hende, cu e la duna di come, bebe y un luga di biba por a hasi algo asina cu ne. Pa e motibo aki P.G. a exigi 20 aña di castigo di prison. ===Abogado Sjiemfat pa dos ora largo defendiendo su cliente=== Abogado Sjiem Fat, e abogado defensor a hiba un defensa cu a dura dos ora y tabata hopi interesante. Segun e abogado e fingerprintsnan nan por ta di paden tambe y no necesariamente ta di pafo. muy bien por ta ora e lo por a habrinan, mirando cu e acusado a biba den e cas aki y regularmente tabata haci e shutternan limpi, segun e abogado Nicolaas mester a press riba nan paso tin di e shuttersnan aki cu no ta habri facil. Abogado defensor a lubida un aspecto hopi importante cu den e raport di e patholoog anatoom, no ta poni ki ora e victima a wordo asesina. E abogado a bin cu un declaracion di un testigo H. kende a bisa cu e anochi di 4 di februari 1977, H. a prepara cuminda pa Geerman, esaki den presencia di e homber di fam Q. kende a keda un rato mas mira baseball na Television y despues a bay su cas. Segun e abogado, e victima a keda su so cu e testigo H. y cu Jose Geerman mientrastanto lo por a pega soño tambe. E abogado ta haya cu den e proces verbaal no tin nada concreto cu no ta descarta cu e asesinato lo por a tuma lugar riba 4 y no 5 di februari 1977. E la sigui bisa cu niun hende no por sospecha cu e homber H. tambe lo por a comet’e e asesinato aki y despues bay su cas. Aki tin posibilidadnan real cu e dos personanan aki tambe lo por a asesina Jose Geerman. Despues e abogado a sigui riba explicacionnan di e diferente raportnan traha den cual entre otro vingerprint por keda basta largo marca. ===Abogado Sjiem fat pidiendo pa laga su cliente den libertad=== Por ultimo e abogado a haya cu tin hopi duda di e culpabilidad di su cliente y a pidi Hof pa laga su cliente den libertad. Despues cu Huesnan a retira pa delibera un rato riba e peticion di e abogado Sjiem Fat, e presidente di Hof a bin bek bisando cu hof a rechasa e peticion di abogado Sjiem Fat, Nicolaas ta keda cera. Segun e abogado su cliente a firma su culpabilidad despues di a wordo maltrata pa dos ora largo door di polis y durante e reconstruccion e la wordo bisa kiko e mester haci. E acusado a conta kiko tur e la haci riba e dia di 4 pa 5 di februari 1977 Den corte na momento cu hues a puntra R. Nicolaas si e ta culpabel di a asesina Señor Geerman, e la contesta cu e no a mata Jose Geerman. E la conta cu dia 4 di februari 1977 e tabata na su cas na Zeewijk, hunto cu e doño di e cas, cu ta famia Maduro y cu algun amigo di e famia, nan a sinta henter dia na cas dal betro e.o nan a bebe brandy, despues nan a sigui cu rum. ===E acusado a pasa varios caminda y a topa varios amigo=== E acusado a sigui conta cu mas den oranan di atardi, e la sali bay dal un keiro den e caya principal di San Nicolas. E tabata bashi y tabata tin solamente 5 pa 10 florin cu ne. Entre 8 ‘or y 8’or y mey ela bay bishita un bon amigo un tal Iri kende ta un meneer di scol y supuestamente e tabata yudando Nicolaas skirbi un buki. Su amigo Kock a yude cu 3 florin. Aki hues a remarca segun e raport di reclassering Iri a declara cu ela mira Nicolas despues di 11’or. E acusado a keda insisti cu e meste tabata prome cu 9’or paso Weg Fontein Rumshop ta cera 9’or. Segun Nicolaas ta na weg Fontein Rumshop e la bay cumpra un botter di rum. Prome cu ela bay di Iri su cas, e la bay cumpra dos cerbes pa nan bebe. E acusado a bisa cu banda di 9’or e la bay bishita un amigo di dje Jossy na weg Fontein, pero e no tabata na su cas. E lo a bay busca placa fia cerca Jossy. Despues cu e la sali for di Jossy su cas e la sigui, e la bay cumpra un botter di rum y dos coca cola. Na caminda e la topa bin topa cu Daal, Marcelo, Rombley y Arends y Oiky. Nan a manda dos of 3 rond, e la bebe dos of tres Cerbes. Na e momentonan ey ainda e tabata tin e botter di rum y e dos coca colanan. E acusado a conta cu despues di mey anochi e la bay dal un keiro den centro di San Nicolaas E la sigui conta cu unda cu e la bay e tabata den compania di sr. Kappel. Den careda di 11’or Kappel a bira burachi y e la hibe su cas. Na e cas di kappel e la dal 3 sigaria. Den careda di mey anochi e la bay bek den centro di San Nicolas, pero prome cu esey e la pasa su cas cambia paña. E la bisti su jacket di jeans pa motibo cu den e temporada ey anochi ta bira mas frieu. Bebiendo, topando amigo, tambe bendiendo y dealmento di marihuana Den e centro nocturno di San Nicolas durante su bueltanan den e cayanan, tur caminda e tabata topa cu amigonan, na China Clipper e la topa cu Joy, despues e la bay na Tropicana, e tabata tin poco marihuana cu ne y a haci deal di marihuana, asina e la haya 5 dollar plus 10 florin. Hues a remarca cu Joy a declara cu ta cu un papel di 25 fls e la paga, Nicolaas a nenga te cu e la bisa hues, cu e la fia Joy 5 florin. Asina segun su persona su anochi a sigui bebiendo alcohol, topa cu su amigonan, bendiendo su marihuana y haci deal pa bende mas marihuana, paso e no tabata tin tur e marihuana riba dje, pero na su cas e tabata tin mas. Segun su persona e la pasa cu un amigo den Pastoor Hendrikstraat Segun su persona despues cu e la caba di keiro den Centro di San Nicolaas, e la pasa den Pastoor Hendrikstraat, e tabata acompaña pa un amigo y segun un testigo enberdad nan a mir’e cu un amigo pasa den Pastoor Hendrikstraat, pero kiko a sosode exactamente e marduga di 5 di Februari 1977 a/ta keda un misterio. ===Riba 13 di februari 1979, hof a sentencia R. Nicolaas cu 15 aña di castigo di prison=== Un cos ta sigur, for di investigacionnan haci a sali na cla cu e paña cu e la bisti e anochi aki, tabata na sanger humano, e mesun sanger cu tabata gespart na muraya den cas di Jose Geerman. E parti di Pastoor Hendrikstraat pasa banda di cas di Jose Geerman pa bay su cas na Zeewijk, con y kiko a pasa keda misterio. Riba 13 di februari 1979, Hof na Corsou a dicta sentencia, e acusado R. Nicolaas a keda condena na un castigo di prison di 15 aña. Maske cu Procureur General y Fiscal Arps a pidi 20 aña di castigo di prison pa e asesinato aki, pero Hof no a haya cu tin prueba di asesinato, pero si a conclui cu ta trata di homicidio den cual riba 5 di februari 1977 Jose Geerman a bira e victima. Pa e motibo aki R. Nicolaas a haya 15 aña di castigo di prison. E aña aki a haci 44 aña cu Jose Geerman a bay sosega, nos di arubanative.com, nunca a conoce Sr. Jose Geerman y ni su famia, si e tabata casa, divorcia of si e tabata tin un famia. Tampoco nos no conoce e asesino, di fam Nicolaas si e ta bibo ainda, ni si e ta na Aruba. E ta un susedido cu lo bay den historia como un caso misterioso y dificil pa compronde. Den nos investigacion nos no a encontra e motibo real pakiko Nicolaas lo por a asesina Jose Geerman. *UPDATE 28 februari 2021: Na 1971, Jose Geerman, su ruman homber Simon Geerman tabata riba e prome lista di MEP, Betico e tempo ey semper tabata bishita Jose Geerman pa conseho y guia, como cu e tabata un politico grandi den su tempo. Alabes e tambe tabata un persona cu tabata kier a mira su isla liber, como partner igual den Reino Hulandes y no manera tempo di Antias bou di Corsou. R. Nicolaas a sinta su castigo te na aña 1988, despues a bay biba na Hulanda y na mei di aña 2005, e la wordo cruelmente asesina. *Update: 5 maart 2021 Sr. Jose Geerman tabata casa cu Sra. Marina de Veer y hunto nan a haya tres yiu, dos homber y un muhe. Gobierno di Aruba na 1995 a inicia un proyecto cu tabata un plan di e gobierno anterior, pero cu a keda para. E proyecto tabata nombra cayanan na baluartenan di Aruba. Riba 7 di september 1995, gobierno di Aruba a cambia e nomber di Congoweg pa [[Caya Jose Geerman]].<ref>Congoweg wordt Caya José Geerman. "Amigoe". Curaçao, 07-09-1995, p. 7. Geraadpleegd op Delpher op 31-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644937:mpeg21:p007</ref> Investigando y lesando informacionnan nos por a conclui cu Jose Geerman, tabata mustra di tabata un persona cu un caracter fuerte y tabata para na banda di e homber chikito, tambe e tabata un defensor di nos naturalesa, e tabata stima Aruba, su tradicionnan, su cultura etc. E tabata un persona cu kier a mira su isla keda perserva. Jose Geerman no tabata solamente un politico, pero un escritor, defensor di Aruba, un persona patriotico y tabata para pa locual e ta kere aden. Jose Geerman no tabata tin miedo di expresa su mes, pero di otro banda e tabata un persona humano cu a duna un otro di come, bebe y drumi y a wordo paga cu morto, un traicion hopi cruel. enfwvowrpel9mczys33uwc1gd8lx3fs 192355 192354 2026-05-31T18:15:35Z Caribiana 8320 192355 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ {{Infobox politico| variante = a | nomber = Jose Geerman | nomber completo = | fecha nacemento = [[13 di mei]] [[1963]] | luga nacemento = {{ABW}} | fecha fayecimento = | luga fayecimento = | pais = {{ABW}} | partido = [[Partido di Pueblo Arubano]] (AVP) 1949-1957?<br>[[Partido Patriotico Arubano]] (PPA) | titulo = | temporada1 = 1949-1951<br/> 1954/55? - 19? | funcion1 = Miembro di [[Parlamento di Antias Hulandes]] | temporada2 = 1951 | funcion2 = Diputado | website = }} '''Jose Geerman''' (☆ [[19 di mart|19 di maart]] [[1917]] na [[Aruba]] – † [[5 di febrüari|5 di februari]] [[1977]] na [[San Nicolas]]) tabata un poeta y polotico [[Aruba|Arubiano]]. E tabata miembro di [[Parlamento di Antias Hulandes]] di 19.. te 197? Ademas riba nivel insular, el a sirbi como diputado di Colegio Ehecutivo y como miembro di Conseho Insular. == Biografia == Jose Geerman tabata e di dos yiu di e cinco yiu di Bernard (MO Dichi) Geerman (1886-1972). NOTES *[https://arubanative.com/2021/02/26/historia-di-aruba-un-gran-politico-na-aruba-a-wordo-asesina-cruelmente-pa-un-persona-cu-e-la-duna-di-come-bebe-y-a-dune-luga-di-drumi/ Un gran politico na Aruba], arubanative.com (26 februari 2021) Nos a dedica e historia aki na un gran Arubiano, un politico, defensor di e obreronan y di e naturalesa di Aruba. Un persona cu tabata tin hopi amor pa su isla, hopi ambicion, a skirbi buki, skirbi letra pa cancion y varios articulonan cu a keda publica den corantnan di antes, pero lamentabelmente na aña 1977 destino tabata tin un otro plan pa e gran persona aki. Den un forma hopi cruel y tristo e la wordo asesina, su asesino tabata un persona cu e la saca man yuda, pa despues e wordo paga cu morto. Jose Geerman a nace riba 19 di maart 1917, como hoben e la bay traha na L.A.G.O., pero hopi lihe Jose a ripara cu e tin un ambicion grandi den su bida, cual ta drenta den politica. Na aña 1949, e la tuma e reto grandi aki, durante su carera como politico e la ocupa varios funcionnan halto, entre otro deputado di Aruba, Miembro di Staten di Antias, Miembro di Eilandsraad di Aruba. Su prome eleccion tabata dia 17 di maart 1949, un eleccion cu tabata hopi importante y unico pa Aruba. Pa prome biaha cu Jose Geerman a bay riba un lista politico tabata e eleccion di 17 di maart 1949. Un eleccion completamente diferente na Aruba. Esaki tabata pa dos motibo, e elecion aki pa prome biaha e ser femenina biba na Aruba, por a eherce su derecho di vota y alabes nan por a postula nan mes tambe como candidato riba e partidonan politico. Señora Laura Wernet Paskel dfm tabata e dama cu a bringa pa muhenan na Aruba haya e derecho di voto y alabes tabata e prome dama cu a subi un lista politico. E otro motibo hopi importante tabata cu e elecion aki, di tres representante den Staten di Antiyas, Aruba a logra haya 8 asiento, mes tanto cu Corsou, den e Staten nobo di Antiyas. === Jose Geerman a bira miembro di Parlamento di Antias Hulandes === E dia di elecion mas cu 10 mil persona biba na Aruba a bay eherce nan derecho di voto, E resultado tabata A.V.P. a logra haya mayoria di asiento cu tabata 5 asiento y U.N.A. a haya tres asiento. E candidatonan cu a wordo escohi pa A.V.P. pa representa Aruba den e Staten di Antias, tabata Sr. J.Henny Eman (Henny bieu), Juan Irausquin, Porfirio Croes, Moses De Cuba y Jose Geerman. E otro tres representantenan tabata di U.N.A. tabata Felepito Tromp(ex gobernador), Dr. Dussenbroek y Mario Arends. Na augustus 1951, Jose Geerman a bira deputado di Eilandsraad y no por a keda ocupa e puesto di miembro di Staten di Antiyas y a wordo remplaza pa Dr. De la Fuente.<ref>VERVANGING GEERMAN. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 11-08-1951, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 31-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010402431:mpeg21:p003</ref> Despues di e kiebro den A.V.P., un grupo cu tabata riba lista di A.V.P. a bandona A.V.P. y a lanta P.P.A., hopi hende tabata specula e posicion di Sr. Jose Geerman, pero Shon A Eman na 1955 a bisa bon cla cu Jose Geerman ta un candidato fiel di A.V.P. y cu sigur no lo bandona e partido, Avp. E resultado di e elecion e aña ey, A.V.P. a haya dos asiento so den Staten di Antiyas, e dos asientonan aki a wordo ocupa pa Shon A Eman y Jose Geerman. Jose Geerman mester a retira prome como deputado pa por a ocupa e puesto di miembro di Staten di Antiyas. Na October 1957, Jose Geerman a bira malo y mester a bay Caracas pa un siman pa tratamento medico. ===Jose Geerman a bandona A.V.P. y a join P.P.A.=== E aña 1958 no tabata un aña facil pa Jose Geerman, despues di casi 10 aña di tabata un politico hopi activo den e fila di A.V.P., e la dicidi di distancia di e partido aki y join P.P.A. Sr. Geerman a bisa bon cla cu e por steun gobierno, pero e mester por cumpli cu e deseonan di e obreronan. SI no e no por steun e gobierno aki. Na augustus 1962, Sr. Geerman despues di elecion a dicidi di no acepta e puesto di miembro di Staten di Antiyas mas y a bay Hulanda, cu verlof. Sr. Jacobo “Coco” Erasmus a tuma e puesto di Miembro di Parlamento di Antias. ===Preocupacion pa e desempleo creciente=== Sr. Geerman durante un reunion di eilandsraad na 1963, a pidi Gobierno pa no hunga politica di avestrus, pero e tabata sa bon cu Gobierno no lo stroba LAGO di introduci 40 ora di trabou pa siman, pa su trahadonan. Sr. Geerman tabata mas preocupa cu e desempleo creciente e tempo ey, pa motibo cu LAGO tabata lay off hende, durante reunion e la haci un pregunta si acaso e trahadonan cu a perde trabou na LAGO, no lo por bay traha na Hulanda. E opcion aki tabata simplemento un sugerencia, pa motibo cu e tempo ey, no tabata tin suficiente trahado na Hulanda y madre patria tabata importa trahado for di Spaña, Italia etc. ===Entrega di un peticion pa 40 ora di trabou pa siman=== Jose Geerman hunto cu mas miembro di fraccion di PPA, na 1964 a entrega un peticion na e presidente di Eilandsraad pa introduci 40 ora di trabou pa siman, pa tur obrero y tambe tur e trahadonan di gobierno. Pa haci esaki mescos cu recientemente a wordo introduci pa LAGO y SHELL. Na fin di 1964 Sr. Geerman a bira malo y prome siman di januari 1965, e la wordo interna na Hospital, dia 20 di Januari 1965, e la sali for di hospital, pero e tabata tin mester di hopi sosiego. ===Reunion di presupuesto 1965=== Durante tratamento di e presupuesto diamars 9 di februari 1965, Sr. Geerman ferozmente a expresa su mes, pa locual Hulanda tabata haci cu Antias, e tempo Hulanda tabata haci hopi dificil pa financia proyectonan na Antiyas, nan no tabata aproba tur proyecto di biaha, pero nan tabata studia cada proyecto apart y tabata dura masha hopi pa cada proyecto wordo financia. Pero ora di financia otro pais, nan no tabata haci asina dificil. Sr. Geerman a pidi pa Antiyas pone un representante ” estilo watchdog na Hulanda y na Brussels pa percura cu e financiamento bay mas lihe. E la propone na gobierno pa tur hende traha 8 ora pa dia y maximo 45 ora pa siman, ” tempo di catibu a pasa”. E la pidi Gobierno di Antiyas institui mas pronto cu ta posibel un comision pa stipula e gramatica, ortografia y vocabulario di Papiamento, pa motibo cu su persona ta skirbiendo un buki y ainda no tin reglanan pa skirbi Papiamento. Tambe e la pidi gobierno pa haci algo cu e tarifanan hopi halto di electricidad y hopi mas punto valioso cu e la trece dilanti pa trata na logra e felicidad y tranquilidad na Aruba. ===Jose Geerman como escritor=== Señor Geerman tabata tin varios hobby y un di nan tabata skirbi. Na April 1965, Jose a skirbi un buki, e titulo tabata “Juancho di Rooi Spokie” e la splica bon cla cu e buki no tin nada di haber cu politica, pero su amor pa e folklor, e cultura di Aruba. Na 1961 e la yega di skirbi un articulo cu a keda publica den Simadan, e titulo di e articulo tabata “Awa cero y maishi rabo”. Durante hopi aña e tabata colecta informacion pa skirbi un buki, su intencion tabata pa publicanan despues cu e bay cu pensioen, pero e no por a warda asina hopi mas. Gezaghebber di e tempo ey Sr. O. Henriquez a haya e prome exemplar pa lesa. ===Invitacion di Gobernador Debrot=== Diadomingo 24 di oktober 1965 Gobernador di Antias di e tempo ey Señor Debrot, a invita algun escritor local pa un encuentro cu su persona kende tambe ta un escritor. Cada invitado a presenta na Gobernador nan bukinan. Jose Geerman tambe tabata un di e invitadonan, e no tabata solamente un politico, pero un escritor Arubano tambe. ===“Oh Lovely Moonlight” un poesia cu a wordo uza como letra pa un cancion=== Jose Geerman, banda di tabata un politico, un escritor di buki y articulo den corant, tabata tin mas talento, entre otro di skirbi letra pa cantica. Jose Geerman, te hasta a yega di haya un oferta for di un compania discografico Mericano, pa un cancion cu ela composita ” Oh lovely Moonlight” tambe nan a pidi Geerman pa manda mas composicion di cantica. “Oh Lovely Moonlight”, a wordo skirbi 30 aña prome pa Jose Geerman como un poesia tocante Moonlight, e poesia aki a wordo traduci na ingles y a wordo uza como letra di un cancion. El a manda esaki pa e compania discografico.<ref>„Oh lovely moonlight" Staten- en raadslid L. Geerman opplaat. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 25-10-1965, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 31-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462451:mpeg21:p006</ref> E prome persona cu a canta e cancion aki tabata Ernie Susser y esaki a wordo graba riba disco como prueba y a wordo manda pa e compania mericano. E compania tabata dispuesto pa graba e disco aki, pero a conseha Geerman pa busca un cantante mas conoci pa canta e cancion aki. ===Un proyecto di Jose Geerman “Masiduri”, su amor pa e naturalesa di Aruba=== Na Januari 1967, un grupo di miembro di Eilandsraad a haci un bishita na e herbebossing proyect na Miramar. E herbebossing proyect tabata inclui cu annualmente lo planta entre 2 mil pa 3 mil mata. E proyecto tabata mustrando hopi exitoso, mirando cu 80 porciento di e matanan a logra crece. Pa evita cu cabrito ta come e matanan, nan tabata wordo protegi pa barinan di zeta. E ultimo parti di e bishita di e miembronan di Eilandsraad, tabata Masiduri. Masiduri tabata un lugar hopi stima pa Jose Geerman. Jose Geerman a inicia e proyecto aki y su intencion tabata pa haci e area aki un natuurreservaat, caminda e flora y fauna hunto lo por wordo protegi. Na 1964 Señor Geerman como hefe di werkverschaffing a cuminsa cu e proyecto di Masiduri, conhuntamente cu e trahadonan di Werkverschaffing. Sr. Geerman su amor, aprecio y e empeño pa perserva e naturalesa di Aruba tabata hopi grandi. Jose Geerman kier a perserva e Aruba di antes pa futuro generacionnan. E amor grandi cu e tabata tin pa Aruba su naturalesa, a haci’e cuminsa cu e proyecto aki y hopi lihe a bira exitoso. Jose Geerman hunto cu e trahadonan di Werkverschaffing a haya un tereno di 60 hectare, prome stap tabata pa cera e tereno aki bon. Despues cu nan a haci e tereno aki limpi, nan a cuminsa planta matanan di Aruba. Tambe nan a traha un cas di torta y a pone varios articulonan di antes den e cas. Na 1967 tabata tin 1397 mata riba e tereno di Masiduri, di cual tabata tin almendra, guyaba, barba di joncuman, sorsaca, rucu, Karawara Spaño y varios otro mata tambe. Durante e bishita orguyosamente Sr. Jose Geerman a mustra su coleganan e mata di Eucalyptus cu e la manda busca for di Australia y cu tabata creciendo bon na Aruba. Sin lubida cu riba e tereno na Masiduri tin como 22 sorto di parha. Wawoe, totolica, barica geel, moffie, Gonzalito, chonchorogai etc. Segun Geerman, Masiduri a haya hopi atencion di LAGO y e idea tras di e proyecto aki tabata pa cuminsa trece e muchanan di scol na Masiduri pa asina siñanan mas di Aruba su naturalesa y e Aruba di antes. ===Jose Geerman a keda deteni, despues di accidentalmente a tira riba un hoben=== Diasabra 28 di october 1967, tabata un dia scur den bida di Sr. Geerman. Den oranan di merdia Jose Geerman a dicidi di bay dal algun drinks na un lugar na San Nicolas, e bario caminda e tabata biba. Jose Geerman despues di algun drinks a lanta pa bay paga su cuenta, aki ta caminda cu a sosode un accidente basta fastioso pa Sr. Geerman. Na momento cu e la hinca man den su saco, pa bay saca placa pa paga su cuenta, pa su mala suerte e revolver cu e tabata tin hinca den su saca di carson, sin cu e por a yuda a los un tiro y a herida un hoben cu ni conoce Sr. Geerman. E hoben A. Angela di 25 aña a keda herida na e parti abou di su barica. Na momento cu Sr. Geerman a mira sanger, e la spanta y a sali na careda bay. E hoben a wordo hiba hospital pa tratamento medico, pero despues a resulta cu e herida no tabata serio. Polis a wordo pidi pa haci e investigacion. Jose Geerman kende tabata e tempo ey tabata un miembro independiente di Staten di Antiyas, un rato prome di e susedido e tabata tin un discussion cu yiu homber di un minister di Antiyas. Despues di un rato polis a bin topa cu Geerman sinta banda di lama na Grapefield. Geerman tabata poco bebi, e la keda deteni pa mas investigacion y diadomingo den careda di 1’or di merdia e la wordo laga den libertad. ===Jose Geerman su deseo pa Aruba sali for di e constelacion Antiano=== Na e mesun aña aki, 1967, Jose Geerman kende pa hopi aña tabata pertenece na P.P.A., a dicidi di bira independiente y tabata di opinion cu Aruba mester sali for di Antiyas. Su deseo tabata pa Aruba sali for di e constelacion Antiyano, pero keda den Reino. ===Geerman a tuma su retiro for di partido P.P.A.=== E tabata mira e futuro di Aruba den Antiyas Hulandes basta scur, Sr. Geerman tabata boga pa un Aruba banda di Corsou y no bou Corsou. Algun miembro di PPA a firma un acuerdo, sin consulta cu su persona, esaki tabata e motibo principal pa e la retira for di P.P.A. Segun su persona cu locual nan a firma, Corsou lo por tuma un posicion mas dominante contra Aruba. Esaki pa su persona sigur ta algo inaceptabel. Durante un reunion e la bisa, ” Pa loke ta trata Aruba, mi por asegura cu e repartimento di asientonan di gobierno di antiyas, lo ta e motibo principal pa den futuro desolve Antiyas Hulandes for di otro. Futuro lo demostra locual mi ta bisando.” Y despues di basta aña señor Geerman a haya rason. Na Aruba, e retiro di Sr. Geerman for di P.P.A. sigur no a bin como sorpresa, paso Sr. Geerman ta conoci pa expresa su mes y tabata wordo mira como e zorgenkindje di P.P.A. caba, e tabata duna un impression di ta un politico cu no tabata baila riba tur tono. ===“Hot Latin Blood”, otro buki mas skirbi pa Jose Geerman=== Na 1968, Jose Geerman cu e uitgeverij Carlton Press Inc. na New York a pubica un buki yama “Hot Latin Blood” , e buki aki ta bay over di dos famia na Aruba. E buki aki su meta tabata pa e lesadonan haya sa mas di e bida diario di famianan na Aruba. E buki ta describi tambe e isla y su habitantenan. Esaki no tabata e unico buki, paso e tempo ey Geerman tabata trahando riba un buki di Antiyas hulandes, cu ta cuminsa cu e Ronde Tafel Conferentie. Carlton Press Inc,a describi Jose Geerman como un persona cu a biaha hopi, cu a conoce mundo y ta papia 4 idioma. Jose Geerman a sigui un curso di Journalistiek na Newspaper Instituut na Merca y tambe a bay curso na Bennet College. ===Jose Geerman a retira pa semper for di politica=== Sr Jose Geerman na Juni 1969, a dicidi di retira for di politica, despues di 20 aña di tabata un politico basta activo riba A.V.P. y despues P.P.A. Jose Geerman a subi riba lista di A.V.P. na Maart 1949 y semper a sali na defensa di e homber chikito, e obrero, e naturalesa di Aruba etc. Na Juni 1969, Jose a dicidi di retira pa motibo di salud, e no por a sigui sirbi e pueblo mas y a gradici Aruba, muy en particularmente Antillas Hulandes y tur otro persona pa a dun’e un chens di por a sirbi Aruba y Antiyas. Aruba como eilandsraad lid y deputado. Pa Antiyas Hulandes pa a forma parti di Staten di Antiyas. ===Jose Geerman, un amante di naturalesa === Jose Geerman como un persona cu ta stima naturalesa a keda activo skirbiendo articulonan pa publicacion den corantnan. Entre otro un articulo cu e la skirbi, na Juli 1971, den cual e la expresa su rabia y dolor, mirando con LAGO tabata haciendo cu e poco naturalesa cu Aruba tin. Segun su persona LAGO y Shell tabata manda riba Antiyas Hulandes, na varios ocasion e la critica esaki caba y ta hayando dia pa dia mas rason. LAGO a daña e costa di Aruba, Segun e la skirbi den su articulo ” Prome a deposita resto di azeta y haci tur nos costa blanco preto preto. LAGO a carga santo blanco for di nos costa manera nan ta haya ta bon, no a tene cuenta cu e matanan di druif y ni cu nos naturalesa. E la sigui reclama cu Gobierno a duna LAGO un tereno pa traha un refineria, pero no pa haci y deshaci. Segun su persona LAGO a dempel e lagoen na [[Baby Beach]], caminda e piscadonan di San Nicolas tabata bay coy haas, tur e piscanan aki a muri.” Den su articulo e tabata roga autoridad pa bay mira kiko ta pasando cu e lagoen. Segun su persona LAGO a destrui e naturalesa por completo, como un persona cu ta aprecia e poco naturalesa cu Aruba tin, e la pidi pa stop di laga LAGO di sigui haci y deshaci cu e beachnan di San Nicolas, pa nan stop cu e practica destructivo aki. Na final di su articulo e la bisa “Laga nos tur juda spaar un poco di e naturaleza cu nos tin! Autoriad y pueblo di Aruba.. Man na Obra!” Jose Geerman Un amante di Naturaleza. ===Jose Geerman, un consehero, un persona critico=== Na 1974, e la acerca Betico Croes y Sr. Watty Vos kende e tempo ey tabata Minister, ambos a haya un telegram for di Jose Geerman den cual e ta pidinan pa interveni contra tur cu ta trapando of kier trapa riba derecho di e obreronan. ===Jose Geerman formando parti di e comision di 18 di maart 1976, institui pa Gobierno di Aruba=== Na cuminsamento di Maart 1976, e deputado di e tempo ey Sr. Nelson Oduber a instala un comission pa prepara y hinca un programa den otro, pa e celebracion di 18 di maart, na Stadion caminda a presenta e bandera y e himno oficial di Aruba. E comision tabata consisti di 13 persona entre otro, Godfried “Fifi” Eman como Presidente, Julio Maduro como vice presidente, Rufo Odor, Albert Eman, Holmo Henriquez, Maybelline Arends Croes, John Merryweather, Atan Lee, Rafael Estrada, Milo Croes, Augusto Croes y Jose Geerman. Pastoor Hendrikstraat, San Nicolas: Diasabra 5 di januari 1977, den oranan di mainta e curpa sin bida di Sr. Jose Geerman a wordo haya den su cas drumi riba un sofa. Sr. Geerman tabata tin 59 aña, E la wordo severamente maltrata cu un bloki y a fayece. E noticia aki a core hopi lihe rond di Aruba. Dilanti su cas tabata tin un multitud grandi di persona cu a bay mira pa nan mes kiko tabata pasando. ===Hopi lihe a detene un sospechoso=== Na prome instante autoridad no kier a duna mucho informacion encuanto e causa di su morto, pa motibo cu nan tabata bezig cu investigacion. E noticia di e morto di Señor Geerman a crea un consternacion grandi den e pueblo di Aruba. Hopi lihe a logra detene un sospechoso. Diadomingo 6 di Februari den careda di 6’or di atardi, Polis a detene R. Nicolaas como sospechoso den e caso di asesinato di Jose Geerman. R. Nicolaas pa algun aña atras tambe tabata riba lista como candidato pa e grupo di hobennan y regularmente por a mira R. Nicolaas den compania di e victima. E la keda deteni pa interogacion. ===Dos persona mas deteni como sospechoso=== Diadomingo pa dialuna e recherchenan cu tabata encarga cu e caso aki, a logra detene dos persona mas, cual ta M.H. y H.K. Mientrastanto e sospechoso R. Nicolaas a keda para ariba cu e no tin nada di haber cu e asesinato di Jose Geerman. E investigacion a sigui cana su caminda.E sospechosonan rM.H. y H.K. pa falta di purba nan a wordo laga hopi lihe bek den libertad. ===Entiero di Jose Geerman=== Diahuebs 10 di Februari 1977, a tuma luga e entiero di Jose Geerman, esaki tabata den careda di 4’or y mey di atardi, cu e la wordo hiba na su ultimo luga di sosiego. E entiero di Geerman tabata un entiero cu a haya hopi hende, hopi amigo y conocirnan di Jose a hibe na su ultimo luga di sosiego, cu ta e santana catolico na San Nicolas. Na e entiero por a mira, entre otro Betico Croes, Marco Bislip, Hilario “Lala” Angela y ex miembronan di Staten Ernst Finck y Fabian Kelly. Confesion di e prome sospechoso R. Nicolaas Diabierna 18 di februari, porfin e recherchenan a haya un confesion di e sospecho R. Nicolaas, cu hopi lihe despues di e asesinato di Jose Geerman a keda deteni. E la confesa cu na un forma hopi violento y cruel e la asesina Jose Geerman. Maske cu Recherchenan ya a haya un cantidad grandi di pruebanan tecnico contra Nicolaas, entre otro vingerprint riba un camisa di e sospechoso cu rastro di sanger humano. Esaki a wordo manda pa Gerechtelijk Laboratorium di Prof. Froenjes na Den Haag. Potret di Prof. Froenjes Dr. De Witte, kende ta e specialista di Sanger a informa autoridad local, cu e manchannan riba e camisa ta di sanger humano. Maske na prome instante e sospechoso a keda nenga, Dialuna 21 di februari 1977, e la confesa di a asesina Jose Geerman. ===Prome biaha cu e caso aki ta wordo atende den corte=== E la keda casi un aña cera prome cu su caso a bin dilanti. Diabierna 3 di februari 1978, e mester a presenta den corte. Fiscal a exigi 20 aña di castigo di prison, cuminsando for di e dia cu Nicolaas a wordo deteni cu ta 6 di februari 1977, esaki tabata e exigencia di Fiscal contra R. Nicolaas. E acusado R.Nicolaas cu na comienso di su detencion a admiti su culpabilidad, pero despues a cambia su declaracion, den corte a keda persisti cu e ta inocente. Hues su siguiente siman a keda di duna sentencia. E caso aki a haya hopi atencion di pueblo y tambe di e alumnonan di scol di polis. E caso a wordo trata extensamente, tur e sucedidonan a wordo describi for di e anochi prome cu e asesinato. Tur e declaracion di e acusado, di e testigonan y tambe di e 4 recherchenan cu tabata encarga cu e investigacion di e caso aki a wordo scucha. E acusado R. Nicolaas a wordo condena pa morto, subsidair doodslag, subsidair maltrato severo, cometi premedita cu morto como consecuencia. Subsidiair maltrato cometi cu un arma. Descripcion di e susedido, durante tratamento den corte. E caso aki pa e tempo ey, tabata un di e casonan mas complica y dificil den historia di Aruba y alavez misterioso. Especialmente si considera e asesino un persona cu e victima a duna di come, bebe y un luga di biba. Segun e acusado Nicolaas, e la admiti di a asesina Jose Geerman pa motibo cu e la wordo poni bou pression, castiga y golpinan cu e lo ricibi a pone cu e la firma, pero en realidad e ta inocente. ===Fiscal Arps di e tempo ey tabata convenci cu R. Nicolaas ta e asesino=== Fiscal Arps a acusa R. Nicolaas di a asesina intencionalmente y segun un plan prepara di antemano pa mata Jose Geerman den su cas, mientras e tabata drumi den su sofa. Segun fiscal, Nicolaas por a drenta e cas ya cu te cu un siman prome cu e asesinato e tabata biba den e cas aki y e cachonan conoce su persona caba y no lo blaf e. E tabata mescos cu un yiu pa Jose Geerman. E la kita dos shutter banda pariba di e cas y a drenta paden, e la haya Jose drumi riba un sofa den su sala, Nicolaas a comete e crimen cu un bloki of algo por estilo, e slanan cu Jose Geerman a ricibi tabata na e parti robes di su cabes y esaki tabata fatal y mas sigur Jose lo a muri al instante. Durante investigacion a bin topa cu restonan di cement na su heridanan, e cement aki lo mester ta di e bloki cu a wordo uza pa agredi señor Geerman na su cabes. E bloki mes, cu a wordo usa pa asesina Geerman, cual lo mester tin sanger y cabey na dje ainda, no a wordo haya. Autoridad a haya un spoor di un vingerprint di un duim di R. Nicolaas na momento cu lo a saca e shuttersnan di e bentana, pa drenta paden. Nicolaas a contesta cu esaki a pasa na momento cu e la bay mira paden. ===Tur investigacion ta mustra cu Nicolaas mes ta e asesino=== E raport di specialistanan tecnico a confirma cu e vingerprintnan haya, ta cuadra cu esun di e Nicolaas. E fiscal a mustra tambe cu a haya algun mancha chikito di sanger riba e paña cu Nicolaas a bisti e anochi aki. E abogado di R. Nicolaas a puntra si e pruebanan ta convence hues. E abogado a puntra cu si e declaracionnan di e polisnan ta prueba suficiente, segun e abogado, lastimamente cu na Aruba nan no por ni bisa exactamente ki ora un persona lo a fayece. Dia 10 di februari 1978, R. Nicolaas a sali liber di tur acusacion Riba 10 di februari 1978, Hues a dicta sentencia y R. Nicolaas di 28 aña a gana su caso, e la haya vrijspraak. E siman anterior durante e tratamento di e caso den corte, Fiscal a exigi 20 aña di castigo di prison y un siman despues den oranan di mainta Hues a haya cu e ponenciana contra R. Nicolaas, no ta legal y e pruebanan no ta convence su persona. Mientras cu R. Nicolas a wordo laga den libertad, fiscal a bira apela. Fiscal a apela, mesora despues di a scucha e sentencia di Hues den cual a duna R. Nicolaas vrijspraak. Fiscal su motibo tabata cu e sospechoso aki no tin un lugar fiho di biba y ultimo lo tabata biba den grotnan na San Nicolaas, pa ta sigur cu e acusado ta bon na altura di e apelacion aki y tambe e la wordo mesora poni riba papel y firma pa e acusado. R. Nicolaas a keda algun luna den libertad y lo mester a presenta den corte na November 1978, pero Hof a bolbe restrasa e tratamento di e caso di asesinato di Sr. Geerman, e rekmento di e caso tabata tin di haber cu e abogado nobo di R. Nicolaas. Abogado Sjiem fat tabata tin mester mas tempo pa studia e caso. Durante e prome caso den corte Nicolaas a wordo representa pa abogado Tjong Ajong, den cual hues a dun’e vrijspraak. Procureur General a duna ordo pa mesora detene R. Nicolaas Na momento cu e caso a keda posponi, Procureur General a duna ordo pa detene y cera R. Nicolaas te ora su caso bin dilanti riba e fecha nobo di 23 di januari 1979. Dia 23 di januari 1979, durante e tratamento di e caso Procureur General tambe a keda para riba 20 aña di castigo di prison cu anteriormente fiscal tambe a pidi pa R. Nicolaas, kende e tempo ey a cumpli 29 aña. E Procureur General ta haya cu ta prueba cu Nicolaas a asesina e ex politico, ex miembro di Staten Jose Geerman riba 5 di februari 1977 den su cas na [[Pastoor Hendrikstraat]]. E victima a wordo haya riba e dia aki den careda di 11’or di mainta, morto den un sofa. Segun raportnan di expertonan e lo a wordo asesina den careda di 4’or di marduga. ===Procureur General a baha pisa riba Nicolaas=== P.G. den corte a resumi tur locual a sosode for di dia 5 di februari 1977. Procureur General a ilustra tur e pruebanan cu nan a acumula contra Nicolaas demostrando su culpabilidad, entre otro e hecho cu riba e shuttersnan di glas a haya su fingerprints. E la saca e shuttersnan pa drenta den e cas di e victima, esaki segun expertonan. Tambe riba e jacket cu Nicolaas tabata tin bisti e anochi aki, nan a haya mancha di sanger cu ta cuadra cu e mesun sanger cu a wordo haya na e muraya den e cas di Jose. Nicolaas a bisa cu dia 24 di januari 1977 despues cu e la haya un pleito cu Jose, na e cas di Jose, su persona no a bolbe mas na e cas aki. P.G. tabata tin duda den esaki. E vingerprintnan riba e shuttersnan, segun e expertonan no ta mas bieu cu 1 of dos dia. P.G. a sigui bisa cu e ta haya cu un persona a wordo mata den un forma hopi inhumano, mientras cu e victima tabata simplemente drumi trankil den su cas. E victima nunca lo por a biba pensa cu un hende, cu e la duna di come, bebe y un luga di biba por a hasi algo asina cu ne. Pa e motibo aki P.G. a exigi 20 aña di castigo di prison. ===Abogado Sjiemfat pa dos ora largo defendiendo su cliente=== Abogado Sjiem Fat, e abogado defensor a hiba un defensa cu a dura dos ora y tabata hopi interesante. Segun e abogado e fingerprintsnan nan por ta di paden tambe y no necesariamente ta di pafo. muy bien por ta ora e lo por a habrinan, mirando cu e acusado a biba den e cas aki y regularmente tabata haci e shutternan limpi, segun e abogado Nicolaas mester a press riba nan paso tin di e shuttersnan aki cu no ta habri facil. Abogado defensor a lubida un aspecto hopi importante cu den e raport di e patholoog anatoom, no ta poni ki ora e victima a wordo asesina. E abogado a bin cu un declaracion di un testigo H. kende a bisa cu e anochi di 4 di februari 1977, H. a prepara cuminda pa Geerman, esaki den presencia di e homber di fam Q. kende a keda un rato mas mira baseball na Television y despues a bay su cas. Segun e abogado, e victima a keda su so cu e testigo H. y cu Jose Geerman mientrastanto lo por a pega soño tambe. E abogado ta haya cu den e proces verbaal no tin nada concreto cu no ta descarta cu e asesinato lo por a tuma lugar riba 4 y no 5 di februari 1977. E la sigui bisa cu niun hende no por sospecha cu e homber H. tambe lo por a comet’e e asesinato aki y despues bay su cas. Aki tin posibilidadnan real cu e dos personanan aki tambe lo por a asesina Jose Geerman. Despues e abogado a sigui riba explicacionnan di e diferente raportnan traha den cual entre otro vingerprint por keda basta largo marca. ===Abogado Sjiem fat pidiendo pa laga su cliente den libertad=== Por ultimo e abogado a haya cu tin hopi duda di e culpabilidad di su cliente y a pidi Hof pa laga su cliente den libertad. Despues cu Huesnan a retira pa delibera un rato riba e peticion di e abogado Sjiem Fat, e presidente di Hof a bin bek bisando cu hof a rechasa e peticion di abogado Sjiem Fat, Nicolaas ta keda cera. Segun e abogado su cliente a firma su culpabilidad despues di a wordo maltrata pa dos ora largo door di polis y durante e reconstruccion e la wordo bisa kiko e mester haci. E acusado a conta kiko tur e la haci riba e dia di 4 pa 5 di februari 1977 Den corte na momento cu hues a puntra R. Nicolaas si e ta culpabel di a asesina Señor Geerman, e la contesta cu e no a mata Jose Geerman. E la conta cu dia 4 di februari 1977 e tabata na su cas na Zeewijk, hunto cu e doño di e cas, cu ta famia Maduro y cu algun amigo di e famia, nan a sinta henter dia na cas dal betro e.o nan a bebe brandy, despues nan a sigui cu rum. ===E acusado a pasa varios caminda y a topa varios amigo=== E acusado a sigui conta cu mas den oranan di atardi, e la sali bay dal un keiro den e caya principal di San Nicolas. E tabata bashi y tabata tin solamente 5 pa 10 florin cu ne. Entre 8 ‘or y 8’or y mey ela bay bishita un bon amigo un tal Iri kende ta un meneer di scol y supuestamente e tabata yudando Nicolaas skirbi un buki. Su amigo Kock a yude cu 3 florin. Aki hues a remarca segun e raport di reclassering Iri a declara cu ela mira Nicolas despues di 11’or. E acusado a keda insisti cu e meste tabata prome cu 9’or paso Weg Fontein Rumshop ta cera 9’or. Segun Nicolaas ta na weg Fontein Rumshop e la bay cumpra un botter di rum. Prome cu ela bay di Iri su cas, e la bay cumpra dos cerbes pa nan bebe. E acusado a bisa cu banda di 9’or e la bay bishita un amigo di dje Jossy na weg Fontein, pero e no tabata na su cas. E lo a bay busca placa fia cerca Jossy. Despues cu e la sali for di Jossy su cas e la sigui, e la bay cumpra un botter di rum y dos coca cola. Na caminda e la topa bin topa cu Daal, Marcelo, Rombley y Arends y Oiky. Nan a manda dos of 3 rond, e la bebe dos of tres Cerbes. Na e momentonan ey ainda e tabata tin e botter di rum y e dos coca colanan. E acusado a conta cu despues di mey anochi e la bay dal un keiro den centro di San Nicolaas E la sigui conta cu unda cu e la bay e tabata den compania di sr. Kappel. Den careda di 11’or Kappel a bira burachi y e la hibe su cas. Na e cas di kappel e la dal 3 sigaria. Den careda di mey anochi e la bay bek den centro di San Nicolas, pero prome cu esey e la pasa su cas cambia paña. E la bisti su jacket di jeans pa motibo cu den e temporada ey anochi ta bira mas frieu. Bebiendo, topando amigo, tambe bendiendo y dealmento di marihuana Den e centro nocturno di San Nicolas durante su bueltanan den e cayanan, tur caminda e tabata topa cu amigonan, na China Clipper e la topa cu Joy, despues e la bay na Tropicana, e tabata tin poco marihuana cu ne y a haci deal di marihuana, asina e la haya 5 dollar plus 10 florin. Hues a remarca cu Joy a declara cu ta cu un papel di 25 fls e la paga, Nicolaas a nenga te cu e la bisa hues, cu e la fia Joy 5 florin. Asina segun su persona su anochi a sigui bebiendo alcohol, topa cu su amigonan, bendiendo su marihuana y haci deal pa bende mas marihuana, paso e no tabata tin tur e marihuana riba dje, pero na su cas e tabata tin mas. Segun su persona e la pasa cu un amigo den Pastoor Hendrikstraat Segun su persona despues cu e la caba di keiro den Centro di San Nicolaas, e la pasa den Pastoor Hendrikstraat, e tabata acompaña pa un amigo y segun un testigo enberdad nan a mir’e cu un amigo pasa den Pastoor Hendrikstraat, pero kiko a sosode exactamente e marduga di 5 di Februari 1977 a/ta keda un misterio. ===Riba 13 di februari 1979, hof a sentencia R. Nicolaas cu 15 aña di castigo di prison=== Un cos ta sigur, for di investigacionnan haci a sali na cla cu e paña cu e la bisti e anochi aki, tabata na sanger humano, e mesun sanger cu tabata gespart na muraya den cas di Jose Geerman. E parti di Pastoor Hendrikstraat pasa banda di cas di Jose Geerman pa bay su cas na Zeewijk, con y kiko a pasa keda misterio. Riba 13 di februari 1979, Hof na Corsou a dicta sentencia, e acusado R. Nicolaas a keda condena na un castigo di prison di 15 aña. Maske cu Procureur General y Fiscal Arps a pidi 20 aña di castigo di prison pa e asesinato aki, pero Hof no a haya cu tin prueba di asesinato, pero si a conclui cu ta trata di homicidio den cual riba 5 di februari 1977 Jose Geerman a bira e victima. Pa e motibo aki R. Nicolaas a haya 15 aña di castigo di prison. E aña aki a haci 44 aña cu Jose Geerman a bay sosega, nos di arubanative.com, nunca a conoce Sr. Jose Geerman y ni su famia, si e tabata casa, divorcia of si e tabata tin un famia. Tampoco nos no conoce e asesino, di fam Nicolaas si e ta bibo ainda, ni si e ta na Aruba. E ta un susedido cu lo bay den historia como un caso misterioso y dificil pa compronde. Den nos investigacion nos no a encontra e motibo real pakiko Nicolaas lo por a asesina Jose Geerman. *UPDATE 28 februari 2021: Na 1971, Jose Geerman, su ruman homber Simon Geerman tabata riba e prome lista di MEP, Betico e tempo ey semper tabata bishita Jose Geerman pa conseho y guia, como cu e tabata un politico grandi den su tempo. Alabes e tambe tabata un persona cu tabata kier a mira su isla liber, como partner igual den Reino Hulandes y no manera tempo di Antias bou di Corsou. R. Nicolaas a sinta su castigo te na aña 1988, despues a bay biba na Hulanda y na mei di aña 2005, e la wordo cruelmente asesina. *Update: 5 maart 2021 Sr. Jose Geerman tabata casa cu Sra. Marina de Veer y hunto nan a haya tres yiu, dos homber y un muhe. Gobierno di Aruba na 1995 a inicia un proyecto cu tabata un plan di e gobierno anterior, pero cu a keda para. E proyecto tabata nombra cayanan na baluartenan di Aruba. Riba 7 di september 1995, gobierno di Aruba a cambia e nomber di Congoweg pa [[Caya Jose Geerman]].<ref>Congoweg wordt Caya José Geerman. "Amigoe". Curaçao, 07-09-1995, p. 7. Geraadpleegd op Delpher op 31-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644937:mpeg21:p007</ref> Investigando y lesando informacionnan nos por a conclui cu Jose Geerman, tabata mustra di tabata un persona cu un caracter fuerte y tabata para na banda di e homber chikito, tambe e tabata un defensor di nos naturalesa, e tabata stima Aruba, su tradicionnan, su cultura etc. E tabata un persona cu kier a mira su isla keda perserva. Jose Geerman no tabata solamente un politico, pero un escritor, defensor di Aruba, un persona patriotico y tabata para pa locual e ta kere aden. Jose Geerman no tabata tin miedo di expresa su mes, pero di otro banda e tabata un persona humano cu a duna un otro di come, bebe y drumi y a wordo paga cu morto, un traicion hopi cruel. imswslu1u7is5vnir7vmdj1yzw9x174 192356 192355 2026-05-31T18:20:00Z Caribiana 8320 /* Jose Geerman a bandona A.V.P. y a join P.P.A. */ 192356 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ {{Infobox politico| variante = a | nomber = Jose Geerman | nomber completo = | fecha nacemento = [[13 di mei]] [[1963]] | luga nacemento = {{ABW}} | fecha fayecimento = | luga fayecimento = | pais = {{ABW}} | partido = [[Partido di Pueblo Arubano]] (AVP) 1949-1957?<br>[[Partido Patriotico Arubano]] (PPA) | titulo = | temporada1 = 1949-1951<br/> 1954/55? - 19? | funcion1 = Miembro di [[Parlamento di Antias Hulandes]] | temporada2 = 1951 | funcion2 = Diputado | website = }} '''Jose Geerman''' (☆ [[19 di mart|19 di maart]] [[1917]] na [[Aruba]] – † [[5 di febrüari|5 di februari]] [[1977]] na [[San Nicolas]]) tabata un poeta y polotico [[Aruba|Arubiano]]. E tabata miembro di [[Parlamento di Antias Hulandes]] di 19.. te 197? Ademas riba nivel insular, el a sirbi como diputado di Colegio Ehecutivo y como miembro di Conseho Insular. == Biografia == Jose Geerman tabata e di dos yiu di e cinco yiu di Bernard (MO Dichi) Geerman (1886-1972). NOTES *[https://arubanative.com/2021/02/26/historia-di-aruba-un-gran-politico-na-aruba-a-wordo-asesina-cruelmente-pa-un-persona-cu-e-la-duna-di-come-bebe-y-a-dune-luga-di-drumi/ Un gran politico na Aruba], arubanative.com (26 februari 2021) Nos a dedica e historia aki na un gran Arubiano, un politico, defensor di e obreronan y di e naturalesa di Aruba. Un persona cu tabata tin hopi amor pa su isla, hopi ambicion, a skirbi buki, skirbi letra pa cancion y varios articulonan cu a keda publica den corantnan di antes, pero lamentabelmente na aña 1977 destino tabata tin un otro plan pa e gran persona aki. Den un forma hopi cruel y tristo e la wordo asesina, su asesino tabata un persona cu e la saca man yuda, pa despues e wordo paga cu morto. Jose Geerman a nace riba 19 di maart 1917, como hoben e la bay traha na L.A.G.O., pero hopi lihe Jose a ripara cu e tin un ambicion grandi den su bida, cual ta drenta den politica. Na aña 1949, e la tuma e reto grandi aki, durante su carera como politico e la ocupa varios funcionnan halto, entre otro deputado di Aruba, Miembro di Staten di Antias, Miembro di Eilandsraad di Aruba. Su prome eleccion tabata dia 17 di maart 1949, un eleccion cu tabata hopi importante y unico pa Aruba. Pa prome biaha cu Jose Geerman a bay riba un lista politico tabata e eleccion di 17 di maart 1949. Un eleccion completamente diferente na Aruba. Esaki tabata pa dos motibo, e elecion aki pa prome biaha e ser femenina biba na Aruba, por a eherce su derecho di vota y alabes nan por a postula nan mes tambe como candidato riba e partidonan politico. Señora Laura Wernet Paskel dfm tabata e dama cu a bringa pa muhenan na Aruba haya e derecho di voto y alabes tabata e prome dama cu a subi un lista politico. E otro motibo hopi importante tabata cu e elecion aki, di tres representante den Staten di Antiyas, Aruba a logra haya 8 asiento, mes tanto cu Corsou, den e Staten nobo di Antiyas. === Jose Geerman a bira miembro di Parlamento di Antias Hulandes === E dia di elecion mas cu 10 mil persona biba na Aruba a bay eherce nan derecho di voto, E resultado tabata A.V.P. a logra haya mayoria di asiento cu tabata 5 asiento y U.N.A. a haya tres asiento. E candidatonan cu a wordo escohi pa A.V.P. pa representa Aruba den e Staten di Antias, tabata Sr. J.Henny Eman (Henny bieu), Juan Irausquin, Porfirio Croes, Moses De Cuba y Jose Geerman. E otro tres representantenan tabata di U.N.A. tabata Felepito Tromp(ex gobernador), Dr. Dussenbroek y Mario Arends. Na augustus 1951, Jose Geerman a bira deputado di Eilandsraad y no por a keda ocupa e puesto di miembro di Staten di Antiyas y a wordo remplaza pa Dr. De la Fuente.<ref>VERVANGING GEERMAN. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 11-08-1951, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 31-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010402431:mpeg21:p003</ref> Despues di e kiebro den A.V.P., un grupo cu tabata riba lista di A.V.P. a bandona A.V.P. y a lanta P.P.A., hopi hende tabata specula e posicion di Sr. Jose Geerman, pero Shon A Eman na 1955 a bisa bon cla cu Jose Geerman ta un candidato fiel di A.V.P. y cu sigur no lo bandona e partido, Avp. E resultado di e elecion e aña ey, A.V.P. a haya dos asiento so den Staten di Antiyas, e dos asientonan aki a wordo ocupa pa Shon A Eman y Jose Geerman. Jose Geerman mester a retira prome como deputado pa por a ocupa e puesto di miembro di Staten di Antiyas. Na October 1957, Jose Geerman a bira malo y mester a bay Caracas pa un siman pa tratamento medico. ===Jose Geerman a bandona A.V.P. y a join P.P.A.=== E aña 1958 no tabata un aña facil pa Jose Geerman, despues di casi 10 aña di tabata un politico hopi activo den e fila di A.V.P., e la dicidi di distancia di e partido aki y join P.P.A. Sr. Geerman a bisa bon cla cu e por steun gobierno, pero e mester por cumpli cu e deseonan di e obreronan. SI no e no por steun e gobierno aki. Den eleccion di 1958 el a obtene 592 voto personal.<ref>Hoeveel stemmen kregen de Arubaanse candidaten?. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 03-09-1958, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 31-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010405127:mpeg21:p005</ref> Na augustus 1962, Sr. Geerman despues di eleccion a dicidi di no acepta e asiento di miembro di Staten di Antias mas y a bay Hulanda, cu verlof. Jacobo “Coco” Erasmus a tuma e asiento di miembro di Parlamento di Antias. ===Preocupacion pa e desempleo creciente=== Sr. Geerman durante un reunion di eilandsraad na 1963, a pidi Gobierno pa no hunga politica di avestrus, pero e tabata sa bon cu Gobierno no lo stroba LAGO di introduci 40 ora di trabou pa siman, pa su trahadonan. Sr. Geerman tabata mas preocupa cu e desempleo creciente e tempo ey, pa motibo cu LAGO tabata lay off hende, durante reunion e la haci un pregunta si acaso e trahadonan cu a perde trabou na LAGO, no lo por bay traha na Hulanda. E opcion aki tabata simplemento un sugerencia, pa motibo cu e tempo ey, no tabata tin suficiente trahado na Hulanda y madre patria tabata importa trahado for di Spaña, Italia etc. ===Entrega di un peticion pa 40 ora di trabou pa siman=== Jose Geerman hunto cu mas miembro di fraccion di PPA, na 1964 a entrega un peticion na e presidente di Eilandsraad pa introduci 40 ora di trabou pa siman, pa tur obrero y tambe tur e trahadonan di gobierno. Pa haci esaki mescos cu recientemente a wordo introduci pa LAGO y SHELL. Na fin di 1964 Sr. Geerman a bira malo y prome siman di januari 1965, e la wordo interna na Hospital, dia 20 di Januari 1965, e la sali for di hospital, pero e tabata tin mester di hopi sosiego. ===Reunion di presupuesto 1965=== Durante tratamento di e presupuesto diamars 9 di februari 1965, Sr. Geerman ferozmente a expresa su mes, pa locual Hulanda tabata haci cu Antias, e tempo Hulanda tabata haci hopi dificil pa financia proyectonan na Antiyas, nan no tabata aproba tur proyecto di biaha, pero nan tabata studia cada proyecto apart y tabata dura masha hopi pa cada proyecto wordo financia. Pero ora di financia otro pais, nan no tabata haci asina dificil. Sr. Geerman a pidi pa Antiyas pone un representante ” estilo watchdog na Hulanda y na Brussels pa percura cu e financiamento bay mas lihe. E la propone na gobierno pa tur hende traha 8 ora pa dia y maximo 45 ora pa siman, ” tempo di catibu a pasa”. E la pidi Gobierno di Antiyas institui mas pronto cu ta posibel un comision pa stipula e gramatica, ortografia y vocabulario di Papiamento, pa motibo cu su persona ta skirbiendo un buki y ainda no tin reglanan pa skirbi Papiamento. Tambe e la pidi gobierno pa haci algo cu e tarifanan hopi halto di electricidad y hopi mas punto valioso cu e la trece dilanti pa trata na logra e felicidad y tranquilidad na Aruba. ===Jose Geerman como escritor=== Señor Geerman tabata tin varios hobby y un di nan tabata skirbi. Na April 1965, Jose a skirbi un buki, e titulo tabata “Juancho di Rooi Spokie” e la splica bon cla cu e buki no tin nada di haber cu politica, pero su amor pa e folklor, e cultura di Aruba. Na 1961 e la yega di skirbi un articulo cu a keda publica den Simadan, e titulo di e articulo tabata “Awa cero y maishi rabo”. Durante hopi aña e tabata colecta informacion pa skirbi un buki, su intencion tabata pa publicanan despues cu e bay cu pensioen, pero e no por a warda asina hopi mas. Gezaghebber di e tempo ey Sr. O. Henriquez a haya e prome exemplar pa lesa. ===Invitacion di Gobernador Debrot=== Diadomingo 24 di oktober 1965 Gobernador di Antias di e tempo ey Señor Debrot, a invita algun escritor local pa un encuentro cu su persona kende tambe ta un escritor. Cada invitado a presenta na Gobernador nan bukinan. Jose Geerman tambe tabata un di e invitadonan, e no tabata solamente un politico, pero un escritor Arubano tambe. ===“Oh Lovely Moonlight” un poesia cu a wordo uza como letra pa un cancion=== Jose Geerman, banda di tabata un politico, un escritor di buki y articulo den corant, tabata tin mas talento, entre otro di skirbi letra pa cantica. Jose Geerman, te hasta a yega di haya un oferta for di un compania discografico Mericano, pa un cancion cu ela composita ” Oh lovely Moonlight” tambe nan a pidi Geerman pa manda mas composicion di cantica. “Oh Lovely Moonlight”, a wordo skirbi 30 aña prome pa Jose Geerman como un poesia tocante Moonlight, e poesia aki a wordo traduci na ingles y a wordo uza como letra di un cancion. El a manda esaki pa e compania discografico.<ref>„Oh lovely moonlight" Staten- en raadslid L. Geerman opplaat. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 25-10-1965, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 31-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462451:mpeg21:p006</ref> E prome persona cu a canta e cancion aki tabata Ernie Susser y esaki a wordo graba riba disco como prueba y a wordo manda pa e compania mericano. E compania tabata dispuesto pa graba e disco aki, pero a conseha Geerman pa busca un cantante mas conoci pa canta e cancion aki. ===Un proyecto di Jose Geerman “Masiduri”, su amor pa e naturalesa di Aruba=== Na Januari 1967, un grupo di miembro di Eilandsraad a haci un bishita na e herbebossing proyect na Miramar. E herbebossing proyect tabata inclui cu annualmente lo planta entre 2 mil pa 3 mil mata. E proyecto tabata mustrando hopi exitoso, mirando cu 80 porciento di e matanan a logra crece. Pa evita cu cabrito ta come e matanan, nan tabata wordo protegi pa barinan di zeta. E ultimo parti di e bishita di e miembronan di Eilandsraad, tabata Masiduri. Masiduri tabata un lugar hopi stima pa Jose Geerman. Jose Geerman a inicia e proyecto aki y su intencion tabata pa haci e area aki un natuurreservaat, caminda e flora y fauna hunto lo por wordo protegi. Na 1964 Señor Geerman como hefe di werkverschaffing a cuminsa cu e proyecto di Masiduri, conhuntamente cu e trahadonan di Werkverschaffing. Sr. Geerman su amor, aprecio y e empeño pa perserva e naturalesa di Aruba tabata hopi grandi. Jose Geerman kier a perserva e Aruba di antes pa futuro generacionnan. E amor grandi cu e tabata tin pa Aruba su naturalesa, a haci’e cuminsa cu e proyecto aki y hopi lihe a bira exitoso. Jose Geerman hunto cu e trahadonan di Werkverschaffing a haya un tereno di 60 hectare, prome stap tabata pa cera e tereno aki bon. Despues cu nan a haci e tereno aki limpi, nan a cuminsa planta matanan di Aruba. Tambe nan a traha un cas di torta y a pone varios articulonan di antes den e cas. Na 1967 tabata tin 1397 mata riba e tereno di Masiduri, di cual tabata tin almendra, guyaba, barba di joncuman, sorsaca, rucu, Karawara Spaño y varios otro mata tambe. Durante e bishita orguyosamente Sr. Jose Geerman a mustra su coleganan e mata di Eucalyptus cu e la manda busca for di Australia y cu tabata creciendo bon na Aruba. Sin lubida cu riba e tereno na Masiduri tin como 22 sorto di parha. Wawoe, totolica, barica geel, moffie, Gonzalito, chonchorogai etc. Segun Geerman, Masiduri a haya hopi atencion di LAGO y e idea tras di e proyecto aki tabata pa cuminsa trece e muchanan di scol na Masiduri pa asina siñanan mas di Aruba su naturalesa y e Aruba di antes. ===Jose Geerman a keda deteni, despues di accidentalmente a tira riba un hoben=== Diasabra 28 di october 1967, tabata un dia scur den bida di Sr. Geerman. Den oranan di merdia Jose Geerman a dicidi di bay dal algun drinks na un lugar na San Nicolas, e bario caminda e tabata biba. Jose Geerman despues di algun drinks a lanta pa bay paga su cuenta, aki ta caminda cu a sosode un accidente basta fastioso pa Sr. Geerman. Na momento cu e la hinca man den su saco, pa bay saca placa pa paga su cuenta, pa su mala suerte e revolver cu e tabata tin hinca den su saca di carson, sin cu e por a yuda a los un tiro y a herida un hoben cu ni conoce Sr. Geerman. E hoben A. Angela di 25 aña a keda herida na e parti abou di su barica. Na momento cu Sr. Geerman a mira sanger, e la spanta y a sali na careda bay. E hoben a wordo hiba hospital pa tratamento medico, pero despues a resulta cu e herida no tabata serio. Polis a wordo pidi pa haci e investigacion. Jose Geerman kende tabata e tempo ey tabata un miembro independiente di Staten di Antiyas, un rato prome di e susedido e tabata tin un discussion cu yiu homber di un minister di Antiyas. Despues di un rato polis a bin topa cu Geerman sinta banda di lama na Grapefield. Geerman tabata poco bebi, e la keda deteni pa mas investigacion y diadomingo den careda di 1’or di merdia e la wordo laga den libertad. ===Jose Geerman su deseo pa Aruba sali for di e constelacion Antiano=== Na e mesun aña aki, 1967, Jose Geerman kende pa hopi aña tabata pertenece na P.P.A., a dicidi di bira independiente y tabata di opinion cu Aruba mester sali for di Antiyas. Su deseo tabata pa Aruba sali for di e constelacion Antiyano, pero keda den Reino. ===Geerman a tuma su retiro for di partido P.P.A.=== E tabata mira e futuro di Aruba den Antiyas Hulandes basta scur, Sr. Geerman tabata boga pa un Aruba banda di Corsou y no bou Corsou. Algun miembro di PPA a firma un acuerdo, sin consulta cu su persona, esaki tabata e motibo principal pa e la retira for di P.P.A. Segun su persona cu locual nan a firma, Corsou lo por tuma un posicion mas dominante contra Aruba. Esaki pa su persona sigur ta algo inaceptabel. Durante un reunion e la bisa, ” Pa loke ta trata Aruba, mi por asegura cu e repartimento di asientonan di gobierno di antiyas, lo ta e motibo principal pa den futuro desolve Antiyas Hulandes for di otro. Futuro lo demostra locual mi ta bisando.” Y despues di basta aña señor Geerman a haya rason. Na Aruba, e retiro di Sr. Geerman for di P.P.A. sigur no a bin como sorpresa, paso Sr. Geerman ta conoci pa expresa su mes y tabata wordo mira como e zorgenkindje di P.P.A. caba, e tabata duna un impression di ta un politico cu no tabata baila riba tur tono. ===“Hot Latin Blood”, otro buki mas skirbi pa Jose Geerman=== Na 1968, Jose Geerman cu e uitgeverij Carlton Press Inc. na New York a pubica un buki yama “Hot Latin Blood” , e buki aki ta bay over di dos famia na Aruba. E buki aki su meta tabata pa e lesadonan haya sa mas di e bida diario di famianan na Aruba. E buki ta describi tambe e isla y su habitantenan. Esaki no tabata e unico buki, paso e tempo ey Geerman tabata trahando riba un buki di Antiyas hulandes, cu ta cuminsa cu e Ronde Tafel Conferentie. Carlton Press Inc,a describi Jose Geerman como un persona cu a biaha hopi, cu a conoce mundo y ta papia 4 idioma. Jose Geerman a sigui un curso di Journalistiek na Newspaper Instituut na Merca y tambe a bay curso na Bennet College. ===Jose Geerman a retira pa semper for di politica=== Sr Jose Geerman na Juni 1969, a dicidi di retira for di politica, despues di 20 aña di tabata un politico basta activo riba A.V.P. y despues P.P.A. Jose Geerman a subi riba lista di A.V.P. na Maart 1949 y semper a sali na defensa di e homber chikito, e obrero, e naturalesa di Aruba etc. Na Juni 1969, Jose a dicidi di retira pa motibo di salud, e no por a sigui sirbi e pueblo mas y a gradici Aruba, muy en particularmente Antillas Hulandes y tur otro persona pa a dun’e un chens di por a sirbi Aruba y Antiyas. Aruba como eilandsraad lid y deputado. Pa Antiyas Hulandes pa a forma parti di Staten di Antiyas. ===Jose Geerman, un amante di naturalesa === Jose Geerman como un persona cu ta stima naturalesa a keda activo skirbiendo articulonan pa publicacion den corantnan. Entre otro un articulo cu e la skirbi, na Juli 1971, den cual e la expresa su rabia y dolor, mirando con LAGO tabata haciendo cu e poco naturalesa cu Aruba tin. Segun su persona LAGO y Shell tabata manda riba Antiyas Hulandes, na varios ocasion e la critica esaki caba y ta hayando dia pa dia mas rason. LAGO a daña e costa di Aruba, Segun e la skirbi den su articulo ” Prome a deposita resto di azeta y haci tur nos costa blanco preto preto. LAGO a carga santo blanco for di nos costa manera nan ta haya ta bon, no a tene cuenta cu e matanan di druif y ni cu nos naturalesa. E la sigui reclama cu Gobierno a duna LAGO un tereno pa traha un refineria, pero no pa haci y deshaci. Segun su persona LAGO a dempel e lagoen na [[Baby Beach]], caminda e piscadonan di San Nicolas tabata bay coy haas, tur e piscanan aki a muri.” Den su articulo e tabata roga autoridad pa bay mira kiko ta pasando cu e lagoen. Segun su persona LAGO a destrui e naturalesa por completo, como un persona cu ta aprecia e poco naturalesa cu Aruba tin, e la pidi pa stop di laga LAGO di sigui haci y deshaci cu e beachnan di San Nicolas, pa nan stop cu e practica destructivo aki. Na final di su articulo e la bisa “Laga nos tur juda spaar un poco di e naturaleza cu nos tin! Autoriad y pueblo di Aruba.. Man na Obra!” Jose Geerman Un amante di Naturaleza. ===Jose Geerman, un consehero, un persona critico=== Na 1974, e la acerca Betico Croes y Sr. Watty Vos kende e tempo ey tabata Minister, ambos a haya un telegram for di Jose Geerman den cual e ta pidinan pa interveni contra tur cu ta trapando of kier trapa riba derecho di e obreronan. ===Jose Geerman formando parti di e comision di 18 di maart 1976, institui pa Gobierno di Aruba=== Na cuminsamento di Maart 1976, e deputado di e tempo ey Sr. Nelson Oduber a instala un comission pa prepara y hinca un programa den otro, pa e celebracion di 18 di maart, na Stadion caminda a presenta e bandera y e himno oficial di Aruba. E comision tabata consisti di 13 persona entre otro, Godfried “Fifi” Eman como Presidente, Julio Maduro como vice presidente, Rufo Odor, Albert Eman, Holmo Henriquez, Maybelline Arends Croes, John Merryweather, Atan Lee, Rafael Estrada, Milo Croes, Augusto Croes y Jose Geerman. Pastoor Hendrikstraat, San Nicolas: Diasabra 5 di januari 1977, den oranan di mainta e curpa sin bida di Sr. Jose Geerman a wordo haya den su cas drumi riba un sofa. Sr. Geerman tabata tin 59 aña, E la wordo severamente maltrata cu un bloki y a fayece. E noticia aki a core hopi lihe rond di Aruba. Dilanti su cas tabata tin un multitud grandi di persona cu a bay mira pa nan mes kiko tabata pasando. ===Hopi lihe a detene un sospechoso=== Na prome instante autoridad no kier a duna mucho informacion encuanto e causa di su morto, pa motibo cu nan tabata bezig cu investigacion. E noticia di e morto di Señor Geerman a crea un consternacion grandi den e pueblo di Aruba. Hopi lihe a logra detene un sospechoso. Diadomingo 6 di Februari den careda di 6’or di atardi, Polis a detene R. Nicolaas como sospechoso den e caso di asesinato di Jose Geerman. R. Nicolaas pa algun aña atras tambe tabata riba lista como candidato pa e grupo di hobennan y regularmente por a mira R. Nicolaas den compania di e victima. E la keda deteni pa interogacion. ===Dos persona mas deteni como sospechoso=== Diadomingo pa dialuna e recherchenan cu tabata encarga cu e caso aki, a logra detene dos persona mas, cual ta M.H. y H.K. Mientrastanto e sospechoso R. Nicolaas a keda para ariba cu e no tin nada di haber cu e asesinato di Jose Geerman. E investigacion a sigui cana su caminda.E sospechosonan rM.H. y H.K. pa falta di purba nan a wordo laga hopi lihe bek den libertad. ===Entiero di Jose Geerman=== Diahuebs 10 di Februari 1977, a tuma luga e entiero di Jose Geerman, esaki tabata den careda di 4’or y mey di atardi, cu e la wordo hiba na su ultimo luga di sosiego. E entiero di Geerman tabata un entiero cu a haya hopi hende, hopi amigo y conocirnan di Jose a hibe na su ultimo luga di sosiego, cu ta e santana catolico na San Nicolas. Na e entiero por a mira, entre otro Betico Croes, Marco Bislip, Hilario “Lala” Angela y ex miembronan di Staten Ernst Finck y Fabian Kelly. Confesion di e prome sospechoso R. Nicolaas Diabierna 18 di februari, porfin e recherchenan a haya un confesion di e sospecho R. Nicolaas, cu hopi lihe despues di e asesinato di Jose Geerman a keda deteni. E la confesa cu na un forma hopi violento y cruel e la asesina Jose Geerman. Maske cu Recherchenan ya a haya un cantidad grandi di pruebanan tecnico contra Nicolaas, entre otro vingerprint riba un camisa di e sospechoso cu rastro di sanger humano. Esaki a wordo manda pa Gerechtelijk Laboratorium di Prof. Froenjes na Den Haag. Potret di Prof. Froenjes Dr. De Witte, kende ta e specialista di Sanger a informa autoridad local, cu e manchannan riba e camisa ta di sanger humano. Maske na prome instante e sospechoso a keda nenga, Dialuna 21 di februari 1977, e la confesa di a asesina Jose Geerman. ===Prome biaha cu e caso aki ta wordo atende den corte=== E la keda casi un aña cera prome cu su caso a bin dilanti. Diabierna 3 di februari 1978, e mester a presenta den corte. Fiscal a exigi 20 aña di castigo di prison, cuminsando for di e dia cu Nicolaas a wordo deteni cu ta 6 di februari 1977, esaki tabata e exigencia di Fiscal contra R. Nicolaas. E acusado R.Nicolaas cu na comienso di su detencion a admiti su culpabilidad, pero despues a cambia su declaracion, den corte a keda persisti cu e ta inocente. Hues su siguiente siman a keda di duna sentencia. E caso aki a haya hopi atencion di pueblo y tambe di e alumnonan di scol di polis. E caso a wordo trata extensamente, tur e sucedidonan a wordo describi for di e anochi prome cu e asesinato. Tur e declaracion di e acusado, di e testigonan y tambe di e 4 recherchenan cu tabata encarga cu e investigacion di e caso aki a wordo scucha. E acusado R. Nicolaas a wordo condena pa morto, subsidair doodslag, subsidair maltrato severo, cometi premedita cu morto como consecuencia. Subsidiair maltrato cometi cu un arma. Descripcion di e susedido, durante tratamento den corte. E caso aki pa e tempo ey, tabata un di e casonan mas complica y dificil den historia di Aruba y alavez misterioso. Especialmente si considera e asesino un persona cu e victima a duna di come, bebe y un luga di biba. Segun e acusado Nicolaas, e la admiti di a asesina Jose Geerman pa motibo cu e la wordo poni bou pression, castiga y golpinan cu e lo ricibi a pone cu e la firma, pero en realidad e ta inocente. ===Fiscal Arps di e tempo ey tabata convenci cu R. Nicolaas ta e asesino=== Fiscal Arps a acusa R. Nicolaas di a asesina intencionalmente y segun un plan prepara di antemano pa mata Jose Geerman den su cas, mientras e tabata drumi den su sofa. Segun fiscal, Nicolaas por a drenta e cas ya cu te cu un siman prome cu e asesinato e tabata biba den e cas aki y e cachonan conoce su persona caba y no lo blaf e. E tabata mescos cu un yiu pa Jose Geerman. E la kita dos shutter banda pariba di e cas y a drenta paden, e la haya Jose drumi riba un sofa den su sala, Nicolaas a comete e crimen cu un bloki of algo por estilo, e slanan cu Jose Geerman a ricibi tabata na e parti robes di su cabes y esaki tabata fatal y mas sigur Jose lo a muri al instante. Durante investigacion a bin topa cu restonan di cement na su heridanan, e cement aki lo mester ta di e bloki cu a wordo uza pa agredi señor Geerman na su cabes. E bloki mes, cu a wordo usa pa asesina Geerman, cual lo mester tin sanger y cabey na dje ainda, no a wordo haya. Autoridad a haya un spoor di un vingerprint di un duim di R. Nicolaas na momento cu lo a saca e shuttersnan di e bentana, pa drenta paden. Nicolaas a contesta cu esaki a pasa na momento cu e la bay mira paden. ===Tur investigacion ta mustra cu Nicolaas mes ta e asesino=== E raport di specialistanan tecnico a confirma cu e vingerprintnan haya, ta cuadra cu esun di e Nicolaas. E fiscal a mustra tambe cu a haya algun mancha chikito di sanger riba e paña cu Nicolaas a bisti e anochi aki. E abogado di R. Nicolaas a puntra si e pruebanan ta convence hues. E abogado a puntra cu si e declaracionnan di e polisnan ta prueba suficiente, segun e abogado, lastimamente cu na Aruba nan no por ni bisa exactamente ki ora un persona lo a fayece. Dia 10 di februari 1978, R. Nicolaas a sali liber di tur acusacion Riba 10 di februari 1978, Hues a dicta sentencia y R. Nicolaas di 28 aña a gana su caso, e la haya vrijspraak. E siman anterior durante e tratamento di e caso den corte, Fiscal a exigi 20 aña di castigo di prison y un siman despues den oranan di mainta Hues a haya cu e ponenciana contra R. Nicolaas, no ta legal y e pruebanan no ta convence su persona. Mientras cu R. Nicolas a wordo laga den libertad, fiscal a bira apela. Fiscal a apela, mesora despues di a scucha e sentencia di Hues den cual a duna R. Nicolaas vrijspraak. Fiscal su motibo tabata cu e sospechoso aki no tin un lugar fiho di biba y ultimo lo tabata biba den grotnan na San Nicolaas, pa ta sigur cu e acusado ta bon na altura di e apelacion aki y tambe e la wordo mesora poni riba papel y firma pa e acusado. R. Nicolaas a keda algun luna den libertad y lo mester a presenta den corte na November 1978, pero Hof a bolbe restrasa e tratamento di e caso di asesinato di Sr. Geerman, e rekmento di e caso tabata tin di haber cu e abogado nobo di R. Nicolaas. Abogado Sjiem fat tabata tin mester mas tempo pa studia e caso. Durante e prome caso den corte Nicolaas a wordo representa pa abogado Tjong Ajong, den cual hues a dun’e vrijspraak. Procureur General a duna ordo pa mesora detene R. Nicolaas Na momento cu e caso a keda posponi, Procureur General a duna ordo pa detene y cera R. Nicolaas te ora su caso bin dilanti riba e fecha nobo di 23 di januari 1979. Dia 23 di januari 1979, durante e tratamento di e caso Procureur General tambe a keda para riba 20 aña di castigo di prison cu anteriormente fiscal tambe a pidi pa R. Nicolaas, kende e tempo ey a cumpli 29 aña. E Procureur General ta haya cu ta prueba cu Nicolaas a asesina e ex politico, ex miembro di Staten Jose Geerman riba 5 di februari 1977 den su cas na [[Pastoor Hendrikstraat]]. E victima a wordo haya riba e dia aki den careda di 11’or di mainta, morto den un sofa. Segun raportnan di expertonan e lo a wordo asesina den careda di 4’or di marduga. ===Procureur General a baha pisa riba Nicolaas=== P.G. den corte a resumi tur locual a sosode for di dia 5 di februari 1977. Procureur General a ilustra tur e pruebanan cu nan a acumula contra Nicolaas demostrando su culpabilidad, entre otro e hecho cu riba e shuttersnan di glas a haya su fingerprints. E la saca e shuttersnan pa drenta den e cas di e victima, esaki segun expertonan. Tambe riba e jacket cu Nicolaas tabata tin bisti e anochi aki, nan a haya mancha di sanger cu ta cuadra cu e mesun sanger cu a wordo haya na e muraya den e cas di Jose. Nicolaas a bisa cu dia 24 di januari 1977 despues cu e la haya un pleito cu Jose, na e cas di Jose, su persona no a bolbe mas na e cas aki. P.G. tabata tin duda den esaki. E vingerprintnan riba e shuttersnan, segun e expertonan no ta mas bieu cu 1 of dos dia. P.G. a sigui bisa cu e ta haya cu un persona a wordo mata den un forma hopi inhumano, mientras cu e victima tabata simplemente drumi trankil den su cas. E victima nunca lo por a biba pensa cu un hende, cu e la duna di come, bebe y un luga di biba por a hasi algo asina cu ne. Pa e motibo aki P.G. a exigi 20 aña di castigo di prison. ===Abogado Sjiemfat pa dos ora largo defendiendo su cliente=== Abogado Sjiem Fat, e abogado defensor a hiba un defensa cu a dura dos ora y tabata hopi interesante. Segun e abogado e fingerprintsnan nan por ta di paden tambe y no necesariamente ta di pafo. muy bien por ta ora e lo por a habrinan, mirando cu e acusado a biba den e cas aki y regularmente tabata haci e shutternan limpi, segun e abogado Nicolaas mester a press riba nan paso tin di e shuttersnan aki cu no ta habri facil. Abogado defensor a lubida un aspecto hopi importante cu den e raport di e patholoog anatoom, no ta poni ki ora e victima a wordo asesina. E abogado a bin cu un declaracion di un testigo H. kende a bisa cu e anochi di 4 di februari 1977, H. a prepara cuminda pa Geerman, esaki den presencia di e homber di fam Q. kende a keda un rato mas mira baseball na Television y despues a bay su cas. Segun e abogado, e victima a keda su so cu e testigo H. y cu Jose Geerman mientrastanto lo por a pega soño tambe. E abogado ta haya cu den e proces verbaal no tin nada concreto cu no ta descarta cu e asesinato lo por a tuma lugar riba 4 y no 5 di februari 1977. E la sigui bisa cu niun hende no por sospecha cu e homber H. tambe lo por a comet’e e asesinato aki y despues bay su cas. Aki tin posibilidadnan real cu e dos personanan aki tambe lo por a asesina Jose Geerman. Despues e abogado a sigui riba explicacionnan di e diferente raportnan traha den cual entre otro vingerprint por keda basta largo marca. ===Abogado Sjiem fat pidiendo pa laga su cliente den libertad=== Por ultimo e abogado a haya cu tin hopi duda di e culpabilidad di su cliente y a pidi Hof pa laga su cliente den libertad. Despues cu Huesnan a retira pa delibera un rato riba e peticion di e abogado Sjiem Fat, e presidente di Hof a bin bek bisando cu hof a rechasa e peticion di abogado Sjiem Fat, Nicolaas ta keda cera. Segun e abogado su cliente a firma su culpabilidad despues di a wordo maltrata pa dos ora largo door di polis y durante e reconstruccion e la wordo bisa kiko e mester haci. E acusado a conta kiko tur e la haci riba e dia di 4 pa 5 di februari 1977 Den corte na momento cu hues a puntra R. Nicolaas si e ta culpabel di a asesina Señor Geerman, e la contesta cu e no a mata Jose Geerman. E la conta cu dia 4 di februari 1977 e tabata na su cas na Zeewijk, hunto cu e doño di e cas, cu ta famia Maduro y cu algun amigo di e famia, nan a sinta henter dia na cas dal betro e.o nan a bebe brandy, despues nan a sigui cu rum. ===E acusado a pasa varios caminda y a topa varios amigo=== E acusado a sigui conta cu mas den oranan di atardi, e la sali bay dal un keiro den e caya principal di San Nicolas. E tabata bashi y tabata tin solamente 5 pa 10 florin cu ne. Entre 8 ‘or y 8’or y mey ela bay bishita un bon amigo un tal Iri kende ta un meneer di scol y supuestamente e tabata yudando Nicolaas skirbi un buki. Su amigo Kock a yude cu 3 florin. Aki hues a remarca segun e raport di reclassering Iri a declara cu ela mira Nicolas despues di 11’or. E acusado a keda insisti cu e meste tabata prome cu 9’or paso Weg Fontein Rumshop ta cera 9’or. Segun Nicolaas ta na weg Fontein Rumshop e la bay cumpra un botter di rum. Prome cu ela bay di Iri su cas, e la bay cumpra dos cerbes pa nan bebe. E acusado a bisa cu banda di 9’or e la bay bishita un amigo di dje Jossy na weg Fontein, pero e no tabata na su cas. E lo a bay busca placa fia cerca Jossy. Despues cu e la sali for di Jossy su cas e la sigui, e la bay cumpra un botter di rum y dos coca cola. Na caminda e la topa bin topa cu Daal, Marcelo, Rombley y Arends y Oiky. Nan a manda dos of 3 rond, e la bebe dos of tres Cerbes. Na e momentonan ey ainda e tabata tin e botter di rum y e dos coca colanan. E acusado a conta cu despues di mey anochi e la bay dal un keiro den centro di San Nicolaas E la sigui conta cu unda cu e la bay e tabata den compania di sr. Kappel. Den careda di 11’or Kappel a bira burachi y e la hibe su cas. Na e cas di kappel e la dal 3 sigaria. Den careda di mey anochi e la bay bek den centro di San Nicolas, pero prome cu esey e la pasa su cas cambia paña. E la bisti su jacket di jeans pa motibo cu den e temporada ey anochi ta bira mas frieu. Bebiendo, topando amigo, tambe bendiendo y dealmento di marihuana Den e centro nocturno di San Nicolas durante su bueltanan den e cayanan, tur caminda e tabata topa cu amigonan, na China Clipper e la topa cu Joy, despues e la bay na Tropicana, e tabata tin poco marihuana cu ne y a haci deal di marihuana, asina e la haya 5 dollar plus 10 florin. Hues a remarca cu Joy a declara cu ta cu un papel di 25 fls e la paga, Nicolaas a nenga te cu e la bisa hues, cu e la fia Joy 5 florin. Asina segun su persona su anochi a sigui bebiendo alcohol, topa cu su amigonan, bendiendo su marihuana y haci deal pa bende mas marihuana, paso e no tabata tin tur e marihuana riba dje, pero na su cas e tabata tin mas. Segun su persona e la pasa cu un amigo den Pastoor Hendrikstraat Segun su persona despues cu e la caba di keiro den Centro di San Nicolaas, e la pasa den Pastoor Hendrikstraat, e tabata acompaña pa un amigo y segun un testigo enberdad nan a mir’e cu un amigo pasa den Pastoor Hendrikstraat, pero kiko a sosode exactamente e marduga di 5 di Februari 1977 a/ta keda un misterio. ===Riba 13 di februari 1979, hof a sentencia R. Nicolaas cu 15 aña di castigo di prison=== Un cos ta sigur, for di investigacionnan haci a sali na cla cu e paña cu e la bisti e anochi aki, tabata na sanger humano, e mesun sanger cu tabata gespart na muraya den cas di Jose Geerman. E parti di Pastoor Hendrikstraat pasa banda di cas di Jose Geerman pa bay su cas na Zeewijk, con y kiko a pasa keda misterio. Riba 13 di februari 1979, Hof na Corsou a dicta sentencia, e acusado R. Nicolaas a keda condena na un castigo di prison di 15 aña. Maske cu Procureur General y Fiscal Arps a pidi 20 aña di castigo di prison pa e asesinato aki, pero Hof no a haya cu tin prueba di asesinato, pero si a conclui cu ta trata di homicidio den cual riba 5 di februari 1977 Jose Geerman a bira e victima. Pa e motibo aki R. Nicolaas a haya 15 aña di castigo di prison. E aña aki a haci 44 aña cu Jose Geerman a bay sosega, nos di arubanative.com, nunca a conoce Sr. Jose Geerman y ni su famia, si e tabata casa, divorcia of si e tabata tin un famia. Tampoco nos no conoce e asesino, di fam Nicolaas si e ta bibo ainda, ni si e ta na Aruba. E ta un susedido cu lo bay den historia como un caso misterioso y dificil pa compronde. Den nos investigacion nos no a encontra e motibo real pakiko Nicolaas lo por a asesina Jose Geerman. *UPDATE 28 februari 2021: Na 1971, Jose Geerman, su ruman homber Simon Geerman tabata riba e prome lista di MEP, Betico e tempo ey semper tabata bishita Jose Geerman pa conseho y guia, como cu e tabata un politico grandi den su tempo. Alabes e tambe tabata un persona cu tabata kier a mira su isla liber, como partner igual den Reino Hulandes y no manera tempo di Antias bou di Corsou. R. Nicolaas a sinta su castigo te na aña 1988, despues a bay biba na Hulanda y na mei di aña 2005, e la wordo cruelmente asesina. *Update: 5 maart 2021 Sr. Jose Geerman tabata casa cu Sra. Marina de Veer y hunto nan a haya tres yiu, dos homber y un muhe. Gobierno di Aruba na 1995 a inicia un proyecto cu tabata un plan di e gobierno anterior, pero cu a keda para. E proyecto tabata nombra cayanan na baluartenan di Aruba. Riba 7 di september 1995, gobierno di Aruba a cambia e nomber di Congoweg pa [[Caya Jose Geerman]].<ref>Congoweg wordt Caya José Geerman. "Amigoe". Curaçao, 07-09-1995, p. 7. Geraadpleegd op Delpher op 31-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644937:mpeg21:p007</ref> Investigando y lesando informacionnan nos por a conclui cu Jose Geerman, tabata mustra di tabata un persona cu un caracter fuerte y tabata para na banda di e homber chikito, tambe e tabata un defensor di nos naturalesa, e tabata stima Aruba, su tradicionnan, su cultura etc. E tabata un persona cu kier a mira su isla keda perserva. Jose Geerman no tabata solamente un politico, pero un escritor, defensor di Aruba, un persona patriotico y tabata para pa locual e ta kere aden. Jose Geerman no tabata tin miedo di expresa su mes, pero di otro banda e tabata un persona humano cu a duna un otro di come, bebe y drumi y a wordo paga cu morto, un traicion hopi cruel. 9gjov57yd21cyealb3uu3xb268pw136 192357 192356 2026-05-31T18:23:05Z Caribiana 8320 192357 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ {{Infobox politico| variante = a | nomber = Jose Geerman | nomber completo = | fecha nacemento = [[13 di mei]] [[1963]] | luga nacemento = {{ABW}} | fecha fayecimento = | luga fayecimento = | pais = {{ABW}} | partido = [[Partido di Pueblo Arubano]] (AVP) 1949-1957?<br>[[Partido Patriotico Arubano]] (PPA) | titulo = | temporada1 = 1949-1951<br/> 1954/55? - 19? | funcion1 = Miembro di [[Parlamento di Antias Hulandes]] | temporada2 = 1951 | funcion2 = Diputado | website = }} '''Jose Geerman''' (☆ [[19 di mart|19 di maart]] [[1917]] na [[Aruba]] – † [[5 di febrüari|5 di februari]] [[1977]] na [[San Nicolas]]) tabata un poeta y polotico [[Aruba|Arubiano]]. E tabata miembro di [[Parlamento di Antias Hulandes]] di 19.. te 197? Ademas riba nivel insular, el a sirbi como diputado di Colegio Ehecutivo y como miembro di Conseho Insular. == Biografia == Jose Geerman tabata e di dos yiu di e cinco yiu di Bernard (MO Dichi) Geerman (1886-1972). NOTES *[https://arubanative.com/2021/02/26/historia-di-aruba-un-gran-politico-na-aruba-a-wordo-asesina-cruelmente-pa-un-persona-cu-e-la-duna-di-come-bebe-y-a-dune-luga-di-drumi/ Un gran politico na Aruba], arubanative.com (26 februari 2021) Nos a dedica e historia aki na un gran Arubiano, un politico, defensor di e obreronan y di e naturalesa di Aruba. Un persona cu tabata tin hopi amor pa su isla, hopi ambicion, a skirbi buki, skirbi letra pa cancion y varios articulonan cu a keda publica den corantnan di antes, pero lamentabelmente na aña 1977 destino tabata tin un otro plan pa e gran persona aki. Den un forma hopi cruel y tristo e la wordo asesina, su asesino tabata un persona cu e la saca man yuda, pa despues e wordo paga cu morto. Jose Geerman a nace riba 19 di maart 1917, como hoben e la bay traha na L.A.G.O., pero hopi lihe Jose a ripara cu e tin un ambicion grandi den su bida, cual ta drenta den politica. Na aña 1949, e la tuma e reto grandi aki, durante su carera como politico e la ocupa varios funcionnan halto, entre otro deputado di Aruba, Miembro di Staten di Antias, Miembro di Eilandsraad di Aruba. Su prome eleccion tabata dia 17 di maart 1949, un eleccion cu tabata hopi importante y unico pa Aruba. Pa prome biaha cu Jose Geerman a bay riba un lista politico tabata e eleccion di 17 di maart 1949. Un eleccion completamente diferente na Aruba. Esaki tabata pa dos motibo, e elecion aki pa prome biaha e ser femenina biba na Aruba, por a eherce su derecho di vota y alabes nan por a postula nan mes tambe como candidato riba e partidonan politico. Señora Laura Wernet Paskel dfm tabata e dama cu a bringa pa muhenan na Aruba haya e derecho di voto y alabes tabata e prome dama cu a subi un lista politico. E otro motibo hopi importante tabata cu e elecion aki, di tres representante den Staten di Antiyas, Aruba a logra haya 8 asiento, mes tanto cu Corsou, den e Staten nobo di Antiyas. === Jose Geerman a bira miembro di Parlamento di Antias Hulandes === E dia di elecion mas cu 10 mil persona biba na Aruba a bay eherce nan derecho di voto, E resultado tabata A.V.P. a logra haya mayoria di asiento cu tabata 5 asiento y U.N.A. a haya tres asiento. E candidatonan cu a wordo escohi pa A.V.P. pa representa Aruba den e Staten di Antias, tabata Sr. J.Henny Eman (Henny bieu), Juan Irausquin, Porfirio Croes, Moses De Cuba y Jose Geerman. E otro tres representantenan tabata di U.N.A. tabata Felepito Tromp(ex gobernador), Dr. Dussenbroek y Mario Arends. Na augustus 1951, Jose Geerman a bira deputado di Eilandsraad y no por a keda ocupa e puesto di miembro di Staten di Antiyas y a wordo remplaza pa Dr. De la Fuente.<ref>VERVANGING GEERMAN. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 11-08-1951, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 31-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010402431:mpeg21:p003</ref> Despues di e kiebro den A.V.P., un grupo cu tabata riba lista di A.V.P. a bandona A.V.P. y a lanta P.P.A., hopi hende tabata specula e posicion di Sr. Jose Geerman, pero Shon A Eman na 1955 a bisa bon cla cu Jose Geerman ta un candidato fiel di A.V.P. y cu sigur no lo bandona e partido, Avp. E resultado di e elecion e aña ey, A.V.P. a haya dos asiento so den Staten di Antiyas, e dos asientonan aki a wordo ocupa pa Shon A Eman y Jose Geerman. Jose Geerman mester a retira prome como deputado pa por a ocupa e puesto di miembro di Staten di Antiyas. Na October 1957, Jose Geerman a bira malo y mester a bay Caracas pa un siman pa tratamento medico. ===Jose Geerman a bandona A.V.P. y a join P.P.A.=== E aña 1958 no tabata un aña facil pa Jose Geerman, despues di casi 10 aña di tabata un politico hopi activo den e fila di A.V.P., e la dicidi di distancia di e partido aki y join P.P.A. Sr. Geerman a bisa bon cla cu e por steun gobierno, pero e mester por cumpli cu e deseonan di e obreronan. SI no e no por steun e gobierno aki. Den eleccion di 1958 el a obtene 592 voto personal.<ref>Hoeveel stemmen kregen de Arubaanse candidaten?. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 03-09-1958, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 31-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010405127:mpeg21:p005</ref> Den ana 1959 el a bira miembro di directiva di PPA. Na augustus 1962, Sr. Geerman despues di eleccion a dicidi di no acepta e asiento di miembro di Staten di Antias mas y a bay Hulanda, cu verlof. Jacobo “Coco” Erasmus a tuma e asiento di miembro di Parlamento di Antias. ===Preocupacion pa e desempleo creciente=== Sr. Geerman durante un reunion di eilandsraad na 1963, a pidi Gobierno pa no hunga politica di avestrus, pero e tabata sa bon cu Gobierno no lo stroba LAGO di introduci 40 ora di trabou pa siman, pa su trahadonan. Sr. Geerman tabata mas preocupa cu e desempleo creciente e tempo ey, pa motibo cu LAGO tabata lay off hende, durante reunion e la haci un pregunta si acaso e trahadonan cu a perde trabou na LAGO, no lo por bay traha na Hulanda. E opcion aki tabata simplemento un sugerencia, pa motibo cu e tempo ey, no tabata tin suficiente trahado na Hulanda y madre patria tabata importa trahado for di Spaña, Italia etc. ===Entrega di un peticion pa 40 ora di trabou pa siman=== Jose Geerman hunto cu mas miembro di fraccion di PPA, na 1964 a entrega un peticion na e presidente di Eilandsraad pa introduci 40 ora di trabou pa siman, pa tur obrero y tambe tur e trahadonan di gobierno. Pa haci esaki mescos cu recientemente a wordo introduci pa LAGO y SHELL. Na fin di 1964 Sr. Geerman a bira malo y prome siman di januari 1965, e la wordo interna na Hospital, dia 20 di Januari 1965, e la sali for di hospital, pero e tabata tin mester di hopi sosiego. ===Reunion di presupuesto 1965=== Durante tratamento di e presupuesto diamars 9 di februari 1965, Sr. Geerman ferozmente a expresa su mes, pa locual Hulanda tabata haci cu Antias, e tempo Hulanda tabata haci hopi dificil pa financia proyectonan na Antiyas, nan no tabata aproba tur proyecto di biaha, pero nan tabata studia cada proyecto apart y tabata dura masha hopi pa cada proyecto wordo financia. Pero ora di financia otro pais, nan no tabata haci asina dificil. Sr. Geerman a pidi pa Antiyas pone un representante ” estilo watchdog na Hulanda y na Brussels pa percura cu e financiamento bay mas lihe. E la propone na gobierno pa tur hende traha 8 ora pa dia y maximo 45 ora pa siman, ” tempo di catibu a pasa”. E la pidi Gobierno di Antiyas institui mas pronto cu ta posibel un comision pa stipula e gramatica, ortografia y vocabulario di Papiamento, pa motibo cu su persona ta skirbiendo un buki y ainda no tin reglanan pa skirbi Papiamento. Tambe e la pidi gobierno pa haci algo cu e tarifanan hopi halto di electricidad y hopi mas punto valioso cu e la trece dilanti pa trata na logra e felicidad y tranquilidad na Aruba. ===Jose Geerman como escritor=== Señor Geerman tabata tin varios hobby y un di nan tabata skirbi. Na April 1965, Jose a skirbi un buki, e titulo tabata “Juancho di Rooi Spokie” e la splica bon cla cu e buki no tin nada di haber cu politica, pero su amor pa e folklor, e cultura di Aruba. Na 1961 e la yega di skirbi un articulo cu a keda publica den Simadan, e titulo di e articulo tabata “Awa cero y maishi rabo”. Durante hopi aña e tabata colecta informacion pa skirbi un buki, su intencion tabata pa publicanan despues cu e bay cu pensioen, pero e no por a warda asina hopi mas. Gezaghebber di e tempo ey Sr. O. Henriquez a haya e prome exemplar pa lesa. ===Invitacion di Gobernador Debrot=== Diadomingo 24 di oktober 1965 Gobernador di Antias di e tempo ey Señor Debrot, a invita algun escritor local pa un encuentro cu su persona kende tambe ta un escritor. Cada invitado a presenta na Gobernador nan bukinan. Jose Geerman tambe tabata un di e invitadonan, e no tabata solamente un politico, pero un escritor Arubano tambe. ===“Oh Lovely Moonlight” un poesia cu a wordo uza como letra pa un cancion=== Jose Geerman, banda di tabata un politico, un escritor di buki y articulo den corant, tabata tin mas talento, entre otro di skirbi letra pa cantica. Jose Geerman, te hasta a yega di haya un oferta for di un compania discografico Mericano, pa un cancion cu ela composita ” Oh lovely Moonlight” tambe nan a pidi Geerman pa manda mas composicion di cantica. “Oh Lovely Moonlight”, a wordo skirbi 30 aña prome pa Jose Geerman como un poesia tocante Moonlight, e poesia aki a wordo traduci na ingles y a wordo uza como letra di un cancion. El a manda esaki pa e compania discografico.<ref>„Oh lovely moonlight" Staten- en raadslid L. Geerman opplaat. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 25-10-1965, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 31-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462451:mpeg21:p006</ref> E prome persona cu a canta e cancion aki tabata Ernie Susser y esaki a wordo graba riba disco como prueba y a wordo manda pa e compania mericano. E compania tabata dispuesto pa graba e disco aki, pero a conseha Geerman pa busca un cantante mas conoci pa canta e cancion aki. ===Un proyecto di Jose Geerman “Masiduri”, su amor pa e naturalesa di Aruba=== Na Januari 1967, un grupo di miembro di Eilandsraad a haci un bishita na e herbebossing proyect na Miramar. E herbebossing proyect tabata inclui cu annualmente lo planta entre 2 mil pa 3 mil mata. E proyecto tabata mustrando hopi exitoso, mirando cu 80 porciento di e matanan a logra crece. Pa evita cu cabrito ta come e matanan, nan tabata wordo protegi pa barinan di zeta. E ultimo parti di e bishita di e miembronan di Eilandsraad, tabata Masiduri. Masiduri tabata un lugar hopi stima pa Jose Geerman. Jose Geerman a inicia e proyecto aki y su intencion tabata pa haci e area aki un natuurreservaat, caminda e flora y fauna hunto lo por wordo protegi. Na 1964 Señor Geerman como hefe di werkverschaffing a cuminsa cu e proyecto di Masiduri, conhuntamente cu e trahadonan di Werkverschaffing. Sr. Geerman su amor, aprecio y e empeño pa perserva e naturalesa di Aruba tabata hopi grandi. Jose Geerman kier a perserva e Aruba di antes pa futuro generacionnan. E amor grandi cu e tabata tin pa Aruba su naturalesa, a haci’e cuminsa cu e proyecto aki y hopi lihe a bira exitoso. Jose Geerman hunto cu e trahadonan di Werkverschaffing a haya un tereno di 60 hectare, prome stap tabata pa cera e tereno aki bon. Despues cu nan a haci e tereno aki limpi, nan a cuminsa planta matanan di Aruba. Tambe nan a traha un cas di torta y a pone varios articulonan di antes den e cas. Na 1967 tabata tin 1397 mata riba e tereno di Masiduri, di cual tabata tin almendra, guyaba, barba di joncuman, sorsaca, rucu, Karawara Spaño y varios otro mata tambe. Durante e bishita orguyosamente Sr. Jose Geerman a mustra su coleganan e mata di Eucalyptus cu e la manda busca for di Australia y cu tabata creciendo bon na Aruba. Sin lubida cu riba e tereno na Masiduri tin como 22 sorto di parha. Wawoe, totolica, barica geel, moffie, Gonzalito, chonchorogai etc. Segun Geerman, Masiduri a haya hopi atencion di LAGO y e idea tras di e proyecto aki tabata pa cuminsa trece e muchanan di scol na Masiduri pa asina siñanan mas di Aruba su naturalesa y e Aruba di antes. ===Jose Geerman a keda deteni, despues di accidentalmente a tira riba un hoben=== Diasabra 28 di october 1967, tabata un dia scur den bida di Sr. Geerman. Den oranan di merdia Jose Geerman a dicidi di bay dal algun drinks na un lugar na San Nicolas, e bario caminda e tabata biba. Jose Geerman despues di algun drinks a lanta pa bay paga su cuenta, aki ta caminda cu a sosode un accidente basta fastioso pa Sr. Geerman. Na momento cu e la hinca man den su saco, pa bay saca placa pa paga su cuenta, pa su mala suerte e revolver cu e tabata tin hinca den su saca di carson, sin cu e por a yuda a los un tiro y a herida un hoben cu ni conoce Sr. Geerman. E hoben A. Angela di 25 aña a keda herida na e parti abou di su barica. Na momento cu Sr. Geerman a mira sanger, e la spanta y a sali na careda bay. E hoben a wordo hiba hospital pa tratamento medico, pero despues a resulta cu e herida no tabata serio. Polis a wordo pidi pa haci e investigacion. Jose Geerman kende tabata e tempo ey tabata un miembro independiente di Staten di Antiyas, un rato prome di e susedido e tabata tin un discussion cu yiu homber di un minister di Antiyas. Despues di un rato polis a bin topa cu Geerman sinta banda di lama na Grapefield. Geerman tabata poco bebi, e la keda deteni pa mas investigacion y diadomingo den careda di 1’or di merdia e la wordo laga den libertad. ===Jose Geerman su deseo pa Aruba sali for di e constelacion Antiano=== Na e mesun aña aki, 1967, Jose Geerman kende pa hopi aña tabata pertenece na P.P.A., a dicidi di bira independiente y tabata di opinion cu Aruba mester sali for di Antiyas. Su deseo tabata pa Aruba sali for di e constelacion Antiyano, pero keda den Reino. ===Geerman a tuma su retiro for di partido P.P.A.=== E tabata mira e futuro di Aruba den Antiyas Hulandes basta scur, Sr. Geerman tabata boga pa un Aruba banda di Corsou y no bou Corsou. Algun miembro di PPA a firma un acuerdo, sin consulta cu su persona, esaki tabata e motibo principal pa e la retira for di P.P.A. Segun su persona cu locual nan a firma, Corsou lo por tuma un posicion mas dominante contra Aruba. Esaki pa su persona sigur ta algo inaceptabel. Durante un reunion e la bisa, ” Pa loke ta trata Aruba, mi por asegura cu e repartimento di asientonan di gobierno di antiyas, lo ta e motibo principal pa den futuro desolve Antiyas Hulandes for di otro. Futuro lo demostra locual mi ta bisando.” Y despues di basta aña señor Geerman a haya rason. Na Aruba, e retiro di Sr. Geerman for di P.P.A. sigur no a bin como sorpresa, paso Sr. Geerman ta conoci pa expresa su mes y tabata wordo mira como e zorgenkindje di P.P.A. caba, e tabata duna un impression di ta un politico cu no tabata baila riba tur tono. ===“Hot Latin Blood”, otro buki mas skirbi pa Jose Geerman=== Na 1968, Jose Geerman cu e uitgeverij Carlton Press Inc. na New York a pubica un buki yama “Hot Latin Blood” , e buki aki ta bay over di dos famia na Aruba. E buki aki su meta tabata pa e lesadonan haya sa mas di e bida diario di famianan na Aruba. E buki ta describi tambe e isla y su habitantenan. Esaki no tabata e unico buki, paso e tempo ey Geerman tabata trahando riba un buki di Antiyas hulandes, cu ta cuminsa cu e Ronde Tafel Conferentie. Carlton Press Inc,a describi Jose Geerman como un persona cu a biaha hopi, cu a conoce mundo y ta papia 4 idioma. Jose Geerman a sigui un curso di Journalistiek na Newspaper Instituut na Merca y tambe a bay curso na Bennet College. ===Jose Geerman a retira pa semper for di politica=== Sr Jose Geerman na Juni 1969, a dicidi di retira for di politica, despues di 20 aña di tabata un politico basta activo riba A.V.P. y despues P.P.A. Jose Geerman a subi riba lista di A.V.P. na Maart 1949 y semper a sali na defensa di e homber chikito, e obrero, e naturalesa di Aruba etc. Na Juni 1969, Jose a dicidi di retira pa motibo di salud, e no por a sigui sirbi e pueblo mas y a gradici Aruba, muy en particularmente Antillas Hulandes y tur otro persona pa a dun’e un chens di por a sirbi Aruba y Antiyas. Aruba como eilandsraad lid y deputado. Pa Antiyas Hulandes pa a forma parti di Staten di Antiyas. ===Jose Geerman, un amante di naturalesa === Jose Geerman como un persona cu ta stima naturalesa a keda activo skirbiendo articulonan pa publicacion den corantnan. Entre otro un articulo cu e la skirbi, na Juli 1971, den cual e la expresa su rabia y dolor, mirando con LAGO tabata haciendo cu e poco naturalesa cu Aruba tin. Segun su persona LAGO y Shell tabata manda riba Antiyas Hulandes, na varios ocasion e la critica esaki caba y ta hayando dia pa dia mas rason. LAGO a daña e costa di Aruba, Segun e la skirbi den su articulo ” Prome a deposita resto di azeta y haci tur nos costa blanco preto preto. LAGO a carga santo blanco for di nos costa manera nan ta haya ta bon, no a tene cuenta cu e matanan di druif y ni cu nos naturalesa. E la sigui reclama cu Gobierno a duna LAGO un tereno pa traha un refineria, pero no pa haci y deshaci. Segun su persona LAGO a dempel e lagoen na [[Baby Beach]], caminda e piscadonan di San Nicolas tabata bay coy haas, tur e piscanan aki a muri.” Den su articulo e tabata roga autoridad pa bay mira kiko ta pasando cu e lagoen. Segun su persona LAGO a destrui e naturalesa por completo, como un persona cu ta aprecia e poco naturalesa cu Aruba tin, e la pidi pa stop di laga LAGO di sigui haci y deshaci cu e beachnan di San Nicolas, pa nan stop cu e practica destructivo aki. Na final di su articulo e la bisa “Laga nos tur juda spaar un poco di e naturaleza cu nos tin! Autoriad y pueblo di Aruba.. Man na Obra!” Jose Geerman Un amante di Naturaleza. ===Jose Geerman, un consehero, un persona critico=== Na 1974, e la acerca Betico Croes y Sr. Watty Vos kende e tempo ey tabata Minister, ambos a haya un telegram for di Jose Geerman den cual e ta pidinan pa interveni contra tur cu ta trapando of kier trapa riba derecho di e obreronan. ===Jose Geerman formando parti di e comision di 18 di maart 1976, institui pa Gobierno di Aruba=== Na cuminsamento di Maart 1976, e deputado di e tempo ey Sr. Nelson Oduber a instala un comission pa prepara y hinca un programa den otro, pa e celebracion di 18 di maart, na Stadion caminda a presenta e bandera y e himno oficial di Aruba. E comision tabata consisti di 13 persona entre otro, Godfried “Fifi” Eman como Presidente, Julio Maduro como vice presidente, Rufo Odor, Albert Eman, Holmo Henriquez, Maybelline Arends Croes, John Merryweather, Atan Lee, Rafael Estrada, Milo Croes, Augusto Croes y Jose Geerman. Pastoor Hendrikstraat, San Nicolas: Diasabra 5 di januari 1977, den oranan di mainta e curpa sin bida di Sr. Jose Geerman a wordo haya den su cas drumi riba un sofa. Sr. Geerman tabata tin 59 aña, E la wordo severamente maltrata cu un bloki y a fayece. E noticia aki a core hopi lihe rond di Aruba. Dilanti su cas tabata tin un multitud grandi di persona cu a bay mira pa nan mes kiko tabata pasando. ===Hopi lihe a detene un sospechoso=== Na prome instante autoridad no kier a duna mucho informacion encuanto e causa di su morto, pa motibo cu nan tabata bezig cu investigacion. E noticia di e morto di Señor Geerman a crea un consternacion grandi den e pueblo di Aruba. Hopi lihe a logra detene un sospechoso. Diadomingo 6 di Februari den careda di 6’or di atardi, Polis a detene R. Nicolaas como sospechoso den e caso di asesinato di Jose Geerman. R. Nicolaas pa algun aña atras tambe tabata riba lista como candidato pa e grupo di hobennan y regularmente por a mira R. Nicolaas den compania di e victima. E la keda deteni pa interogacion. ===Dos persona mas deteni como sospechoso=== Diadomingo pa dialuna e recherchenan cu tabata encarga cu e caso aki, a logra detene dos persona mas, cual ta M.H. y H.K. Mientrastanto e sospechoso R. Nicolaas a keda para ariba cu e no tin nada di haber cu e asesinato di Jose Geerman. E investigacion a sigui cana su caminda.E sospechosonan rM.H. y H.K. pa falta di purba nan a wordo laga hopi lihe bek den libertad. ===Entiero di Jose Geerman=== Diahuebs 10 di Februari 1977, a tuma luga e entiero di Jose Geerman, esaki tabata den careda di 4’or y mey di atardi, cu e la wordo hiba na su ultimo luga di sosiego. E entiero di Geerman tabata un entiero cu a haya hopi hende, hopi amigo y conocirnan di Jose a hibe na su ultimo luga di sosiego, cu ta e santana catolico na San Nicolas. Na e entiero por a mira, entre otro Betico Croes, Marco Bislip, Hilario “Lala” Angela y ex miembronan di Staten Ernst Finck y Fabian Kelly. Confesion di e prome sospechoso R. Nicolaas Diabierna 18 di februari, porfin e recherchenan a haya un confesion di e sospecho R. Nicolaas, cu hopi lihe despues di e asesinato di Jose Geerman a keda deteni. E la confesa cu na un forma hopi violento y cruel e la asesina Jose Geerman. Maske cu Recherchenan ya a haya un cantidad grandi di pruebanan tecnico contra Nicolaas, entre otro vingerprint riba un camisa di e sospechoso cu rastro di sanger humano. Esaki a wordo manda pa Gerechtelijk Laboratorium di Prof. Froenjes na Den Haag. Potret di Prof. Froenjes Dr. De Witte, kende ta e specialista di Sanger a informa autoridad local, cu e manchannan riba e camisa ta di sanger humano. Maske na prome instante e sospechoso a keda nenga, Dialuna 21 di februari 1977, e la confesa di a asesina Jose Geerman. ===Prome biaha cu e caso aki ta wordo atende den corte=== E la keda casi un aña cera prome cu su caso a bin dilanti. Diabierna 3 di februari 1978, e mester a presenta den corte. Fiscal a exigi 20 aña di castigo di prison, cuminsando for di e dia cu Nicolaas a wordo deteni cu ta 6 di februari 1977, esaki tabata e exigencia di Fiscal contra R. Nicolaas. E acusado R.Nicolaas cu na comienso di su detencion a admiti su culpabilidad, pero despues a cambia su declaracion, den corte a keda persisti cu e ta inocente. Hues su siguiente siman a keda di duna sentencia. E caso aki a haya hopi atencion di pueblo y tambe di e alumnonan di scol di polis. E caso a wordo trata extensamente, tur e sucedidonan a wordo describi for di e anochi prome cu e asesinato. Tur e declaracion di e acusado, di e testigonan y tambe di e 4 recherchenan cu tabata encarga cu e investigacion di e caso aki a wordo scucha. E acusado R. Nicolaas a wordo condena pa morto, subsidair doodslag, subsidair maltrato severo, cometi premedita cu morto como consecuencia. Subsidiair maltrato cometi cu un arma. Descripcion di e susedido, durante tratamento den corte. E caso aki pa e tempo ey, tabata un di e casonan mas complica y dificil den historia di Aruba y alavez misterioso. Especialmente si considera e asesino un persona cu e victima a duna di come, bebe y un luga di biba. Segun e acusado Nicolaas, e la admiti di a asesina Jose Geerman pa motibo cu e la wordo poni bou pression, castiga y golpinan cu e lo ricibi a pone cu e la firma, pero en realidad e ta inocente. ===Fiscal Arps di e tempo ey tabata convenci cu R. Nicolaas ta e asesino=== Fiscal Arps a acusa R. Nicolaas di a asesina intencionalmente y segun un plan prepara di antemano pa mata Jose Geerman den su cas, mientras e tabata drumi den su sofa. Segun fiscal, Nicolaas por a drenta e cas ya cu te cu un siman prome cu e asesinato e tabata biba den e cas aki y e cachonan conoce su persona caba y no lo blaf e. E tabata mescos cu un yiu pa Jose Geerman. E la kita dos shutter banda pariba di e cas y a drenta paden, e la haya Jose drumi riba un sofa den su sala, Nicolaas a comete e crimen cu un bloki of algo por estilo, e slanan cu Jose Geerman a ricibi tabata na e parti robes di su cabes y esaki tabata fatal y mas sigur Jose lo a muri al instante. Durante investigacion a bin topa cu restonan di cement na su heridanan, e cement aki lo mester ta di e bloki cu a wordo uza pa agredi señor Geerman na su cabes. E bloki mes, cu a wordo usa pa asesina Geerman, cual lo mester tin sanger y cabey na dje ainda, no a wordo haya. Autoridad a haya un spoor di un vingerprint di un duim di R. Nicolaas na momento cu lo a saca e shuttersnan di e bentana, pa drenta paden. Nicolaas a contesta cu esaki a pasa na momento cu e la bay mira paden. ===Tur investigacion ta mustra cu Nicolaas mes ta e asesino=== E raport di specialistanan tecnico a confirma cu e vingerprintnan haya, ta cuadra cu esun di e Nicolaas. E fiscal a mustra tambe cu a haya algun mancha chikito di sanger riba e paña cu Nicolaas a bisti e anochi aki. E abogado di R. Nicolaas a puntra si e pruebanan ta convence hues. E abogado a puntra cu si e declaracionnan di e polisnan ta prueba suficiente, segun e abogado, lastimamente cu na Aruba nan no por ni bisa exactamente ki ora un persona lo a fayece. Dia 10 di februari 1978, R. Nicolaas a sali liber di tur acusacion Riba 10 di februari 1978, Hues a dicta sentencia y R. Nicolaas di 28 aña a gana su caso, e la haya vrijspraak. E siman anterior durante e tratamento di e caso den corte, Fiscal a exigi 20 aña di castigo di prison y un siman despues den oranan di mainta Hues a haya cu e ponenciana contra R. Nicolaas, no ta legal y e pruebanan no ta convence su persona. Mientras cu R. Nicolas a wordo laga den libertad, fiscal a bira apela. Fiscal a apela, mesora despues di a scucha e sentencia di Hues den cual a duna R. Nicolaas vrijspraak. Fiscal su motibo tabata cu e sospechoso aki no tin un lugar fiho di biba y ultimo lo tabata biba den grotnan na San Nicolaas, pa ta sigur cu e acusado ta bon na altura di e apelacion aki y tambe e la wordo mesora poni riba papel y firma pa e acusado. R. Nicolaas a keda algun luna den libertad y lo mester a presenta den corte na November 1978, pero Hof a bolbe restrasa e tratamento di e caso di asesinato di Sr. Geerman, e rekmento di e caso tabata tin di haber cu e abogado nobo di R. Nicolaas. Abogado Sjiem fat tabata tin mester mas tempo pa studia e caso. Durante e prome caso den corte Nicolaas a wordo representa pa abogado Tjong Ajong, den cual hues a dun’e vrijspraak. Procureur General a duna ordo pa mesora detene R. Nicolaas Na momento cu e caso a keda posponi, Procureur General a duna ordo pa detene y cera R. Nicolaas te ora su caso bin dilanti riba e fecha nobo di 23 di januari 1979. Dia 23 di januari 1979, durante e tratamento di e caso Procureur General tambe a keda para riba 20 aña di castigo di prison cu anteriormente fiscal tambe a pidi pa R. Nicolaas, kende e tempo ey a cumpli 29 aña. E Procureur General ta haya cu ta prueba cu Nicolaas a asesina e ex politico, ex miembro di Staten Jose Geerman riba 5 di februari 1977 den su cas na [[Pastoor Hendrikstraat]]. E victima a wordo haya riba e dia aki den careda di 11’or di mainta, morto den un sofa. Segun raportnan di expertonan e lo a wordo asesina den careda di 4’or di marduga. ===Procureur General a baha pisa riba Nicolaas=== P.G. den corte a resumi tur locual a sosode for di dia 5 di februari 1977. Procureur General a ilustra tur e pruebanan cu nan a acumula contra Nicolaas demostrando su culpabilidad, entre otro e hecho cu riba e shuttersnan di glas a haya su fingerprints. E la saca e shuttersnan pa drenta den e cas di e victima, esaki segun expertonan. Tambe riba e jacket cu Nicolaas tabata tin bisti e anochi aki, nan a haya mancha di sanger cu ta cuadra cu e mesun sanger cu a wordo haya na e muraya den e cas di Jose. Nicolaas a bisa cu dia 24 di januari 1977 despues cu e la haya un pleito cu Jose, na e cas di Jose, su persona no a bolbe mas na e cas aki. P.G. tabata tin duda den esaki. E vingerprintnan riba e shuttersnan, segun e expertonan no ta mas bieu cu 1 of dos dia. P.G. a sigui bisa cu e ta haya cu un persona a wordo mata den un forma hopi inhumano, mientras cu e victima tabata simplemente drumi trankil den su cas. E victima nunca lo por a biba pensa cu un hende, cu e la duna di come, bebe y un luga di biba por a hasi algo asina cu ne. Pa e motibo aki P.G. a exigi 20 aña di castigo di prison. ===Abogado Sjiemfat pa dos ora largo defendiendo su cliente=== Abogado Sjiem Fat, e abogado defensor a hiba un defensa cu a dura dos ora y tabata hopi interesante. Segun e abogado e fingerprintsnan nan por ta di paden tambe y no necesariamente ta di pafo. muy bien por ta ora e lo por a habrinan, mirando cu e acusado a biba den e cas aki y regularmente tabata haci e shutternan limpi, segun e abogado Nicolaas mester a press riba nan paso tin di e shuttersnan aki cu no ta habri facil. Abogado defensor a lubida un aspecto hopi importante cu den e raport di e patholoog anatoom, no ta poni ki ora e victima a wordo asesina. E abogado a bin cu un declaracion di un testigo H. kende a bisa cu e anochi di 4 di februari 1977, H. a prepara cuminda pa Geerman, esaki den presencia di e homber di fam Q. kende a keda un rato mas mira baseball na Television y despues a bay su cas. Segun e abogado, e victima a keda su so cu e testigo H. y cu Jose Geerman mientrastanto lo por a pega soño tambe. E abogado ta haya cu den e proces verbaal no tin nada concreto cu no ta descarta cu e asesinato lo por a tuma lugar riba 4 y no 5 di februari 1977. E la sigui bisa cu niun hende no por sospecha cu e homber H. tambe lo por a comet’e e asesinato aki y despues bay su cas. Aki tin posibilidadnan real cu e dos personanan aki tambe lo por a asesina Jose Geerman. Despues e abogado a sigui riba explicacionnan di e diferente raportnan traha den cual entre otro vingerprint por keda basta largo marca. ===Abogado Sjiem fat pidiendo pa laga su cliente den libertad=== Por ultimo e abogado a haya cu tin hopi duda di e culpabilidad di su cliente y a pidi Hof pa laga su cliente den libertad. Despues cu Huesnan a retira pa delibera un rato riba e peticion di e abogado Sjiem Fat, e presidente di Hof a bin bek bisando cu hof a rechasa e peticion di abogado Sjiem Fat, Nicolaas ta keda cera. Segun e abogado su cliente a firma su culpabilidad despues di a wordo maltrata pa dos ora largo door di polis y durante e reconstruccion e la wordo bisa kiko e mester haci. E acusado a conta kiko tur e la haci riba e dia di 4 pa 5 di februari 1977 Den corte na momento cu hues a puntra R. Nicolaas si e ta culpabel di a asesina Señor Geerman, e la contesta cu e no a mata Jose Geerman. E la conta cu dia 4 di februari 1977 e tabata na su cas na Zeewijk, hunto cu e doño di e cas, cu ta famia Maduro y cu algun amigo di e famia, nan a sinta henter dia na cas dal betro e.o nan a bebe brandy, despues nan a sigui cu rum. ===E acusado a pasa varios caminda y a topa varios amigo=== E acusado a sigui conta cu mas den oranan di atardi, e la sali bay dal un keiro den e caya principal di San Nicolas. E tabata bashi y tabata tin solamente 5 pa 10 florin cu ne. Entre 8 ‘or y 8’or y mey ela bay bishita un bon amigo un tal Iri kende ta un meneer di scol y supuestamente e tabata yudando Nicolaas skirbi un buki. Su amigo Kock a yude cu 3 florin. Aki hues a remarca segun e raport di reclassering Iri a declara cu ela mira Nicolas despues di 11’or. E acusado a keda insisti cu e meste tabata prome cu 9’or paso Weg Fontein Rumshop ta cera 9’or. Segun Nicolaas ta na weg Fontein Rumshop e la bay cumpra un botter di rum. Prome cu ela bay di Iri su cas, e la bay cumpra dos cerbes pa nan bebe. E acusado a bisa cu banda di 9’or e la bay bishita un amigo di dje Jossy na weg Fontein, pero e no tabata na su cas. E lo a bay busca placa fia cerca Jossy. Despues cu e la sali for di Jossy su cas e la sigui, e la bay cumpra un botter di rum y dos coca cola. Na caminda e la topa bin topa cu Daal, Marcelo, Rombley y Arends y Oiky. Nan a manda dos of 3 rond, e la bebe dos of tres Cerbes. Na e momentonan ey ainda e tabata tin e botter di rum y e dos coca colanan. E acusado a conta cu despues di mey anochi e la bay dal un keiro den centro di San Nicolaas E la sigui conta cu unda cu e la bay e tabata den compania di sr. Kappel. Den careda di 11’or Kappel a bira burachi y e la hibe su cas. Na e cas di kappel e la dal 3 sigaria. Den careda di mey anochi e la bay bek den centro di San Nicolas, pero prome cu esey e la pasa su cas cambia paña. E la bisti su jacket di jeans pa motibo cu den e temporada ey anochi ta bira mas frieu. Bebiendo, topando amigo, tambe bendiendo y dealmento di marihuana Den e centro nocturno di San Nicolas durante su bueltanan den e cayanan, tur caminda e tabata topa cu amigonan, na China Clipper e la topa cu Joy, despues e la bay na Tropicana, e tabata tin poco marihuana cu ne y a haci deal di marihuana, asina e la haya 5 dollar plus 10 florin. Hues a remarca cu Joy a declara cu ta cu un papel di 25 fls e la paga, Nicolaas a nenga te cu e la bisa hues, cu e la fia Joy 5 florin. Asina segun su persona su anochi a sigui bebiendo alcohol, topa cu su amigonan, bendiendo su marihuana y haci deal pa bende mas marihuana, paso e no tabata tin tur e marihuana riba dje, pero na su cas e tabata tin mas. Segun su persona e la pasa cu un amigo den Pastoor Hendrikstraat Segun su persona despues cu e la caba di keiro den Centro di San Nicolaas, e la pasa den Pastoor Hendrikstraat, e tabata acompaña pa un amigo y segun un testigo enberdad nan a mir’e cu un amigo pasa den Pastoor Hendrikstraat, pero kiko a sosode exactamente e marduga di 5 di Februari 1977 a/ta keda un misterio. ===Riba 13 di februari 1979, hof a sentencia R. Nicolaas cu 15 aña di castigo di prison=== Un cos ta sigur, for di investigacionnan haci a sali na cla cu e paña cu e la bisti e anochi aki, tabata na sanger humano, e mesun sanger cu tabata gespart na muraya den cas di Jose Geerman. E parti di Pastoor Hendrikstraat pasa banda di cas di Jose Geerman pa bay su cas na Zeewijk, con y kiko a pasa keda misterio. Riba 13 di februari 1979, Hof na Corsou a dicta sentencia, e acusado R. Nicolaas a keda condena na un castigo di prison di 15 aña. Maske cu Procureur General y Fiscal Arps a pidi 20 aña di castigo di prison pa e asesinato aki, pero Hof no a haya cu tin prueba di asesinato, pero si a conclui cu ta trata di homicidio den cual riba 5 di februari 1977 Jose Geerman a bira e victima. Pa e motibo aki R. Nicolaas a haya 15 aña di castigo di prison. E aña aki a haci 44 aña cu Jose Geerman a bay sosega, nos di arubanative.com, nunca a conoce Sr. Jose Geerman y ni su famia, si e tabata casa, divorcia of si e tabata tin un famia. Tampoco nos no conoce e asesino, di fam Nicolaas si e ta bibo ainda, ni si e ta na Aruba. E ta un susedido cu lo bay den historia como un caso misterioso y dificil pa compronde. Den nos investigacion nos no a encontra e motibo real pakiko Nicolaas lo por a asesina Jose Geerman. *UPDATE 28 februari 2021: Na 1971, Jose Geerman, su ruman homber Simon Geerman tabata riba e prome lista di MEP, Betico e tempo ey semper tabata bishita Jose Geerman pa conseho y guia, como cu e tabata un politico grandi den su tempo. Alabes e tambe tabata un persona cu tabata kier a mira su isla liber, como partner igual den Reino Hulandes y no manera tempo di Antias bou di Corsou. R. Nicolaas a sinta su castigo te na aña 1988, despues a bay biba na Hulanda y na mei di aña 2005, e la wordo cruelmente asesina. *Update: 5 maart 2021 Sr. Jose Geerman tabata casa cu Sra. Marina de Veer y hunto nan a haya tres yiu, dos homber y un muhe. Gobierno di Aruba na 1995 a inicia un proyecto cu tabata un plan di e gobierno anterior, pero cu a keda para. E proyecto tabata nombra cayanan na baluartenan di Aruba. Riba 7 di september 1995, gobierno di Aruba a cambia e nomber di Congoweg pa [[Caya Jose Geerman]].<ref>Congoweg wordt Caya José Geerman. "Amigoe". Curaçao, 07-09-1995, p. 7. Geraadpleegd op Delpher op 31-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644937:mpeg21:p007</ref> Investigando y lesando informacionnan nos por a conclui cu Jose Geerman, tabata mustra di tabata un persona cu un caracter fuerte y tabata para na banda di e homber chikito, tambe e tabata un defensor di nos naturalesa, e tabata stima Aruba, su tradicionnan, su cultura etc. E tabata un persona cu kier a mira su isla keda perserva. Jose Geerman no tabata solamente un politico, pero un escritor, defensor di Aruba, un persona patriotico y tabata para pa locual e ta kere aden. Jose Geerman no tabata tin miedo di expresa su mes, pero di otro banda e tabata un persona humano cu a duna un otro di come, bebe y drumi y a wordo paga cu morto, un traicion hopi cruel. d7lfg4o33w18ccjijs6vpvkokd9pny6 192358 192357 2026-05-31T18:28:18Z Caribiana 8320 192358 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ {{Infobox politico| variante = a | nomber = Jose Geerman | nomber completo = | fecha nacemento = [[13 di mei]] [[1963]] | luga nacemento = {{ABW}} | fecha fayecimento = | luga fayecimento = | pais = {{ABW}} | partido = [[Partido di Pueblo Arubano]] (AVP) 1949-1957?<br>[[Partido Patriotico Arubano]] (PPA) | titulo = | temporada1 = 1949-1951<br/> 1954/55? - 19? | funcion1 = Miembro di [[Parlamento di Antias Hulandes]] | temporada2 = 1951 | funcion2 = Diputado | website = }} '''Jose Geerman''' (☆ [[19 di mart|19 di maart]] [[1917]] na [[Aruba]] – † [[5 di febrüari|5 di februari]] [[1977]] na [[San Nicolas]]) tabata un poeta y polotico [[Aruba|Arubiano]]. E tabata miembro di [[Parlamento di Antias Hulandes]] di 19.. te 197? Ademas riba nivel insular, el a sirbi como diputado di Colegio Ehecutivo y como miembro di Conseho Insular. == Biografia == Jose Geerman tabata e di dos yiu di e cinco yiu di Bernard (MO Dichi) Geerman (1886-1972). NOTES *[https://arubanative.com/2021/02/26/historia-di-aruba-un-gran-politico-na-aruba-a-wordo-asesina-cruelmente-pa-un-persona-cu-e-la-duna-di-come-bebe-y-a-dune-luga-di-drumi/ Un gran politico na Aruba], arubanative.com (26 februari 2021) Nos a dedica e historia aki na un gran Arubiano, un politico, defensor di e obreronan y di e naturalesa di Aruba. Un persona cu tabata tin hopi amor pa su isla, hopi ambicion, a skirbi buki, skirbi letra pa cancion y varios articulonan cu a keda publica den corantnan di antes, pero lamentabelmente na aña 1977 destino tabata tin un otro plan pa e gran persona aki. Den un forma hopi cruel y tristo e la wordo asesina, su asesino tabata un persona cu e la saca man yuda, pa despues e wordo paga cu morto. Jose Geerman a nace riba 19 di maart 1917, como hoben e la bay traha na L.A.G.O., pero hopi lihe Jose a ripara cu e tin un ambicion grandi den su bida, cual ta drenta den politica. Na aña 1949, e la tuma e reto grandi aki, durante su carera como politico e la ocupa varios funcionnan halto, entre otro deputado di Aruba, Miembro di Staten di Antias, Miembro di Eilandsraad di Aruba. Su prome eleccion tabata dia 17 di maart 1949, un eleccion cu tabata hopi importante y unico pa Aruba. Pa prome biaha cu Jose Geerman a bay riba un lista politico tabata e eleccion di 17 di maart 1949. Un eleccion completamente diferente na Aruba. Esaki tabata pa dos motibo, e elecion aki pa prome biaha e ser femenina biba na Aruba, por a eherce su derecho di vota y alabes nan por a postula nan mes tambe como candidato riba e partidonan politico. Señora Laura Wernet Paskel dfm tabata e dama cu a bringa pa muhenan na Aruba haya e derecho di voto y alabes tabata e prome dama cu a subi un lista politico. E otro motibo hopi importante tabata cu e elecion aki, di tres representante den Staten di Antiyas, Aruba a logra haya 8 asiento, mes tanto cu Corsou, den e Staten nobo di Antiyas. === Jose Geerman a bira miembro di Parlamento di Antias Hulandes === E dia di elecion mas cu 10 mil persona biba na Aruba a bay eherce nan derecho di voto, E resultado tabata A.V.P. a logra haya mayoria di asiento cu tabata 5 asiento y U.N.A. a haya tres asiento. E candidatonan cu a wordo escohi pa A.V.P. pa representa Aruba den e Staten di Antias, tabata Sr. J.Henny Eman (Henny bieu), Juan Irausquin, Porfirio Croes, Moses De Cuba y Jose Geerman. E otro tres representantenan tabata di U.N.A. tabata Felepito Tromp(ex gobernador), Dr. Dussenbroek y Mario Arends. Na augustus 1951, Jose Geerman a bira deputado di Eilandsraad y no por a keda ocupa e puesto di miembro di Staten di Antiyas y a wordo remplaza pa Dr. De la Fuente.<ref>VERVANGING GEERMAN. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 11-08-1951, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 31-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010402431:mpeg21:p003</ref> Despues di e kiebro den A.V.P., un grupo cu tabata riba lista di A.V.P. a bandona A.V.P. y a lanta P.P.A., hopi hende tabata specula e posicion di Sr. Jose Geerman, pero Shon A Eman na 1955 a bisa bon cla cu Jose Geerman ta un candidato fiel di A.V.P. y cu sigur no lo bandona e partido, Avp. E resultado di e elecion e aña ey, A.V.P. a haya dos asiento so den Staten di Antiyas, e dos asientonan aki a wordo ocupa pa Shon A Eman y Jose Geerman. Jose Geerman mester a retira prome como deputado pa por a ocupa e puesto di miembro di Staten di Antiyas. Na October 1957, Jose Geerman a bira malo y mester a bay Caracas pa un siman pa tratamento medico. ===Jose Geerman a bandona A.V.P. y a join P.P.A.=== E aña 1958 no tabata un aña facil pa Jose Geerman, despues di casi 10 aña di tabata un politico hopi activo den e fila di A.V.P., e la dicidi di distancia di e partido aki y join P.P.A. Sr. Geerman a bisa bon cla cu e por steun gobierno, pero e mester por cumpli cu e deseonan di e obreronan. SI no e no por steun e gobierno aki. Den ana 1959 el a bira miembro di directiva di PPA. Riba lista di PPA el a obtene 592 voto personal pa eleccion na 1958 pa Parlamento di Antias Hulandes.<ref>Hoeveel stemmen kregen de Arubaanse candidaten?. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 03-09-1958, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 31-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010405127:mpeg21:p005</ref> y 555 voto personal pa eleccion na 1959 pa Conseho Insular di Aruba. Na augustus 1962, Sr. Geerman despues di eleccion a dicidi di no acepta e asiento di miembro di Staten di Antias mas y a bay Hulanda, cu verlof. Jacobo “Coco” Erasmus a tuma e asiento di miembro di Parlamento di Antias. ===Preocupacion pa e desempleo creciente=== Sr. Geerman durante un reunion di eilandsraad na 1963, a pidi Gobierno pa no hunga politica di avestrus, pero e tabata sa bon cu Gobierno no lo stroba LAGO di introduci 40 ora di trabou pa siman, pa su trahadonan. Sr. Geerman tabata mas preocupa cu e desempleo creciente e tempo ey, pa motibo cu LAGO tabata lay off hende, durante reunion e la haci un pregunta si acaso e trahadonan cu a perde trabou na LAGO, no lo por bay traha na Hulanda. E opcion aki tabata simplemento un sugerencia, pa motibo cu e tempo ey, no tabata tin suficiente trahado na Hulanda y madre patria tabata importa trahado for di Spaña, Italia etc. ===Entrega di un peticion pa 40 ora di trabou pa siman=== Jose Geerman hunto cu mas miembro di fraccion di PPA, na 1964 a entrega un peticion na e presidente di Eilandsraad pa introduci 40 ora di trabou pa siman, pa tur obrero y tambe tur e trahadonan di gobierno. Pa haci esaki mescos cu recientemente a wordo introduci pa LAGO y SHELL. Na fin di 1964 Sr. Geerman a bira malo y prome siman di januari 1965, e la wordo interna na Hospital, dia 20 di Januari 1965, e la sali for di hospital, pero e tabata tin mester di hopi sosiego. ===Reunion di presupuesto 1965=== Durante tratamento di e presupuesto diamars 9 di februari 1965, Sr. Geerman ferozmente a expresa su mes, pa locual Hulanda tabata haci cu Antias, e tempo Hulanda tabata haci hopi dificil pa financia proyectonan na Antiyas, nan no tabata aproba tur proyecto di biaha, pero nan tabata studia cada proyecto apart y tabata dura masha hopi pa cada proyecto wordo financia. Pero ora di financia otro pais, nan no tabata haci asina dificil. Sr. Geerman a pidi pa Antiyas pone un representante ” estilo watchdog na Hulanda y na Brussels pa percura cu e financiamento bay mas lihe. E la propone na gobierno pa tur hende traha 8 ora pa dia y maximo 45 ora pa siman, ” tempo di catibu a pasa”. E la pidi Gobierno di Antiyas institui mas pronto cu ta posibel un comision pa stipula e gramatica, ortografia y vocabulario di Papiamento, pa motibo cu su persona ta skirbiendo un buki y ainda no tin reglanan pa skirbi Papiamento. Tambe e la pidi gobierno pa haci algo cu e tarifanan hopi halto di electricidad y hopi mas punto valioso cu e la trece dilanti pa trata na logra e felicidad y tranquilidad na Aruba. ===Jose Geerman como escritor=== Señor Geerman tabata tin varios hobby y un di nan tabata skirbi. Na April 1965, Jose a skirbi un buki, e titulo tabata “Juancho di Rooi Spokie” e la splica bon cla cu e buki no tin nada di haber cu politica, pero su amor pa e folklor, e cultura di Aruba. Na 1961 e la yega di skirbi un articulo cu a keda publica den Simadan, e titulo di e articulo tabata “Awa cero y maishi rabo”. Durante hopi aña e tabata colecta informacion pa skirbi un buki, su intencion tabata pa publicanan despues cu e bay cu pensioen, pero e no por a warda asina hopi mas. Gezaghebber di e tempo ey Sr. O. Henriquez a haya e prome exemplar pa lesa. ===Invitacion di Gobernador Debrot=== Diadomingo 24 di oktober 1965 Gobernador di Antias di e tempo ey Señor Debrot, a invita algun escritor local pa un encuentro cu su persona kende tambe ta un escritor. Cada invitado a presenta na Gobernador nan bukinan. Jose Geerman tambe tabata un di e invitadonan, e no tabata solamente un politico, pero un escritor Arubano tambe. ===“Oh Lovely Moonlight” un poesia cu a wordo uza como letra pa un cancion=== Jose Geerman, banda di tabata un politico, un escritor di buki y articulo den corant, tabata tin mas talento, entre otro di skirbi letra pa cantica. Jose Geerman, te hasta a yega di haya un oferta for di un compania discografico Mericano, pa un cancion cu ela composita ” Oh lovely Moonlight” tambe nan a pidi Geerman pa manda mas composicion di cantica. “Oh Lovely Moonlight”, a wordo skirbi 30 aña prome pa Jose Geerman como un poesia tocante Moonlight, e poesia aki a wordo traduci na ingles y a wordo uza como letra di un cancion. El a manda esaki pa e compania discografico.<ref>„Oh lovely moonlight" Staten- en raadslid L. Geerman opplaat. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 25-10-1965, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 31-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462451:mpeg21:p006</ref> E prome persona cu a canta e cancion aki tabata Ernie Susser y esaki a wordo graba riba disco como prueba y a wordo manda pa e compania mericano. E compania tabata dispuesto pa graba e disco aki, pero a conseha Geerman pa busca un cantante mas conoci pa canta e cancion aki. ===Un proyecto di Jose Geerman “Masiduri”, su amor pa e naturalesa di Aruba=== Na Januari 1967, un grupo di miembro di Eilandsraad a haci un bishita na e herbebossing proyect na Miramar. E herbebossing proyect tabata inclui cu annualmente lo planta entre 2 mil pa 3 mil mata. E proyecto tabata mustrando hopi exitoso, mirando cu 80 porciento di e matanan a logra crece. Pa evita cu cabrito ta come e matanan, nan tabata wordo protegi pa barinan di zeta. E ultimo parti di e bishita di e miembronan di Eilandsraad, tabata Masiduri. Masiduri tabata un lugar hopi stima pa Jose Geerman. Jose Geerman a inicia e proyecto aki y su intencion tabata pa haci e area aki un natuurreservaat, caminda e flora y fauna hunto lo por wordo protegi. Na 1964 Señor Geerman como hefe di werkverschaffing a cuminsa cu e proyecto di Masiduri, conhuntamente cu e trahadonan di Werkverschaffing. Sr. Geerman su amor, aprecio y e empeño pa perserva e naturalesa di Aruba tabata hopi grandi. Jose Geerman kier a perserva e Aruba di antes pa futuro generacionnan. E amor grandi cu e tabata tin pa Aruba su naturalesa, a haci’e cuminsa cu e proyecto aki y hopi lihe a bira exitoso. Jose Geerman hunto cu e trahadonan di Werkverschaffing a haya un tereno di 60 hectare, prome stap tabata pa cera e tereno aki bon. Despues cu nan a haci e tereno aki limpi, nan a cuminsa planta matanan di Aruba. Tambe nan a traha un cas di torta y a pone varios articulonan di antes den e cas. Na 1967 tabata tin 1397 mata riba e tereno di Masiduri, di cual tabata tin almendra, guyaba, barba di joncuman, sorsaca, rucu, Karawara Spaño y varios otro mata tambe. Durante e bishita orguyosamente Sr. Jose Geerman a mustra su coleganan e mata di Eucalyptus cu e la manda busca for di Australia y cu tabata creciendo bon na Aruba. Sin lubida cu riba e tereno na Masiduri tin como 22 sorto di parha. Wawoe, totolica, barica geel, moffie, Gonzalito, chonchorogai etc. Segun Geerman, Masiduri a haya hopi atencion di LAGO y e idea tras di e proyecto aki tabata pa cuminsa trece e muchanan di scol na Masiduri pa asina siñanan mas di Aruba su naturalesa y e Aruba di antes. ===Jose Geerman a keda deteni, despues di accidentalmente a tira riba un hoben=== Diasabra 28 di october 1967, tabata un dia scur den bida di Sr. Geerman. Den oranan di merdia Jose Geerman a dicidi di bay dal algun drinks na un lugar na San Nicolas, e bario caminda e tabata biba. Jose Geerman despues di algun drinks a lanta pa bay paga su cuenta, aki ta caminda cu a sosode un accidente basta fastioso pa Sr. Geerman. Na momento cu e la hinca man den su saco, pa bay saca placa pa paga su cuenta, pa su mala suerte e revolver cu e tabata tin hinca den su saca di carson, sin cu e por a yuda a los un tiro y a herida un hoben cu ni conoce Sr. Geerman. E hoben A. Angela di 25 aña a keda herida na e parti abou di su barica. Na momento cu Sr. Geerman a mira sanger, e la spanta y a sali na careda bay. E hoben a wordo hiba hospital pa tratamento medico, pero despues a resulta cu e herida no tabata serio. Polis a wordo pidi pa haci e investigacion. Jose Geerman kende tabata e tempo ey tabata un miembro independiente di Staten di Antiyas, un rato prome di e susedido e tabata tin un discussion cu yiu homber di un minister di Antiyas. Despues di un rato polis a bin topa cu Geerman sinta banda di lama na Grapefield. Geerman tabata poco bebi, e la keda deteni pa mas investigacion y diadomingo den careda di 1’or di merdia e la wordo laga den libertad. ===Jose Geerman su deseo pa Aruba sali for di e constelacion Antiano=== Na e mesun aña aki, 1967, Jose Geerman kende pa hopi aña tabata pertenece na P.P.A., a dicidi di bira independiente y tabata di opinion cu Aruba mester sali for di Antiyas. Su deseo tabata pa Aruba sali for di e constelacion Antiyano, pero keda den Reino. ===Geerman a tuma su retiro for di partido P.P.A.=== E tabata mira e futuro di Aruba den Antiyas Hulandes basta scur, Sr. Geerman tabata boga pa un Aruba banda di Corsou y no bou Corsou. Algun miembro di PPA a firma un acuerdo, sin consulta cu su persona, esaki tabata e motibo principal pa e la retira for di P.P.A. Segun su persona cu locual nan a firma, Corsou lo por tuma un posicion mas dominante contra Aruba. Esaki pa su persona sigur ta algo inaceptabel. Durante un reunion e la bisa, ” Pa loke ta trata Aruba, mi por asegura cu e repartimento di asientonan di gobierno di antiyas, lo ta e motibo principal pa den futuro desolve Antiyas Hulandes for di otro. Futuro lo demostra locual mi ta bisando.” Y despues di basta aña señor Geerman a haya rason. Na Aruba, e retiro di Sr. Geerman for di P.P.A. sigur no a bin como sorpresa, paso Sr. Geerman ta conoci pa expresa su mes y tabata wordo mira como e zorgenkindje di P.P.A. caba, e tabata duna un impression di ta un politico cu no tabata baila riba tur tono. ===“Hot Latin Blood”, otro buki mas skirbi pa Jose Geerman=== Na 1968, Jose Geerman cu e uitgeverij Carlton Press Inc. na New York a pubica un buki yama “Hot Latin Blood” , e buki aki ta bay over di dos famia na Aruba. E buki aki su meta tabata pa e lesadonan haya sa mas di e bida diario di famianan na Aruba. E buki ta describi tambe e isla y su habitantenan. Esaki no tabata e unico buki, paso e tempo ey Geerman tabata trahando riba un buki di Antiyas hulandes, cu ta cuminsa cu e Ronde Tafel Conferentie. Carlton Press Inc,a describi Jose Geerman como un persona cu a biaha hopi, cu a conoce mundo y ta papia 4 idioma. Jose Geerman a sigui un curso di Journalistiek na Newspaper Instituut na Merca y tambe a bay curso na Bennet College. ===Jose Geerman a retira pa semper for di politica=== Sr Jose Geerman na Juni 1969, a dicidi di retira for di politica, despues di 20 aña di tabata un politico basta activo riba A.V.P. y despues P.P.A. Jose Geerman a subi riba lista di A.V.P. na Maart 1949 y semper a sali na defensa di e homber chikito, e obrero, e naturalesa di Aruba etc. Na Juni 1969, Jose a dicidi di retira pa motibo di salud, e no por a sigui sirbi e pueblo mas y a gradici Aruba, muy en particularmente Antillas Hulandes y tur otro persona pa a dun’e un chens di por a sirbi Aruba y Antiyas. Aruba como eilandsraad lid y deputado. Pa Antiyas Hulandes pa a forma parti di Staten di Antiyas. ===Jose Geerman, un amante di naturalesa === Jose Geerman como un persona cu ta stima naturalesa a keda activo skirbiendo articulonan pa publicacion den corantnan. Entre otro un articulo cu e la skirbi, na Juli 1971, den cual e la expresa su rabia y dolor, mirando con LAGO tabata haciendo cu e poco naturalesa cu Aruba tin. Segun su persona LAGO y Shell tabata manda riba Antiyas Hulandes, na varios ocasion e la critica esaki caba y ta hayando dia pa dia mas rason. LAGO a daña e costa di Aruba, Segun e la skirbi den su articulo ” Prome a deposita resto di azeta y haci tur nos costa blanco preto preto. LAGO a carga santo blanco for di nos costa manera nan ta haya ta bon, no a tene cuenta cu e matanan di druif y ni cu nos naturalesa. E la sigui reclama cu Gobierno a duna LAGO un tereno pa traha un refineria, pero no pa haci y deshaci. Segun su persona LAGO a dempel e lagoen na [[Baby Beach]], caminda e piscadonan di San Nicolas tabata bay coy haas, tur e piscanan aki a muri.” Den su articulo e tabata roga autoridad pa bay mira kiko ta pasando cu e lagoen. Segun su persona LAGO a destrui e naturalesa por completo, como un persona cu ta aprecia e poco naturalesa cu Aruba tin, e la pidi pa stop di laga LAGO di sigui haci y deshaci cu e beachnan di San Nicolas, pa nan stop cu e practica destructivo aki. Na final di su articulo e la bisa “Laga nos tur juda spaar un poco di e naturaleza cu nos tin! Autoriad y pueblo di Aruba.. Man na Obra!” Jose Geerman Un amante di Naturaleza. ===Jose Geerman, un consehero, un persona critico=== Na 1974, e la acerca Betico Croes y Sr. Watty Vos kende e tempo ey tabata Minister, ambos a haya un telegram for di Jose Geerman den cual e ta pidinan pa interveni contra tur cu ta trapando of kier trapa riba derecho di e obreronan. ===Jose Geerman formando parti di e comision di 18 di maart 1976, institui pa Gobierno di Aruba=== Na cuminsamento di Maart 1976, e deputado di e tempo ey Sr. Nelson Oduber a instala un comission pa prepara y hinca un programa den otro, pa e celebracion di 18 di maart, na Stadion caminda a presenta e bandera y e himno oficial di Aruba. E comision tabata consisti di 13 persona entre otro, Godfried “Fifi” Eman como Presidente, Julio Maduro como vice presidente, Rufo Odor, Albert Eman, Holmo Henriquez, Maybelline Arends Croes, John Merryweather, Atan Lee, Rafael Estrada, Milo Croes, Augusto Croes y Jose Geerman. Pastoor Hendrikstraat, San Nicolas: Diasabra 5 di januari 1977, den oranan di mainta e curpa sin bida di Sr. Jose Geerman a wordo haya den su cas drumi riba un sofa. Sr. Geerman tabata tin 59 aña, E la wordo severamente maltrata cu un bloki y a fayece. E noticia aki a core hopi lihe rond di Aruba. Dilanti su cas tabata tin un multitud grandi di persona cu a bay mira pa nan mes kiko tabata pasando. ===Hopi lihe a detene un sospechoso=== Na prome instante autoridad no kier a duna mucho informacion encuanto e causa di su morto, pa motibo cu nan tabata bezig cu investigacion. E noticia di e morto di Señor Geerman a crea un consternacion grandi den e pueblo di Aruba. Hopi lihe a logra detene un sospechoso. Diadomingo 6 di Februari den careda di 6’or di atardi, Polis a detene R. Nicolaas como sospechoso den e caso di asesinato di Jose Geerman. R. Nicolaas pa algun aña atras tambe tabata riba lista como candidato pa e grupo di hobennan y regularmente por a mira R. Nicolaas den compania di e victima. E la keda deteni pa interogacion. ===Dos persona mas deteni como sospechoso=== Diadomingo pa dialuna e recherchenan cu tabata encarga cu e caso aki, a logra detene dos persona mas, cual ta M.H. y H.K. Mientrastanto e sospechoso R. Nicolaas a keda para ariba cu e no tin nada di haber cu e asesinato di Jose Geerman. E investigacion a sigui cana su caminda.E sospechosonan rM.H. y H.K. pa falta di purba nan a wordo laga hopi lihe bek den libertad. ===Entiero di Jose Geerman=== Diahuebs 10 di Februari 1977, a tuma luga e entiero di Jose Geerman, esaki tabata den careda di 4’or y mey di atardi, cu e la wordo hiba na su ultimo luga di sosiego. E entiero di Geerman tabata un entiero cu a haya hopi hende, hopi amigo y conocirnan di Jose a hibe na su ultimo luga di sosiego, cu ta e santana catolico na San Nicolas. Na e entiero por a mira, entre otro Betico Croes, Marco Bislip, Hilario “Lala” Angela y ex miembronan di Staten Ernst Finck y Fabian Kelly. Confesion di e prome sospechoso R. Nicolaas Diabierna 18 di februari, porfin e recherchenan a haya un confesion di e sospecho R. Nicolaas, cu hopi lihe despues di e asesinato di Jose Geerman a keda deteni. E la confesa cu na un forma hopi violento y cruel e la asesina Jose Geerman. Maske cu Recherchenan ya a haya un cantidad grandi di pruebanan tecnico contra Nicolaas, entre otro vingerprint riba un camisa di e sospechoso cu rastro di sanger humano. Esaki a wordo manda pa Gerechtelijk Laboratorium di Prof. Froenjes na Den Haag. Potret di Prof. Froenjes Dr. De Witte, kende ta e specialista di Sanger a informa autoridad local, cu e manchannan riba e camisa ta di sanger humano. Maske na prome instante e sospechoso a keda nenga, Dialuna 21 di februari 1977, e la confesa di a asesina Jose Geerman. ===Prome biaha cu e caso aki ta wordo atende den corte=== E la keda casi un aña cera prome cu su caso a bin dilanti. Diabierna 3 di februari 1978, e mester a presenta den corte. Fiscal a exigi 20 aña di castigo di prison, cuminsando for di e dia cu Nicolaas a wordo deteni cu ta 6 di februari 1977, esaki tabata e exigencia di Fiscal contra R. Nicolaas. E acusado R.Nicolaas cu na comienso di su detencion a admiti su culpabilidad, pero despues a cambia su declaracion, den corte a keda persisti cu e ta inocente. Hues su siguiente siman a keda di duna sentencia. E caso aki a haya hopi atencion di pueblo y tambe di e alumnonan di scol di polis. E caso a wordo trata extensamente, tur e sucedidonan a wordo describi for di e anochi prome cu e asesinato. Tur e declaracion di e acusado, di e testigonan y tambe di e 4 recherchenan cu tabata encarga cu e investigacion di e caso aki a wordo scucha. E acusado R. Nicolaas a wordo condena pa morto, subsidair doodslag, subsidair maltrato severo, cometi premedita cu morto como consecuencia. Subsidiair maltrato cometi cu un arma. Descripcion di e susedido, durante tratamento den corte. E caso aki pa e tempo ey, tabata un di e casonan mas complica y dificil den historia di Aruba y alavez misterioso. Especialmente si considera e asesino un persona cu e victima a duna di come, bebe y un luga di biba. Segun e acusado Nicolaas, e la admiti di a asesina Jose Geerman pa motibo cu e la wordo poni bou pression, castiga y golpinan cu e lo ricibi a pone cu e la firma, pero en realidad e ta inocente. ===Fiscal Arps di e tempo ey tabata convenci cu R. Nicolaas ta e asesino=== Fiscal Arps a acusa R. Nicolaas di a asesina intencionalmente y segun un plan prepara di antemano pa mata Jose Geerman den su cas, mientras e tabata drumi den su sofa. Segun fiscal, Nicolaas por a drenta e cas ya cu te cu un siman prome cu e asesinato e tabata biba den e cas aki y e cachonan conoce su persona caba y no lo blaf e. E tabata mescos cu un yiu pa Jose Geerman. E la kita dos shutter banda pariba di e cas y a drenta paden, e la haya Jose drumi riba un sofa den su sala, Nicolaas a comete e crimen cu un bloki of algo por estilo, e slanan cu Jose Geerman a ricibi tabata na e parti robes di su cabes y esaki tabata fatal y mas sigur Jose lo a muri al instante. Durante investigacion a bin topa cu restonan di cement na su heridanan, e cement aki lo mester ta di e bloki cu a wordo uza pa agredi señor Geerman na su cabes. E bloki mes, cu a wordo usa pa asesina Geerman, cual lo mester tin sanger y cabey na dje ainda, no a wordo haya. Autoridad a haya un spoor di un vingerprint di un duim di R. Nicolaas na momento cu lo a saca e shuttersnan di e bentana, pa drenta paden. Nicolaas a contesta cu esaki a pasa na momento cu e la bay mira paden. ===Tur investigacion ta mustra cu Nicolaas mes ta e asesino=== E raport di specialistanan tecnico a confirma cu e vingerprintnan haya, ta cuadra cu esun di e Nicolaas. E fiscal a mustra tambe cu a haya algun mancha chikito di sanger riba e paña cu Nicolaas a bisti e anochi aki. E abogado di R. Nicolaas a puntra si e pruebanan ta convence hues. E abogado a puntra cu si e declaracionnan di e polisnan ta prueba suficiente, segun e abogado, lastimamente cu na Aruba nan no por ni bisa exactamente ki ora un persona lo a fayece. Dia 10 di februari 1978, R. Nicolaas a sali liber di tur acusacion Riba 10 di februari 1978, Hues a dicta sentencia y R. Nicolaas di 28 aña a gana su caso, e la haya vrijspraak. E siman anterior durante e tratamento di e caso den corte, Fiscal a exigi 20 aña di castigo di prison y un siman despues den oranan di mainta Hues a haya cu e ponenciana contra R. Nicolaas, no ta legal y e pruebanan no ta convence su persona. Mientras cu R. Nicolas a wordo laga den libertad, fiscal a bira apela. Fiscal a apela, mesora despues di a scucha e sentencia di Hues den cual a duna R. Nicolaas vrijspraak. Fiscal su motibo tabata cu e sospechoso aki no tin un lugar fiho di biba y ultimo lo tabata biba den grotnan na San Nicolaas, pa ta sigur cu e acusado ta bon na altura di e apelacion aki y tambe e la wordo mesora poni riba papel y firma pa e acusado. R. Nicolaas a keda algun luna den libertad y lo mester a presenta den corte na November 1978, pero Hof a bolbe restrasa e tratamento di e caso di asesinato di Sr. Geerman, e rekmento di e caso tabata tin di haber cu e abogado nobo di R. Nicolaas. Abogado Sjiem fat tabata tin mester mas tempo pa studia e caso. Durante e prome caso den corte Nicolaas a wordo representa pa abogado Tjong Ajong, den cual hues a dun’e vrijspraak. Procureur General a duna ordo pa mesora detene R. Nicolaas Na momento cu e caso a keda posponi, Procureur General a duna ordo pa detene y cera R. Nicolaas te ora su caso bin dilanti riba e fecha nobo di 23 di januari 1979. Dia 23 di januari 1979, durante e tratamento di e caso Procureur General tambe a keda para riba 20 aña di castigo di prison cu anteriormente fiscal tambe a pidi pa R. Nicolaas, kende e tempo ey a cumpli 29 aña. E Procureur General ta haya cu ta prueba cu Nicolaas a asesina e ex politico, ex miembro di Staten Jose Geerman riba 5 di februari 1977 den su cas na [[Pastoor Hendrikstraat]]. E victima a wordo haya riba e dia aki den careda di 11’or di mainta, morto den un sofa. Segun raportnan di expertonan e lo a wordo asesina den careda di 4’or di marduga. ===Procureur General a baha pisa riba Nicolaas=== P.G. den corte a resumi tur locual a sosode for di dia 5 di februari 1977. Procureur General a ilustra tur e pruebanan cu nan a acumula contra Nicolaas demostrando su culpabilidad, entre otro e hecho cu riba e shuttersnan di glas a haya su fingerprints. E la saca e shuttersnan pa drenta den e cas di e victima, esaki segun expertonan. Tambe riba e jacket cu Nicolaas tabata tin bisti e anochi aki, nan a haya mancha di sanger cu ta cuadra cu e mesun sanger cu a wordo haya na e muraya den e cas di Jose. Nicolaas a bisa cu dia 24 di januari 1977 despues cu e la haya un pleito cu Jose, na e cas di Jose, su persona no a bolbe mas na e cas aki. P.G. tabata tin duda den esaki. E vingerprintnan riba e shuttersnan, segun e expertonan no ta mas bieu cu 1 of dos dia. P.G. a sigui bisa cu e ta haya cu un persona a wordo mata den un forma hopi inhumano, mientras cu e victima tabata simplemente drumi trankil den su cas. E victima nunca lo por a biba pensa cu un hende, cu e la duna di come, bebe y un luga di biba por a hasi algo asina cu ne. Pa e motibo aki P.G. a exigi 20 aña di castigo di prison. ===Abogado Sjiemfat pa dos ora largo defendiendo su cliente=== Abogado Sjiem Fat, e abogado defensor a hiba un defensa cu a dura dos ora y tabata hopi interesante. Segun e abogado e fingerprintsnan nan por ta di paden tambe y no necesariamente ta di pafo. muy bien por ta ora e lo por a habrinan, mirando cu e acusado a biba den e cas aki y regularmente tabata haci e shutternan limpi, segun e abogado Nicolaas mester a press riba nan paso tin di e shuttersnan aki cu no ta habri facil. Abogado defensor a lubida un aspecto hopi importante cu den e raport di e patholoog anatoom, no ta poni ki ora e victima a wordo asesina. E abogado a bin cu un declaracion di un testigo H. kende a bisa cu e anochi di 4 di februari 1977, H. a prepara cuminda pa Geerman, esaki den presencia di e homber di fam Q. kende a keda un rato mas mira baseball na Television y despues a bay su cas. Segun e abogado, e victima a keda su so cu e testigo H. y cu Jose Geerman mientrastanto lo por a pega soño tambe. E abogado ta haya cu den e proces verbaal no tin nada concreto cu no ta descarta cu e asesinato lo por a tuma lugar riba 4 y no 5 di februari 1977. E la sigui bisa cu niun hende no por sospecha cu e homber H. tambe lo por a comet’e e asesinato aki y despues bay su cas. Aki tin posibilidadnan real cu e dos personanan aki tambe lo por a asesina Jose Geerman. Despues e abogado a sigui riba explicacionnan di e diferente raportnan traha den cual entre otro vingerprint por keda basta largo marca. ===Abogado Sjiem fat pidiendo pa laga su cliente den libertad=== Por ultimo e abogado a haya cu tin hopi duda di e culpabilidad di su cliente y a pidi Hof pa laga su cliente den libertad. Despues cu Huesnan a retira pa delibera un rato riba e peticion di e abogado Sjiem Fat, e presidente di Hof a bin bek bisando cu hof a rechasa e peticion di abogado Sjiem Fat, Nicolaas ta keda cera. Segun e abogado su cliente a firma su culpabilidad despues di a wordo maltrata pa dos ora largo door di polis y durante e reconstruccion e la wordo bisa kiko e mester haci. E acusado a conta kiko tur e la haci riba e dia di 4 pa 5 di februari 1977 Den corte na momento cu hues a puntra R. Nicolaas si e ta culpabel di a asesina Señor Geerman, e la contesta cu e no a mata Jose Geerman. E la conta cu dia 4 di februari 1977 e tabata na su cas na Zeewijk, hunto cu e doño di e cas, cu ta famia Maduro y cu algun amigo di e famia, nan a sinta henter dia na cas dal betro e.o nan a bebe brandy, despues nan a sigui cu rum. ===E acusado a pasa varios caminda y a topa varios amigo=== E acusado a sigui conta cu mas den oranan di atardi, e la sali bay dal un keiro den e caya principal di San Nicolas. E tabata bashi y tabata tin solamente 5 pa 10 florin cu ne. Entre 8 ‘or y 8’or y mey ela bay bishita un bon amigo un tal Iri kende ta un meneer di scol y supuestamente e tabata yudando Nicolaas skirbi un buki. Su amigo Kock a yude cu 3 florin. Aki hues a remarca segun e raport di reclassering Iri a declara cu ela mira Nicolas despues di 11’or. E acusado a keda insisti cu e meste tabata prome cu 9’or paso Weg Fontein Rumshop ta cera 9’or. Segun Nicolaas ta na weg Fontein Rumshop e la bay cumpra un botter di rum. Prome cu ela bay di Iri su cas, e la bay cumpra dos cerbes pa nan bebe. E acusado a bisa cu banda di 9’or e la bay bishita un amigo di dje Jossy na weg Fontein, pero e no tabata na su cas. E lo a bay busca placa fia cerca Jossy. Despues cu e la sali for di Jossy su cas e la sigui, e la bay cumpra un botter di rum y dos coca cola. Na caminda e la topa bin topa cu Daal, Marcelo, Rombley y Arends y Oiky. Nan a manda dos of 3 rond, e la bebe dos of tres Cerbes. Na e momentonan ey ainda e tabata tin e botter di rum y e dos coca colanan. E acusado a conta cu despues di mey anochi e la bay dal un keiro den centro di San Nicolaas E la sigui conta cu unda cu e la bay e tabata den compania di sr. Kappel. Den careda di 11’or Kappel a bira burachi y e la hibe su cas. Na e cas di kappel e la dal 3 sigaria. Den careda di mey anochi e la bay bek den centro di San Nicolas, pero prome cu esey e la pasa su cas cambia paña. E la bisti su jacket di jeans pa motibo cu den e temporada ey anochi ta bira mas frieu. Bebiendo, topando amigo, tambe bendiendo y dealmento di marihuana Den e centro nocturno di San Nicolas durante su bueltanan den e cayanan, tur caminda e tabata topa cu amigonan, na China Clipper e la topa cu Joy, despues e la bay na Tropicana, e tabata tin poco marihuana cu ne y a haci deal di marihuana, asina e la haya 5 dollar plus 10 florin. Hues a remarca cu Joy a declara cu ta cu un papel di 25 fls e la paga, Nicolaas a nenga te cu e la bisa hues, cu e la fia Joy 5 florin. Asina segun su persona su anochi a sigui bebiendo alcohol, topa cu su amigonan, bendiendo su marihuana y haci deal pa bende mas marihuana, paso e no tabata tin tur e marihuana riba dje, pero na su cas e tabata tin mas. Segun su persona e la pasa cu un amigo den Pastoor Hendrikstraat Segun su persona despues cu e la caba di keiro den Centro di San Nicolaas, e la pasa den Pastoor Hendrikstraat, e tabata acompaña pa un amigo y segun un testigo enberdad nan a mir’e cu un amigo pasa den Pastoor Hendrikstraat, pero kiko a sosode exactamente e marduga di 5 di Februari 1977 a/ta keda un misterio. ===Riba 13 di februari 1979, hof a sentencia R. Nicolaas cu 15 aña di castigo di prison=== Un cos ta sigur, for di investigacionnan haci a sali na cla cu e paña cu e la bisti e anochi aki, tabata na sanger humano, e mesun sanger cu tabata gespart na muraya den cas di Jose Geerman. E parti di Pastoor Hendrikstraat pasa banda di cas di Jose Geerman pa bay su cas na Zeewijk, con y kiko a pasa keda misterio. Riba 13 di februari 1979, Hof na Corsou a dicta sentencia, e acusado R. Nicolaas a keda condena na un castigo di prison di 15 aña. Maske cu Procureur General y Fiscal Arps a pidi 20 aña di castigo di prison pa e asesinato aki, pero Hof no a haya cu tin prueba di asesinato, pero si a conclui cu ta trata di homicidio den cual riba 5 di februari 1977 Jose Geerman a bira e victima. Pa e motibo aki R. Nicolaas a haya 15 aña di castigo di prison. E aña aki a haci 44 aña cu Jose Geerman a bay sosega, nos di arubanative.com, nunca a conoce Sr. Jose Geerman y ni su famia, si e tabata casa, divorcia of si e tabata tin un famia. Tampoco nos no conoce e asesino, di fam Nicolaas si e ta bibo ainda, ni si e ta na Aruba. E ta un susedido cu lo bay den historia como un caso misterioso y dificil pa compronde. Den nos investigacion nos no a encontra e motibo real pakiko Nicolaas lo por a asesina Jose Geerman. *UPDATE 28 februari 2021: Na 1971, Jose Geerman, su ruman homber Simon Geerman tabata riba e prome lista di MEP, Betico e tempo ey semper tabata bishita Jose Geerman pa conseho y guia, como cu e tabata un politico grandi den su tempo. Alabes e tambe tabata un persona cu tabata kier a mira su isla liber, como partner igual den Reino Hulandes y no manera tempo di Antias bou di Corsou. R. Nicolaas a sinta su castigo te na aña 1988, despues a bay biba na Hulanda y na mei di aña 2005, e la wordo cruelmente asesina. *Update: 5 maart 2021 Sr. Jose Geerman tabata casa cu Sra. Marina de Veer y hunto nan a haya tres yiu, dos homber y un muhe. Gobierno di Aruba na 1995 a inicia un proyecto cu tabata un plan di e gobierno anterior, pero cu a keda para. E proyecto tabata nombra cayanan na baluartenan di Aruba. Riba 7 di september 1995, gobierno di Aruba a cambia e nomber di Congoweg pa [[Caya Jose Geerman]].<ref>Congoweg wordt Caya José Geerman. "Amigoe". Curaçao, 07-09-1995, p. 7. Geraadpleegd op Delpher op 31-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644937:mpeg21:p007</ref> Investigando y lesando informacionnan nos por a conclui cu Jose Geerman, tabata mustra di tabata un persona cu un caracter fuerte y tabata para na banda di e homber chikito, tambe e tabata un defensor di nos naturalesa, e tabata stima Aruba, su tradicionnan, su cultura etc. E tabata un persona cu kier a mira su isla keda perserva. Jose Geerman no tabata solamente un politico, pero un escritor, defensor di Aruba, un persona patriotico y tabata para pa locual e ta kere aden. Jose Geerman no tabata tin miedo di expresa su mes, pero di otro banda e tabata un persona humano cu a duna un otro di come, bebe y drumi y a wordo paga cu morto, un traicion hopi cruel. bsgq54ow0im6wb7kxxibdcu82w56wh7 192359 192358 2026-05-31T18:29:25Z Caribiana 8320 192359 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ {{Infobox politico| variante = a | nomber = Jose Geerman | nomber completo = | fecha nacemento = [[13 di mei]] [[1963]] | luga nacemento = {{ABW}} | fecha fayecimento = | luga fayecimento = | pais = {{ABW}} | partido = [[Partido di Pueblo Arubano]] (AVP) 1949-1957?<br>[[Partido Patriotico Arubano]] (PPA) | titulo = | temporada1 = 1949-1951<br/> 1954/55? - 19? | funcion1 = Miembro di [[Parlamento di Antias Hulandes]] | temporada2 = 1951 | funcion2 = Diputado | website = }} '''Jose Geerman''' (☆ [[19 di mart|19 di maart]] [[1917]] na [[Aruba]] – † [[5 di febrüari|5 di februari]] [[1977]] na [[San Nicolas]]) tabata un poeta y polotico [[Aruba|Arubiano]]. E tabata miembro di [[Parlamento di Antias Hulandes]] di 19.. te 197? Ademas riba nivel insular, el a sirbi como diputado di Colegio Ehecutivo y como miembro di Conseho Insular. == Biografia == Jose Geerman tabata e di dos yiu di e cinco yiu di Bernard (MO Dichi) Geerman (1886-1972). NOTES *[https://arubanative.com/2021/02/26/historia-di-aruba-un-gran-politico-na-aruba-a-wordo-asesina-cruelmente-pa-un-persona-cu-e-la-duna-di-come-bebe-y-a-dune-luga-di-drumi/ Un gran politico na Aruba], arubanative.com (26 februari 2021) Nos a dedica e historia aki na un gran Arubiano, un politico, defensor di e obreronan y di e naturalesa di Aruba. Un persona cu tabata tin hopi amor pa su isla, hopi ambicion, a skirbi buki, skirbi letra pa cancion y varios articulonan cu a keda publica den corantnan di antes, pero lamentabelmente na aña 1977 destino tabata tin un otro plan pa e gran persona aki. Den un forma hopi cruel y tristo e la wordo asesina, su asesino tabata un persona cu e la saca man yuda, pa despues e wordo paga cu morto. Jose Geerman a nace riba 19 di maart 1917, como hoben e la bay traha na L.A.G.O., pero hopi lihe Jose a ripara cu e tin un ambicion grandi den su bida, cual ta drenta den politica. Na aña 1949, e la tuma e reto grandi aki, durante su carera como politico e la ocupa varios funcionnan halto, entre otro deputado di Aruba, Miembro di Staten di Antias, Miembro di Eilandsraad di Aruba. Su prome eleccion tabata dia 17 di maart 1949, un eleccion cu tabata hopi importante y unico pa Aruba. Pa prome biaha cu Jose Geerman a bay riba un lista politico tabata e eleccion di 17 di maart 1949. Un eleccion completamente diferente na Aruba. Esaki tabata pa dos motibo, e elecion aki pa prome biaha e ser femenina biba na Aruba, por a eherce su derecho di vota y alabes nan por a postula nan mes tambe como candidato riba e partidonan politico. Señora Laura Wernet Paskel dfm tabata e dama cu a bringa pa muhenan na Aruba haya e derecho di voto y alabes tabata e prome dama cu a subi un lista politico. E otro motibo hopi importante tabata cu e elecion aki, di tres representante den Staten di Antiyas, Aruba a logra haya 8 asiento, mes tanto cu Corsou, den e Staten nobo di Antiyas. === Jose Geerman a bira miembro di Parlamento di Antias Hulandes === E dia di elecion mas cu 10 mil persona biba na Aruba a bay eherce nan derecho di voto, E resultado tabata A.V.P. a logra haya mayoria di asiento cu tabata 5 asiento y U.N.A. a haya tres asiento. E candidatonan cu a wordo escohi pa A.V.P. pa representa Aruba den e Staten di Antias, tabata Sr. J.Henny Eman (Henny bieu), Juan Irausquin, Porfirio Croes, Moses De Cuba y Jose Geerman. E otro tres representantenan tabata di U.N.A. tabata Felepito Tromp(ex gobernador), Dr. Dussenbroek y Mario Arends. Na augustus 1951, Jose Geerman a bira deputado di Eilandsraad y no por a keda ocupa e puesto di miembro di Staten di Antiyas y a wordo remplaza pa Dr. De la Fuente.<ref>VERVANGING GEERMAN. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 11-08-1951, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 31-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010402431:mpeg21:p003</ref> Despues di e kiebro den A.V.P., un grupo cu tabata riba lista di A.V.P. a bandona A.V.P. y a lanta P.P.A., hopi hende tabata specula e posicion di Sr. Jose Geerman, pero Shon A Eman na 1955 a bisa bon cla cu Jose Geerman ta un candidato fiel di A.V.P. y cu sigur no lo bandona e partido, Avp. E resultado di e elecion e aña ey, A.V.P. a haya dos asiento so den Staten di Antiyas, e dos asientonan aki a wordo ocupa pa Shon A Eman y Jose Geerman. Jose Geerman mester a retira prome como deputado pa por a ocupa e puesto di miembro di Staten di Antiyas. Na October 1957, Jose Geerman a bira malo y mester a bay Caracas pa un siman pa tratamento medico. ===Jose Geerman a bandona A.V.P. y a join P.P.A.=== E aña 1958 no tabata un aña facil pa Jose Geerman, despues di casi 10 aña di tabata un politico hopi activo den e fila di A.V.P., e la dicidi di distancia di e partido aki y join P.P.A. Sr. Geerman a bisa bon cla cu e por steun gobierno, pero e mester por cumpli cu e deseonan di e obreronan. SI no e no por steun e gobierno aki. Den ana 1959 el a bira miembro di directiva di PPA. Riba lista di PPA el a obtene 592 voto personal pa eleccion na 1958 pa Parlamento di Antias Hulandes.<ref>Hoeveel stemmen kregen de Arubaanse candidaten?. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 03-09-1958, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 31-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010405127:mpeg21:p005</ref> y 555 voto personal pa eleccion na 1959 pa Conseho Insular di Aruba.<ref> Zo vielen de stemmen op Aruba Oranjestod.—De stemmen vielen ols volgt: P.P.A.. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 27-05-1959, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 31-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010997617:mpeg21:p005</ref> Na augustus 1962, Sr. Geerman despues di eleccion a dicidi di no acepta e asiento di miembro di Staten di Antias mas y a bay Hulanda, cu verlof. Jacobo “Coco” Erasmus a tuma e asiento di miembro di Parlamento di Antias. ===Preocupacion pa e desempleo creciente=== Sr. Geerman durante un reunion di eilandsraad na 1963, a pidi Gobierno pa no hunga politica di avestrus, pero e tabata sa bon cu Gobierno no lo stroba LAGO di introduci 40 ora di trabou pa siman, pa su trahadonan. Sr. Geerman tabata mas preocupa cu e desempleo creciente e tempo ey, pa motibo cu LAGO tabata lay off hende, durante reunion e la haci un pregunta si acaso e trahadonan cu a perde trabou na LAGO, no lo por bay traha na Hulanda. E opcion aki tabata simplemento un sugerencia, pa motibo cu e tempo ey, no tabata tin suficiente trahado na Hulanda y madre patria tabata importa trahado for di Spaña, Italia etc. ===Entrega di un peticion pa 40 ora di trabou pa siman=== Jose Geerman hunto cu mas miembro di fraccion di PPA, na 1964 a entrega un peticion na e presidente di Eilandsraad pa introduci 40 ora di trabou pa siman, pa tur obrero y tambe tur e trahadonan di gobierno. Pa haci esaki mescos cu recientemente a wordo introduci pa LAGO y SHELL. Na fin di 1964 Sr. Geerman a bira malo y prome siman di januari 1965, e la wordo interna na Hospital, dia 20 di Januari 1965, e la sali for di hospital, pero e tabata tin mester di hopi sosiego. ===Reunion di presupuesto 1965=== Durante tratamento di e presupuesto diamars 9 di februari 1965, Sr. Geerman ferozmente a expresa su mes, pa locual Hulanda tabata haci cu Antias, e tempo Hulanda tabata haci hopi dificil pa financia proyectonan na Antiyas, nan no tabata aproba tur proyecto di biaha, pero nan tabata studia cada proyecto apart y tabata dura masha hopi pa cada proyecto wordo financia. Pero ora di financia otro pais, nan no tabata haci asina dificil. Sr. Geerman a pidi pa Antiyas pone un representante ” estilo watchdog na Hulanda y na Brussels pa percura cu e financiamento bay mas lihe. E la propone na gobierno pa tur hende traha 8 ora pa dia y maximo 45 ora pa siman, ” tempo di catibu a pasa”. E la pidi Gobierno di Antiyas institui mas pronto cu ta posibel un comision pa stipula e gramatica, ortografia y vocabulario di Papiamento, pa motibo cu su persona ta skirbiendo un buki y ainda no tin reglanan pa skirbi Papiamento. Tambe e la pidi gobierno pa haci algo cu e tarifanan hopi halto di electricidad y hopi mas punto valioso cu e la trece dilanti pa trata na logra e felicidad y tranquilidad na Aruba. ===Jose Geerman como escritor=== Señor Geerman tabata tin varios hobby y un di nan tabata skirbi. Na April 1965, Jose a skirbi un buki, e titulo tabata “Juancho di Rooi Spokie” e la splica bon cla cu e buki no tin nada di haber cu politica, pero su amor pa e folklor, e cultura di Aruba. Na 1961 e la yega di skirbi un articulo cu a keda publica den Simadan, e titulo di e articulo tabata “Awa cero y maishi rabo”. Durante hopi aña e tabata colecta informacion pa skirbi un buki, su intencion tabata pa publicanan despues cu e bay cu pensioen, pero e no por a warda asina hopi mas. Gezaghebber di e tempo ey Sr. O. Henriquez a haya e prome exemplar pa lesa. ===Invitacion di Gobernador Debrot=== Diadomingo 24 di oktober 1965 Gobernador di Antias di e tempo ey Señor Debrot, a invita algun escritor local pa un encuentro cu su persona kende tambe ta un escritor. Cada invitado a presenta na Gobernador nan bukinan. Jose Geerman tambe tabata un di e invitadonan, e no tabata solamente un politico, pero un escritor Arubano tambe. ===“Oh Lovely Moonlight” un poesia cu a wordo uza como letra pa un cancion=== Jose Geerman, banda di tabata un politico, un escritor di buki y articulo den corant, tabata tin mas talento, entre otro di skirbi letra pa cantica. Jose Geerman, te hasta a yega di haya un oferta for di un compania discografico Mericano, pa un cancion cu ela composita ” Oh lovely Moonlight” tambe nan a pidi Geerman pa manda mas composicion di cantica. “Oh Lovely Moonlight”, a wordo skirbi 30 aña prome pa Jose Geerman como un poesia tocante Moonlight, e poesia aki a wordo traduci na ingles y a wordo uza como letra di un cancion. El a manda esaki pa e compania discografico.<ref>„Oh lovely moonlight" Staten- en raadslid L. Geerman opplaat. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 25-10-1965, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 31-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462451:mpeg21:p006</ref> E prome persona cu a canta e cancion aki tabata Ernie Susser y esaki a wordo graba riba disco como prueba y a wordo manda pa e compania mericano. E compania tabata dispuesto pa graba e disco aki, pero a conseha Geerman pa busca un cantante mas conoci pa canta e cancion aki. ===Un proyecto di Jose Geerman “Masiduri”, su amor pa e naturalesa di Aruba=== Na Januari 1967, un grupo di miembro di Eilandsraad a haci un bishita na e herbebossing proyect na Miramar. E herbebossing proyect tabata inclui cu annualmente lo planta entre 2 mil pa 3 mil mata. E proyecto tabata mustrando hopi exitoso, mirando cu 80 porciento di e matanan a logra crece. Pa evita cu cabrito ta come e matanan, nan tabata wordo protegi pa barinan di zeta. E ultimo parti di e bishita di e miembronan di Eilandsraad, tabata Masiduri. Masiduri tabata un lugar hopi stima pa Jose Geerman. Jose Geerman a inicia e proyecto aki y su intencion tabata pa haci e area aki un natuurreservaat, caminda e flora y fauna hunto lo por wordo protegi. Na 1964 Señor Geerman como hefe di werkverschaffing a cuminsa cu e proyecto di Masiduri, conhuntamente cu e trahadonan di Werkverschaffing. Sr. Geerman su amor, aprecio y e empeño pa perserva e naturalesa di Aruba tabata hopi grandi. Jose Geerman kier a perserva e Aruba di antes pa futuro generacionnan. E amor grandi cu e tabata tin pa Aruba su naturalesa, a haci’e cuminsa cu e proyecto aki y hopi lihe a bira exitoso. Jose Geerman hunto cu e trahadonan di Werkverschaffing a haya un tereno di 60 hectare, prome stap tabata pa cera e tereno aki bon. Despues cu nan a haci e tereno aki limpi, nan a cuminsa planta matanan di Aruba. Tambe nan a traha un cas di torta y a pone varios articulonan di antes den e cas. Na 1967 tabata tin 1397 mata riba e tereno di Masiduri, di cual tabata tin almendra, guyaba, barba di joncuman, sorsaca, rucu, Karawara Spaño y varios otro mata tambe. Durante e bishita orguyosamente Sr. Jose Geerman a mustra su coleganan e mata di Eucalyptus cu e la manda busca for di Australia y cu tabata creciendo bon na Aruba. Sin lubida cu riba e tereno na Masiduri tin como 22 sorto di parha. Wawoe, totolica, barica geel, moffie, Gonzalito, chonchorogai etc. Segun Geerman, Masiduri a haya hopi atencion di LAGO y e idea tras di e proyecto aki tabata pa cuminsa trece e muchanan di scol na Masiduri pa asina siñanan mas di Aruba su naturalesa y e Aruba di antes. ===Jose Geerman a keda deteni, despues di accidentalmente a tira riba un hoben=== Diasabra 28 di october 1967, tabata un dia scur den bida di Sr. Geerman. Den oranan di merdia Jose Geerman a dicidi di bay dal algun drinks na un lugar na San Nicolas, e bario caminda e tabata biba. Jose Geerman despues di algun drinks a lanta pa bay paga su cuenta, aki ta caminda cu a sosode un accidente basta fastioso pa Sr. Geerman. Na momento cu e la hinca man den su saco, pa bay saca placa pa paga su cuenta, pa su mala suerte e revolver cu e tabata tin hinca den su saca di carson, sin cu e por a yuda a los un tiro y a herida un hoben cu ni conoce Sr. Geerman. E hoben A. Angela di 25 aña a keda herida na e parti abou di su barica. Na momento cu Sr. Geerman a mira sanger, e la spanta y a sali na careda bay. E hoben a wordo hiba hospital pa tratamento medico, pero despues a resulta cu e herida no tabata serio. Polis a wordo pidi pa haci e investigacion. Jose Geerman kende tabata e tempo ey tabata un miembro independiente di Staten di Antiyas, un rato prome di e susedido e tabata tin un discussion cu yiu homber di un minister di Antiyas. Despues di un rato polis a bin topa cu Geerman sinta banda di lama na Grapefield. Geerman tabata poco bebi, e la keda deteni pa mas investigacion y diadomingo den careda di 1’or di merdia e la wordo laga den libertad. ===Jose Geerman su deseo pa Aruba sali for di e constelacion Antiano=== Na e mesun aña aki, 1967, Jose Geerman kende pa hopi aña tabata pertenece na P.P.A., a dicidi di bira independiente y tabata di opinion cu Aruba mester sali for di Antiyas. Su deseo tabata pa Aruba sali for di e constelacion Antiyano, pero keda den Reino. ===Geerman a tuma su retiro for di partido P.P.A.=== E tabata mira e futuro di Aruba den Antiyas Hulandes basta scur, Sr. Geerman tabata boga pa un Aruba banda di Corsou y no bou Corsou. Algun miembro di PPA a firma un acuerdo, sin consulta cu su persona, esaki tabata e motibo principal pa e la retira for di P.P.A. Segun su persona cu locual nan a firma, Corsou lo por tuma un posicion mas dominante contra Aruba. Esaki pa su persona sigur ta algo inaceptabel. Durante un reunion e la bisa, ” Pa loke ta trata Aruba, mi por asegura cu e repartimento di asientonan di gobierno di antiyas, lo ta e motibo principal pa den futuro desolve Antiyas Hulandes for di otro. Futuro lo demostra locual mi ta bisando.” Y despues di basta aña señor Geerman a haya rason. Na Aruba, e retiro di Sr. Geerman for di P.P.A. sigur no a bin como sorpresa, paso Sr. Geerman ta conoci pa expresa su mes y tabata wordo mira como e zorgenkindje di P.P.A. caba, e tabata duna un impression di ta un politico cu no tabata baila riba tur tono. ===“Hot Latin Blood”, otro buki mas skirbi pa Jose Geerman=== Na 1968, Jose Geerman cu e uitgeverij Carlton Press Inc. na New York a pubica un buki yama “Hot Latin Blood” , e buki aki ta bay over di dos famia na Aruba. E buki aki su meta tabata pa e lesadonan haya sa mas di e bida diario di famianan na Aruba. E buki ta describi tambe e isla y su habitantenan. Esaki no tabata e unico buki, paso e tempo ey Geerman tabata trahando riba un buki di Antiyas hulandes, cu ta cuminsa cu e Ronde Tafel Conferentie. Carlton Press Inc,a describi Jose Geerman como un persona cu a biaha hopi, cu a conoce mundo y ta papia 4 idioma. Jose Geerman a sigui un curso di Journalistiek na Newspaper Instituut na Merca y tambe a bay curso na Bennet College. ===Jose Geerman a retira pa semper for di politica=== Sr Jose Geerman na Juni 1969, a dicidi di retira for di politica, despues di 20 aña di tabata un politico basta activo riba A.V.P. y despues P.P.A. Jose Geerman a subi riba lista di A.V.P. na Maart 1949 y semper a sali na defensa di e homber chikito, e obrero, e naturalesa di Aruba etc. Na Juni 1969, Jose a dicidi di retira pa motibo di salud, e no por a sigui sirbi e pueblo mas y a gradici Aruba, muy en particularmente Antillas Hulandes y tur otro persona pa a dun’e un chens di por a sirbi Aruba y Antiyas. Aruba como eilandsraad lid y deputado. Pa Antiyas Hulandes pa a forma parti di Staten di Antiyas. ===Jose Geerman, un amante di naturalesa === Jose Geerman como un persona cu ta stima naturalesa a keda activo skirbiendo articulonan pa publicacion den corantnan. Entre otro un articulo cu e la skirbi, na Juli 1971, den cual e la expresa su rabia y dolor, mirando con LAGO tabata haciendo cu e poco naturalesa cu Aruba tin. Segun su persona LAGO y Shell tabata manda riba Antiyas Hulandes, na varios ocasion e la critica esaki caba y ta hayando dia pa dia mas rason. LAGO a daña e costa di Aruba, Segun e la skirbi den su articulo ” Prome a deposita resto di azeta y haci tur nos costa blanco preto preto. LAGO a carga santo blanco for di nos costa manera nan ta haya ta bon, no a tene cuenta cu e matanan di druif y ni cu nos naturalesa. E la sigui reclama cu Gobierno a duna LAGO un tereno pa traha un refineria, pero no pa haci y deshaci. Segun su persona LAGO a dempel e lagoen na [[Baby Beach]], caminda e piscadonan di San Nicolas tabata bay coy haas, tur e piscanan aki a muri.” Den su articulo e tabata roga autoridad pa bay mira kiko ta pasando cu e lagoen. Segun su persona LAGO a destrui e naturalesa por completo, como un persona cu ta aprecia e poco naturalesa cu Aruba tin, e la pidi pa stop di laga LAGO di sigui haci y deshaci cu e beachnan di San Nicolas, pa nan stop cu e practica destructivo aki. Na final di su articulo e la bisa “Laga nos tur juda spaar un poco di e naturaleza cu nos tin! Autoriad y pueblo di Aruba.. Man na Obra!” Jose Geerman Un amante di Naturaleza. ===Jose Geerman, un consehero, un persona critico=== Na 1974, e la acerca Betico Croes y Sr. Watty Vos kende e tempo ey tabata Minister, ambos a haya un telegram for di Jose Geerman den cual e ta pidinan pa interveni contra tur cu ta trapando of kier trapa riba derecho di e obreronan. ===Jose Geerman formando parti di e comision di 18 di maart 1976, institui pa Gobierno di Aruba=== Na cuminsamento di Maart 1976, e deputado di e tempo ey Sr. Nelson Oduber a instala un comission pa prepara y hinca un programa den otro, pa e celebracion di 18 di maart, na Stadion caminda a presenta e bandera y e himno oficial di Aruba. E comision tabata consisti di 13 persona entre otro, Godfried “Fifi” Eman como Presidente, Julio Maduro como vice presidente, Rufo Odor, Albert Eman, Holmo Henriquez, Maybelline Arends Croes, John Merryweather, Atan Lee, Rafael Estrada, Milo Croes, Augusto Croes y Jose Geerman. Pastoor Hendrikstraat, San Nicolas: Diasabra 5 di januari 1977, den oranan di mainta e curpa sin bida di Sr. Jose Geerman a wordo haya den su cas drumi riba un sofa. Sr. Geerman tabata tin 59 aña, E la wordo severamente maltrata cu un bloki y a fayece. E noticia aki a core hopi lihe rond di Aruba. Dilanti su cas tabata tin un multitud grandi di persona cu a bay mira pa nan mes kiko tabata pasando. ===Hopi lihe a detene un sospechoso=== Na prome instante autoridad no kier a duna mucho informacion encuanto e causa di su morto, pa motibo cu nan tabata bezig cu investigacion. E noticia di e morto di Señor Geerman a crea un consternacion grandi den e pueblo di Aruba. Hopi lihe a logra detene un sospechoso. Diadomingo 6 di Februari den careda di 6’or di atardi, Polis a detene R. Nicolaas como sospechoso den e caso di asesinato di Jose Geerman. R. Nicolaas pa algun aña atras tambe tabata riba lista como candidato pa e grupo di hobennan y regularmente por a mira R. Nicolaas den compania di e victima. E la keda deteni pa interogacion. ===Dos persona mas deteni como sospechoso=== Diadomingo pa dialuna e recherchenan cu tabata encarga cu e caso aki, a logra detene dos persona mas, cual ta M.H. y H.K. Mientrastanto e sospechoso R. Nicolaas a keda para ariba cu e no tin nada di haber cu e asesinato di Jose Geerman. E investigacion a sigui cana su caminda.E sospechosonan rM.H. y H.K. pa falta di purba nan a wordo laga hopi lihe bek den libertad. ===Entiero di Jose Geerman=== Diahuebs 10 di Februari 1977, a tuma luga e entiero di Jose Geerman, esaki tabata den careda di 4’or y mey di atardi, cu e la wordo hiba na su ultimo luga di sosiego. E entiero di Geerman tabata un entiero cu a haya hopi hende, hopi amigo y conocirnan di Jose a hibe na su ultimo luga di sosiego, cu ta e santana catolico na San Nicolas. Na e entiero por a mira, entre otro Betico Croes, Marco Bislip, Hilario “Lala” Angela y ex miembronan di Staten Ernst Finck y Fabian Kelly. Confesion di e prome sospechoso R. Nicolaas Diabierna 18 di februari, porfin e recherchenan a haya un confesion di e sospecho R. Nicolaas, cu hopi lihe despues di e asesinato di Jose Geerman a keda deteni. E la confesa cu na un forma hopi violento y cruel e la asesina Jose Geerman. Maske cu Recherchenan ya a haya un cantidad grandi di pruebanan tecnico contra Nicolaas, entre otro vingerprint riba un camisa di e sospechoso cu rastro di sanger humano. Esaki a wordo manda pa Gerechtelijk Laboratorium di Prof. Froenjes na Den Haag. Potret di Prof. Froenjes Dr. De Witte, kende ta e specialista di Sanger a informa autoridad local, cu e manchannan riba e camisa ta di sanger humano. Maske na prome instante e sospechoso a keda nenga, Dialuna 21 di februari 1977, e la confesa di a asesina Jose Geerman. ===Prome biaha cu e caso aki ta wordo atende den corte=== E la keda casi un aña cera prome cu su caso a bin dilanti. Diabierna 3 di februari 1978, e mester a presenta den corte. Fiscal a exigi 20 aña di castigo di prison, cuminsando for di e dia cu Nicolaas a wordo deteni cu ta 6 di februari 1977, esaki tabata e exigencia di Fiscal contra R. Nicolaas. E acusado R.Nicolaas cu na comienso di su detencion a admiti su culpabilidad, pero despues a cambia su declaracion, den corte a keda persisti cu e ta inocente. Hues su siguiente siman a keda di duna sentencia. E caso aki a haya hopi atencion di pueblo y tambe di e alumnonan di scol di polis. E caso a wordo trata extensamente, tur e sucedidonan a wordo describi for di e anochi prome cu e asesinato. Tur e declaracion di e acusado, di e testigonan y tambe di e 4 recherchenan cu tabata encarga cu e investigacion di e caso aki a wordo scucha. E acusado R. Nicolaas a wordo condena pa morto, subsidair doodslag, subsidair maltrato severo, cometi premedita cu morto como consecuencia. Subsidiair maltrato cometi cu un arma. Descripcion di e susedido, durante tratamento den corte. E caso aki pa e tempo ey, tabata un di e casonan mas complica y dificil den historia di Aruba y alavez misterioso. Especialmente si considera e asesino un persona cu e victima a duna di come, bebe y un luga di biba. Segun e acusado Nicolaas, e la admiti di a asesina Jose Geerman pa motibo cu e la wordo poni bou pression, castiga y golpinan cu e lo ricibi a pone cu e la firma, pero en realidad e ta inocente. ===Fiscal Arps di e tempo ey tabata convenci cu R. Nicolaas ta e asesino=== Fiscal Arps a acusa R. Nicolaas di a asesina intencionalmente y segun un plan prepara di antemano pa mata Jose Geerman den su cas, mientras e tabata drumi den su sofa. Segun fiscal, Nicolaas por a drenta e cas ya cu te cu un siman prome cu e asesinato e tabata biba den e cas aki y e cachonan conoce su persona caba y no lo blaf e. E tabata mescos cu un yiu pa Jose Geerman. E la kita dos shutter banda pariba di e cas y a drenta paden, e la haya Jose drumi riba un sofa den su sala, Nicolaas a comete e crimen cu un bloki of algo por estilo, e slanan cu Jose Geerman a ricibi tabata na e parti robes di su cabes y esaki tabata fatal y mas sigur Jose lo a muri al instante. Durante investigacion a bin topa cu restonan di cement na su heridanan, e cement aki lo mester ta di e bloki cu a wordo uza pa agredi señor Geerman na su cabes. E bloki mes, cu a wordo usa pa asesina Geerman, cual lo mester tin sanger y cabey na dje ainda, no a wordo haya. Autoridad a haya un spoor di un vingerprint di un duim di R. Nicolaas na momento cu lo a saca e shuttersnan di e bentana, pa drenta paden. Nicolaas a contesta cu esaki a pasa na momento cu e la bay mira paden. ===Tur investigacion ta mustra cu Nicolaas mes ta e asesino=== E raport di specialistanan tecnico a confirma cu e vingerprintnan haya, ta cuadra cu esun di e Nicolaas. E fiscal a mustra tambe cu a haya algun mancha chikito di sanger riba e paña cu Nicolaas a bisti e anochi aki. E abogado di R. Nicolaas a puntra si e pruebanan ta convence hues. E abogado a puntra cu si e declaracionnan di e polisnan ta prueba suficiente, segun e abogado, lastimamente cu na Aruba nan no por ni bisa exactamente ki ora un persona lo a fayece. Dia 10 di februari 1978, R. Nicolaas a sali liber di tur acusacion Riba 10 di februari 1978, Hues a dicta sentencia y R. Nicolaas di 28 aña a gana su caso, e la haya vrijspraak. E siman anterior durante e tratamento di e caso den corte, Fiscal a exigi 20 aña di castigo di prison y un siman despues den oranan di mainta Hues a haya cu e ponenciana contra R. Nicolaas, no ta legal y e pruebanan no ta convence su persona. Mientras cu R. Nicolas a wordo laga den libertad, fiscal a bira apela. Fiscal a apela, mesora despues di a scucha e sentencia di Hues den cual a duna R. Nicolaas vrijspraak. Fiscal su motibo tabata cu e sospechoso aki no tin un lugar fiho di biba y ultimo lo tabata biba den grotnan na San Nicolaas, pa ta sigur cu e acusado ta bon na altura di e apelacion aki y tambe e la wordo mesora poni riba papel y firma pa e acusado. R. Nicolaas a keda algun luna den libertad y lo mester a presenta den corte na November 1978, pero Hof a bolbe restrasa e tratamento di e caso di asesinato di Sr. Geerman, e rekmento di e caso tabata tin di haber cu e abogado nobo di R. Nicolaas. Abogado Sjiem fat tabata tin mester mas tempo pa studia e caso. Durante e prome caso den corte Nicolaas a wordo representa pa abogado Tjong Ajong, den cual hues a dun’e vrijspraak. Procureur General a duna ordo pa mesora detene R. Nicolaas Na momento cu e caso a keda posponi, Procureur General a duna ordo pa detene y cera R. Nicolaas te ora su caso bin dilanti riba e fecha nobo di 23 di januari 1979. Dia 23 di januari 1979, durante e tratamento di e caso Procureur General tambe a keda para riba 20 aña di castigo di prison cu anteriormente fiscal tambe a pidi pa R. Nicolaas, kende e tempo ey a cumpli 29 aña. E Procureur General ta haya cu ta prueba cu Nicolaas a asesina e ex politico, ex miembro di Staten Jose Geerman riba 5 di februari 1977 den su cas na [[Pastoor Hendrikstraat]]. E victima a wordo haya riba e dia aki den careda di 11’or di mainta, morto den un sofa. Segun raportnan di expertonan e lo a wordo asesina den careda di 4’or di marduga. ===Procureur General a baha pisa riba Nicolaas=== P.G. den corte a resumi tur locual a sosode for di dia 5 di februari 1977. Procureur General a ilustra tur e pruebanan cu nan a acumula contra Nicolaas demostrando su culpabilidad, entre otro e hecho cu riba e shuttersnan di glas a haya su fingerprints. E la saca e shuttersnan pa drenta den e cas di e victima, esaki segun expertonan. Tambe riba e jacket cu Nicolaas tabata tin bisti e anochi aki, nan a haya mancha di sanger cu ta cuadra cu e mesun sanger cu a wordo haya na e muraya den e cas di Jose. Nicolaas a bisa cu dia 24 di januari 1977 despues cu e la haya un pleito cu Jose, na e cas di Jose, su persona no a bolbe mas na e cas aki. P.G. tabata tin duda den esaki. E vingerprintnan riba e shuttersnan, segun e expertonan no ta mas bieu cu 1 of dos dia. P.G. a sigui bisa cu e ta haya cu un persona a wordo mata den un forma hopi inhumano, mientras cu e victima tabata simplemente drumi trankil den su cas. E victima nunca lo por a biba pensa cu un hende, cu e la duna di come, bebe y un luga di biba por a hasi algo asina cu ne. Pa e motibo aki P.G. a exigi 20 aña di castigo di prison. ===Abogado Sjiemfat pa dos ora largo defendiendo su cliente=== Abogado Sjiem Fat, e abogado defensor a hiba un defensa cu a dura dos ora y tabata hopi interesante. Segun e abogado e fingerprintsnan nan por ta di paden tambe y no necesariamente ta di pafo. muy bien por ta ora e lo por a habrinan, mirando cu e acusado a biba den e cas aki y regularmente tabata haci e shutternan limpi, segun e abogado Nicolaas mester a press riba nan paso tin di e shuttersnan aki cu no ta habri facil. Abogado defensor a lubida un aspecto hopi importante cu den e raport di e patholoog anatoom, no ta poni ki ora e victima a wordo asesina. E abogado a bin cu un declaracion di un testigo H. kende a bisa cu e anochi di 4 di februari 1977, H. a prepara cuminda pa Geerman, esaki den presencia di e homber di fam Q. kende a keda un rato mas mira baseball na Television y despues a bay su cas. Segun e abogado, e victima a keda su so cu e testigo H. y cu Jose Geerman mientrastanto lo por a pega soño tambe. E abogado ta haya cu den e proces verbaal no tin nada concreto cu no ta descarta cu e asesinato lo por a tuma lugar riba 4 y no 5 di februari 1977. E la sigui bisa cu niun hende no por sospecha cu e homber H. tambe lo por a comet’e e asesinato aki y despues bay su cas. Aki tin posibilidadnan real cu e dos personanan aki tambe lo por a asesina Jose Geerman. Despues e abogado a sigui riba explicacionnan di e diferente raportnan traha den cual entre otro vingerprint por keda basta largo marca. ===Abogado Sjiem fat pidiendo pa laga su cliente den libertad=== Por ultimo e abogado a haya cu tin hopi duda di e culpabilidad di su cliente y a pidi Hof pa laga su cliente den libertad. Despues cu Huesnan a retira pa delibera un rato riba e peticion di e abogado Sjiem Fat, e presidente di Hof a bin bek bisando cu hof a rechasa e peticion di abogado Sjiem Fat, Nicolaas ta keda cera. Segun e abogado su cliente a firma su culpabilidad despues di a wordo maltrata pa dos ora largo door di polis y durante e reconstruccion e la wordo bisa kiko e mester haci. E acusado a conta kiko tur e la haci riba e dia di 4 pa 5 di februari 1977 Den corte na momento cu hues a puntra R. Nicolaas si e ta culpabel di a asesina Señor Geerman, e la contesta cu e no a mata Jose Geerman. E la conta cu dia 4 di februari 1977 e tabata na su cas na Zeewijk, hunto cu e doño di e cas, cu ta famia Maduro y cu algun amigo di e famia, nan a sinta henter dia na cas dal betro e.o nan a bebe brandy, despues nan a sigui cu rum. ===E acusado a pasa varios caminda y a topa varios amigo=== E acusado a sigui conta cu mas den oranan di atardi, e la sali bay dal un keiro den e caya principal di San Nicolas. E tabata bashi y tabata tin solamente 5 pa 10 florin cu ne. Entre 8 ‘or y 8’or y mey ela bay bishita un bon amigo un tal Iri kende ta un meneer di scol y supuestamente e tabata yudando Nicolaas skirbi un buki. Su amigo Kock a yude cu 3 florin. Aki hues a remarca segun e raport di reclassering Iri a declara cu ela mira Nicolas despues di 11’or. E acusado a keda insisti cu e meste tabata prome cu 9’or paso Weg Fontein Rumshop ta cera 9’or. Segun Nicolaas ta na weg Fontein Rumshop e la bay cumpra un botter di rum. Prome cu ela bay di Iri su cas, e la bay cumpra dos cerbes pa nan bebe. E acusado a bisa cu banda di 9’or e la bay bishita un amigo di dje Jossy na weg Fontein, pero e no tabata na su cas. E lo a bay busca placa fia cerca Jossy. Despues cu e la sali for di Jossy su cas e la sigui, e la bay cumpra un botter di rum y dos coca cola. Na caminda e la topa bin topa cu Daal, Marcelo, Rombley y Arends y Oiky. Nan a manda dos of 3 rond, e la bebe dos of tres Cerbes. Na e momentonan ey ainda e tabata tin e botter di rum y e dos coca colanan. E acusado a conta cu despues di mey anochi e la bay dal un keiro den centro di San Nicolaas E la sigui conta cu unda cu e la bay e tabata den compania di sr. Kappel. Den careda di 11’or Kappel a bira burachi y e la hibe su cas. Na e cas di kappel e la dal 3 sigaria. Den careda di mey anochi e la bay bek den centro di San Nicolas, pero prome cu esey e la pasa su cas cambia paña. E la bisti su jacket di jeans pa motibo cu den e temporada ey anochi ta bira mas frieu. Bebiendo, topando amigo, tambe bendiendo y dealmento di marihuana Den e centro nocturno di San Nicolas durante su bueltanan den e cayanan, tur caminda e tabata topa cu amigonan, na China Clipper e la topa cu Joy, despues e la bay na Tropicana, e tabata tin poco marihuana cu ne y a haci deal di marihuana, asina e la haya 5 dollar plus 10 florin. Hues a remarca cu Joy a declara cu ta cu un papel di 25 fls e la paga, Nicolaas a nenga te cu e la bisa hues, cu e la fia Joy 5 florin. Asina segun su persona su anochi a sigui bebiendo alcohol, topa cu su amigonan, bendiendo su marihuana y haci deal pa bende mas marihuana, paso e no tabata tin tur e marihuana riba dje, pero na su cas e tabata tin mas. Segun su persona e la pasa cu un amigo den Pastoor Hendrikstraat Segun su persona despues cu e la caba di keiro den Centro di San Nicolaas, e la pasa den Pastoor Hendrikstraat, e tabata acompaña pa un amigo y segun un testigo enberdad nan a mir’e cu un amigo pasa den Pastoor Hendrikstraat, pero kiko a sosode exactamente e marduga di 5 di Februari 1977 a/ta keda un misterio. ===Riba 13 di februari 1979, hof a sentencia R. Nicolaas cu 15 aña di castigo di prison=== Un cos ta sigur, for di investigacionnan haci a sali na cla cu e paña cu e la bisti e anochi aki, tabata na sanger humano, e mesun sanger cu tabata gespart na muraya den cas di Jose Geerman. E parti di Pastoor Hendrikstraat pasa banda di cas di Jose Geerman pa bay su cas na Zeewijk, con y kiko a pasa keda misterio. Riba 13 di februari 1979, Hof na Corsou a dicta sentencia, e acusado R. Nicolaas a keda condena na un castigo di prison di 15 aña. Maske cu Procureur General y Fiscal Arps a pidi 20 aña di castigo di prison pa e asesinato aki, pero Hof no a haya cu tin prueba di asesinato, pero si a conclui cu ta trata di homicidio den cual riba 5 di februari 1977 Jose Geerman a bira e victima. Pa e motibo aki R. Nicolaas a haya 15 aña di castigo di prison. E aña aki a haci 44 aña cu Jose Geerman a bay sosega, nos di arubanative.com, nunca a conoce Sr. Jose Geerman y ni su famia, si e tabata casa, divorcia of si e tabata tin un famia. Tampoco nos no conoce e asesino, di fam Nicolaas si e ta bibo ainda, ni si e ta na Aruba. E ta un susedido cu lo bay den historia como un caso misterioso y dificil pa compronde. Den nos investigacion nos no a encontra e motibo real pakiko Nicolaas lo por a asesina Jose Geerman. *UPDATE 28 februari 2021: Na 1971, Jose Geerman, su ruman homber Simon Geerman tabata riba e prome lista di MEP, Betico e tempo ey semper tabata bishita Jose Geerman pa conseho y guia, como cu e tabata un politico grandi den su tempo. Alabes e tambe tabata un persona cu tabata kier a mira su isla liber, como partner igual den Reino Hulandes y no manera tempo di Antias bou di Corsou. R. Nicolaas a sinta su castigo te na aña 1988, despues a bay biba na Hulanda y na mei di aña 2005, e la wordo cruelmente asesina. *Update: 5 maart 2021 Sr. Jose Geerman tabata casa cu Sra. Marina de Veer y hunto nan a haya tres yiu, dos homber y un muhe. Gobierno di Aruba na 1995 a inicia un proyecto cu tabata un plan di e gobierno anterior, pero cu a keda para. E proyecto tabata nombra cayanan na baluartenan di Aruba. Riba 7 di september 1995, gobierno di Aruba a cambia e nomber di Congoweg pa [[Caya Jose Geerman]].<ref>Congoweg wordt Caya José Geerman. "Amigoe". Curaçao, 07-09-1995, p. 7. Geraadpleegd op Delpher op 31-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644937:mpeg21:p007</ref> Investigando y lesando informacionnan nos por a conclui cu Jose Geerman, tabata mustra di tabata un persona cu un caracter fuerte y tabata para na banda di e homber chikito, tambe e tabata un defensor di nos naturalesa, e tabata stima Aruba, su tradicionnan, su cultura etc. E tabata un persona cu kier a mira su isla keda perserva. Jose Geerman no tabata solamente un politico, pero un escritor, defensor di Aruba, un persona patriotico y tabata para pa locual e ta kere aden. Jose Geerman no tabata tin miedo di expresa su mes, pero di otro banda e tabata un persona humano cu a duna un otro di come, bebe y drumi y a wordo paga cu morto, un traicion hopi cruel. fvpul851n0no5bvo7eq0st1xcp4w4vj 192360 192359 2026-05-31T18:32:42Z Caribiana 8320 /* Jose Geerman a bandona A.V.P. y a join P.P.A. */ 192360 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ {{Infobox politico| variante = a | nomber = Jose Geerman | nomber completo = | fecha nacemento = [[13 di mei]] [[1963]] | luga nacemento = {{ABW}} | fecha fayecimento = | luga fayecimento = | pais = {{ABW}} | partido = [[Partido di Pueblo Arubano]] (AVP) 1949-1957?<br>[[Partido Patriotico Arubano]] (PPA) | titulo = | temporada1 = 1949-1951<br/> 1954/55? - 19? | funcion1 = Miembro di [[Parlamento di Antias Hulandes]] | temporada2 = 1951 | funcion2 = Diputado | website = }} '''Jose Geerman''' (☆ [[19 di mart|19 di maart]] [[1917]] na [[Aruba]] – † [[5 di febrüari|5 di februari]] [[1977]] na [[San Nicolas]]) tabata un poeta y polotico [[Aruba|Arubiano]]. E tabata miembro di [[Parlamento di Antias Hulandes]] di 19.. te 197? Ademas riba nivel insular, el a sirbi como diputado di Colegio Ehecutivo y como miembro di Conseho Insular. == Biografia == Jose Geerman tabata e di dos yiu di e cinco yiu di Bernard (MO Dichi) Geerman (1886-1972). NOTES *[https://arubanative.com/2021/02/26/historia-di-aruba-un-gran-politico-na-aruba-a-wordo-asesina-cruelmente-pa-un-persona-cu-e-la-duna-di-come-bebe-y-a-dune-luga-di-drumi/ Un gran politico na Aruba], arubanative.com (26 februari 2021) Nos a dedica e historia aki na un gran Arubiano, un politico, defensor di e obreronan y di e naturalesa di Aruba. Un persona cu tabata tin hopi amor pa su isla, hopi ambicion, a skirbi buki, skirbi letra pa cancion y varios articulonan cu a keda publica den corantnan di antes, pero lamentabelmente na aña 1977 destino tabata tin un otro plan pa e gran persona aki. Den un forma hopi cruel y tristo e la wordo asesina, su asesino tabata un persona cu e la saca man yuda, pa despues e wordo paga cu morto. Jose Geerman a nace riba 19 di maart 1917, como hoben e la bay traha na L.A.G.O., pero hopi lihe Jose a ripara cu e tin un ambicion grandi den su bida, cual ta drenta den politica. Na aña 1949, e la tuma e reto grandi aki, durante su carera como politico e la ocupa varios funcionnan halto, entre otro deputado di Aruba, Miembro di Staten di Antias, Miembro di Eilandsraad di Aruba. Su prome eleccion tabata dia 17 di maart 1949, un eleccion cu tabata hopi importante y unico pa Aruba. Pa prome biaha cu Jose Geerman a bay riba un lista politico tabata e eleccion di 17 di maart 1949. Un eleccion completamente diferente na Aruba. Esaki tabata pa dos motibo, e elecion aki pa prome biaha e ser femenina biba na Aruba, por a eherce su derecho di vota y alabes nan por a postula nan mes tambe como candidato riba e partidonan politico. Señora Laura Wernet Paskel dfm tabata e dama cu a bringa pa muhenan na Aruba haya e derecho di voto y alabes tabata e prome dama cu a subi un lista politico. E otro motibo hopi importante tabata cu e elecion aki, di tres representante den Staten di Antiyas, Aruba a logra haya 8 asiento, mes tanto cu Corsou, den e Staten nobo di Antiyas. === Jose Geerman a bira miembro di Parlamento di Antias Hulandes === E dia di elecion mas cu 10 mil persona biba na Aruba a bay eherce nan derecho di voto, E resultado tabata A.V.P. a logra haya mayoria di asiento cu tabata 5 asiento y U.N.A. a haya tres asiento. E candidatonan cu a wordo escohi pa A.V.P. pa representa Aruba den e Staten di Antias, tabata Sr. J.Henny Eman (Henny bieu), Juan Irausquin, Porfirio Croes, Moses De Cuba y Jose Geerman. E otro tres representantenan tabata di U.N.A. tabata Felepito Tromp(ex gobernador), Dr. Dussenbroek y Mario Arends. Na augustus 1951, Jose Geerman a bira deputado di Eilandsraad y no por a keda ocupa e puesto di miembro di Staten di Antiyas y a wordo remplaza pa Dr. De la Fuente.<ref>VERVANGING GEERMAN. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 11-08-1951, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 31-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010402431:mpeg21:p003</ref> Despues di e kiebro den A.V.P., un grupo cu tabata riba lista di A.V.P. a bandona A.V.P. y a lanta P.P.A., hopi hende tabata specula e posicion di Sr. Jose Geerman, pero Shon A Eman na 1955 a bisa bon cla cu Jose Geerman ta un candidato fiel di A.V.P. y cu sigur no lo bandona e partido, Avp. E resultado di e elecion e aña ey, A.V.P. a haya dos asiento so den Staten di Antiyas, e dos asientonan aki a wordo ocupa pa Shon A Eman y Jose Geerman. Jose Geerman mester a retira prome como deputado pa por a ocupa e puesto di miembro di Staten di Antiyas. Na October 1957, Jose Geerman a bira malo y mester a bay Caracas pa un siman pa tratamento medico. ===Jose Geerman a bandona A.V.P. y a join P.P.A.=== E aña 1958 no tabata un aña facil pa Jose Geerman, despues di casi 10 aña di tabata un politico hopi activo den e fila di A.V.P., e la dicidi di distancia di e partido aki y join P.P.A. Sr. Geerman a bisa bon cla cu e por steun gobierno, pero e mester por cumpli cu e deseonan di e obreronan. SI no e no por steun e gobierno aki. Den ana 1959 el a bira miembro di directiva di PPA. Riba lista di PPA el a obtene 592 voto personal pa eleccion 1958 pa Parlamento di Antias Hulandes<ref>Hoeveel stemmen kregen de Arubaanse candidaten?. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 03-09-1958, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 31-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010405127:mpeg21:p005</ref> y 555 voto personal pa eleccion 1959 pa Conseho Insular di Aruba, logrando un asiento.<ref> Zo vielen de stemmen op Aruba Oranjestod.—De stemmen vielen ols volgt: P.P.A.. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 27-05-1959, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 31-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010997617:mpeg21:p005</ref> Na augustus 1962, Sr. Geerman despues di eleccion a dicidi di no acepta e asiento di miembro di Staten di Antias mas y a bay Hulanda, cu verlof. Jacobo “Coco” Erasmus a tuma e asiento di miembro di Parlamento di Antias. ===Preocupacion pa e desempleo creciente=== Sr. Geerman durante un reunion di eilandsraad na 1963, a pidi Gobierno pa no hunga politica di avestrus, pero e tabata sa bon cu Gobierno no lo stroba LAGO di introduci 40 ora di trabou pa siman, pa su trahadonan. Sr. Geerman tabata mas preocupa cu e desempleo creciente e tempo ey, pa motibo cu LAGO tabata lay off hende, durante reunion e la haci un pregunta si acaso e trahadonan cu a perde trabou na LAGO, no lo por bay traha na Hulanda. E opcion aki tabata simplemento un sugerencia, pa motibo cu e tempo ey, no tabata tin suficiente trahado na Hulanda y madre patria tabata importa trahado for di Spaña, Italia etc. ===Entrega di un peticion pa 40 ora di trabou pa siman=== Jose Geerman hunto cu mas miembro di fraccion di PPA, na 1964 a entrega un peticion na e presidente di Eilandsraad pa introduci 40 ora di trabou pa siman, pa tur obrero y tambe tur e trahadonan di gobierno. Pa haci esaki mescos cu recientemente a wordo introduci pa LAGO y SHELL. Na fin di 1964 Sr. Geerman a bira malo y prome siman di januari 1965, e la wordo interna na Hospital, dia 20 di Januari 1965, e la sali for di hospital, pero e tabata tin mester di hopi sosiego. ===Reunion di presupuesto 1965=== Durante tratamento di e presupuesto diamars 9 di februari 1965, Sr. Geerman ferozmente a expresa su mes, pa locual Hulanda tabata haci cu Antias, e tempo Hulanda tabata haci hopi dificil pa financia proyectonan na Antiyas, nan no tabata aproba tur proyecto di biaha, pero nan tabata studia cada proyecto apart y tabata dura masha hopi pa cada proyecto wordo financia. Pero ora di financia otro pais, nan no tabata haci asina dificil. Sr. Geerman a pidi pa Antiyas pone un representante ” estilo watchdog na Hulanda y na Brussels pa percura cu e financiamento bay mas lihe. E la propone na gobierno pa tur hende traha 8 ora pa dia y maximo 45 ora pa siman, ” tempo di catibu a pasa”. E la pidi Gobierno di Antiyas institui mas pronto cu ta posibel un comision pa stipula e gramatica, ortografia y vocabulario di Papiamento, pa motibo cu su persona ta skirbiendo un buki y ainda no tin reglanan pa skirbi Papiamento. Tambe e la pidi gobierno pa haci algo cu e tarifanan hopi halto di electricidad y hopi mas punto valioso cu e la trece dilanti pa trata na logra e felicidad y tranquilidad na Aruba. ===Jose Geerman como escritor=== Señor Geerman tabata tin varios hobby y un di nan tabata skirbi. Na April 1965, Jose a skirbi un buki, e titulo tabata “Juancho di Rooi Spokie” e la splica bon cla cu e buki no tin nada di haber cu politica, pero su amor pa e folklor, e cultura di Aruba. Na 1961 e la yega di skirbi un articulo cu a keda publica den Simadan, e titulo di e articulo tabata “Awa cero y maishi rabo”. Durante hopi aña e tabata colecta informacion pa skirbi un buki, su intencion tabata pa publicanan despues cu e bay cu pensioen, pero e no por a warda asina hopi mas. Gezaghebber di e tempo ey Sr. O. Henriquez a haya e prome exemplar pa lesa. ===Invitacion di Gobernador Debrot=== Diadomingo 24 di oktober 1965 Gobernador di Antias di e tempo ey Señor Debrot, a invita algun escritor local pa un encuentro cu su persona kende tambe ta un escritor. Cada invitado a presenta na Gobernador nan bukinan. Jose Geerman tambe tabata un di e invitadonan, e no tabata solamente un politico, pero un escritor Arubano tambe. ===“Oh Lovely Moonlight” un poesia cu a wordo uza como letra pa un cancion=== Jose Geerman, banda di tabata un politico, un escritor di buki y articulo den corant, tabata tin mas talento, entre otro di skirbi letra pa cantica. Jose Geerman, te hasta a yega di haya un oferta for di un compania discografico Mericano, pa un cancion cu ela composita ” Oh lovely Moonlight” tambe nan a pidi Geerman pa manda mas composicion di cantica. “Oh Lovely Moonlight”, a wordo skirbi 30 aña prome pa Jose Geerman como un poesia tocante Moonlight, e poesia aki a wordo traduci na ingles y a wordo uza como letra di un cancion. El a manda esaki pa e compania discografico.<ref>„Oh lovely moonlight" Staten- en raadslid L. Geerman opplaat. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 25-10-1965, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 31-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462451:mpeg21:p006</ref> E prome persona cu a canta e cancion aki tabata Ernie Susser y esaki a wordo graba riba disco como prueba y a wordo manda pa e compania mericano. E compania tabata dispuesto pa graba e disco aki, pero a conseha Geerman pa busca un cantante mas conoci pa canta e cancion aki. ===Un proyecto di Jose Geerman “Masiduri”, su amor pa e naturalesa di Aruba=== Na Januari 1967, un grupo di miembro di Eilandsraad a haci un bishita na e herbebossing proyect na Miramar. E herbebossing proyect tabata inclui cu annualmente lo planta entre 2 mil pa 3 mil mata. E proyecto tabata mustrando hopi exitoso, mirando cu 80 porciento di e matanan a logra crece. Pa evita cu cabrito ta come e matanan, nan tabata wordo protegi pa barinan di zeta. E ultimo parti di e bishita di e miembronan di Eilandsraad, tabata Masiduri. Masiduri tabata un lugar hopi stima pa Jose Geerman. Jose Geerman a inicia e proyecto aki y su intencion tabata pa haci e area aki un natuurreservaat, caminda e flora y fauna hunto lo por wordo protegi. Na 1964 Señor Geerman como hefe di werkverschaffing a cuminsa cu e proyecto di Masiduri, conhuntamente cu e trahadonan di Werkverschaffing. Sr. Geerman su amor, aprecio y e empeño pa perserva e naturalesa di Aruba tabata hopi grandi. Jose Geerman kier a perserva e Aruba di antes pa futuro generacionnan. E amor grandi cu e tabata tin pa Aruba su naturalesa, a haci’e cuminsa cu e proyecto aki y hopi lihe a bira exitoso. Jose Geerman hunto cu e trahadonan di Werkverschaffing a haya un tereno di 60 hectare, prome stap tabata pa cera e tereno aki bon. Despues cu nan a haci e tereno aki limpi, nan a cuminsa planta matanan di Aruba. Tambe nan a traha un cas di torta y a pone varios articulonan di antes den e cas. Na 1967 tabata tin 1397 mata riba e tereno di Masiduri, di cual tabata tin almendra, guyaba, barba di joncuman, sorsaca, rucu, Karawara Spaño y varios otro mata tambe. Durante e bishita orguyosamente Sr. Jose Geerman a mustra su coleganan e mata di Eucalyptus cu e la manda busca for di Australia y cu tabata creciendo bon na Aruba. Sin lubida cu riba e tereno na Masiduri tin como 22 sorto di parha. Wawoe, totolica, barica geel, moffie, Gonzalito, chonchorogai etc. Segun Geerman, Masiduri a haya hopi atencion di LAGO y e idea tras di e proyecto aki tabata pa cuminsa trece e muchanan di scol na Masiduri pa asina siñanan mas di Aruba su naturalesa y e Aruba di antes. ===Jose Geerman a keda deteni, despues di accidentalmente a tira riba un hoben=== Diasabra 28 di october 1967, tabata un dia scur den bida di Sr. Geerman. Den oranan di merdia Jose Geerman a dicidi di bay dal algun drinks na un lugar na San Nicolas, e bario caminda e tabata biba. Jose Geerman despues di algun drinks a lanta pa bay paga su cuenta, aki ta caminda cu a sosode un accidente basta fastioso pa Sr. Geerman. Na momento cu e la hinca man den su saco, pa bay saca placa pa paga su cuenta, pa su mala suerte e revolver cu e tabata tin hinca den su saca di carson, sin cu e por a yuda a los un tiro y a herida un hoben cu ni conoce Sr. Geerman. E hoben A. Angela di 25 aña a keda herida na e parti abou di su barica. Na momento cu Sr. Geerman a mira sanger, e la spanta y a sali na careda bay. E hoben a wordo hiba hospital pa tratamento medico, pero despues a resulta cu e herida no tabata serio. Polis a wordo pidi pa haci e investigacion. Jose Geerman kende tabata e tempo ey tabata un miembro independiente di Staten di Antiyas, un rato prome di e susedido e tabata tin un discussion cu yiu homber di un minister di Antiyas. Despues di un rato polis a bin topa cu Geerman sinta banda di lama na Grapefield. Geerman tabata poco bebi, e la keda deteni pa mas investigacion y diadomingo den careda di 1’or di merdia e la wordo laga den libertad. ===Jose Geerman su deseo pa Aruba sali for di e constelacion Antiano=== Na e mesun aña aki, 1967, Jose Geerman kende pa hopi aña tabata pertenece na P.P.A., a dicidi di bira independiente y tabata di opinion cu Aruba mester sali for di Antiyas. Su deseo tabata pa Aruba sali for di e constelacion Antiyano, pero keda den Reino. ===Geerman a tuma su retiro for di partido P.P.A.=== E tabata mira e futuro di Aruba den Antiyas Hulandes basta scur, Sr. Geerman tabata boga pa un Aruba banda di Corsou y no bou Corsou. Algun miembro di PPA a firma un acuerdo, sin consulta cu su persona, esaki tabata e motibo principal pa e la retira for di P.P.A. Segun su persona cu locual nan a firma, Corsou lo por tuma un posicion mas dominante contra Aruba. Esaki pa su persona sigur ta algo inaceptabel. Durante un reunion e la bisa, ” Pa loke ta trata Aruba, mi por asegura cu e repartimento di asientonan di gobierno di antiyas, lo ta e motibo principal pa den futuro desolve Antiyas Hulandes for di otro. Futuro lo demostra locual mi ta bisando.” Y despues di basta aña señor Geerman a haya rason. Na Aruba, e retiro di Sr. Geerman for di P.P.A. sigur no a bin como sorpresa, paso Sr. Geerman ta conoci pa expresa su mes y tabata wordo mira como e zorgenkindje di P.P.A. caba, e tabata duna un impression di ta un politico cu no tabata baila riba tur tono. ===“Hot Latin Blood”, otro buki mas skirbi pa Jose Geerman=== Na 1968, Jose Geerman cu e uitgeverij Carlton Press Inc. na New York a pubica un buki yama “Hot Latin Blood” , e buki aki ta bay over di dos famia na Aruba. E buki aki su meta tabata pa e lesadonan haya sa mas di e bida diario di famianan na Aruba. E buki ta describi tambe e isla y su habitantenan. Esaki no tabata e unico buki, paso e tempo ey Geerman tabata trahando riba un buki di Antiyas hulandes, cu ta cuminsa cu e Ronde Tafel Conferentie. Carlton Press Inc,a describi Jose Geerman como un persona cu a biaha hopi, cu a conoce mundo y ta papia 4 idioma. Jose Geerman a sigui un curso di Journalistiek na Newspaper Instituut na Merca y tambe a bay curso na Bennet College. ===Jose Geerman a retira pa semper for di politica=== Sr Jose Geerman na Juni 1969, a dicidi di retira for di politica, despues di 20 aña di tabata un politico basta activo riba A.V.P. y despues P.P.A. Jose Geerman a subi riba lista di A.V.P. na Maart 1949 y semper a sali na defensa di e homber chikito, e obrero, e naturalesa di Aruba etc. Na Juni 1969, Jose a dicidi di retira pa motibo di salud, e no por a sigui sirbi e pueblo mas y a gradici Aruba, muy en particularmente Antillas Hulandes y tur otro persona pa a dun’e un chens di por a sirbi Aruba y Antiyas. Aruba como eilandsraad lid y deputado. Pa Antiyas Hulandes pa a forma parti di Staten di Antiyas. ===Jose Geerman, un amante di naturalesa === Jose Geerman como un persona cu ta stima naturalesa a keda activo skirbiendo articulonan pa publicacion den corantnan. Entre otro un articulo cu e la skirbi, na Juli 1971, den cual e la expresa su rabia y dolor, mirando con LAGO tabata haciendo cu e poco naturalesa cu Aruba tin. Segun su persona LAGO y Shell tabata manda riba Antiyas Hulandes, na varios ocasion e la critica esaki caba y ta hayando dia pa dia mas rason. LAGO a daña e costa di Aruba, Segun e la skirbi den su articulo ” Prome a deposita resto di azeta y haci tur nos costa blanco preto preto. LAGO a carga santo blanco for di nos costa manera nan ta haya ta bon, no a tene cuenta cu e matanan di druif y ni cu nos naturalesa. E la sigui reclama cu Gobierno a duna LAGO un tereno pa traha un refineria, pero no pa haci y deshaci. Segun su persona LAGO a dempel e lagoen na [[Baby Beach]], caminda e piscadonan di San Nicolas tabata bay coy haas, tur e piscanan aki a muri.” Den su articulo e tabata roga autoridad pa bay mira kiko ta pasando cu e lagoen. Segun su persona LAGO a destrui e naturalesa por completo, como un persona cu ta aprecia e poco naturalesa cu Aruba tin, e la pidi pa stop di laga LAGO di sigui haci y deshaci cu e beachnan di San Nicolas, pa nan stop cu e practica destructivo aki. Na final di su articulo e la bisa “Laga nos tur juda spaar un poco di e naturaleza cu nos tin! Autoriad y pueblo di Aruba.. Man na Obra!” Jose Geerman Un amante di Naturaleza. ===Jose Geerman, un consehero, un persona critico=== Na 1974, e la acerca Betico Croes y Sr. Watty Vos kende e tempo ey tabata Minister, ambos a haya un telegram for di Jose Geerman den cual e ta pidinan pa interveni contra tur cu ta trapando of kier trapa riba derecho di e obreronan. ===Jose Geerman formando parti di e comision di 18 di maart 1976, institui pa Gobierno di Aruba=== Na cuminsamento di Maart 1976, e deputado di e tempo ey Sr. Nelson Oduber a instala un comission pa prepara y hinca un programa den otro, pa e celebracion di 18 di maart, na Stadion caminda a presenta e bandera y e himno oficial di Aruba. E comision tabata consisti di 13 persona entre otro, Godfried “Fifi” Eman como Presidente, Julio Maduro como vice presidente, Rufo Odor, Albert Eman, Holmo Henriquez, Maybelline Arends Croes, John Merryweather, Atan Lee, Rafael Estrada, Milo Croes, Augusto Croes y Jose Geerman. Pastoor Hendrikstraat, San Nicolas: Diasabra 5 di januari 1977, den oranan di mainta e curpa sin bida di Sr. Jose Geerman a wordo haya den su cas drumi riba un sofa. Sr. Geerman tabata tin 59 aña, E la wordo severamente maltrata cu un bloki y a fayece. E noticia aki a core hopi lihe rond di Aruba. Dilanti su cas tabata tin un multitud grandi di persona cu a bay mira pa nan mes kiko tabata pasando. ===Hopi lihe a detene un sospechoso=== Na prome instante autoridad no kier a duna mucho informacion encuanto e causa di su morto, pa motibo cu nan tabata bezig cu investigacion. E noticia di e morto di Señor Geerman a crea un consternacion grandi den e pueblo di Aruba. Hopi lihe a logra detene un sospechoso. Diadomingo 6 di Februari den careda di 6’or di atardi, Polis a detene R. Nicolaas como sospechoso den e caso di asesinato di Jose Geerman. R. Nicolaas pa algun aña atras tambe tabata riba lista como candidato pa e grupo di hobennan y regularmente por a mira R. Nicolaas den compania di e victima. E la keda deteni pa interogacion. ===Dos persona mas deteni como sospechoso=== Diadomingo pa dialuna e recherchenan cu tabata encarga cu e caso aki, a logra detene dos persona mas, cual ta M.H. y H.K. Mientrastanto e sospechoso R. Nicolaas a keda para ariba cu e no tin nada di haber cu e asesinato di Jose Geerman. E investigacion a sigui cana su caminda.E sospechosonan rM.H. y H.K. pa falta di purba nan a wordo laga hopi lihe bek den libertad. ===Entiero di Jose Geerman=== Diahuebs 10 di Februari 1977, a tuma luga e entiero di Jose Geerman, esaki tabata den careda di 4’or y mey di atardi, cu e la wordo hiba na su ultimo luga di sosiego. E entiero di Geerman tabata un entiero cu a haya hopi hende, hopi amigo y conocirnan di Jose a hibe na su ultimo luga di sosiego, cu ta e santana catolico na San Nicolas. Na e entiero por a mira, entre otro Betico Croes, Marco Bislip, Hilario “Lala” Angela y ex miembronan di Staten Ernst Finck y Fabian Kelly. Confesion di e prome sospechoso R. Nicolaas Diabierna 18 di februari, porfin e recherchenan a haya un confesion di e sospecho R. Nicolaas, cu hopi lihe despues di e asesinato di Jose Geerman a keda deteni. E la confesa cu na un forma hopi violento y cruel e la asesina Jose Geerman. Maske cu Recherchenan ya a haya un cantidad grandi di pruebanan tecnico contra Nicolaas, entre otro vingerprint riba un camisa di e sospechoso cu rastro di sanger humano. Esaki a wordo manda pa Gerechtelijk Laboratorium di Prof. Froenjes na Den Haag. Potret di Prof. Froenjes Dr. De Witte, kende ta e specialista di Sanger a informa autoridad local, cu e manchannan riba e camisa ta di sanger humano. Maske na prome instante e sospechoso a keda nenga, Dialuna 21 di februari 1977, e la confesa di a asesina Jose Geerman. ===Prome biaha cu e caso aki ta wordo atende den corte=== E la keda casi un aña cera prome cu su caso a bin dilanti. Diabierna 3 di februari 1978, e mester a presenta den corte. Fiscal a exigi 20 aña di castigo di prison, cuminsando for di e dia cu Nicolaas a wordo deteni cu ta 6 di februari 1977, esaki tabata e exigencia di Fiscal contra R. Nicolaas. E acusado R.Nicolaas cu na comienso di su detencion a admiti su culpabilidad, pero despues a cambia su declaracion, den corte a keda persisti cu e ta inocente. Hues su siguiente siman a keda di duna sentencia. E caso aki a haya hopi atencion di pueblo y tambe di e alumnonan di scol di polis. E caso a wordo trata extensamente, tur e sucedidonan a wordo describi for di e anochi prome cu e asesinato. Tur e declaracion di e acusado, di e testigonan y tambe di e 4 recherchenan cu tabata encarga cu e investigacion di e caso aki a wordo scucha. E acusado R. Nicolaas a wordo condena pa morto, subsidair doodslag, subsidair maltrato severo, cometi premedita cu morto como consecuencia. Subsidiair maltrato cometi cu un arma. Descripcion di e susedido, durante tratamento den corte. E caso aki pa e tempo ey, tabata un di e casonan mas complica y dificil den historia di Aruba y alavez misterioso. Especialmente si considera e asesino un persona cu e victima a duna di come, bebe y un luga di biba. Segun e acusado Nicolaas, e la admiti di a asesina Jose Geerman pa motibo cu e la wordo poni bou pression, castiga y golpinan cu e lo ricibi a pone cu e la firma, pero en realidad e ta inocente. ===Fiscal Arps di e tempo ey tabata convenci cu R. Nicolaas ta e asesino=== Fiscal Arps a acusa R. Nicolaas di a asesina intencionalmente y segun un plan prepara di antemano pa mata Jose Geerman den su cas, mientras e tabata drumi den su sofa. Segun fiscal, Nicolaas por a drenta e cas ya cu te cu un siman prome cu e asesinato e tabata biba den e cas aki y e cachonan conoce su persona caba y no lo blaf e. E tabata mescos cu un yiu pa Jose Geerman. E la kita dos shutter banda pariba di e cas y a drenta paden, e la haya Jose drumi riba un sofa den su sala, Nicolaas a comete e crimen cu un bloki of algo por estilo, e slanan cu Jose Geerman a ricibi tabata na e parti robes di su cabes y esaki tabata fatal y mas sigur Jose lo a muri al instante. Durante investigacion a bin topa cu restonan di cement na su heridanan, e cement aki lo mester ta di e bloki cu a wordo uza pa agredi señor Geerman na su cabes. E bloki mes, cu a wordo usa pa asesina Geerman, cual lo mester tin sanger y cabey na dje ainda, no a wordo haya. Autoridad a haya un spoor di un vingerprint di un duim di R. Nicolaas na momento cu lo a saca e shuttersnan di e bentana, pa drenta paden. Nicolaas a contesta cu esaki a pasa na momento cu e la bay mira paden. ===Tur investigacion ta mustra cu Nicolaas mes ta e asesino=== E raport di specialistanan tecnico a confirma cu e vingerprintnan haya, ta cuadra cu esun di e Nicolaas. E fiscal a mustra tambe cu a haya algun mancha chikito di sanger riba e paña cu Nicolaas a bisti e anochi aki. E abogado di R. Nicolaas a puntra si e pruebanan ta convence hues. E abogado a puntra cu si e declaracionnan di e polisnan ta prueba suficiente, segun e abogado, lastimamente cu na Aruba nan no por ni bisa exactamente ki ora un persona lo a fayece. Dia 10 di februari 1978, R. Nicolaas a sali liber di tur acusacion Riba 10 di februari 1978, Hues a dicta sentencia y R. Nicolaas di 28 aña a gana su caso, e la haya vrijspraak. E siman anterior durante e tratamento di e caso den corte, Fiscal a exigi 20 aña di castigo di prison y un siman despues den oranan di mainta Hues a haya cu e ponenciana contra R. Nicolaas, no ta legal y e pruebanan no ta convence su persona. Mientras cu R. Nicolas a wordo laga den libertad, fiscal a bira apela. Fiscal a apela, mesora despues di a scucha e sentencia di Hues den cual a duna R. Nicolaas vrijspraak. Fiscal su motibo tabata cu e sospechoso aki no tin un lugar fiho di biba y ultimo lo tabata biba den grotnan na San Nicolaas, pa ta sigur cu e acusado ta bon na altura di e apelacion aki y tambe e la wordo mesora poni riba papel y firma pa e acusado. R. Nicolaas a keda algun luna den libertad y lo mester a presenta den corte na November 1978, pero Hof a bolbe restrasa e tratamento di e caso di asesinato di Sr. Geerman, e rekmento di e caso tabata tin di haber cu e abogado nobo di R. Nicolaas. Abogado Sjiem fat tabata tin mester mas tempo pa studia e caso. Durante e prome caso den corte Nicolaas a wordo representa pa abogado Tjong Ajong, den cual hues a dun’e vrijspraak. Procureur General a duna ordo pa mesora detene R. Nicolaas Na momento cu e caso a keda posponi, Procureur General a duna ordo pa detene y cera R. Nicolaas te ora su caso bin dilanti riba e fecha nobo di 23 di januari 1979. Dia 23 di januari 1979, durante e tratamento di e caso Procureur General tambe a keda para riba 20 aña di castigo di prison cu anteriormente fiscal tambe a pidi pa R. Nicolaas, kende e tempo ey a cumpli 29 aña. E Procureur General ta haya cu ta prueba cu Nicolaas a asesina e ex politico, ex miembro di Staten Jose Geerman riba 5 di februari 1977 den su cas na [[Pastoor Hendrikstraat]]. E victima a wordo haya riba e dia aki den careda di 11’or di mainta, morto den un sofa. Segun raportnan di expertonan e lo a wordo asesina den careda di 4’or di marduga. ===Procureur General a baha pisa riba Nicolaas=== P.G. den corte a resumi tur locual a sosode for di dia 5 di februari 1977. Procureur General a ilustra tur e pruebanan cu nan a acumula contra Nicolaas demostrando su culpabilidad, entre otro e hecho cu riba e shuttersnan di glas a haya su fingerprints. E la saca e shuttersnan pa drenta den e cas di e victima, esaki segun expertonan. Tambe riba e jacket cu Nicolaas tabata tin bisti e anochi aki, nan a haya mancha di sanger cu ta cuadra cu e mesun sanger cu a wordo haya na e muraya den e cas di Jose. Nicolaas a bisa cu dia 24 di januari 1977 despues cu e la haya un pleito cu Jose, na e cas di Jose, su persona no a bolbe mas na e cas aki. P.G. tabata tin duda den esaki. E vingerprintnan riba e shuttersnan, segun e expertonan no ta mas bieu cu 1 of dos dia. P.G. a sigui bisa cu e ta haya cu un persona a wordo mata den un forma hopi inhumano, mientras cu e victima tabata simplemente drumi trankil den su cas. E victima nunca lo por a biba pensa cu un hende, cu e la duna di come, bebe y un luga di biba por a hasi algo asina cu ne. Pa e motibo aki P.G. a exigi 20 aña di castigo di prison. ===Abogado Sjiemfat pa dos ora largo defendiendo su cliente=== Abogado Sjiem Fat, e abogado defensor a hiba un defensa cu a dura dos ora y tabata hopi interesante. Segun e abogado e fingerprintsnan nan por ta di paden tambe y no necesariamente ta di pafo. muy bien por ta ora e lo por a habrinan, mirando cu e acusado a biba den e cas aki y regularmente tabata haci e shutternan limpi, segun e abogado Nicolaas mester a press riba nan paso tin di e shuttersnan aki cu no ta habri facil. Abogado defensor a lubida un aspecto hopi importante cu den e raport di e patholoog anatoom, no ta poni ki ora e victima a wordo asesina. E abogado a bin cu un declaracion di un testigo H. kende a bisa cu e anochi di 4 di februari 1977, H. a prepara cuminda pa Geerman, esaki den presencia di e homber di fam Q. kende a keda un rato mas mira baseball na Television y despues a bay su cas. Segun e abogado, e victima a keda su so cu e testigo H. y cu Jose Geerman mientrastanto lo por a pega soño tambe. E abogado ta haya cu den e proces verbaal no tin nada concreto cu no ta descarta cu e asesinato lo por a tuma lugar riba 4 y no 5 di februari 1977. E la sigui bisa cu niun hende no por sospecha cu e homber H. tambe lo por a comet’e e asesinato aki y despues bay su cas. Aki tin posibilidadnan real cu e dos personanan aki tambe lo por a asesina Jose Geerman. Despues e abogado a sigui riba explicacionnan di e diferente raportnan traha den cual entre otro vingerprint por keda basta largo marca. ===Abogado Sjiem fat pidiendo pa laga su cliente den libertad=== Por ultimo e abogado a haya cu tin hopi duda di e culpabilidad di su cliente y a pidi Hof pa laga su cliente den libertad. Despues cu Huesnan a retira pa delibera un rato riba e peticion di e abogado Sjiem Fat, e presidente di Hof a bin bek bisando cu hof a rechasa e peticion di abogado Sjiem Fat, Nicolaas ta keda cera. Segun e abogado su cliente a firma su culpabilidad despues di a wordo maltrata pa dos ora largo door di polis y durante e reconstruccion e la wordo bisa kiko e mester haci. E acusado a conta kiko tur e la haci riba e dia di 4 pa 5 di februari 1977 Den corte na momento cu hues a puntra R. Nicolaas si e ta culpabel di a asesina Señor Geerman, e la contesta cu e no a mata Jose Geerman. E la conta cu dia 4 di februari 1977 e tabata na su cas na Zeewijk, hunto cu e doño di e cas, cu ta famia Maduro y cu algun amigo di e famia, nan a sinta henter dia na cas dal betro e.o nan a bebe brandy, despues nan a sigui cu rum. ===E acusado a pasa varios caminda y a topa varios amigo=== E acusado a sigui conta cu mas den oranan di atardi, e la sali bay dal un keiro den e caya principal di San Nicolas. E tabata bashi y tabata tin solamente 5 pa 10 florin cu ne. Entre 8 ‘or y 8’or y mey ela bay bishita un bon amigo un tal Iri kende ta un meneer di scol y supuestamente e tabata yudando Nicolaas skirbi un buki. Su amigo Kock a yude cu 3 florin. Aki hues a remarca segun e raport di reclassering Iri a declara cu ela mira Nicolas despues di 11’or. E acusado a keda insisti cu e meste tabata prome cu 9’or paso Weg Fontein Rumshop ta cera 9’or. Segun Nicolaas ta na weg Fontein Rumshop e la bay cumpra un botter di rum. Prome cu ela bay di Iri su cas, e la bay cumpra dos cerbes pa nan bebe. E acusado a bisa cu banda di 9’or e la bay bishita un amigo di dje Jossy na weg Fontein, pero e no tabata na su cas. E lo a bay busca placa fia cerca Jossy. Despues cu e la sali for di Jossy su cas e la sigui, e la bay cumpra un botter di rum y dos coca cola. Na caminda e la topa bin topa cu Daal, Marcelo, Rombley y Arends y Oiky. Nan a manda dos of 3 rond, e la bebe dos of tres Cerbes. Na e momentonan ey ainda e tabata tin e botter di rum y e dos coca colanan. E acusado a conta cu despues di mey anochi e la bay dal un keiro den centro di San Nicolaas E la sigui conta cu unda cu e la bay e tabata den compania di sr. Kappel. Den careda di 11’or Kappel a bira burachi y e la hibe su cas. Na e cas di kappel e la dal 3 sigaria. Den careda di mey anochi e la bay bek den centro di San Nicolas, pero prome cu esey e la pasa su cas cambia paña. E la bisti su jacket di jeans pa motibo cu den e temporada ey anochi ta bira mas frieu. Bebiendo, topando amigo, tambe bendiendo y dealmento di marihuana Den e centro nocturno di San Nicolas durante su bueltanan den e cayanan, tur caminda e tabata topa cu amigonan, na China Clipper e la topa cu Joy, despues e la bay na Tropicana, e tabata tin poco marihuana cu ne y a haci deal di marihuana, asina e la haya 5 dollar plus 10 florin. Hues a remarca cu Joy a declara cu ta cu un papel di 25 fls e la paga, Nicolaas a nenga te cu e la bisa hues, cu e la fia Joy 5 florin. Asina segun su persona su anochi a sigui bebiendo alcohol, topa cu su amigonan, bendiendo su marihuana y haci deal pa bende mas marihuana, paso e no tabata tin tur e marihuana riba dje, pero na su cas e tabata tin mas. Segun su persona e la pasa cu un amigo den Pastoor Hendrikstraat Segun su persona despues cu e la caba di keiro den Centro di San Nicolaas, e la pasa den Pastoor Hendrikstraat, e tabata acompaña pa un amigo y segun un testigo enberdad nan a mir’e cu un amigo pasa den Pastoor Hendrikstraat, pero kiko a sosode exactamente e marduga di 5 di Februari 1977 a/ta keda un misterio. ===Riba 13 di februari 1979, hof a sentencia R. Nicolaas cu 15 aña di castigo di prison=== Un cos ta sigur, for di investigacionnan haci a sali na cla cu e paña cu e la bisti e anochi aki, tabata na sanger humano, e mesun sanger cu tabata gespart na muraya den cas di Jose Geerman. E parti di Pastoor Hendrikstraat pasa banda di cas di Jose Geerman pa bay su cas na Zeewijk, con y kiko a pasa keda misterio. Riba 13 di februari 1979, Hof na Corsou a dicta sentencia, e acusado R. Nicolaas a keda condena na un castigo di prison di 15 aña. Maske cu Procureur General y Fiscal Arps a pidi 20 aña di castigo di prison pa e asesinato aki, pero Hof no a haya cu tin prueba di asesinato, pero si a conclui cu ta trata di homicidio den cual riba 5 di februari 1977 Jose Geerman a bira e victima. Pa e motibo aki R. Nicolaas a haya 15 aña di castigo di prison. E aña aki a haci 44 aña cu Jose Geerman a bay sosega, nos di arubanative.com, nunca a conoce Sr. Jose Geerman y ni su famia, si e tabata casa, divorcia of si e tabata tin un famia. Tampoco nos no conoce e asesino, di fam Nicolaas si e ta bibo ainda, ni si e ta na Aruba. E ta un susedido cu lo bay den historia como un caso misterioso y dificil pa compronde. Den nos investigacion nos no a encontra e motibo real pakiko Nicolaas lo por a asesina Jose Geerman. *UPDATE 28 februari 2021: Na 1971, Jose Geerman, su ruman homber Simon Geerman tabata riba e prome lista di MEP, Betico e tempo ey semper tabata bishita Jose Geerman pa conseho y guia, como cu e tabata un politico grandi den su tempo. Alabes e tambe tabata un persona cu tabata kier a mira su isla liber, como partner igual den Reino Hulandes y no manera tempo di Antias bou di Corsou. R. Nicolaas a sinta su castigo te na aña 1988, despues a bay biba na Hulanda y na mei di aña 2005, e la wordo cruelmente asesina. *Update: 5 maart 2021 Sr. Jose Geerman tabata casa cu Sra. Marina de Veer y hunto nan a haya tres yiu, dos homber y un muhe. Gobierno di Aruba na 1995 a inicia un proyecto cu tabata un plan di e gobierno anterior, pero cu a keda para. E proyecto tabata nombra cayanan na baluartenan di Aruba. Riba 7 di september 1995, gobierno di Aruba a cambia e nomber di Congoweg pa [[Caya Jose Geerman]].<ref>Congoweg wordt Caya José Geerman. "Amigoe". Curaçao, 07-09-1995, p. 7. Geraadpleegd op Delpher op 31-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644937:mpeg21:p007</ref> Investigando y lesando informacionnan nos por a conclui cu Jose Geerman, tabata mustra di tabata un persona cu un caracter fuerte y tabata para na banda di e homber chikito, tambe e tabata un defensor di nos naturalesa, e tabata stima Aruba, su tradicionnan, su cultura etc. E tabata un persona cu kier a mira su isla keda perserva. Jose Geerman no tabata solamente un politico, pero un escritor, defensor di Aruba, un persona patriotico y tabata para pa locual e ta kere aden. Jose Geerman no tabata tin miedo di expresa su mes, pero di otro banda e tabata un persona humano cu a duna un otro di come, bebe y drumi y a wordo paga cu morto, un traicion hopi cruel. szkf8y1ryahlsttqj68kflh12la7dq7 192361 192360 2026-05-31T18:37:21Z Caribiana 8320 /* Jose Geerman a bandona A.V.P. y a join P.P.A. */ 192361 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ {{Infobox politico| variante = a | nomber = Jose Geerman | nomber completo = | fecha nacemento = [[13 di mei]] [[1963]] | luga nacemento = {{ABW}} | fecha fayecimento = | luga fayecimento = | pais = {{ABW}} | partido = [[Partido di Pueblo Arubano]] (AVP) 1949-1957?<br>[[Partido Patriotico Arubano]] (PPA) | titulo = | temporada1 = 1949-1951<br/> 1954/55? - 19? | funcion1 = Miembro di [[Parlamento di Antias Hulandes]] | temporada2 = 1951 | funcion2 = Diputado | website = }} '''Jose Geerman''' (☆ [[19 di mart|19 di maart]] [[1917]] na [[Aruba]] – † [[5 di febrüari|5 di februari]] [[1977]] na [[San Nicolas]]) tabata un poeta y polotico [[Aruba|Arubiano]]. E tabata miembro di [[Parlamento di Antias Hulandes]] di 19.. te 197? Ademas riba nivel insular, el a sirbi como diputado di Colegio Ehecutivo y como miembro di Conseho Insular. == Biografia == Jose Geerman tabata e di dos yiu di e cinco yiu di Bernard (MO Dichi) Geerman (1886-1972). NOTES *[https://arubanative.com/2021/02/26/historia-di-aruba-un-gran-politico-na-aruba-a-wordo-asesina-cruelmente-pa-un-persona-cu-e-la-duna-di-come-bebe-y-a-dune-luga-di-drumi/ Un gran politico na Aruba], arubanative.com (26 februari 2021) Nos a dedica e historia aki na un gran Arubiano, un politico, defensor di e obreronan y di e naturalesa di Aruba. Un persona cu tabata tin hopi amor pa su isla, hopi ambicion, a skirbi buki, skirbi letra pa cancion y varios articulonan cu a keda publica den corantnan di antes, pero lamentabelmente na aña 1977 destino tabata tin un otro plan pa e gran persona aki. Den un forma hopi cruel y tristo e la wordo asesina, su asesino tabata un persona cu e la saca man yuda, pa despues e wordo paga cu morto. Jose Geerman a nace riba 19 di maart 1917, como hoben e la bay traha na L.A.G.O., pero hopi lihe Jose a ripara cu e tin un ambicion grandi den su bida, cual ta drenta den politica. Na aña 1949, e la tuma e reto grandi aki, durante su carera como politico e la ocupa varios funcionnan halto, entre otro deputado di Aruba, Miembro di Staten di Antias, Miembro di Eilandsraad di Aruba. Su prome eleccion tabata dia 17 di maart 1949, un eleccion cu tabata hopi importante y unico pa Aruba. Pa prome biaha cu Jose Geerman a bay riba un lista politico tabata e eleccion di 17 di maart 1949. Un eleccion completamente diferente na Aruba. Esaki tabata pa dos motibo, e elecion aki pa prome biaha e ser femenina biba na Aruba, por a eherce su derecho di vota y alabes nan por a postula nan mes tambe como candidato riba e partidonan politico. Señora Laura Wernet Paskel dfm tabata e dama cu a bringa pa muhenan na Aruba haya e derecho di voto y alabes tabata e prome dama cu a subi un lista politico. E otro motibo hopi importante tabata cu e elecion aki, di tres representante den Staten di Antiyas, Aruba a logra haya 8 asiento, mes tanto cu Corsou, den e Staten nobo di Antiyas. === Jose Geerman a bira miembro di Parlamento di Antias Hulandes === E dia di elecion mas cu 10 mil persona biba na Aruba a bay eherce nan derecho di voto, E resultado tabata A.V.P. a logra haya mayoria di asiento cu tabata 5 asiento y U.N.A. a haya tres asiento. E candidatonan cu a wordo escohi pa A.V.P. pa representa Aruba den e Staten di Antias, tabata Sr. J.Henny Eman (Henny bieu), Juan Irausquin, Porfirio Croes, Moses De Cuba y Jose Geerman. E otro tres representantenan tabata di U.N.A. tabata Felepito Tromp(ex gobernador), Dr. Dussenbroek y Mario Arends. Na augustus 1951, Jose Geerman a bira deputado di Eilandsraad y no por a keda ocupa e puesto di miembro di Staten di Antiyas y a wordo remplaza pa Dr. De la Fuente.<ref>VERVANGING GEERMAN. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 11-08-1951, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 31-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010402431:mpeg21:p003</ref> Despues di e kiebro den A.V.P., un grupo cu tabata riba lista di A.V.P. a bandona A.V.P. y a lanta P.P.A., hopi hende tabata specula e posicion di Sr. Jose Geerman, pero Shon A Eman na 1955 a bisa bon cla cu Jose Geerman ta un candidato fiel di A.V.P. y cu sigur no lo bandona e partido, Avp. E resultado di e elecion e aña ey, A.V.P. a haya dos asiento so den Staten di Antiyas, e dos asientonan aki a wordo ocupa pa Shon A Eman y Jose Geerman. Jose Geerman mester a retira prome como deputado pa por a ocupa e puesto di miembro di Staten di Antiyas. Na October 1957, Jose Geerman a bira malo y mester a bay Caracas pa un siman pa tratamento medico. ===Jose Geerman a bandona A.V.P. y a join P.P.A.=== E aña 1958 no tabata un aña facil pa Jose Geerman, despues di casi 10 aña di tabata un politico hopi activo den e fila di A.V.P., e la dicidi di distancia di e partido aki y join P.P.A. Sr. Geerman a bisa bon cla cu e por steun gobierno, pero e mester por cumpli cu e deseonan di e obreronan. SI no e no por steun e gobierno aki. Den ana 1959 el a bira miembro di directiva di PPA. Riba lista di PPA el a obtene 592 voto personal pa eleccion 1958 pa Parlamento di Antias Hulandes.<ref>Hoeveel stemmen kregen de Arubaanse candidaten?. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 03-09-1958, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 31-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010405127:mpeg21:p005</ref> Riba nivel insular el a obtene 555 voto personal pa eleccion 1959 y un asiento den Conseho Insular, cual el a sa di mantene na 1963 cu votonan preferencial.<ref> Zo vielen de stemmen op Aruba Oranjestod.—De stemmen vielen ols volgt: P.P.A.. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 27-05-1959, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 31-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010997617:mpeg21:p005</ref> Na augustus 1962, Sr. Geerman despues di eleccion a dicidi di no acepta e asiento di miembro di Staten di Antias mas y a bay Hulanda, cu verlof. Jacobo “Coco” Erasmus a tuma e asiento di miembro di Parlamento di Antias. ===Preocupacion pa e desempleo creciente=== Sr. Geerman durante un reunion di eilandsraad na 1963, a pidi Gobierno pa no hunga politica di avestrus, pero e tabata sa bon cu Gobierno no lo stroba LAGO di introduci 40 ora di trabou pa siman, pa su trahadonan. Sr. Geerman tabata mas preocupa cu e desempleo creciente e tempo ey, pa motibo cu LAGO tabata lay off hende, durante reunion e la haci un pregunta si acaso e trahadonan cu a perde trabou na LAGO, no lo por bay traha na Hulanda. E opcion aki tabata simplemento un sugerencia, pa motibo cu e tempo ey, no tabata tin suficiente trahado na Hulanda y madre patria tabata importa trahado for di Spaña, Italia etc. ===Entrega di un peticion pa 40 ora di trabou pa siman=== Jose Geerman hunto cu mas miembro di fraccion di PPA, na 1964 a entrega un peticion na e presidente di Eilandsraad pa introduci 40 ora di trabou pa siman, pa tur obrero y tambe tur e trahadonan di gobierno. Pa haci esaki mescos cu recientemente a wordo introduci pa LAGO y SHELL. Na fin di 1964 Sr. Geerman a bira malo y prome siman di januari 1965, e la wordo interna na Hospital, dia 20 di Januari 1965, e la sali for di hospital, pero e tabata tin mester di hopi sosiego. ===Reunion di presupuesto 1965=== Durante tratamento di e presupuesto diamars 9 di februari 1965, Sr. Geerman ferozmente a expresa su mes, pa locual Hulanda tabata haci cu Antias, e tempo Hulanda tabata haci hopi dificil pa financia proyectonan na Antiyas, nan no tabata aproba tur proyecto di biaha, pero nan tabata studia cada proyecto apart y tabata dura masha hopi pa cada proyecto wordo financia. Pero ora di financia otro pais, nan no tabata haci asina dificil. Sr. Geerman a pidi pa Antiyas pone un representante ” estilo watchdog na Hulanda y na Brussels pa percura cu e financiamento bay mas lihe. E la propone na gobierno pa tur hende traha 8 ora pa dia y maximo 45 ora pa siman, ” tempo di catibu a pasa”. E la pidi Gobierno di Antiyas institui mas pronto cu ta posibel un comision pa stipula e gramatica, ortografia y vocabulario di Papiamento, pa motibo cu su persona ta skirbiendo un buki y ainda no tin reglanan pa skirbi Papiamento. Tambe e la pidi gobierno pa haci algo cu e tarifanan hopi halto di electricidad y hopi mas punto valioso cu e la trece dilanti pa trata na logra e felicidad y tranquilidad na Aruba. ===Jose Geerman como escritor=== Señor Geerman tabata tin varios hobby y un di nan tabata skirbi. Na April 1965, Jose a skirbi un buki, e titulo tabata “Juancho di Rooi Spokie” e la splica bon cla cu e buki no tin nada di haber cu politica, pero su amor pa e folklor, e cultura di Aruba. Na 1961 e la yega di skirbi un articulo cu a keda publica den Simadan, e titulo di e articulo tabata “Awa cero y maishi rabo”. Durante hopi aña e tabata colecta informacion pa skirbi un buki, su intencion tabata pa publicanan despues cu e bay cu pensioen, pero e no por a warda asina hopi mas. Gezaghebber di e tempo ey Sr. O. Henriquez a haya e prome exemplar pa lesa. ===Invitacion di Gobernador Debrot=== Diadomingo 24 di oktober 1965 Gobernador di Antias di e tempo ey Señor Debrot, a invita algun escritor local pa un encuentro cu su persona kende tambe ta un escritor. Cada invitado a presenta na Gobernador nan bukinan. Jose Geerman tambe tabata un di e invitadonan, e no tabata solamente un politico, pero un escritor Arubano tambe. ===“Oh Lovely Moonlight” un poesia cu a wordo uza como letra pa un cancion=== Jose Geerman, banda di tabata un politico, un escritor di buki y articulo den corant, tabata tin mas talento, entre otro di skirbi letra pa cantica. Jose Geerman, te hasta a yega di haya un oferta for di un compania discografico Mericano, pa un cancion cu ela composita ” Oh lovely Moonlight” tambe nan a pidi Geerman pa manda mas composicion di cantica. “Oh Lovely Moonlight”, a wordo skirbi 30 aña prome pa Jose Geerman como un poesia tocante Moonlight, e poesia aki a wordo traduci na ingles y a wordo uza como letra di un cancion. El a manda esaki pa e compania discografico.<ref>„Oh lovely moonlight" Staten- en raadslid L. Geerman opplaat. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 25-10-1965, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 31-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462451:mpeg21:p006</ref> E prome persona cu a canta e cancion aki tabata Ernie Susser y esaki a wordo graba riba disco como prueba y a wordo manda pa e compania mericano. E compania tabata dispuesto pa graba e disco aki, pero a conseha Geerman pa busca un cantante mas conoci pa canta e cancion aki. ===Un proyecto di Jose Geerman “Masiduri”, su amor pa e naturalesa di Aruba=== Na Januari 1967, un grupo di miembro di Eilandsraad a haci un bishita na e herbebossing proyect na Miramar. E herbebossing proyect tabata inclui cu annualmente lo planta entre 2 mil pa 3 mil mata. E proyecto tabata mustrando hopi exitoso, mirando cu 80 porciento di e matanan a logra crece. Pa evita cu cabrito ta come e matanan, nan tabata wordo protegi pa barinan di zeta. E ultimo parti di e bishita di e miembronan di Eilandsraad, tabata Masiduri. Masiduri tabata un lugar hopi stima pa Jose Geerman. Jose Geerman a inicia e proyecto aki y su intencion tabata pa haci e area aki un natuurreservaat, caminda e flora y fauna hunto lo por wordo protegi. Na 1964 Señor Geerman como hefe di werkverschaffing a cuminsa cu e proyecto di Masiduri, conhuntamente cu e trahadonan di Werkverschaffing. Sr. Geerman su amor, aprecio y e empeño pa perserva e naturalesa di Aruba tabata hopi grandi. Jose Geerman kier a perserva e Aruba di antes pa futuro generacionnan. E amor grandi cu e tabata tin pa Aruba su naturalesa, a haci’e cuminsa cu e proyecto aki y hopi lihe a bira exitoso. Jose Geerman hunto cu e trahadonan di Werkverschaffing a haya un tereno di 60 hectare, prome stap tabata pa cera e tereno aki bon. Despues cu nan a haci e tereno aki limpi, nan a cuminsa planta matanan di Aruba. Tambe nan a traha un cas di torta y a pone varios articulonan di antes den e cas. Na 1967 tabata tin 1397 mata riba e tereno di Masiduri, di cual tabata tin almendra, guyaba, barba di joncuman, sorsaca, rucu, Karawara Spaño y varios otro mata tambe. Durante e bishita orguyosamente Sr. Jose Geerman a mustra su coleganan e mata di Eucalyptus cu e la manda busca for di Australia y cu tabata creciendo bon na Aruba. Sin lubida cu riba e tereno na Masiduri tin como 22 sorto di parha. Wawoe, totolica, barica geel, moffie, Gonzalito, chonchorogai etc. Segun Geerman, Masiduri a haya hopi atencion di LAGO y e idea tras di e proyecto aki tabata pa cuminsa trece e muchanan di scol na Masiduri pa asina siñanan mas di Aruba su naturalesa y e Aruba di antes. ===Jose Geerman a keda deteni, despues di accidentalmente a tira riba un hoben=== Diasabra 28 di october 1967, tabata un dia scur den bida di Sr. Geerman. Den oranan di merdia Jose Geerman a dicidi di bay dal algun drinks na un lugar na San Nicolas, e bario caminda e tabata biba. Jose Geerman despues di algun drinks a lanta pa bay paga su cuenta, aki ta caminda cu a sosode un accidente basta fastioso pa Sr. Geerman. Na momento cu e la hinca man den su saco, pa bay saca placa pa paga su cuenta, pa su mala suerte e revolver cu e tabata tin hinca den su saca di carson, sin cu e por a yuda a los un tiro y a herida un hoben cu ni conoce Sr. Geerman. E hoben A. Angela di 25 aña a keda herida na e parti abou di su barica. Na momento cu Sr. Geerman a mira sanger, e la spanta y a sali na careda bay. E hoben a wordo hiba hospital pa tratamento medico, pero despues a resulta cu e herida no tabata serio. Polis a wordo pidi pa haci e investigacion. Jose Geerman kende tabata e tempo ey tabata un miembro independiente di Staten di Antiyas, un rato prome di e susedido e tabata tin un discussion cu yiu homber di un minister di Antiyas. Despues di un rato polis a bin topa cu Geerman sinta banda di lama na Grapefield. Geerman tabata poco bebi, e la keda deteni pa mas investigacion y diadomingo den careda di 1’or di merdia e la wordo laga den libertad. ===Jose Geerman su deseo pa Aruba sali for di e constelacion Antiano=== Na e mesun aña aki, 1967, Jose Geerman kende pa hopi aña tabata pertenece na P.P.A., a dicidi di bira independiente y tabata di opinion cu Aruba mester sali for di Antiyas. Su deseo tabata pa Aruba sali for di e constelacion Antiyano, pero keda den Reino. ===Geerman a tuma su retiro for di partido P.P.A.=== E tabata mira e futuro di Aruba den Antiyas Hulandes basta scur, Sr. Geerman tabata boga pa un Aruba banda di Corsou y no bou Corsou. Algun miembro di PPA a firma un acuerdo, sin consulta cu su persona, esaki tabata e motibo principal pa e la retira for di P.P.A. Segun su persona cu locual nan a firma, Corsou lo por tuma un posicion mas dominante contra Aruba. Esaki pa su persona sigur ta algo inaceptabel. Durante un reunion e la bisa, ” Pa loke ta trata Aruba, mi por asegura cu e repartimento di asientonan di gobierno di antiyas, lo ta e motibo principal pa den futuro desolve Antiyas Hulandes for di otro. Futuro lo demostra locual mi ta bisando.” Y despues di basta aña señor Geerman a haya rason. Na Aruba, e retiro di Sr. Geerman for di P.P.A. sigur no a bin como sorpresa, paso Sr. Geerman ta conoci pa expresa su mes y tabata wordo mira como e zorgenkindje di P.P.A. caba, e tabata duna un impression di ta un politico cu no tabata baila riba tur tono. ===“Hot Latin Blood”, otro buki mas skirbi pa Jose Geerman=== Na 1968, Jose Geerman cu e uitgeverij Carlton Press Inc. na New York a pubica un buki yama “Hot Latin Blood” , e buki aki ta bay over di dos famia na Aruba. E buki aki su meta tabata pa e lesadonan haya sa mas di e bida diario di famianan na Aruba. E buki ta describi tambe e isla y su habitantenan. Esaki no tabata e unico buki, paso e tempo ey Geerman tabata trahando riba un buki di Antiyas hulandes, cu ta cuminsa cu e Ronde Tafel Conferentie. Carlton Press Inc,a describi Jose Geerman como un persona cu a biaha hopi, cu a conoce mundo y ta papia 4 idioma. Jose Geerman a sigui un curso di Journalistiek na Newspaper Instituut na Merca y tambe a bay curso na Bennet College. ===Jose Geerman a retira pa semper for di politica=== Sr Jose Geerman na Juni 1969, a dicidi di retira for di politica, despues di 20 aña di tabata un politico basta activo riba A.V.P. y despues P.P.A. Jose Geerman a subi riba lista di A.V.P. na Maart 1949 y semper a sali na defensa di e homber chikito, e obrero, e naturalesa di Aruba etc. Na Juni 1969, Jose a dicidi di retira pa motibo di salud, e no por a sigui sirbi e pueblo mas y a gradici Aruba, muy en particularmente Antillas Hulandes y tur otro persona pa a dun’e un chens di por a sirbi Aruba y Antiyas. Aruba como eilandsraad lid y deputado. Pa Antiyas Hulandes pa a forma parti di Staten di Antiyas. ===Jose Geerman, un amante di naturalesa === Jose Geerman como un persona cu ta stima naturalesa a keda activo skirbiendo articulonan pa publicacion den corantnan. Entre otro un articulo cu e la skirbi, na Juli 1971, den cual e la expresa su rabia y dolor, mirando con LAGO tabata haciendo cu e poco naturalesa cu Aruba tin. Segun su persona LAGO y Shell tabata manda riba Antiyas Hulandes, na varios ocasion e la critica esaki caba y ta hayando dia pa dia mas rason. LAGO a daña e costa di Aruba, Segun e la skirbi den su articulo ” Prome a deposita resto di azeta y haci tur nos costa blanco preto preto. LAGO a carga santo blanco for di nos costa manera nan ta haya ta bon, no a tene cuenta cu e matanan di druif y ni cu nos naturalesa. E la sigui reclama cu Gobierno a duna LAGO un tereno pa traha un refineria, pero no pa haci y deshaci. Segun su persona LAGO a dempel e lagoen na [[Baby Beach]], caminda e piscadonan di San Nicolas tabata bay coy haas, tur e piscanan aki a muri.” Den su articulo e tabata roga autoridad pa bay mira kiko ta pasando cu e lagoen. Segun su persona LAGO a destrui e naturalesa por completo, como un persona cu ta aprecia e poco naturalesa cu Aruba tin, e la pidi pa stop di laga LAGO di sigui haci y deshaci cu e beachnan di San Nicolas, pa nan stop cu e practica destructivo aki. Na final di su articulo e la bisa “Laga nos tur juda spaar un poco di e naturaleza cu nos tin! Autoriad y pueblo di Aruba.. Man na Obra!” Jose Geerman Un amante di Naturaleza. ===Jose Geerman, un consehero, un persona critico=== Na 1974, e la acerca Betico Croes y Sr. Watty Vos kende e tempo ey tabata Minister, ambos a haya un telegram for di Jose Geerman den cual e ta pidinan pa interveni contra tur cu ta trapando of kier trapa riba derecho di e obreronan. ===Jose Geerman formando parti di e comision di 18 di maart 1976, institui pa Gobierno di Aruba=== Na cuminsamento di Maart 1976, e deputado di e tempo ey Sr. Nelson Oduber a instala un comission pa prepara y hinca un programa den otro, pa e celebracion di 18 di maart, na Stadion caminda a presenta e bandera y e himno oficial di Aruba. E comision tabata consisti di 13 persona entre otro, Godfried “Fifi” Eman como Presidente, Julio Maduro como vice presidente, Rufo Odor, Albert Eman, Holmo Henriquez, Maybelline Arends Croes, John Merryweather, Atan Lee, Rafael Estrada, Milo Croes, Augusto Croes y Jose Geerman. Pastoor Hendrikstraat, San Nicolas: Diasabra 5 di januari 1977, den oranan di mainta e curpa sin bida di Sr. Jose Geerman a wordo haya den su cas drumi riba un sofa. Sr. Geerman tabata tin 59 aña, E la wordo severamente maltrata cu un bloki y a fayece. E noticia aki a core hopi lihe rond di Aruba. Dilanti su cas tabata tin un multitud grandi di persona cu a bay mira pa nan mes kiko tabata pasando. ===Hopi lihe a detene un sospechoso=== Na prome instante autoridad no kier a duna mucho informacion encuanto e causa di su morto, pa motibo cu nan tabata bezig cu investigacion. E noticia di e morto di Señor Geerman a crea un consternacion grandi den e pueblo di Aruba. Hopi lihe a logra detene un sospechoso. Diadomingo 6 di Februari den careda di 6’or di atardi, Polis a detene R. Nicolaas como sospechoso den e caso di asesinato di Jose Geerman. R. Nicolaas pa algun aña atras tambe tabata riba lista como candidato pa e grupo di hobennan y regularmente por a mira R. Nicolaas den compania di e victima. E la keda deteni pa interogacion. ===Dos persona mas deteni como sospechoso=== Diadomingo pa dialuna e recherchenan cu tabata encarga cu e caso aki, a logra detene dos persona mas, cual ta M.H. y H.K. Mientrastanto e sospechoso R. Nicolaas a keda para ariba cu e no tin nada di haber cu e asesinato di Jose Geerman. E investigacion a sigui cana su caminda.E sospechosonan rM.H. y H.K. pa falta di purba nan a wordo laga hopi lihe bek den libertad. ===Entiero di Jose Geerman=== Diahuebs 10 di Februari 1977, a tuma luga e entiero di Jose Geerman, esaki tabata den careda di 4’or y mey di atardi, cu e la wordo hiba na su ultimo luga di sosiego. E entiero di Geerman tabata un entiero cu a haya hopi hende, hopi amigo y conocirnan di Jose a hibe na su ultimo luga di sosiego, cu ta e santana catolico na San Nicolas. Na e entiero por a mira, entre otro Betico Croes, Marco Bislip, Hilario “Lala” Angela y ex miembronan di Staten Ernst Finck y Fabian Kelly. Confesion di e prome sospechoso R. Nicolaas Diabierna 18 di februari, porfin e recherchenan a haya un confesion di e sospecho R. Nicolaas, cu hopi lihe despues di e asesinato di Jose Geerman a keda deteni. E la confesa cu na un forma hopi violento y cruel e la asesina Jose Geerman. Maske cu Recherchenan ya a haya un cantidad grandi di pruebanan tecnico contra Nicolaas, entre otro vingerprint riba un camisa di e sospechoso cu rastro di sanger humano. Esaki a wordo manda pa Gerechtelijk Laboratorium di Prof. Froenjes na Den Haag. Potret di Prof. Froenjes Dr. De Witte, kende ta e specialista di Sanger a informa autoridad local, cu e manchannan riba e camisa ta di sanger humano. Maske na prome instante e sospechoso a keda nenga, Dialuna 21 di februari 1977, e la confesa di a asesina Jose Geerman. ===Prome biaha cu e caso aki ta wordo atende den corte=== E la keda casi un aña cera prome cu su caso a bin dilanti. Diabierna 3 di februari 1978, e mester a presenta den corte. Fiscal a exigi 20 aña di castigo di prison, cuminsando for di e dia cu Nicolaas a wordo deteni cu ta 6 di februari 1977, esaki tabata e exigencia di Fiscal contra R. Nicolaas. E acusado R.Nicolaas cu na comienso di su detencion a admiti su culpabilidad, pero despues a cambia su declaracion, den corte a keda persisti cu e ta inocente. Hues su siguiente siman a keda di duna sentencia. E caso aki a haya hopi atencion di pueblo y tambe di e alumnonan di scol di polis. E caso a wordo trata extensamente, tur e sucedidonan a wordo describi for di e anochi prome cu e asesinato. Tur e declaracion di e acusado, di e testigonan y tambe di e 4 recherchenan cu tabata encarga cu e investigacion di e caso aki a wordo scucha. E acusado R. Nicolaas a wordo condena pa morto, subsidair doodslag, subsidair maltrato severo, cometi premedita cu morto como consecuencia. Subsidiair maltrato cometi cu un arma. Descripcion di e susedido, durante tratamento den corte. E caso aki pa e tempo ey, tabata un di e casonan mas complica y dificil den historia di Aruba y alavez misterioso. Especialmente si considera e asesino un persona cu e victima a duna di come, bebe y un luga di biba. Segun e acusado Nicolaas, e la admiti di a asesina Jose Geerman pa motibo cu e la wordo poni bou pression, castiga y golpinan cu e lo ricibi a pone cu e la firma, pero en realidad e ta inocente. ===Fiscal Arps di e tempo ey tabata convenci cu R. Nicolaas ta e asesino=== Fiscal Arps a acusa R. Nicolaas di a asesina intencionalmente y segun un plan prepara di antemano pa mata Jose Geerman den su cas, mientras e tabata drumi den su sofa. Segun fiscal, Nicolaas por a drenta e cas ya cu te cu un siman prome cu e asesinato e tabata biba den e cas aki y e cachonan conoce su persona caba y no lo blaf e. E tabata mescos cu un yiu pa Jose Geerman. E la kita dos shutter banda pariba di e cas y a drenta paden, e la haya Jose drumi riba un sofa den su sala, Nicolaas a comete e crimen cu un bloki of algo por estilo, e slanan cu Jose Geerman a ricibi tabata na e parti robes di su cabes y esaki tabata fatal y mas sigur Jose lo a muri al instante. Durante investigacion a bin topa cu restonan di cement na su heridanan, e cement aki lo mester ta di e bloki cu a wordo uza pa agredi señor Geerman na su cabes. E bloki mes, cu a wordo usa pa asesina Geerman, cual lo mester tin sanger y cabey na dje ainda, no a wordo haya. Autoridad a haya un spoor di un vingerprint di un duim di R. Nicolaas na momento cu lo a saca e shuttersnan di e bentana, pa drenta paden. Nicolaas a contesta cu esaki a pasa na momento cu e la bay mira paden. ===Tur investigacion ta mustra cu Nicolaas mes ta e asesino=== E raport di specialistanan tecnico a confirma cu e vingerprintnan haya, ta cuadra cu esun di e Nicolaas. E fiscal a mustra tambe cu a haya algun mancha chikito di sanger riba e paña cu Nicolaas a bisti e anochi aki. E abogado di R. Nicolaas a puntra si e pruebanan ta convence hues. E abogado a puntra cu si e declaracionnan di e polisnan ta prueba suficiente, segun e abogado, lastimamente cu na Aruba nan no por ni bisa exactamente ki ora un persona lo a fayece. Dia 10 di februari 1978, R. Nicolaas a sali liber di tur acusacion Riba 10 di februari 1978, Hues a dicta sentencia y R. Nicolaas di 28 aña a gana su caso, e la haya vrijspraak. E siman anterior durante e tratamento di e caso den corte, Fiscal a exigi 20 aña di castigo di prison y un siman despues den oranan di mainta Hues a haya cu e ponenciana contra R. Nicolaas, no ta legal y e pruebanan no ta convence su persona. Mientras cu R. Nicolas a wordo laga den libertad, fiscal a bira apela. Fiscal a apela, mesora despues di a scucha e sentencia di Hues den cual a duna R. Nicolaas vrijspraak. Fiscal su motibo tabata cu e sospechoso aki no tin un lugar fiho di biba y ultimo lo tabata biba den grotnan na San Nicolaas, pa ta sigur cu e acusado ta bon na altura di e apelacion aki y tambe e la wordo mesora poni riba papel y firma pa e acusado. R. Nicolaas a keda algun luna den libertad y lo mester a presenta den corte na November 1978, pero Hof a bolbe restrasa e tratamento di e caso di asesinato di Sr. Geerman, e rekmento di e caso tabata tin di haber cu e abogado nobo di R. Nicolaas. Abogado Sjiem fat tabata tin mester mas tempo pa studia e caso. Durante e prome caso den corte Nicolaas a wordo representa pa abogado Tjong Ajong, den cual hues a dun’e vrijspraak. Procureur General a duna ordo pa mesora detene R. Nicolaas Na momento cu e caso a keda posponi, Procureur General a duna ordo pa detene y cera R. Nicolaas te ora su caso bin dilanti riba e fecha nobo di 23 di januari 1979. Dia 23 di januari 1979, durante e tratamento di e caso Procureur General tambe a keda para riba 20 aña di castigo di prison cu anteriormente fiscal tambe a pidi pa R. Nicolaas, kende e tempo ey a cumpli 29 aña. E Procureur General ta haya cu ta prueba cu Nicolaas a asesina e ex politico, ex miembro di Staten Jose Geerman riba 5 di februari 1977 den su cas na [[Pastoor Hendrikstraat]]. E victima a wordo haya riba e dia aki den careda di 11’or di mainta, morto den un sofa. Segun raportnan di expertonan e lo a wordo asesina den careda di 4’or di marduga. ===Procureur General a baha pisa riba Nicolaas=== P.G. den corte a resumi tur locual a sosode for di dia 5 di februari 1977. Procureur General a ilustra tur e pruebanan cu nan a acumula contra Nicolaas demostrando su culpabilidad, entre otro e hecho cu riba e shuttersnan di glas a haya su fingerprints. E la saca e shuttersnan pa drenta den e cas di e victima, esaki segun expertonan. Tambe riba e jacket cu Nicolaas tabata tin bisti e anochi aki, nan a haya mancha di sanger cu ta cuadra cu e mesun sanger cu a wordo haya na e muraya den e cas di Jose. Nicolaas a bisa cu dia 24 di januari 1977 despues cu e la haya un pleito cu Jose, na e cas di Jose, su persona no a bolbe mas na e cas aki. P.G. tabata tin duda den esaki. E vingerprintnan riba e shuttersnan, segun e expertonan no ta mas bieu cu 1 of dos dia. P.G. a sigui bisa cu e ta haya cu un persona a wordo mata den un forma hopi inhumano, mientras cu e victima tabata simplemente drumi trankil den su cas. E victima nunca lo por a biba pensa cu un hende, cu e la duna di come, bebe y un luga di biba por a hasi algo asina cu ne. Pa e motibo aki P.G. a exigi 20 aña di castigo di prison. ===Abogado Sjiemfat pa dos ora largo defendiendo su cliente=== Abogado Sjiem Fat, e abogado defensor a hiba un defensa cu a dura dos ora y tabata hopi interesante. Segun e abogado e fingerprintsnan nan por ta di paden tambe y no necesariamente ta di pafo. muy bien por ta ora e lo por a habrinan, mirando cu e acusado a biba den e cas aki y regularmente tabata haci e shutternan limpi, segun e abogado Nicolaas mester a press riba nan paso tin di e shuttersnan aki cu no ta habri facil. Abogado defensor a lubida un aspecto hopi importante cu den e raport di e patholoog anatoom, no ta poni ki ora e victima a wordo asesina. E abogado a bin cu un declaracion di un testigo H. kende a bisa cu e anochi di 4 di februari 1977, H. a prepara cuminda pa Geerman, esaki den presencia di e homber di fam Q. kende a keda un rato mas mira baseball na Television y despues a bay su cas. Segun e abogado, e victima a keda su so cu e testigo H. y cu Jose Geerman mientrastanto lo por a pega soño tambe. E abogado ta haya cu den e proces verbaal no tin nada concreto cu no ta descarta cu e asesinato lo por a tuma lugar riba 4 y no 5 di februari 1977. E la sigui bisa cu niun hende no por sospecha cu e homber H. tambe lo por a comet’e e asesinato aki y despues bay su cas. Aki tin posibilidadnan real cu e dos personanan aki tambe lo por a asesina Jose Geerman. Despues e abogado a sigui riba explicacionnan di e diferente raportnan traha den cual entre otro vingerprint por keda basta largo marca. ===Abogado Sjiem fat pidiendo pa laga su cliente den libertad=== Por ultimo e abogado a haya cu tin hopi duda di e culpabilidad di su cliente y a pidi Hof pa laga su cliente den libertad. Despues cu Huesnan a retira pa delibera un rato riba e peticion di e abogado Sjiem Fat, e presidente di Hof a bin bek bisando cu hof a rechasa e peticion di abogado Sjiem Fat, Nicolaas ta keda cera. Segun e abogado su cliente a firma su culpabilidad despues di a wordo maltrata pa dos ora largo door di polis y durante e reconstruccion e la wordo bisa kiko e mester haci. E acusado a conta kiko tur e la haci riba e dia di 4 pa 5 di februari 1977 Den corte na momento cu hues a puntra R. Nicolaas si e ta culpabel di a asesina Señor Geerman, e la contesta cu e no a mata Jose Geerman. E la conta cu dia 4 di februari 1977 e tabata na su cas na Zeewijk, hunto cu e doño di e cas, cu ta famia Maduro y cu algun amigo di e famia, nan a sinta henter dia na cas dal betro e.o nan a bebe brandy, despues nan a sigui cu rum. ===E acusado a pasa varios caminda y a topa varios amigo=== E acusado a sigui conta cu mas den oranan di atardi, e la sali bay dal un keiro den e caya principal di San Nicolas. E tabata bashi y tabata tin solamente 5 pa 10 florin cu ne. Entre 8 ‘or y 8’or y mey ela bay bishita un bon amigo un tal Iri kende ta un meneer di scol y supuestamente e tabata yudando Nicolaas skirbi un buki. Su amigo Kock a yude cu 3 florin. Aki hues a remarca segun e raport di reclassering Iri a declara cu ela mira Nicolas despues di 11’or. E acusado a keda insisti cu e meste tabata prome cu 9’or paso Weg Fontein Rumshop ta cera 9’or. Segun Nicolaas ta na weg Fontein Rumshop e la bay cumpra un botter di rum. Prome cu ela bay di Iri su cas, e la bay cumpra dos cerbes pa nan bebe. E acusado a bisa cu banda di 9’or e la bay bishita un amigo di dje Jossy na weg Fontein, pero e no tabata na su cas. E lo a bay busca placa fia cerca Jossy. Despues cu e la sali for di Jossy su cas e la sigui, e la bay cumpra un botter di rum y dos coca cola. Na caminda e la topa bin topa cu Daal, Marcelo, Rombley y Arends y Oiky. Nan a manda dos of 3 rond, e la bebe dos of tres Cerbes. Na e momentonan ey ainda e tabata tin e botter di rum y e dos coca colanan. E acusado a conta cu despues di mey anochi e la bay dal un keiro den centro di San Nicolaas E la sigui conta cu unda cu e la bay e tabata den compania di sr. Kappel. Den careda di 11’or Kappel a bira burachi y e la hibe su cas. Na e cas di kappel e la dal 3 sigaria. Den careda di mey anochi e la bay bek den centro di San Nicolas, pero prome cu esey e la pasa su cas cambia paña. E la bisti su jacket di jeans pa motibo cu den e temporada ey anochi ta bira mas frieu. Bebiendo, topando amigo, tambe bendiendo y dealmento di marihuana Den e centro nocturno di San Nicolas durante su bueltanan den e cayanan, tur caminda e tabata topa cu amigonan, na China Clipper e la topa cu Joy, despues e la bay na Tropicana, e tabata tin poco marihuana cu ne y a haci deal di marihuana, asina e la haya 5 dollar plus 10 florin. Hues a remarca cu Joy a declara cu ta cu un papel di 25 fls e la paga, Nicolaas a nenga te cu e la bisa hues, cu e la fia Joy 5 florin. Asina segun su persona su anochi a sigui bebiendo alcohol, topa cu su amigonan, bendiendo su marihuana y haci deal pa bende mas marihuana, paso e no tabata tin tur e marihuana riba dje, pero na su cas e tabata tin mas. Segun su persona e la pasa cu un amigo den Pastoor Hendrikstraat Segun su persona despues cu e la caba di keiro den Centro di San Nicolaas, e la pasa den Pastoor Hendrikstraat, e tabata acompaña pa un amigo y segun un testigo enberdad nan a mir’e cu un amigo pasa den Pastoor Hendrikstraat, pero kiko a sosode exactamente e marduga di 5 di Februari 1977 a/ta keda un misterio. ===Riba 13 di februari 1979, hof a sentencia R. Nicolaas cu 15 aña di castigo di prison=== Un cos ta sigur, for di investigacionnan haci a sali na cla cu e paña cu e la bisti e anochi aki, tabata na sanger humano, e mesun sanger cu tabata gespart na muraya den cas di Jose Geerman. E parti di Pastoor Hendrikstraat pasa banda di cas di Jose Geerman pa bay su cas na Zeewijk, con y kiko a pasa keda misterio. Riba 13 di februari 1979, Hof na Corsou a dicta sentencia, e acusado R. Nicolaas a keda condena na un castigo di prison di 15 aña. Maske cu Procureur General y Fiscal Arps a pidi 20 aña di castigo di prison pa e asesinato aki, pero Hof no a haya cu tin prueba di asesinato, pero si a conclui cu ta trata di homicidio den cual riba 5 di februari 1977 Jose Geerman a bira e victima. Pa e motibo aki R. Nicolaas a haya 15 aña di castigo di prison. E aña aki a haci 44 aña cu Jose Geerman a bay sosega, nos di arubanative.com, nunca a conoce Sr. Jose Geerman y ni su famia, si e tabata casa, divorcia of si e tabata tin un famia. Tampoco nos no conoce e asesino, di fam Nicolaas si e ta bibo ainda, ni si e ta na Aruba. E ta un susedido cu lo bay den historia como un caso misterioso y dificil pa compronde. Den nos investigacion nos no a encontra e motibo real pakiko Nicolaas lo por a asesina Jose Geerman. *UPDATE 28 februari 2021: Na 1971, Jose Geerman, su ruman homber Simon Geerman tabata riba e prome lista di MEP, Betico e tempo ey semper tabata bishita Jose Geerman pa conseho y guia, como cu e tabata un politico grandi den su tempo. Alabes e tambe tabata un persona cu tabata kier a mira su isla liber, como partner igual den Reino Hulandes y no manera tempo di Antias bou di Corsou. R. Nicolaas a sinta su castigo te na aña 1988, despues a bay biba na Hulanda y na mei di aña 2005, e la wordo cruelmente asesina. *Update: 5 maart 2021 Sr. Jose Geerman tabata casa cu Sra. Marina de Veer y hunto nan a haya tres yiu, dos homber y un muhe. Gobierno di Aruba na 1995 a inicia un proyecto cu tabata un plan di e gobierno anterior, pero cu a keda para. E proyecto tabata nombra cayanan na baluartenan di Aruba. Riba 7 di september 1995, gobierno di Aruba a cambia e nomber di Congoweg pa [[Caya Jose Geerman]].<ref>Congoweg wordt Caya José Geerman. "Amigoe". Curaçao, 07-09-1995, p. 7. Geraadpleegd op Delpher op 31-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644937:mpeg21:p007</ref> Investigando y lesando informacionnan nos por a conclui cu Jose Geerman, tabata mustra di tabata un persona cu un caracter fuerte y tabata para na banda di e homber chikito, tambe e tabata un defensor di nos naturalesa, e tabata stima Aruba, su tradicionnan, su cultura etc. E tabata un persona cu kier a mira su isla keda perserva. Jose Geerman no tabata solamente un politico, pero un escritor, defensor di Aruba, un persona patriotico y tabata para pa locual e ta kere aden. Jose Geerman no tabata tin miedo di expresa su mes, pero di otro banda e tabata un persona humano cu a duna un otro di come, bebe y drumi y a wordo paga cu morto, un traicion hopi cruel. 0l8drgmn6c126p2zr325j7asxgxbs0d 192362 192361 2026-05-31T18:41:41Z Caribiana 8320 /* Geerman a tuma su retiro for di partido P.P.A. */ 192362 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ {{Infobox politico| variante = a | nomber = Jose Geerman | nomber completo = | fecha nacemento = [[13 di mei]] [[1963]] | luga nacemento = {{ABW}} | fecha fayecimento = | luga fayecimento = | pais = {{ABW}} | partido = [[Partido di Pueblo Arubano]] (AVP) 1949-1957?<br>[[Partido Patriotico Arubano]] (PPA) | titulo = | temporada1 = 1949-1951<br/> 1954/55? - 19? | funcion1 = Miembro di [[Parlamento di Antias Hulandes]] | temporada2 = 1951 | funcion2 = Diputado | website = }} '''Jose Geerman''' (☆ [[19 di mart|19 di maart]] [[1917]] na [[Aruba]] – † [[5 di febrüari|5 di februari]] [[1977]] na [[San Nicolas]]) tabata un poeta y polotico [[Aruba|Arubiano]]. E tabata miembro di [[Parlamento di Antias Hulandes]] di 19.. te 197? Ademas riba nivel insular, el a sirbi como diputado di Colegio Ehecutivo y como miembro di Conseho Insular. == Biografia == Jose Geerman tabata e di dos yiu di e cinco yiu di Bernard (MO Dichi) Geerman (1886-1972). NOTES *[https://arubanative.com/2021/02/26/historia-di-aruba-un-gran-politico-na-aruba-a-wordo-asesina-cruelmente-pa-un-persona-cu-e-la-duna-di-come-bebe-y-a-dune-luga-di-drumi/ Un gran politico na Aruba], arubanative.com (26 februari 2021) Nos a dedica e historia aki na un gran Arubiano, un politico, defensor di e obreronan y di e naturalesa di Aruba. Un persona cu tabata tin hopi amor pa su isla, hopi ambicion, a skirbi buki, skirbi letra pa cancion y varios articulonan cu a keda publica den corantnan di antes, pero lamentabelmente na aña 1977 destino tabata tin un otro plan pa e gran persona aki. Den un forma hopi cruel y tristo e la wordo asesina, su asesino tabata un persona cu e la saca man yuda, pa despues e wordo paga cu morto. Jose Geerman a nace riba 19 di maart 1917, como hoben e la bay traha na L.A.G.O., pero hopi lihe Jose a ripara cu e tin un ambicion grandi den su bida, cual ta drenta den politica. Na aña 1949, e la tuma e reto grandi aki, durante su carera como politico e la ocupa varios funcionnan halto, entre otro deputado di Aruba, Miembro di Staten di Antias, Miembro di Eilandsraad di Aruba. Su prome eleccion tabata dia 17 di maart 1949, un eleccion cu tabata hopi importante y unico pa Aruba. Pa prome biaha cu Jose Geerman a bay riba un lista politico tabata e eleccion di 17 di maart 1949. Un eleccion completamente diferente na Aruba. Esaki tabata pa dos motibo, e elecion aki pa prome biaha e ser femenina biba na Aruba, por a eherce su derecho di vota y alabes nan por a postula nan mes tambe como candidato riba e partidonan politico. Señora Laura Wernet Paskel dfm tabata e dama cu a bringa pa muhenan na Aruba haya e derecho di voto y alabes tabata e prome dama cu a subi un lista politico. E otro motibo hopi importante tabata cu e elecion aki, di tres representante den Staten di Antiyas, Aruba a logra haya 8 asiento, mes tanto cu Corsou, den e Staten nobo di Antiyas. === Jose Geerman a bira miembro di Parlamento di Antias Hulandes === E dia di elecion mas cu 10 mil persona biba na Aruba a bay eherce nan derecho di voto, E resultado tabata A.V.P. a logra haya mayoria di asiento cu tabata 5 asiento y U.N.A. a haya tres asiento. E candidatonan cu a wordo escohi pa A.V.P. pa representa Aruba den e Staten di Antias, tabata Sr. J.Henny Eman (Henny bieu), Juan Irausquin, Porfirio Croes, Moses De Cuba y Jose Geerman. E otro tres representantenan tabata di U.N.A. tabata Felepito Tromp(ex gobernador), Dr. Dussenbroek y Mario Arends. Na augustus 1951, Jose Geerman a bira deputado di Eilandsraad y no por a keda ocupa e puesto di miembro di Staten di Antiyas y a wordo remplaza pa Dr. De la Fuente.<ref>VERVANGING GEERMAN. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 11-08-1951, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 31-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010402431:mpeg21:p003</ref> Despues di e kiebro den A.V.P., un grupo cu tabata riba lista di A.V.P. a bandona A.V.P. y a lanta P.P.A., hopi hende tabata specula e posicion di Sr. Jose Geerman, pero Shon A Eman na 1955 a bisa bon cla cu Jose Geerman ta un candidato fiel di A.V.P. y cu sigur no lo bandona e partido, Avp. E resultado di e elecion e aña ey, A.V.P. a haya dos asiento so den Staten di Antiyas, e dos asientonan aki a wordo ocupa pa Shon A Eman y Jose Geerman. Jose Geerman mester a retira prome como deputado pa por a ocupa e puesto di miembro di Staten di Antiyas. Na October 1957, Jose Geerman a bira malo y mester a bay Caracas pa un siman pa tratamento medico. ===Jose Geerman a bandona A.V.P. y a join P.P.A.=== E aña 1958 no tabata un aña facil pa Jose Geerman, despues di casi 10 aña di tabata un politico hopi activo den e fila di A.V.P., e la dicidi di distancia di e partido aki y join P.P.A. Sr. Geerman a bisa bon cla cu e por steun gobierno, pero e mester por cumpli cu e deseonan di e obreronan. SI no e no por steun e gobierno aki. Den ana 1959 el a bira miembro di directiva di PPA. Riba lista di PPA el a obtene 592 voto personal pa eleccion 1958 pa Parlamento di Antias Hulandes.<ref>Hoeveel stemmen kregen de Arubaanse candidaten?. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 03-09-1958, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 31-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010405127:mpeg21:p005</ref> Riba nivel insular el a obtene 555 voto personal pa eleccion 1959 y un asiento den Conseho Insular, cual el a sa di mantene na 1963 cu votonan preferencial.<ref> Zo vielen de stemmen op Aruba Oranjestod.—De stemmen vielen ols volgt: P.P.A.. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 27-05-1959, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 31-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010997617:mpeg21:p005</ref> Na augustus 1962, Sr. Geerman despues di eleccion a dicidi di no acepta e asiento di miembro di Staten di Antias mas y a bay Hulanda, cu verlof. Jacobo “Coco” Erasmus a tuma e asiento di miembro di Parlamento di Antias. ===Preocupacion pa e desempleo creciente=== Sr. Geerman durante un reunion di eilandsraad na 1963, a pidi Gobierno pa no hunga politica di avestrus, pero e tabata sa bon cu Gobierno no lo stroba LAGO di introduci 40 ora di trabou pa siman, pa su trahadonan. Sr. Geerman tabata mas preocupa cu e desempleo creciente e tempo ey, pa motibo cu LAGO tabata lay off hende, durante reunion e la haci un pregunta si acaso e trahadonan cu a perde trabou na LAGO, no lo por bay traha na Hulanda. E opcion aki tabata simplemento un sugerencia, pa motibo cu e tempo ey, no tabata tin suficiente trahado na Hulanda y madre patria tabata importa trahado for di Spaña, Italia etc. ===Entrega di un peticion pa 40 ora di trabou pa siman=== Jose Geerman hunto cu mas miembro di fraccion di PPA, na 1964 a entrega un peticion na e presidente di Eilandsraad pa introduci 40 ora di trabou pa siman, pa tur obrero y tambe tur e trahadonan di gobierno. Pa haci esaki mescos cu recientemente a wordo introduci pa LAGO y SHELL. Na fin di 1964 Sr. Geerman a bira malo y prome siman di januari 1965, e la wordo interna na Hospital, dia 20 di Januari 1965, e la sali for di hospital, pero e tabata tin mester di hopi sosiego. ===Reunion di presupuesto 1965=== Durante tratamento di e presupuesto diamars 9 di februari 1965, Sr. Geerman ferozmente a expresa su mes, pa locual Hulanda tabata haci cu Antias, e tempo Hulanda tabata haci hopi dificil pa financia proyectonan na Antiyas, nan no tabata aproba tur proyecto di biaha, pero nan tabata studia cada proyecto apart y tabata dura masha hopi pa cada proyecto wordo financia. Pero ora di financia otro pais, nan no tabata haci asina dificil. Sr. Geerman a pidi pa Antiyas pone un representante ” estilo watchdog na Hulanda y na Brussels pa percura cu e financiamento bay mas lihe. E la propone na gobierno pa tur hende traha 8 ora pa dia y maximo 45 ora pa siman, ” tempo di catibu a pasa”. E la pidi Gobierno di Antiyas institui mas pronto cu ta posibel un comision pa stipula e gramatica, ortografia y vocabulario di Papiamento, pa motibo cu su persona ta skirbiendo un buki y ainda no tin reglanan pa skirbi Papiamento. Tambe e la pidi gobierno pa haci algo cu e tarifanan hopi halto di electricidad y hopi mas punto valioso cu e la trece dilanti pa trata na logra e felicidad y tranquilidad na Aruba. ===Jose Geerman como escritor=== Señor Geerman tabata tin varios hobby y un di nan tabata skirbi. Na April 1965, Jose a skirbi un buki, e titulo tabata “Juancho di Rooi Spokie” e la splica bon cla cu e buki no tin nada di haber cu politica, pero su amor pa e folklor, e cultura di Aruba. Na 1961 e la yega di skirbi un articulo cu a keda publica den Simadan, e titulo di e articulo tabata “Awa cero y maishi rabo”. Durante hopi aña e tabata colecta informacion pa skirbi un buki, su intencion tabata pa publicanan despues cu e bay cu pensioen, pero e no por a warda asina hopi mas. Gezaghebber di e tempo ey Sr. O. Henriquez a haya e prome exemplar pa lesa. ===Invitacion di Gobernador Debrot=== Diadomingo 24 di oktober 1965 Gobernador di Antias di e tempo ey Señor Debrot, a invita algun escritor local pa un encuentro cu su persona kende tambe ta un escritor. Cada invitado a presenta na Gobernador nan bukinan. Jose Geerman tambe tabata un di e invitadonan, e no tabata solamente un politico, pero un escritor Arubano tambe. ===“Oh Lovely Moonlight” un poesia cu a wordo uza como letra pa un cancion=== Jose Geerman, banda di tabata un politico, un escritor di buki y articulo den corant, tabata tin mas talento, entre otro di skirbi letra pa cantica. Jose Geerman, te hasta a yega di haya un oferta for di un compania discografico Mericano, pa un cancion cu ela composita ” Oh lovely Moonlight” tambe nan a pidi Geerman pa manda mas composicion di cantica. “Oh Lovely Moonlight”, a wordo skirbi 30 aña prome pa Jose Geerman como un poesia tocante Moonlight, e poesia aki a wordo traduci na ingles y a wordo uza como letra di un cancion. El a manda esaki pa e compania discografico.<ref>„Oh lovely moonlight" Staten- en raadslid L. Geerman opplaat. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 25-10-1965, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 31-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462451:mpeg21:p006</ref> E prome persona cu a canta e cancion aki tabata Ernie Susser y esaki a wordo graba riba disco como prueba y a wordo manda pa e compania mericano. E compania tabata dispuesto pa graba e disco aki, pero a conseha Geerman pa busca un cantante mas conoci pa canta e cancion aki. ===Un proyecto di Jose Geerman “Masiduri”, su amor pa e naturalesa di Aruba=== Na Januari 1967, un grupo di miembro di Eilandsraad a haci un bishita na e herbebossing proyect na Miramar. E herbebossing proyect tabata inclui cu annualmente lo planta entre 2 mil pa 3 mil mata. E proyecto tabata mustrando hopi exitoso, mirando cu 80 porciento di e matanan a logra crece. Pa evita cu cabrito ta come e matanan, nan tabata wordo protegi pa barinan di zeta. E ultimo parti di e bishita di e miembronan di Eilandsraad, tabata Masiduri. Masiduri tabata un lugar hopi stima pa Jose Geerman. Jose Geerman a inicia e proyecto aki y su intencion tabata pa haci e area aki un natuurreservaat, caminda e flora y fauna hunto lo por wordo protegi. Na 1964 Señor Geerman como hefe di werkverschaffing a cuminsa cu e proyecto di Masiduri, conhuntamente cu e trahadonan di Werkverschaffing. Sr. Geerman su amor, aprecio y e empeño pa perserva e naturalesa di Aruba tabata hopi grandi. Jose Geerman kier a perserva e Aruba di antes pa futuro generacionnan. E amor grandi cu e tabata tin pa Aruba su naturalesa, a haci’e cuminsa cu e proyecto aki y hopi lihe a bira exitoso. Jose Geerman hunto cu e trahadonan di Werkverschaffing a haya un tereno di 60 hectare, prome stap tabata pa cera e tereno aki bon. Despues cu nan a haci e tereno aki limpi, nan a cuminsa planta matanan di Aruba. Tambe nan a traha un cas di torta y a pone varios articulonan di antes den e cas. Na 1967 tabata tin 1397 mata riba e tereno di Masiduri, di cual tabata tin almendra, guyaba, barba di joncuman, sorsaca, rucu, Karawara Spaño y varios otro mata tambe. Durante e bishita orguyosamente Sr. Jose Geerman a mustra su coleganan e mata di Eucalyptus cu e la manda busca for di Australia y cu tabata creciendo bon na Aruba. Sin lubida cu riba e tereno na Masiduri tin como 22 sorto di parha. Wawoe, totolica, barica geel, moffie, Gonzalito, chonchorogai etc. Segun Geerman, Masiduri a haya hopi atencion di LAGO y e idea tras di e proyecto aki tabata pa cuminsa trece e muchanan di scol na Masiduri pa asina siñanan mas di Aruba su naturalesa y e Aruba di antes. ===Jose Geerman a keda deteni, despues di accidentalmente a tira riba un hoben=== Diasabra 28 di october 1967, tabata un dia scur den bida di Sr. Geerman. Den oranan di merdia Jose Geerman a dicidi di bay dal algun drinks na un lugar na San Nicolas, e bario caminda e tabata biba. Jose Geerman despues di algun drinks a lanta pa bay paga su cuenta, aki ta caminda cu a sosode un accidente basta fastioso pa Sr. Geerman. Na momento cu e la hinca man den su saco, pa bay saca placa pa paga su cuenta, pa su mala suerte e revolver cu e tabata tin hinca den su saca di carson, sin cu e por a yuda a los un tiro y a herida un hoben cu ni conoce Sr. Geerman. E hoben A. Angela di 25 aña a keda herida na e parti abou di su barica. Na momento cu Sr. Geerman a mira sanger, e la spanta y a sali na careda bay. E hoben a wordo hiba hospital pa tratamento medico, pero despues a resulta cu e herida no tabata serio. Polis a wordo pidi pa haci e investigacion. Jose Geerman kende tabata e tempo ey tabata un miembro independiente di Staten di Antiyas, un rato prome di e susedido e tabata tin un discussion cu yiu homber di un minister di Antiyas. Despues di un rato polis a bin topa cu Geerman sinta banda di lama na Grapefield. Geerman tabata poco bebi, e la keda deteni pa mas investigacion y diadomingo den careda di 1’or di merdia e la wordo laga den libertad. ===Jose Geerman su deseo pa Aruba sali for di e constelacion Antiano=== Na e mesun aña aki, 1967, Jose Geerman kende pa hopi aña tabata pertenece na P.P.A., a dicidi di bira independiente y tabata di opinion cu Aruba mester sali for di Antiyas. Su deseo tabata pa Aruba sali for di e constelacion Antiyano, pero keda den Reino. ===Geerman a tuma su retiro for di partido PPA=== E tabata mira e futuro di Aruba den Antias Hulandes basta scur, Geerman tabata boga pa un Aruba banda di Corsou y no bou Corsou. Algun miembro di PPA a firma un acuerdo, sin consulta cu su persona, esaki tabata e motibo principal pa e la retira for di P.P.A. Segun su persona cu locual nan a firma, Corsou lo por tuma un posicion mas dominante contra Aruba. Esaki pa su persona sigur ta algo inaceptabel. Durante un reunion e la bisa, ” Pa loke ta trata Aruba, mi por asegura cu e repartimento di asientonan di gobierno di antiyas, lo ta e motibo principal pa den futuro desolve Antiyas Hulandes for di otro. Futuro lo demostra locual mi ta bisando.” Y despues di basta aña señor Geerman a haya rason. Na Aruba, e retiro di Sr. Geerman for di P.P.A. sigur no a bin como sorpresa, paso Sr. Geerman ta conoci pa expresa su mes y tabata wordo mira como e zorgenkindje di P.P.A. caba, e tabata duna un impression di ta un politico cu no tabata baila riba tur tono. ===“Hot Latin Blood”, otro buki mas skirbi pa Jose Geerman=== Na 1968, Jose Geerman cu e uitgeverij Carlton Press Inc. na New York a pubica un buki yama “Hot Latin Blood” , e buki aki ta bay over di dos famia na Aruba. E buki aki su meta tabata pa e lesadonan haya sa mas di e bida diario di famianan na Aruba. E buki ta describi tambe e isla y su habitantenan. Esaki no tabata e unico buki, paso e tempo ey Geerman tabata trahando riba un buki di Antiyas hulandes, cu ta cuminsa cu e Ronde Tafel Conferentie. Carlton Press Inc,a describi Jose Geerman como un persona cu a biaha hopi, cu a conoce mundo y ta papia 4 idioma. Jose Geerman a sigui un curso di Journalistiek na Newspaper Instituut na Merca y tambe a bay curso na Bennet College. ===Jose Geerman a retira pa semper for di politica=== Sr Jose Geerman na Juni 1969, a dicidi di retira for di politica, despues di 20 aña di tabata un politico basta activo riba A.V.P. y despues P.P.A. Jose Geerman a subi riba lista di A.V.P. na Maart 1949 y semper a sali na defensa di e homber chikito, e obrero, e naturalesa di Aruba etc. Na Juni 1969, Jose a dicidi di retira pa motibo di salud, e no por a sigui sirbi e pueblo mas y a gradici Aruba, muy en particularmente Antillas Hulandes y tur otro persona pa a dun’e un chens di por a sirbi Aruba y Antiyas. Aruba como eilandsraad lid y deputado. Pa Antiyas Hulandes pa a forma parti di Staten di Antiyas. ===Jose Geerman, un amante di naturalesa === Jose Geerman como un persona cu ta stima naturalesa a keda activo skirbiendo articulonan pa publicacion den corantnan. Entre otro un articulo cu e la skirbi, na Juli 1971, den cual e la expresa su rabia y dolor, mirando con LAGO tabata haciendo cu e poco naturalesa cu Aruba tin. Segun su persona LAGO y Shell tabata manda riba Antiyas Hulandes, na varios ocasion e la critica esaki caba y ta hayando dia pa dia mas rason. LAGO a daña e costa di Aruba, Segun e la skirbi den su articulo ” Prome a deposita resto di azeta y haci tur nos costa blanco preto preto. LAGO a carga santo blanco for di nos costa manera nan ta haya ta bon, no a tene cuenta cu e matanan di druif y ni cu nos naturalesa. E la sigui reclama cu Gobierno a duna LAGO un tereno pa traha un refineria, pero no pa haci y deshaci. Segun su persona LAGO a dempel e lagoen na [[Baby Beach]], caminda e piscadonan di San Nicolas tabata bay coy haas, tur e piscanan aki a muri.” Den su articulo e tabata roga autoridad pa bay mira kiko ta pasando cu e lagoen. Segun su persona LAGO a destrui e naturalesa por completo, como un persona cu ta aprecia e poco naturalesa cu Aruba tin, e la pidi pa stop di laga LAGO di sigui haci y deshaci cu e beachnan di San Nicolas, pa nan stop cu e practica destructivo aki. Na final di su articulo e la bisa “Laga nos tur juda spaar un poco di e naturaleza cu nos tin! Autoriad y pueblo di Aruba.. Man na Obra!” Jose Geerman Un amante di Naturaleza. ===Jose Geerman, un consehero, un persona critico=== Na 1974, e la acerca Betico Croes y Sr. Watty Vos kende e tempo ey tabata Minister, ambos a haya un telegram for di Jose Geerman den cual e ta pidinan pa interveni contra tur cu ta trapando of kier trapa riba derecho di e obreronan. ===Jose Geerman formando parti di e comision di 18 di maart 1976, institui pa Gobierno di Aruba=== Na cuminsamento di Maart 1976, e deputado di e tempo ey Sr. Nelson Oduber a instala un comission pa prepara y hinca un programa den otro, pa e celebracion di 18 di maart, na Stadion caminda a presenta e bandera y e himno oficial di Aruba. E comision tabata consisti di 13 persona entre otro, Godfried “Fifi” Eman como Presidente, Julio Maduro como vice presidente, Rufo Odor, Albert Eman, Holmo Henriquez, Maybelline Arends Croes, John Merryweather, Atan Lee, Rafael Estrada, Milo Croes, Augusto Croes y Jose Geerman. Pastoor Hendrikstraat, San Nicolas: Diasabra 5 di januari 1977, den oranan di mainta e curpa sin bida di Sr. Jose Geerman a wordo haya den su cas drumi riba un sofa. Sr. Geerman tabata tin 59 aña, E la wordo severamente maltrata cu un bloki y a fayece. E noticia aki a core hopi lihe rond di Aruba. Dilanti su cas tabata tin un multitud grandi di persona cu a bay mira pa nan mes kiko tabata pasando. ===Hopi lihe a detene un sospechoso=== Na prome instante autoridad no kier a duna mucho informacion encuanto e causa di su morto, pa motibo cu nan tabata bezig cu investigacion. E noticia di e morto di Señor Geerman a crea un consternacion grandi den e pueblo di Aruba. Hopi lihe a logra detene un sospechoso. Diadomingo 6 di Februari den careda di 6’or di atardi, Polis a detene R. Nicolaas como sospechoso den e caso di asesinato di Jose Geerman. R. Nicolaas pa algun aña atras tambe tabata riba lista como candidato pa e grupo di hobennan y regularmente por a mira R. Nicolaas den compania di e victima. E la keda deteni pa interogacion. ===Dos persona mas deteni como sospechoso=== Diadomingo pa dialuna e recherchenan cu tabata encarga cu e caso aki, a logra detene dos persona mas, cual ta M.H. y H.K. Mientrastanto e sospechoso R. Nicolaas a keda para ariba cu e no tin nada di haber cu e asesinato di Jose Geerman. E investigacion a sigui cana su caminda.E sospechosonan rM.H. y H.K. pa falta di purba nan a wordo laga hopi lihe bek den libertad. ===Entiero di Jose Geerman=== Diahuebs 10 di Februari 1977, a tuma luga e entiero di Jose Geerman, esaki tabata den careda di 4’or y mey di atardi, cu e la wordo hiba na su ultimo luga di sosiego. E entiero di Geerman tabata un entiero cu a haya hopi hende, hopi amigo y conocirnan di Jose a hibe na su ultimo luga di sosiego, cu ta e santana catolico na San Nicolas. Na e entiero por a mira, entre otro Betico Croes, Marco Bislip, Hilario “Lala” Angela y ex miembronan di Staten Ernst Finck y Fabian Kelly. Confesion di e prome sospechoso R. Nicolaas Diabierna 18 di februari, porfin e recherchenan a haya un confesion di e sospecho R. Nicolaas, cu hopi lihe despues di e asesinato di Jose Geerman a keda deteni. E la confesa cu na un forma hopi violento y cruel e la asesina Jose Geerman. Maske cu Recherchenan ya a haya un cantidad grandi di pruebanan tecnico contra Nicolaas, entre otro vingerprint riba un camisa di e sospechoso cu rastro di sanger humano. Esaki a wordo manda pa Gerechtelijk Laboratorium di Prof. Froenjes na Den Haag. Potret di Prof. Froenjes Dr. De Witte, kende ta e specialista di Sanger a informa autoridad local, cu e manchannan riba e camisa ta di sanger humano. Maske na prome instante e sospechoso a keda nenga, Dialuna 21 di februari 1977, e la confesa di a asesina Jose Geerman. ===Prome biaha cu e caso aki ta wordo atende den corte=== E la keda casi un aña cera prome cu su caso a bin dilanti. Diabierna 3 di februari 1978, e mester a presenta den corte. Fiscal a exigi 20 aña di castigo di prison, cuminsando for di e dia cu Nicolaas a wordo deteni cu ta 6 di februari 1977, esaki tabata e exigencia di Fiscal contra R. Nicolaas. E acusado R.Nicolaas cu na comienso di su detencion a admiti su culpabilidad, pero despues a cambia su declaracion, den corte a keda persisti cu e ta inocente. Hues su siguiente siman a keda di duna sentencia. E caso aki a haya hopi atencion di pueblo y tambe di e alumnonan di scol di polis. E caso a wordo trata extensamente, tur e sucedidonan a wordo describi for di e anochi prome cu e asesinato. Tur e declaracion di e acusado, di e testigonan y tambe di e 4 recherchenan cu tabata encarga cu e investigacion di e caso aki a wordo scucha. E acusado R. Nicolaas a wordo condena pa morto, subsidair doodslag, subsidair maltrato severo, cometi premedita cu morto como consecuencia. Subsidiair maltrato cometi cu un arma. Descripcion di e susedido, durante tratamento den corte. E caso aki pa e tempo ey, tabata un di e casonan mas complica y dificil den historia di Aruba y alavez misterioso. Especialmente si considera e asesino un persona cu e victima a duna di come, bebe y un luga di biba. Segun e acusado Nicolaas, e la admiti di a asesina Jose Geerman pa motibo cu e la wordo poni bou pression, castiga y golpinan cu e lo ricibi a pone cu e la firma, pero en realidad e ta inocente. ===Fiscal Arps di e tempo ey tabata convenci cu R. Nicolaas ta e asesino=== Fiscal Arps a acusa R. Nicolaas di a asesina intencionalmente y segun un plan prepara di antemano pa mata Jose Geerman den su cas, mientras e tabata drumi den su sofa. Segun fiscal, Nicolaas por a drenta e cas ya cu te cu un siman prome cu e asesinato e tabata biba den e cas aki y e cachonan conoce su persona caba y no lo blaf e. E tabata mescos cu un yiu pa Jose Geerman. E la kita dos shutter banda pariba di e cas y a drenta paden, e la haya Jose drumi riba un sofa den su sala, Nicolaas a comete e crimen cu un bloki of algo por estilo, e slanan cu Jose Geerman a ricibi tabata na e parti robes di su cabes y esaki tabata fatal y mas sigur Jose lo a muri al instante. Durante investigacion a bin topa cu restonan di cement na su heridanan, e cement aki lo mester ta di e bloki cu a wordo uza pa agredi señor Geerman na su cabes. E bloki mes, cu a wordo usa pa asesina Geerman, cual lo mester tin sanger y cabey na dje ainda, no a wordo haya. Autoridad a haya un spoor di un vingerprint di un duim di R. Nicolaas na momento cu lo a saca e shuttersnan di e bentana, pa drenta paden. Nicolaas a contesta cu esaki a pasa na momento cu e la bay mira paden. ===Tur investigacion ta mustra cu Nicolaas mes ta e asesino=== E raport di specialistanan tecnico a confirma cu e vingerprintnan haya, ta cuadra cu esun di e Nicolaas. E fiscal a mustra tambe cu a haya algun mancha chikito di sanger riba e paña cu Nicolaas a bisti e anochi aki. E abogado di R. Nicolaas a puntra si e pruebanan ta convence hues. E abogado a puntra cu si e declaracionnan di e polisnan ta prueba suficiente, segun e abogado, lastimamente cu na Aruba nan no por ni bisa exactamente ki ora un persona lo a fayece. Dia 10 di februari 1978, R. Nicolaas a sali liber di tur acusacion Riba 10 di februari 1978, Hues a dicta sentencia y R. Nicolaas di 28 aña a gana su caso, e la haya vrijspraak. E siman anterior durante e tratamento di e caso den corte, Fiscal a exigi 20 aña di castigo di prison y un siman despues den oranan di mainta Hues a haya cu e ponenciana contra R. Nicolaas, no ta legal y e pruebanan no ta convence su persona. Mientras cu R. Nicolas a wordo laga den libertad, fiscal a bira apela. Fiscal a apela, mesora despues di a scucha e sentencia di Hues den cual a duna R. Nicolaas vrijspraak. Fiscal su motibo tabata cu e sospechoso aki no tin un lugar fiho di biba y ultimo lo tabata biba den grotnan na San Nicolaas, pa ta sigur cu e acusado ta bon na altura di e apelacion aki y tambe e la wordo mesora poni riba papel y firma pa e acusado. R. Nicolaas a keda algun luna den libertad y lo mester a presenta den corte na November 1978, pero Hof a bolbe restrasa e tratamento di e caso di asesinato di Sr. Geerman, e rekmento di e caso tabata tin di haber cu e abogado nobo di R. Nicolaas. Abogado Sjiem fat tabata tin mester mas tempo pa studia e caso. Durante e prome caso den corte Nicolaas a wordo representa pa abogado Tjong Ajong, den cual hues a dun’e vrijspraak. Procureur General a duna ordo pa mesora detene R. Nicolaas Na momento cu e caso a keda posponi, Procureur General a duna ordo pa detene y cera R. Nicolaas te ora su caso bin dilanti riba e fecha nobo di 23 di januari 1979. Dia 23 di januari 1979, durante e tratamento di e caso Procureur General tambe a keda para riba 20 aña di castigo di prison cu anteriormente fiscal tambe a pidi pa R. Nicolaas, kende e tempo ey a cumpli 29 aña. E Procureur General ta haya cu ta prueba cu Nicolaas a asesina e ex politico, ex miembro di Staten Jose Geerman riba 5 di februari 1977 den su cas na [[Pastoor Hendrikstraat]]. E victima a wordo haya riba e dia aki den careda di 11’or di mainta, morto den un sofa. Segun raportnan di expertonan e lo a wordo asesina den careda di 4’or di marduga. ===Procureur General a baha pisa riba Nicolaas=== P.G. den corte a resumi tur locual a sosode for di dia 5 di februari 1977. Procureur General a ilustra tur e pruebanan cu nan a acumula contra Nicolaas demostrando su culpabilidad, entre otro e hecho cu riba e shuttersnan di glas a haya su fingerprints. E la saca e shuttersnan pa drenta den e cas di e victima, esaki segun expertonan. Tambe riba e jacket cu Nicolaas tabata tin bisti e anochi aki, nan a haya mancha di sanger cu ta cuadra cu e mesun sanger cu a wordo haya na e muraya den e cas di Jose. Nicolaas a bisa cu dia 24 di januari 1977 despues cu e la haya un pleito cu Jose, na e cas di Jose, su persona no a bolbe mas na e cas aki. P.G. tabata tin duda den esaki. E vingerprintnan riba e shuttersnan, segun e expertonan no ta mas bieu cu 1 of dos dia. P.G. a sigui bisa cu e ta haya cu un persona a wordo mata den un forma hopi inhumano, mientras cu e victima tabata simplemente drumi trankil den su cas. E victima nunca lo por a biba pensa cu un hende, cu e la duna di come, bebe y un luga di biba por a hasi algo asina cu ne. Pa e motibo aki P.G. a exigi 20 aña di castigo di prison. ===Abogado Sjiemfat pa dos ora largo defendiendo su cliente=== Abogado Sjiem Fat, e abogado defensor a hiba un defensa cu a dura dos ora y tabata hopi interesante. Segun e abogado e fingerprintsnan nan por ta di paden tambe y no necesariamente ta di pafo. muy bien por ta ora e lo por a habrinan, mirando cu e acusado a biba den e cas aki y regularmente tabata haci e shutternan limpi, segun e abogado Nicolaas mester a press riba nan paso tin di e shuttersnan aki cu no ta habri facil. Abogado defensor a lubida un aspecto hopi importante cu den e raport di e patholoog anatoom, no ta poni ki ora e victima a wordo asesina. E abogado a bin cu un declaracion di un testigo H. kende a bisa cu e anochi di 4 di februari 1977, H. a prepara cuminda pa Geerman, esaki den presencia di e homber di fam Q. kende a keda un rato mas mira baseball na Television y despues a bay su cas. Segun e abogado, e victima a keda su so cu e testigo H. y cu Jose Geerman mientrastanto lo por a pega soño tambe. E abogado ta haya cu den e proces verbaal no tin nada concreto cu no ta descarta cu e asesinato lo por a tuma lugar riba 4 y no 5 di februari 1977. E la sigui bisa cu niun hende no por sospecha cu e homber H. tambe lo por a comet’e e asesinato aki y despues bay su cas. Aki tin posibilidadnan real cu e dos personanan aki tambe lo por a asesina Jose Geerman. Despues e abogado a sigui riba explicacionnan di e diferente raportnan traha den cual entre otro vingerprint por keda basta largo marca. ===Abogado Sjiem fat pidiendo pa laga su cliente den libertad=== Por ultimo e abogado a haya cu tin hopi duda di e culpabilidad di su cliente y a pidi Hof pa laga su cliente den libertad. Despues cu Huesnan a retira pa delibera un rato riba e peticion di e abogado Sjiem Fat, e presidente di Hof a bin bek bisando cu hof a rechasa e peticion di abogado Sjiem Fat, Nicolaas ta keda cera. Segun e abogado su cliente a firma su culpabilidad despues di a wordo maltrata pa dos ora largo door di polis y durante e reconstruccion e la wordo bisa kiko e mester haci. E acusado a conta kiko tur e la haci riba e dia di 4 pa 5 di februari 1977 Den corte na momento cu hues a puntra R. Nicolaas si e ta culpabel di a asesina Señor Geerman, e la contesta cu e no a mata Jose Geerman. E la conta cu dia 4 di februari 1977 e tabata na su cas na Zeewijk, hunto cu e doño di e cas, cu ta famia Maduro y cu algun amigo di e famia, nan a sinta henter dia na cas dal betro e.o nan a bebe brandy, despues nan a sigui cu rum. ===E acusado a pasa varios caminda y a topa varios amigo=== E acusado a sigui conta cu mas den oranan di atardi, e la sali bay dal un keiro den e caya principal di San Nicolas. E tabata bashi y tabata tin solamente 5 pa 10 florin cu ne. Entre 8 ‘or y 8’or y mey ela bay bishita un bon amigo un tal Iri kende ta un meneer di scol y supuestamente e tabata yudando Nicolaas skirbi un buki. Su amigo Kock a yude cu 3 florin. Aki hues a remarca segun e raport di reclassering Iri a declara cu ela mira Nicolas despues di 11’or. E acusado a keda insisti cu e meste tabata prome cu 9’or paso Weg Fontein Rumshop ta cera 9’or. Segun Nicolaas ta na weg Fontein Rumshop e la bay cumpra un botter di rum. Prome cu ela bay di Iri su cas, e la bay cumpra dos cerbes pa nan bebe. E acusado a bisa cu banda di 9’or e la bay bishita un amigo di dje Jossy na weg Fontein, pero e no tabata na su cas. E lo a bay busca placa fia cerca Jossy. Despues cu e la sali for di Jossy su cas e la sigui, e la bay cumpra un botter di rum y dos coca cola. Na caminda e la topa bin topa cu Daal, Marcelo, Rombley y Arends y Oiky. Nan a manda dos of 3 rond, e la bebe dos of tres Cerbes. Na e momentonan ey ainda e tabata tin e botter di rum y e dos coca colanan. E acusado a conta cu despues di mey anochi e la bay dal un keiro den centro di San Nicolaas E la sigui conta cu unda cu e la bay e tabata den compania di sr. Kappel. Den careda di 11’or Kappel a bira burachi y e la hibe su cas. Na e cas di kappel e la dal 3 sigaria. Den careda di mey anochi e la bay bek den centro di San Nicolas, pero prome cu esey e la pasa su cas cambia paña. E la bisti su jacket di jeans pa motibo cu den e temporada ey anochi ta bira mas frieu. Bebiendo, topando amigo, tambe bendiendo y dealmento di marihuana Den e centro nocturno di San Nicolas durante su bueltanan den e cayanan, tur caminda e tabata topa cu amigonan, na China Clipper e la topa cu Joy, despues e la bay na Tropicana, e tabata tin poco marihuana cu ne y a haci deal di marihuana, asina e la haya 5 dollar plus 10 florin. Hues a remarca cu Joy a declara cu ta cu un papel di 25 fls e la paga, Nicolaas a nenga te cu e la bisa hues, cu e la fia Joy 5 florin. Asina segun su persona su anochi a sigui bebiendo alcohol, topa cu su amigonan, bendiendo su marihuana y haci deal pa bende mas marihuana, paso e no tabata tin tur e marihuana riba dje, pero na su cas e tabata tin mas. Segun su persona e la pasa cu un amigo den Pastoor Hendrikstraat Segun su persona despues cu e la caba di keiro den Centro di San Nicolaas, e la pasa den Pastoor Hendrikstraat, e tabata acompaña pa un amigo y segun un testigo enberdad nan a mir’e cu un amigo pasa den Pastoor Hendrikstraat, pero kiko a sosode exactamente e marduga di 5 di Februari 1977 a/ta keda un misterio. ===Riba 13 di februari 1979, hof a sentencia R. Nicolaas cu 15 aña di castigo di prison=== Un cos ta sigur, for di investigacionnan haci a sali na cla cu e paña cu e la bisti e anochi aki, tabata na sanger humano, e mesun sanger cu tabata gespart na muraya den cas di Jose Geerman. E parti di Pastoor Hendrikstraat pasa banda di cas di Jose Geerman pa bay su cas na Zeewijk, con y kiko a pasa keda misterio. Riba 13 di februari 1979, Hof na Corsou a dicta sentencia, e acusado R. Nicolaas a keda condena na un castigo di prison di 15 aña. Maske cu Procureur General y Fiscal Arps a pidi 20 aña di castigo di prison pa e asesinato aki, pero Hof no a haya cu tin prueba di asesinato, pero si a conclui cu ta trata di homicidio den cual riba 5 di februari 1977 Jose Geerman a bira e victima. Pa e motibo aki R. Nicolaas a haya 15 aña di castigo di prison. E aña aki a haci 44 aña cu Jose Geerman a bay sosega, nos di arubanative.com, nunca a conoce Sr. Jose Geerman y ni su famia, si e tabata casa, divorcia of si e tabata tin un famia. Tampoco nos no conoce e asesino, di fam Nicolaas si e ta bibo ainda, ni si e ta na Aruba. E ta un susedido cu lo bay den historia como un caso misterioso y dificil pa compronde. Den nos investigacion nos no a encontra e motibo real pakiko Nicolaas lo por a asesina Jose Geerman. *UPDATE 28 februari 2021: Na 1971, Jose Geerman, su ruman homber Simon Geerman tabata riba e prome lista di MEP, Betico e tempo ey semper tabata bishita Jose Geerman pa conseho y guia, como cu e tabata un politico grandi den su tempo. Alabes e tambe tabata un persona cu tabata kier a mira su isla liber, como partner igual den Reino Hulandes y no manera tempo di Antias bou di Corsou. R. Nicolaas a sinta su castigo te na aña 1988, despues a bay biba na Hulanda y na mei di aña 2005, e la wordo cruelmente asesina. *Update: 5 maart 2021 Sr. Jose Geerman tabata casa cu Sra. Marina de Veer y hunto nan a haya tres yiu, dos homber y un muhe. Gobierno di Aruba na 1995 a inicia un proyecto cu tabata un plan di e gobierno anterior, pero cu a keda para. E proyecto tabata nombra cayanan na baluartenan di Aruba. Riba 7 di september 1995, gobierno di Aruba a cambia e nomber di Congoweg pa [[Caya Jose Geerman]].<ref>Congoweg wordt Caya José Geerman. "Amigoe". Curaçao, 07-09-1995, p. 7. Geraadpleegd op Delpher op 31-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644937:mpeg21:p007</ref> Investigando y lesando informacionnan nos por a conclui cu Jose Geerman, tabata mustra di tabata un persona cu un caracter fuerte y tabata para na banda di e homber chikito, tambe e tabata un defensor di nos naturalesa, e tabata stima Aruba, su tradicionnan, su cultura etc. E tabata un persona cu kier a mira su isla keda perserva. Jose Geerman no tabata solamente un politico, pero un escritor, defensor di Aruba, un persona patriotico y tabata para pa locual e ta kere aden. Jose Geerman no tabata tin miedo di expresa su mes, pero di otro banda e tabata un persona humano cu a duna un otro di come, bebe y drumi y a wordo paga cu morto, un traicion hopi cruel. ctbmpypdtu1cwekcw4ftav7rxz7zhtf 192363 192362 2026-05-31T18:42:48Z Caribiana 8320 /* Jose Geerman a retira pa semper for di politica */ 192363 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ {{Infobox politico| variante = a | nomber = Jose Geerman | nomber completo = | fecha nacemento = [[13 di mei]] [[1963]] | luga nacemento = {{ABW}} | fecha fayecimento = | luga fayecimento = | pais = {{ABW}} | partido = [[Partido di Pueblo Arubano]] (AVP) 1949-1957?<br>[[Partido Patriotico Arubano]] (PPA) | titulo = | temporada1 = 1949-1951<br/> 1954/55? - 19? | funcion1 = Miembro di [[Parlamento di Antias Hulandes]] | temporada2 = 1951 | funcion2 = Diputado | website = }} '''Jose Geerman''' (☆ [[19 di mart|19 di maart]] [[1917]] na [[Aruba]] – † [[5 di febrüari|5 di februari]] [[1977]] na [[San Nicolas]]) tabata un poeta y polotico [[Aruba|Arubiano]]. E tabata miembro di [[Parlamento di Antias Hulandes]] di 19.. te 197? Ademas riba nivel insular, el a sirbi como diputado di Colegio Ehecutivo y como miembro di Conseho Insular. == Biografia == Jose Geerman tabata e di dos yiu di e cinco yiu di Bernard (MO Dichi) Geerman (1886-1972). NOTES *[https://arubanative.com/2021/02/26/historia-di-aruba-un-gran-politico-na-aruba-a-wordo-asesina-cruelmente-pa-un-persona-cu-e-la-duna-di-come-bebe-y-a-dune-luga-di-drumi/ Un gran politico na Aruba], arubanative.com (26 februari 2021) Nos a dedica e historia aki na un gran Arubiano, un politico, defensor di e obreronan y di e naturalesa di Aruba. Un persona cu tabata tin hopi amor pa su isla, hopi ambicion, a skirbi buki, skirbi letra pa cancion y varios articulonan cu a keda publica den corantnan di antes, pero lamentabelmente na aña 1977 destino tabata tin un otro plan pa e gran persona aki. Den un forma hopi cruel y tristo e la wordo asesina, su asesino tabata un persona cu e la saca man yuda, pa despues e wordo paga cu morto. Jose Geerman a nace riba 19 di maart 1917, como hoben e la bay traha na L.A.G.O., pero hopi lihe Jose a ripara cu e tin un ambicion grandi den su bida, cual ta drenta den politica. Na aña 1949, e la tuma e reto grandi aki, durante su carera como politico e la ocupa varios funcionnan halto, entre otro deputado di Aruba, Miembro di Staten di Antias, Miembro di Eilandsraad di Aruba. Su prome eleccion tabata dia 17 di maart 1949, un eleccion cu tabata hopi importante y unico pa Aruba. Pa prome biaha cu Jose Geerman a bay riba un lista politico tabata e eleccion di 17 di maart 1949. Un eleccion completamente diferente na Aruba. Esaki tabata pa dos motibo, e elecion aki pa prome biaha e ser femenina biba na Aruba, por a eherce su derecho di vota y alabes nan por a postula nan mes tambe como candidato riba e partidonan politico. Señora Laura Wernet Paskel dfm tabata e dama cu a bringa pa muhenan na Aruba haya e derecho di voto y alabes tabata e prome dama cu a subi un lista politico. E otro motibo hopi importante tabata cu e elecion aki, di tres representante den Staten di Antiyas, Aruba a logra haya 8 asiento, mes tanto cu Corsou, den e Staten nobo di Antiyas. === Jose Geerman a bira miembro di Parlamento di Antias Hulandes === E dia di elecion mas cu 10 mil persona biba na Aruba a bay eherce nan derecho di voto, E resultado tabata A.V.P. a logra haya mayoria di asiento cu tabata 5 asiento y U.N.A. a haya tres asiento. E candidatonan cu a wordo escohi pa A.V.P. pa representa Aruba den e Staten di Antias, tabata Sr. J.Henny Eman (Henny bieu), Juan Irausquin, Porfirio Croes, Moses De Cuba y Jose Geerman. E otro tres representantenan tabata di U.N.A. tabata Felepito Tromp(ex gobernador), Dr. Dussenbroek y Mario Arends. Na augustus 1951, Jose Geerman a bira deputado di Eilandsraad y no por a keda ocupa e puesto di miembro di Staten di Antiyas y a wordo remplaza pa Dr. De la Fuente.<ref>VERVANGING GEERMAN. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 11-08-1951, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 31-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010402431:mpeg21:p003</ref> Despues di e kiebro den A.V.P., un grupo cu tabata riba lista di A.V.P. a bandona A.V.P. y a lanta P.P.A., hopi hende tabata specula e posicion di Sr. Jose Geerman, pero Shon A Eman na 1955 a bisa bon cla cu Jose Geerman ta un candidato fiel di A.V.P. y cu sigur no lo bandona e partido, Avp. E resultado di e elecion e aña ey, A.V.P. a haya dos asiento so den Staten di Antiyas, e dos asientonan aki a wordo ocupa pa Shon A Eman y Jose Geerman. Jose Geerman mester a retira prome como deputado pa por a ocupa e puesto di miembro di Staten di Antiyas. Na October 1957, Jose Geerman a bira malo y mester a bay Caracas pa un siman pa tratamento medico. ===Jose Geerman a bandona A.V.P. y a join P.P.A.=== E aña 1958 no tabata un aña facil pa Jose Geerman, despues di casi 10 aña di tabata un politico hopi activo den e fila di A.V.P., e la dicidi di distancia di e partido aki y join P.P.A. Sr. Geerman a bisa bon cla cu e por steun gobierno, pero e mester por cumpli cu e deseonan di e obreronan. SI no e no por steun e gobierno aki. Den ana 1959 el a bira miembro di directiva di PPA. Riba lista di PPA el a obtene 592 voto personal pa eleccion 1958 pa Parlamento di Antias Hulandes.<ref>Hoeveel stemmen kregen de Arubaanse candidaten?. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 03-09-1958, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 31-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010405127:mpeg21:p005</ref> Riba nivel insular el a obtene 555 voto personal pa eleccion 1959 y un asiento den Conseho Insular, cual el a sa di mantene na 1963 cu votonan preferencial.<ref> Zo vielen de stemmen op Aruba Oranjestod.—De stemmen vielen ols volgt: P.P.A.. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 27-05-1959, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 31-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010997617:mpeg21:p005</ref> Na augustus 1962, Sr. Geerman despues di eleccion a dicidi di no acepta e asiento di miembro di Staten di Antias mas y a bay Hulanda, cu verlof. Jacobo “Coco” Erasmus a tuma e asiento di miembro di Parlamento di Antias. ===Preocupacion pa e desempleo creciente=== Sr. Geerman durante un reunion di eilandsraad na 1963, a pidi Gobierno pa no hunga politica di avestrus, pero e tabata sa bon cu Gobierno no lo stroba LAGO di introduci 40 ora di trabou pa siman, pa su trahadonan. Sr. Geerman tabata mas preocupa cu e desempleo creciente e tempo ey, pa motibo cu LAGO tabata lay off hende, durante reunion e la haci un pregunta si acaso e trahadonan cu a perde trabou na LAGO, no lo por bay traha na Hulanda. E opcion aki tabata simplemento un sugerencia, pa motibo cu e tempo ey, no tabata tin suficiente trahado na Hulanda y madre patria tabata importa trahado for di Spaña, Italia etc. ===Entrega di un peticion pa 40 ora di trabou pa siman=== Jose Geerman hunto cu mas miembro di fraccion di PPA, na 1964 a entrega un peticion na e presidente di Eilandsraad pa introduci 40 ora di trabou pa siman, pa tur obrero y tambe tur e trahadonan di gobierno. Pa haci esaki mescos cu recientemente a wordo introduci pa LAGO y SHELL. Na fin di 1964 Sr. Geerman a bira malo y prome siman di januari 1965, e la wordo interna na Hospital, dia 20 di Januari 1965, e la sali for di hospital, pero e tabata tin mester di hopi sosiego. ===Reunion di presupuesto 1965=== Durante tratamento di e presupuesto diamars 9 di februari 1965, Sr. Geerman ferozmente a expresa su mes, pa locual Hulanda tabata haci cu Antias, e tempo Hulanda tabata haci hopi dificil pa financia proyectonan na Antiyas, nan no tabata aproba tur proyecto di biaha, pero nan tabata studia cada proyecto apart y tabata dura masha hopi pa cada proyecto wordo financia. Pero ora di financia otro pais, nan no tabata haci asina dificil. Sr. Geerman a pidi pa Antiyas pone un representante ” estilo watchdog na Hulanda y na Brussels pa percura cu e financiamento bay mas lihe. E la propone na gobierno pa tur hende traha 8 ora pa dia y maximo 45 ora pa siman, ” tempo di catibu a pasa”. E la pidi Gobierno di Antiyas institui mas pronto cu ta posibel un comision pa stipula e gramatica, ortografia y vocabulario di Papiamento, pa motibo cu su persona ta skirbiendo un buki y ainda no tin reglanan pa skirbi Papiamento. Tambe e la pidi gobierno pa haci algo cu e tarifanan hopi halto di electricidad y hopi mas punto valioso cu e la trece dilanti pa trata na logra e felicidad y tranquilidad na Aruba. ===Jose Geerman como escritor=== Señor Geerman tabata tin varios hobby y un di nan tabata skirbi. Na April 1965, Jose a skirbi un buki, e titulo tabata “Juancho di Rooi Spokie” e la splica bon cla cu e buki no tin nada di haber cu politica, pero su amor pa e folklor, e cultura di Aruba. Na 1961 e la yega di skirbi un articulo cu a keda publica den Simadan, e titulo di e articulo tabata “Awa cero y maishi rabo”. Durante hopi aña e tabata colecta informacion pa skirbi un buki, su intencion tabata pa publicanan despues cu e bay cu pensioen, pero e no por a warda asina hopi mas. Gezaghebber di e tempo ey Sr. O. Henriquez a haya e prome exemplar pa lesa. ===Invitacion di Gobernador Debrot=== Diadomingo 24 di oktober 1965 Gobernador di Antias di e tempo ey Señor Debrot, a invita algun escritor local pa un encuentro cu su persona kende tambe ta un escritor. Cada invitado a presenta na Gobernador nan bukinan. Jose Geerman tambe tabata un di e invitadonan, e no tabata solamente un politico, pero un escritor Arubano tambe. ===“Oh Lovely Moonlight” un poesia cu a wordo uza como letra pa un cancion=== Jose Geerman, banda di tabata un politico, un escritor di buki y articulo den corant, tabata tin mas talento, entre otro di skirbi letra pa cantica. Jose Geerman, te hasta a yega di haya un oferta for di un compania discografico Mericano, pa un cancion cu ela composita ” Oh lovely Moonlight” tambe nan a pidi Geerman pa manda mas composicion di cantica. “Oh Lovely Moonlight”, a wordo skirbi 30 aña prome pa Jose Geerman como un poesia tocante Moonlight, e poesia aki a wordo traduci na ingles y a wordo uza como letra di un cancion. El a manda esaki pa e compania discografico.<ref>„Oh lovely moonlight" Staten- en raadslid L. Geerman opplaat. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 25-10-1965, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 31-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462451:mpeg21:p006</ref> E prome persona cu a canta e cancion aki tabata Ernie Susser y esaki a wordo graba riba disco como prueba y a wordo manda pa e compania mericano. E compania tabata dispuesto pa graba e disco aki, pero a conseha Geerman pa busca un cantante mas conoci pa canta e cancion aki. ===Un proyecto di Jose Geerman “Masiduri”, su amor pa e naturalesa di Aruba=== Na Januari 1967, un grupo di miembro di Eilandsraad a haci un bishita na e herbebossing proyect na Miramar. E herbebossing proyect tabata inclui cu annualmente lo planta entre 2 mil pa 3 mil mata. E proyecto tabata mustrando hopi exitoso, mirando cu 80 porciento di e matanan a logra crece. Pa evita cu cabrito ta come e matanan, nan tabata wordo protegi pa barinan di zeta. E ultimo parti di e bishita di e miembronan di Eilandsraad, tabata Masiduri. Masiduri tabata un lugar hopi stima pa Jose Geerman. Jose Geerman a inicia e proyecto aki y su intencion tabata pa haci e area aki un natuurreservaat, caminda e flora y fauna hunto lo por wordo protegi. Na 1964 Señor Geerman como hefe di werkverschaffing a cuminsa cu e proyecto di Masiduri, conhuntamente cu e trahadonan di Werkverschaffing. Sr. Geerman su amor, aprecio y e empeño pa perserva e naturalesa di Aruba tabata hopi grandi. Jose Geerman kier a perserva e Aruba di antes pa futuro generacionnan. E amor grandi cu e tabata tin pa Aruba su naturalesa, a haci’e cuminsa cu e proyecto aki y hopi lihe a bira exitoso. Jose Geerman hunto cu e trahadonan di Werkverschaffing a haya un tereno di 60 hectare, prome stap tabata pa cera e tereno aki bon. Despues cu nan a haci e tereno aki limpi, nan a cuminsa planta matanan di Aruba. Tambe nan a traha un cas di torta y a pone varios articulonan di antes den e cas. Na 1967 tabata tin 1397 mata riba e tereno di Masiduri, di cual tabata tin almendra, guyaba, barba di joncuman, sorsaca, rucu, Karawara Spaño y varios otro mata tambe. Durante e bishita orguyosamente Sr. Jose Geerman a mustra su coleganan e mata di Eucalyptus cu e la manda busca for di Australia y cu tabata creciendo bon na Aruba. Sin lubida cu riba e tereno na Masiduri tin como 22 sorto di parha. Wawoe, totolica, barica geel, moffie, Gonzalito, chonchorogai etc. Segun Geerman, Masiduri a haya hopi atencion di LAGO y e idea tras di e proyecto aki tabata pa cuminsa trece e muchanan di scol na Masiduri pa asina siñanan mas di Aruba su naturalesa y e Aruba di antes. ===Jose Geerman a keda deteni, despues di accidentalmente a tira riba un hoben=== Diasabra 28 di october 1967, tabata un dia scur den bida di Sr. Geerman. Den oranan di merdia Jose Geerman a dicidi di bay dal algun drinks na un lugar na San Nicolas, e bario caminda e tabata biba. Jose Geerman despues di algun drinks a lanta pa bay paga su cuenta, aki ta caminda cu a sosode un accidente basta fastioso pa Sr. Geerman. Na momento cu e la hinca man den su saco, pa bay saca placa pa paga su cuenta, pa su mala suerte e revolver cu e tabata tin hinca den su saca di carson, sin cu e por a yuda a los un tiro y a herida un hoben cu ni conoce Sr. Geerman. E hoben A. Angela di 25 aña a keda herida na e parti abou di su barica. Na momento cu Sr. Geerman a mira sanger, e la spanta y a sali na careda bay. E hoben a wordo hiba hospital pa tratamento medico, pero despues a resulta cu e herida no tabata serio. Polis a wordo pidi pa haci e investigacion. Jose Geerman kende tabata e tempo ey tabata un miembro independiente di Staten di Antiyas, un rato prome di e susedido e tabata tin un discussion cu yiu homber di un minister di Antiyas. Despues di un rato polis a bin topa cu Geerman sinta banda di lama na Grapefield. Geerman tabata poco bebi, e la keda deteni pa mas investigacion y diadomingo den careda di 1’or di merdia e la wordo laga den libertad. ===Jose Geerman su deseo pa Aruba sali for di e constelacion Antiano=== Na e mesun aña aki, 1967, Jose Geerman kende pa hopi aña tabata pertenece na P.P.A., a dicidi di bira independiente y tabata di opinion cu Aruba mester sali for di Antiyas. Su deseo tabata pa Aruba sali for di e constelacion Antiyano, pero keda den Reino. ===Geerman a tuma su retiro for di partido PPA=== E tabata mira e futuro di Aruba den Antias Hulandes basta scur, Geerman tabata boga pa un Aruba banda di Corsou y no bou Corsou. Algun miembro di PPA a firma un acuerdo, sin consulta cu su persona, esaki tabata e motibo principal pa e la retira for di P.P.A. Segun su persona cu locual nan a firma, Corsou lo por tuma un posicion mas dominante contra Aruba. Esaki pa su persona sigur ta algo inaceptabel. Durante un reunion e la bisa, ” Pa loke ta trata Aruba, mi por asegura cu e repartimento di asientonan di gobierno di antiyas, lo ta e motibo principal pa den futuro desolve Antiyas Hulandes for di otro. Futuro lo demostra locual mi ta bisando.” Y despues di basta aña señor Geerman a haya rason. Na Aruba, e retiro di Sr. Geerman for di P.P.A. sigur no a bin como sorpresa, paso Sr. Geerman ta conoci pa expresa su mes y tabata wordo mira como e zorgenkindje di P.P.A. caba, e tabata duna un impression di ta un politico cu no tabata baila riba tur tono. ===“Hot Latin Blood”, otro buki mas skirbi pa Jose Geerman=== Na 1968, Jose Geerman cu e uitgeverij Carlton Press Inc. na New York a pubica un buki yama “Hot Latin Blood” , e buki aki ta bay over di dos famia na Aruba. E buki aki su meta tabata pa e lesadonan haya sa mas di e bida diario di famianan na Aruba. E buki ta describi tambe e isla y su habitantenan. Esaki no tabata e unico buki, paso e tempo ey Geerman tabata trahando riba un buki di Antiyas hulandes, cu ta cuminsa cu e Ronde Tafel Conferentie. Carlton Press Inc,a describi Jose Geerman como un persona cu a biaha hopi, cu a conoce mundo y ta papia 4 idioma. Jose Geerman a sigui un curso di Journalistiek na Newspaper Instituut na Merca y tambe a bay curso na Bennet College. ===Jose Geerman a retira pa semper for di politica=== Sr Jose Geerman na Juni 1969, a dicidi di retira for di politica, despues di 20 aña di tabata un politico basta activo riba A.V.P. y despues P.P.A.<ref>Jose Geerman uit de politiek. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 26-06-1969, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 31-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463317:mpeg21:p005</ref> Jose Geerman a subi riba lista di A.V.P. na Maart 1949 y semper a sali na defensa di e homber chikito, e obrero, e naturalesa di Aruba etc. Na Juni 1969, Jose a dicidi di retira pa motibo di salud, e no por a sigui sirbi e pueblo mas y a gradici Aruba, muy en particularmente Antillas Hulandes y tur otro persona pa a dun’e un chens di por a sirbi Aruba y Antias. Aruba como eilandsraad lid y deputado. Pa Antiyas Hulandes pa a forma parti di Staten di Antias. ===Jose Geerman, un amante di naturalesa === Jose Geerman como un persona cu ta stima naturalesa a keda activo skirbiendo articulonan pa publicacion den corantnan. Entre otro un articulo cu e la skirbi, na Juli 1971, den cual e la expresa su rabia y dolor, mirando con LAGO tabata haciendo cu e poco naturalesa cu Aruba tin. Segun su persona LAGO y Shell tabata manda riba Antiyas Hulandes, na varios ocasion e la critica esaki caba y ta hayando dia pa dia mas rason. LAGO a daña e costa di Aruba, Segun e la skirbi den su articulo ” Prome a deposita resto di azeta y haci tur nos costa blanco preto preto. LAGO a carga santo blanco for di nos costa manera nan ta haya ta bon, no a tene cuenta cu e matanan di druif y ni cu nos naturalesa. E la sigui reclama cu Gobierno a duna LAGO un tereno pa traha un refineria, pero no pa haci y deshaci. Segun su persona LAGO a dempel e lagoen na [[Baby Beach]], caminda e piscadonan di San Nicolas tabata bay coy haas, tur e piscanan aki a muri.” Den su articulo e tabata roga autoridad pa bay mira kiko ta pasando cu e lagoen. Segun su persona LAGO a destrui e naturalesa por completo, como un persona cu ta aprecia e poco naturalesa cu Aruba tin, e la pidi pa stop di laga LAGO di sigui haci y deshaci cu e beachnan di San Nicolas, pa nan stop cu e practica destructivo aki. Na final di su articulo e la bisa “Laga nos tur juda spaar un poco di e naturaleza cu nos tin! Autoriad y pueblo di Aruba.. Man na Obra!” Jose Geerman Un amante di Naturaleza. ===Jose Geerman, un consehero, un persona critico=== Na 1974, e la acerca Betico Croes y Sr. Watty Vos kende e tempo ey tabata Minister, ambos a haya un telegram for di Jose Geerman den cual e ta pidinan pa interveni contra tur cu ta trapando of kier trapa riba derecho di e obreronan. ===Jose Geerman formando parti di e comision di 18 di maart 1976, institui pa Gobierno di Aruba=== Na cuminsamento di Maart 1976, e deputado di e tempo ey Sr. Nelson Oduber a instala un comission pa prepara y hinca un programa den otro, pa e celebracion di 18 di maart, na Stadion caminda a presenta e bandera y e himno oficial di Aruba. E comision tabata consisti di 13 persona entre otro, Godfried “Fifi” Eman como Presidente, Julio Maduro como vice presidente, Rufo Odor, Albert Eman, Holmo Henriquez, Maybelline Arends Croes, John Merryweather, Atan Lee, Rafael Estrada, Milo Croes, Augusto Croes y Jose Geerman. Pastoor Hendrikstraat, San Nicolas: Diasabra 5 di januari 1977, den oranan di mainta e curpa sin bida di Sr. Jose Geerman a wordo haya den su cas drumi riba un sofa. Sr. Geerman tabata tin 59 aña, E la wordo severamente maltrata cu un bloki y a fayece. E noticia aki a core hopi lihe rond di Aruba. Dilanti su cas tabata tin un multitud grandi di persona cu a bay mira pa nan mes kiko tabata pasando. ===Hopi lihe a detene un sospechoso=== Na prome instante autoridad no kier a duna mucho informacion encuanto e causa di su morto, pa motibo cu nan tabata bezig cu investigacion. E noticia di e morto di Señor Geerman a crea un consternacion grandi den e pueblo di Aruba. Hopi lihe a logra detene un sospechoso. Diadomingo 6 di Februari den careda di 6’or di atardi, Polis a detene R. Nicolaas como sospechoso den e caso di asesinato di Jose Geerman. R. Nicolaas pa algun aña atras tambe tabata riba lista como candidato pa e grupo di hobennan y regularmente por a mira R. Nicolaas den compania di e victima. E la keda deteni pa interogacion. ===Dos persona mas deteni como sospechoso=== Diadomingo pa dialuna e recherchenan cu tabata encarga cu e caso aki, a logra detene dos persona mas, cual ta M.H. y H.K. Mientrastanto e sospechoso R. Nicolaas a keda para ariba cu e no tin nada di haber cu e asesinato di Jose Geerman. E investigacion a sigui cana su caminda.E sospechosonan rM.H. y H.K. pa falta di purba nan a wordo laga hopi lihe bek den libertad. ===Entiero di Jose Geerman=== Diahuebs 10 di Februari 1977, a tuma luga e entiero di Jose Geerman, esaki tabata den careda di 4’or y mey di atardi, cu e la wordo hiba na su ultimo luga di sosiego. E entiero di Geerman tabata un entiero cu a haya hopi hende, hopi amigo y conocirnan di Jose a hibe na su ultimo luga di sosiego, cu ta e santana catolico na San Nicolas. Na e entiero por a mira, entre otro Betico Croes, Marco Bislip, Hilario “Lala” Angela y ex miembronan di Staten Ernst Finck y Fabian Kelly. Confesion di e prome sospechoso R. Nicolaas Diabierna 18 di februari, porfin e recherchenan a haya un confesion di e sospecho R. Nicolaas, cu hopi lihe despues di e asesinato di Jose Geerman a keda deteni. E la confesa cu na un forma hopi violento y cruel e la asesina Jose Geerman. Maske cu Recherchenan ya a haya un cantidad grandi di pruebanan tecnico contra Nicolaas, entre otro vingerprint riba un camisa di e sospechoso cu rastro di sanger humano. Esaki a wordo manda pa Gerechtelijk Laboratorium di Prof. Froenjes na Den Haag. Potret di Prof. Froenjes Dr. De Witte, kende ta e specialista di Sanger a informa autoridad local, cu e manchannan riba e camisa ta di sanger humano. Maske na prome instante e sospechoso a keda nenga, Dialuna 21 di februari 1977, e la confesa di a asesina Jose Geerman. ===Prome biaha cu e caso aki ta wordo atende den corte=== E la keda casi un aña cera prome cu su caso a bin dilanti. Diabierna 3 di februari 1978, e mester a presenta den corte. Fiscal a exigi 20 aña di castigo di prison, cuminsando for di e dia cu Nicolaas a wordo deteni cu ta 6 di februari 1977, esaki tabata e exigencia di Fiscal contra R. Nicolaas. E acusado R.Nicolaas cu na comienso di su detencion a admiti su culpabilidad, pero despues a cambia su declaracion, den corte a keda persisti cu e ta inocente. Hues su siguiente siman a keda di duna sentencia. E caso aki a haya hopi atencion di pueblo y tambe di e alumnonan di scol di polis. E caso a wordo trata extensamente, tur e sucedidonan a wordo describi for di e anochi prome cu e asesinato. Tur e declaracion di e acusado, di e testigonan y tambe di e 4 recherchenan cu tabata encarga cu e investigacion di e caso aki a wordo scucha. E acusado R. Nicolaas a wordo condena pa morto, subsidair doodslag, subsidair maltrato severo, cometi premedita cu morto como consecuencia. Subsidiair maltrato cometi cu un arma. Descripcion di e susedido, durante tratamento den corte. E caso aki pa e tempo ey, tabata un di e casonan mas complica y dificil den historia di Aruba y alavez misterioso. Especialmente si considera e asesino un persona cu e victima a duna di come, bebe y un luga di biba. Segun e acusado Nicolaas, e la admiti di a asesina Jose Geerman pa motibo cu e la wordo poni bou pression, castiga y golpinan cu e lo ricibi a pone cu e la firma, pero en realidad e ta inocente. ===Fiscal Arps di e tempo ey tabata convenci cu R. Nicolaas ta e asesino=== Fiscal Arps a acusa R. Nicolaas di a asesina intencionalmente y segun un plan prepara di antemano pa mata Jose Geerman den su cas, mientras e tabata drumi den su sofa. Segun fiscal, Nicolaas por a drenta e cas ya cu te cu un siman prome cu e asesinato e tabata biba den e cas aki y e cachonan conoce su persona caba y no lo blaf e. E tabata mescos cu un yiu pa Jose Geerman. E la kita dos shutter banda pariba di e cas y a drenta paden, e la haya Jose drumi riba un sofa den su sala, Nicolaas a comete e crimen cu un bloki of algo por estilo, e slanan cu Jose Geerman a ricibi tabata na e parti robes di su cabes y esaki tabata fatal y mas sigur Jose lo a muri al instante. Durante investigacion a bin topa cu restonan di cement na su heridanan, e cement aki lo mester ta di e bloki cu a wordo uza pa agredi señor Geerman na su cabes. E bloki mes, cu a wordo usa pa asesina Geerman, cual lo mester tin sanger y cabey na dje ainda, no a wordo haya. Autoridad a haya un spoor di un vingerprint di un duim di R. Nicolaas na momento cu lo a saca e shuttersnan di e bentana, pa drenta paden. Nicolaas a contesta cu esaki a pasa na momento cu e la bay mira paden. ===Tur investigacion ta mustra cu Nicolaas mes ta e asesino=== E raport di specialistanan tecnico a confirma cu e vingerprintnan haya, ta cuadra cu esun di e Nicolaas. E fiscal a mustra tambe cu a haya algun mancha chikito di sanger riba e paña cu Nicolaas a bisti e anochi aki. E abogado di R. Nicolaas a puntra si e pruebanan ta convence hues. E abogado a puntra cu si e declaracionnan di e polisnan ta prueba suficiente, segun e abogado, lastimamente cu na Aruba nan no por ni bisa exactamente ki ora un persona lo a fayece. Dia 10 di februari 1978, R. Nicolaas a sali liber di tur acusacion Riba 10 di februari 1978, Hues a dicta sentencia y R. Nicolaas di 28 aña a gana su caso, e la haya vrijspraak. E siman anterior durante e tratamento di e caso den corte, Fiscal a exigi 20 aña di castigo di prison y un siman despues den oranan di mainta Hues a haya cu e ponenciana contra R. Nicolaas, no ta legal y e pruebanan no ta convence su persona. Mientras cu R. Nicolas a wordo laga den libertad, fiscal a bira apela. Fiscal a apela, mesora despues di a scucha e sentencia di Hues den cual a duna R. Nicolaas vrijspraak. Fiscal su motibo tabata cu e sospechoso aki no tin un lugar fiho di biba y ultimo lo tabata biba den grotnan na San Nicolaas, pa ta sigur cu e acusado ta bon na altura di e apelacion aki y tambe e la wordo mesora poni riba papel y firma pa e acusado. R. Nicolaas a keda algun luna den libertad y lo mester a presenta den corte na November 1978, pero Hof a bolbe restrasa e tratamento di e caso di asesinato di Sr. Geerman, e rekmento di e caso tabata tin di haber cu e abogado nobo di R. Nicolaas. Abogado Sjiem fat tabata tin mester mas tempo pa studia e caso. Durante e prome caso den corte Nicolaas a wordo representa pa abogado Tjong Ajong, den cual hues a dun’e vrijspraak. Procureur General a duna ordo pa mesora detene R. Nicolaas Na momento cu e caso a keda posponi, Procureur General a duna ordo pa detene y cera R. Nicolaas te ora su caso bin dilanti riba e fecha nobo di 23 di januari 1979. Dia 23 di januari 1979, durante e tratamento di e caso Procureur General tambe a keda para riba 20 aña di castigo di prison cu anteriormente fiscal tambe a pidi pa R. Nicolaas, kende e tempo ey a cumpli 29 aña. E Procureur General ta haya cu ta prueba cu Nicolaas a asesina e ex politico, ex miembro di Staten Jose Geerman riba 5 di februari 1977 den su cas na [[Pastoor Hendrikstraat]]. E victima a wordo haya riba e dia aki den careda di 11’or di mainta, morto den un sofa. Segun raportnan di expertonan e lo a wordo asesina den careda di 4’or di marduga. ===Procureur General a baha pisa riba Nicolaas=== P.G. den corte a resumi tur locual a sosode for di dia 5 di februari 1977. Procureur General a ilustra tur e pruebanan cu nan a acumula contra Nicolaas demostrando su culpabilidad, entre otro e hecho cu riba e shuttersnan di glas a haya su fingerprints. E la saca e shuttersnan pa drenta den e cas di e victima, esaki segun expertonan. Tambe riba e jacket cu Nicolaas tabata tin bisti e anochi aki, nan a haya mancha di sanger cu ta cuadra cu e mesun sanger cu a wordo haya na e muraya den e cas di Jose. Nicolaas a bisa cu dia 24 di januari 1977 despues cu e la haya un pleito cu Jose, na e cas di Jose, su persona no a bolbe mas na e cas aki. P.G. tabata tin duda den esaki. E vingerprintnan riba e shuttersnan, segun e expertonan no ta mas bieu cu 1 of dos dia. P.G. a sigui bisa cu e ta haya cu un persona a wordo mata den un forma hopi inhumano, mientras cu e victima tabata simplemente drumi trankil den su cas. E victima nunca lo por a biba pensa cu un hende, cu e la duna di come, bebe y un luga di biba por a hasi algo asina cu ne. Pa e motibo aki P.G. a exigi 20 aña di castigo di prison. ===Abogado Sjiemfat pa dos ora largo defendiendo su cliente=== Abogado Sjiem Fat, e abogado defensor a hiba un defensa cu a dura dos ora y tabata hopi interesante. Segun e abogado e fingerprintsnan nan por ta di paden tambe y no necesariamente ta di pafo. muy bien por ta ora e lo por a habrinan, mirando cu e acusado a biba den e cas aki y regularmente tabata haci e shutternan limpi, segun e abogado Nicolaas mester a press riba nan paso tin di e shuttersnan aki cu no ta habri facil. Abogado defensor a lubida un aspecto hopi importante cu den e raport di e patholoog anatoom, no ta poni ki ora e victima a wordo asesina. E abogado a bin cu un declaracion di un testigo H. kende a bisa cu e anochi di 4 di februari 1977, H. a prepara cuminda pa Geerman, esaki den presencia di e homber di fam Q. kende a keda un rato mas mira baseball na Television y despues a bay su cas. Segun e abogado, e victima a keda su so cu e testigo H. y cu Jose Geerman mientrastanto lo por a pega soño tambe. E abogado ta haya cu den e proces verbaal no tin nada concreto cu no ta descarta cu e asesinato lo por a tuma lugar riba 4 y no 5 di februari 1977. E la sigui bisa cu niun hende no por sospecha cu e homber H. tambe lo por a comet’e e asesinato aki y despues bay su cas. Aki tin posibilidadnan real cu e dos personanan aki tambe lo por a asesina Jose Geerman. Despues e abogado a sigui riba explicacionnan di e diferente raportnan traha den cual entre otro vingerprint por keda basta largo marca. ===Abogado Sjiem fat pidiendo pa laga su cliente den libertad=== Por ultimo e abogado a haya cu tin hopi duda di e culpabilidad di su cliente y a pidi Hof pa laga su cliente den libertad. Despues cu Huesnan a retira pa delibera un rato riba e peticion di e abogado Sjiem Fat, e presidente di Hof a bin bek bisando cu hof a rechasa e peticion di abogado Sjiem Fat, Nicolaas ta keda cera. Segun e abogado su cliente a firma su culpabilidad despues di a wordo maltrata pa dos ora largo door di polis y durante e reconstruccion e la wordo bisa kiko e mester haci. E acusado a conta kiko tur e la haci riba e dia di 4 pa 5 di februari 1977 Den corte na momento cu hues a puntra R. Nicolaas si e ta culpabel di a asesina Señor Geerman, e la contesta cu e no a mata Jose Geerman. E la conta cu dia 4 di februari 1977 e tabata na su cas na Zeewijk, hunto cu e doño di e cas, cu ta famia Maduro y cu algun amigo di e famia, nan a sinta henter dia na cas dal betro e.o nan a bebe brandy, despues nan a sigui cu rum. ===E acusado a pasa varios caminda y a topa varios amigo=== E acusado a sigui conta cu mas den oranan di atardi, e la sali bay dal un keiro den e caya principal di San Nicolas. E tabata bashi y tabata tin solamente 5 pa 10 florin cu ne. Entre 8 ‘or y 8’or y mey ela bay bishita un bon amigo un tal Iri kende ta un meneer di scol y supuestamente e tabata yudando Nicolaas skirbi un buki. Su amigo Kock a yude cu 3 florin. Aki hues a remarca segun e raport di reclassering Iri a declara cu ela mira Nicolas despues di 11’or. E acusado a keda insisti cu e meste tabata prome cu 9’or paso Weg Fontein Rumshop ta cera 9’or. Segun Nicolaas ta na weg Fontein Rumshop e la bay cumpra un botter di rum. Prome cu ela bay di Iri su cas, e la bay cumpra dos cerbes pa nan bebe. E acusado a bisa cu banda di 9’or e la bay bishita un amigo di dje Jossy na weg Fontein, pero e no tabata na su cas. E lo a bay busca placa fia cerca Jossy. Despues cu e la sali for di Jossy su cas e la sigui, e la bay cumpra un botter di rum y dos coca cola. Na caminda e la topa bin topa cu Daal, Marcelo, Rombley y Arends y Oiky. Nan a manda dos of 3 rond, e la bebe dos of tres Cerbes. Na e momentonan ey ainda e tabata tin e botter di rum y e dos coca colanan. E acusado a conta cu despues di mey anochi e la bay dal un keiro den centro di San Nicolaas E la sigui conta cu unda cu e la bay e tabata den compania di sr. Kappel. Den careda di 11’or Kappel a bira burachi y e la hibe su cas. Na e cas di kappel e la dal 3 sigaria. Den careda di mey anochi e la bay bek den centro di San Nicolas, pero prome cu esey e la pasa su cas cambia paña. E la bisti su jacket di jeans pa motibo cu den e temporada ey anochi ta bira mas frieu. Bebiendo, topando amigo, tambe bendiendo y dealmento di marihuana Den e centro nocturno di San Nicolas durante su bueltanan den e cayanan, tur caminda e tabata topa cu amigonan, na China Clipper e la topa cu Joy, despues e la bay na Tropicana, e tabata tin poco marihuana cu ne y a haci deal di marihuana, asina e la haya 5 dollar plus 10 florin. Hues a remarca cu Joy a declara cu ta cu un papel di 25 fls e la paga, Nicolaas a nenga te cu e la bisa hues, cu e la fia Joy 5 florin. Asina segun su persona su anochi a sigui bebiendo alcohol, topa cu su amigonan, bendiendo su marihuana y haci deal pa bende mas marihuana, paso e no tabata tin tur e marihuana riba dje, pero na su cas e tabata tin mas. Segun su persona e la pasa cu un amigo den Pastoor Hendrikstraat Segun su persona despues cu e la caba di keiro den Centro di San Nicolaas, e la pasa den Pastoor Hendrikstraat, e tabata acompaña pa un amigo y segun un testigo enberdad nan a mir’e cu un amigo pasa den Pastoor Hendrikstraat, pero kiko a sosode exactamente e marduga di 5 di Februari 1977 a/ta keda un misterio. ===Riba 13 di februari 1979, hof a sentencia R. Nicolaas cu 15 aña di castigo di prison=== Un cos ta sigur, for di investigacionnan haci a sali na cla cu e paña cu e la bisti e anochi aki, tabata na sanger humano, e mesun sanger cu tabata gespart na muraya den cas di Jose Geerman. E parti di Pastoor Hendrikstraat pasa banda di cas di Jose Geerman pa bay su cas na Zeewijk, con y kiko a pasa keda misterio. Riba 13 di februari 1979, Hof na Corsou a dicta sentencia, e acusado R. Nicolaas a keda condena na un castigo di prison di 15 aña. Maske cu Procureur General y Fiscal Arps a pidi 20 aña di castigo di prison pa e asesinato aki, pero Hof no a haya cu tin prueba di asesinato, pero si a conclui cu ta trata di homicidio den cual riba 5 di februari 1977 Jose Geerman a bira e victima. Pa e motibo aki R. Nicolaas a haya 15 aña di castigo di prison. E aña aki a haci 44 aña cu Jose Geerman a bay sosega, nos di arubanative.com, nunca a conoce Sr. Jose Geerman y ni su famia, si e tabata casa, divorcia of si e tabata tin un famia. Tampoco nos no conoce e asesino, di fam Nicolaas si e ta bibo ainda, ni si e ta na Aruba. E ta un susedido cu lo bay den historia como un caso misterioso y dificil pa compronde. Den nos investigacion nos no a encontra e motibo real pakiko Nicolaas lo por a asesina Jose Geerman. *UPDATE 28 februari 2021: Na 1971, Jose Geerman, su ruman homber Simon Geerman tabata riba e prome lista di MEP, Betico e tempo ey semper tabata bishita Jose Geerman pa conseho y guia, como cu e tabata un politico grandi den su tempo. Alabes e tambe tabata un persona cu tabata kier a mira su isla liber, como partner igual den Reino Hulandes y no manera tempo di Antias bou di Corsou. R. Nicolaas a sinta su castigo te na aña 1988, despues a bay biba na Hulanda y na mei di aña 2005, e la wordo cruelmente asesina. *Update: 5 maart 2021 Sr. Jose Geerman tabata casa cu Sra. Marina de Veer y hunto nan a haya tres yiu, dos homber y un muhe. Gobierno di Aruba na 1995 a inicia un proyecto cu tabata un plan di e gobierno anterior, pero cu a keda para. E proyecto tabata nombra cayanan na baluartenan di Aruba. Riba 7 di september 1995, gobierno di Aruba a cambia e nomber di Congoweg pa [[Caya Jose Geerman]].<ref>Congoweg wordt Caya José Geerman. "Amigoe". Curaçao, 07-09-1995, p. 7. Geraadpleegd op Delpher op 31-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644937:mpeg21:p007</ref> Investigando y lesando informacionnan nos por a conclui cu Jose Geerman, tabata mustra di tabata un persona cu un caracter fuerte y tabata para na banda di e homber chikito, tambe e tabata un defensor di nos naturalesa, e tabata stima Aruba, su tradicionnan, su cultura etc. E tabata un persona cu kier a mira su isla keda perserva. Jose Geerman no tabata solamente un politico, pero un escritor, defensor di Aruba, un persona patriotico y tabata para pa locual e ta kere aden. Jose Geerman no tabata tin miedo di expresa su mes, pero di otro banda e tabata un persona humano cu a duna un otro di come, bebe y drumi y a wordo paga cu morto, un traicion hopi cruel. gt4wgt5mmiimdm0wy41eldo588845fx 192364 192363 2026-05-31T18:45:02Z Caribiana 8320 192364 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ {{Infobox politico| variante = a | nomber = Jose Geerman | nomber completo = | fecha nacemento = [[13 di mei]] [[1963]] | luga nacemento = {{ABW}} | fecha fayecimento = | luga fayecimento = | pais = {{ABW}} | partido = [[Partido di Pueblo Arubano]] (AVP) 1949-1957?<br>[[Partido Patriotico Arubano]] (PPA) | titulo = | temporada1 = 1949-1951<br/> 1954/55? - 19? | funcion1 = Miembro di [[Parlamento di Antias Hulandes]] | temporada2 = 1951 | funcion2 = Diputado | website = }} '''Jose Geerman''' (☆ [[19 di mart|19 di maart]] [[1917]] na [[Aruba]] – † [[5 di febrüari|5 di februari]] [[1977]] na [[San Nicolas]]) tabata un poeta y polotico [[Aruba|Arubiano]]. E tabata miembro di [[Parlamento di Antias Hulandes]] di 19.. te 197? Ademas riba nivel insular, el a sirbi como diputado di Colegio Ehecutivo y como miembro di Conseho Insular. == Biografia == Jose Geerman tabata e di dos yiu di e cinco yiu di Bernard (MO Dichi) Geerman (1886-1972). NOTES *[https://arubanative.com/2021/02/26/historia-di-aruba-un-gran-politico-na-aruba-a-wordo-asesina-cruelmente-pa-un-persona-cu-e-la-duna-di-come-bebe-y-a-dune-luga-di-drumi/ Un gran politico na Aruba], arubanative.com (26 februari 2021) Nos a dedica e historia aki na un gran Arubiano, un politico, defensor di e obreronan y di e naturalesa di Aruba. Un persona cu tabata tin hopi amor pa su isla, hopi ambicion, a skirbi buki, skirbi letra pa cancion y varios articulonan cu a keda publica den corantnan di antes, pero lamentabelmente na aña 1977 destino tabata tin un otro plan pa e gran persona aki. Den un forma hopi cruel y tristo e la wordo asesina, su asesino tabata un persona cu e la saca man yuda, pa despues e wordo paga cu morto. Jose Geerman a nace riba 19 di maart 1917, como hoben e la bay traha na L.A.G.O., pero hopi lihe Jose a ripara cu e tin un ambicion grandi den su bida, cual ta drenta den politica. Na aña 1949, e la tuma e reto grandi aki, durante su carera como politico e la ocupa varios funcionnan halto, entre otro deputado di Aruba, Miembro di Staten di Antias, Miembro di Eilandsraad di Aruba. Su prome eleccion tabata dia 17 di maart 1949, un eleccion cu tabata hopi importante y unico pa Aruba. Pa prome biaha cu Jose Geerman a bay riba un lista politico tabata e eleccion di 17 di maart 1949. Un eleccion completamente diferente na Aruba. Esaki tabata pa dos motibo, e elecion aki pa prome biaha e ser femenina biba na Aruba, por a eherce su derecho di vota y alabes nan por a postula nan mes tambe como candidato riba e partidonan politico. Señora Laura Wernet Paskel dfm tabata e dama cu a bringa pa muhenan na Aruba haya e derecho di voto y alabes tabata e prome dama cu a subi un lista politico. E otro motibo hopi importante tabata cu e elecion aki, di tres representante den Staten di Antiyas, Aruba a logra haya 8 asiento, mes tanto cu Corsou, den e Staten nobo di Antiyas. === Jose Geerman a bira miembro di Parlamento di Antias Hulandes === E dia di elecion mas cu 10 mil persona biba na Aruba a bay eherce nan derecho di voto, E resultado tabata A.V.P. a logra haya mayoria di asiento cu tabata 5 asiento y U.N.A. a haya tres asiento. E candidatonan cu a wordo escohi pa A.V.P. pa representa Aruba den e Staten di Antias, tabata Sr. J.Henny Eman (Henny bieu), Juan Irausquin, Porfirio Croes, Moses De Cuba y Jose Geerman. E otro tres representantenan tabata di U.N.A. tabata Felepito Tromp(ex gobernador), Dr. Dussenbroek y Mario Arends. Na augustus 1951, Jose Geerman a bira deputado di Eilandsraad y no por a keda ocupa e puesto di miembro di Staten di Antiyas y a wordo remplaza pa Dr. De la Fuente.<ref>VERVANGING GEERMAN. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 11-08-1951, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 31-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010402431:mpeg21:p003</ref> Despues di e kiebro den A.V.P., un grupo cu tabata riba lista di A.V.P. a bandona A.V.P. y a lanta P.P.A., hopi hende tabata specula e posicion di Sr. Jose Geerman, pero Shon A Eman na 1955 a bisa bon cla cu Jose Geerman ta un candidato fiel di A.V.P. y cu sigur no lo bandona e partido, Avp. E resultado di e elecion e aña ey, A.V.P. a haya dos asiento so den Staten di Antiyas, e dos asientonan aki a wordo ocupa pa Shon A Eman y Jose Geerman. Jose Geerman mester a retira prome como deputado pa por a ocupa e puesto di miembro di Staten di Antiyas. Na October 1957, Jose Geerman a bira malo y mester a bay Caracas pa un siman pa tratamento medico. ===Jose Geerman a bandona A.V.P. y a join P.P.A.=== E aña 1958 no tabata un aña facil pa Jose Geerman, despues di casi 10 aña di tabata un politico hopi activo den e fila di A.V.P., e la dicidi di distancia di e partido aki y join P.P.A. Sr. Geerman a bisa bon cla cu e por steun gobierno, pero e mester por cumpli cu e deseonan di e obreronan. SI no e no por steun e gobierno aki. Den ana 1959 el a bira miembro di directiva di PPA. Riba lista di PPA el a obtene 592 voto personal pa eleccion 1958 pa Parlamento di Antias Hulandes.<ref>Hoeveel stemmen kregen de Arubaanse candidaten?. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 03-09-1958, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 31-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010405127:mpeg21:p005</ref> Riba nivel insular el a obtene 555 voto personal pa eleccion 1959 y un asiento den Conseho Insular, cual el a sa di mantene na 1963 cu votonan preferencial.<ref> Zo vielen de stemmen op Aruba Oranjestod.—De stemmen vielen ols volgt: P.P.A.. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 27-05-1959, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 31-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010997617:mpeg21:p005</ref> Na augustus 1962, Sr. Geerman despues di eleccion a dicidi di no acepta e asiento di miembro di Staten di Antias mas y a bay Hulanda, cu verlof. Jacobo “Coco” Erasmus a tuma e asiento di miembro di Parlamento di Antias. ===Preocupacion pa e desempleo creciente=== Sr. Geerman durante un reunion di eilandsraad na 1963, a pidi Gobierno pa no hunga politica di avestrus, pero e tabata sa bon cu Gobierno no lo stroba LAGO di introduci 40 ora di trabou pa siman, pa su trahadonan. Sr. Geerman tabata mas preocupa cu e desempleo creciente e tempo ey, pa motibo cu LAGO tabata lay off hende, durante reunion e la haci un pregunta si acaso e trahadonan cu a perde trabou na LAGO, no lo por bay traha na Hulanda. E opcion aki tabata simplemento un sugerencia, pa motibo cu e tempo ey, no tabata tin suficiente trahado na Hulanda y madre patria tabata importa trahado for di Spaña, Italia etc. ===Entrega di un peticion pa 40 ora di trabou pa siman=== Jose Geerman hunto cu mas miembro di fraccion di PPA, na 1964 a entrega un peticion na e presidente di Eilandsraad pa introduci 40 ora di trabou pa siman, pa tur obrero y tambe tur e trahadonan di gobierno. Pa haci esaki mescos cu recientemente a wordo introduci pa LAGO y SHELL. Na fin di 1964 Sr. Geerman a bira malo y prome siman di januari 1965, e la wordo interna na Hospital, dia 20 di Januari 1965, e la sali for di hospital, pero e tabata tin mester di hopi sosiego. ===Reunion di presupuesto 1965=== Durante tratamento di e presupuesto diamars 9 di februari 1965, Sr. Geerman ferozmente a expresa su mes, pa locual Hulanda tabata haci cu Antias, e tempo Hulanda tabata haci hopi dificil pa financia proyectonan na Antiyas, nan no tabata aproba tur proyecto di biaha, pero nan tabata studia cada proyecto apart y tabata dura masha hopi pa cada proyecto wordo financia. Pero ora di financia otro pais, nan no tabata haci asina dificil. Sr. Geerman a pidi pa Antiyas pone un representante ” estilo watchdog na Hulanda y na Brussels pa percura cu e financiamento bay mas lihe. E la propone na gobierno pa tur hende traha 8 ora pa dia y maximo 45 ora pa siman, ” tempo di catibu a pasa”. E la pidi Gobierno di Antiyas institui mas pronto cu ta posibel un comision pa stipula e gramatica, ortografia y vocabulario di Papiamento, pa motibo cu su persona ta skirbiendo un buki y ainda no tin reglanan pa skirbi Papiamento. Tambe e la pidi gobierno pa haci algo cu e tarifanan hopi halto di electricidad y hopi mas punto valioso cu e la trece dilanti pa trata na logra e felicidad y tranquilidad na Aruba. ===Jose Geerman como escritor=== Señor Geerman tabata tin varios hobby y un di nan tabata skirbi. Na April 1965, Jose a skirbi un buki, e titulo tabata “Juancho di Rooi Spokie” e la splica bon cla cu e buki no tin nada di haber cu politica, pero su amor pa e folklor, e cultura di Aruba. Na 1961 e la yega di skirbi un articulo cu a keda publica den Simadan, e titulo di e articulo tabata “Awa cero y maishi rabo”. Durante hopi aña e tabata colecta informacion pa skirbi un buki, su intencion tabata pa publicanan despues cu e bay cu pensioen, pero e no por a warda asina hopi mas. Gezaghebber di e tempo ey Sr. O. Henriquez a haya e prome exemplar pa lesa. ===Invitacion di Gobernador Debrot=== Diadomingo 24 di oktober 1965 Gobernador di Antias di e tempo ey Señor Debrot, a invita algun escritor local pa un encuentro cu su persona kende tambe ta un escritor. Cada invitado a presenta na Gobernador nan bukinan. Jose Geerman tambe tabata un di e invitadonan, e no tabata solamente un politico, pero un escritor Arubano tambe. ===“Oh Lovely Moonlight” un poesia cu a wordo uza como letra pa un cancion=== Jose Geerman, banda di tabata un politico, un escritor di buki y articulo den corant, tabata tin mas talento, entre otro di skirbi letra pa cantica. Jose Geerman, te hasta a yega di haya un oferta for di un compania discografico Mericano, pa un cancion cu ela composita ” Oh lovely Moonlight” tambe nan a pidi Geerman pa manda mas composicion di cantica. “Oh Lovely Moonlight”, a wordo skirbi 30 aña prome pa Jose Geerman como un poesia tocante Moonlight, e poesia aki a wordo traduci na ingles y a wordo uza como letra di un cancion. El a manda esaki pa e compania discografico.<ref>„Oh lovely moonlight" Staten- en raadslid L. Geerman opplaat. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 25-10-1965, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 31-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462451:mpeg21:p006</ref> E prome persona cu a canta e cancion aki tabata Ernie Susser y esaki a wordo graba riba disco como prueba y a wordo manda pa e compania mericano. E compania tabata dispuesto pa graba e disco aki, pero a conseha Geerman pa busca un cantante mas conoci pa canta e cancion aki. ===Un proyecto di Jose Geerman “Masiduri”, su amor pa e naturalesa di Aruba=== Na Januari 1967, un grupo di miembro di Eilandsraad a haci un bishita na e herbebossing proyect na Miramar. E herbebossing proyect tabata inclui cu annualmente lo planta entre 2 mil pa 3 mil mata. E proyecto tabata mustrando hopi exitoso, mirando cu 80 porciento di e matanan a logra crece. Pa evita cu cabrito ta come e matanan, nan tabata wordo protegi pa barinan di zeta. E ultimo parti di e bishita di e miembronan di Eilandsraad, tabata Masiduri. Masiduri tabata un lugar hopi stima pa Jose Geerman. Jose Geerman a inicia e proyecto aki y su intencion tabata pa haci e area aki un natuurreservaat, caminda e flora y fauna hunto lo por wordo protegi. Na 1964 Señor Geerman como hefe di werkverschaffing a cuminsa cu e proyecto di Masiduri, conhuntamente cu e trahadonan di Werkverschaffing. Sr. Geerman su amor, aprecio y e empeño pa perserva e naturalesa di Aruba tabata hopi grandi. Jose Geerman kier a perserva e Aruba di antes pa futuro generacionnan. E amor grandi cu e tabata tin pa Aruba su naturalesa, a haci’e cuminsa cu e proyecto aki y hopi lihe a bira exitoso. Jose Geerman hunto cu e trahadonan di Werkverschaffing a haya un tereno di 60 hectare, prome stap tabata pa cera e tereno aki bon. Despues cu nan a haci e tereno aki limpi, nan a cuminsa planta matanan di Aruba. Tambe nan a traha un cas di torta y a pone varios articulonan di antes den e cas. Na 1967 tabata tin 1397 mata riba e tereno di Masiduri, di cual tabata tin almendra, guyaba, barba di joncuman, sorsaca, rucu, Karawara Spaño y varios otro mata tambe. Durante e bishita orguyosamente Sr. Jose Geerman a mustra su coleganan e mata di Eucalyptus cu e la manda busca for di Australia y cu tabata creciendo bon na Aruba. Sin lubida cu riba e tereno na Masiduri tin como 22 sorto di parha. Wawoe, totolica, barica geel, moffie, Gonzalito, chonchorogai etc. Segun Geerman, Masiduri a haya hopi atencion di LAGO y e idea tras di e proyecto aki tabata pa cuminsa trece e muchanan di scol na Masiduri pa asina siñanan mas di Aruba su naturalesa y e Aruba di antes. ===Jose Geerman a keda deteni, despues di accidentalmente a tira riba un hoben=== Diasabra 28 di october 1967, tabata un dia scur den bida di Sr. Geerman. Den oranan di merdia Jose Geerman a dicidi di bay dal algun drinks na un lugar na San Nicolas, e bario caminda e tabata biba. Jose Geerman despues di algun drinks a lanta pa bay paga su cuenta, aki ta caminda cu a sosode un accidente basta fastioso pa Sr. Geerman. Na momento cu e la hinca man den su saco, pa bay saca placa pa paga su cuenta, pa su mala suerte e revolver cu e tabata tin hinca den su saca di carson, sin cu e por a yuda a los un tiro y a herida un hoben cu ni conoce Sr. Geerman. E hoben A. Angela di 25 aña a keda herida na e parti abou di su barica. Na momento cu Sr. Geerman a mira sanger, e la spanta y a sali na careda bay. E hoben a wordo hiba hospital pa tratamento medico, pero despues a resulta cu e herida no tabata serio. Polis a wordo pidi pa haci e investigacion. Jose Geerman kende tabata e tempo ey tabata un miembro independiente di Staten di Antiyas, un rato prome di e susedido e tabata tin un discussion cu yiu homber di un minister di Antiyas. Despues di un rato polis a bin topa cu Geerman sinta banda di lama na Grapefield. Geerman tabata poco bebi, e la keda deteni pa mas investigacion y diadomingo den careda di 1’or di merdia e la wordo laga den libertad. ===Jose Geerman su deseo pa Aruba sali for di e constelacion Antiano=== Na e mesun aña aki, 1967, Jose Geerman kende pa hopi aña tabata pertenece na P.P.A., a dicidi di bira independiente y tabata di opinion cu Aruba mester sali for di Antiyas. Su deseo tabata pa Aruba sali for di e constelacion Antiyano, pero keda den Reino. ===Geerman a tuma su retiro for di partido PPA=== E tabata mira e futuro di Aruba den Antias Hulandes basta scur, Geerman tabata boga pa un Aruba banda di Corsou y no bou Corsou. Algun miembro di PPA a firma un acuerdo, sin consulta cu su persona, esaki tabata e motibo principal pa e la retira for di P.P.A. Segun su persona cu locual nan a firma, Corsou lo por tuma un posicion mas dominante contra Aruba. Esaki pa su persona sigur ta algo inaceptabel. Durante un reunion e la bisa, ” Pa loke ta trata Aruba, mi por asegura cu e repartimento di asientonan di gobierno di antiyas, lo ta e motibo principal pa den futuro desolve Antiyas Hulandes for di otro. Futuro lo demostra locual mi ta bisando.” Y despues di basta aña señor Geerman a haya rason. Na Aruba, e retiro di Sr. Geerman for di P.P.A. sigur no a bin como sorpresa, paso Sr. Geerman ta conoci pa expresa su mes y tabata wordo mira como e zorgenkindje di P.P.A. caba, e tabata duna un impression di ta un politico cu no tabata baila riba tur tono. ===“Hot Latin Blood”, otro buki mas skirbi pa Jose Geerman=== Na 1968, Jose Geerman cu e uitgeverij Carlton Press Inc. na New York a pubica un buki yama “Hot Latin Blood” , e buki aki ta bay over di dos famia na Aruba.<ref>Hot Latin Blood Boek van José Geerman. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 30-12-1967, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 31-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463810:mpeg21:p005</ref> E buki aki su meta tabata pa e lesadonan haya sa mas di e bida diario di famianan na Aruba. E buki ta describi tambe e isla y su habitantenan. Esaki no tabata e unico buki, paso e tempo ey Geerman tabata trahando riba un buki di Antiyas hulandes, cu ta cuminsa cu e Ronde Tafel Conferentie. Carlton Press Inc,a describi Jose Geerman como un persona cu a biaha hopi, cu a conoce mundo y ta papia 4 idioma. Jose Geerman a sigui un curso di Journalistiek na Newspaper Instituut na Merca y tambe a bay curso na Bennet College. ===Jose Geerman a retira pa semper for di politica=== Sr Jose Geerman na Juni 1969, a dicidi di retira for di politica, despues di 20 aña di tabata un politico basta activo riba A.V.P. y despues P.P.A.<ref>Jose Geerman uit de politiek. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 26-06-1969, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 31-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463317:mpeg21:p005</ref> Jose Geerman a subi riba lista di A.V.P. na Maart 1949 y semper a sali na defensa di e homber chikito, e obrero, e naturalesa di Aruba etc. Na Juni 1969, Jose a dicidi di retira pa motibo di salud, e no por a sigui sirbi e pueblo mas y a gradici Aruba, muy en particularmente Antillas Hulandes y tur otro persona pa a dun’e un chens di por a sirbi Aruba y Antias. Aruba como eilandsraad lid y deputado. Pa Antiyas Hulandes pa a forma parti di Staten di Antias. ===Jose Geerman, un amante di naturalesa === Jose Geerman como un persona cu ta stima naturalesa a keda activo skirbiendo articulonan pa publicacion den corantnan. Entre otro un articulo cu e la skirbi, na Juli 1971, den cual e la expresa su rabia y dolor, mirando con LAGO tabata haciendo cu e poco naturalesa cu Aruba tin. Segun su persona LAGO y Shell tabata manda riba Antiyas Hulandes, na varios ocasion e la critica esaki caba y ta hayando dia pa dia mas rason. LAGO a daña e costa di Aruba, Segun e la skirbi den su articulo ” Prome a deposita resto di azeta y haci tur nos costa blanco preto preto. LAGO a carga santo blanco for di nos costa manera nan ta haya ta bon, no a tene cuenta cu e matanan di druif y ni cu nos naturalesa. E la sigui reclama cu Gobierno a duna LAGO un tereno pa traha un refineria, pero no pa haci y deshaci. Segun su persona LAGO a dempel e lagoen na [[Baby Beach]], caminda e piscadonan di San Nicolas tabata bay coy haas, tur e piscanan aki a muri.” Den su articulo e tabata roga autoridad pa bay mira kiko ta pasando cu e lagoen. Segun su persona LAGO a destrui e naturalesa por completo, como un persona cu ta aprecia e poco naturalesa cu Aruba tin, e la pidi pa stop di laga LAGO di sigui haci y deshaci cu e beachnan di San Nicolas, pa nan stop cu e practica destructivo aki. Na final di su articulo e la bisa “Laga nos tur juda spaar un poco di e naturaleza cu nos tin! Autoriad y pueblo di Aruba.. Man na Obra!” Jose Geerman Un amante di Naturaleza. ===Jose Geerman, un consehero, un persona critico=== Na 1974, e la acerca Betico Croes y Sr. Watty Vos kende e tempo ey tabata Minister, ambos a haya un telegram for di Jose Geerman den cual e ta pidinan pa interveni contra tur cu ta trapando of kier trapa riba derecho di e obreronan. ===Jose Geerman formando parti di e comision di 18 di maart 1976, institui pa Gobierno di Aruba=== Na cuminsamento di Maart 1976, e deputado di e tempo ey Sr. Nelson Oduber a instala un comission pa prepara y hinca un programa den otro, pa e celebracion di 18 di maart, na Stadion caminda a presenta e bandera y e himno oficial di Aruba. E comision tabata consisti di 13 persona entre otro, Godfried “Fifi” Eman como Presidente, Julio Maduro como vice presidente, Rufo Odor, Albert Eman, Holmo Henriquez, Maybelline Arends Croes, John Merryweather, Atan Lee, Rafael Estrada, Milo Croes, Augusto Croes y Jose Geerman. Pastoor Hendrikstraat, San Nicolas: Diasabra 5 di januari 1977, den oranan di mainta e curpa sin bida di Sr. Jose Geerman a wordo haya den su cas drumi riba un sofa. Sr. Geerman tabata tin 59 aña, E la wordo severamente maltrata cu un bloki y a fayece. E noticia aki a core hopi lihe rond di Aruba. Dilanti su cas tabata tin un multitud grandi di persona cu a bay mira pa nan mes kiko tabata pasando. ===Hopi lihe a detene un sospechoso=== Na prome instante autoridad no kier a duna mucho informacion encuanto e causa di su morto, pa motibo cu nan tabata bezig cu investigacion. E noticia di e morto di Señor Geerman a crea un consternacion grandi den e pueblo di Aruba. Hopi lihe a logra detene un sospechoso. Diadomingo 6 di Februari den careda di 6’or di atardi, Polis a detene R. Nicolaas como sospechoso den e caso di asesinato di Jose Geerman. R. Nicolaas pa algun aña atras tambe tabata riba lista como candidato pa e grupo di hobennan y regularmente por a mira R. Nicolaas den compania di e victima. E la keda deteni pa interogacion. ===Dos persona mas deteni como sospechoso=== Diadomingo pa dialuna e recherchenan cu tabata encarga cu e caso aki, a logra detene dos persona mas, cual ta M.H. y H.K. Mientrastanto e sospechoso R. Nicolaas a keda para ariba cu e no tin nada di haber cu e asesinato di Jose Geerman. E investigacion a sigui cana su caminda.E sospechosonan rM.H. y H.K. pa falta di purba nan a wordo laga hopi lihe bek den libertad. ===Entiero di Jose Geerman=== Diahuebs 10 di Februari 1977, a tuma luga e entiero di Jose Geerman, esaki tabata den careda di 4’or y mey di atardi, cu e la wordo hiba na su ultimo luga di sosiego. E entiero di Geerman tabata un entiero cu a haya hopi hende, hopi amigo y conocirnan di Jose a hibe na su ultimo luga di sosiego, cu ta e santana catolico na San Nicolas. Na e entiero por a mira, entre otro Betico Croes, Marco Bislip, Hilario “Lala” Angela y ex miembronan di Staten Ernst Finck y Fabian Kelly. Confesion di e prome sospechoso R. Nicolaas Diabierna 18 di februari, porfin e recherchenan a haya un confesion di e sospecho R. Nicolaas, cu hopi lihe despues di e asesinato di Jose Geerman a keda deteni. E la confesa cu na un forma hopi violento y cruel e la asesina Jose Geerman. Maske cu Recherchenan ya a haya un cantidad grandi di pruebanan tecnico contra Nicolaas, entre otro vingerprint riba un camisa di e sospechoso cu rastro di sanger humano. Esaki a wordo manda pa Gerechtelijk Laboratorium di Prof. Froenjes na Den Haag. Potret di Prof. Froenjes Dr. De Witte, kende ta e specialista di Sanger a informa autoridad local, cu e manchannan riba e camisa ta di sanger humano. Maske na prome instante e sospechoso a keda nenga, Dialuna 21 di februari 1977, e la confesa di a asesina Jose Geerman. ===Prome biaha cu e caso aki ta wordo atende den corte=== E la keda casi un aña cera prome cu su caso a bin dilanti. Diabierna 3 di februari 1978, e mester a presenta den corte. Fiscal a exigi 20 aña di castigo di prison, cuminsando for di e dia cu Nicolaas a wordo deteni cu ta 6 di februari 1977, esaki tabata e exigencia di Fiscal contra R. Nicolaas. E acusado R.Nicolaas cu na comienso di su detencion a admiti su culpabilidad, pero despues a cambia su declaracion, den corte a keda persisti cu e ta inocente. Hues su siguiente siman a keda di duna sentencia. E caso aki a haya hopi atencion di pueblo y tambe di e alumnonan di scol di polis. E caso a wordo trata extensamente, tur e sucedidonan a wordo describi for di e anochi prome cu e asesinato. Tur e declaracion di e acusado, di e testigonan y tambe di e 4 recherchenan cu tabata encarga cu e investigacion di e caso aki a wordo scucha. E acusado R. Nicolaas a wordo condena pa morto, subsidair doodslag, subsidair maltrato severo, cometi premedita cu morto como consecuencia. Subsidiair maltrato cometi cu un arma. Descripcion di e susedido, durante tratamento den corte. E caso aki pa e tempo ey, tabata un di e casonan mas complica y dificil den historia di Aruba y alavez misterioso. Especialmente si considera e asesino un persona cu e victima a duna di come, bebe y un luga di biba. Segun e acusado Nicolaas, e la admiti di a asesina Jose Geerman pa motibo cu e la wordo poni bou pression, castiga y golpinan cu e lo ricibi a pone cu e la firma, pero en realidad e ta inocente. ===Fiscal Arps di e tempo ey tabata convenci cu R. Nicolaas ta e asesino=== Fiscal Arps a acusa R. Nicolaas di a asesina intencionalmente y segun un plan prepara di antemano pa mata Jose Geerman den su cas, mientras e tabata drumi den su sofa. Segun fiscal, Nicolaas por a drenta e cas ya cu te cu un siman prome cu e asesinato e tabata biba den e cas aki y e cachonan conoce su persona caba y no lo blaf e. E tabata mescos cu un yiu pa Jose Geerman. E la kita dos shutter banda pariba di e cas y a drenta paden, e la haya Jose drumi riba un sofa den su sala, Nicolaas a comete e crimen cu un bloki of algo por estilo, e slanan cu Jose Geerman a ricibi tabata na e parti robes di su cabes y esaki tabata fatal y mas sigur Jose lo a muri al instante. Durante investigacion a bin topa cu restonan di cement na su heridanan, e cement aki lo mester ta di e bloki cu a wordo uza pa agredi señor Geerman na su cabes. E bloki mes, cu a wordo usa pa asesina Geerman, cual lo mester tin sanger y cabey na dje ainda, no a wordo haya. Autoridad a haya un spoor di un vingerprint di un duim di R. Nicolaas na momento cu lo a saca e shuttersnan di e bentana, pa drenta paden. Nicolaas a contesta cu esaki a pasa na momento cu e la bay mira paden. ===Tur investigacion ta mustra cu Nicolaas mes ta e asesino=== E raport di specialistanan tecnico a confirma cu e vingerprintnan haya, ta cuadra cu esun di e Nicolaas. E fiscal a mustra tambe cu a haya algun mancha chikito di sanger riba e paña cu Nicolaas a bisti e anochi aki. E abogado di R. Nicolaas a puntra si e pruebanan ta convence hues. E abogado a puntra cu si e declaracionnan di e polisnan ta prueba suficiente, segun e abogado, lastimamente cu na Aruba nan no por ni bisa exactamente ki ora un persona lo a fayece. Dia 10 di februari 1978, R. Nicolaas a sali liber di tur acusacion Riba 10 di februari 1978, Hues a dicta sentencia y R. Nicolaas di 28 aña a gana su caso, e la haya vrijspraak. E siman anterior durante e tratamento di e caso den corte, Fiscal a exigi 20 aña di castigo di prison y un siman despues den oranan di mainta Hues a haya cu e ponenciana contra R. Nicolaas, no ta legal y e pruebanan no ta convence su persona. Mientras cu R. Nicolas a wordo laga den libertad, fiscal a bira apela. Fiscal a apela, mesora despues di a scucha e sentencia di Hues den cual a duna R. Nicolaas vrijspraak. Fiscal su motibo tabata cu e sospechoso aki no tin un lugar fiho di biba y ultimo lo tabata biba den grotnan na San Nicolaas, pa ta sigur cu e acusado ta bon na altura di e apelacion aki y tambe e la wordo mesora poni riba papel y firma pa e acusado. R. Nicolaas a keda algun luna den libertad y lo mester a presenta den corte na November 1978, pero Hof a bolbe restrasa e tratamento di e caso di asesinato di Sr. Geerman, e rekmento di e caso tabata tin di haber cu e abogado nobo di R. Nicolaas. Abogado Sjiem fat tabata tin mester mas tempo pa studia e caso. Durante e prome caso den corte Nicolaas a wordo representa pa abogado Tjong Ajong, den cual hues a dun’e vrijspraak. Procureur General a duna ordo pa mesora detene R. Nicolaas Na momento cu e caso a keda posponi, Procureur General a duna ordo pa detene y cera R. Nicolaas te ora su caso bin dilanti riba e fecha nobo di 23 di januari 1979. Dia 23 di januari 1979, durante e tratamento di e caso Procureur General tambe a keda para riba 20 aña di castigo di prison cu anteriormente fiscal tambe a pidi pa R. Nicolaas, kende e tempo ey a cumpli 29 aña. E Procureur General ta haya cu ta prueba cu Nicolaas a asesina e ex politico, ex miembro di Staten Jose Geerman riba 5 di februari 1977 den su cas na [[Pastoor Hendrikstraat]]. E victima a wordo haya riba e dia aki den careda di 11’or di mainta, morto den un sofa. Segun raportnan di expertonan e lo a wordo asesina den careda di 4’or di marduga. ===Procureur General a baha pisa riba Nicolaas=== P.G. den corte a resumi tur locual a sosode for di dia 5 di februari 1977. Procureur General a ilustra tur e pruebanan cu nan a acumula contra Nicolaas demostrando su culpabilidad, entre otro e hecho cu riba e shuttersnan di glas a haya su fingerprints. E la saca e shuttersnan pa drenta den e cas di e victima, esaki segun expertonan. Tambe riba e jacket cu Nicolaas tabata tin bisti e anochi aki, nan a haya mancha di sanger cu ta cuadra cu e mesun sanger cu a wordo haya na e muraya den e cas di Jose. Nicolaas a bisa cu dia 24 di januari 1977 despues cu e la haya un pleito cu Jose, na e cas di Jose, su persona no a bolbe mas na e cas aki. P.G. tabata tin duda den esaki. E vingerprintnan riba e shuttersnan, segun e expertonan no ta mas bieu cu 1 of dos dia. P.G. a sigui bisa cu e ta haya cu un persona a wordo mata den un forma hopi inhumano, mientras cu e victima tabata simplemente drumi trankil den su cas. E victima nunca lo por a biba pensa cu un hende, cu e la duna di come, bebe y un luga di biba por a hasi algo asina cu ne. Pa e motibo aki P.G. a exigi 20 aña di castigo di prison. ===Abogado Sjiemfat pa dos ora largo defendiendo su cliente=== Abogado Sjiem Fat, e abogado defensor a hiba un defensa cu a dura dos ora y tabata hopi interesante. Segun e abogado e fingerprintsnan nan por ta di paden tambe y no necesariamente ta di pafo. muy bien por ta ora e lo por a habrinan, mirando cu e acusado a biba den e cas aki y regularmente tabata haci e shutternan limpi, segun e abogado Nicolaas mester a press riba nan paso tin di e shuttersnan aki cu no ta habri facil. Abogado defensor a lubida un aspecto hopi importante cu den e raport di e patholoog anatoom, no ta poni ki ora e victima a wordo asesina. E abogado a bin cu un declaracion di un testigo H. kende a bisa cu e anochi di 4 di februari 1977, H. a prepara cuminda pa Geerman, esaki den presencia di e homber di fam Q. kende a keda un rato mas mira baseball na Television y despues a bay su cas. Segun e abogado, e victima a keda su so cu e testigo H. y cu Jose Geerman mientrastanto lo por a pega soño tambe. E abogado ta haya cu den e proces verbaal no tin nada concreto cu no ta descarta cu e asesinato lo por a tuma lugar riba 4 y no 5 di februari 1977. E la sigui bisa cu niun hende no por sospecha cu e homber H. tambe lo por a comet’e e asesinato aki y despues bay su cas. Aki tin posibilidadnan real cu e dos personanan aki tambe lo por a asesina Jose Geerman. Despues e abogado a sigui riba explicacionnan di e diferente raportnan traha den cual entre otro vingerprint por keda basta largo marca. ===Abogado Sjiem fat pidiendo pa laga su cliente den libertad=== Por ultimo e abogado a haya cu tin hopi duda di e culpabilidad di su cliente y a pidi Hof pa laga su cliente den libertad. Despues cu Huesnan a retira pa delibera un rato riba e peticion di e abogado Sjiem Fat, e presidente di Hof a bin bek bisando cu hof a rechasa e peticion di abogado Sjiem Fat, Nicolaas ta keda cera. Segun e abogado su cliente a firma su culpabilidad despues di a wordo maltrata pa dos ora largo door di polis y durante e reconstruccion e la wordo bisa kiko e mester haci. E acusado a conta kiko tur e la haci riba e dia di 4 pa 5 di februari 1977 Den corte na momento cu hues a puntra R. Nicolaas si e ta culpabel di a asesina Señor Geerman, e la contesta cu e no a mata Jose Geerman. E la conta cu dia 4 di februari 1977 e tabata na su cas na Zeewijk, hunto cu e doño di e cas, cu ta famia Maduro y cu algun amigo di e famia, nan a sinta henter dia na cas dal betro e.o nan a bebe brandy, despues nan a sigui cu rum. ===E acusado a pasa varios caminda y a topa varios amigo=== E acusado a sigui conta cu mas den oranan di atardi, e la sali bay dal un keiro den e caya principal di San Nicolas. E tabata bashi y tabata tin solamente 5 pa 10 florin cu ne. Entre 8 ‘or y 8’or y mey ela bay bishita un bon amigo un tal Iri kende ta un meneer di scol y supuestamente e tabata yudando Nicolaas skirbi un buki. Su amigo Kock a yude cu 3 florin. Aki hues a remarca segun e raport di reclassering Iri a declara cu ela mira Nicolas despues di 11’or. E acusado a keda insisti cu e meste tabata prome cu 9’or paso Weg Fontein Rumshop ta cera 9’or. Segun Nicolaas ta na weg Fontein Rumshop e la bay cumpra un botter di rum. Prome cu ela bay di Iri su cas, e la bay cumpra dos cerbes pa nan bebe. E acusado a bisa cu banda di 9’or e la bay bishita un amigo di dje Jossy na weg Fontein, pero e no tabata na su cas. E lo a bay busca placa fia cerca Jossy. Despues cu e la sali for di Jossy su cas e la sigui, e la bay cumpra un botter di rum y dos coca cola. Na caminda e la topa bin topa cu Daal, Marcelo, Rombley y Arends y Oiky. Nan a manda dos of 3 rond, e la bebe dos of tres Cerbes. Na e momentonan ey ainda e tabata tin e botter di rum y e dos coca colanan. E acusado a conta cu despues di mey anochi e la bay dal un keiro den centro di San Nicolaas E la sigui conta cu unda cu e la bay e tabata den compania di sr. Kappel. Den careda di 11’or Kappel a bira burachi y e la hibe su cas. Na e cas di kappel e la dal 3 sigaria. Den careda di mey anochi e la bay bek den centro di San Nicolas, pero prome cu esey e la pasa su cas cambia paña. E la bisti su jacket di jeans pa motibo cu den e temporada ey anochi ta bira mas frieu. Bebiendo, topando amigo, tambe bendiendo y dealmento di marihuana Den e centro nocturno di San Nicolas durante su bueltanan den e cayanan, tur caminda e tabata topa cu amigonan, na China Clipper e la topa cu Joy, despues e la bay na Tropicana, e tabata tin poco marihuana cu ne y a haci deal di marihuana, asina e la haya 5 dollar plus 10 florin. Hues a remarca cu Joy a declara cu ta cu un papel di 25 fls e la paga, Nicolaas a nenga te cu e la bisa hues, cu e la fia Joy 5 florin. Asina segun su persona su anochi a sigui bebiendo alcohol, topa cu su amigonan, bendiendo su marihuana y haci deal pa bende mas marihuana, paso e no tabata tin tur e marihuana riba dje, pero na su cas e tabata tin mas. Segun su persona e la pasa cu un amigo den Pastoor Hendrikstraat Segun su persona despues cu e la caba di keiro den Centro di San Nicolaas, e la pasa den Pastoor Hendrikstraat, e tabata acompaña pa un amigo y segun un testigo enberdad nan a mir’e cu un amigo pasa den Pastoor Hendrikstraat, pero kiko a sosode exactamente e marduga di 5 di Februari 1977 a/ta keda un misterio. ===Riba 13 di februari 1979, hof a sentencia R. Nicolaas cu 15 aña di castigo di prison=== Un cos ta sigur, for di investigacionnan haci a sali na cla cu e paña cu e la bisti e anochi aki, tabata na sanger humano, e mesun sanger cu tabata gespart na muraya den cas di Jose Geerman. E parti di Pastoor Hendrikstraat pasa banda di cas di Jose Geerman pa bay su cas na Zeewijk, con y kiko a pasa keda misterio. Riba 13 di februari 1979, Hof na Corsou a dicta sentencia, e acusado R. Nicolaas a keda condena na un castigo di prison di 15 aña. Maske cu Procureur General y Fiscal Arps a pidi 20 aña di castigo di prison pa e asesinato aki, pero Hof no a haya cu tin prueba di asesinato, pero si a conclui cu ta trata di homicidio den cual riba 5 di februari 1977 Jose Geerman a bira e victima. Pa e motibo aki R. Nicolaas a haya 15 aña di castigo di prison. E aña aki a haci 44 aña cu Jose Geerman a bay sosega, nos di arubanative.com, nunca a conoce Sr. Jose Geerman y ni su famia, si e tabata casa, divorcia of si e tabata tin un famia. Tampoco nos no conoce e asesino, di fam Nicolaas si e ta bibo ainda, ni si e ta na Aruba. E ta un susedido cu lo bay den historia como un caso misterioso y dificil pa compronde. Den nos investigacion nos no a encontra e motibo real pakiko Nicolaas lo por a asesina Jose Geerman. *UPDATE 28 februari 2021: Na 1971, Jose Geerman, su ruman homber Simon Geerman tabata riba e prome lista di MEP, Betico e tempo ey semper tabata bishita Jose Geerman pa conseho y guia, como cu e tabata un politico grandi den su tempo. Alabes e tambe tabata un persona cu tabata kier a mira su isla liber, como partner igual den Reino Hulandes y no manera tempo di Antias bou di Corsou. R. Nicolaas a sinta su castigo te na aña 1988, despues a bay biba na Hulanda y na mei di aña 2005, e la wordo cruelmente asesina. *Update: 5 maart 2021 Sr. Jose Geerman tabata casa cu Sra. Marina de Veer y hunto nan a haya tres yiu, dos homber y un muhe. Gobierno di Aruba na 1995 a inicia un proyecto cu tabata un plan di e gobierno anterior, pero cu a keda para. E proyecto tabata nombra cayanan na baluartenan di Aruba. Riba 7 di september 1995, gobierno di Aruba a cambia e nomber di Congoweg pa [[Caya Jose Geerman]].<ref>Congoweg wordt Caya José Geerman. "Amigoe". Curaçao, 07-09-1995, p. 7. Geraadpleegd op Delpher op 31-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644937:mpeg21:p007</ref> Investigando y lesando informacionnan nos por a conclui cu Jose Geerman, tabata mustra di tabata un persona cu un caracter fuerte y tabata para na banda di e homber chikito, tambe e tabata un defensor di nos naturalesa, e tabata stima Aruba, su tradicionnan, su cultura etc. E tabata un persona cu kier a mira su isla keda perserva. Jose Geerman no tabata solamente un politico, pero un escritor, defensor di Aruba, un persona patriotico y tabata para pa locual e ta kere aden. Jose Geerman no tabata tin miedo di expresa su mes, pero di otro banda e tabata un persona humano cu a duna un otro di come, bebe y drumi y a wordo paga cu morto, un traicion hopi cruel. 6gzyukiekpvwabgnhy59frn3osh5p2p 192365 192364 2026-05-31T18:45:42Z Caribiana 8320 192365 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ {{Infobox politico| variante = a | nomber = Jose Geerman | nomber completo = | fecha nacemento = [[13 di mei]] [[1963]] | luga nacemento = {{ABW}} | fecha fayecimento = | luga fayecimento = | pais = {{ABW}} | partido = [[Partido di Pueblo Arubano]] (AVP) 1949-1957?<br>[[Partido Patriotico Arubano]] (PPA) | titulo = | temporada1 = 1949-1951<br/> 1954/55? - 19? | funcion1 = Miembro di [[Parlamento di Antias Hulandes]] | temporada2 = 1951 | funcion2 = Diputado | website = }} '''Jose Geerman''' (☆ [[19 di mart|19 di maart]] [[1917]] na [[Aruba]] – † [[5 di febrüari|5 di februari]] [[1977]] na [[Pastoor Hendriksstraat]], [[San Nicolas]]) tabata un poeta y polotico [[Aruba|Arubiano]]. E tabata miembro di [[Parlamento di Antias Hulandes]] di 19.. te 197? Ademas riba nivel insular, el a sirbi como diputado di Colegio Ehecutivo y como miembro di Conseho Insular. == Biografia == Jose Geerman tabata e di dos yiu di e cinco yiu di Bernard (MO Dichi) Geerman (1886-1972). NOTES *[https://arubanative.com/2021/02/26/historia-di-aruba-un-gran-politico-na-aruba-a-wordo-asesina-cruelmente-pa-un-persona-cu-e-la-duna-di-come-bebe-y-a-dune-luga-di-drumi/ Un gran politico na Aruba], arubanative.com (26 februari 2021) Nos a dedica e historia aki na un gran Arubiano, un politico, defensor di e obreronan y di e naturalesa di Aruba. Un persona cu tabata tin hopi amor pa su isla, hopi ambicion, a skirbi buki, skirbi letra pa cancion y varios articulonan cu a keda publica den corantnan di antes, pero lamentabelmente na aña 1977 destino tabata tin un otro plan pa e gran persona aki. Den un forma hopi cruel y tristo e la wordo asesina, su asesino tabata un persona cu e la saca man yuda, pa despues e wordo paga cu morto. Jose Geerman a nace riba 19 di maart 1917, como hoben e la bay traha na L.A.G.O., pero hopi lihe Jose a ripara cu e tin un ambicion grandi den su bida, cual ta drenta den politica. Na aña 1949, e la tuma e reto grandi aki, durante su carera como politico e la ocupa varios funcionnan halto, entre otro deputado di Aruba, Miembro di Staten di Antias, Miembro di Eilandsraad di Aruba. Su prome eleccion tabata dia 17 di maart 1949, un eleccion cu tabata hopi importante y unico pa Aruba. Pa prome biaha cu Jose Geerman a bay riba un lista politico tabata e eleccion di 17 di maart 1949. Un eleccion completamente diferente na Aruba. Esaki tabata pa dos motibo, e elecion aki pa prome biaha e ser femenina biba na Aruba, por a eherce su derecho di vota y alabes nan por a postula nan mes tambe como candidato riba e partidonan politico. Señora Laura Wernet Paskel dfm tabata e dama cu a bringa pa muhenan na Aruba haya e derecho di voto y alabes tabata e prome dama cu a subi un lista politico. E otro motibo hopi importante tabata cu e elecion aki, di tres representante den Staten di Antiyas, Aruba a logra haya 8 asiento, mes tanto cu Corsou, den e Staten nobo di Antiyas. === Jose Geerman a bira miembro di Parlamento di Antias Hulandes === E dia di elecion mas cu 10 mil persona biba na Aruba a bay eherce nan derecho di voto, E resultado tabata A.V.P. a logra haya mayoria di asiento cu tabata 5 asiento y U.N.A. a haya tres asiento. E candidatonan cu a wordo escohi pa A.V.P. pa representa Aruba den e Staten di Antias, tabata Sr. J.Henny Eman (Henny bieu), Juan Irausquin, Porfirio Croes, Moses De Cuba y Jose Geerman. E otro tres representantenan tabata di U.N.A. tabata Felepito Tromp(ex gobernador), Dr. Dussenbroek y Mario Arends. Na augustus 1951, Jose Geerman a bira deputado di Eilandsraad y no por a keda ocupa e puesto di miembro di Staten di Antiyas y a wordo remplaza pa Dr. De la Fuente.<ref>VERVANGING GEERMAN. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 11-08-1951, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 31-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010402431:mpeg21:p003</ref> Despues di e kiebro den A.V.P., un grupo cu tabata riba lista di A.V.P. a bandona A.V.P. y a lanta P.P.A., hopi hende tabata specula e posicion di Sr. Jose Geerman, pero Shon A Eman na 1955 a bisa bon cla cu Jose Geerman ta un candidato fiel di A.V.P. y cu sigur no lo bandona e partido, Avp. E resultado di e elecion e aña ey, A.V.P. a haya dos asiento so den Staten di Antiyas, e dos asientonan aki a wordo ocupa pa Shon A Eman y Jose Geerman. Jose Geerman mester a retira prome como deputado pa por a ocupa e puesto di miembro di Staten di Antiyas. Na October 1957, Jose Geerman a bira malo y mester a bay Caracas pa un siman pa tratamento medico. ===Jose Geerman a bandona A.V.P. y a join P.P.A.=== E aña 1958 no tabata un aña facil pa Jose Geerman, despues di casi 10 aña di tabata un politico hopi activo den e fila di A.V.P., e la dicidi di distancia di e partido aki y join P.P.A. Sr. Geerman a bisa bon cla cu e por steun gobierno, pero e mester por cumpli cu e deseonan di e obreronan. SI no e no por steun e gobierno aki. Den ana 1959 el a bira miembro di directiva di PPA. Riba lista di PPA el a obtene 592 voto personal pa eleccion 1958 pa Parlamento di Antias Hulandes.<ref>Hoeveel stemmen kregen de Arubaanse candidaten?. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 03-09-1958, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 31-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010405127:mpeg21:p005</ref> Riba nivel insular el a obtene 555 voto personal pa eleccion 1959 y un asiento den Conseho Insular, cual el a sa di mantene na 1963 cu votonan preferencial.<ref> Zo vielen de stemmen op Aruba Oranjestod.—De stemmen vielen ols volgt: P.P.A.. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 27-05-1959, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 31-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010997617:mpeg21:p005</ref> Na augustus 1962, Sr. Geerman despues di eleccion a dicidi di no acepta e asiento di miembro di Staten di Antias mas y a bay Hulanda, cu verlof. Jacobo “Coco” Erasmus a tuma e asiento di miembro di Parlamento di Antias. ===Preocupacion pa e desempleo creciente=== Sr. Geerman durante un reunion di eilandsraad na 1963, a pidi Gobierno pa no hunga politica di avestrus, pero e tabata sa bon cu Gobierno no lo stroba LAGO di introduci 40 ora di trabou pa siman, pa su trahadonan. Sr. Geerman tabata mas preocupa cu e desempleo creciente e tempo ey, pa motibo cu LAGO tabata lay off hende, durante reunion e la haci un pregunta si acaso e trahadonan cu a perde trabou na LAGO, no lo por bay traha na Hulanda. E opcion aki tabata simplemento un sugerencia, pa motibo cu e tempo ey, no tabata tin suficiente trahado na Hulanda y madre patria tabata importa trahado for di Spaña, Italia etc. ===Entrega di un peticion pa 40 ora di trabou pa siman=== Jose Geerman hunto cu mas miembro di fraccion di PPA, na 1964 a entrega un peticion na e presidente di Eilandsraad pa introduci 40 ora di trabou pa siman, pa tur obrero y tambe tur e trahadonan di gobierno. Pa haci esaki mescos cu recientemente a wordo introduci pa LAGO y SHELL. Na fin di 1964 Sr. Geerman a bira malo y prome siman di januari 1965, e la wordo interna na Hospital, dia 20 di Januari 1965, e la sali for di hospital, pero e tabata tin mester di hopi sosiego. ===Reunion di presupuesto 1965=== Durante tratamento di e presupuesto diamars 9 di februari 1965, Sr. Geerman ferozmente a expresa su mes, pa locual Hulanda tabata haci cu Antias, e tempo Hulanda tabata haci hopi dificil pa financia proyectonan na Antiyas, nan no tabata aproba tur proyecto di biaha, pero nan tabata studia cada proyecto apart y tabata dura masha hopi pa cada proyecto wordo financia. Pero ora di financia otro pais, nan no tabata haci asina dificil. Sr. Geerman a pidi pa Antiyas pone un representante ” estilo watchdog na Hulanda y na Brussels pa percura cu e financiamento bay mas lihe. E la propone na gobierno pa tur hende traha 8 ora pa dia y maximo 45 ora pa siman, ” tempo di catibu a pasa”. E la pidi Gobierno di Antiyas institui mas pronto cu ta posibel un comision pa stipula e gramatica, ortografia y vocabulario di Papiamento, pa motibo cu su persona ta skirbiendo un buki y ainda no tin reglanan pa skirbi Papiamento. Tambe e la pidi gobierno pa haci algo cu e tarifanan hopi halto di electricidad y hopi mas punto valioso cu e la trece dilanti pa trata na logra e felicidad y tranquilidad na Aruba. ===Jose Geerman como escritor=== Señor Geerman tabata tin varios hobby y un di nan tabata skirbi. Na April 1965, Jose a skirbi un buki, e titulo tabata “Juancho di Rooi Spokie” e la splica bon cla cu e buki no tin nada di haber cu politica, pero su amor pa e folklor, e cultura di Aruba. Na 1961 e la yega di skirbi un articulo cu a keda publica den Simadan, e titulo di e articulo tabata “Awa cero y maishi rabo”. Durante hopi aña e tabata colecta informacion pa skirbi un buki, su intencion tabata pa publicanan despues cu e bay cu pensioen, pero e no por a warda asina hopi mas. Gezaghebber di e tempo ey Sr. O. Henriquez a haya e prome exemplar pa lesa. ===Invitacion di Gobernador Debrot=== Diadomingo 24 di oktober 1965 Gobernador di Antias di e tempo ey Señor Debrot, a invita algun escritor local pa un encuentro cu su persona kende tambe ta un escritor. Cada invitado a presenta na Gobernador nan bukinan. Jose Geerman tambe tabata un di e invitadonan, e no tabata solamente un politico, pero un escritor Arubano tambe. ===“Oh Lovely Moonlight” un poesia cu a wordo uza como letra pa un cancion=== Jose Geerman, banda di tabata un politico, un escritor di buki y articulo den corant, tabata tin mas talento, entre otro di skirbi letra pa cantica. Jose Geerman, te hasta a yega di haya un oferta for di un compania discografico Mericano, pa un cancion cu ela composita ” Oh lovely Moonlight” tambe nan a pidi Geerman pa manda mas composicion di cantica. “Oh Lovely Moonlight”, a wordo skirbi 30 aña prome pa Jose Geerman como un poesia tocante Moonlight, e poesia aki a wordo traduci na ingles y a wordo uza como letra di un cancion. El a manda esaki pa e compania discografico.<ref>„Oh lovely moonlight" Staten- en raadslid L. Geerman opplaat. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 25-10-1965, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 31-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462451:mpeg21:p006</ref> E prome persona cu a canta e cancion aki tabata Ernie Susser y esaki a wordo graba riba disco como prueba y a wordo manda pa e compania mericano. E compania tabata dispuesto pa graba e disco aki, pero a conseha Geerman pa busca un cantante mas conoci pa canta e cancion aki. ===Un proyecto di Jose Geerman “Masiduri”, su amor pa e naturalesa di Aruba=== Na Januari 1967, un grupo di miembro di Eilandsraad a haci un bishita na e herbebossing proyect na Miramar. E herbebossing proyect tabata inclui cu annualmente lo planta entre 2 mil pa 3 mil mata. E proyecto tabata mustrando hopi exitoso, mirando cu 80 porciento di e matanan a logra crece. Pa evita cu cabrito ta come e matanan, nan tabata wordo protegi pa barinan di zeta. E ultimo parti di e bishita di e miembronan di Eilandsraad, tabata Masiduri. Masiduri tabata un lugar hopi stima pa Jose Geerman. Jose Geerman a inicia e proyecto aki y su intencion tabata pa haci e area aki un natuurreservaat, caminda e flora y fauna hunto lo por wordo protegi. Na 1964 Señor Geerman como hefe di werkverschaffing a cuminsa cu e proyecto di Masiduri, conhuntamente cu e trahadonan di Werkverschaffing. Sr. Geerman su amor, aprecio y e empeño pa perserva e naturalesa di Aruba tabata hopi grandi. Jose Geerman kier a perserva e Aruba di antes pa futuro generacionnan. E amor grandi cu e tabata tin pa Aruba su naturalesa, a haci’e cuminsa cu e proyecto aki y hopi lihe a bira exitoso. Jose Geerman hunto cu e trahadonan di Werkverschaffing a haya un tereno di 60 hectare, prome stap tabata pa cera e tereno aki bon. Despues cu nan a haci e tereno aki limpi, nan a cuminsa planta matanan di Aruba. Tambe nan a traha un cas di torta y a pone varios articulonan di antes den e cas. Na 1967 tabata tin 1397 mata riba e tereno di Masiduri, di cual tabata tin almendra, guyaba, barba di joncuman, sorsaca, rucu, Karawara Spaño y varios otro mata tambe. Durante e bishita orguyosamente Sr. Jose Geerman a mustra su coleganan e mata di Eucalyptus cu e la manda busca for di Australia y cu tabata creciendo bon na Aruba. Sin lubida cu riba e tereno na Masiduri tin como 22 sorto di parha. Wawoe, totolica, barica geel, moffie, Gonzalito, chonchorogai etc. Segun Geerman, Masiduri a haya hopi atencion di LAGO y e idea tras di e proyecto aki tabata pa cuminsa trece e muchanan di scol na Masiduri pa asina siñanan mas di Aruba su naturalesa y e Aruba di antes. ===Jose Geerman a keda deteni, despues di accidentalmente a tira riba un hoben=== Diasabra 28 di october 1967, tabata un dia scur den bida di Sr. Geerman. Den oranan di merdia Jose Geerman a dicidi di bay dal algun drinks na un lugar na San Nicolas, e bario caminda e tabata biba. Jose Geerman despues di algun drinks a lanta pa bay paga su cuenta, aki ta caminda cu a sosode un accidente basta fastioso pa Sr. Geerman. Na momento cu e la hinca man den su saco, pa bay saca placa pa paga su cuenta, pa su mala suerte e revolver cu e tabata tin hinca den su saca di carson, sin cu e por a yuda a los un tiro y a herida un hoben cu ni conoce Sr. Geerman. E hoben A. Angela di 25 aña a keda herida na e parti abou di su barica. Na momento cu Sr. Geerman a mira sanger, e la spanta y a sali na careda bay. E hoben a wordo hiba hospital pa tratamento medico, pero despues a resulta cu e herida no tabata serio. Polis a wordo pidi pa haci e investigacion. Jose Geerman kende tabata e tempo ey tabata un miembro independiente di Staten di Antiyas, un rato prome di e susedido e tabata tin un discussion cu yiu homber di un minister di Antiyas. Despues di un rato polis a bin topa cu Geerman sinta banda di lama na Grapefield. Geerman tabata poco bebi, e la keda deteni pa mas investigacion y diadomingo den careda di 1’or di merdia e la wordo laga den libertad. ===Jose Geerman su deseo pa Aruba sali for di e constelacion Antiano=== Na e mesun aña aki, 1967, Jose Geerman kende pa hopi aña tabata pertenece na P.P.A., a dicidi di bira independiente y tabata di opinion cu Aruba mester sali for di Antiyas. Su deseo tabata pa Aruba sali for di e constelacion Antiyano, pero keda den Reino. ===Geerman a tuma su retiro for di partido PPA=== E tabata mira e futuro di Aruba den Antias Hulandes basta scur, Geerman tabata boga pa un Aruba banda di Corsou y no bou Corsou. Algun miembro di PPA a firma un acuerdo, sin consulta cu su persona, esaki tabata e motibo principal pa e la retira for di P.P.A. Segun su persona cu locual nan a firma, Corsou lo por tuma un posicion mas dominante contra Aruba. Esaki pa su persona sigur ta algo inaceptabel. Durante un reunion e la bisa, ” Pa loke ta trata Aruba, mi por asegura cu e repartimento di asientonan di gobierno di antiyas, lo ta e motibo principal pa den futuro desolve Antiyas Hulandes for di otro. Futuro lo demostra locual mi ta bisando.” Y despues di basta aña señor Geerman a haya rason. Na Aruba, e retiro di Sr. Geerman for di P.P.A. sigur no a bin como sorpresa, paso Sr. Geerman ta conoci pa expresa su mes y tabata wordo mira como e zorgenkindje di P.P.A. caba, e tabata duna un impression di ta un politico cu no tabata baila riba tur tono. ===“Hot Latin Blood”, otro buki mas skirbi pa Jose Geerman=== Na 1968, Jose Geerman cu e uitgeverij Carlton Press Inc. na New York a pubica un buki yama “Hot Latin Blood” , e buki aki ta bay over di dos famia na Aruba.<ref>Hot Latin Blood Boek van José Geerman. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 30-12-1967, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 31-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463810:mpeg21:p005</ref> E buki aki su meta tabata pa e lesadonan haya sa mas di e bida diario di famianan na Aruba. E buki ta describi tambe e isla y su habitantenan. Esaki no tabata e unico buki, paso e tempo ey Geerman tabata trahando riba un buki di Antiyas hulandes, cu ta cuminsa cu e Ronde Tafel Conferentie. Carlton Press Inc,a describi Jose Geerman como un persona cu a biaha hopi, cu a conoce mundo y ta papia 4 idioma. Jose Geerman a sigui un curso di Journalistiek na Newspaper Instituut na Merca y tambe a bay curso na Bennet College. ===Jose Geerman a retira pa semper for di politica=== Sr Jose Geerman na Juni 1969, a dicidi di retira for di politica, despues di 20 aña di tabata un politico basta activo riba A.V.P. y despues P.P.A.<ref>Jose Geerman uit de politiek. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 26-06-1969, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 31-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463317:mpeg21:p005</ref> Jose Geerman a subi riba lista di A.V.P. na Maart 1949 y semper a sali na defensa di e homber chikito, e obrero, e naturalesa di Aruba etc. Na Juni 1969, Jose a dicidi di retira pa motibo di salud, e no por a sigui sirbi e pueblo mas y a gradici Aruba, muy en particularmente Antillas Hulandes y tur otro persona pa a dun’e un chens di por a sirbi Aruba y Antias. Aruba como eilandsraad lid y deputado. Pa Antiyas Hulandes pa a forma parti di Staten di Antias. ===Jose Geerman, un amante di naturalesa === Jose Geerman como un persona cu ta stima naturalesa a keda activo skirbiendo articulonan pa publicacion den corantnan. Entre otro un articulo cu e la skirbi, na Juli 1971, den cual e la expresa su rabia y dolor, mirando con LAGO tabata haciendo cu e poco naturalesa cu Aruba tin. Segun su persona LAGO y Shell tabata manda riba Antiyas Hulandes, na varios ocasion e la critica esaki caba y ta hayando dia pa dia mas rason. LAGO a daña e costa di Aruba, Segun e la skirbi den su articulo ” Prome a deposita resto di azeta y haci tur nos costa blanco preto preto. LAGO a carga santo blanco for di nos costa manera nan ta haya ta bon, no a tene cuenta cu e matanan di druif y ni cu nos naturalesa. E la sigui reclama cu Gobierno a duna LAGO un tereno pa traha un refineria, pero no pa haci y deshaci. Segun su persona LAGO a dempel e lagoen na [[Baby Beach]], caminda e piscadonan di San Nicolas tabata bay coy haas, tur e piscanan aki a muri.” Den su articulo e tabata roga autoridad pa bay mira kiko ta pasando cu e lagoen. Segun su persona LAGO a destrui e naturalesa por completo, como un persona cu ta aprecia e poco naturalesa cu Aruba tin, e la pidi pa stop di laga LAGO di sigui haci y deshaci cu e beachnan di San Nicolas, pa nan stop cu e practica destructivo aki. Na final di su articulo e la bisa “Laga nos tur juda spaar un poco di e naturaleza cu nos tin! Autoriad y pueblo di Aruba.. Man na Obra!” Jose Geerman Un amante di Naturaleza. ===Jose Geerman, un consehero, un persona critico=== Na 1974, e la acerca Betico Croes y Sr. Watty Vos kende e tempo ey tabata Minister, ambos a haya un telegram for di Jose Geerman den cual e ta pidinan pa interveni contra tur cu ta trapando of kier trapa riba derecho di e obreronan. ===Jose Geerman formando parti di e comision di 18 di maart 1976, institui pa Gobierno di Aruba=== Na cuminsamento di Maart 1976, e deputado di e tempo ey Sr. Nelson Oduber a instala un comission pa prepara y hinca un programa den otro, pa e celebracion di 18 di maart, na Stadion caminda a presenta e bandera y e himno oficial di Aruba. E comision tabata consisti di 13 persona entre otro, Godfried “Fifi” Eman como Presidente, Julio Maduro como vice presidente, Rufo Odor, Albert Eman, Holmo Henriquez, Maybelline Arends Croes, John Merryweather, Atan Lee, Rafael Estrada, Milo Croes, Augusto Croes y Jose Geerman. Pastoor Hendrikstraat, San Nicolas: Diasabra 5 di januari 1977, den oranan di mainta e curpa sin bida di Sr. Jose Geerman a wordo haya den su cas drumi riba un sofa. Sr. Geerman tabata tin 59 aña, E la wordo severamente maltrata cu un bloki y a fayece. E noticia aki a core hopi lihe rond di Aruba. Dilanti su cas tabata tin un multitud grandi di persona cu a bay mira pa nan mes kiko tabata pasando. ===Hopi lihe a detene un sospechoso=== Na prome instante autoridad no kier a duna mucho informacion encuanto e causa di su morto, pa motibo cu nan tabata bezig cu investigacion. E noticia di e morto di Señor Geerman a crea un consternacion grandi den e pueblo di Aruba. Hopi lihe a logra detene un sospechoso. Diadomingo 6 di Februari den careda di 6’or di atardi, Polis a detene R. Nicolaas como sospechoso den e caso di asesinato di Jose Geerman. R. Nicolaas pa algun aña atras tambe tabata riba lista como candidato pa e grupo di hobennan y regularmente por a mira R. Nicolaas den compania di e victima. E la keda deteni pa interogacion. ===Dos persona mas deteni como sospechoso=== Diadomingo pa dialuna e recherchenan cu tabata encarga cu e caso aki, a logra detene dos persona mas, cual ta M.H. y H.K. Mientrastanto e sospechoso R. Nicolaas a keda para ariba cu e no tin nada di haber cu e asesinato di Jose Geerman. E investigacion a sigui cana su caminda.E sospechosonan rM.H. y H.K. pa falta di purba nan a wordo laga hopi lihe bek den libertad. ===Entiero di Jose Geerman=== Diahuebs 10 di Februari 1977, a tuma luga e entiero di Jose Geerman, esaki tabata den careda di 4’or y mey di atardi, cu e la wordo hiba na su ultimo luga di sosiego. E entiero di Geerman tabata un entiero cu a haya hopi hende, hopi amigo y conocirnan di Jose a hibe na su ultimo luga di sosiego, cu ta e santana catolico na San Nicolas. Na e entiero por a mira, entre otro Betico Croes, Marco Bislip, Hilario “Lala” Angela y ex miembronan di Staten Ernst Finck y Fabian Kelly. Confesion di e prome sospechoso R. Nicolaas Diabierna 18 di februari, porfin e recherchenan a haya un confesion di e sospecho R. Nicolaas, cu hopi lihe despues di e asesinato di Jose Geerman a keda deteni. E la confesa cu na un forma hopi violento y cruel e la asesina Jose Geerman. Maske cu Recherchenan ya a haya un cantidad grandi di pruebanan tecnico contra Nicolaas, entre otro vingerprint riba un camisa di e sospechoso cu rastro di sanger humano. Esaki a wordo manda pa Gerechtelijk Laboratorium di Prof. Froenjes na Den Haag. Potret di Prof. Froenjes Dr. De Witte, kende ta e specialista di Sanger a informa autoridad local, cu e manchannan riba e camisa ta di sanger humano. Maske na prome instante e sospechoso a keda nenga, Dialuna 21 di februari 1977, e la confesa di a asesina Jose Geerman. ===Prome biaha cu e caso aki ta wordo atende den corte=== E la keda casi un aña cera prome cu su caso a bin dilanti. Diabierna 3 di februari 1978, e mester a presenta den corte. Fiscal a exigi 20 aña di castigo di prison, cuminsando for di e dia cu Nicolaas a wordo deteni cu ta 6 di februari 1977, esaki tabata e exigencia di Fiscal contra R. Nicolaas. E acusado R.Nicolaas cu na comienso di su detencion a admiti su culpabilidad, pero despues a cambia su declaracion, den corte a keda persisti cu e ta inocente. Hues su siguiente siman a keda di duna sentencia. E caso aki a haya hopi atencion di pueblo y tambe di e alumnonan di scol di polis. E caso a wordo trata extensamente, tur e sucedidonan a wordo describi for di e anochi prome cu e asesinato. Tur e declaracion di e acusado, di e testigonan y tambe di e 4 recherchenan cu tabata encarga cu e investigacion di e caso aki a wordo scucha. E acusado R. Nicolaas a wordo condena pa morto, subsidair doodslag, subsidair maltrato severo, cometi premedita cu morto como consecuencia. Subsidiair maltrato cometi cu un arma. Descripcion di e susedido, durante tratamento den corte. E caso aki pa e tempo ey, tabata un di e casonan mas complica y dificil den historia di Aruba y alavez misterioso. Especialmente si considera e asesino un persona cu e victima a duna di come, bebe y un luga di biba. Segun e acusado Nicolaas, e la admiti di a asesina Jose Geerman pa motibo cu e la wordo poni bou pression, castiga y golpinan cu e lo ricibi a pone cu e la firma, pero en realidad e ta inocente. ===Fiscal Arps di e tempo ey tabata convenci cu R. Nicolaas ta e asesino=== Fiscal Arps a acusa R. Nicolaas di a asesina intencionalmente y segun un plan prepara di antemano pa mata Jose Geerman den su cas, mientras e tabata drumi den su sofa. Segun fiscal, Nicolaas por a drenta e cas ya cu te cu un siman prome cu e asesinato e tabata biba den e cas aki y e cachonan conoce su persona caba y no lo blaf e. E tabata mescos cu un yiu pa Jose Geerman. E la kita dos shutter banda pariba di e cas y a drenta paden, e la haya Jose drumi riba un sofa den su sala, Nicolaas a comete e crimen cu un bloki of algo por estilo, e slanan cu Jose Geerman a ricibi tabata na e parti robes di su cabes y esaki tabata fatal y mas sigur Jose lo a muri al instante. Durante investigacion a bin topa cu restonan di cement na su heridanan, e cement aki lo mester ta di e bloki cu a wordo uza pa agredi señor Geerman na su cabes. E bloki mes, cu a wordo usa pa asesina Geerman, cual lo mester tin sanger y cabey na dje ainda, no a wordo haya. Autoridad a haya un spoor di un vingerprint di un duim di R. Nicolaas na momento cu lo a saca e shuttersnan di e bentana, pa drenta paden. Nicolaas a contesta cu esaki a pasa na momento cu e la bay mira paden. ===Tur investigacion ta mustra cu Nicolaas mes ta e asesino=== E raport di specialistanan tecnico a confirma cu e vingerprintnan haya, ta cuadra cu esun di e Nicolaas. E fiscal a mustra tambe cu a haya algun mancha chikito di sanger riba e paña cu Nicolaas a bisti e anochi aki. E abogado di R. Nicolaas a puntra si e pruebanan ta convence hues. E abogado a puntra cu si e declaracionnan di e polisnan ta prueba suficiente, segun e abogado, lastimamente cu na Aruba nan no por ni bisa exactamente ki ora un persona lo a fayece. Dia 10 di februari 1978, R. Nicolaas a sali liber di tur acusacion Riba 10 di februari 1978, Hues a dicta sentencia y R. Nicolaas di 28 aña a gana su caso, e la haya vrijspraak. E siman anterior durante e tratamento di e caso den corte, Fiscal a exigi 20 aña di castigo di prison y un siman despues den oranan di mainta Hues a haya cu e ponenciana contra R. Nicolaas, no ta legal y e pruebanan no ta convence su persona. Mientras cu R. Nicolas a wordo laga den libertad, fiscal a bira apela. Fiscal a apela, mesora despues di a scucha e sentencia di Hues den cual a duna R. Nicolaas vrijspraak. Fiscal su motibo tabata cu e sospechoso aki no tin un lugar fiho di biba y ultimo lo tabata biba den grotnan na San Nicolaas, pa ta sigur cu e acusado ta bon na altura di e apelacion aki y tambe e la wordo mesora poni riba papel y firma pa e acusado. R. Nicolaas a keda algun luna den libertad y lo mester a presenta den corte na November 1978, pero Hof a bolbe restrasa e tratamento di e caso di asesinato di Sr. Geerman, e rekmento di e caso tabata tin di haber cu e abogado nobo di R. Nicolaas. Abogado Sjiem fat tabata tin mester mas tempo pa studia e caso. Durante e prome caso den corte Nicolaas a wordo representa pa abogado Tjong Ajong, den cual hues a dun’e vrijspraak. Procureur General a duna ordo pa mesora detene R. Nicolaas Na momento cu e caso a keda posponi, Procureur General a duna ordo pa detene y cera R. Nicolaas te ora su caso bin dilanti riba e fecha nobo di 23 di januari 1979. Dia 23 di januari 1979, durante e tratamento di e caso Procureur General tambe a keda para riba 20 aña di castigo di prison cu anteriormente fiscal tambe a pidi pa R. Nicolaas, kende e tempo ey a cumpli 29 aña. E Procureur General ta haya cu ta prueba cu Nicolaas a asesina e ex politico, ex miembro di Staten Jose Geerman riba 5 di februari 1977 den su cas na [[Pastoor Hendrikstraat]]. E victima a wordo haya riba e dia aki den careda di 11’or di mainta, morto den un sofa. Segun raportnan di expertonan e lo a wordo asesina den careda di 4’or di marduga. ===Procureur General a baha pisa riba Nicolaas=== P.G. den corte a resumi tur locual a sosode for di dia 5 di februari 1977. Procureur General a ilustra tur e pruebanan cu nan a acumula contra Nicolaas demostrando su culpabilidad, entre otro e hecho cu riba e shuttersnan di glas a haya su fingerprints. E la saca e shuttersnan pa drenta den e cas di e victima, esaki segun expertonan. Tambe riba e jacket cu Nicolaas tabata tin bisti e anochi aki, nan a haya mancha di sanger cu ta cuadra cu e mesun sanger cu a wordo haya na e muraya den e cas di Jose. Nicolaas a bisa cu dia 24 di januari 1977 despues cu e la haya un pleito cu Jose, na e cas di Jose, su persona no a bolbe mas na e cas aki. P.G. tabata tin duda den esaki. E vingerprintnan riba e shuttersnan, segun e expertonan no ta mas bieu cu 1 of dos dia. P.G. a sigui bisa cu e ta haya cu un persona a wordo mata den un forma hopi inhumano, mientras cu e victima tabata simplemente drumi trankil den su cas. E victima nunca lo por a biba pensa cu un hende, cu e la duna di come, bebe y un luga di biba por a hasi algo asina cu ne. Pa e motibo aki P.G. a exigi 20 aña di castigo di prison. ===Abogado Sjiemfat pa dos ora largo defendiendo su cliente=== Abogado Sjiem Fat, e abogado defensor a hiba un defensa cu a dura dos ora y tabata hopi interesante. Segun e abogado e fingerprintsnan nan por ta di paden tambe y no necesariamente ta di pafo. muy bien por ta ora e lo por a habrinan, mirando cu e acusado a biba den e cas aki y regularmente tabata haci e shutternan limpi, segun e abogado Nicolaas mester a press riba nan paso tin di e shuttersnan aki cu no ta habri facil. Abogado defensor a lubida un aspecto hopi importante cu den e raport di e patholoog anatoom, no ta poni ki ora e victima a wordo asesina. E abogado a bin cu un declaracion di un testigo H. kende a bisa cu e anochi di 4 di februari 1977, H. a prepara cuminda pa Geerman, esaki den presencia di e homber di fam Q. kende a keda un rato mas mira baseball na Television y despues a bay su cas. Segun e abogado, e victima a keda su so cu e testigo H. y cu Jose Geerman mientrastanto lo por a pega soño tambe. E abogado ta haya cu den e proces verbaal no tin nada concreto cu no ta descarta cu e asesinato lo por a tuma lugar riba 4 y no 5 di februari 1977. E la sigui bisa cu niun hende no por sospecha cu e homber H. tambe lo por a comet’e e asesinato aki y despues bay su cas. Aki tin posibilidadnan real cu e dos personanan aki tambe lo por a asesina Jose Geerman. Despues e abogado a sigui riba explicacionnan di e diferente raportnan traha den cual entre otro vingerprint por keda basta largo marca. ===Abogado Sjiem fat pidiendo pa laga su cliente den libertad=== Por ultimo e abogado a haya cu tin hopi duda di e culpabilidad di su cliente y a pidi Hof pa laga su cliente den libertad. Despues cu Huesnan a retira pa delibera un rato riba e peticion di e abogado Sjiem Fat, e presidente di Hof a bin bek bisando cu hof a rechasa e peticion di abogado Sjiem Fat, Nicolaas ta keda cera. Segun e abogado su cliente a firma su culpabilidad despues di a wordo maltrata pa dos ora largo door di polis y durante e reconstruccion e la wordo bisa kiko e mester haci. E acusado a conta kiko tur e la haci riba e dia di 4 pa 5 di februari 1977 Den corte na momento cu hues a puntra R. Nicolaas si e ta culpabel di a asesina Señor Geerman, e la contesta cu e no a mata Jose Geerman. E la conta cu dia 4 di februari 1977 e tabata na su cas na Zeewijk, hunto cu e doño di e cas, cu ta famia Maduro y cu algun amigo di e famia, nan a sinta henter dia na cas dal betro e.o nan a bebe brandy, despues nan a sigui cu rum. ===E acusado a pasa varios caminda y a topa varios amigo=== E acusado a sigui conta cu mas den oranan di atardi, e la sali bay dal un keiro den e caya principal di San Nicolas. E tabata bashi y tabata tin solamente 5 pa 10 florin cu ne. Entre 8 ‘or y 8’or y mey ela bay bishita un bon amigo un tal Iri kende ta un meneer di scol y supuestamente e tabata yudando Nicolaas skirbi un buki. Su amigo Kock a yude cu 3 florin. Aki hues a remarca segun e raport di reclassering Iri a declara cu ela mira Nicolas despues di 11’or. E acusado a keda insisti cu e meste tabata prome cu 9’or paso Weg Fontein Rumshop ta cera 9’or. Segun Nicolaas ta na weg Fontein Rumshop e la bay cumpra un botter di rum. Prome cu ela bay di Iri su cas, e la bay cumpra dos cerbes pa nan bebe. E acusado a bisa cu banda di 9’or e la bay bishita un amigo di dje Jossy na weg Fontein, pero e no tabata na su cas. E lo a bay busca placa fia cerca Jossy. Despues cu e la sali for di Jossy su cas e la sigui, e la bay cumpra un botter di rum y dos coca cola. Na caminda e la topa bin topa cu Daal, Marcelo, Rombley y Arends y Oiky. Nan a manda dos of 3 rond, e la bebe dos of tres Cerbes. Na e momentonan ey ainda e tabata tin e botter di rum y e dos coca colanan. E acusado a conta cu despues di mey anochi e la bay dal un keiro den centro di San Nicolaas E la sigui conta cu unda cu e la bay e tabata den compania di sr. Kappel. Den careda di 11’or Kappel a bira burachi y e la hibe su cas. Na e cas di kappel e la dal 3 sigaria. Den careda di mey anochi e la bay bek den centro di San Nicolas, pero prome cu esey e la pasa su cas cambia paña. E la bisti su jacket di jeans pa motibo cu den e temporada ey anochi ta bira mas frieu. Bebiendo, topando amigo, tambe bendiendo y dealmento di marihuana Den e centro nocturno di San Nicolas durante su bueltanan den e cayanan, tur caminda e tabata topa cu amigonan, na China Clipper e la topa cu Joy, despues e la bay na Tropicana, e tabata tin poco marihuana cu ne y a haci deal di marihuana, asina e la haya 5 dollar plus 10 florin. Hues a remarca cu Joy a declara cu ta cu un papel di 25 fls e la paga, Nicolaas a nenga te cu e la bisa hues, cu e la fia Joy 5 florin. Asina segun su persona su anochi a sigui bebiendo alcohol, topa cu su amigonan, bendiendo su marihuana y haci deal pa bende mas marihuana, paso e no tabata tin tur e marihuana riba dje, pero na su cas e tabata tin mas. Segun su persona e la pasa cu un amigo den Pastoor Hendrikstraat Segun su persona despues cu e la caba di keiro den Centro di San Nicolaas, e la pasa den Pastoor Hendrikstraat, e tabata acompaña pa un amigo y segun un testigo enberdad nan a mir’e cu un amigo pasa den Pastoor Hendrikstraat, pero kiko a sosode exactamente e marduga di 5 di Februari 1977 a/ta keda un misterio. ===Riba 13 di februari 1979, hof a sentencia R. Nicolaas cu 15 aña di castigo di prison=== Un cos ta sigur, for di investigacionnan haci a sali na cla cu e paña cu e la bisti e anochi aki, tabata na sanger humano, e mesun sanger cu tabata gespart na muraya den cas di Jose Geerman. E parti di Pastoor Hendrikstraat pasa banda di cas di Jose Geerman pa bay su cas na Zeewijk, con y kiko a pasa keda misterio. Riba 13 di februari 1979, Hof na Corsou a dicta sentencia, e acusado R. Nicolaas a keda condena na un castigo di prison di 15 aña. Maske cu Procureur General y Fiscal Arps a pidi 20 aña di castigo di prison pa e asesinato aki, pero Hof no a haya cu tin prueba di asesinato, pero si a conclui cu ta trata di homicidio den cual riba 5 di februari 1977 Jose Geerman a bira e victima. Pa e motibo aki R. Nicolaas a haya 15 aña di castigo di prison. E aña aki a haci 44 aña cu Jose Geerman a bay sosega, nos di arubanative.com, nunca a conoce Sr. Jose Geerman y ni su famia, si e tabata casa, divorcia of si e tabata tin un famia. Tampoco nos no conoce e asesino, di fam Nicolaas si e ta bibo ainda, ni si e ta na Aruba. E ta un susedido cu lo bay den historia como un caso misterioso y dificil pa compronde. Den nos investigacion nos no a encontra e motibo real pakiko Nicolaas lo por a asesina Jose Geerman. *UPDATE 28 februari 2021: Na 1971, Jose Geerman, su ruman homber Simon Geerman tabata riba e prome lista di MEP, Betico e tempo ey semper tabata bishita Jose Geerman pa conseho y guia, como cu e tabata un politico grandi den su tempo. Alabes e tambe tabata un persona cu tabata kier a mira su isla liber, como partner igual den Reino Hulandes y no manera tempo di Antias bou di Corsou. R. Nicolaas a sinta su castigo te na aña 1988, despues a bay biba na Hulanda y na mei di aña 2005, e la wordo cruelmente asesina. *Update: 5 maart 2021 Sr. Jose Geerman tabata casa cu Sra. Marina de Veer y hunto nan a haya tres yiu, dos homber y un muhe. Gobierno di Aruba na 1995 a inicia un proyecto cu tabata un plan di e gobierno anterior, pero cu a keda para. E proyecto tabata nombra cayanan na baluartenan di Aruba. Riba 7 di september 1995, gobierno di Aruba a cambia e nomber di Congoweg pa [[Caya Jose Geerman]].<ref>Congoweg wordt Caya José Geerman. "Amigoe". Curaçao, 07-09-1995, p. 7. Geraadpleegd op Delpher op 31-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644937:mpeg21:p007</ref> Investigando y lesando informacionnan nos por a conclui cu Jose Geerman, tabata mustra di tabata un persona cu un caracter fuerte y tabata para na banda di e homber chikito, tambe e tabata un defensor di nos naturalesa, e tabata stima Aruba, su tradicionnan, su cultura etc. E tabata un persona cu kier a mira su isla keda perserva. Jose Geerman no tabata solamente un politico, pero un escritor, defensor di Aruba, un persona patriotico y tabata para pa locual e ta kere aden. Jose Geerman no tabata tin miedo di expresa su mes, pero di otro banda e tabata un persona humano cu a duna un otro di come, bebe y drumi y a wordo paga cu morto, un traicion hopi cruel. ax9ro0jwivpp2pgp8ui70njyrgaxy77 192366 192365 2026-05-31T18:46:05Z Caribiana 8320 192366 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ {{Infobox politico| variante = a | nomber = Jose Geerman | nomber completo = | fecha nacemento = [[13 di mei]] [[1963]] | luga nacemento = {{ABW}} | fecha fayecimento = | luga fayecimento = | pais = {{ABW}} | partido = [[Partido di Pueblo Arubano]] (AVP) 1949-1957?<br>[[Partido Patriotico Arubano]] (PPA) | titulo = | temporada1 = 1949-1951<br/> 1954/55? - 19? | funcion1 = Miembro di [[Parlamento di Antias Hulandes]] | temporada2 = 1951 | funcion2 = Diputado | website = }} '''Jose Geerman''' (☆ [[19 di mart|19 di maart]] [[1917]] na [[Aruba]] – † [[5 di febrüari|5 di februari]] [[1977]] na [[Pastoor Hendriksstraat]], [[San Nicolas]]) tabata un poeta y politico [[Aruba|Arubiano]]. E tabata miembro di [[Parlamento di Antias Hulandes]] di 19.. te 197? Ademas riba nivel insular, el a sirbi como diputado di Colegio Ehecutivo y como miembro di Conseho Insular. == Biografia == Jose Geerman tabata e di dos yiu di e cinco yiu di Bernard (MO Dichi) Geerman (1886-1972). NOTES *[https://arubanative.com/2021/02/26/historia-di-aruba-un-gran-politico-na-aruba-a-wordo-asesina-cruelmente-pa-un-persona-cu-e-la-duna-di-come-bebe-y-a-dune-luga-di-drumi/ Un gran politico na Aruba], arubanative.com (26 februari 2021) Nos a dedica e historia aki na un gran Arubiano, un politico, defensor di e obreronan y di e naturalesa di Aruba. Un persona cu tabata tin hopi amor pa su isla, hopi ambicion, a skirbi buki, skirbi letra pa cancion y varios articulonan cu a keda publica den corantnan di antes, pero lamentabelmente na aña 1977 destino tabata tin un otro plan pa e gran persona aki. Den un forma hopi cruel y tristo e la wordo asesina, su asesino tabata un persona cu e la saca man yuda, pa despues e wordo paga cu morto. Jose Geerman a nace riba 19 di maart 1917, como hoben e la bay traha na L.A.G.O., pero hopi lihe Jose a ripara cu e tin un ambicion grandi den su bida, cual ta drenta den politica. Na aña 1949, e la tuma e reto grandi aki, durante su carera como politico e la ocupa varios funcionnan halto, entre otro deputado di Aruba, Miembro di Staten di Antias, Miembro di Eilandsraad di Aruba. Su prome eleccion tabata dia 17 di maart 1949, un eleccion cu tabata hopi importante y unico pa Aruba. Pa prome biaha cu Jose Geerman a bay riba un lista politico tabata e eleccion di 17 di maart 1949. Un eleccion completamente diferente na Aruba. Esaki tabata pa dos motibo, e elecion aki pa prome biaha e ser femenina biba na Aruba, por a eherce su derecho di vota y alabes nan por a postula nan mes tambe como candidato riba e partidonan politico. Señora Laura Wernet Paskel dfm tabata e dama cu a bringa pa muhenan na Aruba haya e derecho di voto y alabes tabata e prome dama cu a subi un lista politico. E otro motibo hopi importante tabata cu e elecion aki, di tres representante den Staten di Antiyas, Aruba a logra haya 8 asiento, mes tanto cu Corsou, den e Staten nobo di Antiyas. === Jose Geerman a bira miembro di Parlamento di Antias Hulandes === E dia di elecion mas cu 10 mil persona biba na Aruba a bay eherce nan derecho di voto, E resultado tabata A.V.P. a logra haya mayoria di asiento cu tabata 5 asiento y U.N.A. a haya tres asiento. E candidatonan cu a wordo escohi pa A.V.P. pa representa Aruba den e Staten di Antias, tabata Sr. J.Henny Eman (Henny bieu), Juan Irausquin, Porfirio Croes, Moses De Cuba y Jose Geerman. E otro tres representantenan tabata di U.N.A. tabata Felepito Tromp(ex gobernador), Dr. Dussenbroek y Mario Arends. Na augustus 1951, Jose Geerman a bira deputado di Eilandsraad y no por a keda ocupa e puesto di miembro di Staten di Antiyas y a wordo remplaza pa Dr. De la Fuente.<ref>VERVANGING GEERMAN. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 11-08-1951, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 31-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010402431:mpeg21:p003</ref> Despues di e kiebro den A.V.P., un grupo cu tabata riba lista di A.V.P. a bandona A.V.P. y a lanta P.P.A., hopi hende tabata specula e posicion di Sr. Jose Geerman, pero Shon A Eman na 1955 a bisa bon cla cu Jose Geerman ta un candidato fiel di A.V.P. y cu sigur no lo bandona e partido, Avp. E resultado di e elecion e aña ey, A.V.P. a haya dos asiento so den Staten di Antiyas, e dos asientonan aki a wordo ocupa pa Shon A Eman y Jose Geerman. Jose Geerman mester a retira prome como deputado pa por a ocupa e puesto di miembro di Staten di Antiyas. Na October 1957, Jose Geerman a bira malo y mester a bay Caracas pa un siman pa tratamento medico. ===Jose Geerman a bandona A.V.P. y a join P.P.A.=== E aña 1958 no tabata un aña facil pa Jose Geerman, despues di casi 10 aña di tabata un politico hopi activo den e fila di A.V.P., e la dicidi di distancia di e partido aki y join P.P.A. Sr. Geerman a bisa bon cla cu e por steun gobierno, pero e mester por cumpli cu e deseonan di e obreronan. SI no e no por steun e gobierno aki. Den ana 1959 el a bira miembro di directiva di PPA. Riba lista di PPA el a obtene 592 voto personal pa eleccion 1958 pa Parlamento di Antias Hulandes.<ref>Hoeveel stemmen kregen de Arubaanse candidaten?. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 03-09-1958, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 31-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010405127:mpeg21:p005</ref> Riba nivel insular el a obtene 555 voto personal pa eleccion 1959 y un asiento den Conseho Insular, cual el a sa di mantene na 1963 cu votonan preferencial.<ref> Zo vielen de stemmen op Aruba Oranjestod.—De stemmen vielen ols volgt: P.P.A.. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 27-05-1959, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 31-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010997617:mpeg21:p005</ref> Na augustus 1962, Sr. Geerman despues di eleccion a dicidi di no acepta e asiento di miembro di Staten di Antias mas y a bay Hulanda, cu verlof. Jacobo “Coco” Erasmus a tuma e asiento di miembro di Parlamento di Antias. ===Preocupacion pa e desempleo creciente=== Sr. Geerman durante un reunion di eilandsraad na 1963, a pidi Gobierno pa no hunga politica di avestrus, pero e tabata sa bon cu Gobierno no lo stroba LAGO di introduci 40 ora di trabou pa siman, pa su trahadonan. Sr. Geerman tabata mas preocupa cu e desempleo creciente e tempo ey, pa motibo cu LAGO tabata lay off hende, durante reunion e la haci un pregunta si acaso e trahadonan cu a perde trabou na LAGO, no lo por bay traha na Hulanda. E opcion aki tabata simplemento un sugerencia, pa motibo cu e tempo ey, no tabata tin suficiente trahado na Hulanda y madre patria tabata importa trahado for di Spaña, Italia etc. ===Entrega di un peticion pa 40 ora di trabou pa siman=== Jose Geerman hunto cu mas miembro di fraccion di PPA, na 1964 a entrega un peticion na e presidente di Eilandsraad pa introduci 40 ora di trabou pa siman, pa tur obrero y tambe tur e trahadonan di gobierno. Pa haci esaki mescos cu recientemente a wordo introduci pa LAGO y SHELL. Na fin di 1964 Sr. Geerman a bira malo y prome siman di januari 1965, e la wordo interna na Hospital, dia 20 di Januari 1965, e la sali for di hospital, pero e tabata tin mester di hopi sosiego. ===Reunion di presupuesto 1965=== Durante tratamento di e presupuesto diamars 9 di februari 1965, Sr. Geerman ferozmente a expresa su mes, pa locual Hulanda tabata haci cu Antias, e tempo Hulanda tabata haci hopi dificil pa financia proyectonan na Antiyas, nan no tabata aproba tur proyecto di biaha, pero nan tabata studia cada proyecto apart y tabata dura masha hopi pa cada proyecto wordo financia. Pero ora di financia otro pais, nan no tabata haci asina dificil. Sr. Geerman a pidi pa Antiyas pone un representante ” estilo watchdog na Hulanda y na Brussels pa percura cu e financiamento bay mas lihe. E la propone na gobierno pa tur hende traha 8 ora pa dia y maximo 45 ora pa siman, ” tempo di catibu a pasa”. E la pidi Gobierno di Antiyas institui mas pronto cu ta posibel un comision pa stipula e gramatica, ortografia y vocabulario di Papiamento, pa motibo cu su persona ta skirbiendo un buki y ainda no tin reglanan pa skirbi Papiamento. Tambe e la pidi gobierno pa haci algo cu e tarifanan hopi halto di electricidad y hopi mas punto valioso cu e la trece dilanti pa trata na logra e felicidad y tranquilidad na Aruba. ===Jose Geerman como escritor=== Señor Geerman tabata tin varios hobby y un di nan tabata skirbi. Na April 1965, Jose a skirbi un buki, e titulo tabata “Juancho di Rooi Spokie” e la splica bon cla cu e buki no tin nada di haber cu politica, pero su amor pa e folklor, e cultura di Aruba. Na 1961 e la yega di skirbi un articulo cu a keda publica den Simadan, e titulo di e articulo tabata “Awa cero y maishi rabo”. Durante hopi aña e tabata colecta informacion pa skirbi un buki, su intencion tabata pa publicanan despues cu e bay cu pensioen, pero e no por a warda asina hopi mas. Gezaghebber di e tempo ey Sr. O. Henriquez a haya e prome exemplar pa lesa. ===Invitacion di Gobernador Debrot=== Diadomingo 24 di oktober 1965 Gobernador di Antias di e tempo ey Señor Debrot, a invita algun escritor local pa un encuentro cu su persona kende tambe ta un escritor. Cada invitado a presenta na Gobernador nan bukinan. Jose Geerman tambe tabata un di e invitadonan, e no tabata solamente un politico, pero un escritor Arubano tambe. ===“Oh Lovely Moonlight” un poesia cu a wordo uza como letra pa un cancion=== Jose Geerman, banda di tabata un politico, un escritor di buki y articulo den corant, tabata tin mas talento, entre otro di skirbi letra pa cantica. Jose Geerman, te hasta a yega di haya un oferta for di un compania discografico Mericano, pa un cancion cu ela composita ” Oh lovely Moonlight” tambe nan a pidi Geerman pa manda mas composicion di cantica. “Oh Lovely Moonlight”, a wordo skirbi 30 aña prome pa Jose Geerman como un poesia tocante Moonlight, e poesia aki a wordo traduci na ingles y a wordo uza como letra di un cancion. El a manda esaki pa e compania discografico.<ref>„Oh lovely moonlight" Staten- en raadslid L. Geerman opplaat. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 25-10-1965, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 31-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462451:mpeg21:p006</ref> E prome persona cu a canta e cancion aki tabata Ernie Susser y esaki a wordo graba riba disco como prueba y a wordo manda pa e compania mericano. E compania tabata dispuesto pa graba e disco aki, pero a conseha Geerman pa busca un cantante mas conoci pa canta e cancion aki. ===Un proyecto di Jose Geerman “Masiduri”, su amor pa e naturalesa di Aruba=== Na Januari 1967, un grupo di miembro di Eilandsraad a haci un bishita na e herbebossing proyect na Miramar. E herbebossing proyect tabata inclui cu annualmente lo planta entre 2 mil pa 3 mil mata. E proyecto tabata mustrando hopi exitoso, mirando cu 80 porciento di e matanan a logra crece. Pa evita cu cabrito ta come e matanan, nan tabata wordo protegi pa barinan di zeta. E ultimo parti di e bishita di e miembronan di Eilandsraad, tabata Masiduri. Masiduri tabata un lugar hopi stima pa Jose Geerman. Jose Geerman a inicia e proyecto aki y su intencion tabata pa haci e area aki un natuurreservaat, caminda e flora y fauna hunto lo por wordo protegi. Na 1964 Señor Geerman como hefe di werkverschaffing a cuminsa cu e proyecto di Masiduri, conhuntamente cu e trahadonan di Werkverschaffing. Sr. Geerman su amor, aprecio y e empeño pa perserva e naturalesa di Aruba tabata hopi grandi. Jose Geerman kier a perserva e Aruba di antes pa futuro generacionnan. E amor grandi cu e tabata tin pa Aruba su naturalesa, a haci’e cuminsa cu e proyecto aki y hopi lihe a bira exitoso. Jose Geerman hunto cu e trahadonan di Werkverschaffing a haya un tereno di 60 hectare, prome stap tabata pa cera e tereno aki bon. Despues cu nan a haci e tereno aki limpi, nan a cuminsa planta matanan di Aruba. Tambe nan a traha un cas di torta y a pone varios articulonan di antes den e cas. Na 1967 tabata tin 1397 mata riba e tereno di Masiduri, di cual tabata tin almendra, guyaba, barba di joncuman, sorsaca, rucu, Karawara Spaño y varios otro mata tambe. Durante e bishita orguyosamente Sr. Jose Geerman a mustra su coleganan e mata di Eucalyptus cu e la manda busca for di Australia y cu tabata creciendo bon na Aruba. Sin lubida cu riba e tereno na Masiduri tin como 22 sorto di parha. Wawoe, totolica, barica geel, moffie, Gonzalito, chonchorogai etc. Segun Geerman, Masiduri a haya hopi atencion di LAGO y e idea tras di e proyecto aki tabata pa cuminsa trece e muchanan di scol na Masiduri pa asina siñanan mas di Aruba su naturalesa y e Aruba di antes. ===Jose Geerman a keda deteni, despues di accidentalmente a tira riba un hoben=== Diasabra 28 di october 1967, tabata un dia scur den bida di Sr. Geerman. Den oranan di merdia Jose Geerman a dicidi di bay dal algun drinks na un lugar na San Nicolas, e bario caminda e tabata biba. Jose Geerman despues di algun drinks a lanta pa bay paga su cuenta, aki ta caminda cu a sosode un accidente basta fastioso pa Sr. Geerman. Na momento cu e la hinca man den su saco, pa bay saca placa pa paga su cuenta, pa su mala suerte e revolver cu e tabata tin hinca den su saca di carson, sin cu e por a yuda a los un tiro y a herida un hoben cu ni conoce Sr. Geerman. E hoben A. Angela di 25 aña a keda herida na e parti abou di su barica. Na momento cu Sr. Geerman a mira sanger, e la spanta y a sali na careda bay. E hoben a wordo hiba hospital pa tratamento medico, pero despues a resulta cu e herida no tabata serio. Polis a wordo pidi pa haci e investigacion. Jose Geerman kende tabata e tempo ey tabata un miembro independiente di Staten di Antiyas, un rato prome di e susedido e tabata tin un discussion cu yiu homber di un minister di Antiyas. Despues di un rato polis a bin topa cu Geerman sinta banda di lama na Grapefield. Geerman tabata poco bebi, e la keda deteni pa mas investigacion y diadomingo den careda di 1’or di merdia e la wordo laga den libertad. ===Jose Geerman su deseo pa Aruba sali for di e constelacion Antiano=== Na e mesun aña aki, 1967, Jose Geerman kende pa hopi aña tabata pertenece na P.P.A., a dicidi di bira independiente y tabata di opinion cu Aruba mester sali for di Antiyas. Su deseo tabata pa Aruba sali for di e constelacion Antiyano, pero keda den Reino. ===Geerman a tuma su retiro for di partido PPA=== E tabata mira e futuro di Aruba den Antias Hulandes basta scur, Geerman tabata boga pa un Aruba banda di Corsou y no bou Corsou. Algun miembro di PPA a firma un acuerdo, sin consulta cu su persona, esaki tabata e motibo principal pa e la retira for di P.P.A. Segun su persona cu locual nan a firma, Corsou lo por tuma un posicion mas dominante contra Aruba. Esaki pa su persona sigur ta algo inaceptabel. Durante un reunion e la bisa, ” Pa loke ta trata Aruba, mi por asegura cu e repartimento di asientonan di gobierno di antiyas, lo ta e motibo principal pa den futuro desolve Antiyas Hulandes for di otro. Futuro lo demostra locual mi ta bisando.” Y despues di basta aña señor Geerman a haya rason. Na Aruba, e retiro di Sr. Geerman for di P.P.A. sigur no a bin como sorpresa, paso Sr. Geerman ta conoci pa expresa su mes y tabata wordo mira como e zorgenkindje di P.P.A. caba, e tabata duna un impression di ta un politico cu no tabata baila riba tur tono. ===“Hot Latin Blood”, otro buki mas skirbi pa Jose Geerman=== Na 1968, Jose Geerman cu e uitgeverij Carlton Press Inc. na New York a pubica un buki yama “Hot Latin Blood” , e buki aki ta bay over di dos famia na Aruba.<ref>Hot Latin Blood Boek van José Geerman. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 30-12-1967, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 31-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463810:mpeg21:p005</ref> E buki aki su meta tabata pa e lesadonan haya sa mas di e bida diario di famianan na Aruba. E buki ta describi tambe e isla y su habitantenan. Esaki no tabata e unico buki, paso e tempo ey Geerman tabata trahando riba un buki di Antiyas hulandes, cu ta cuminsa cu e Ronde Tafel Conferentie. Carlton Press Inc,a describi Jose Geerman como un persona cu a biaha hopi, cu a conoce mundo y ta papia 4 idioma. Jose Geerman a sigui un curso di Journalistiek na Newspaper Instituut na Merca y tambe a bay curso na Bennet College. ===Jose Geerman a retira pa semper for di politica=== Sr Jose Geerman na Juni 1969, a dicidi di retira for di politica, despues di 20 aña di tabata un politico basta activo riba A.V.P. y despues P.P.A.<ref>Jose Geerman uit de politiek. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 26-06-1969, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 31-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463317:mpeg21:p005</ref> Jose Geerman a subi riba lista di A.V.P. na Maart 1949 y semper a sali na defensa di e homber chikito, e obrero, e naturalesa di Aruba etc. Na Juni 1969, Jose a dicidi di retira pa motibo di salud, e no por a sigui sirbi e pueblo mas y a gradici Aruba, muy en particularmente Antillas Hulandes y tur otro persona pa a dun’e un chens di por a sirbi Aruba y Antias. Aruba como eilandsraad lid y deputado. Pa Antiyas Hulandes pa a forma parti di Staten di Antias. ===Jose Geerman, un amante di naturalesa === Jose Geerman como un persona cu ta stima naturalesa a keda activo skirbiendo articulonan pa publicacion den corantnan. Entre otro un articulo cu e la skirbi, na Juli 1971, den cual e la expresa su rabia y dolor, mirando con LAGO tabata haciendo cu e poco naturalesa cu Aruba tin. Segun su persona LAGO y Shell tabata manda riba Antiyas Hulandes, na varios ocasion e la critica esaki caba y ta hayando dia pa dia mas rason. LAGO a daña e costa di Aruba, Segun e la skirbi den su articulo ” Prome a deposita resto di azeta y haci tur nos costa blanco preto preto. LAGO a carga santo blanco for di nos costa manera nan ta haya ta bon, no a tene cuenta cu e matanan di druif y ni cu nos naturalesa. E la sigui reclama cu Gobierno a duna LAGO un tereno pa traha un refineria, pero no pa haci y deshaci. Segun su persona LAGO a dempel e lagoen na [[Baby Beach]], caminda e piscadonan di San Nicolas tabata bay coy haas, tur e piscanan aki a muri.” Den su articulo e tabata roga autoridad pa bay mira kiko ta pasando cu e lagoen. Segun su persona LAGO a destrui e naturalesa por completo, como un persona cu ta aprecia e poco naturalesa cu Aruba tin, e la pidi pa stop di laga LAGO di sigui haci y deshaci cu e beachnan di San Nicolas, pa nan stop cu e practica destructivo aki. Na final di su articulo e la bisa “Laga nos tur juda spaar un poco di e naturaleza cu nos tin! Autoriad y pueblo di Aruba.. Man na Obra!” Jose Geerman Un amante di Naturaleza. ===Jose Geerman, un consehero, un persona critico=== Na 1974, e la acerca Betico Croes y Sr. Watty Vos kende e tempo ey tabata Minister, ambos a haya un telegram for di Jose Geerman den cual e ta pidinan pa interveni contra tur cu ta trapando of kier trapa riba derecho di e obreronan. ===Jose Geerman formando parti di e comision di 18 di maart 1976, institui pa Gobierno di Aruba=== Na cuminsamento di Maart 1976, e deputado di e tempo ey Sr. Nelson Oduber a instala un comission pa prepara y hinca un programa den otro, pa e celebracion di 18 di maart, na Stadion caminda a presenta e bandera y e himno oficial di Aruba. E comision tabata consisti di 13 persona entre otro, Godfried “Fifi” Eman como Presidente, Julio Maduro como vice presidente, Rufo Odor, Albert Eman, Holmo Henriquez, Maybelline Arends Croes, John Merryweather, Atan Lee, Rafael Estrada, Milo Croes, Augusto Croes y Jose Geerman. Pastoor Hendrikstraat, San Nicolas: Diasabra 5 di januari 1977, den oranan di mainta e curpa sin bida di Sr. Jose Geerman a wordo haya den su cas drumi riba un sofa. Sr. Geerman tabata tin 59 aña, E la wordo severamente maltrata cu un bloki y a fayece. E noticia aki a core hopi lihe rond di Aruba. Dilanti su cas tabata tin un multitud grandi di persona cu a bay mira pa nan mes kiko tabata pasando. ===Hopi lihe a detene un sospechoso=== Na prome instante autoridad no kier a duna mucho informacion encuanto e causa di su morto, pa motibo cu nan tabata bezig cu investigacion. E noticia di e morto di Señor Geerman a crea un consternacion grandi den e pueblo di Aruba. Hopi lihe a logra detene un sospechoso. Diadomingo 6 di Februari den careda di 6’or di atardi, Polis a detene R. Nicolaas como sospechoso den e caso di asesinato di Jose Geerman. R. Nicolaas pa algun aña atras tambe tabata riba lista como candidato pa e grupo di hobennan y regularmente por a mira R. Nicolaas den compania di e victima. E la keda deteni pa interogacion. ===Dos persona mas deteni como sospechoso=== Diadomingo pa dialuna e recherchenan cu tabata encarga cu e caso aki, a logra detene dos persona mas, cual ta M.H. y H.K. Mientrastanto e sospechoso R. Nicolaas a keda para ariba cu e no tin nada di haber cu e asesinato di Jose Geerman. E investigacion a sigui cana su caminda.E sospechosonan rM.H. y H.K. pa falta di purba nan a wordo laga hopi lihe bek den libertad. ===Entiero di Jose Geerman=== Diahuebs 10 di Februari 1977, a tuma luga e entiero di Jose Geerman, esaki tabata den careda di 4’or y mey di atardi, cu e la wordo hiba na su ultimo luga di sosiego. E entiero di Geerman tabata un entiero cu a haya hopi hende, hopi amigo y conocirnan di Jose a hibe na su ultimo luga di sosiego, cu ta e santana catolico na San Nicolas. Na e entiero por a mira, entre otro Betico Croes, Marco Bislip, Hilario “Lala” Angela y ex miembronan di Staten Ernst Finck y Fabian Kelly. Confesion di e prome sospechoso R. Nicolaas Diabierna 18 di februari, porfin e recherchenan a haya un confesion di e sospecho R. Nicolaas, cu hopi lihe despues di e asesinato di Jose Geerman a keda deteni. E la confesa cu na un forma hopi violento y cruel e la asesina Jose Geerman. Maske cu Recherchenan ya a haya un cantidad grandi di pruebanan tecnico contra Nicolaas, entre otro vingerprint riba un camisa di e sospechoso cu rastro di sanger humano. Esaki a wordo manda pa Gerechtelijk Laboratorium di Prof. Froenjes na Den Haag. Potret di Prof. Froenjes Dr. De Witte, kende ta e specialista di Sanger a informa autoridad local, cu e manchannan riba e camisa ta di sanger humano. Maske na prome instante e sospechoso a keda nenga, Dialuna 21 di februari 1977, e la confesa di a asesina Jose Geerman. ===Prome biaha cu e caso aki ta wordo atende den corte=== E la keda casi un aña cera prome cu su caso a bin dilanti. Diabierna 3 di februari 1978, e mester a presenta den corte. Fiscal a exigi 20 aña di castigo di prison, cuminsando for di e dia cu Nicolaas a wordo deteni cu ta 6 di februari 1977, esaki tabata e exigencia di Fiscal contra R. Nicolaas. E acusado R.Nicolaas cu na comienso di su detencion a admiti su culpabilidad, pero despues a cambia su declaracion, den corte a keda persisti cu e ta inocente. Hues su siguiente siman a keda di duna sentencia. E caso aki a haya hopi atencion di pueblo y tambe di e alumnonan di scol di polis. E caso a wordo trata extensamente, tur e sucedidonan a wordo describi for di e anochi prome cu e asesinato. Tur e declaracion di e acusado, di e testigonan y tambe di e 4 recherchenan cu tabata encarga cu e investigacion di e caso aki a wordo scucha. E acusado R. Nicolaas a wordo condena pa morto, subsidair doodslag, subsidair maltrato severo, cometi premedita cu morto como consecuencia. Subsidiair maltrato cometi cu un arma. Descripcion di e susedido, durante tratamento den corte. E caso aki pa e tempo ey, tabata un di e casonan mas complica y dificil den historia di Aruba y alavez misterioso. Especialmente si considera e asesino un persona cu e victima a duna di come, bebe y un luga di biba. Segun e acusado Nicolaas, e la admiti di a asesina Jose Geerman pa motibo cu e la wordo poni bou pression, castiga y golpinan cu e lo ricibi a pone cu e la firma, pero en realidad e ta inocente. ===Fiscal Arps di e tempo ey tabata convenci cu R. Nicolaas ta e asesino=== Fiscal Arps a acusa R. Nicolaas di a asesina intencionalmente y segun un plan prepara di antemano pa mata Jose Geerman den su cas, mientras e tabata drumi den su sofa. Segun fiscal, Nicolaas por a drenta e cas ya cu te cu un siman prome cu e asesinato e tabata biba den e cas aki y e cachonan conoce su persona caba y no lo blaf e. E tabata mescos cu un yiu pa Jose Geerman. E la kita dos shutter banda pariba di e cas y a drenta paden, e la haya Jose drumi riba un sofa den su sala, Nicolaas a comete e crimen cu un bloki of algo por estilo, e slanan cu Jose Geerman a ricibi tabata na e parti robes di su cabes y esaki tabata fatal y mas sigur Jose lo a muri al instante. Durante investigacion a bin topa cu restonan di cement na su heridanan, e cement aki lo mester ta di e bloki cu a wordo uza pa agredi señor Geerman na su cabes. E bloki mes, cu a wordo usa pa asesina Geerman, cual lo mester tin sanger y cabey na dje ainda, no a wordo haya. Autoridad a haya un spoor di un vingerprint di un duim di R. Nicolaas na momento cu lo a saca e shuttersnan di e bentana, pa drenta paden. Nicolaas a contesta cu esaki a pasa na momento cu e la bay mira paden. ===Tur investigacion ta mustra cu Nicolaas mes ta e asesino=== E raport di specialistanan tecnico a confirma cu e vingerprintnan haya, ta cuadra cu esun di e Nicolaas. E fiscal a mustra tambe cu a haya algun mancha chikito di sanger riba e paña cu Nicolaas a bisti e anochi aki. E abogado di R. Nicolaas a puntra si e pruebanan ta convence hues. E abogado a puntra cu si e declaracionnan di e polisnan ta prueba suficiente, segun e abogado, lastimamente cu na Aruba nan no por ni bisa exactamente ki ora un persona lo a fayece. Dia 10 di februari 1978, R. Nicolaas a sali liber di tur acusacion Riba 10 di februari 1978, Hues a dicta sentencia y R. Nicolaas di 28 aña a gana su caso, e la haya vrijspraak. E siman anterior durante e tratamento di e caso den corte, Fiscal a exigi 20 aña di castigo di prison y un siman despues den oranan di mainta Hues a haya cu e ponenciana contra R. Nicolaas, no ta legal y e pruebanan no ta convence su persona. Mientras cu R. Nicolas a wordo laga den libertad, fiscal a bira apela. Fiscal a apela, mesora despues di a scucha e sentencia di Hues den cual a duna R. Nicolaas vrijspraak. Fiscal su motibo tabata cu e sospechoso aki no tin un lugar fiho di biba y ultimo lo tabata biba den grotnan na San Nicolaas, pa ta sigur cu e acusado ta bon na altura di e apelacion aki y tambe e la wordo mesora poni riba papel y firma pa e acusado. R. Nicolaas a keda algun luna den libertad y lo mester a presenta den corte na November 1978, pero Hof a bolbe restrasa e tratamento di e caso di asesinato di Sr. Geerman, e rekmento di e caso tabata tin di haber cu e abogado nobo di R. Nicolaas. Abogado Sjiem fat tabata tin mester mas tempo pa studia e caso. Durante e prome caso den corte Nicolaas a wordo representa pa abogado Tjong Ajong, den cual hues a dun’e vrijspraak. Procureur General a duna ordo pa mesora detene R. Nicolaas Na momento cu e caso a keda posponi, Procureur General a duna ordo pa detene y cera R. Nicolaas te ora su caso bin dilanti riba e fecha nobo di 23 di januari 1979. Dia 23 di januari 1979, durante e tratamento di e caso Procureur General tambe a keda para riba 20 aña di castigo di prison cu anteriormente fiscal tambe a pidi pa R. Nicolaas, kende e tempo ey a cumpli 29 aña. E Procureur General ta haya cu ta prueba cu Nicolaas a asesina e ex politico, ex miembro di Staten Jose Geerman riba 5 di februari 1977 den su cas na [[Pastoor Hendrikstraat]]. E victima a wordo haya riba e dia aki den careda di 11’or di mainta, morto den un sofa. Segun raportnan di expertonan e lo a wordo asesina den careda di 4’or di marduga. ===Procureur General a baha pisa riba Nicolaas=== P.G. den corte a resumi tur locual a sosode for di dia 5 di februari 1977. Procureur General a ilustra tur e pruebanan cu nan a acumula contra Nicolaas demostrando su culpabilidad, entre otro e hecho cu riba e shuttersnan di glas a haya su fingerprints. E la saca e shuttersnan pa drenta den e cas di e victima, esaki segun expertonan. Tambe riba e jacket cu Nicolaas tabata tin bisti e anochi aki, nan a haya mancha di sanger cu ta cuadra cu e mesun sanger cu a wordo haya na e muraya den e cas di Jose. Nicolaas a bisa cu dia 24 di januari 1977 despues cu e la haya un pleito cu Jose, na e cas di Jose, su persona no a bolbe mas na e cas aki. P.G. tabata tin duda den esaki. E vingerprintnan riba e shuttersnan, segun e expertonan no ta mas bieu cu 1 of dos dia. P.G. a sigui bisa cu e ta haya cu un persona a wordo mata den un forma hopi inhumano, mientras cu e victima tabata simplemente drumi trankil den su cas. E victima nunca lo por a biba pensa cu un hende, cu e la duna di come, bebe y un luga di biba por a hasi algo asina cu ne. Pa e motibo aki P.G. a exigi 20 aña di castigo di prison. ===Abogado Sjiemfat pa dos ora largo defendiendo su cliente=== Abogado Sjiem Fat, e abogado defensor a hiba un defensa cu a dura dos ora y tabata hopi interesante. Segun e abogado e fingerprintsnan nan por ta di paden tambe y no necesariamente ta di pafo. muy bien por ta ora e lo por a habrinan, mirando cu e acusado a biba den e cas aki y regularmente tabata haci e shutternan limpi, segun e abogado Nicolaas mester a press riba nan paso tin di e shuttersnan aki cu no ta habri facil. Abogado defensor a lubida un aspecto hopi importante cu den e raport di e patholoog anatoom, no ta poni ki ora e victima a wordo asesina. E abogado a bin cu un declaracion di un testigo H. kende a bisa cu e anochi di 4 di februari 1977, H. a prepara cuminda pa Geerman, esaki den presencia di e homber di fam Q. kende a keda un rato mas mira baseball na Television y despues a bay su cas. Segun e abogado, e victima a keda su so cu e testigo H. y cu Jose Geerman mientrastanto lo por a pega soño tambe. E abogado ta haya cu den e proces verbaal no tin nada concreto cu no ta descarta cu e asesinato lo por a tuma lugar riba 4 y no 5 di februari 1977. E la sigui bisa cu niun hende no por sospecha cu e homber H. tambe lo por a comet’e e asesinato aki y despues bay su cas. Aki tin posibilidadnan real cu e dos personanan aki tambe lo por a asesina Jose Geerman. Despues e abogado a sigui riba explicacionnan di e diferente raportnan traha den cual entre otro vingerprint por keda basta largo marca. ===Abogado Sjiem fat pidiendo pa laga su cliente den libertad=== Por ultimo e abogado a haya cu tin hopi duda di e culpabilidad di su cliente y a pidi Hof pa laga su cliente den libertad. Despues cu Huesnan a retira pa delibera un rato riba e peticion di e abogado Sjiem Fat, e presidente di Hof a bin bek bisando cu hof a rechasa e peticion di abogado Sjiem Fat, Nicolaas ta keda cera. Segun e abogado su cliente a firma su culpabilidad despues di a wordo maltrata pa dos ora largo door di polis y durante e reconstruccion e la wordo bisa kiko e mester haci. E acusado a conta kiko tur e la haci riba e dia di 4 pa 5 di februari 1977 Den corte na momento cu hues a puntra R. Nicolaas si e ta culpabel di a asesina Señor Geerman, e la contesta cu e no a mata Jose Geerman. E la conta cu dia 4 di februari 1977 e tabata na su cas na Zeewijk, hunto cu e doño di e cas, cu ta famia Maduro y cu algun amigo di e famia, nan a sinta henter dia na cas dal betro e.o nan a bebe brandy, despues nan a sigui cu rum. ===E acusado a pasa varios caminda y a topa varios amigo=== E acusado a sigui conta cu mas den oranan di atardi, e la sali bay dal un keiro den e caya principal di San Nicolas. E tabata bashi y tabata tin solamente 5 pa 10 florin cu ne. Entre 8 ‘or y 8’or y mey ela bay bishita un bon amigo un tal Iri kende ta un meneer di scol y supuestamente e tabata yudando Nicolaas skirbi un buki. Su amigo Kock a yude cu 3 florin. Aki hues a remarca segun e raport di reclassering Iri a declara cu ela mira Nicolas despues di 11’or. E acusado a keda insisti cu e meste tabata prome cu 9’or paso Weg Fontein Rumshop ta cera 9’or. Segun Nicolaas ta na weg Fontein Rumshop e la bay cumpra un botter di rum. Prome cu ela bay di Iri su cas, e la bay cumpra dos cerbes pa nan bebe. E acusado a bisa cu banda di 9’or e la bay bishita un amigo di dje Jossy na weg Fontein, pero e no tabata na su cas. E lo a bay busca placa fia cerca Jossy. Despues cu e la sali for di Jossy su cas e la sigui, e la bay cumpra un botter di rum y dos coca cola. Na caminda e la topa bin topa cu Daal, Marcelo, Rombley y Arends y Oiky. Nan a manda dos of 3 rond, e la bebe dos of tres Cerbes. Na e momentonan ey ainda e tabata tin e botter di rum y e dos coca colanan. E acusado a conta cu despues di mey anochi e la bay dal un keiro den centro di San Nicolaas E la sigui conta cu unda cu e la bay e tabata den compania di sr. Kappel. Den careda di 11’or Kappel a bira burachi y e la hibe su cas. Na e cas di kappel e la dal 3 sigaria. Den careda di mey anochi e la bay bek den centro di San Nicolas, pero prome cu esey e la pasa su cas cambia paña. E la bisti su jacket di jeans pa motibo cu den e temporada ey anochi ta bira mas frieu. Bebiendo, topando amigo, tambe bendiendo y dealmento di marihuana Den e centro nocturno di San Nicolas durante su bueltanan den e cayanan, tur caminda e tabata topa cu amigonan, na China Clipper e la topa cu Joy, despues e la bay na Tropicana, e tabata tin poco marihuana cu ne y a haci deal di marihuana, asina e la haya 5 dollar plus 10 florin. Hues a remarca cu Joy a declara cu ta cu un papel di 25 fls e la paga, Nicolaas a nenga te cu e la bisa hues, cu e la fia Joy 5 florin. Asina segun su persona su anochi a sigui bebiendo alcohol, topa cu su amigonan, bendiendo su marihuana y haci deal pa bende mas marihuana, paso e no tabata tin tur e marihuana riba dje, pero na su cas e tabata tin mas. Segun su persona e la pasa cu un amigo den Pastoor Hendrikstraat Segun su persona despues cu e la caba di keiro den Centro di San Nicolaas, e la pasa den Pastoor Hendrikstraat, e tabata acompaña pa un amigo y segun un testigo enberdad nan a mir’e cu un amigo pasa den Pastoor Hendrikstraat, pero kiko a sosode exactamente e marduga di 5 di Februari 1977 a/ta keda un misterio. ===Riba 13 di februari 1979, hof a sentencia R. Nicolaas cu 15 aña di castigo di prison=== Un cos ta sigur, for di investigacionnan haci a sali na cla cu e paña cu e la bisti e anochi aki, tabata na sanger humano, e mesun sanger cu tabata gespart na muraya den cas di Jose Geerman. E parti di Pastoor Hendrikstraat pasa banda di cas di Jose Geerman pa bay su cas na Zeewijk, con y kiko a pasa keda misterio. Riba 13 di februari 1979, Hof na Corsou a dicta sentencia, e acusado R. Nicolaas a keda condena na un castigo di prison di 15 aña. Maske cu Procureur General y Fiscal Arps a pidi 20 aña di castigo di prison pa e asesinato aki, pero Hof no a haya cu tin prueba di asesinato, pero si a conclui cu ta trata di homicidio den cual riba 5 di februari 1977 Jose Geerman a bira e victima. Pa e motibo aki R. Nicolaas a haya 15 aña di castigo di prison. E aña aki a haci 44 aña cu Jose Geerman a bay sosega, nos di arubanative.com, nunca a conoce Sr. Jose Geerman y ni su famia, si e tabata casa, divorcia of si e tabata tin un famia. Tampoco nos no conoce e asesino, di fam Nicolaas si e ta bibo ainda, ni si e ta na Aruba. E ta un susedido cu lo bay den historia como un caso misterioso y dificil pa compronde. Den nos investigacion nos no a encontra e motibo real pakiko Nicolaas lo por a asesina Jose Geerman. *UPDATE 28 februari 2021: Na 1971, Jose Geerman, su ruman homber Simon Geerman tabata riba e prome lista di MEP, Betico e tempo ey semper tabata bishita Jose Geerman pa conseho y guia, como cu e tabata un politico grandi den su tempo. Alabes e tambe tabata un persona cu tabata kier a mira su isla liber, como partner igual den Reino Hulandes y no manera tempo di Antias bou di Corsou. R. Nicolaas a sinta su castigo te na aña 1988, despues a bay biba na Hulanda y na mei di aña 2005, e la wordo cruelmente asesina. *Update: 5 maart 2021 Sr. Jose Geerman tabata casa cu Sra. Marina de Veer y hunto nan a haya tres yiu, dos homber y un muhe. Gobierno di Aruba na 1995 a inicia un proyecto cu tabata un plan di e gobierno anterior, pero cu a keda para. E proyecto tabata nombra cayanan na baluartenan di Aruba. Riba 7 di september 1995, gobierno di Aruba a cambia e nomber di Congoweg pa [[Caya Jose Geerman]].<ref>Congoweg wordt Caya José Geerman. "Amigoe". Curaçao, 07-09-1995, p. 7. Geraadpleegd op Delpher op 31-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644937:mpeg21:p007</ref> Investigando y lesando informacionnan nos por a conclui cu Jose Geerman, tabata mustra di tabata un persona cu un caracter fuerte y tabata para na banda di e homber chikito, tambe e tabata un defensor di nos naturalesa, e tabata stima Aruba, su tradicionnan, su cultura etc. E tabata un persona cu kier a mira su isla keda perserva. Jose Geerman no tabata solamente un politico, pero un escritor, defensor di Aruba, un persona patriotico y tabata para pa locual e ta kere aden. Jose Geerman no tabata tin miedo di expresa su mes, pero di otro banda e tabata un persona humano cu a duna un otro di come, bebe y drumi y a wordo paga cu morto, un traicion hopi cruel. mhleqz17y5xcj3hxtvfhdi4joyke2rb 192367 192366 2026-05-31T18:49:10Z Caribiana 8320 192367 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ {{Infobox politico| variante = a | nomber = Jose Geerman | nomber completo = | fecha nacemento = [[13 di mei]] [[1963]] | luga nacemento = {{ABW}} | fecha fayecimento = | luga fayecimento = | pais = {{ABW}} | partido = [[Partido di Pueblo Arubano]] (AVP) 1949-1957?<br>[[Partido Patriotico Arubano]] (PPA) | titulo = | temporada1 = 1949-1951<br/> 1954/55? - 19? | funcion1 = Miembro di [[Parlamento di Antias Hulandes]] | temporada2 = 1951 | funcion2 = Diputado | website = }} '''Jose Geerman''' (☆ [[19 di mart|19 di maart]] [[1917]] na [[Aruba]] – † [[5 di febrüari|5 di februari]] [[1977]] na [[Pastoor Hendriksstraat]], [[San Nicolas]]) tabata un poeta y politico [[Aruba|Arubiano]]. E tabata miembro di [[Parlamento di Antias Hulandes]] di 19.. te 197? Ademas riba nivel insular, el a sirbi como diputado di Colegio Ehecutivo y como miembro di Conseho Insular. == Biografia == Jose Geerman tabata e di dos yiu di e cinco yiu di Bernard (MO Dichi) Geerman (1886-1972). NOTES *[https://arubanative.com/2021/02/26/historia-di-aruba-un-gran-politico-na-aruba-a-wordo-asesina-cruelmente-pa-un-persona-cu-e-la-duna-di-come-bebe-y-a-dune-luga-di-drumi/ Un gran politico na Aruba], arubanative.com (26 februari 2021) Nos a dedica e historia aki na un gran Arubiano, un politico, defensor di e obreronan y di e naturalesa di Aruba. Un persona cu tabata tin hopi amor pa su isla, hopi ambicion, a skirbi buki, skirbi letra pa cancion y varios articulonan cu a keda publica den corantnan di antes, pero lamentabelmente na aña 1977 destino tabata tin un otro plan pa e gran persona aki. Den un forma hopi cruel y tristo e la wordo asesina, su asesino tabata un persona cu e la saca man yuda, pa despues e wordo paga cu morto. Jose Geerman a nace riba 19 di maart 1917, como hoben e la bay traha na L.A.G.O., pero hopi lihe Jose a ripara cu e tin un ambicion grandi den su bida, cual ta drenta den politica. Na aña 1949, e la tuma e reto grandi aki, durante su carera como politico e la ocupa varios funcionnan halto, entre otro deputado di Aruba, Miembro di Staten di Antias, Miembro di Eilandsraad di Aruba. Su prome eleccion tabata dia 17 di maart 1949, un eleccion cu tabata hopi importante y unico pa Aruba. Pa prome biaha cu Jose Geerman a bay riba un lista politico tabata e eleccion di 17 di maart 1949. Un eleccion completamente diferente na Aruba. Esaki tabata pa dos motibo, e elecion aki pa prome biaha e ser femenina biba na Aruba, por a eherce su derecho di vota y alabes nan por a postula nan mes tambe como candidato riba e partidonan politico. Señora Laura Wernet Paskel dfm tabata e dama cu a bringa pa muhenan na Aruba haya e derecho di voto y alabes tabata e prome dama cu a subi un lista politico. E otro motibo hopi importante tabata cu e elecion aki, di tres representante den Staten di Antiyas, Aruba a logra haya 8 asiento, mes tanto cu Corsou, den e Staten nobo di Antiyas. === Jose Geerman a bira miembro di Parlamento di Antias Hulandes === E dia di elecion mas cu 10 mil persona biba na Aruba a bay eherce nan derecho di voto, E resultado tabata A.V.P. a logra haya mayoria di asiento cu tabata 5 asiento y U.N.A. a haya tres asiento. E candidatonan cu a wordo escohi pa A.V.P. pa representa Aruba den e Staten di Antias, tabata Sr. J.Henny Eman (Henny bieu), Juan Irausquin, Porfirio Croes, Moses De Cuba y Jose Geerman. E otro tres representantenan tabata di U.N.A. tabata Felepito Tromp(ex gobernador), Dr. Dussenbroek y Mario Arends. Na augustus 1951, Jose Geerman a bira deputado di Eilandsraad y no por a keda ocupa e puesto di miembro di Staten di Antiyas y a wordo remplaza pa Dr. De la Fuente.<ref>VERVANGING GEERMAN. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 11-08-1951, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 31-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010402431:mpeg21:p003</ref> Despues di e kiebro den A.V.P., un grupo cu tabata riba lista di A.V.P. a bandona A.V.P. y a lanta P.P.A., hopi hende tabata specula e posicion di Sr. Jose Geerman, pero Shon A Eman na 1955 a bisa bon cla cu Jose Geerman ta un candidato fiel di A.V.P. y cu sigur no lo bandona e partido, Avp. E resultado di e elecion e aña ey, A.V.P. a haya dos asiento so den Staten di Antiyas, e dos asientonan aki a wordo ocupa pa Shon A Eman y Jose Geerman. Jose Geerman mester a retira prome como deputado pa por a ocupa e puesto di miembro di Staten di Antiyas. Na October 1957, Jose Geerman a bira malo y mester a bay Caracas pa un siman pa tratamento medico. ===Jose Geerman a bandona A.V.P. y a join P.P.A.=== E aña 1958 no tabata un aña facil pa Jose Geerman, despues di casi 10 aña di tabata un politico hopi activo den e fila di A.V.P., e la dicidi di distancia di e partido aki y join P.P.A. Sr. Geerman a bisa bon cla cu e por steun gobierno, pero e mester por cumpli cu e deseonan di e obreronan. SI no e no por steun e gobierno aki. Den ana 1959 el a bira miembro di directiva di PPA. Riba lista di PPA el a obtene 592 voto personal pa eleccion 1958 pa Parlamento di Antias Hulandes.<ref>Hoeveel stemmen kregen de Arubaanse candidaten?. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 03-09-1958, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 31-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010405127:mpeg21:p005</ref> Riba nivel insular el a obtene 555 voto personal pa eleccion 1959 y un asiento den Conseho Insular, cual el a sa di mantene na 1963 cu votonan preferencial.<ref> Zo vielen de stemmen op Aruba Oranjestod.—De stemmen vielen ols volgt: P.P.A.. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 27-05-1959, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 31-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010997617:mpeg21:p005</ref> Na augustus 1962, Sr. Geerman despues di eleccion a dicidi di no acepta e asiento di miembro di Staten di Antias mas y a bay Hulanda, cu verlof. Jacobo “Coco” Erasmus a tuma e asiento di miembro di Parlamento di Antias. ===Preocupacion pa e desempleo creciente=== Sr. Geerman durante un reunion di eilandsraad na 1963, a pidi Gobierno pa no hunga politica di avestrus, pero e tabata sa bon cu Gobierno no lo stroba LAGO di introduci 40 ora di trabou pa siman, pa su trahadonan. Sr. Geerman tabata mas preocupa cu e desempleo creciente e tempo ey, pa motibo cu LAGO tabata lay off hende, durante reunion e la haci un pregunta si acaso e trahadonan cu a perde trabou na LAGO, no lo por bay traha na Hulanda. E opcion aki tabata simplemento un sugerencia, pa motibo cu e tempo ey, no tabata tin suficiente trahado na Hulanda y madre patria tabata importa trahado for di Spaña, Italia etc. ===Entrega di un peticion pa 40 ora di trabou pa siman=== Jose Geerman hunto cu mas miembro di fraccion di PPA, na 1964 a entrega un peticion na e presidente di Eilandsraad pa introduci 40 ora di trabou pa siman, pa tur obrero y tambe tur e trahadonan di gobierno. Pa haci esaki mescos cu recientemente a wordo introduci pa LAGO y SHELL. Na fin di 1964 Sr. Geerman a bira malo y prome siman di januari 1965, e la wordo interna na Hospital, dia 20 di Januari 1965, e la sali for di hospital, pero e tabata tin mester di hopi sosiego. ===Reunion di presupuesto 1965=== Durante tratamento di e presupuesto diamars 9 di februari 1965, Sr. Geerman ferozmente a expresa su mes, pa locual Hulanda tabata haci cu Antias, e tempo Hulanda tabata haci hopi dificil pa financia proyectonan na Antiyas, nan no tabata aproba tur proyecto di biaha, pero nan tabata studia cada proyecto apart y tabata dura masha hopi pa cada proyecto wordo financia. Pero ora di financia otro pais, nan no tabata haci asina dificil. Sr. Geerman a pidi pa Antiyas pone un representante ” estilo watchdog na Hulanda y na Brussels pa percura cu e financiamento bay mas lihe. E la propone na gobierno pa tur hende traha 8 ora pa dia y maximo 45 ora pa siman, ” tempo di catibu a pasa”. E la pidi Gobierno di Antiyas institui mas pronto cu ta posibel un comision pa stipula e gramatica, ortografia y vocabulario di Papiamento, pa motibo cu su persona ta skirbiendo un buki y ainda no tin reglanan pa skirbi Papiamento. Tambe e la pidi gobierno pa haci algo cu e tarifanan hopi halto di electricidad y hopi mas punto valioso cu e la trece dilanti pa trata na logra e felicidad y tranquilidad na Aruba. ===Jose Geerman como escritor=== Señor Geerman tabata tin varios hobby y un di nan tabata skirbi. Na April 1965, Jose a skirbi un buki, e titulo tabata “Juancho di Rooi Spokie” e la splica bon cla cu e buki no tin nada di haber cu politica, pero su amor pa e folklor, e cultura di Aruba. Na 1961 e la yega di skirbi un articulo cu a keda publica den Simadan, e titulo di e articulo tabata “Awa cero y maishi rabo”. Durante hopi aña e tabata colecta informacion pa skirbi un buki, su intencion tabata pa publicanan despues cu e bay cu pensioen, pero e no por a warda asina hopi mas. Gezaghebber di e tempo ey Sr. O. Henriquez a haya e prome exemplar pa lesa. ===Invitacion di Gobernador Debrot=== Diadomingo 24 di oktober 1965 Gobernador di Antias di e tempo ey Señor Debrot, a invita algun escritor local pa un encuentro cu su persona kende tambe ta un escritor. Cada invitado a presenta na Gobernador nan bukinan. Jose Geerman tambe tabata un di e invitadonan, e no tabata solamente un politico, pero un escritor Arubano tambe. ===“Oh Lovely Moonlight” un poesia cu a wordo uza como letra pa un cancion=== Jose Geerman, banda di tabata un politico, un escritor di buki y articulo den corant, tabata tin mas talento, entre otro di skirbi letra pa cantica. Jose Geerman, te hasta a yega di haya un oferta for di un compania discografico Mericano, pa un cancion cu ela composita ” Oh lovely Moonlight” tambe nan a pidi Geerman pa manda mas composicion di cantica. “Oh Lovely Moonlight”, a wordo skirbi 30 aña prome pa Jose Geerman como un poesia tocante Moonlight, e poesia aki a wordo traduci na ingles y a wordo uza como letra di un cancion. El a manda esaki pa e compania discografico.<ref>„Oh lovely moonlight" Staten- en raadslid L. Geerman opplaat. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 25-10-1965, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 31-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462451:mpeg21:p006</ref> E prome persona cu a canta e cancion aki tabata Ernie Susser y esaki a wordo graba riba disco como prueba y a wordo manda pa e compania mericano. E compania tabata dispuesto pa graba e disco aki, pero a conseha Geerman pa busca un cantante mas conoci pa canta e cancion aki. ===Un proyecto di Jose Geerman “Masiduri”, su amor pa e naturalesa di Aruba=== Na Januari 1967, un grupo di miembro di Eilandsraad a haci un bishita na e herbebossing proyect na Miramar. E herbebossing proyect tabata inclui cu annualmente lo planta entre 2 mil pa 3 mil mata. E proyecto tabata mustrando hopi exitoso, mirando cu 80 porciento di e matanan a logra crece. Pa evita cu cabrito ta come e matanan, nan tabata wordo protegi pa barinan di zeta. E ultimo parti di e bishita di e miembronan di Eilandsraad, tabata Masiduri. Masiduri tabata un lugar hopi stima pa Jose Geerman. Jose Geerman a inicia e proyecto aki y su intencion tabata pa haci e area aki un natuurreservaat, caminda e flora y fauna hunto lo por wordo protegi. Na 1964 Señor Geerman como hefe di werkverschaffing a cuminsa cu e proyecto di Masiduri, conhuntamente cu e trahadonan di Werkverschaffing. Sr. Geerman su amor, aprecio y e empeño pa perserva e naturalesa di Aruba tabata hopi grandi. Jose Geerman kier a perserva e Aruba di antes pa futuro generacionnan. E amor grandi cu e tabata tin pa Aruba su naturalesa, a haci’e cuminsa cu e proyecto aki y hopi lihe a bira exitoso. Jose Geerman hunto cu e trahadonan di Werkverschaffing a haya un tereno di 60 hectare, prome stap tabata pa cera e tereno aki bon. Despues cu nan a haci e tereno aki limpi, nan a cuminsa planta matanan di Aruba. Tambe nan a traha un cas di torta y a pone varios articulonan di antes den e cas. Na 1967 tabata tin 1397 mata riba e tereno di Masiduri, di cual tabata tin almendra, guyaba, barba di joncuman, sorsaca, rucu, Karawara Spaño y varios otro mata tambe. Durante e bishita orguyosamente Sr. Jose Geerman a mustra su coleganan e mata di Eucalyptus cu e la manda busca for di Australia y cu tabata creciendo bon na Aruba. Sin lubida cu riba e tereno na Masiduri tin como 22 sorto di parha. Wawoe, totolica, barica geel, moffie, Gonzalito, chonchorogai etc. Segun Geerman, Masiduri a haya hopi atencion di LAGO y e idea tras di e proyecto aki tabata pa cuminsa trece e muchanan di scol na Masiduri pa asina siñanan mas di Aruba su naturalesa y e Aruba di antes. ===Jose Geerman a keda deteni, despues di accidentalmente a tira riba un hoben=== Diasabra 28 di october 1967, tabata un dia scur den bida di Sr. Geerman. Den oranan di merdia Jose Geerman a dicidi di bay dal algun drinks na un lugar na San Nicolas, e bario caminda e tabata biba. Jose Geerman despues di algun drinks a lanta pa bay paga su cuenta, aki ta caminda cu a sosode un accidente basta fastioso pa Sr. Geerman. Na momento cu e la hinca man den su saco, pa bay saca placa pa paga su cuenta, pa su mala suerte e revolver cu e tabata tin hinca den su saca di carson, sin cu e por a yuda a los un tiro y a herida un hoben cu ni conoce Sr. Geerman. E hoben A. Angela di 25 aña a keda herida na e parti abou di su barica.<ref>ONGELUKKIG TOEVAL Revolver statenlid afgegaan; man gewond Verdachte weer op vrije voeten. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 30-10-1967, p. 1. Geraadpleegd op Delpher op 31-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463761:mpeg21:p001</ref> Na momento cu Sr. Geerman a mira sanger, e la spanta y a sali na careda bay. E hoben a wordo hiba hospital pa tratamento medico, pero despues a resulta cu e herida no tabata serio. Polis a wordo pidi pa haci e investigacion. Jose Geerman kende tabata e tempo ey tabata un miembro independiente di Staten di Antiyas, un rato prome di e susedido e tabata tin un discussion cu yiu homber di un minister di Antiyas. Despues di un rato polis a bin topa cu Geerman sinta banda di lama na Grapefield. Geerman tabata poco bebi, e la keda deteni pa mas investigacion y diadomingo den careda di 1’or di merdia e la wordo laga den libertad. ===Jose Geerman su deseo pa Aruba sali for di e constelacion Antiano=== Na e mesun aña aki, 1967, Jose Geerman kende pa hopi aña tabata pertenece na P.P.A., a dicidi di bira independiente y tabata di opinion cu Aruba mester sali for di Antiyas. Su deseo tabata pa Aruba sali for di e constelacion Antiyano, pero keda den Reino. ===Geerman a tuma su retiro for di partido PPA=== E tabata mira e futuro di Aruba den Antias Hulandes basta scur, Geerman tabata boga pa un Aruba banda di Corsou y no bou Corsou. Algun miembro di PPA a firma un acuerdo, sin consulta cu su persona, esaki tabata e motibo principal pa e la retira for di P.P.A. Segun su persona cu locual nan a firma, Corsou lo por tuma un posicion mas dominante contra Aruba. Esaki pa su persona sigur ta algo inaceptabel. Durante un reunion e la bisa, ” Pa loke ta trata Aruba, mi por asegura cu e repartimento di asientonan di gobierno di antiyas, lo ta e motibo principal pa den futuro desolve Antiyas Hulandes for di otro. Futuro lo demostra locual mi ta bisando.” Y despues di basta aña señor Geerman a haya rason. Na Aruba, e retiro di Geerman for di PPA sigur no a bin como sorpresa, paso Sr. Geerman ta conoci pa expresa su mes y tabata wordo mira como e zorgenkindje di P.P.A. caba, e tabata duna un impression di ta un politico cu no tabata baila riba tur tono. ===“Hot Latin Blood”, otro buki mas skirbi pa Jose Geerman=== Na 1968, Jose Geerman cu e uitgeverij Carlton Press Inc. na New York a pubica un buki yama “Hot Latin Blood” , e buki aki ta bay over di dos famia na Aruba.<ref>Hot Latin Blood Boek van José Geerman. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 30-12-1967, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 31-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463810:mpeg21:p005</ref> E buki aki su meta tabata pa e lesadonan haya sa mas di e bida diario di famianan na Aruba. E buki ta describi tambe e isla y su habitantenan. Esaki no tabata e unico buki, paso e tempo ey Geerman tabata trahando riba un buki di Antias hulandes, cu ta cuminsa cu e Ronde Tafel Conferentie. Carlton Press Inc,a describi Jose Geerman como un persona cu a biaha hopi, cu a conoce mundo y ta papia 4 idioma. Jose Geerman a sigui un curso di Journalistiek na Newspaper Instituut na Merca y tambe a bay curso na Bennet College. ===Jose Geerman a retira pa semper for di politica=== Sr Jose Geerman na Juni 1969, a dicidi di retira for di politica, despues di 20 aña di tabata un politico basta activo riba A.V.P. y despues P.P.A.<ref>Jose Geerman uit de politiek. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 26-06-1969, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 31-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463317:mpeg21:p005</ref> Jose Geerman a subi riba lista di A.V.P. na Maart 1949 y semper a sali na defensa di e homber chikito, e obrero, e naturalesa di Aruba etc. Na Juni 1969, Jose a dicidi di retira pa motibo di salud, e no por a sigui sirbi e pueblo mas y a gradici Aruba, muy en particularmente Antillas Hulandes y tur otro persona pa a dun’e un chens di por a sirbi Aruba y Antias. Aruba como eilandsraad lid y deputado. Pa Antiyas Hulandes pa a forma parti di Staten di Antias. ===Jose Geerman, un amante di naturalesa === Jose Geerman como un persona cu ta stima naturalesa a keda activo skirbiendo articulonan pa publicacion den corantnan. Entre otro un articulo cu e la skirbi, na Juli 1971, den cual e la expresa su rabia y dolor, mirando con LAGO tabata haciendo cu e poco naturalesa cu Aruba tin. Segun su persona LAGO y Shell tabata manda riba Antiyas Hulandes, na varios ocasion e la critica esaki caba y ta hayando dia pa dia mas rason. LAGO a daña e costa di Aruba, Segun e la skirbi den su articulo ” Prome a deposita resto di azeta y haci tur nos costa blanco preto preto. LAGO a carga santo blanco for di nos costa manera nan ta haya ta bon, no a tene cuenta cu e matanan di druif y ni cu nos naturalesa. E la sigui reclama cu Gobierno a duna LAGO un tereno pa traha un refineria, pero no pa haci y deshaci. Segun su persona LAGO a dempel e lagoen na [[Baby Beach]], caminda e piscadonan di San Nicolas tabata bay coy haas, tur e piscanan aki a muri.” Den su articulo e tabata roga autoridad pa bay mira kiko ta pasando cu e lagoen. Segun su persona LAGO a destrui e naturalesa por completo, como un persona cu ta aprecia e poco naturalesa cu Aruba tin, e la pidi pa stop di laga LAGO di sigui haci y deshaci cu e beachnan di San Nicolas, pa nan stop cu e practica destructivo aki. Na final di su articulo e la bisa “Laga nos tur juda spaar un poco di e naturaleza cu nos tin! Autoriad y pueblo di Aruba.. Man na Obra!” Jose Geerman Un amante di Naturaleza. ===Jose Geerman, un consehero, un persona critico=== Na 1974, e la acerca Betico Croes y Sr. Watty Vos kende e tempo ey tabata Minister, ambos a haya un telegram for di Jose Geerman den cual e ta pidinan pa interveni contra tur cu ta trapando of kier trapa riba derecho di e obreronan. ===Jose Geerman formando parti di e comision di 18 di maart 1976, institui pa Gobierno di Aruba=== Na cuminsamento di Maart 1976, e deputado di e tempo ey Sr. Nelson Oduber a instala un comission pa prepara y hinca un programa den otro, pa e celebracion di 18 di maart, na Stadion caminda a presenta e bandera y e himno oficial di Aruba. E comision tabata consisti di 13 persona entre otro, Godfried “Fifi” Eman como Presidente, Julio Maduro como vice presidente, Rufo Odor, Albert Eman, Holmo Henriquez, Maybelline Arends Croes, John Merryweather, Atan Lee, Rafael Estrada, Milo Croes, Augusto Croes y Jose Geerman. Pastoor Hendrikstraat, San Nicolas: Diasabra 5 di januari 1977, den oranan di mainta e curpa sin bida di Sr. Jose Geerman a wordo haya den su cas drumi riba un sofa. Sr. Geerman tabata tin 59 aña, E la wordo severamente maltrata cu un bloki y a fayece. E noticia aki a core hopi lihe rond di Aruba. Dilanti su cas tabata tin un multitud grandi di persona cu a bay mira pa nan mes kiko tabata pasando. ===Hopi lihe a detene un sospechoso=== Na prome instante autoridad no kier a duna mucho informacion encuanto e causa di su morto, pa motibo cu nan tabata bezig cu investigacion. E noticia di e morto di Señor Geerman a crea un consternacion grandi den e pueblo di Aruba. Hopi lihe a logra detene un sospechoso. Diadomingo 6 di Februari den careda di 6’or di atardi, Polis a detene R. Nicolaas como sospechoso den e caso di asesinato di Jose Geerman. R. Nicolaas pa algun aña atras tambe tabata riba lista como candidato pa e grupo di hobennan y regularmente por a mira R. Nicolaas den compania di e victima. E la keda deteni pa interogacion. ===Dos persona mas deteni como sospechoso=== Diadomingo pa dialuna e recherchenan cu tabata encarga cu e caso aki, a logra detene dos persona mas, cual ta M.H. y H.K. Mientrastanto e sospechoso R. Nicolaas a keda para ariba cu e no tin nada di haber cu e asesinato di Jose Geerman. E investigacion a sigui cana su caminda.E sospechosonan rM.H. y H.K. pa falta di purba nan a wordo laga hopi lihe bek den libertad. ===Entiero di Jose Geerman=== Diahuebs 10 di Februari 1977, a tuma luga e entiero di Jose Geerman, esaki tabata den careda di 4’or y mey di atardi, cu e la wordo hiba na su ultimo luga di sosiego. E entiero di Geerman tabata un entiero cu a haya hopi hende, hopi amigo y conocirnan di Jose a hibe na su ultimo luga di sosiego, cu ta e santana catolico na San Nicolas. Na e entiero por a mira, entre otro Betico Croes, Marco Bislip, Hilario “Lala” Angela y ex miembronan di Staten Ernst Finck y Fabian Kelly. Confesion di e prome sospechoso R. Nicolaas Diabierna 18 di februari, porfin e recherchenan a haya un confesion di e sospecho R. Nicolaas, cu hopi lihe despues di e asesinato di Jose Geerman a keda deteni. E la confesa cu na un forma hopi violento y cruel e la asesina Jose Geerman. Maske cu Recherchenan ya a haya un cantidad grandi di pruebanan tecnico contra Nicolaas, entre otro vingerprint riba un camisa di e sospechoso cu rastro di sanger humano. Esaki a wordo manda pa Gerechtelijk Laboratorium di Prof. Froenjes na Den Haag. Potret di Prof. Froenjes Dr. De Witte, kende ta e specialista di Sanger a informa autoridad local, cu e manchannan riba e camisa ta di sanger humano. Maske na prome instante e sospechoso a keda nenga, Dialuna 21 di februari 1977, e la confesa di a asesina Jose Geerman. ===Prome biaha cu e caso aki ta wordo atende den corte=== E la keda casi un aña cera prome cu su caso a bin dilanti. Diabierna 3 di februari 1978, e mester a presenta den corte. Fiscal a exigi 20 aña di castigo di prison, cuminsando for di e dia cu Nicolaas a wordo deteni cu ta 6 di februari 1977, esaki tabata e exigencia di Fiscal contra R. Nicolaas. E acusado R.Nicolaas cu na comienso di su detencion a admiti su culpabilidad, pero despues a cambia su declaracion, den corte a keda persisti cu e ta inocente. Hues su siguiente siman a keda di duna sentencia. E caso aki a haya hopi atencion di pueblo y tambe di e alumnonan di scol di polis. E caso a wordo trata extensamente, tur e sucedidonan a wordo describi for di e anochi prome cu e asesinato. Tur e declaracion di e acusado, di e testigonan y tambe di e 4 recherchenan cu tabata encarga cu e investigacion di e caso aki a wordo scucha. E acusado R. Nicolaas a wordo condena pa morto, subsidair doodslag, subsidair maltrato severo, cometi premedita cu morto como consecuencia. Subsidiair maltrato cometi cu un arma. Descripcion di e susedido, durante tratamento den corte. E caso aki pa e tempo ey, tabata un di e casonan mas complica y dificil den historia di Aruba y alavez misterioso. Especialmente si considera e asesino un persona cu e victima a duna di come, bebe y un luga di biba. Segun e acusado Nicolaas, e la admiti di a asesina Jose Geerman pa motibo cu e la wordo poni bou pression, castiga y golpinan cu e lo ricibi a pone cu e la firma, pero en realidad e ta inocente. ===Fiscal Arps di e tempo ey tabata convenci cu R. Nicolaas ta e asesino=== Fiscal Arps a acusa R. Nicolaas di a asesina intencionalmente y segun un plan prepara di antemano pa mata Jose Geerman den su cas, mientras e tabata drumi den su sofa. Segun fiscal, Nicolaas por a drenta e cas ya cu te cu un siman prome cu e asesinato e tabata biba den e cas aki y e cachonan conoce su persona caba y no lo blaf e. E tabata mescos cu un yiu pa Jose Geerman. E la kita dos shutter banda pariba di e cas y a drenta paden, e la haya Jose drumi riba un sofa den su sala, Nicolaas a comete e crimen cu un bloki of algo por estilo, e slanan cu Jose Geerman a ricibi tabata na e parti robes di su cabes y esaki tabata fatal y mas sigur Jose lo a muri al instante. Durante investigacion a bin topa cu restonan di cement na su heridanan, e cement aki lo mester ta di e bloki cu a wordo uza pa agredi señor Geerman na su cabes. E bloki mes, cu a wordo usa pa asesina Geerman, cual lo mester tin sanger y cabey na dje ainda, no a wordo haya. Autoridad a haya un spoor di un vingerprint di un duim di R. Nicolaas na momento cu lo a saca e shuttersnan di e bentana, pa drenta paden. Nicolaas a contesta cu esaki a pasa na momento cu e la bay mira paden. ===Tur investigacion ta mustra cu Nicolaas mes ta e asesino=== E raport di specialistanan tecnico a confirma cu e vingerprintnan haya, ta cuadra cu esun di e Nicolaas. E fiscal a mustra tambe cu a haya algun mancha chikito di sanger riba e paña cu Nicolaas a bisti e anochi aki. E abogado di R. Nicolaas a puntra si e pruebanan ta convence hues. E abogado a puntra cu si e declaracionnan di e polisnan ta prueba suficiente, segun e abogado, lastimamente cu na Aruba nan no por ni bisa exactamente ki ora un persona lo a fayece. Dia 10 di februari 1978, R. Nicolaas a sali liber di tur acusacion Riba 10 di februari 1978, Hues a dicta sentencia y R. Nicolaas di 28 aña a gana su caso, e la haya vrijspraak. E siman anterior durante e tratamento di e caso den corte, Fiscal a exigi 20 aña di castigo di prison y un siman despues den oranan di mainta Hues a haya cu e ponenciana contra R. Nicolaas, no ta legal y e pruebanan no ta convence su persona. Mientras cu R. Nicolas a wordo laga den libertad, fiscal a bira apela. Fiscal a apela, mesora despues di a scucha e sentencia di Hues den cual a duna R. Nicolaas vrijspraak. Fiscal su motibo tabata cu e sospechoso aki no tin un lugar fiho di biba y ultimo lo tabata biba den grotnan na San Nicolaas, pa ta sigur cu e acusado ta bon na altura di e apelacion aki y tambe e la wordo mesora poni riba papel y firma pa e acusado. R. Nicolaas a keda algun luna den libertad y lo mester a presenta den corte na November 1978, pero Hof a bolbe restrasa e tratamento di e caso di asesinato di Sr. Geerman, e rekmento di e caso tabata tin di haber cu e abogado nobo di R. Nicolaas. Abogado Sjiem fat tabata tin mester mas tempo pa studia e caso. Durante e prome caso den corte Nicolaas a wordo representa pa abogado Tjong Ajong, den cual hues a dun’e vrijspraak. Procureur General a duna ordo pa mesora detene R. Nicolaas Na momento cu e caso a keda posponi, Procureur General a duna ordo pa detene y cera R. Nicolaas te ora su caso bin dilanti riba e fecha nobo di 23 di januari 1979. Dia 23 di januari 1979, durante e tratamento di e caso Procureur General tambe a keda para riba 20 aña di castigo di prison cu anteriormente fiscal tambe a pidi pa R. Nicolaas, kende e tempo ey a cumpli 29 aña. E Procureur General ta haya cu ta prueba cu Nicolaas a asesina e ex politico, ex miembro di Staten Jose Geerman riba 5 di februari 1977 den su cas na [[Pastoor Hendrikstraat]]. E victima a wordo haya riba e dia aki den careda di 11’or di mainta, morto den un sofa. Segun raportnan di expertonan e lo a wordo asesina den careda di 4’or di marduga. ===Procureur General a baha pisa riba Nicolaas=== P.G. den corte a resumi tur locual a sosode for di dia 5 di februari 1977. Procureur General a ilustra tur e pruebanan cu nan a acumula contra Nicolaas demostrando su culpabilidad, entre otro e hecho cu riba e shuttersnan di glas a haya su fingerprints. E la saca e shuttersnan pa drenta den e cas di e victima, esaki segun expertonan. Tambe riba e jacket cu Nicolaas tabata tin bisti e anochi aki, nan a haya mancha di sanger cu ta cuadra cu e mesun sanger cu a wordo haya na e muraya den e cas di Jose. Nicolaas a bisa cu dia 24 di januari 1977 despues cu e la haya un pleito cu Jose, na e cas di Jose, su persona no a bolbe mas na e cas aki. P.G. tabata tin duda den esaki. E vingerprintnan riba e shuttersnan, segun e expertonan no ta mas bieu cu 1 of dos dia. P.G. a sigui bisa cu e ta haya cu un persona a wordo mata den un forma hopi inhumano, mientras cu e victima tabata simplemente drumi trankil den su cas. E victima nunca lo por a biba pensa cu un hende, cu e la duna di come, bebe y un luga di biba por a hasi algo asina cu ne. Pa e motibo aki P.G. a exigi 20 aña di castigo di prison. ===Abogado Sjiemfat pa dos ora largo defendiendo su cliente=== Abogado Sjiem Fat, e abogado defensor a hiba un defensa cu a dura dos ora y tabata hopi interesante. Segun e abogado e fingerprintsnan nan por ta di paden tambe y no necesariamente ta di pafo. muy bien por ta ora e lo por a habrinan, mirando cu e acusado a biba den e cas aki y regularmente tabata haci e shutternan limpi, segun e abogado Nicolaas mester a press riba nan paso tin di e shuttersnan aki cu no ta habri facil. Abogado defensor a lubida un aspecto hopi importante cu den e raport di e patholoog anatoom, no ta poni ki ora e victima a wordo asesina. E abogado a bin cu un declaracion di un testigo H. kende a bisa cu e anochi di 4 di februari 1977, H. a prepara cuminda pa Geerman, esaki den presencia di e homber di fam Q. kende a keda un rato mas mira baseball na Television y despues a bay su cas. Segun e abogado, e victima a keda su so cu e testigo H. y cu Jose Geerman mientrastanto lo por a pega soño tambe. E abogado ta haya cu den e proces verbaal no tin nada concreto cu no ta descarta cu e asesinato lo por a tuma lugar riba 4 y no 5 di februari 1977. E la sigui bisa cu niun hende no por sospecha cu e homber H. tambe lo por a comet’e e asesinato aki y despues bay su cas. Aki tin posibilidadnan real cu e dos personanan aki tambe lo por a asesina Jose Geerman. Despues e abogado a sigui riba explicacionnan di e diferente raportnan traha den cual entre otro vingerprint por keda basta largo marca. ===Abogado Sjiem fat pidiendo pa laga su cliente den libertad=== Por ultimo e abogado a haya cu tin hopi duda di e culpabilidad di su cliente y a pidi Hof pa laga su cliente den libertad. Despues cu Huesnan a retira pa delibera un rato riba e peticion di e abogado Sjiem Fat, e presidente di Hof a bin bek bisando cu hof a rechasa e peticion di abogado Sjiem Fat, Nicolaas ta keda cera. Segun e abogado su cliente a firma su culpabilidad despues di a wordo maltrata pa dos ora largo door di polis y durante e reconstruccion e la wordo bisa kiko e mester haci. E acusado a conta kiko tur e la haci riba e dia di 4 pa 5 di februari 1977 Den corte na momento cu hues a puntra R. Nicolaas si e ta culpabel di a asesina Señor Geerman, e la contesta cu e no a mata Jose Geerman. E la conta cu dia 4 di februari 1977 e tabata na su cas na Zeewijk, hunto cu e doño di e cas, cu ta famia Maduro y cu algun amigo di e famia, nan a sinta henter dia na cas dal betro e.o nan a bebe brandy, despues nan a sigui cu rum. ===E acusado a pasa varios caminda y a topa varios amigo=== E acusado a sigui conta cu mas den oranan di atardi, e la sali bay dal un keiro den e caya principal di San Nicolas. E tabata bashi y tabata tin solamente 5 pa 10 florin cu ne. Entre 8 ‘or y 8’or y mey ela bay bishita un bon amigo un tal Iri kende ta un meneer di scol y supuestamente e tabata yudando Nicolaas skirbi un buki. Su amigo Kock a yude cu 3 florin. Aki hues a remarca segun e raport di reclassering Iri a declara cu ela mira Nicolas despues di 11’or. E acusado a keda insisti cu e meste tabata prome cu 9’or paso Weg Fontein Rumshop ta cera 9’or. Segun Nicolaas ta na weg Fontein Rumshop e la bay cumpra un botter di rum. Prome cu ela bay di Iri su cas, e la bay cumpra dos cerbes pa nan bebe. E acusado a bisa cu banda di 9’or e la bay bishita un amigo di dje Jossy na weg Fontein, pero e no tabata na su cas. E lo a bay busca placa fia cerca Jossy. Despues cu e la sali for di Jossy su cas e la sigui, e la bay cumpra un botter di rum y dos coca cola. Na caminda e la topa bin topa cu Daal, Marcelo, Rombley y Arends y Oiky. Nan a manda dos of 3 rond, e la bebe dos of tres Cerbes. Na e momentonan ey ainda e tabata tin e botter di rum y e dos coca colanan. E acusado a conta cu despues di mey anochi e la bay dal un keiro den centro di San Nicolaas E la sigui conta cu unda cu e la bay e tabata den compania di sr. Kappel. Den careda di 11’or Kappel a bira burachi y e la hibe su cas. Na e cas di kappel e la dal 3 sigaria. Den careda di mey anochi e la bay bek den centro di San Nicolas, pero prome cu esey e la pasa su cas cambia paña. E la bisti su jacket di jeans pa motibo cu den e temporada ey anochi ta bira mas frieu. Bebiendo, topando amigo, tambe bendiendo y dealmento di marihuana Den e centro nocturno di San Nicolas durante su bueltanan den e cayanan, tur caminda e tabata topa cu amigonan, na China Clipper e la topa cu Joy, despues e la bay na Tropicana, e tabata tin poco marihuana cu ne y a haci deal di marihuana, asina e la haya 5 dollar plus 10 florin. Hues a remarca cu Joy a declara cu ta cu un papel di 25 fls e la paga, Nicolaas a nenga te cu e la bisa hues, cu e la fia Joy 5 florin. Asina segun su persona su anochi a sigui bebiendo alcohol, topa cu su amigonan, bendiendo su marihuana y haci deal pa bende mas marihuana, paso e no tabata tin tur e marihuana riba dje, pero na su cas e tabata tin mas. Segun su persona e la pasa cu un amigo den Pastoor Hendrikstraat Segun su persona despues cu e la caba di keiro den Centro di San Nicolaas, e la pasa den Pastoor Hendrikstraat, e tabata acompaña pa un amigo y segun un testigo enberdad nan a mir’e cu un amigo pasa den Pastoor Hendrikstraat, pero kiko a sosode exactamente e marduga di 5 di Februari 1977 a/ta keda un misterio. ===Riba 13 di februari 1979, hof a sentencia R. Nicolaas cu 15 aña di castigo di prison=== Un cos ta sigur, for di investigacionnan haci a sali na cla cu e paña cu e la bisti e anochi aki, tabata na sanger humano, e mesun sanger cu tabata gespart na muraya den cas di Jose Geerman. E parti di Pastoor Hendrikstraat pasa banda di cas di Jose Geerman pa bay su cas na Zeewijk, con y kiko a pasa keda misterio. Riba 13 di februari 1979, Hof na Corsou a dicta sentencia, e acusado R. Nicolaas a keda condena na un castigo di prison di 15 aña. Maske cu Procureur General y Fiscal Arps a pidi 20 aña di castigo di prison pa e asesinato aki, pero Hof no a haya cu tin prueba di asesinato, pero si a conclui cu ta trata di homicidio den cual riba 5 di februari 1977 Jose Geerman a bira e victima. Pa e motibo aki R. Nicolaas a haya 15 aña di castigo di prison. E aña aki a haci 44 aña cu Jose Geerman a bay sosega, nos di arubanative.com, nunca a conoce Sr. Jose Geerman y ni su famia, si e tabata casa, divorcia of si e tabata tin un famia. Tampoco nos no conoce e asesino, di fam Nicolaas si e ta bibo ainda, ni si e ta na Aruba. E ta un susedido cu lo bay den historia como un caso misterioso y dificil pa compronde. Den nos investigacion nos no a encontra e motibo real pakiko Nicolaas lo por a asesina Jose Geerman. *UPDATE 28 februari 2021: Na 1971, Jose Geerman, su ruman homber Simon Geerman tabata riba e prome lista di MEP, Betico e tempo ey semper tabata bishita Jose Geerman pa conseho y guia, como cu e tabata un politico grandi den su tempo. Alabes e tambe tabata un persona cu tabata kier a mira su isla liber, como partner igual den Reino Hulandes y no manera tempo di Antias bou di Corsou. R. Nicolaas a sinta su castigo te na aña 1988, despues a bay biba na Hulanda y na mei di aña 2005, e la wordo cruelmente asesina. *Update: 5 maart 2021 Sr. Jose Geerman tabata casa cu Sra. Marina de Veer y hunto nan a haya tres yiu, dos homber y un muhe. Gobierno di Aruba na 1995 a inicia un proyecto cu tabata un plan di e gobierno anterior, pero cu a keda para. E proyecto tabata nombra cayanan na baluartenan di Aruba. Riba 7 di september 1995, gobierno di Aruba a cambia e nomber di Congoweg pa [[Caya Jose Geerman]].<ref>Congoweg wordt Caya José Geerman. "Amigoe". Curaçao, 07-09-1995, p. 7. Geraadpleegd op Delpher op 31-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644937:mpeg21:p007</ref> Investigando y lesando informacionnan nos por a conclui cu Jose Geerman, tabata mustra di tabata un persona cu un caracter fuerte y tabata para na banda di e homber chikito, tambe e tabata un defensor di nos naturalesa, e tabata stima Aruba, su tradicionnan, su cultura etc. E tabata un persona cu kier a mira su isla keda perserva. Jose Geerman no tabata solamente un politico, pero un escritor, defensor di Aruba, un persona patriotico y tabata para pa locual e ta kere aden. Jose Geerman no tabata tin miedo di expresa su mes, pero di otro banda e tabata un persona humano cu a duna un otro di come, bebe y drumi y a wordo paga cu morto, un traicion hopi cruel. 3ut4yc0yqz9bvr5zrzx0d5i3eaytsd6 192368 192367 2026-05-31T18:51:01Z Caribiana 8320 192368 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ {{Infobox politico| variante = a | nomber = Jose Geerman | nomber completo = | fecha nacemento = [[13 di mei]] [[1963]] | luga nacemento = {{ABW}} | fecha fayecimento = | luga fayecimento = | pais = {{ABW}} | partido = [[Partido di Pueblo Arubano]] (AVP) 1949-1957?<br>[[Partido Patriotico Arubano]] (PPA) | titulo = | temporada1 = 1949-1951<br/> 1954/55? - 19? | funcion1 = Miembro di [[Parlamento di Antias Hulandes]] | temporada2 = 1951 | funcion2 = Diputado | website = }} '''Jose Geerman''' (☆ [[19 di mart|19 di maart]] [[1917]] na [[Aruba]] – † [[5 di febrüari|5 di februari]] [[1977]] na [[Pastoor Hendriksstraat]], [[San Nicolas]]) tabata un poeta y politico [[Aruba|Arubiano]]. E tabata miembro di [[Parlamento di Antias Hulandes]] di 19.. te 197? Ademas riba nivel insular, el a sirbi como diputado di Colegio Ehecutivo y como miembro di Conseho Insular. == Biografia == Jose Geerman tabata e di dos yiu di e cinco yiu di Bernard (MO Dichi) Geerman (1886-1972). NOTES *[https://arubanative.com/2021/02/26/historia-di-aruba-un-gran-politico-na-aruba-a-wordo-asesina-cruelmente-pa-un-persona-cu-e-la-duna-di-come-bebe-y-a-dune-luga-di-drumi/ Un gran politico na Aruba], arubanative.com (26 februari 2021) Nos a dedica e historia aki na un gran Arubiano, un politico, defensor di e obreronan y di e naturalesa di Aruba. Un persona cu tabata tin hopi amor pa su isla, hopi ambicion, a skirbi buki, skirbi letra pa cancion y varios articulonan cu a keda publica den corantnan di antes, pero lamentabelmente na aña 1977 destino tabata tin un otro plan pa e gran persona aki. Den un forma hopi cruel y tristo e la wordo asesina, su asesino tabata un persona cu e la saca man yuda, pa despues e wordo paga cu morto. Jose Geerman a nace riba 19 di maart 1917, como hoben e la bay traha na L.A.G.O., pero hopi lihe Jose a ripara cu e tin un ambicion grandi den su bida, cual ta drenta den politica. Na aña 1949, e la tuma e reto grandi aki, durante su carera como politico e la ocupa varios funcionnan halto, entre otro deputado di Aruba, Miembro di Staten di Antias, Miembro di Eilandsraad di Aruba. Su prome eleccion tabata dia 17 di maart 1949, un eleccion cu tabata hopi importante y unico pa Aruba. Pa prome biaha cu Jose Geerman a bay riba un lista politico tabata e eleccion di 17 di maart 1949. Un eleccion completamente diferente na Aruba. Esaki tabata pa dos motibo, e elecion aki pa prome biaha e ser femenina biba na Aruba, por a eherce su derecho di vota y alabes nan por a postula nan mes tambe como candidato riba e partidonan politico. Señora Laura Wernet Paskel dfm tabata e dama cu a bringa pa muhenan na Aruba haya e derecho di voto y alabes tabata e prome dama cu a subi un lista politico. E otro motibo hopi importante tabata cu e elecion aki, di tres representante den Staten di Antiyas, Aruba a logra haya 8 asiento, mes tanto cu Corsou, den e Staten nobo di Antiyas. === Jose Geerman a bira miembro di Parlamento di Antias Hulandes === E dia di elecion mas cu 10 mil persona biba na Aruba a bay eherce nan derecho di voto, E resultado tabata A.V.P. a logra haya mayoria di asiento cu tabata 5 asiento y U.N.A. a haya tres asiento. E candidatonan cu a wordo escohi pa A.V.P. pa representa Aruba den e Staten di Antias, tabata Sr. J.Henny Eman (Henny bieu), Juan Irausquin, Porfirio Croes, Moses De Cuba y Jose Geerman. E otro tres representantenan tabata di U.N.A. tabata Felepito Tromp(ex gobernador), Dr. Dussenbroek y Mario Arends. Na augustus 1951, Jose Geerman a bira deputado di Eilandsraad y no por a keda ocupa e puesto di miembro di Staten di Antiyas y a wordo remplaza pa Dr. De la Fuente.<ref>VERVANGING GEERMAN. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 11-08-1951, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 31-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010402431:mpeg21:p003</ref> Despues di e kiebro den A.V.P., un grupo cu tabata riba lista di A.V.P. a bandona A.V.P. y a lanta P.P.A., hopi hende tabata specula e posicion di Sr. Jose Geerman, pero Shon A Eman na 1955 a bisa bon cla cu Jose Geerman ta un candidato fiel di A.V.P. y cu sigur no lo bandona e partido, Avp. E resultado di e elecion e aña ey, A.V.P. a haya dos asiento so den Staten di Antiyas, e dos asientonan aki a wordo ocupa pa Shon A Eman y Jose Geerman. Jose Geerman mester a retira prome como deputado pa por a ocupa e puesto di miembro di Staten di Antiyas. Na October 1957, Jose Geerman a bira malo y mester a bay Caracas pa un siman pa tratamento medico. ===Jose Geerman a bandona A.V.P. y a join P.P.A.=== E aña 1958 no tabata un aña facil pa Jose Geerman, despues di casi 10 aña di tabata un politico hopi activo den e fila di A.V.P., e la dicidi di distancia di e partido aki y join P.P.A. Sr. Geerman a bisa bon cla cu e por steun gobierno, pero e mester por cumpli cu e deseonan di e obreronan. SI no e no por steun e gobierno aki. Den ana 1959 el a bira miembro di directiva di PPA en was later tevens voorzitter van het districtsbestuur voor San Nicolas. Riba lista di PPA el a obtene 592 voto personal pa eleccion 1958 pa Parlamento di Antias Hulandes.<ref>Hoeveel stemmen kregen de Arubaanse candidaten?. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 03-09-1958, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 31-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010405127:mpeg21:p005</ref> Riba nivel insular el a obtene 555 voto personal pa eleccion 1959 y un asiento den Conseho Insular, cual el a sa di mantene na 1963 cu votonan preferencial.<ref> Zo vielen de stemmen op Aruba Oranjestod.—De stemmen vielen ols volgt: P.P.A.. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 27-05-1959, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 31-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010997617:mpeg21:p005</ref> Na augustus 1962, Sr. Geerman despues di eleccion a dicidi di no acepta e asiento di miembro di Staten di Antias mas y a bay Hulanda, cu verlof. Jacobo “Coco” Erasmus a tuma e asiento di miembro di Parlamento di Antias. ===Preocupacion pa e desempleo creciente=== Sr. Geerman durante un reunion di eilandsraad na 1963, a pidi Gobierno pa no hunga politica di avestrus, pero e tabata sa bon cu Gobierno no lo stroba LAGO di introduci 40 ora di trabou pa siman, pa su trahadonan. Sr. Geerman tabata mas preocupa cu e desempleo creciente e tempo ey, pa motibo cu LAGO tabata lay off hende, durante reunion e la haci un pregunta si acaso e trahadonan cu a perde trabou na LAGO, no lo por bay traha na Hulanda. E opcion aki tabata simplemento un sugerencia, pa motibo cu e tempo ey, no tabata tin suficiente trahado na Hulanda y madre patria tabata importa trahado for di Spaña, Italia etc. ===Entrega di un peticion pa 40 ora di trabou pa siman=== Jose Geerman hunto cu mas miembro di fraccion di PPA, na 1964 a entrega un peticion na e presidente di Eilandsraad pa introduci 40 ora di trabou pa siman, pa tur obrero y tambe tur e trahadonan di gobierno. Pa haci esaki mescos cu recientemente a wordo introduci pa LAGO y SHELL. Na fin di 1964 Sr. Geerman a bira malo y prome siman di januari 1965, e la wordo interna na Hospital, dia 20 di Januari 1965, e la sali for di hospital, pero e tabata tin mester di hopi sosiego. ===Reunion di presupuesto 1965=== Durante tratamento di e presupuesto diamars 9 di februari 1965, Sr. Geerman ferozmente a expresa su mes, pa locual Hulanda tabata haci cu Antias, e tempo Hulanda tabata haci hopi dificil pa financia proyectonan na Antiyas, nan no tabata aproba tur proyecto di biaha, pero nan tabata studia cada proyecto apart y tabata dura masha hopi pa cada proyecto wordo financia. Pero ora di financia otro pais, nan no tabata haci asina dificil. Sr. Geerman a pidi pa Antiyas pone un representante ” estilo watchdog na Hulanda y na Brussels pa percura cu e financiamento bay mas lihe. E la propone na gobierno pa tur hende traha 8 ora pa dia y maximo 45 ora pa siman, ” tempo di catibu a pasa”. E la pidi Gobierno di Antiyas institui mas pronto cu ta posibel un comision pa stipula e gramatica, ortografia y vocabulario di Papiamento, pa motibo cu su persona ta skirbiendo un buki y ainda no tin reglanan pa skirbi Papiamento. Tambe e la pidi gobierno pa haci algo cu e tarifanan hopi halto di electricidad y hopi mas punto valioso cu e la trece dilanti pa trata na logra e felicidad y tranquilidad na Aruba. ===Jose Geerman como escritor=== Señor Geerman tabata tin varios hobby y un di nan tabata skirbi. Na April 1965, Jose a skirbi un buki, e titulo tabata “Juancho di Rooi Spokie” e la splica bon cla cu e buki no tin nada di haber cu politica, pero su amor pa e folklor, e cultura di Aruba. Na 1961 e la yega di skirbi un articulo cu a keda publica den Simadan, e titulo di e articulo tabata “Awa cero y maishi rabo”. Durante hopi aña e tabata colecta informacion pa skirbi un buki, su intencion tabata pa publicanan despues cu e bay cu pensioen, pero e no por a warda asina hopi mas. Gezaghebber di e tempo ey Sr. O. Henriquez a haya e prome exemplar pa lesa. ===Invitacion di Gobernador Debrot=== Diadomingo 24 di oktober 1965 Gobernador di Antias di e tempo ey Señor Debrot, a invita algun escritor local pa un encuentro cu su persona kende tambe ta un escritor. Cada invitado a presenta na Gobernador nan bukinan. Jose Geerman tambe tabata un di e invitadonan, e no tabata solamente un politico, pero un escritor Arubano tambe. ===“Oh Lovely Moonlight” un poesia cu a wordo uza como letra pa un cancion=== Jose Geerman, banda di tabata un politico, un escritor di buki y articulo den corant, tabata tin mas talento, entre otro di skirbi letra pa cantica. Jose Geerman, te hasta a yega di haya un oferta for di un compania discografico Mericano, pa un cancion cu ela composita ” Oh lovely Moonlight” tambe nan a pidi Geerman pa manda mas composicion di cantica. “Oh Lovely Moonlight”, a wordo skirbi 30 aña prome pa Jose Geerman como un poesia tocante Moonlight, e poesia aki a wordo traduci na ingles y a wordo uza como letra di un cancion. El a manda esaki pa e compania discografico.<ref>„Oh lovely moonlight" Staten- en raadslid L. Geerman opplaat. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 25-10-1965, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 31-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462451:mpeg21:p006</ref> E prome persona cu a canta e cancion aki tabata Ernie Susser y esaki a wordo graba riba disco como prueba y a wordo manda pa e compania mericano. E compania tabata dispuesto pa graba e disco aki, pero a conseha Geerman pa busca un cantante mas conoci pa canta e cancion aki. ===Un proyecto di Jose Geerman “Masiduri”, su amor pa e naturalesa di Aruba=== Na Januari 1967, un grupo di miembro di Eilandsraad a haci un bishita na e herbebossing proyect na Miramar. E herbebossing proyect tabata inclui cu annualmente lo planta entre 2 mil pa 3 mil mata. E proyecto tabata mustrando hopi exitoso, mirando cu 80 porciento di e matanan a logra crece. Pa evita cu cabrito ta come e matanan, nan tabata wordo protegi pa barinan di zeta. E ultimo parti di e bishita di e miembronan di Eilandsraad, tabata Masiduri. Masiduri tabata un lugar hopi stima pa Jose Geerman. Jose Geerman a inicia e proyecto aki y su intencion tabata pa haci e area aki un natuurreservaat, caminda e flora y fauna hunto lo por wordo protegi. Na 1964 Señor Geerman como hefe di werkverschaffing a cuminsa cu e proyecto di Masiduri, conhuntamente cu e trahadonan di Werkverschaffing. Sr. Geerman su amor, aprecio y e empeño pa perserva e naturalesa di Aruba tabata hopi grandi. Jose Geerman kier a perserva e Aruba di antes pa futuro generacionnan. E amor grandi cu e tabata tin pa Aruba su naturalesa, a haci’e cuminsa cu e proyecto aki y hopi lihe a bira exitoso. Jose Geerman hunto cu e trahadonan di Werkverschaffing a haya un tereno di 60 hectare, prome stap tabata pa cera e tereno aki bon. Despues cu nan a haci e tereno aki limpi, nan a cuminsa planta matanan di Aruba. Tambe nan a traha un cas di torta y a pone varios articulonan di antes den e cas. Na 1967 tabata tin 1397 mata riba e tereno di Masiduri, di cual tabata tin almendra, guyaba, barba di joncuman, sorsaca, rucu, Karawara Spaño y varios otro mata tambe. Durante e bishita orguyosamente Sr. Jose Geerman a mustra su coleganan e mata di Eucalyptus cu e la manda busca for di Australia y cu tabata creciendo bon na Aruba. Sin lubida cu riba e tereno na Masiduri tin como 22 sorto di parha. Wawoe, totolica, barica geel, moffie, Gonzalito, chonchorogai etc. Segun Geerman, Masiduri a haya hopi atencion di LAGO y e idea tras di e proyecto aki tabata pa cuminsa trece e muchanan di scol na Masiduri pa asina siñanan mas di Aruba su naturalesa y e Aruba di antes. ===Jose Geerman a keda deteni, despues di accidentalmente a tira riba un hoben=== Diasabra 28 di october 1967, tabata un dia scur den bida di Sr. Geerman. Den oranan di merdia Jose Geerman a dicidi di bay dal algun drinks na un lugar na San Nicolas, e bario caminda e tabata biba. Jose Geerman despues di algun drinks a lanta pa bay paga su cuenta, aki ta caminda cu a sosode un accidente basta fastioso pa Sr. Geerman. Na momento cu e la hinca man den su saco, pa bay saca placa pa paga su cuenta, pa su mala suerte e revolver cu e tabata tin hinca den su saca di carson, sin cu e por a yuda a los un tiro y a herida un hoben cu ni conoce Sr. Geerman. E hoben A. Angela di 25 aña a keda herida na e parti abou di su barica.<ref>ONGELUKKIG TOEVAL Revolver statenlid afgegaan; man gewond Verdachte weer op vrije voeten. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 30-10-1967, p. 1. Geraadpleegd op Delpher op 31-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463761:mpeg21:p001</ref> Na momento cu Sr. Geerman a mira sanger, e la spanta y a sali na careda bay. E hoben a wordo hiba hospital pa tratamento medico, pero despues a resulta cu e herida no tabata serio. Polis a wordo pidi pa haci e investigacion. Jose Geerman kende tabata e tempo ey tabata un miembro independiente di Staten di Antiyas, un rato prome di e susedido e tabata tin un discussion cu yiu homber di un minister di Antiyas. Despues di un rato polis a bin topa cu Geerman sinta banda di lama na Grapefield. Geerman tabata poco bebi, e la keda deteni pa mas investigacion y diadomingo den careda di 1’or di merdia e la wordo laga den libertad. ===Jose Geerman su deseo pa Aruba sali for di e constelacion Antiano=== Na e mesun aña aki, 1967, Jose Geerman kende pa hopi aña tabata pertenece na P.P.A., a dicidi di bira independiente y tabata di opinion cu Aruba mester sali for di Antiyas. Su deseo tabata pa Aruba sali for di e constelacion Antiyano, pero keda den Reino. ===Geerman a tuma su retiro for di partido PPA=== E tabata mira e futuro di Aruba den Antias Hulandes basta scur, Geerman tabata boga pa un Aruba banda di Corsou y no bou Corsou. Algun miembro di PPA a firma un acuerdo, sin consulta cu su persona, esaki tabata e motibo principal pa e la retira for di P.P.A. Segun su persona cu locual nan a firma, Corsou lo por tuma un posicion mas dominante contra Aruba. Esaki pa su persona sigur ta algo inaceptabel. Durante un reunion e la bisa, ” Pa loke ta trata Aruba, mi por asegura cu e repartimento di asientonan di gobierno di antiyas, lo ta e motibo principal pa den futuro desolve Antiyas Hulandes for di otro. Futuro lo demostra locual mi ta bisando.” Y despues di basta aña señor Geerman a haya rason. Na Aruba, e retiro di Geerman for di PPA sigur no a bin como sorpresa, paso Sr. Geerman ta conoci pa expresa su mes y tabata wordo mira como e zorgenkindje di P.P.A. caba, e tabata duna un impression di ta un politico cu no tabata baila riba tur tono. ===“Hot Latin Blood”, otro buki mas skirbi pa Jose Geerman=== Na 1968, Jose Geerman cu e uitgeverij Carlton Press Inc. na New York a pubica un buki yama “Hot Latin Blood” , e buki aki ta bay over di dos famia na Aruba.<ref>Hot Latin Blood Boek van José Geerman. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 30-12-1967, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 31-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463810:mpeg21:p005</ref> E buki aki su meta tabata pa e lesadonan haya sa mas di e bida diario di famianan na Aruba. E buki ta describi tambe e isla y su habitantenan. Esaki no tabata e unico buki, paso e tempo ey Geerman tabata trahando riba un buki di Antias hulandes, cu ta cuminsa cu e Ronde Tafel Conferentie. Carlton Press Inc,a describi Jose Geerman como un persona cu a biaha hopi, cu a conoce mundo y ta papia 4 idioma. Jose Geerman a sigui un curso di Journalistiek na Newspaper Instituut na Merca y tambe a bay curso na Bennet College. ===Jose Geerman a retira pa semper for di politica=== Sr Jose Geerman na Juni 1969, a dicidi di retira for di politica, despues di 20 aña di tabata un politico basta activo riba A.V.P. y despues P.P.A.<ref>Jose Geerman uit de politiek. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 26-06-1969, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 31-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463317:mpeg21:p005</ref> Jose Geerman a subi riba lista di A.V.P. na Maart 1949 y semper a sali na defensa di e homber chikito, e obrero, e naturalesa di Aruba etc. Na Juni 1969, Jose a dicidi di retira pa motibo di salud, e no por a sigui sirbi e pueblo mas y a gradici Aruba, muy en particularmente Antillas Hulandes y tur otro persona pa a dun’e un chens di por a sirbi Aruba y Antias. Aruba como eilandsraad lid y deputado. Pa Antiyas Hulandes pa a forma parti di Staten di Antias. ===Jose Geerman, un amante di naturalesa === Jose Geerman como un persona cu ta stima naturalesa a keda activo skirbiendo articulonan pa publicacion den corantnan. Entre otro un articulo cu e la skirbi, na Juli 1971, den cual e la expresa su rabia y dolor, mirando con LAGO tabata haciendo cu e poco naturalesa cu Aruba tin. Segun su persona LAGO y Shell tabata manda riba Antiyas Hulandes, na varios ocasion e la critica esaki caba y ta hayando dia pa dia mas rason. LAGO a daña e costa di Aruba, Segun e la skirbi den su articulo ” Prome a deposita resto di azeta y haci tur nos costa blanco preto preto. LAGO a carga santo blanco for di nos costa manera nan ta haya ta bon, no a tene cuenta cu e matanan di druif y ni cu nos naturalesa. E la sigui reclama cu Gobierno a duna LAGO un tereno pa traha un refineria, pero no pa haci y deshaci. Segun su persona LAGO a dempel e lagoen na [[Baby Beach]], caminda e piscadonan di San Nicolas tabata bay coy haas, tur e piscanan aki a muri.” Den su articulo e tabata roga autoridad pa bay mira kiko ta pasando cu e lagoen. Segun su persona LAGO a destrui e naturalesa por completo, como un persona cu ta aprecia e poco naturalesa cu Aruba tin, e la pidi pa stop di laga LAGO di sigui haci y deshaci cu e beachnan di San Nicolas, pa nan stop cu e practica destructivo aki. Na final di su articulo e la bisa “Laga nos tur juda spaar un poco di e naturaleza cu nos tin! Autoriad y pueblo di Aruba.. Man na Obra!” Jose Geerman Un amante di Naturaleza. ===Jose Geerman, un consehero, un persona critico=== Na 1974, e la acerca Betico Croes y Sr. Watty Vos kende e tempo ey tabata Minister, ambos a haya un telegram for di Jose Geerman den cual e ta pidinan pa interveni contra tur cu ta trapando of kier trapa riba derecho di e obreronan. ===Jose Geerman formando parti di e comision di 18 di maart 1976, institui pa Gobierno di Aruba=== Na cuminsamento di Maart 1976, e deputado di e tempo ey Sr. Nelson Oduber a instala un comission pa prepara y hinca un programa den otro, pa e celebracion di 18 di maart, na Stadion caminda a presenta e bandera y e himno oficial di Aruba. E comision tabata consisti di 13 persona entre otro, Godfried “Fifi” Eman como Presidente, Julio Maduro como vice presidente, Rufo Odor, Albert Eman, Holmo Henriquez, Maybelline Arends Croes, John Merryweather, Atan Lee, Rafael Estrada, Milo Croes, Augusto Croes y Jose Geerman. Pastoor Hendrikstraat, San Nicolas: Diasabra 5 di januari 1977, den oranan di mainta e curpa sin bida di Sr. Jose Geerman a wordo haya den su cas drumi riba un sofa. Sr. Geerman tabata tin 59 aña, E la wordo severamente maltrata cu un bloki y a fayece. E noticia aki a core hopi lihe rond di Aruba. Dilanti su cas tabata tin un multitud grandi di persona cu a bay mira pa nan mes kiko tabata pasando. ===Hopi lihe a detene un sospechoso=== Na prome instante autoridad no kier a duna mucho informacion encuanto e causa di su morto, pa motibo cu nan tabata bezig cu investigacion. E noticia di e morto di Señor Geerman a crea un consternacion grandi den e pueblo di Aruba. Hopi lihe a logra detene un sospechoso. Diadomingo 6 di Februari den careda di 6’or di atardi, Polis a detene R. Nicolaas como sospechoso den e caso di asesinato di Jose Geerman. R. Nicolaas pa algun aña atras tambe tabata riba lista como candidato pa e grupo di hobennan y regularmente por a mira R. Nicolaas den compania di e victima. E la keda deteni pa interogacion. ===Dos persona mas deteni como sospechoso=== Diadomingo pa dialuna e recherchenan cu tabata encarga cu e caso aki, a logra detene dos persona mas, cual ta M.H. y H.K. Mientrastanto e sospechoso R. Nicolaas a keda para ariba cu e no tin nada di haber cu e asesinato di Jose Geerman. E investigacion a sigui cana su caminda.E sospechosonan rM.H. y H.K. pa falta di purba nan a wordo laga hopi lihe bek den libertad. ===Entiero di Jose Geerman=== Diahuebs 10 di Februari 1977, a tuma luga e entiero di Jose Geerman, esaki tabata den careda di 4’or y mey di atardi, cu e la wordo hiba na su ultimo luga di sosiego. E entiero di Geerman tabata un entiero cu a haya hopi hende, hopi amigo y conocirnan di Jose a hibe na su ultimo luga di sosiego, cu ta e santana catolico na San Nicolas. Na e entiero por a mira, entre otro Betico Croes, Marco Bislip, Hilario “Lala” Angela y ex miembronan di Staten Ernst Finck y Fabian Kelly. Confesion di e prome sospechoso R. Nicolaas Diabierna 18 di februari, porfin e recherchenan a haya un confesion di e sospecho R. Nicolaas, cu hopi lihe despues di e asesinato di Jose Geerman a keda deteni. E la confesa cu na un forma hopi violento y cruel e la asesina Jose Geerman. Maske cu Recherchenan ya a haya un cantidad grandi di pruebanan tecnico contra Nicolaas, entre otro vingerprint riba un camisa di e sospechoso cu rastro di sanger humano. Esaki a wordo manda pa Gerechtelijk Laboratorium di Prof. Froenjes na Den Haag. Potret di Prof. Froenjes Dr. De Witte, kende ta e specialista di Sanger a informa autoridad local, cu e manchannan riba e camisa ta di sanger humano. Maske na prome instante e sospechoso a keda nenga, Dialuna 21 di februari 1977, e la confesa di a asesina Jose Geerman. ===Prome biaha cu e caso aki ta wordo atende den corte=== E la keda casi un aña cera prome cu su caso a bin dilanti. Diabierna 3 di februari 1978, e mester a presenta den corte. Fiscal a exigi 20 aña di castigo di prison, cuminsando for di e dia cu Nicolaas a wordo deteni cu ta 6 di februari 1977, esaki tabata e exigencia di Fiscal contra R. Nicolaas. E acusado R.Nicolaas cu na comienso di su detencion a admiti su culpabilidad, pero despues a cambia su declaracion, den corte a keda persisti cu e ta inocente. Hues su siguiente siman a keda di duna sentencia. E caso aki a haya hopi atencion di pueblo y tambe di e alumnonan di scol di polis. E caso a wordo trata extensamente, tur e sucedidonan a wordo describi for di e anochi prome cu e asesinato. Tur e declaracion di e acusado, di e testigonan y tambe di e 4 recherchenan cu tabata encarga cu e investigacion di e caso aki a wordo scucha. E acusado R. Nicolaas a wordo condena pa morto, subsidair doodslag, subsidair maltrato severo, cometi premedita cu morto como consecuencia. Subsidiair maltrato cometi cu un arma. Descripcion di e susedido, durante tratamento den corte. E caso aki pa e tempo ey, tabata un di e casonan mas complica y dificil den historia di Aruba y alavez misterioso. Especialmente si considera e asesino un persona cu e victima a duna di come, bebe y un luga di biba. Segun e acusado Nicolaas, e la admiti di a asesina Jose Geerman pa motibo cu e la wordo poni bou pression, castiga y golpinan cu e lo ricibi a pone cu e la firma, pero en realidad e ta inocente. ===Fiscal Arps di e tempo ey tabata convenci cu R. Nicolaas ta e asesino=== Fiscal Arps a acusa R. Nicolaas di a asesina intencionalmente y segun un plan prepara di antemano pa mata Jose Geerman den su cas, mientras e tabata drumi den su sofa. Segun fiscal, Nicolaas por a drenta e cas ya cu te cu un siman prome cu e asesinato e tabata biba den e cas aki y e cachonan conoce su persona caba y no lo blaf e. E tabata mescos cu un yiu pa Jose Geerman. E la kita dos shutter banda pariba di e cas y a drenta paden, e la haya Jose drumi riba un sofa den su sala, Nicolaas a comete e crimen cu un bloki of algo por estilo, e slanan cu Jose Geerman a ricibi tabata na e parti robes di su cabes y esaki tabata fatal y mas sigur Jose lo a muri al instante. Durante investigacion a bin topa cu restonan di cement na su heridanan, e cement aki lo mester ta di e bloki cu a wordo uza pa agredi señor Geerman na su cabes. E bloki mes, cu a wordo usa pa asesina Geerman, cual lo mester tin sanger y cabey na dje ainda, no a wordo haya. Autoridad a haya un spoor di un vingerprint di un duim di R. Nicolaas na momento cu lo a saca e shuttersnan di e bentana, pa drenta paden. Nicolaas a contesta cu esaki a pasa na momento cu e la bay mira paden. ===Tur investigacion ta mustra cu Nicolaas mes ta e asesino=== E raport di specialistanan tecnico a confirma cu e vingerprintnan haya, ta cuadra cu esun di e Nicolaas. E fiscal a mustra tambe cu a haya algun mancha chikito di sanger riba e paña cu Nicolaas a bisti e anochi aki. E abogado di R. Nicolaas a puntra si e pruebanan ta convence hues. E abogado a puntra cu si e declaracionnan di e polisnan ta prueba suficiente, segun e abogado, lastimamente cu na Aruba nan no por ni bisa exactamente ki ora un persona lo a fayece. Dia 10 di februari 1978, R. Nicolaas a sali liber di tur acusacion Riba 10 di februari 1978, Hues a dicta sentencia y R. Nicolaas di 28 aña a gana su caso, e la haya vrijspraak. E siman anterior durante e tratamento di e caso den corte, Fiscal a exigi 20 aña di castigo di prison y un siman despues den oranan di mainta Hues a haya cu e ponenciana contra R. Nicolaas, no ta legal y e pruebanan no ta convence su persona. Mientras cu R. Nicolas a wordo laga den libertad, fiscal a bira apela. Fiscal a apela, mesora despues di a scucha e sentencia di Hues den cual a duna R. Nicolaas vrijspraak. Fiscal su motibo tabata cu e sospechoso aki no tin un lugar fiho di biba y ultimo lo tabata biba den grotnan na San Nicolaas, pa ta sigur cu e acusado ta bon na altura di e apelacion aki y tambe e la wordo mesora poni riba papel y firma pa e acusado. R. Nicolaas a keda algun luna den libertad y lo mester a presenta den corte na November 1978, pero Hof a bolbe restrasa e tratamento di e caso di asesinato di Sr. Geerman, e rekmento di e caso tabata tin di haber cu e abogado nobo di R. Nicolaas. Abogado Sjiem fat tabata tin mester mas tempo pa studia e caso. Durante e prome caso den corte Nicolaas a wordo representa pa abogado Tjong Ajong, den cual hues a dun’e vrijspraak. Procureur General a duna ordo pa mesora detene R. Nicolaas Na momento cu e caso a keda posponi, Procureur General a duna ordo pa detene y cera R. Nicolaas te ora su caso bin dilanti riba e fecha nobo di 23 di januari 1979. Dia 23 di januari 1979, durante e tratamento di e caso Procureur General tambe a keda para riba 20 aña di castigo di prison cu anteriormente fiscal tambe a pidi pa R. Nicolaas, kende e tempo ey a cumpli 29 aña. E Procureur General ta haya cu ta prueba cu Nicolaas a asesina e ex politico, ex miembro di Staten Jose Geerman riba 5 di februari 1977 den su cas na [[Pastoor Hendrikstraat]]. E victima a wordo haya riba e dia aki den careda di 11’or di mainta, morto den un sofa. Segun raportnan di expertonan e lo a wordo asesina den careda di 4’or di marduga. ===Procureur General a baha pisa riba Nicolaas=== P.G. den corte a resumi tur locual a sosode for di dia 5 di februari 1977. Procureur General a ilustra tur e pruebanan cu nan a acumula contra Nicolaas demostrando su culpabilidad, entre otro e hecho cu riba e shuttersnan di glas a haya su fingerprints. E la saca e shuttersnan pa drenta den e cas di e victima, esaki segun expertonan. Tambe riba e jacket cu Nicolaas tabata tin bisti e anochi aki, nan a haya mancha di sanger cu ta cuadra cu e mesun sanger cu a wordo haya na e muraya den e cas di Jose. Nicolaas a bisa cu dia 24 di januari 1977 despues cu e la haya un pleito cu Jose, na e cas di Jose, su persona no a bolbe mas na e cas aki. P.G. tabata tin duda den esaki. E vingerprintnan riba e shuttersnan, segun e expertonan no ta mas bieu cu 1 of dos dia. P.G. a sigui bisa cu e ta haya cu un persona a wordo mata den un forma hopi inhumano, mientras cu e victima tabata simplemente drumi trankil den su cas. E victima nunca lo por a biba pensa cu un hende, cu e la duna di come, bebe y un luga di biba por a hasi algo asina cu ne. Pa e motibo aki P.G. a exigi 20 aña di castigo di prison. ===Abogado Sjiemfat pa dos ora largo defendiendo su cliente=== Abogado Sjiem Fat, e abogado defensor a hiba un defensa cu a dura dos ora y tabata hopi interesante. Segun e abogado e fingerprintsnan nan por ta di paden tambe y no necesariamente ta di pafo. muy bien por ta ora e lo por a habrinan, mirando cu e acusado a biba den e cas aki y regularmente tabata haci e shutternan limpi, segun e abogado Nicolaas mester a press riba nan paso tin di e shuttersnan aki cu no ta habri facil. Abogado defensor a lubida un aspecto hopi importante cu den e raport di e patholoog anatoom, no ta poni ki ora e victima a wordo asesina. E abogado a bin cu un declaracion di un testigo H. kende a bisa cu e anochi di 4 di februari 1977, H. a prepara cuminda pa Geerman, esaki den presencia di e homber di fam Q. kende a keda un rato mas mira baseball na Television y despues a bay su cas. Segun e abogado, e victima a keda su so cu e testigo H. y cu Jose Geerman mientrastanto lo por a pega soño tambe. E abogado ta haya cu den e proces verbaal no tin nada concreto cu no ta descarta cu e asesinato lo por a tuma lugar riba 4 y no 5 di februari 1977. E la sigui bisa cu niun hende no por sospecha cu e homber H. tambe lo por a comet’e e asesinato aki y despues bay su cas. Aki tin posibilidadnan real cu e dos personanan aki tambe lo por a asesina Jose Geerman. Despues e abogado a sigui riba explicacionnan di e diferente raportnan traha den cual entre otro vingerprint por keda basta largo marca. ===Abogado Sjiem fat pidiendo pa laga su cliente den libertad=== Por ultimo e abogado a haya cu tin hopi duda di e culpabilidad di su cliente y a pidi Hof pa laga su cliente den libertad. Despues cu Huesnan a retira pa delibera un rato riba e peticion di e abogado Sjiem Fat, e presidente di Hof a bin bek bisando cu hof a rechasa e peticion di abogado Sjiem Fat, Nicolaas ta keda cera. Segun e abogado su cliente a firma su culpabilidad despues di a wordo maltrata pa dos ora largo door di polis y durante e reconstruccion e la wordo bisa kiko e mester haci. E acusado a conta kiko tur e la haci riba e dia di 4 pa 5 di februari 1977 Den corte na momento cu hues a puntra R. Nicolaas si e ta culpabel di a asesina Señor Geerman, e la contesta cu e no a mata Jose Geerman. E la conta cu dia 4 di februari 1977 e tabata na su cas na Zeewijk, hunto cu e doño di e cas, cu ta famia Maduro y cu algun amigo di e famia, nan a sinta henter dia na cas dal betro e.o nan a bebe brandy, despues nan a sigui cu rum. ===E acusado a pasa varios caminda y a topa varios amigo=== E acusado a sigui conta cu mas den oranan di atardi, e la sali bay dal un keiro den e caya principal di San Nicolas. E tabata bashi y tabata tin solamente 5 pa 10 florin cu ne. Entre 8 ‘or y 8’or y mey ela bay bishita un bon amigo un tal Iri kende ta un meneer di scol y supuestamente e tabata yudando Nicolaas skirbi un buki. Su amigo Kock a yude cu 3 florin. Aki hues a remarca segun e raport di reclassering Iri a declara cu ela mira Nicolas despues di 11’or. E acusado a keda insisti cu e meste tabata prome cu 9’or paso Weg Fontein Rumshop ta cera 9’or. Segun Nicolaas ta na weg Fontein Rumshop e la bay cumpra un botter di rum. Prome cu ela bay di Iri su cas, e la bay cumpra dos cerbes pa nan bebe. E acusado a bisa cu banda di 9’or e la bay bishita un amigo di dje Jossy na weg Fontein, pero e no tabata na su cas. E lo a bay busca placa fia cerca Jossy. Despues cu e la sali for di Jossy su cas e la sigui, e la bay cumpra un botter di rum y dos coca cola. Na caminda e la topa bin topa cu Daal, Marcelo, Rombley y Arends y Oiky. Nan a manda dos of 3 rond, e la bebe dos of tres Cerbes. Na e momentonan ey ainda e tabata tin e botter di rum y e dos coca colanan. E acusado a conta cu despues di mey anochi e la bay dal un keiro den centro di San Nicolaas E la sigui conta cu unda cu e la bay e tabata den compania di sr. Kappel. Den careda di 11’or Kappel a bira burachi y e la hibe su cas. Na e cas di kappel e la dal 3 sigaria. Den careda di mey anochi e la bay bek den centro di San Nicolas, pero prome cu esey e la pasa su cas cambia paña. E la bisti su jacket di jeans pa motibo cu den e temporada ey anochi ta bira mas frieu. Bebiendo, topando amigo, tambe bendiendo y dealmento di marihuana Den e centro nocturno di San Nicolas durante su bueltanan den e cayanan, tur caminda e tabata topa cu amigonan, na China Clipper e la topa cu Joy, despues e la bay na Tropicana, e tabata tin poco marihuana cu ne y a haci deal di marihuana, asina e la haya 5 dollar plus 10 florin. Hues a remarca cu Joy a declara cu ta cu un papel di 25 fls e la paga, Nicolaas a nenga te cu e la bisa hues, cu e la fia Joy 5 florin. Asina segun su persona su anochi a sigui bebiendo alcohol, topa cu su amigonan, bendiendo su marihuana y haci deal pa bende mas marihuana, paso e no tabata tin tur e marihuana riba dje, pero na su cas e tabata tin mas. Segun su persona e la pasa cu un amigo den Pastoor Hendrikstraat Segun su persona despues cu e la caba di keiro den Centro di San Nicolaas, e la pasa den Pastoor Hendrikstraat, e tabata acompaña pa un amigo y segun un testigo enberdad nan a mir’e cu un amigo pasa den Pastoor Hendrikstraat, pero kiko a sosode exactamente e marduga di 5 di Februari 1977 a/ta keda un misterio. ===Riba 13 di februari 1979, hof a sentencia R. Nicolaas cu 15 aña di castigo di prison=== Un cos ta sigur, for di investigacionnan haci a sali na cla cu e paña cu e la bisti e anochi aki, tabata na sanger humano, e mesun sanger cu tabata gespart na muraya den cas di Jose Geerman. E parti di Pastoor Hendrikstraat pasa banda di cas di Jose Geerman pa bay su cas na Zeewijk, con y kiko a pasa keda misterio. Riba 13 di februari 1979, Hof na Corsou a dicta sentencia, e acusado R. Nicolaas a keda condena na un castigo di prison di 15 aña. Maske cu Procureur General y Fiscal Arps a pidi 20 aña di castigo di prison pa e asesinato aki, pero Hof no a haya cu tin prueba di asesinato, pero si a conclui cu ta trata di homicidio den cual riba 5 di februari 1977 Jose Geerman a bira e victima. Pa e motibo aki R. Nicolaas a haya 15 aña di castigo di prison. E aña aki a haci 44 aña cu Jose Geerman a bay sosega, nos di arubanative.com, nunca a conoce Sr. Jose Geerman y ni su famia, si e tabata casa, divorcia of si e tabata tin un famia. Tampoco nos no conoce e asesino, di fam Nicolaas si e ta bibo ainda, ni si e ta na Aruba. E ta un susedido cu lo bay den historia como un caso misterioso y dificil pa compronde. Den nos investigacion nos no a encontra e motibo real pakiko Nicolaas lo por a asesina Jose Geerman. *UPDATE 28 februari 2021: Na 1971, Jose Geerman, su ruman homber Simon Geerman tabata riba e prome lista di MEP, Betico e tempo ey semper tabata bishita Jose Geerman pa conseho y guia, como cu e tabata un politico grandi den su tempo. Alabes e tambe tabata un persona cu tabata kier a mira su isla liber, como partner igual den Reino Hulandes y no manera tempo di Antias bou di Corsou. R. Nicolaas a sinta su castigo te na aña 1988, despues a bay biba na Hulanda y na mei di aña 2005, e la wordo cruelmente asesina. *Update: 5 maart 2021 Sr. Jose Geerman tabata casa cu Sra. Marina de Veer y hunto nan a haya tres yiu, dos homber y un muhe. Gobierno di Aruba na 1995 a inicia un proyecto cu tabata un plan di e gobierno anterior, pero cu a keda para. E proyecto tabata nombra cayanan na baluartenan di Aruba. Riba 7 di september 1995, gobierno di Aruba a cambia e nomber di Congoweg pa [[Caya Jose Geerman]].<ref>Congoweg wordt Caya José Geerman. "Amigoe". Curaçao, 07-09-1995, p. 7. Geraadpleegd op Delpher op 31-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644937:mpeg21:p007</ref> Investigando y lesando informacionnan nos por a conclui cu Jose Geerman, tabata mustra di tabata un persona cu un caracter fuerte y tabata para na banda di e homber chikito, tambe e tabata un defensor di nos naturalesa, e tabata stima Aruba, su tradicionnan, su cultura etc. E tabata un persona cu kier a mira su isla keda perserva. Jose Geerman no tabata solamente un politico, pero un escritor, defensor di Aruba, un persona patriotico y tabata para pa locual e ta kere aden. Jose Geerman no tabata tin miedo di expresa su mes, pero di otro banda e tabata un persona humano cu a duna un otro di come, bebe y drumi y a wordo paga cu morto, un traicion hopi cruel. df0ksxxd5soniy55qdgbobpka6wzv5n 192369 192368 2026-05-31T19:04:00Z Caribiana 8320 192369 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ {{Infobox politico| variante = a | nomber = Jose Geerman | nomber completo = | fecha nacemento = [[13 di mei]] [[1963]] | luga nacemento = {{ABW}} | fecha fayecimento = | luga fayecimento = | pais = {{ABW}} | partido = [[Partido di Pueblo Arubano]] (AVP) 1949-1957?<br>[[Partido Patriotico Arubano]] (PPA) | titulo = | temporada1 = 1949-1951<br/> 1954/55? - 19? | funcion1 = Miembro di [[Parlamento di Antias Hulandes]] | temporada2 = 1951 | funcion2 = Diputado | website = }} '''Jose Geerman''' (☆ [[19 di mart|19 di maart]] [[1917]] na [[Aruba]] – † [[5 di febrüari|5 di februari]] [[1977]] na [[Pastoor Hendriksstraat]], [[San Nicolas]]) tabata un poeta y politico [[Aruba|Arubiano]]. E tabata miembro di [[Parlamento di Antias Hulandes]] di 19.. te 197? Ademas riba nivel insular, el a sirbi como diputado di Colegio Ehecutivo y como miembro di Conseho Insular. == Biografia == Jose Geerman tabata e di dos yiu di e cinco yiu di Bernard (MO Dichi) Geerman (1886-1972). NOTES *[https://arubanative.com/2021/02/26/historia-di-aruba-un-gran-politico-na-aruba-a-wordo-asesina-cruelmente-pa-un-persona-cu-e-la-duna-di-come-bebe-y-a-dune-luga-di-drumi/ Un gran politico na Aruba], arubanative.com (26 februari 2021) Nos a dedica e historia aki na un gran Arubiano, un politico, defensor di e obreronan y di e naturalesa di Aruba. Un persona cu tabata tin hopi amor pa su isla, hopi ambicion, a skirbi buki, skirbi letra pa cancion y varios articulonan cu a keda publica den corantnan di antes, pero lamentabelmente na aña 1977 destino tabata tin un otro plan pa e gran persona aki. Den un forma hopi cruel y tristo e la wordo asesina, su asesino tabata un persona cu e la saca man yuda, pa despues e wordo paga cu morto. Jose Geerman a nace riba 19 di maart 1917, como hoben e la bay traha na L.A.G.O., pero hopi lihe Jose a ripara cu e tin un ambicion grandi den su bida, cual ta drenta den politica. Na aña 1949, e la tuma e reto grandi aki, durante su carera como politico e la ocupa varios funcionnan halto, entre otro deputado di Aruba, Miembro di Staten di Antias, Miembro di Eilandsraad di Aruba. Su prome eleccion tabata dia 17 di maart 1949, un eleccion cu tabata hopi importante y unico pa Aruba. Pa prome biaha cu Jose Geerman a bay riba un lista politico tabata e eleccion di 17 di maart 1949. Un eleccion completamente diferente na Aruba. Esaki tabata pa dos motibo, e elecion aki pa prome biaha e ser femenina biba na Aruba, por a eherce su derecho di vota y alabes nan por a postula nan mes tambe como candidato riba e partidonan politico. Señora Laura Wernet Paskel dfm tabata e dama cu a bringa pa muhenan na Aruba haya e derecho di voto y alabes tabata e prome dama cu a subi un lista politico. E otro motibo hopi importante tabata cu e elecion aki, di tres representante den Staten di Antiyas, Aruba a logra haya 8 asiento, mes tanto cu Corsou, den e Staten nobo di Antiyas. === Jose Geerman a bira miembro di Parlamento di Antias Hulandes === E dia di elecion mas cu 10 mil persona biba na Aruba a bay eherce nan derecho di voto, E resultado tabata A.V.P. a logra haya mayoria di asiento cu tabata 5 asiento y U.N.A. a haya tres asiento. E candidatonan cu a wordo escohi pa A.V.P. pa representa Aruba den e Staten di Antias, tabata Sr. J.Henny Eman (Henny bieu), Juan Irausquin, Porfirio Croes, Moses De Cuba y Jose Geerman. E otro tres representantenan tabata di U.N.A. tabata Felepito Tromp(ex gobernador), Dr. Dussenbroek y Mario Arends. Na augustus 1951, Jose Geerman a bira deputado di Eilandsraad y no por a keda ocupa e puesto di miembro di Staten di Antiyas y a wordo remplaza pa Dr. De la Fuente.<ref>VERVANGING GEERMAN. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 11-08-1951, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 31-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010402431:mpeg21:p003</ref> Despues di e kiebro den A.V.P., un grupo cu tabata riba lista di A.V.P. a bandona A.V.P. y a lanta P.P.A., hopi hende tabata specula e posicion di Sr. Jose Geerman, pero Shon A Eman na 1955 a bisa bon cla cu Jose Geerman ta un candidato fiel di A.V.P. y cu sigur no lo bandona e partido, Avp. E resultado di e elecion e aña ey, A.V.P. a haya dos asiento so den Staten di Antiyas, e dos asientonan aki a wordo ocupa pa Shon A Eman y Jose Geerman. Jose Geerman mester a retira prome como deputado pa por a ocupa e puesto di miembro di Staten di Antiyas. Na October 1957, Jose Geerman a bira malo y mester a bay Caracas pa un siman pa tratamento medico. ===Jose Geerman a bandona A.V.P. y a join P.P.A.=== E aña 1958 no tabata un aña facil pa Jose Geerman, despues di casi 10 aña di tabata un politico hopi activo den e fila di A.V.P., e la dicidi di distancia di e partido aki y join P.P.A. Sr. Geerman a bisa bon cla cu e por steun gobierno, pero e mester por cumpli cu e deseonan di e obreronan. SI no e no por steun e gobierno aki. Den ana 1959 el a bira miembro di directiva di PPA en was later tevens voorzitter van het districtsbestuur voor San Nicolas.<ref>NIEUW BESTUUR WOMENCLUB. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 12-12-1966, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 31-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463090:mpeg21:p005</ref> Riba lista di PPA el a obtene 592 voto personal pa eleccion 1958 pa Parlamento di Antias Hulandes.<ref>Hoeveel stemmen kregen de Arubaanse candidaten?. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 03-09-1958, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 31-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010405127:mpeg21:p005</ref> Riba nivel insular el a obtene 555 voto personal pa eleccion 1959 y un asiento den Conseho Insular, cual el a sa di mantene na 1963 cu votonan preferencial.<ref> Zo vielen de stemmen op Aruba Oranjestod.—De stemmen vielen ols volgt: P.P.A.. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 27-05-1959, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 31-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010997617:mpeg21:p005</ref> Na augustus 1962, Sr. Geerman despues di eleccion a dicidi di no acepta e asiento di miembro di Staten di Antias mas y a bay Hulanda, cu verlof. Jacobo “Coco” Erasmus a tuma e asiento di miembro di Parlamento di Antias. ===Preocupacion pa e desempleo creciente=== Sr. Geerman durante un reunion di eilandsraad na 1963, a pidi Gobierno pa no hunga politica di avestrus, pero e tabata sa bon cu Gobierno no lo stroba LAGO di introduci 40 ora di trabou pa siman, pa su trahadonan. Sr. Geerman tabata mas preocupa cu e desempleo creciente e tempo ey, pa motibo cu LAGO tabata lay off hende, durante reunion e la haci un pregunta si acaso e trahadonan cu a perde trabou na LAGO, no lo por bay traha na Hulanda. E opcion aki tabata simplemento un sugerencia, pa motibo cu e tempo ey, no tabata tin suficiente trahado na Hulanda y madre patria tabata importa trahado for di Spaña, Italia etc. ===Entrega di un peticion pa 40 ora di trabou pa siman=== Jose Geerman hunto cu mas miembro di fraccion di PPA, na 1964 a entrega un peticion na e presidente di Eilandsraad pa introduci 40 ora di trabou pa siman, pa tur obrero y tambe tur e trahadonan di gobierno. Pa haci esaki mescos cu recientemente a wordo introduci pa LAGO y SHELL. Na fin di 1964 Sr. Geerman a bira malo y prome siman di januari 1965, e la wordo interna na Hospital, dia 20 di Januari 1965, e la sali for di hospital, pero e tabata tin mester di hopi sosiego. ===Reunion di presupuesto 1965=== Durante tratamento di e presupuesto diamars 9 di februari 1965, Sr. Geerman ferozmente a expresa su mes, pa locual Hulanda tabata haci cu Antias, e tempo Hulanda tabata haci hopi dificil pa financia proyectonan na Antiyas, nan no tabata aproba tur proyecto di biaha, pero nan tabata studia cada proyecto apart y tabata dura masha hopi pa cada proyecto wordo financia. Pero ora di financia otro pais, nan no tabata haci asina dificil. Sr. Geerman a pidi pa Antiyas pone un representante ” estilo watchdog na Hulanda y na Brussels pa percura cu e financiamento bay mas lihe. E la propone na gobierno pa tur hende traha 8 ora pa dia y maximo 45 ora pa siman, ” tempo di catibu a pasa”. E la pidi Gobierno di Antiyas institui mas pronto cu ta posibel un comision pa stipula e gramatica, ortografia y vocabulario di Papiamento, pa motibo cu su persona ta skirbiendo un buki y ainda no tin reglanan pa skirbi Papiamento. Tambe e la pidi gobierno pa haci algo cu e tarifanan hopi halto di electricidad y hopi mas punto valioso cu e la trece dilanti pa trata na logra e felicidad y tranquilidad na Aruba. ===Jose Geerman como escritor=== Señor Geerman tabata tin varios hobby y un di nan tabata skirbi. Na April 1965, Jose a skirbi un buki, e titulo tabata “Juancho di Rooi Spokie” e la splica bon cla cu e buki no tin nada di haber cu politica, pero su amor pa e folklor, e cultura di Aruba. Na 1961 e la yega di skirbi un articulo cu a keda publica den Simadan, e titulo di e articulo tabata “Awa cero y maishi rabo”. Durante hopi aña e tabata colecta informacion pa skirbi un buki, su intencion tabata pa publicanan despues cu e bay cu pensioen, pero e no por a warda asina hopi mas. Gezaghebber di e tempo ey Sr. O. Henriquez a haya e prome exemplar pa lesa. ===Invitacion di Gobernador Debrot=== Diadomingo 24 di oktober 1965 Gobernador di Antias di e tempo ey Señor Debrot, a invita algun escritor local pa un encuentro cu su persona kende tambe ta un escritor. Cada invitado a presenta na Gobernador nan bukinan. Jose Geerman tambe tabata un di e invitadonan, e no tabata solamente un politico, pero un escritor Arubano tambe. ===“Oh Lovely Moonlight” un poesia cu a wordo uza como letra pa un cancion=== Jose Geerman, banda di tabata un politico, un escritor di buki y articulo den corant, tabata tin mas talento, entre otro di skirbi letra pa cantica. Jose Geerman, te hasta a yega di haya un oferta for di un compania discografico Mericano, pa un cancion cu ela composita ” Oh lovely Moonlight” tambe nan a pidi Geerman pa manda mas composicion di cantica. “Oh Lovely Moonlight”, a wordo skirbi 30 aña prome pa Jose Geerman como un poesia tocante Moonlight, e poesia aki a wordo traduci na ingles y a wordo uza como letra di un cancion. El a manda esaki pa e compania discografico.<ref>„Oh lovely moonlight" Staten- en raadslid L. Geerman opplaat. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 25-10-1965, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 31-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462451:mpeg21:p006</ref> E prome persona cu a canta e cancion aki tabata Ernie Susser y esaki a wordo graba riba disco como prueba y a wordo manda pa e compania mericano. E compania tabata dispuesto pa graba e disco aki, pero a conseha Geerman pa busca un cantante mas conoci pa canta e cancion aki. ===Un proyecto di Jose Geerman “Masiduri”, su amor pa e naturalesa di Aruba=== Na Januari 1967, un grupo di miembro di Eilandsraad a haci un bishita na e herbebossing proyect na Miramar. E herbebossing proyect tabata inclui cu annualmente lo planta entre 2 mil pa 3 mil mata. E proyecto tabata mustrando hopi exitoso, mirando cu 80 porciento di e matanan a logra crece. Pa evita cu cabrito ta come e matanan, nan tabata wordo protegi pa barinan di zeta. E ultimo parti di e bishita di e miembronan di Eilandsraad, tabata Masiduri. Masiduri tabata un lugar hopi stima pa Jose Geerman. Jose Geerman a inicia e proyecto aki y su intencion tabata pa haci e area aki un natuurreservaat, caminda e flora y fauna hunto lo por wordo protegi. Na 1964 Señor Geerman como hefe di werkverschaffing a cuminsa cu e proyecto di Masiduri, conhuntamente cu e trahadonan di Werkverschaffing. Sr. Geerman su amor, aprecio y e empeño pa perserva e naturalesa di Aruba tabata hopi grandi. Jose Geerman kier a perserva e Aruba di antes pa futuro generacionnan. E amor grandi cu e tabata tin pa Aruba su naturalesa, a haci’e cuminsa cu e proyecto aki y hopi lihe a bira exitoso. Jose Geerman hunto cu e trahadonan di Werkverschaffing a haya un tereno di 60 hectare, prome stap tabata pa cera e tereno aki bon. Despues cu nan a haci e tereno aki limpi, nan a cuminsa planta matanan di Aruba. Tambe nan a traha un cas di torta y a pone varios articulonan di antes den e cas. Na 1967 tabata tin 1397 mata riba e tereno di Masiduri, di cual tabata tin almendra, guyaba, barba di joncuman, sorsaca, rucu, Karawara Spaño y varios otro mata tambe. Durante e bishita orguyosamente Sr. Jose Geerman a mustra su coleganan e mata di Eucalyptus cu e la manda busca for di Australia y cu tabata creciendo bon na Aruba. Sin lubida cu riba e tereno na Masiduri tin como 22 sorto di parha. Wawoe, totolica, barica geel, moffie, Gonzalito, chonchorogai etc. Segun Geerman, Masiduri a haya hopi atencion di LAGO y e idea tras di e proyecto aki tabata pa cuminsa trece e muchanan di scol na Masiduri pa asina siñanan mas di Aruba su naturalesa y e Aruba di antes. ===Jose Geerman a keda deteni, despues di accidentalmente a tira riba un hoben=== Diasabra 28 di october 1967, tabata un dia scur den bida di Sr. Geerman. Den oranan di merdia Jose Geerman a dicidi di bay dal algun drinks na un lugar na San Nicolas, e bario caminda e tabata biba. Jose Geerman despues di algun drinks a lanta pa bay paga su cuenta, aki ta caminda cu a sosode un accidente basta fastioso pa Sr. Geerman. Na momento cu e la hinca man den su saco, pa bay saca placa pa paga su cuenta, pa su mala suerte e revolver cu e tabata tin hinca den su saca di carson, sin cu e por a yuda a los un tiro y a herida un hoben cu ni conoce Sr. Geerman. E hoben A. Angela di 25 aña a keda herida na e parti abou di su barica.<ref>ONGELUKKIG TOEVAL Revolver statenlid afgegaan; man gewond Verdachte weer op vrije voeten. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 30-10-1967, p. 1. Geraadpleegd op Delpher op 31-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463761:mpeg21:p001</ref> Na momento cu Sr. Geerman a mira sanger, e la spanta y a sali na careda bay. E hoben a wordo hiba hospital pa tratamento medico, pero despues a resulta cu e herida no tabata serio. Polis a wordo pidi pa haci e investigacion. Jose Geerman kende tabata e tempo ey tabata un miembro independiente di Staten di Antiyas, un rato prome di e susedido e tabata tin un discussion cu yiu homber di un minister di Antiyas. Despues di un rato polis a bin topa cu Geerman sinta banda di lama na Grapefield. Geerman tabata poco bebi, e la keda deteni pa mas investigacion y diadomingo den careda di 1’or di merdia e la wordo laga den libertad. ===Jose Geerman su deseo pa Aruba sali for di e constelacion Antiano=== Na e mesun aña aki, 1967, Jose Geerman kende pa hopi aña tabata pertenece na P.P.A., a dicidi di bira independiente y tabata di opinion cu Aruba mester sali for di Antiyas. Su deseo tabata pa Aruba sali for di e constelacion Antiyano, pero keda den Reino. ===Geerman a tuma su retiro for di partido PPA=== E tabata mira e futuro di Aruba den Antias Hulandes basta scur, Geerman tabata boga pa un Aruba banda di Corsou y no bou Corsou. Algun miembro di PPA a firma un acuerdo, sin consulta cu su persona, esaki tabata e motibo principal pa e la retira for di P.P.A. Segun su persona cu locual nan a firma, Corsou lo por tuma un posicion mas dominante contra Aruba. Esaki pa su persona sigur ta algo inaceptabel. Durante un reunion e la bisa, ” Pa loke ta trata Aruba, mi por asegura cu e repartimento di asientonan di gobierno di antiyas, lo ta e motibo principal pa den futuro desolve Antiyas Hulandes for di otro. Futuro lo demostra locual mi ta bisando.” Y despues di basta aña señor Geerman a haya rason. Na Aruba, e retiro di Geerman for di PPA sigur no a bin como sorpresa, paso Sr. Geerman ta conoci pa expresa su mes y tabata wordo mira como e zorgenkindje di P.P.A. caba, e tabata duna un impression di ta un politico cu no tabata baila riba tur tono. ===“Hot Latin Blood”, otro buki mas skirbi pa Jose Geerman=== Na 1968, Jose Geerman cu e uitgeverij Carlton Press Inc. na New York a pubica un buki yama “Hot Latin Blood” , e buki aki ta bay over di dos famia na Aruba.<ref>Hot Latin Blood Boek van José Geerman. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 30-12-1967, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 31-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463810:mpeg21:p005</ref> E buki aki su meta tabata pa e lesadonan haya sa mas di e bida diario di famianan na Aruba. E buki ta describi tambe e isla y su habitantenan. Esaki no tabata e unico buki, paso e tempo ey Geerman tabata trahando riba un buki di Antias hulandes, cu ta cuminsa cu e Ronde Tafel Conferentie. Carlton Press Inc,a describi Jose Geerman como un persona cu a biaha hopi, cu a conoce mundo y ta papia 4 idioma. Jose Geerman a sigui un curso di Journalistiek na Newspaper Instituut na Merca y tambe a bay curso na Bennet College. ===Jose Geerman a retira pa semper for di politica=== Sr Jose Geerman na Juni 1969, a dicidi di retira for di politica, despues di 20 aña di tabata un politico basta activo riba A.V.P. y despues P.P.A.<ref>Jose Geerman uit de politiek. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 26-06-1969, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 31-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463317:mpeg21:p005</ref> Jose Geerman a subi riba lista di A.V.P. na Maart 1949 y semper a sali na defensa di e homber chikito, e obrero, e naturalesa di Aruba etc. Na Juni 1969, Jose a dicidi di retira pa motibo di salud, e no por a sigui sirbi e pueblo mas y a gradici Aruba, muy en particularmente Antillas Hulandes y tur otro persona pa a dun’e un chens di por a sirbi Aruba y Antias. Aruba como eilandsraad lid y deputado. Pa Antiyas Hulandes pa a forma parti di Staten di Antias. ===Jose Geerman, un amante di naturalesa === Jose Geerman como un persona cu ta stima naturalesa a keda activo skirbiendo articulonan pa publicacion den corantnan. Entre otro un articulo cu e la skirbi, na Juli 1971, den cual e la expresa su rabia y dolor, mirando con LAGO tabata haciendo cu e poco naturalesa cu Aruba tin. Segun su persona LAGO y Shell tabata manda riba Antiyas Hulandes, na varios ocasion e la critica esaki caba y ta hayando dia pa dia mas rason. LAGO a daña e costa di Aruba, Segun e la skirbi den su articulo ” Prome a deposita resto di azeta y haci tur nos costa blanco preto preto. LAGO a carga santo blanco for di nos costa manera nan ta haya ta bon, no a tene cuenta cu e matanan di druif y ni cu nos naturalesa. E la sigui reclama cu Gobierno a duna LAGO un tereno pa traha un refineria, pero no pa haci y deshaci. Segun su persona LAGO a dempel e lagoen na [[Baby Beach]], caminda e piscadonan di San Nicolas tabata bay coy haas, tur e piscanan aki a muri.” Den su articulo e tabata roga autoridad pa bay mira kiko ta pasando cu e lagoen. Segun su persona LAGO a destrui e naturalesa por completo, como un persona cu ta aprecia e poco naturalesa cu Aruba tin, e la pidi pa stop di laga LAGO di sigui haci y deshaci cu e beachnan di San Nicolas, pa nan stop cu e practica destructivo aki. Na final di su articulo e la bisa “Laga nos tur juda spaar un poco di e naturaleza cu nos tin! Autoriad y pueblo di Aruba.. Man na Obra!” Jose Geerman Un amante di Naturaleza. ===Jose Geerman, un consehero, un persona critico=== Na 1974, e la acerca Betico Croes y Sr. Watty Vos kende e tempo ey tabata Minister, ambos a haya un telegram for di Jose Geerman den cual e ta pidinan pa interveni contra tur cu ta trapando of kier trapa riba derecho di e obreronan. ===Jose Geerman formando parti di e comision di 18 di maart 1976, institui pa Gobierno di Aruba=== Na cuminsamento di Maart 1976, e deputado di e tempo ey Sr. Nelson Oduber a instala un comission pa prepara y hinca un programa den otro, pa e celebracion di 18 di maart, na Stadion caminda a presenta e bandera y e himno oficial di Aruba. E comision tabata consisti di 13 persona entre otro, Godfried “Fifi” Eman como Presidente, Julio Maduro como vice presidente, Rufo Odor, Albert Eman, Holmo Henriquez, Maybelline Arends Croes, John Merryweather, Atan Lee, Rafael Estrada, Milo Croes, Augusto Croes y Jose Geerman. Pastoor Hendrikstraat, San Nicolas: Diasabra 5 di januari 1977, den oranan di mainta e curpa sin bida di Sr. Jose Geerman a wordo haya den su cas drumi riba un sofa. Sr. Geerman tabata tin 59 aña, E la wordo severamente maltrata cu un bloki y a fayece. E noticia aki a core hopi lihe rond di Aruba. Dilanti su cas tabata tin un multitud grandi di persona cu a bay mira pa nan mes kiko tabata pasando. ===Hopi lihe a detene un sospechoso=== Na prome instante autoridad no kier a duna mucho informacion encuanto e causa di su morto, pa motibo cu nan tabata bezig cu investigacion. E noticia di e morto di Señor Geerman a crea un consternacion grandi den e pueblo di Aruba. Hopi lihe a logra detene un sospechoso. Diadomingo 6 di Februari den careda di 6’or di atardi, Polis a detene R. Nicolaas como sospechoso den e caso di asesinato di Jose Geerman. R. Nicolaas pa algun aña atras tambe tabata riba lista como candidato pa e grupo di hobennan y regularmente por a mira R. Nicolaas den compania di e victima. E la keda deteni pa interogacion. ===Dos persona mas deteni como sospechoso=== Diadomingo pa dialuna e recherchenan cu tabata encarga cu e caso aki, a logra detene dos persona mas, cual ta M.H. y H.K. Mientrastanto e sospechoso R. Nicolaas a keda para ariba cu e no tin nada di haber cu e asesinato di Jose Geerman. E investigacion a sigui cana su caminda.E sospechosonan rM.H. y H.K. pa falta di purba nan a wordo laga hopi lihe bek den libertad. ===Entiero di Jose Geerman=== Diahuebs 10 di Februari 1977, a tuma luga e entiero di Jose Geerman, esaki tabata den careda di 4’or y mey di atardi, cu e la wordo hiba na su ultimo luga di sosiego. E entiero di Geerman tabata un entiero cu a haya hopi hende, hopi amigo y conocirnan di Jose a hibe na su ultimo luga di sosiego, cu ta e santana catolico na San Nicolas. Na e entiero por a mira, entre otro Betico Croes, Marco Bislip, Hilario “Lala” Angela y ex miembronan di Staten Ernst Finck y Fabian Kelly. Confesion di e prome sospechoso R. Nicolaas Diabierna 18 di februari, porfin e recherchenan a haya un confesion di e sospecho R. Nicolaas, cu hopi lihe despues di e asesinato di Jose Geerman a keda deteni. E la confesa cu na un forma hopi violento y cruel e la asesina Jose Geerman. Maske cu Recherchenan ya a haya un cantidad grandi di pruebanan tecnico contra Nicolaas, entre otro vingerprint riba un camisa di e sospechoso cu rastro di sanger humano. Esaki a wordo manda pa Gerechtelijk Laboratorium di Prof. Froenjes na Den Haag. Potret di Prof. Froenjes Dr. De Witte, kende ta e specialista di Sanger a informa autoridad local, cu e manchannan riba e camisa ta di sanger humano. Maske na prome instante e sospechoso a keda nenga, Dialuna 21 di februari 1977, e la confesa di a asesina Jose Geerman. ===Prome biaha cu e caso aki ta wordo atende den corte=== E la keda casi un aña cera prome cu su caso a bin dilanti. Diabierna 3 di februari 1978, e mester a presenta den corte. Fiscal a exigi 20 aña di castigo di prison, cuminsando for di e dia cu Nicolaas a wordo deteni cu ta 6 di februari 1977, esaki tabata e exigencia di Fiscal contra R. Nicolaas. E acusado R.Nicolaas cu na comienso di su detencion a admiti su culpabilidad, pero despues a cambia su declaracion, den corte a keda persisti cu e ta inocente. Hues su siguiente siman a keda di duna sentencia. E caso aki a haya hopi atencion di pueblo y tambe di e alumnonan di scol di polis. E caso a wordo trata extensamente, tur e sucedidonan a wordo describi for di e anochi prome cu e asesinato. Tur e declaracion di e acusado, di e testigonan y tambe di e 4 recherchenan cu tabata encarga cu e investigacion di e caso aki a wordo scucha. E acusado R. Nicolaas a wordo condena pa morto, subsidair doodslag, subsidair maltrato severo, cometi premedita cu morto como consecuencia. Subsidiair maltrato cometi cu un arma. Descripcion di e susedido, durante tratamento den corte. E caso aki pa e tempo ey, tabata un di e casonan mas complica y dificil den historia di Aruba y alavez misterioso. Especialmente si considera e asesino un persona cu e victima a duna di come, bebe y un luga di biba. Segun e acusado Nicolaas, e la admiti di a asesina Jose Geerman pa motibo cu e la wordo poni bou pression, castiga y golpinan cu e lo ricibi a pone cu e la firma, pero en realidad e ta inocente. ===Fiscal Arps di e tempo ey tabata convenci cu R. Nicolaas ta e asesino=== Fiscal Arps a acusa R. Nicolaas di a asesina intencionalmente y segun un plan prepara di antemano pa mata Jose Geerman den su cas, mientras e tabata drumi den su sofa. Segun fiscal, Nicolaas por a drenta e cas ya cu te cu un siman prome cu e asesinato e tabata biba den e cas aki y e cachonan conoce su persona caba y no lo blaf e. E tabata mescos cu un yiu pa Jose Geerman. E la kita dos shutter banda pariba di e cas y a drenta paden, e la haya Jose drumi riba un sofa den su sala, Nicolaas a comete e crimen cu un bloki of algo por estilo, e slanan cu Jose Geerman a ricibi tabata na e parti robes di su cabes y esaki tabata fatal y mas sigur Jose lo a muri al instante. Durante investigacion a bin topa cu restonan di cement na su heridanan, e cement aki lo mester ta di e bloki cu a wordo uza pa agredi señor Geerman na su cabes. E bloki mes, cu a wordo usa pa asesina Geerman, cual lo mester tin sanger y cabey na dje ainda, no a wordo haya. Autoridad a haya un spoor di un vingerprint di un duim di R. Nicolaas na momento cu lo a saca e shuttersnan di e bentana, pa drenta paden. Nicolaas a contesta cu esaki a pasa na momento cu e la bay mira paden. ===Tur investigacion ta mustra cu Nicolaas mes ta e asesino=== E raport di specialistanan tecnico a confirma cu e vingerprintnan haya, ta cuadra cu esun di e Nicolaas. E fiscal a mustra tambe cu a haya algun mancha chikito di sanger riba e paña cu Nicolaas a bisti e anochi aki. E abogado di R. Nicolaas a puntra si e pruebanan ta convence hues. E abogado a puntra cu si e declaracionnan di e polisnan ta prueba suficiente, segun e abogado, lastimamente cu na Aruba nan no por ni bisa exactamente ki ora un persona lo a fayece. Dia 10 di februari 1978, R. Nicolaas a sali liber di tur acusacion Riba 10 di februari 1978, Hues a dicta sentencia y R. Nicolaas di 28 aña a gana su caso, e la haya vrijspraak. E siman anterior durante e tratamento di e caso den corte, Fiscal a exigi 20 aña di castigo di prison y un siman despues den oranan di mainta Hues a haya cu e ponenciana contra R. Nicolaas, no ta legal y e pruebanan no ta convence su persona. Mientras cu R. Nicolas a wordo laga den libertad, fiscal a bira apela. Fiscal a apela, mesora despues di a scucha e sentencia di Hues den cual a duna R. Nicolaas vrijspraak. Fiscal su motibo tabata cu e sospechoso aki no tin un lugar fiho di biba y ultimo lo tabata biba den grotnan na San Nicolaas, pa ta sigur cu e acusado ta bon na altura di e apelacion aki y tambe e la wordo mesora poni riba papel y firma pa e acusado. R. Nicolaas a keda algun luna den libertad y lo mester a presenta den corte na November 1978, pero Hof a bolbe restrasa e tratamento di e caso di asesinato di Sr. Geerman, e rekmento di e caso tabata tin di haber cu e abogado nobo di R. Nicolaas. Abogado Sjiem fat tabata tin mester mas tempo pa studia e caso. Durante e prome caso den corte Nicolaas a wordo representa pa abogado Tjong Ajong, den cual hues a dun’e vrijspraak. Procureur General a duna ordo pa mesora detene R. Nicolaas Na momento cu e caso a keda posponi, Procureur General a duna ordo pa detene y cera R. Nicolaas te ora su caso bin dilanti riba e fecha nobo di 23 di januari 1979. Dia 23 di januari 1979, durante e tratamento di e caso Procureur General tambe a keda para riba 20 aña di castigo di prison cu anteriormente fiscal tambe a pidi pa R. Nicolaas, kende e tempo ey a cumpli 29 aña. E Procureur General ta haya cu ta prueba cu Nicolaas a asesina e ex politico, ex miembro di Staten Jose Geerman riba 5 di februari 1977 den su cas na [[Pastoor Hendrikstraat]]. E victima a wordo haya riba e dia aki den careda di 11’or di mainta, morto den un sofa. Segun raportnan di expertonan e lo a wordo asesina den careda di 4’or di marduga. ===Procureur General a baha pisa riba Nicolaas=== P.G. den corte a resumi tur locual a sosode for di dia 5 di februari 1977. Procureur General a ilustra tur e pruebanan cu nan a acumula contra Nicolaas demostrando su culpabilidad, entre otro e hecho cu riba e shuttersnan di glas a haya su fingerprints. E la saca e shuttersnan pa drenta den e cas di e victima, esaki segun expertonan. Tambe riba e jacket cu Nicolaas tabata tin bisti e anochi aki, nan a haya mancha di sanger cu ta cuadra cu e mesun sanger cu a wordo haya na e muraya den e cas di Jose. Nicolaas a bisa cu dia 24 di januari 1977 despues cu e la haya un pleito cu Jose, na e cas di Jose, su persona no a bolbe mas na e cas aki. P.G. tabata tin duda den esaki. E vingerprintnan riba e shuttersnan, segun e expertonan no ta mas bieu cu 1 of dos dia. P.G. a sigui bisa cu e ta haya cu un persona a wordo mata den un forma hopi inhumano, mientras cu e victima tabata simplemente drumi trankil den su cas. E victima nunca lo por a biba pensa cu un hende, cu e la duna di come, bebe y un luga di biba por a hasi algo asina cu ne. Pa e motibo aki P.G. a exigi 20 aña di castigo di prison. ===Abogado Sjiemfat pa dos ora largo defendiendo su cliente=== Abogado Sjiem Fat, e abogado defensor a hiba un defensa cu a dura dos ora y tabata hopi interesante. Segun e abogado e fingerprintsnan nan por ta di paden tambe y no necesariamente ta di pafo. muy bien por ta ora e lo por a habrinan, mirando cu e acusado a biba den e cas aki y regularmente tabata haci e shutternan limpi, segun e abogado Nicolaas mester a press riba nan paso tin di e shuttersnan aki cu no ta habri facil. Abogado defensor a lubida un aspecto hopi importante cu den e raport di e patholoog anatoom, no ta poni ki ora e victima a wordo asesina. E abogado a bin cu un declaracion di un testigo H. kende a bisa cu e anochi di 4 di februari 1977, H. a prepara cuminda pa Geerman, esaki den presencia di e homber di fam Q. kende a keda un rato mas mira baseball na Television y despues a bay su cas. Segun e abogado, e victima a keda su so cu e testigo H. y cu Jose Geerman mientrastanto lo por a pega soño tambe. E abogado ta haya cu den e proces verbaal no tin nada concreto cu no ta descarta cu e asesinato lo por a tuma lugar riba 4 y no 5 di februari 1977. E la sigui bisa cu niun hende no por sospecha cu e homber H. tambe lo por a comet’e e asesinato aki y despues bay su cas. Aki tin posibilidadnan real cu e dos personanan aki tambe lo por a asesina Jose Geerman. Despues e abogado a sigui riba explicacionnan di e diferente raportnan traha den cual entre otro vingerprint por keda basta largo marca. ===Abogado Sjiem fat pidiendo pa laga su cliente den libertad=== Por ultimo e abogado a haya cu tin hopi duda di e culpabilidad di su cliente y a pidi Hof pa laga su cliente den libertad. Despues cu Huesnan a retira pa delibera un rato riba e peticion di e abogado Sjiem Fat, e presidente di Hof a bin bek bisando cu hof a rechasa e peticion di abogado Sjiem Fat, Nicolaas ta keda cera. Segun e abogado su cliente a firma su culpabilidad despues di a wordo maltrata pa dos ora largo door di polis y durante e reconstruccion e la wordo bisa kiko e mester haci. E acusado a conta kiko tur e la haci riba e dia di 4 pa 5 di februari 1977 Den corte na momento cu hues a puntra R. Nicolaas si e ta culpabel di a asesina Señor Geerman, e la contesta cu e no a mata Jose Geerman. E la conta cu dia 4 di februari 1977 e tabata na su cas na Zeewijk, hunto cu e doño di e cas, cu ta famia Maduro y cu algun amigo di e famia, nan a sinta henter dia na cas dal betro e.o nan a bebe brandy, despues nan a sigui cu rum. ===E acusado a pasa varios caminda y a topa varios amigo=== E acusado a sigui conta cu mas den oranan di atardi, e la sali bay dal un keiro den e caya principal di San Nicolas. E tabata bashi y tabata tin solamente 5 pa 10 florin cu ne. Entre 8 ‘or y 8’or y mey ela bay bishita un bon amigo un tal Iri kende ta un meneer di scol y supuestamente e tabata yudando Nicolaas skirbi un buki. Su amigo Kock a yude cu 3 florin. Aki hues a remarca segun e raport di reclassering Iri a declara cu ela mira Nicolas despues di 11’or. E acusado a keda insisti cu e meste tabata prome cu 9’or paso Weg Fontein Rumshop ta cera 9’or. Segun Nicolaas ta na weg Fontein Rumshop e la bay cumpra un botter di rum. Prome cu ela bay di Iri su cas, e la bay cumpra dos cerbes pa nan bebe. E acusado a bisa cu banda di 9’or e la bay bishita un amigo di dje Jossy na weg Fontein, pero e no tabata na su cas. E lo a bay busca placa fia cerca Jossy. Despues cu e la sali for di Jossy su cas e la sigui, e la bay cumpra un botter di rum y dos coca cola. Na caminda e la topa bin topa cu Daal, Marcelo, Rombley y Arends y Oiky. Nan a manda dos of 3 rond, e la bebe dos of tres Cerbes. Na e momentonan ey ainda e tabata tin e botter di rum y e dos coca colanan. E acusado a conta cu despues di mey anochi e la bay dal un keiro den centro di San Nicolaas E la sigui conta cu unda cu e la bay e tabata den compania di sr. Kappel. Den careda di 11’or Kappel a bira burachi y e la hibe su cas. Na e cas di kappel e la dal 3 sigaria. Den careda di mey anochi e la bay bek den centro di San Nicolas, pero prome cu esey e la pasa su cas cambia paña. E la bisti su jacket di jeans pa motibo cu den e temporada ey anochi ta bira mas frieu. Bebiendo, topando amigo, tambe bendiendo y dealmento di marihuana Den e centro nocturno di San Nicolas durante su bueltanan den e cayanan, tur caminda e tabata topa cu amigonan, na China Clipper e la topa cu Joy, despues e la bay na Tropicana, e tabata tin poco marihuana cu ne y a haci deal di marihuana, asina e la haya 5 dollar plus 10 florin. Hues a remarca cu Joy a declara cu ta cu un papel di 25 fls e la paga, Nicolaas a nenga te cu e la bisa hues, cu e la fia Joy 5 florin. Asina segun su persona su anochi a sigui bebiendo alcohol, topa cu su amigonan, bendiendo su marihuana y haci deal pa bende mas marihuana, paso e no tabata tin tur e marihuana riba dje, pero na su cas e tabata tin mas. Segun su persona e la pasa cu un amigo den Pastoor Hendrikstraat Segun su persona despues cu e la caba di keiro den Centro di San Nicolaas, e la pasa den Pastoor Hendrikstraat, e tabata acompaña pa un amigo y segun un testigo enberdad nan a mir’e cu un amigo pasa den Pastoor Hendrikstraat, pero kiko a sosode exactamente e marduga di 5 di Februari 1977 a/ta keda un misterio. ===Riba 13 di februari 1979, hof a sentencia R. Nicolaas cu 15 aña di castigo di prison=== Un cos ta sigur, for di investigacionnan haci a sali na cla cu e paña cu e la bisti e anochi aki, tabata na sanger humano, e mesun sanger cu tabata gespart na muraya den cas di Jose Geerman. E parti di Pastoor Hendrikstraat pasa banda di cas di Jose Geerman pa bay su cas na Zeewijk, con y kiko a pasa keda misterio. Riba 13 di februari 1979, Hof na Corsou a dicta sentencia, e acusado R. Nicolaas a keda condena na un castigo di prison di 15 aña. Maske cu Procureur General y Fiscal Arps a pidi 20 aña di castigo di prison pa e asesinato aki, pero Hof no a haya cu tin prueba di asesinato, pero si a conclui cu ta trata di homicidio den cual riba 5 di februari 1977 Jose Geerman a bira e victima. Pa e motibo aki R. Nicolaas a haya 15 aña di castigo di prison. E aña aki a haci 44 aña cu Jose Geerman a bay sosega, nos di arubanative.com, nunca a conoce Sr. Jose Geerman y ni su famia, si e tabata casa, divorcia of si e tabata tin un famia. Tampoco nos no conoce e asesino, di fam Nicolaas si e ta bibo ainda, ni si e ta na Aruba. E ta un susedido cu lo bay den historia como un caso misterioso y dificil pa compronde. Den nos investigacion nos no a encontra e motibo real pakiko Nicolaas lo por a asesina Jose Geerman. *UPDATE 28 februari 2021: Na 1971, Jose Geerman, su ruman homber Simon Geerman tabata riba e prome lista di MEP, Betico e tempo ey semper tabata bishita Jose Geerman pa conseho y guia, como cu e tabata un politico grandi den su tempo. Alabes e tambe tabata un persona cu tabata kier a mira su isla liber, como partner igual den Reino Hulandes y no manera tempo di Antias bou di Corsou. R. Nicolaas a sinta su castigo te na aña 1988, despues a bay biba na Hulanda y na mei di aña 2005, e la wordo cruelmente asesina. *Update: 5 maart 2021 Sr. Jose Geerman tabata casa cu Sra. Marina de Veer y hunto nan a haya tres yiu, dos homber y un muhe. Gobierno di Aruba na 1995 a inicia un proyecto cu tabata un plan di e gobierno anterior, pero cu a keda para. E proyecto tabata nombra cayanan na baluartenan di Aruba. Riba 7 di september 1995, gobierno di Aruba a cambia e nomber di Congoweg pa [[Caya Jose Geerman]].<ref>Congoweg wordt Caya José Geerman. "Amigoe". Curaçao, 07-09-1995, p. 7. Geraadpleegd op Delpher op 31-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644937:mpeg21:p007</ref> Investigando y lesando informacionnan nos por a conclui cu Jose Geerman, tabata mustra di tabata un persona cu un caracter fuerte y tabata para na banda di e homber chikito, tambe e tabata un defensor di nos naturalesa, e tabata stima Aruba, su tradicionnan, su cultura etc. E tabata un persona cu kier a mira su isla keda perserva. Jose Geerman no tabata solamente un politico, pero un escritor, defensor di Aruba, un persona patriotico y tabata para pa locual e ta kere aden. Jose Geerman no tabata tin miedo di expresa su mes, pero di otro banda e tabata un persona humano cu a duna un otro di come, bebe y drumi y a wordo paga cu morto, un traicion hopi cruel. aw3uigow14tzpx8yn408u4o5b7mwdjm 192370 192369 2026-05-31T19:08:39Z Caribiana 8320 /* Jose Geerman a bandona A.V.P. y a join P.P.A. */ 192370 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ {{Infobox politico| variante = a | nomber = Jose Geerman | nomber completo = | fecha nacemento = [[13 di mei]] [[1963]] | luga nacemento = {{ABW}} | fecha fayecimento = | luga fayecimento = | pais = {{ABW}} | partido = [[Partido di Pueblo Arubano]] (AVP) 1949-1957?<br>[[Partido Patriotico Arubano]] (PPA) | titulo = | temporada1 = 1949-1951<br/> 1954/55? - 19? | funcion1 = Miembro di [[Parlamento di Antias Hulandes]] | temporada2 = 1951 | funcion2 = Diputado | website = }} '''Jose Geerman''' (☆ [[19 di mart|19 di maart]] [[1917]] na [[Aruba]] – † [[5 di febrüari|5 di februari]] [[1977]] na [[Pastoor Hendriksstraat]], [[San Nicolas]]) tabata un poeta y politico [[Aruba|Arubiano]]. E tabata miembro di [[Parlamento di Antias Hulandes]] di 19.. te 197? Ademas riba nivel insular, el a sirbi como diputado di Colegio Ehecutivo y como miembro di Conseho Insular. == Biografia == Jose Geerman tabata e di dos yiu di e cinco yiu di Bernard (MO Dichi) Geerman (1886-1972). NOTES *[https://arubanative.com/2021/02/26/historia-di-aruba-un-gran-politico-na-aruba-a-wordo-asesina-cruelmente-pa-un-persona-cu-e-la-duna-di-come-bebe-y-a-dune-luga-di-drumi/ Un gran politico na Aruba], arubanative.com (26 februari 2021) Nos a dedica e historia aki na un gran Arubiano, un politico, defensor di e obreronan y di e naturalesa di Aruba. Un persona cu tabata tin hopi amor pa su isla, hopi ambicion, a skirbi buki, skirbi letra pa cancion y varios articulonan cu a keda publica den corantnan di antes, pero lamentabelmente na aña 1977 destino tabata tin un otro plan pa e gran persona aki. Den un forma hopi cruel y tristo e la wordo asesina, su asesino tabata un persona cu e la saca man yuda, pa despues e wordo paga cu morto. Jose Geerman a nace riba 19 di maart 1917, como hoben e la bay traha na L.A.G.O., pero hopi lihe Jose a ripara cu e tin un ambicion grandi den su bida, cual ta drenta den politica. Na aña 1949, e la tuma e reto grandi aki, durante su carera como politico e la ocupa varios funcionnan halto, entre otro deputado di Aruba, Miembro di Staten di Antias, Miembro di Eilandsraad di Aruba. Su prome eleccion tabata dia 17 di maart 1949, un eleccion cu tabata hopi importante y unico pa Aruba. Pa prome biaha cu Jose Geerman a bay riba un lista politico tabata e eleccion di 17 di maart 1949. Un eleccion completamente diferente na Aruba. Esaki tabata pa dos motibo, e elecion aki pa prome biaha e ser femenina biba na Aruba, por a eherce su derecho di vota y alabes nan por a postula nan mes tambe como candidato riba e partidonan politico. Señora Laura Wernet Paskel dfm tabata e dama cu a bringa pa muhenan na Aruba haya e derecho di voto y alabes tabata e prome dama cu a subi un lista politico. E otro motibo hopi importante tabata cu e elecion aki, di tres representante den Staten di Antiyas, Aruba a logra haya 8 asiento, mes tanto cu Corsou, den e Staten nobo di Antiyas. === Jose Geerman a bira miembro di Parlamento di Antias Hulandes === E dia di elecion mas cu 10 mil persona biba na Aruba a bay eherce nan derecho di voto, E resultado tabata A.V.P. a logra haya mayoria di asiento cu tabata 5 asiento y U.N.A. a haya tres asiento. E candidatonan cu a wordo escohi pa A.V.P. pa representa Aruba den e Staten di Antias, tabata Sr. J.Henny Eman (Henny bieu), Juan Irausquin, Porfirio Croes, Moses De Cuba y Jose Geerman. E otro tres representantenan tabata di U.N.A. tabata Felepito Tromp(ex gobernador), Dr. Dussenbroek y Mario Arends. Na augustus 1951, Jose Geerman a bira deputado di Eilandsraad y no por a keda ocupa e puesto di miembro di Staten di Antiyas y a wordo remplaza pa Dr. De la Fuente.<ref>VERVANGING GEERMAN. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 11-08-1951, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 31-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010402431:mpeg21:p003</ref> Despues di e kiebro den A.V.P., un grupo cu tabata riba lista di A.V.P. a bandona A.V.P. y a lanta P.P.A., hopi hende tabata specula e posicion di Sr. Jose Geerman, pero Shon A Eman na 1955 a bisa bon cla cu Jose Geerman ta un candidato fiel di A.V.P. y cu sigur no lo bandona e partido, Avp. E resultado di e elecion e aña ey, A.V.P. a haya dos asiento so den Staten di Antiyas, e dos asientonan aki a wordo ocupa pa Shon A Eman y Jose Geerman. Jose Geerman mester a retira prome como deputado pa por a ocupa e puesto di miembro di Staten di Antiyas. Na October 1957, Jose Geerman a bira malo y mester a bay Caracas pa un siman pa tratamento medico. ===Jose Geerman a bandona A.V.P. y a join P.P.A.=== E aña 1958 no tabata un aña facil pa Jose Geerman, despues di casi 10 aña di tabata un politico hopi activo den e fila di A.V.P., e la dicidi di distancia di e partido aki y join P.P.A. Sr. Geerman a bisa bon cla cu e por steun gobierno, pero e mester por cumpli cu e deseonan di e obreronan. SI no e no por steun e gobierno aki. Den ana 1959 el a bira miembro di directiva di PPA en was later tevens voorzitter van het districtsbestuur voor San Nicolas.<ref>NIEUW BESTUUR WOMENCLUB. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 12-12-1966, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 31-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463090:mpeg21:p005</ref> Riba lista di PPA el a obtene 592 voto personal pa eleccion 1958 pa Parlamento di Antias Hulandes.<ref>Hoeveel stemmen kregen de Arubaanse candidaten?. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 03-09-1958, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 31-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010405127:mpeg21:p005</ref> Riba nivel insular el a obtene 555 voto personal pa eleccion 1959 y un asiento den Conseho Insular, cual el a sa di mantene na 1963 cu votonan preferencial.<ref> Zo vielen de stemmen op Aruba Oranjestod.—De stemmen vielen ols volgt: P.P.A.. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 27-05-1959, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 31-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010997617:mpeg21:p005</ref> Na augustus 1962, Sr. Geerman despues di eleccion di dia 4 di juni 1962 a dicidi di no acepta e asiento di miembro di Parlamento di Antias mas y a bay Hulanda, cu verlof. Jacobo “Coco” Erasmus a tuma e asiento di miembro di Parlamento di Antias.<ref>Geerman bedankt als Statenlid. "Amigoe di Curacao". Willemstad, 09-08-1962. Geraadpleegd op Delpher op 31-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000213140:mpeg21:p007</ref> ===Preocupacion pa e desempleo creciente=== Sr. Geerman durante un reunion di eilandsraad na 1963, a pidi Gobierno pa no hunga politica di avestrus, pero e tabata sa bon cu Gobierno no lo stroba LAGO di introduci 40 ora di trabou pa siman, pa su trahadonan. Sr. Geerman tabata mas preocupa cu e desempleo creciente e tempo ey, pa motibo cu LAGO tabata lay off hende, durante reunion e la haci un pregunta si acaso e trahadonan cu a perde trabou na LAGO, no lo por bay traha na Hulanda. E opcion aki tabata simplemento un sugerencia, pa motibo cu e tempo ey, no tabata tin suficiente trahado na Hulanda y madre patria tabata importa trahado for di Spaña, Italia etc. ===Entrega di un peticion pa 40 ora di trabou pa siman=== Jose Geerman hunto cu mas miembro di fraccion di PPA, na 1964 a entrega un peticion na e presidente di Eilandsraad pa introduci 40 ora di trabou pa siman, pa tur obrero y tambe tur e trahadonan di gobierno. Pa haci esaki mescos cu recientemente a wordo introduci pa LAGO y SHELL. Na fin di 1964 Sr. Geerman a bira malo y prome siman di januari 1965, e la wordo interna na Hospital, dia 20 di Januari 1965, e la sali for di hospital, pero e tabata tin mester di hopi sosiego. ===Reunion di presupuesto 1965=== Durante tratamento di e presupuesto diamars 9 di februari 1965, Sr. Geerman ferozmente a expresa su mes, pa locual Hulanda tabata haci cu Antias, e tempo Hulanda tabata haci hopi dificil pa financia proyectonan na Antiyas, nan no tabata aproba tur proyecto di biaha, pero nan tabata studia cada proyecto apart y tabata dura masha hopi pa cada proyecto wordo financia. Pero ora di financia otro pais, nan no tabata haci asina dificil. Sr. Geerman a pidi pa Antiyas pone un representante ” estilo watchdog na Hulanda y na Brussels pa percura cu e financiamento bay mas lihe. E la propone na gobierno pa tur hende traha 8 ora pa dia y maximo 45 ora pa siman, ” tempo di catibu a pasa”. E la pidi Gobierno di Antiyas institui mas pronto cu ta posibel un comision pa stipula e gramatica, ortografia y vocabulario di Papiamento, pa motibo cu su persona ta skirbiendo un buki y ainda no tin reglanan pa skirbi Papiamento. Tambe e la pidi gobierno pa haci algo cu e tarifanan hopi halto di electricidad y hopi mas punto valioso cu e la trece dilanti pa trata na logra e felicidad y tranquilidad na Aruba. ===Jose Geerman como escritor=== Señor Geerman tabata tin varios hobby y un di nan tabata skirbi. Na April 1965, Jose a skirbi un buki, e titulo tabata “Juancho di Rooi Spokie” e la splica bon cla cu e buki no tin nada di haber cu politica, pero su amor pa e folklor, e cultura di Aruba. Na 1961 e la yega di skirbi un articulo cu a keda publica den Simadan, e titulo di e articulo tabata “Awa cero y maishi rabo”. Durante hopi aña e tabata colecta informacion pa skirbi un buki, su intencion tabata pa publicanan despues cu e bay cu pensioen, pero e no por a warda asina hopi mas. Gezaghebber di e tempo ey Sr. O. Henriquez a haya e prome exemplar pa lesa. ===Invitacion di Gobernador Debrot=== Diadomingo 24 di oktober 1965 Gobernador di Antias di e tempo ey Señor Debrot, a invita algun escritor local pa un encuentro cu su persona kende tambe ta un escritor. Cada invitado a presenta na Gobernador nan bukinan. Jose Geerman tambe tabata un di e invitadonan, e no tabata solamente un politico, pero un escritor Arubano tambe. ===“Oh Lovely Moonlight” un poesia cu a wordo uza como letra pa un cancion=== Jose Geerman, banda di tabata un politico, un escritor di buki y articulo den corant, tabata tin mas talento, entre otro di skirbi letra pa cantica. Jose Geerman, te hasta a yega di haya un oferta for di un compania discografico Mericano, pa un cancion cu ela composita ” Oh lovely Moonlight” tambe nan a pidi Geerman pa manda mas composicion di cantica. “Oh Lovely Moonlight”, a wordo skirbi 30 aña prome pa Jose Geerman como un poesia tocante Moonlight, e poesia aki a wordo traduci na ingles y a wordo uza como letra di un cancion. El a manda esaki pa e compania discografico.<ref>„Oh lovely moonlight" Staten- en raadslid L. Geerman opplaat. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 25-10-1965, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 31-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462451:mpeg21:p006</ref> E prome persona cu a canta e cancion aki tabata Ernie Susser y esaki a wordo graba riba disco como prueba y a wordo manda pa e compania mericano. E compania tabata dispuesto pa graba e disco aki, pero a conseha Geerman pa busca un cantante mas conoci pa canta e cancion aki. ===Un proyecto di Jose Geerman “Masiduri”, su amor pa e naturalesa di Aruba=== Na Januari 1967, un grupo di miembro di Eilandsraad a haci un bishita na e herbebossing proyect na Miramar. E herbebossing proyect tabata inclui cu annualmente lo planta entre 2 mil pa 3 mil mata. E proyecto tabata mustrando hopi exitoso, mirando cu 80 porciento di e matanan a logra crece. Pa evita cu cabrito ta come e matanan, nan tabata wordo protegi pa barinan di zeta. E ultimo parti di e bishita di e miembronan di Eilandsraad, tabata Masiduri. Masiduri tabata un lugar hopi stima pa Jose Geerman. Jose Geerman a inicia e proyecto aki y su intencion tabata pa haci e area aki un natuurreservaat, caminda e flora y fauna hunto lo por wordo protegi. Na 1964 Señor Geerman como hefe di werkverschaffing a cuminsa cu e proyecto di Masiduri, conhuntamente cu e trahadonan di Werkverschaffing. Sr. Geerman su amor, aprecio y e empeño pa perserva e naturalesa di Aruba tabata hopi grandi. Jose Geerman kier a perserva e Aruba di antes pa futuro generacionnan. E amor grandi cu e tabata tin pa Aruba su naturalesa, a haci’e cuminsa cu e proyecto aki y hopi lihe a bira exitoso. Jose Geerman hunto cu e trahadonan di Werkverschaffing a haya un tereno di 60 hectare, prome stap tabata pa cera e tereno aki bon. Despues cu nan a haci e tereno aki limpi, nan a cuminsa planta matanan di Aruba. Tambe nan a traha un cas di torta y a pone varios articulonan di antes den e cas. Na 1967 tabata tin 1397 mata riba e tereno di Masiduri, di cual tabata tin almendra, guyaba, barba di joncuman, sorsaca, rucu, Karawara Spaño y varios otro mata tambe. Durante e bishita orguyosamente Sr. Jose Geerman a mustra su coleganan e mata di Eucalyptus cu e la manda busca for di Australia y cu tabata creciendo bon na Aruba. Sin lubida cu riba e tereno na Masiduri tin como 22 sorto di parha. Wawoe, totolica, barica geel, moffie, Gonzalito, chonchorogai etc. Segun Geerman, Masiduri a haya hopi atencion di LAGO y e idea tras di e proyecto aki tabata pa cuminsa trece e muchanan di scol na Masiduri pa asina siñanan mas di Aruba su naturalesa y e Aruba di antes. ===Jose Geerman a keda deteni, despues di accidentalmente a tira riba un hoben=== Diasabra 28 di october 1967, tabata un dia scur den bida di Sr. Geerman. Den oranan di merdia Jose Geerman a dicidi di bay dal algun drinks na un lugar na San Nicolas, e bario caminda e tabata biba. Jose Geerman despues di algun drinks a lanta pa bay paga su cuenta, aki ta caminda cu a sosode un accidente basta fastioso pa Sr. Geerman. Na momento cu e la hinca man den su saco, pa bay saca placa pa paga su cuenta, pa su mala suerte e revolver cu e tabata tin hinca den su saca di carson, sin cu e por a yuda a los un tiro y a herida un hoben cu ni conoce Sr. Geerman. E hoben A. Angela di 25 aña a keda herida na e parti abou di su barica.<ref>ONGELUKKIG TOEVAL Revolver statenlid afgegaan; man gewond Verdachte weer op vrije voeten. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 30-10-1967, p. 1. Geraadpleegd op Delpher op 31-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463761:mpeg21:p001</ref> Na momento cu Sr. Geerman a mira sanger, e la spanta y a sali na careda bay. E hoben a wordo hiba hospital pa tratamento medico, pero despues a resulta cu e herida no tabata serio. Polis a wordo pidi pa haci e investigacion. Jose Geerman kende tabata e tempo ey tabata un miembro independiente di Staten di Antiyas, un rato prome di e susedido e tabata tin un discussion cu yiu homber di un minister di Antiyas. Despues di un rato polis a bin topa cu Geerman sinta banda di lama na Grapefield. Geerman tabata poco bebi, e la keda deteni pa mas investigacion y diadomingo den careda di 1’or di merdia e la wordo laga den libertad. ===Jose Geerman su deseo pa Aruba sali for di e constelacion Antiano=== Na e mesun aña aki, 1967, Jose Geerman kende pa hopi aña tabata pertenece na P.P.A., a dicidi di bira independiente y tabata di opinion cu Aruba mester sali for di Antiyas. Su deseo tabata pa Aruba sali for di e constelacion Antiyano, pero keda den Reino. ===Geerman a tuma su retiro for di partido PPA=== E tabata mira e futuro di Aruba den Antias Hulandes basta scur, Geerman tabata boga pa un Aruba banda di Corsou y no bou Corsou. Algun miembro di PPA a firma un acuerdo, sin consulta cu su persona, esaki tabata e motibo principal pa e la retira for di P.P.A. Segun su persona cu locual nan a firma, Corsou lo por tuma un posicion mas dominante contra Aruba. Esaki pa su persona sigur ta algo inaceptabel. Durante un reunion e la bisa, ” Pa loke ta trata Aruba, mi por asegura cu e repartimento di asientonan di gobierno di antiyas, lo ta e motibo principal pa den futuro desolve Antiyas Hulandes for di otro. Futuro lo demostra locual mi ta bisando.” Y despues di basta aña señor Geerman a haya rason. Na Aruba, e retiro di Geerman for di PPA sigur no a bin como sorpresa, paso Sr. Geerman ta conoci pa expresa su mes y tabata wordo mira como e zorgenkindje di P.P.A. caba, e tabata duna un impression di ta un politico cu no tabata baila riba tur tono. ===“Hot Latin Blood”, otro buki mas skirbi pa Jose Geerman=== Na 1968, Jose Geerman cu e uitgeverij Carlton Press Inc. na New York a pubica un buki yama “Hot Latin Blood” , e buki aki ta bay over di dos famia na Aruba.<ref>Hot Latin Blood Boek van José Geerman. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 30-12-1967, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 31-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463810:mpeg21:p005</ref> E buki aki su meta tabata pa e lesadonan haya sa mas di e bida diario di famianan na Aruba. E buki ta describi tambe e isla y su habitantenan. Esaki no tabata e unico buki, paso e tempo ey Geerman tabata trahando riba un buki di Antias hulandes, cu ta cuminsa cu e Ronde Tafel Conferentie. Carlton Press Inc,a describi Jose Geerman como un persona cu a biaha hopi, cu a conoce mundo y ta papia 4 idioma. Jose Geerman a sigui un curso di Journalistiek na Newspaper Instituut na Merca y tambe a bay curso na Bennet College. ===Jose Geerman a retira pa semper for di politica=== Sr Jose Geerman na Juni 1969, a dicidi di retira for di politica, despues di 20 aña di tabata un politico basta activo riba A.V.P. y despues P.P.A.<ref>Jose Geerman uit de politiek. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 26-06-1969, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 31-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463317:mpeg21:p005</ref> Jose Geerman a subi riba lista di A.V.P. na Maart 1949 y semper a sali na defensa di e homber chikito, e obrero, e naturalesa di Aruba etc. Na Juni 1969, Jose a dicidi di retira pa motibo di salud, e no por a sigui sirbi e pueblo mas y a gradici Aruba, muy en particularmente Antillas Hulandes y tur otro persona pa a dun’e un chens di por a sirbi Aruba y Antias. Aruba como eilandsraad lid y deputado. Pa Antiyas Hulandes pa a forma parti di Staten di Antias. ===Jose Geerman, un amante di naturalesa === Jose Geerman como un persona cu ta stima naturalesa a keda activo skirbiendo articulonan pa publicacion den corantnan. Entre otro un articulo cu e la skirbi, na Juli 1971, den cual e la expresa su rabia y dolor, mirando con LAGO tabata haciendo cu e poco naturalesa cu Aruba tin. Segun su persona LAGO y Shell tabata manda riba Antiyas Hulandes, na varios ocasion e la critica esaki caba y ta hayando dia pa dia mas rason. LAGO a daña e costa di Aruba, Segun e la skirbi den su articulo ” Prome a deposita resto di azeta y haci tur nos costa blanco preto preto. LAGO a carga santo blanco for di nos costa manera nan ta haya ta bon, no a tene cuenta cu e matanan di druif y ni cu nos naturalesa. E la sigui reclama cu Gobierno a duna LAGO un tereno pa traha un refineria, pero no pa haci y deshaci. Segun su persona LAGO a dempel e lagoen na [[Baby Beach]], caminda e piscadonan di San Nicolas tabata bay coy haas, tur e piscanan aki a muri.” Den su articulo e tabata roga autoridad pa bay mira kiko ta pasando cu e lagoen. Segun su persona LAGO a destrui e naturalesa por completo, como un persona cu ta aprecia e poco naturalesa cu Aruba tin, e la pidi pa stop di laga LAGO di sigui haci y deshaci cu e beachnan di San Nicolas, pa nan stop cu e practica destructivo aki. Na final di su articulo e la bisa “Laga nos tur juda spaar un poco di e naturaleza cu nos tin! Autoriad y pueblo di Aruba.. Man na Obra!” Jose Geerman Un amante di Naturaleza. ===Jose Geerman, un consehero, un persona critico=== Na 1974, e la acerca Betico Croes y Sr. Watty Vos kende e tempo ey tabata Minister, ambos a haya un telegram for di Jose Geerman den cual e ta pidinan pa interveni contra tur cu ta trapando of kier trapa riba derecho di e obreronan. ===Jose Geerman formando parti di e comision di 18 di maart 1976, institui pa Gobierno di Aruba=== Na cuminsamento di Maart 1976, e deputado di e tempo ey Sr. Nelson Oduber a instala un comission pa prepara y hinca un programa den otro, pa e celebracion di 18 di maart, na Stadion caminda a presenta e bandera y e himno oficial di Aruba. E comision tabata consisti di 13 persona entre otro, Godfried “Fifi” Eman como Presidente, Julio Maduro como vice presidente, Rufo Odor, Albert Eman, Holmo Henriquez, Maybelline Arends Croes, John Merryweather, Atan Lee, Rafael Estrada, Milo Croes, Augusto Croes y Jose Geerman. Pastoor Hendrikstraat, San Nicolas: Diasabra 5 di januari 1977, den oranan di mainta e curpa sin bida di Sr. Jose Geerman a wordo haya den su cas drumi riba un sofa. Sr. Geerman tabata tin 59 aña, E la wordo severamente maltrata cu un bloki y a fayece. E noticia aki a core hopi lihe rond di Aruba. Dilanti su cas tabata tin un multitud grandi di persona cu a bay mira pa nan mes kiko tabata pasando. ===Hopi lihe a detene un sospechoso=== Na prome instante autoridad no kier a duna mucho informacion encuanto e causa di su morto, pa motibo cu nan tabata bezig cu investigacion. E noticia di e morto di Señor Geerman a crea un consternacion grandi den e pueblo di Aruba. Hopi lihe a logra detene un sospechoso. Diadomingo 6 di Februari den careda di 6’or di atardi, Polis a detene R. Nicolaas como sospechoso den e caso di asesinato di Jose Geerman. R. Nicolaas pa algun aña atras tambe tabata riba lista como candidato pa e grupo di hobennan y regularmente por a mira R. Nicolaas den compania di e victima. E la keda deteni pa interogacion. ===Dos persona mas deteni como sospechoso=== Diadomingo pa dialuna e recherchenan cu tabata encarga cu e caso aki, a logra detene dos persona mas, cual ta M.H. y H.K. Mientrastanto e sospechoso R. Nicolaas a keda para ariba cu e no tin nada di haber cu e asesinato di Jose Geerman. E investigacion a sigui cana su caminda.E sospechosonan rM.H. y H.K. pa falta di purba nan a wordo laga hopi lihe bek den libertad. ===Entiero di Jose Geerman=== Diahuebs 10 di Februari 1977, a tuma luga e entiero di Jose Geerman, esaki tabata den careda di 4’or y mey di atardi, cu e la wordo hiba na su ultimo luga di sosiego. E entiero di Geerman tabata un entiero cu a haya hopi hende, hopi amigo y conocirnan di Jose a hibe na su ultimo luga di sosiego, cu ta e santana catolico na San Nicolas. Na e entiero por a mira, entre otro Betico Croes, Marco Bislip, Hilario “Lala” Angela y ex miembronan di Staten Ernst Finck y Fabian Kelly. Confesion di e prome sospechoso R. Nicolaas Diabierna 18 di februari, porfin e recherchenan a haya un confesion di e sospecho R. Nicolaas, cu hopi lihe despues di e asesinato di Jose Geerman a keda deteni. E la confesa cu na un forma hopi violento y cruel e la asesina Jose Geerman. Maske cu Recherchenan ya a haya un cantidad grandi di pruebanan tecnico contra Nicolaas, entre otro vingerprint riba un camisa di e sospechoso cu rastro di sanger humano. Esaki a wordo manda pa Gerechtelijk Laboratorium di Prof. Froenjes na Den Haag. Potret di Prof. Froenjes Dr. De Witte, kende ta e specialista di Sanger a informa autoridad local, cu e manchannan riba e camisa ta di sanger humano. Maske na prome instante e sospechoso a keda nenga, Dialuna 21 di februari 1977, e la confesa di a asesina Jose Geerman. ===Prome biaha cu e caso aki ta wordo atende den corte=== E la keda casi un aña cera prome cu su caso a bin dilanti. Diabierna 3 di februari 1978, e mester a presenta den corte. Fiscal a exigi 20 aña di castigo di prison, cuminsando for di e dia cu Nicolaas a wordo deteni cu ta 6 di februari 1977, esaki tabata e exigencia di Fiscal contra R. Nicolaas. E acusado R.Nicolaas cu na comienso di su detencion a admiti su culpabilidad, pero despues a cambia su declaracion, den corte a keda persisti cu e ta inocente. Hues su siguiente siman a keda di duna sentencia. E caso aki a haya hopi atencion di pueblo y tambe di e alumnonan di scol di polis. E caso a wordo trata extensamente, tur e sucedidonan a wordo describi for di e anochi prome cu e asesinato. Tur e declaracion di e acusado, di e testigonan y tambe di e 4 recherchenan cu tabata encarga cu e investigacion di e caso aki a wordo scucha. E acusado R. Nicolaas a wordo condena pa morto, subsidair doodslag, subsidair maltrato severo, cometi premedita cu morto como consecuencia. Subsidiair maltrato cometi cu un arma. Descripcion di e susedido, durante tratamento den corte. E caso aki pa e tempo ey, tabata un di e casonan mas complica y dificil den historia di Aruba y alavez misterioso. Especialmente si considera e asesino un persona cu e victima a duna di come, bebe y un luga di biba. Segun e acusado Nicolaas, e la admiti di a asesina Jose Geerman pa motibo cu e la wordo poni bou pression, castiga y golpinan cu e lo ricibi a pone cu e la firma, pero en realidad e ta inocente. ===Fiscal Arps di e tempo ey tabata convenci cu R. Nicolaas ta e asesino=== Fiscal Arps a acusa R. Nicolaas di a asesina intencionalmente y segun un plan prepara di antemano pa mata Jose Geerman den su cas, mientras e tabata drumi den su sofa. Segun fiscal, Nicolaas por a drenta e cas ya cu te cu un siman prome cu e asesinato e tabata biba den e cas aki y e cachonan conoce su persona caba y no lo blaf e. E tabata mescos cu un yiu pa Jose Geerman. E la kita dos shutter banda pariba di e cas y a drenta paden, e la haya Jose drumi riba un sofa den su sala, Nicolaas a comete e crimen cu un bloki of algo por estilo, e slanan cu Jose Geerman a ricibi tabata na e parti robes di su cabes y esaki tabata fatal y mas sigur Jose lo a muri al instante. Durante investigacion a bin topa cu restonan di cement na su heridanan, e cement aki lo mester ta di e bloki cu a wordo uza pa agredi señor Geerman na su cabes. E bloki mes, cu a wordo usa pa asesina Geerman, cual lo mester tin sanger y cabey na dje ainda, no a wordo haya. Autoridad a haya un spoor di un vingerprint di un duim di R. Nicolaas na momento cu lo a saca e shuttersnan di e bentana, pa drenta paden. Nicolaas a contesta cu esaki a pasa na momento cu e la bay mira paden. ===Tur investigacion ta mustra cu Nicolaas mes ta e asesino=== E raport di specialistanan tecnico a confirma cu e vingerprintnan haya, ta cuadra cu esun di e Nicolaas. E fiscal a mustra tambe cu a haya algun mancha chikito di sanger riba e paña cu Nicolaas a bisti e anochi aki. E abogado di R. Nicolaas a puntra si e pruebanan ta convence hues. E abogado a puntra cu si e declaracionnan di e polisnan ta prueba suficiente, segun e abogado, lastimamente cu na Aruba nan no por ni bisa exactamente ki ora un persona lo a fayece. Dia 10 di februari 1978, R. Nicolaas a sali liber di tur acusacion Riba 10 di februari 1978, Hues a dicta sentencia y R. Nicolaas di 28 aña a gana su caso, e la haya vrijspraak. E siman anterior durante e tratamento di e caso den corte, Fiscal a exigi 20 aña di castigo di prison y un siman despues den oranan di mainta Hues a haya cu e ponenciana contra R. Nicolaas, no ta legal y e pruebanan no ta convence su persona. Mientras cu R. Nicolas a wordo laga den libertad, fiscal a bira apela. Fiscal a apela, mesora despues di a scucha e sentencia di Hues den cual a duna R. Nicolaas vrijspraak. Fiscal su motibo tabata cu e sospechoso aki no tin un lugar fiho di biba y ultimo lo tabata biba den grotnan na San Nicolaas, pa ta sigur cu e acusado ta bon na altura di e apelacion aki y tambe e la wordo mesora poni riba papel y firma pa e acusado. R. Nicolaas a keda algun luna den libertad y lo mester a presenta den corte na November 1978, pero Hof a bolbe restrasa e tratamento di e caso di asesinato di Sr. Geerman, e rekmento di e caso tabata tin di haber cu e abogado nobo di R. Nicolaas. Abogado Sjiem fat tabata tin mester mas tempo pa studia e caso. Durante e prome caso den corte Nicolaas a wordo representa pa abogado Tjong Ajong, den cual hues a dun’e vrijspraak. Procureur General a duna ordo pa mesora detene R. Nicolaas Na momento cu e caso a keda posponi, Procureur General a duna ordo pa detene y cera R. Nicolaas te ora su caso bin dilanti riba e fecha nobo di 23 di januari 1979. Dia 23 di januari 1979, durante e tratamento di e caso Procureur General tambe a keda para riba 20 aña di castigo di prison cu anteriormente fiscal tambe a pidi pa R. Nicolaas, kende e tempo ey a cumpli 29 aña. E Procureur General ta haya cu ta prueba cu Nicolaas a asesina e ex politico, ex miembro di Staten Jose Geerman riba 5 di februari 1977 den su cas na [[Pastoor Hendrikstraat]]. E victima a wordo haya riba e dia aki den careda di 11’or di mainta, morto den un sofa. Segun raportnan di expertonan e lo a wordo asesina den careda di 4’or di marduga. ===Procureur General a baha pisa riba Nicolaas=== P.G. den corte a resumi tur locual a sosode for di dia 5 di februari 1977. Procureur General a ilustra tur e pruebanan cu nan a acumula contra Nicolaas demostrando su culpabilidad, entre otro e hecho cu riba e shuttersnan di glas a haya su fingerprints. E la saca e shuttersnan pa drenta den e cas di e victima, esaki segun expertonan. Tambe riba e jacket cu Nicolaas tabata tin bisti e anochi aki, nan a haya mancha di sanger cu ta cuadra cu e mesun sanger cu a wordo haya na e muraya den e cas di Jose. Nicolaas a bisa cu dia 24 di januari 1977 despues cu e la haya un pleito cu Jose, na e cas di Jose, su persona no a bolbe mas na e cas aki. P.G. tabata tin duda den esaki. E vingerprintnan riba e shuttersnan, segun e expertonan no ta mas bieu cu 1 of dos dia. P.G. a sigui bisa cu e ta haya cu un persona a wordo mata den un forma hopi inhumano, mientras cu e victima tabata simplemente drumi trankil den su cas. E victima nunca lo por a biba pensa cu un hende, cu e la duna di come, bebe y un luga di biba por a hasi algo asina cu ne. Pa e motibo aki P.G. a exigi 20 aña di castigo di prison. ===Abogado Sjiemfat pa dos ora largo defendiendo su cliente=== Abogado Sjiem Fat, e abogado defensor a hiba un defensa cu a dura dos ora y tabata hopi interesante. Segun e abogado e fingerprintsnan nan por ta di paden tambe y no necesariamente ta di pafo. muy bien por ta ora e lo por a habrinan, mirando cu e acusado a biba den e cas aki y regularmente tabata haci e shutternan limpi, segun e abogado Nicolaas mester a press riba nan paso tin di e shuttersnan aki cu no ta habri facil. Abogado defensor a lubida un aspecto hopi importante cu den e raport di e patholoog anatoom, no ta poni ki ora e victima a wordo asesina. E abogado a bin cu un declaracion di un testigo H. kende a bisa cu e anochi di 4 di februari 1977, H. a prepara cuminda pa Geerman, esaki den presencia di e homber di fam Q. kende a keda un rato mas mira baseball na Television y despues a bay su cas. Segun e abogado, e victima a keda su so cu e testigo H. y cu Jose Geerman mientrastanto lo por a pega soño tambe. E abogado ta haya cu den e proces verbaal no tin nada concreto cu no ta descarta cu e asesinato lo por a tuma lugar riba 4 y no 5 di februari 1977. E la sigui bisa cu niun hende no por sospecha cu e homber H. tambe lo por a comet’e e asesinato aki y despues bay su cas. Aki tin posibilidadnan real cu e dos personanan aki tambe lo por a asesina Jose Geerman. Despues e abogado a sigui riba explicacionnan di e diferente raportnan traha den cual entre otro vingerprint por keda basta largo marca. ===Abogado Sjiem fat pidiendo pa laga su cliente den libertad=== Por ultimo e abogado a haya cu tin hopi duda di e culpabilidad di su cliente y a pidi Hof pa laga su cliente den libertad. Despues cu Huesnan a retira pa delibera un rato riba e peticion di e abogado Sjiem Fat, e presidente di Hof a bin bek bisando cu hof a rechasa e peticion di abogado Sjiem Fat, Nicolaas ta keda cera. Segun e abogado su cliente a firma su culpabilidad despues di a wordo maltrata pa dos ora largo door di polis y durante e reconstruccion e la wordo bisa kiko e mester haci. E acusado a conta kiko tur e la haci riba e dia di 4 pa 5 di februari 1977 Den corte na momento cu hues a puntra R. Nicolaas si e ta culpabel di a asesina Señor Geerman, e la contesta cu e no a mata Jose Geerman. E la conta cu dia 4 di februari 1977 e tabata na su cas na Zeewijk, hunto cu e doño di e cas, cu ta famia Maduro y cu algun amigo di e famia, nan a sinta henter dia na cas dal betro e.o nan a bebe brandy, despues nan a sigui cu rum. ===E acusado a pasa varios caminda y a topa varios amigo=== E acusado a sigui conta cu mas den oranan di atardi, e la sali bay dal un keiro den e caya principal di San Nicolas. E tabata bashi y tabata tin solamente 5 pa 10 florin cu ne. Entre 8 ‘or y 8’or y mey ela bay bishita un bon amigo un tal Iri kende ta un meneer di scol y supuestamente e tabata yudando Nicolaas skirbi un buki. Su amigo Kock a yude cu 3 florin. Aki hues a remarca segun e raport di reclassering Iri a declara cu ela mira Nicolas despues di 11’or. E acusado a keda insisti cu e meste tabata prome cu 9’or paso Weg Fontein Rumshop ta cera 9’or. Segun Nicolaas ta na weg Fontein Rumshop e la bay cumpra un botter di rum. Prome cu ela bay di Iri su cas, e la bay cumpra dos cerbes pa nan bebe. E acusado a bisa cu banda di 9’or e la bay bishita un amigo di dje Jossy na weg Fontein, pero e no tabata na su cas. E lo a bay busca placa fia cerca Jossy. Despues cu e la sali for di Jossy su cas e la sigui, e la bay cumpra un botter di rum y dos coca cola. Na caminda e la topa bin topa cu Daal, Marcelo, Rombley y Arends y Oiky. Nan a manda dos of 3 rond, e la bebe dos of tres Cerbes. Na e momentonan ey ainda e tabata tin e botter di rum y e dos coca colanan. E acusado a conta cu despues di mey anochi e la bay dal un keiro den centro di San Nicolaas E la sigui conta cu unda cu e la bay e tabata den compania di sr. Kappel. Den careda di 11’or Kappel a bira burachi y e la hibe su cas. Na e cas di kappel e la dal 3 sigaria. Den careda di mey anochi e la bay bek den centro di San Nicolas, pero prome cu esey e la pasa su cas cambia paña. E la bisti su jacket di jeans pa motibo cu den e temporada ey anochi ta bira mas frieu. Bebiendo, topando amigo, tambe bendiendo y dealmento di marihuana Den e centro nocturno di San Nicolas durante su bueltanan den e cayanan, tur caminda e tabata topa cu amigonan, na China Clipper e la topa cu Joy, despues e la bay na Tropicana, e tabata tin poco marihuana cu ne y a haci deal di marihuana, asina e la haya 5 dollar plus 10 florin. Hues a remarca cu Joy a declara cu ta cu un papel di 25 fls e la paga, Nicolaas a nenga te cu e la bisa hues, cu e la fia Joy 5 florin. Asina segun su persona su anochi a sigui bebiendo alcohol, topa cu su amigonan, bendiendo su marihuana y haci deal pa bende mas marihuana, paso e no tabata tin tur e marihuana riba dje, pero na su cas e tabata tin mas. Segun su persona e la pasa cu un amigo den Pastoor Hendrikstraat Segun su persona despues cu e la caba di keiro den Centro di San Nicolaas, e la pasa den Pastoor Hendrikstraat, e tabata acompaña pa un amigo y segun un testigo enberdad nan a mir’e cu un amigo pasa den Pastoor Hendrikstraat, pero kiko a sosode exactamente e marduga di 5 di Februari 1977 a/ta keda un misterio. ===Riba 13 di februari 1979, hof a sentencia R. Nicolaas cu 15 aña di castigo di prison=== Un cos ta sigur, for di investigacionnan haci a sali na cla cu e paña cu e la bisti e anochi aki, tabata na sanger humano, e mesun sanger cu tabata gespart na muraya den cas di Jose Geerman. E parti di Pastoor Hendrikstraat pasa banda di cas di Jose Geerman pa bay su cas na Zeewijk, con y kiko a pasa keda misterio. Riba 13 di februari 1979, Hof na Corsou a dicta sentencia, e acusado R. Nicolaas a keda condena na un castigo di prison di 15 aña. Maske cu Procureur General y Fiscal Arps a pidi 20 aña di castigo di prison pa e asesinato aki, pero Hof no a haya cu tin prueba di asesinato, pero si a conclui cu ta trata di homicidio den cual riba 5 di februari 1977 Jose Geerman a bira e victima. Pa e motibo aki R. Nicolaas a haya 15 aña di castigo di prison. E aña aki a haci 44 aña cu Jose Geerman a bay sosega, nos di arubanative.com, nunca a conoce Sr. Jose Geerman y ni su famia, si e tabata casa, divorcia of si e tabata tin un famia. Tampoco nos no conoce e asesino, di fam Nicolaas si e ta bibo ainda, ni si e ta na Aruba. E ta un susedido cu lo bay den historia como un caso misterioso y dificil pa compronde. Den nos investigacion nos no a encontra e motibo real pakiko Nicolaas lo por a asesina Jose Geerman. *UPDATE 28 februari 2021: Na 1971, Jose Geerman, su ruman homber Simon Geerman tabata riba e prome lista di MEP, Betico e tempo ey semper tabata bishita Jose Geerman pa conseho y guia, como cu e tabata un politico grandi den su tempo. Alabes e tambe tabata un persona cu tabata kier a mira su isla liber, como partner igual den Reino Hulandes y no manera tempo di Antias bou di Corsou. R. Nicolaas a sinta su castigo te na aña 1988, despues a bay biba na Hulanda y na mei di aña 2005, e la wordo cruelmente asesina. *Update: 5 maart 2021 Sr. Jose Geerman tabata casa cu Sra. Marina de Veer y hunto nan a haya tres yiu, dos homber y un muhe. Gobierno di Aruba na 1995 a inicia un proyecto cu tabata un plan di e gobierno anterior, pero cu a keda para. E proyecto tabata nombra cayanan na baluartenan di Aruba. Riba 7 di september 1995, gobierno di Aruba a cambia e nomber di Congoweg pa [[Caya Jose Geerman]].<ref>Congoweg wordt Caya José Geerman. "Amigoe". Curaçao, 07-09-1995, p. 7. Geraadpleegd op Delpher op 31-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644937:mpeg21:p007</ref> Investigando y lesando informacionnan nos por a conclui cu Jose Geerman, tabata mustra di tabata un persona cu un caracter fuerte y tabata para na banda di e homber chikito, tambe e tabata un defensor di nos naturalesa, e tabata stima Aruba, su tradicionnan, su cultura etc. E tabata un persona cu kier a mira su isla keda perserva. Jose Geerman no tabata solamente un politico, pero un escritor, defensor di Aruba, un persona patriotico y tabata para pa locual e ta kere aden. Jose Geerman no tabata tin miedo di expresa su mes, pero di otro banda e tabata un persona humano cu a duna un otro di come, bebe y drumi y a wordo paga cu morto, un traicion hopi cruel. gquitstzkhxlo92u85d2ltckbzt9mno 192371 192370 2026-05-31T19:11:02Z Caribiana 8320 /* Jose Geerman su deseo pa Aruba sali for di e constelacion Antiano */ 192371 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ {{Infobox politico| variante = a | nomber = Jose Geerman | nomber completo = | fecha nacemento = [[13 di mei]] [[1963]] | luga nacemento = {{ABW}} | fecha fayecimento = | luga fayecimento = | pais = {{ABW}} | partido = [[Partido di Pueblo Arubano]] (AVP) 1949-1957?<br>[[Partido Patriotico Arubano]] (PPA) | titulo = | temporada1 = 1949-1951<br/> 1954/55? - 19? | funcion1 = Miembro di [[Parlamento di Antias Hulandes]] | temporada2 = 1951 | funcion2 = Diputado | website = }} '''Jose Geerman''' (☆ [[19 di mart|19 di maart]] [[1917]] na [[Aruba]] – † [[5 di febrüari|5 di februari]] [[1977]] na [[Pastoor Hendriksstraat]], [[San Nicolas]]) tabata un poeta y politico [[Aruba|Arubiano]]. E tabata miembro di [[Parlamento di Antias Hulandes]] di 19.. te 197? Ademas riba nivel insular, el a sirbi como diputado di Colegio Ehecutivo y como miembro di Conseho Insular. == Biografia == Jose Geerman tabata e di dos yiu di e cinco yiu di Bernard (MO Dichi) Geerman (1886-1972). NOTES *[https://arubanative.com/2021/02/26/historia-di-aruba-un-gran-politico-na-aruba-a-wordo-asesina-cruelmente-pa-un-persona-cu-e-la-duna-di-come-bebe-y-a-dune-luga-di-drumi/ Un gran politico na Aruba], arubanative.com (26 februari 2021) Nos a dedica e historia aki na un gran Arubiano, un politico, defensor di e obreronan y di e naturalesa di Aruba. Un persona cu tabata tin hopi amor pa su isla, hopi ambicion, a skirbi buki, skirbi letra pa cancion y varios articulonan cu a keda publica den corantnan di antes, pero lamentabelmente na aña 1977 destino tabata tin un otro plan pa e gran persona aki. Den un forma hopi cruel y tristo e la wordo asesina, su asesino tabata un persona cu e la saca man yuda, pa despues e wordo paga cu morto. Jose Geerman a nace riba 19 di maart 1917, como hoben e la bay traha na L.A.G.O., pero hopi lihe Jose a ripara cu e tin un ambicion grandi den su bida, cual ta drenta den politica. Na aña 1949, e la tuma e reto grandi aki, durante su carera como politico e la ocupa varios funcionnan halto, entre otro deputado di Aruba, Miembro di Staten di Antias, Miembro di Eilandsraad di Aruba. Su prome eleccion tabata dia 17 di maart 1949, un eleccion cu tabata hopi importante y unico pa Aruba. Pa prome biaha cu Jose Geerman a bay riba un lista politico tabata e eleccion di 17 di maart 1949. Un eleccion completamente diferente na Aruba. Esaki tabata pa dos motibo, e elecion aki pa prome biaha e ser femenina biba na Aruba, por a eherce su derecho di vota y alabes nan por a postula nan mes tambe como candidato riba e partidonan politico. Señora Laura Wernet Paskel dfm tabata e dama cu a bringa pa muhenan na Aruba haya e derecho di voto y alabes tabata e prome dama cu a subi un lista politico. E otro motibo hopi importante tabata cu e elecion aki, di tres representante den Staten di Antiyas, Aruba a logra haya 8 asiento, mes tanto cu Corsou, den e Staten nobo di Antiyas. === Jose Geerman a bira miembro di Parlamento di Antias Hulandes === E dia di elecion mas cu 10 mil persona biba na Aruba a bay eherce nan derecho di voto, E resultado tabata A.V.P. a logra haya mayoria di asiento cu tabata 5 asiento y U.N.A. a haya tres asiento. E candidatonan cu a wordo escohi pa A.V.P. pa representa Aruba den e Staten di Antias, tabata Sr. J.Henny Eman (Henny bieu), Juan Irausquin, Porfirio Croes, Moses De Cuba y Jose Geerman. E otro tres representantenan tabata di U.N.A. tabata Felepito Tromp(ex gobernador), Dr. Dussenbroek y Mario Arends. Na augustus 1951, Jose Geerman a bira deputado di Eilandsraad y no por a keda ocupa e puesto di miembro di Staten di Antiyas y a wordo remplaza pa Dr. De la Fuente.<ref>VERVANGING GEERMAN. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 11-08-1951, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 31-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010402431:mpeg21:p003</ref> Despues di e kiebro den A.V.P., un grupo cu tabata riba lista di A.V.P. a bandona A.V.P. y a lanta P.P.A., hopi hende tabata specula e posicion di Sr. Jose Geerman, pero Shon A Eman na 1955 a bisa bon cla cu Jose Geerman ta un candidato fiel di A.V.P. y cu sigur no lo bandona e partido, Avp. E resultado di e elecion e aña ey, A.V.P. a haya dos asiento so den Staten di Antiyas, e dos asientonan aki a wordo ocupa pa Shon A Eman y Jose Geerman. Jose Geerman mester a retira prome como deputado pa por a ocupa e puesto di miembro di Staten di Antiyas. Na October 1957, Jose Geerman a bira malo y mester a bay Caracas pa un siman pa tratamento medico. ===Jose Geerman a bandona A.V.P. y a join P.P.A.=== E aña 1958 no tabata un aña facil pa Jose Geerman, despues di casi 10 aña di tabata un politico hopi activo den e fila di A.V.P., e la dicidi di distancia di e partido aki y join P.P.A. Sr. Geerman a bisa bon cla cu e por steun gobierno, pero e mester por cumpli cu e deseonan di e obreronan. SI no e no por steun e gobierno aki. Den ana 1959 el a bira miembro di directiva di PPA en was later tevens voorzitter van het districtsbestuur voor San Nicolas.<ref>NIEUW BESTUUR WOMENCLUB. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 12-12-1966, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 31-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463090:mpeg21:p005</ref> Riba lista di PPA el a obtene 592 voto personal pa eleccion 1958 pa Parlamento di Antias Hulandes.<ref>Hoeveel stemmen kregen de Arubaanse candidaten?. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 03-09-1958, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 31-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010405127:mpeg21:p005</ref> Riba nivel insular el a obtene 555 voto personal pa eleccion 1959 y un asiento den Conseho Insular, cual el a sa di mantene na 1963 cu votonan preferencial.<ref> Zo vielen de stemmen op Aruba Oranjestod.—De stemmen vielen ols volgt: P.P.A.. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 27-05-1959, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 31-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010997617:mpeg21:p005</ref> Na augustus 1962, Sr. Geerman despues di eleccion di dia 4 di juni 1962 a dicidi di no acepta e asiento di miembro di Parlamento di Antias mas y a bay Hulanda, cu verlof. Jacobo “Coco” Erasmus a tuma e asiento di miembro di Parlamento di Antias.<ref>Geerman bedankt als Statenlid. "Amigoe di Curacao". Willemstad, 09-08-1962. Geraadpleegd op Delpher op 31-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000213140:mpeg21:p007</ref> ===Preocupacion pa e desempleo creciente=== Sr. Geerman durante un reunion di eilandsraad na 1963, a pidi Gobierno pa no hunga politica di avestrus, pero e tabata sa bon cu Gobierno no lo stroba LAGO di introduci 40 ora di trabou pa siman, pa su trahadonan. Sr. Geerman tabata mas preocupa cu e desempleo creciente e tempo ey, pa motibo cu LAGO tabata lay off hende, durante reunion e la haci un pregunta si acaso e trahadonan cu a perde trabou na LAGO, no lo por bay traha na Hulanda. E opcion aki tabata simplemento un sugerencia, pa motibo cu e tempo ey, no tabata tin suficiente trahado na Hulanda y madre patria tabata importa trahado for di Spaña, Italia etc. ===Entrega di un peticion pa 40 ora di trabou pa siman=== Jose Geerman hunto cu mas miembro di fraccion di PPA, na 1964 a entrega un peticion na e presidente di Eilandsraad pa introduci 40 ora di trabou pa siman, pa tur obrero y tambe tur e trahadonan di gobierno. Pa haci esaki mescos cu recientemente a wordo introduci pa LAGO y SHELL. Na fin di 1964 Sr. Geerman a bira malo y prome siman di januari 1965, e la wordo interna na Hospital, dia 20 di Januari 1965, e la sali for di hospital, pero e tabata tin mester di hopi sosiego. ===Reunion di presupuesto 1965=== Durante tratamento di e presupuesto diamars 9 di februari 1965, Sr. Geerman ferozmente a expresa su mes, pa locual Hulanda tabata haci cu Antias, e tempo Hulanda tabata haci hopi dificil pa financia proyectonan na Antiyas, nan no tabata aproba tur proyecto di biaha, pero nan tabata studia cada proyecto apart y tabata dura masha hopi pa cada proyecto wordo financia. Pero ora di financia otro pais, nan no tabata haci asina dificil. Sr. Geerman a pidi pa Antiyas pone un representante ” estilo watchdog na Hulanda y na Brussels pa percura cu e financiamento bay mas lihe. E la propone na gobierno pa tur hende traha 8 ora pa dia y maximo 45 ora pa siman, ” tempo di catibu a pasa”. E la pidi Gobierno di Antiyas institui mas pronto cu ta posibel un comision pa stipula e gramatica, ortografia y vocabulario di Papiamento, pa motibo cu su persona ta skirbiendo un buki y ainda no tin reglanan pa skirbi Papiamento. Tambe e la pidi gobierno pa haci algo cu e tarifanan hopi halto di electricidad y hopi mas punto valioso cu e la trece dilanti pa trata na logra e felicidad y tranquilidad na Aruba. ===Jose Geerman como escritor=== Señor Geerman tabata tin varios hobby y un di nan tabata skirbi. Na April 1965, Jose a skirbi un buki, e titulo tabata “Juancho di Rooi Spokie” e la splica bon cla cu e buki no tin nada di haber cu politica, pero su amor pa e folklor, e cultura di Aruba. Na 1961 e la yega di skirbi un articulo cu a keda publica den Simadan, e titulo di e articulo tabata “Awa cero y maishi rabo”. Durante hopi aña e tabata colecta informacion pa skirbi un buki, su intencion tabata pa publicanan despues cu e bay cu pensioen, pero e no por a warda asina hopi mas. Gezaghebber di e tempo ey Sr. O. Henriquez a haya e prome exemplar pa lesa. ===Invitacion di Gobernador Debrot=== Diadomingo 24 di oktober 1965 Gobernador di Antias di e tempo ey Señor Debrot, a invita algun escritor local pa un encuentro cu su persona kende tambe ta un escritor. Cada invitado a presenta na Gobernador nan bukinan. Jose Geerman tambe tabata un di e invitadonan, e no tabata solamente un politico, pero un escritor Arubano tambe. ===“Oh Lovely Moonlight” un poesia cu a wordo uza como letra pa un cancion=== Jose Geerman, banda di tabata un politico, un escritor di buki y articulo den corant, tabata tin mas talento, entre otro di skirbi letra pa cantica. Jose Geerman, te hasta a yega di haya un oferta for di un compania discografico Mericano, pa un cancion cu ela composita ” Oh lovely Moonlight” tambe nan a pidi Geerman pa manda mas composicion di cantica. “Oh Lovely Moonlight”, a wordo skirbi 30 aña prome pa Jose Geerman como un poesia tocante Moonlight, e poesia aki a wordo traduci na ingles y a wordo uza como letra di un cancion. El a manda esaki pa e compania discografico.<ref>„Oh lovely moonlight" Staten- en raadslid L. Geerman opplaat. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 25-10-1965, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 31-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462451:mpeg21:p006</ref> E prome persona cu a canta e cancion aki tabata Ernie Susser y esaki a wordo graba riba disco como prueba y a wordo manda pa e compania mericano. E compania tabata dispuesto pa graba e disco aki, pero a conseha Geerman pa busca un cantante mas conoci pa canta e cancion aki. ===Un proyecto di Jose Geerman “Masiduri”, su amor pa e naturalesa di Aruba=== Na Januari 1967, un grupo di miembro di Eilandsraad a haci un bishita na e herbebossing proyect na Miramar. E herbebossing proyect tabata inclui cu annualmente lo planta entre 2 mil pa 3 mil mata. E proyecto tabata mustrando hopi exitoso, mirando cu 80 porciento di e matanan a logra crece. Pa evita cu cabrito ta come e matanan, nan tabata wordo protegi pa barinan di zeta. E ultimo parti di e bishita di e miembronan di Eilandsraad, tabata Masiduri. Masiduri tabata un lugar hopi stima pa Jose Geerman. Jose Geerman a inicia e proyecto aki y su intencion tabata pa haci e area aki un natuurreservaat, caminda e flora y fauna hunto lo por wordo protegi. Na 1964 Señor Geerman como hefe di werkverschaffing a cuminsa cu e proyecto di Masiduri, conhuntamente cu e trahadonan di Werkverschaffing. Sr. Geerman su amor, aprecio y e empeño pa perserva e naturalesa di Aruba tabata hopi grandi. Jose Geerman kier a perserva e Aruba di antes pa futuro generacionnan. E amor grandi cu e tabata tin pa Aruba su naturalesa, a haci’e cuminsa cu e proyecto aki y hopi lihe a bira exitoso. Jose Geerman hunto cu e trahadonan di Werkverschaffing a haya un tereno di 60 hectare, prome stap tabata pa cera e tereno aki bon. Despues cu nan a haci e tereno aki limpi, nan a cuminsa planta matanan di Aruba. Tambe nan a traha un cas di torta y a pone varios articulonan di antes den e cas. Na 1967 tabata tin 1397 mata riba e tereno di Masiduri, di cual tabata tin almendra, guyaba, barba di joncuman, sorsaca, rucu, Karawara Spaño y varios otro mata tambe. Durante e bishita orguyosamente Sr. Jose Geerman a mustra su coleganan e mata di Eucalyptus cu e la manda busca for di Australia y cu tabata creciendo bon na Aruba. Sin lubida cu riba e tereno na Masiduri tin como 22 sorto di parha. Wawoe, totolica, barica geel, moffie, Gonzalito, chonchorogai etc. Segun Geerman, Masiduri a haya hopi atencion di LAGO y e idea tras di e proyecto aki tabata pa cuminsa trece e muchanan di scol na Masiduri pa asina siñanan mas di Aruba su naturalesa y e Aruba di antes. ===Jose Geerman a keda deteni, despues di accidentalmente a tira riba un hoben=== Diasabra 28 di october 1967, tabata un dia scur den bida di Sr. Geerman. Den oranan di merdia Jose Geerman a dicidi di bay dal algun drinks na un lugar na San Nicolas, e bario caminda e tabata biba. Jose Geerman despues di algun drinks a lanta pa bay paga su cuenta, aki ta caminda cu a sosode un accidente basta fastioso pa Sr. Geerman. Na momento cu e la hinca man den su saco, pa bay saca placa pa paga su cuenta, pa su mala suerte e revolver cu e tabata tin hinca den su saca di carson, sin cu e por a yuda a los un tiro y a herida un hoben cu ni conoce Sr. Geerman. E hoben A. Angela di 25 aña a keda herida na e parti abou di su barica.<ref>ONGELUKKIG TOEVAL Revolver statenlid afgegaan; man gewond Verdachte weer op vrije voeten. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 30-10-1967, p. 1. Geraadpleegd op Delpher op 31-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463761:mpeg21:p001</ref> Na momento cu Sr. Geerman a mira sanger, e la spanta y a sali na careda bay. E hoben a wordo hiba hospital pa tratamento medico, pero despues a resulta cu e herida no tabata serio. Polis a wordo pidi pa haci e investigacion. Jose Geerman kende tabata e tempo ey tabata un miembro independiente di Staten di Antiyas, un rato prome di e susedido e tabata tin un discussion cu yiu homber di un minister di Antiyas. Despues di un rato polis a bin topa cu Geerman sinta banda di lama na Grapefield. Geerman tabata poco bebi, e la keda deteni pa mas investigacion y diadomingo den careda di 1’or di merdia e la wordo laga den libertad. ===Aruba for di e constelacion Antiano=== Na e mesun aña aki, 1967, Jose Geerman kende pa hopi aña tabata pertenece na PPA, a dicidi di bira independiente y tabata di opinion cu Aruba mester sali for di Antias.<ref>Geerman wil Aruba uit Ned. Antillen. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 11-08-1967, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 31-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463589:mpeg21:p003</ref> Su deseo tabata pa Aruba sali for di e constelacion Antiano, pero keda den [[Reino Hulandes]]. ===Geerman a tuma su retiro for di partido PPA=== E tabata mira e futuro di Aruba den Antias Hulandes basta scur, Geerman tabata boga pa un Aruba banda di Corsou y no bou Corsou. Algun miembro di PPA a firma un acuerdo, sin consulta cu su persona, esaki tabata e motibo principal pa e la retira for di P.P.A. Segun su persona cu locual nan a firma, Corsou lo por tuma un posicion mas dominante contra Aruba. Esaki pa su persona sigur ta algo inaceptabel. Durante un reunion e la bisa, ” Pa loke ta trata Aruba, mi por asegura cu e repartimento di asientonan di gobierno di antiyas, lo ta e motibo principal pa den futuro desolve Antiyas Hulandes for di otro. Futuro lo demostra locual mi ta bisando.” Y despues di basta aña señor Geerman a haya rason. Na Aruba, e retiro di Geerman for di PPA sigur no a bin como sorpresa, paso Sr. Geerman ta conoci pa expresa su mes y tabata wordo mira como e zorgenkindje di P.P.A. caba, e tabata duna un impression di ta un politico cu no tabata baila riba tur tono. ===“Hot Latin Blood”, otro buki mas skirbi pa Jose Geerman=== Na 1968, Jose Geerman cu e uitgeverij Carlton Press Inc. na New York a pubica un buki yama “Hot Latin Blood” , e buki aki ta bay over di dos famia na Aruba.<ref>Hot Latin Blood Boek van José Geerman. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 30-12-1967, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 31-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463810:mpeg21:p005</ref> E buki aki su meta tabata pa e lesadonan haya sa mas di e bida diario di famianan na Aruba. E buki ta describi tambe e isla y su habitantenan. Esaki no tabata e unico buki, paso e tempo ey Geerman tabata trahando riba un buki di Antias hulandes, cu ta cuminsa cu e Ronde Tafel Conferentie. Carlton Press Inc,a describi Jose Geerman como un persona cu a biaha hopi, cu a conoce mundo y ta papia 4 idioma. Jose Geerman a sigui un curso di Journalistiek na Newspaper Instituut na Merca y tambe a bay curso na Bennet College. ===Jose Geerman a retira pa semper for di politica=== Sr Jose Geerman na Juni 1969, a dicidi di retira for di politica, despues di 20 aña di tabata un politico basta activo riba A.V.P. y despues P.P.A.<ref>Jose Geerman uit de politiek. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 26-06-1969, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 31-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463317:mpeg21:p005</ref> Jose Geerman a subi riba lista di A.V.P. na Maart 1949 y semper a sali na defensa di e homber chikito, e obrero, e naturalesa di Aruba etc. Na Juni 1969, Jose a dicidi di retira pa motibo di salud, e no por a sigui sirbi e pueblo mas y a gradici Aruba, muy en particularmente Antillas Hulandes y tur otro persona pa a dun’e un chens di por a sirbi Aruba y Antias. Aruba como eilandsraad lid y deputado. Pa Antiyas Hulandes pa a forma parti di Staten di Antias. ===Jose Geerman, un amante di naturalesa === Jose Geerman como un persona cu ta stima naturalesa a keda activo skirbiendo articulonan pa publicacion den corantnan. Entre otro un articulo cu e la skirbi, na Juli 1971, den cual e la expresa su rabia y dolor, mirando con LAGO tabata haciendo cu e poco naturalesa cu Aruba tin. Segun su persona LAGO y Shell tabata manda riba Antiyas Hulandes, na varios ocasion e la critica esaki caba y ta hayando dia pa dia mas rason. LAGO a daña e costa di Aruba, Segun e la skirbi den su articulo ” Prome a deposita resto di azeta y haci tur nos costa blanco preto preto. LAGO a carga santo blanco for di nos costa manera nan ta haya ta bon, no a tene cuenta cu e matanan di druif y ni cu nos naturalesa. E la sigui reclama cu Gobierno a duna LAGO un tereno pa traha un refineria, pero no pa haci y deshaci. Segun su persona LAGO a dempel e lagoen na [[Baby Beach]], caminda e piscadonan di San Nicolas tabata bay coy haas, tur e piscanan aki a muri.” Den su articulo e tabata roga autoridad pa bay mira kiko ta pasando cu e lagoen. Segun su persona LAGO a destrui e naturalesa por completo, como un persona cu ta aprecia e poco naturalesa cu Aruba tin, e la pidi pa stop di laga LAGO di sigui haci y deshaci cu e beachnan di San Nicolas, pa nan stop cu e practica destructivo aki. Na final di su articulo e la bisa “Laga nos tur juda spaar un poco di e naturaleza cu nos tin! Autoriad y pueblo di Aruba.. Man na Obra!” Jose Geerman Un amante di Naturaleza. ===Jose Geerman, un consehero, un persona critico=== Na 1974, e la acerca Betico Croes y Sr. Watty Vos kende e tempo ey tabata Minister, ambos a haya un telegram for di Jose Geerman den cual e ta pidinan pa interveni contra tur cu ta trapando of kier trapa riba derecho di e obreronan. ===Jose Geerman formando parti di e comision di 18 di maart 1976, institui pa Gobierno di Aruba=== Na cuminsamento di Maart 1976, e deputado di e tempo ey Sr. Nelson Oduber a instala un comission pa prepara y hinca un programa den otro, pa e celebracion di 18 di maart, na Stadion caminda a presenta e bandera y e himno oficial di Aruba. E comision tabata consisti di 13 persona entre otro, Godfried “Fifi” Eman como Presidente, Julio Maduro como vice presidente, Rufo Odor, Albert Eman, Holmo Henriquez, Maybelline Arends Croes, John Merryweather, Atan Lee, Rafael Estrada, Milo Croes, Augusto Croes y Jose Geerman. Pastoor Hendrikstraat, San Nicolas: Diasabra 5 di januari 1977, den oranan di mainta e curpa sin bida di Sr. Jose Geerman a wordo haya den su cas drumi riba un sofa. Sr. Geerman tabata tin 59 aña, E la wordo severamente maltrata cu un bloki y a fayece. E noticia aki a core hopi lihe rond di Aruba. Dilanti su cas tabata tin un multitud grandi di persona cu a bay mira pa nan mes kiko tabata pasando. ===Hopi lihe a detene un sospechoso=== Na prome instante autoridad no kier a duna mucho informacion encuanto e causa di su morto, pa motibo cu nan tabata bezig cu investigacion. E noticia di e morto di Señor Geerman a crea un consternacion grandi den e pueblo di Aruba. Hopi lihe a logra detene un sospechoso. Diadomingo 6 di Februari den careda di 6’or di atardi, Polis a detene R. Nicolaas como sospechoso den e caso di asesinato di Jose Geerman. R. Nicolaas pa algun aña atras tambe tabata riba lista como candidato pa e grupo di hobennan y regularmente por a mira R. Nicolaas den compania di e victima. E la keda deteni pa interogacion. ===Dos persona mas deteni como sospechoso=== Diadomingo pa dialuna e recherchenan cu tabata encarga cu e caso aki, a logra detene dos persona mas, cual ta M.H. y H.K. Mientrastanto e sospechoso R. Nicolaas a keda para ariba cu e no tin nada di haber cu e asesinato di Jose Geerman. E investigacion a sigui cana su caminda.E sospechosonan rM.H. y H.K. pa falta di purba nan a wordo laga hopi lihe bek den libertad. ===Entiero di Jose Geerman=== Diahuebs 10 di Februari 1977, a tuma luga e entiero di Jose Geerman, esaki tabata den careda di 4’or y mey di atardi, cu e la wordo hiba na su ultimo luga di sosiego. E entiero di Geerman tabata un entiero cu a haya hopi hende, hopi amigo y conocirnan di Jose a hibe na su ultimo luga di sosiego, cu ta e santana catolico na San Nicolas. Na e entiero por a mira, entre otro Betico Croes, Marco Bislip, Hilario “Lala” Angela y ex miembronan di Staten Ernst Finck y Fabian Kelly. Confesion di e prome sospechoso R. Nicolaas Diabierna 18 di februari, porfin e recherchenan a haya un confesion di e sospecho R. Nicolaas, cu hopi lihe despues di e asesinato di Jose Geerman a keda deteni. E la confesa cu na un forma hopi violento y cruel e la asesina Jose Geerman. Maske cu Recherchenan ya a haya un cantidad grandi di pruebanan tecnico contra Nicolaas, entre otro vingerprint riba un camisa di e sospechoso cu rastro di sanger humano. Esaki a wordo manda pa Gerechtelijk Laboratorium di Prof. Froenjes na Den Haag. Potret di Prof. Froenjes Dr. De Witte, kende ta e specialista di Sanger a informa autoridad local, cu e manchannan riba e camisa ta di sanger humano. Maske na prome instante e sospechoso a keda nenga, Dialuna 21 di februari 1977, e la confesa di a asesina Jose Geerman. ===Prome biaha cu e caso aki ta wordo atende den corte=== E la keda casi un aña cera prome cu su caso a bin dilanti. Diabierna 3 di februari 1978, e mester a presenta den corte. Fiscal a exigi 20 aña di castigo di prison, cuminsando for di e dia cu Nicolaas a wordo deteni cu ta 6 di februari 1977, esaki tabata e exigencia di Fiscal contra R. Nicolaas. E acusado R.Nicolaas cu na comienso di su detencion a admiti su culpabilidad, pero despues a cambia su declaracion, den corte a keda persisti cu e ta inocente. Hues su siguiente siman a keda di duna sentencia. E caso aki a haya hopi atencion di pueblo y tambe di e alumnonan di scol di polis. E caso a wordo trata extensamente, tur e sucedidonan a wordo describi for di e anochi prome cu e asesinato. Tur e declaracion di e acusado, di e testigonan y tambe di e 4 recherchenan cu tabata encarga cu e investigacion di e caso aki a wordo scucha. E acusado R. Nicolaas a wordo condena pa morto, subsidair doodslag, subsidair maltrato severo, cometi premedita cu morto como consecuencia. Subsidiair maltrato cometi cu un arma. Descripcion di e susedido, durante tratamento den corte. E caso aki pa e tempo ey, tabata un di e casonan mas complica y dificil den historia di Aruba y alavez misterioso. Especialmente si considera e asesino un persona cu e victima a duna di come, bebe y un luga di biba. Segun e acusado Nicolaas, e la admiti di a asesina Jose Geerman pa motibo cu e la wordo poni bou pression, castiga y golpinan cu e lo ricibi a pone cu e la firma, pero en realidad e ta inocente. ===Fiscal Arps di e tempo ey tabata convenci cu R. Nicolaas ta e asesino=== Fiscal Arps a acusa R. Nicolaas di a asesina intencionalmente y segun un plan prepara di antemano pa mata Jose Geerman den su cas, mientras e tabata drumi den su sofa. Segun fiscal, Nicolaas por a drenta e cas ya cu te cu un siman prome cu e asesinato e tabata biba den e cas aki y e cachonan conoce su persona caba y no lo blaf e. E tabata mescos cu un yiu pa Jose Geerman. E la kita dos shutter banda pariba di e cas y a drenta paden, e la haya Jose drumi riba un sofa den su sala, Nicolaas a comete e crimen cu un bloki of algo por estilo, e slanan cu Jose Geerman a ricibi tabata na e parti robes di su cabes y esaki tabata fatal y mas sigur Jose lo a muri al instante. Durante investigacion a bin topa cu restonan di cement na su heridanan, e cement aki lo mester ta di e bloki cu a wordo uza pa agredi señor Geerman na su cabes. E bloki mes, cu a wordo usa pa asesina Geerman, cual lo mester tin sanger y cabey na dje ainda, no a wordo haya. Autoridad a haya un spoor di un vingerprint di un duim di R. Nicolaas na momento cu lo a saca e shuttersnan di e bentana, pa drenta paden. Nicolaas a contesta cu esaki a pasa na momento cu e la bay mira paden. ===Tur investigacion ta mustra cu Nicolaas mes ta e asesino=== E raport di specialistanan tecnico a confirma cu e vingerprintnan haya, ta cuadra cu esun di e Nicolaas. E fiscal a mustra tambe cu a haya algun mancha chikito di sanger riba e paña cu Nicolaas a bisti e anochi aki. E abogado di R. Nicolaas a puntra si e pruebanan ta convence hues. E abogado a puntra cu si e declaracionnan di e polisnan ta prueba suficiente, segun e abogado, lastimamente cu na Aruba nan no por ni bisa exactamente ki ora un persona lo a fayece. Dia 10 di februari 1978, R. Nicolaas a sali liber di tur acusacion Riba 10 di februari 1978, Hues a dicta sentencia y R. Nicolaas di 28 aña a gana su caso, e la haya vrijspraak. E siman anterior durante e tratamento di e caso den corte, Fiscal a exigi 20 aña di castigo di prison y un siman despues den oranan di mainta Hues a haya cu e ponenciana contra R. Nicolaas, no ta legal y e pruebanan no ta convence su persona. Mientras cu R. Nicolas a wordo laga den libertad, fiscal a bira apela. Fiscal a apela, mesora despues di a scucha e sentencia di Hues den cual a duna R. Nicolaas vrijspraak. Fiscal su motibo tabata cu e sospechoso aki no tin un lugar fiho di biba y ultimo lo tabata biba den grotnan na San Nicolaas, pa ta sigur cu e acusado ta bon na altura di e apelacion aki y tambe e la wordo mesora poni riba papel y firma pa e acusado. R. Nicolaas a keda algun luna den libertad y lo mester a presenta den corte na November 1978, pero Hof a bolbe restrasa e tratamento di e caso di asesinato di Sr. Geerman, e rekmento di e caso tabata tin di haber cu e abogado nobo di R. Nicolaas. Abogado Sjiem fat tabata tin mester mas tempo pa studia e caso. Durante e prome caso den corte Nicolaas a wordo representa pa abogado Tjong Ajong, den cual hues a dun’e vrijspraak. Procureur General a duna ordo pa mesora detene R. Nicolaas Na momento cu e caso a keda posponi, Procureur General a duna ordo pa detene y cera R. Nicolaas te ora su caso bin dilanti riba e fecha nobo di 23 di januari 1979. Dia 23 di januari 1979, durante e tratamento di e caso Procureur General tambe a keda para riba 20 aña di castigo di prison cu anteriormente fiscal tambe a pidi pa R. Nicolaas, kende e tempo ey a cumpli 29 aña. E Procureur General ta haya cu ta prueba cu Nicolaas a asesina e ex politico, ex miembro di Staten Jose Geerman riba 5 di februari 1977 den su cas na [[Pastoor Hendrikstraat]]. E victima a wordo haya riba e dia aki den careda di 11’or di mainta, morto den un sofa. Segun raportnan di expertonan e lo a wordo asesina den careda di 4’or di marduga. ===Procureur General a baha pisa riba Nicolaas=== P.G. den corte a resumi tur locual a sosode for di dia 5 di februari 1977. Procureur General a ilustra tur e pruebanan cu nan a acumula contra Nicolaas demostrando su culpabilidad, entre otro e hecho cu riba e shuttersnan di glas a haya su fingerprints. E la saca e shuttersnan pa drenta den e cas di e victima, esaki segun expertonan. Tambe riba e jacket cu Nicolaas tabata tin bisti e anochi aki, nan a haya mancha di sanger cu ta cuadra cu e mesun sanger cu a wordo haya na e muraya den e cas di Jose. Nicolaas a bisa cu dia 24 di januari 1977 despues cu e la haya un pleito cu Jose, na e cas di Jose, su persona no a bolbe mas na e cas aki. P.G. tabata tin duda den esaki. E vingerprintnan riba e shuttersnan, segun e expertonan no ta mas bieu cu 1 of dos dia. P.G. a sigui bisa cu e ta haya cu un persona a wordo mata den un forma hopi inhumano, mientras cu e victima tabata simplemente drumi trankil den su cas. E victima nunca lo por a biba pensa cu un hende, cu e la duna di come, bebe y un luga di biba por a hasi algo asina cu ne. Pa e motibo aki P.G. a exigi 20 aña di castigo di prison. ===Abogado Sjiemfat pa dos ora largo defendiendo su cliente=== Abogado Sjiem Fat, e abogado defensor a hiba un defensa cu a dura dos ora y tabata hopi interesante. Segun e abogado e fingerprintsnan nan por ta di paden tambe y no necesariamente ta di pafo. muy bien por ta ora e lo por a habrinan, mirando cu e acusado a biba den e cas aki y regularmente tabata haci e shutternan limpi, segun e abogado Nicolaas mester a press riba nan paso tin di e shuttersnan aki cu no ta habri facil. Abogado defensor a lubida un aspecto hopi importante cu den e raport di e patholoog anatoom, no ta poni ki ora e victima a wordo asesina. E abogado a bin cu un declaracion di un testigo H. kende a bisa cu e anochi di 4 di februari 1977, H. a prepara cuminda pa Geerman, esaki den presencia di e homber di fam Q. kende a keda un rato mas mira baseball na Television y despues a bay su cas. Segun e abogado, e victima a keda su so cu e testigo H. y cu Jose Geerman mientrastanto lo por a pega soño tambe. E abogado ta haya cu den e proces verbaal no tin nada concreto cu no ta descarta cu e asesinato lo por a tuma lugar riba 4 y no 5 di februari 1977. E la sigui bisa cu niun hende no por sospecha cu e homber H. tambe lo por a comet’e e asesinato aki y despues bay su cas. Aki tin posibilidadnan real cu e dos personanan aki tambe lo por a asesina Jose Geerman. Despues e abogado a sigui riba explicacionnan di e diferente raportnan traha den cual entre otro vingerprint por keda basta largo marca. ===Abogado Sjiem fat pidiendo pa laga su cliente den libertad=== Por ultimo e abogado a haya cu tin hopi duda di e culpabilidad di su cliente y a pidi Hof pa laga su cliente den libertad. Despues cu Huesnan a retira pa delibera un rato riba e peticion di e abogado Sjiem Fat, e presidente di Hof a bin bek bisando cu hof a rechasa e peticion di abogado Sjiem Fat, Nicolaas ta keda cera. Segun e abogado su cliente a firma su culpabilidad despues di a wordo maltrata pa dos ora largo door di polis y durante e reconstruccion e la wordo bisa kiko e mester haci. E acusado a conta kiko tur e la haci riba e dia di 4 pa 5 di februari 1977 Den corte na momento cu hues a puntra R. Nicolaas si e ta culpabel di a asesina Señor Geerman, e la contesta cu e no a mata Jose Geerman. E la conta cu dia 4 di februari 1977 e tabata na su cas na Zeewijk, hunto cu e doño di e cas, cu ta famia Maduro y cu algun amigo di e famia, nan a sinta henter dia na cas dal betro e.o nan a bebe brandy, despues nan a sigui cu rum. ===E acusado a pasa varios caminda y a topa varios amigo=== E acusado a sigui conta cu mas den oranan di atardi, e la sali bay dal un keiro den e caya principal di San Nicolas. E tabata bashi y tabata tin solamente 5 pa 10 florin cu ne. Entre 8 ‘or y 8’or y mey ela bay bishita un bon amigo un tal Iri kende ta un meneer di scol y supuestamente e tabata yudando Nicolaas skirbi un buki. Su amigo Kock a yude cu 3 florin. Aki hues a remarca segun e raport di reclassering Iri a declara cu ela mira Nicolas despues di 11’or. E acusado a keda insisti cu e meste tabata prome cu 9’or paso Weg Fontein Rumshop ta cera 9’or. Segun Nicolaas ta na weg Fontein Rumshop e la bay cumpra un botter di rum. Prome cu ela bay di Iri su cas, e la bay cumpra dos cerbes pa nan bebe. E acusado a bisa cu banda di 9’or e la bay bishita un amigo di dje Jossy na weg Fontein, pero e no tabata na su cas. E lo a bay busca placa fia cerca Jossy. Despues cu e la sali for di Jossy su cas e la sigui, e la bay cumpra un botter di rum y dos coca cola. Na caminda e la topa bin topa cu Daal, Marcelo, Rombley y Arends y Oiky. Nan a manda dos of 3 rond, e la bebe dos of tres Cerbes. Na e momentonan ey ainda e tabata tin e botter di rum y e dos coca colanan. E acusado a conta cu despues di mey anochi e la bay dal un keiro den centro di San Nicolaas E la sigui conta cu unda cu e la bay e tabata den compania di sr. Kappel. Den careda di 11’or Kappel a bira burachi y e la hibe su cas. Na e cas di kappel e la dal 3 sigaria. Den careda di mey anochi e la bay bek den centro di San Nicolas, pero prome cu esey e la pasa su cas cambia paña. E la bisti su jacket di jeans pa motibo cu den e temporada ey anochi ta bira mas frieu. Bebiendo, topando amigo, tambe bendiendo y dealmento di marihuana Den e centro nocturno di San Nicolas durante su bueltanan den e cayanan, tur caminda e tabata topa cu amigonan, na China Clipper e la topa cu Joy, despues e la bay na Tropicana, e tabata tin poco marihuana cu ne y a haci deal di marihuana, asina e la haya 5 dollar plus 10 florin. Hues a remarca cu Joy a declara cu ta cu un papel di 25 fls e la paga, Nicolaas a nenga te cu e la bisa hues, cu e la fia Joy 5 florin. Asina segun su persona su anochi a sigui bebiendo alcohol, topa cu su amigonan, bendiendo su marihuana y haci deal pa bende mas marihuana, paso e no tabata tin tur e marihuana riba dje, pero na su cas e tabata tin mas. Segun su persona e la pasa cu un amigo den Pastoor Hendrikstraat Segun su persona despues cu e la caba di keiro den Centro di San Nicolaas, e la pasa den Pastoor Hendrikstraat, e tabata acompaña pa un amigo y segun un testigo enberdad nan a mir’e cu un amigo pasa den Pastoor Hendrikstraat, pero kiko a sosode exactamente e marduga di 5 di Februari 1977 a/ta keda un misterio. ===Riba 13 di februari 1979, hof a sentencia R. Nicolaas cu 15 aña di castigo di prison=== Un cos ta sigur, for di investigacionnan haci a sali na cla cu e paña cu e la bisti e anochi aki, tabata na sanger humano, e mesun sanger cu tabata gespart na muraya den cas di Jose Geerman. E parti di Pastoor Hendrikstraat pasa banda di cas di Jose Geerman pa bay su cas na Zeewijk, con y kiko a pasa keda misterio. Riba 13 di februari 1979, Hof na Corsou a dicta sentencia, e acusado R. Nicolaas a keda condena na un castigo di prison di 15 aña. Maske cu Procureur General y Fiscal Arps a pidi 20 aña di castigo di prison pa e asesinato aki, pero Hof no a haya cu tin prueba di asesinato, pero si a conclui cu ta trata di homicidio den cual riba 5 di februari 1977 Jose Geerman a bira e victima. Pa e motibo aki R. Nicolaas a haya 15 aña di castigo di prison. E aña aki a haci 44 aña cu Jose Geerman a bay sosega, nos di arubanative.com, nunca a conoce Sr. Jose Geerman y ni su famia, si e tabata casa, divorcia of si e tabata tin un famia. Tampoco nos no conoce e asesino, di fam Nicolaas si e ta bibo ainda, ni si e ta na Aruba. E ta un susedido cu lo bay den historia como un caso misterioso y dificil pa compronde. Den nos investigacion nos no a encontra e motibo real pakiko Nicolaas lo por a asesina Jose Geerman. *UPDATE 28 februari 2021: Na 1971, Jose Geerman, su ruman homber Simon Geerman tabata riba e prome lista di MEP, Betico e tempo ey semper tabata bishita Jose Geerman pa conseho y guia, como cu e tabata un politico grandi den su tempo. Alabes e tambe tabata un persona cu tabata kier a mira su isla liber, como partner igual den Reino Hulandes y no manera tempo di Antias bou di Corsou. R. Nicolaas a sinta su castigo te na aña 1988, despues a bay biba na Hulanda y na mei di aña 2005, e la wordo cruelmente asesina. *Update: 5 maart 2021 Sr. Jose Geerman tabata casa cu Sra. Marina de Veer y hunto nan a haya tres yiu, dos homber y un muhe. Gobierno di Aruba na 1995 a inicia un proyecto cu tabata un plan di e gobierno anterior, pero cu a keda para. E proyecto tabata nombra cayanan na baluartenan di Aruba. Riba 7 di september 1995, gobierno di Aruba a cambia e nomber di Congoweg pa [[Caya Jose Geerman]].<ref>Congoweg wordt Caya José Geerman. "Amigoe". Curaçao, 07-09-1995, p. 7. Geraadpleegd op Delpher op 31-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644937:mpeg21:p007</ref> Investigando y lesando informacionnan nos por a conclui cu Jose Geerman, tabata mustra di tabata un persona cu un caracter fuerte y tabata para na banda di e homber chikito, tambe e tabata un defensor di nos naturalesa, e tabata stima Aruba, su tradicionnan, su cultura etc. E tabata un persona cu kier a mira su isla keda perserva. Jose Geerman no tabata solamente un politico, pero un escritor, defensor di Aruba, un persona patriotico y tabata para pa locual e ta kere aden. Jose Geerman no tabata tin miedo di expresa su mes, pero di otro banda e tabata un persona humano cu a duna un otro di come, bebe y drumi y a wordo paga cu morto, un traicion hopi cruel. gvl64jwq6b7bttp2yb5lvvje1uthnya 192372 192371 2026-05-31T19:15:04Z Caribiana 8320 192372 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ {{Infobox politico| variante = a | nomber = Jose Geerman | nomber completo = | fecha nacemento = [[13 di mei]] [[1963]] | luga nacemento = {{ABW}} | fecha fayecimento = | luga fayecimento = | pais = {{ABW}} | partido = [[Partido di Pueblo Arubano]] (AVP) 1949-1957?<br>[[Partido Patriotico Arubano]] (PPA) 1957-1967 | titulo = | temporada1 = 1949-1951<br/> 1954/55? - 19? | funcion1 = Miembro di [[Parlamento di Antias Hulandes]] | temporada2 = 1951 | funcion2 = Diputado | website = }} '''Jose Geerman''' (☆ [[19 di mart|19 di maart]] [[1917]] na [[Aruba]] – † [[5 di febrüari|5 di februari]] [[1977]] na [[Pastoor Hendriksstraat]], [[San Nicolas]]) tabata un poeta y politico [[Aruba|Arubiano]]. E tabata miembro di [[Parlamento di Antias Hulandes]] di 19.. te 197? Ademas riba nivel insular, el a sirbi como diputado di Colegio Ehecutivo y como miembro di Conseho Insular. == Biografia == Jose Geerman tabata e di dos yiu di e cinco yiu di Bernard (MO Dichi) Geerman (1886-1972). NOTES *[https://arubanative.com/2021/02/26/historia-di-aruba-un-gran-politico-na-aruba-a-wordo-asesina-cruelmente-pa-un-persona-cu-e-la-duna-di-come-bebe-y-a-dune-luga-di-drumi/ Un gran politico na Aruba], arubanative.com (26 februari 2021) Nos a dedica e historia aki na un gran Arubiano, un politico, defensor di e obreronan y di e naturalesa di Aruba. Un persona cu tabata tin hopi amor pa su isla, hopi ambicion, a skirbi buki, skirbi letra pa cancion y varios articulonan cu a keda publica den corantnan di antes, pero lamentabelmente na aña 1977 destino tabata tin un otro plan pa e gran persona aki. Den un forma hopi cruel y tristo e la wordo asesina, su asesino tabata un persona cu e la saca man yuda, pa despues e wordo paga cu morto. Jose Geerman a nace riba 19 di maart 1917, como hoben e la bay traha na L.A.G.O., pero hopi lihe Jose a ripara cu e tin un ambicion grandi den su bida, cual ta drenta den politica. Na aña 1949, e la tuma e reto grandi aki, durante su carera como politico e la ocupa varios funcionnan halto, entre otro deputado di Aruba, Miembro di Staten di Antias, Miembro di Eilandsraad di Aruba. Su prome eleccion tabata dia 17 di maart 1949, un eleccion cu tabata hopi importante y unico pa Aruba. Pa prome biaha cu Jose Geerman a bay riba un lista politico tabata e eleccion di 17 di maart 1949. Un eleccion completamente diferente na Aruba. Esaki tabata pa dos motibo, e elecion aki pa prome biaha e ser femenina biba na Aruba, por a eherce su derecho di vota y alabes nan por a postula nan mes tambe como candidato riba e partidonan politico. Señora Laura Wernet Paskel dfm tabata e dama cu a bringa pa muhenan na Aruba haya e derecho di voto y alabes tabata e prome dama cu a subi un lista politico. E otro motibo hopi importante tabata cu e elecion aki, di tres representante den Staten di Antiyas, Aruba a logra haya 8 asiento, mes tanto cu Corsou, den e Staten nobo di Antiyas. === Jose Geerman a bira miembro di Parlamento di Antias Hulandes === E dia di elecion mas cu 10 mil persona biba na Aruba a bay eherce nan derecho di voto, E resultado tabata A.V.P. a logra haya mayoria di asiento cu tabata 5 asiento y U.N.A. a haya tres asiento. E candidatonan cu a wordo escohi pa A.V.P. pa representa Aruba den e Staten di Antias, tabata Sr. J.Henny Eman (Henny bieu), Juan Irausquin, Porfirio Croes, Moses De Cuba y Jose Geerman. E otro tres representantenan tabata di U.N.A. tabata Felepito Tromp(ex gobernador), Dr. Dussenbroek y Mario Arends. Na augustus 1951, Jose Geerman a bira deputado di Eilandsraad y no por a keda ocupa e puesto di miembro di Staten di Antiyas y a wordo remplaza pa Dr. De la Fuente.<ref>VERVANGING GEERMAN. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 11-08-1951, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 31-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010402431:mpeg21:p003</ref> Despues di e kiebro den A.V.P., un grupo cu tabata riba lista di A.V.P. a bandona A.V.P. y a lanta P.P.A., hopi hende tabata specula e posicion di Sr. Jose Geerman, pero Shon A Eman na 1955 a bisa bon cla cu Jose Geerman ta un candidato fiel di A.V.P. y cu sigur no lo bandona e partido, Avp. E resultado di e elecion e aña ey, A.V.P. a haya dos asiento so den Staten di Antiyas, e dos asientonan aki a wordo ocupa pa Shon A Eman y Jose Geerman. Jose Geerman mester a retira prome como deputado pa por a ocupa e puesto di miembro di Staten di Antiyas. Na October 1957, Jose Geerman a bira malo y mester a bay Caracas pa un siman pa tratamento medico. ===Jose Geerman a bandona A.V.P. y a join P.P.A.=== E aña 1958 no tabata un aña facil pa Jose Geerman, despues di casi 10 aña di tabata un politico hopi activo den e fila di A.V.P., e la dicidi di distancia di e partido aki y join P.P.A. Sr. Geerman a bisa bon cla cu e por steun gobierno, pero e mester por cumpli cu e deseonan di e obreronan. SI no e no por steun e gobierno aki. Den ana 1959 el a bira miembro di directiva di PPA en was later tevens voorzitter van het districtsbestuur voor San Nicolas.<ref>NIEUW BESTUUR WOMENCLUB. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 12-12-1966, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 31-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463090:mpeg21:p005</ref> Riba lista di PPA el a obtene 592 voto personal pa eleccion 1958 pa Parlamento di Antias Hulandes.<ref>Hoeveel stemmen kregen de Arubaanse candidaten?. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 03-09-1958, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 31-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010405127:mpeg21:p005</ref> Riba nivel insular el a obtene 555 voto personal pa eleccion 1959 y un asiento den Conseho Insular, cual el a sa di mantene na 1963 cu votonan preferencial.<ref> Zo vielen de stemmen op Aruba Oranjestod.—De stemmen vielen ols volgt: P.P.A.. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 27-05-1959, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 31-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010997617:mpeg21:p005</ref> Na augustus 1962, Sr. Geerman despues di eleccion di dia 4 di juni 1962 a dicidi di no acepta e asiento di miembro di Parlamento di Antias mas y a bay Hulanda, cu verlof. Jacobo “Coco” Erasmus a tuma e asiento di miembro di Parlamento di Antias.<ref>Geerman bedankt als Statenlid. "Amigoe di Curacao". Willemstad, 09-08-1962. Geraadpleegd op Delpher op 31-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000213140:mpeg21:p007</ref> ===Preocupacion pa e desempleo creciente=== Sr. Geerman durante un reunion di eilandsraad na 1963, a pidi Gobierno pa no hunga politica di avestrus, pero e tabata sa bon cu Gobierno no lo stroba LAGO di introduci 40 ora di trabou pa siman, pa su trahadonan. Sr. Geerman tabata mas preocupa cu e desempleo creciente e tempo ey, pa motibo cu LAGO tabata lay off hende, durante reunion e la haci un pregunta si acaso e trahadonan cu a perde trabou na LAGO, no lo por bay traha na Hulanda. E opcion aki tabata simplemento un sugerencia, pa motibo cu e tempo ey, no tabata tin suficiente trahado na Hulanda y madre patria tabata importa trahado for di Spaña, Italia etc. ===Entrega di un peticion pa 40 ora di trabou pa siman=== Jose Geerman hunto cu mas miembro di fraccion di PPA, na 1964 a entrega un peticion na e presidente di Eilandsraad pa introduci 40 ora di trabou pa siman, pa tur obrero y tambe tur e trahadonan di gobierno. Pa haci esaki mescos cu recientemente a wordo introduci pa LAGO y SHELL. Na fin di 1964 Sr. Geerman a bira malo y prome siman di januari 1965, e la wordo interna na Hospital, dia 20 di Januari 1965, e la sali for di hospital, pero e tabata tin mester di hopi sosiego. ===Reunion di presupuesto 1965=== Durante tratamento di e presupuesto diamars 9 di februari 1965, Sr. Geerman ferozmente a expresa su mes, pa locual Hulanda tabata haci cu Antias, e tempo Hulanda tabata haci hopi dificil pa financia proyectonan na Antiyas, nan no tabata aproba tur proyecto di biaha, pero nan tabata studia cada proyecto apart y tabata dura masha hopi pa cada proyecto wordo financia. Pero ora di financia otro pais, nan no tabata haci asina dificil. Sr. Geerman a pidi pa Antiyas pone un representante ” estilo watchdog na Hulanda y na Brussels pa percura cu e financiamento bay mas lihe. E la propone na gobierno pa tur hende traha 8 ora pa dia y maximo 45 ora pa siman, ” tempo di catibu a pasa”. E la pidi Gobierno di Antiyas institui mas pronto cu ta posibel un comision pa stipula e gramatica, ortografia y vocabulario di Papiamento, pa motibo cu su persona ta skirbiendo un buki y ainda no tin reglanan pa skirbi Papiamento. Tambe e la pidi gobierno pa haci algo cu e tarifanan hopi halto di electricidad y hopi mas punto valioso cu e la trece dilanti pa trata na logra e felicidad y tranquilidad na Aruba. ===Jose Geerman como escritor=== Señor Geerman tabata tin varios hobby y un di nan tabata skirbi. Na April 1965, Jose a skirbi un buki, e titulo tabata “Juancho di Rooi Spokie” e la splica bon cla cu e buki no tin nada di haber cu politica, pero su amor pa e folklor, e cultura di Aruba. Na 1961 e la yega di skirbi un articulo cu a keda publica den Simadan, e titulo di e articulo tabata “Awa cero y maishi rabo”. Durante hopi aña e tabata colecta informacion pa skirbi un buki, su intencion tabata pa publicanan despues cu e bay cu pensioen, pero e no por a warda asina hopi mas. Gezaghebber di e tempo ey Sr. O. Henriquez a haya e prome exemplar pa lesa. ===Invitacion di Gobernador Debrot=== Diadomingo 24 di oktober 1965 Gobernador di Antias di e tempo ey Señor Debrot, a invita algun escritor local pa un encuentro cu su persona kende tambe ta un escritor. Cada invitado a presenta na Gobernador nan bukinan. Jose Geerman tambe tabata un di e invitadonan, e no tabata solamente un politico, pero un escritor Arubano tambe. ===“Oh Lovely Moonlight” un poesia cu a wordo uza como letra pa un cancion=== Jose Geerman, banda di tabata un politico, un escritor di buki y articulo den corant, tabata tin mas talento, entre otro di skirbi letra pa cantica. Jose Geerman, te hasta a yega di haya un oferta for di un compania discografico Mericano, pa un cancion cu ela composita ” Oh lovely Moonlight” tambe nan a pidi Geerman pa manda mas composicion di cantica. “Oh Lovely Moonlight”, a wordo skirbi 30 aña prome pa Jose Geerman como un poesia tocante Moonlight, e poesia aki a wordo traduci na ingles y a wordo uza como letra di un cancion. El a manda esaki pa e compania discografico.<ref>„Oh lovely moonlight" Staten- en raadslid L. Geerman opplaat. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 25-10-1965, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 31-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462451:mpeg21:p006</ref> E prome persona cu a canta e cancion aki tabata Ernie Susser y esaki a wordo graba riba disco como prueba y a wordo manda pa e compania mericano. E compania tabata dispuesto pa graba e disco aki, pero a conseha Geerman pa busca un cantante mas conoci pa canta e cancion aki. ===Un proyecto di Jose Geerman “Masiduri”, su amor pa e naturalesa di Aruba=== Na Januari 1967, un grupo di miembro di Eilandsraad a haci un bishita na e herbebossing proyect na Miramar. E herbebossing proyect tabata inclui cu annualmente lo planta entre 2 mil pa 3 mil mata. E proyecto tabata mustrando hopi exitoso, mirando cu 80 porciento di e matanan a logra crece. Pa evita cu cabrito ta come e matanan, nan tabata wordo protegi pa barinan di zeta. E ultimo parti di e bishita di e miembronan di Eilandsraad, tabata Masiduri. Masiduri tabata un lugar hopi stima pa Jose Geerman. Jose Geerman a inicia e proyecto aki y su intencion tabata pa haci e area aki un natuurreservaat, caminda e flora y fauna hunto lo por wordo protegi. Na 1964 Señor Geerman como hefe di werkverschaffing a cuminsa cu e proyecto di Masiduri, conhuntamente cu e trahadonan di Werkverschaffing. Sr. Geerman su amor, aprecio y e empeño pa perserva e naturalesa di Aruba tabata hopi grandi. Jose Geerman kier a perserva e Aruba di antes pa futuro generacionnan. E amor grandi cu e tabata tin pa Aruba su naturalesa, a haci’e cuminsa cu e proyecto aki y hopi lihe a bira exitoso. Jose Geerman hunto cu e trahadonan di Werkverschaffing a haya un tereno di 60 hectare, prome stap tabata pa cera e tereno aki bon. Despues cu nan a haci e tereno aki limpi, nan a cuminsa planta matanan di Aruba. Tambe nan a traha un cas di torta y a pone varios articulonan di antes den e cas. Na 1967 tabata tin 1397 mata riba e tereno di Masiduri, di cual tabata tin almendra, guyaba, barba di joncuman, sorsaca, rucu, Karawara Spaño y varios otro mata tambe. Durante e bishita orguyosamente Sr. Jose Geerman a mustra su coleganan e mata di Eucalyptus cu e la manda busca for di Australia y cu tabata creciendo bon na Aruba. Sin lubida cu riba e tereno na Masiduri tin como 22 sorto di parha. Wawoe, totolica, barica geel, moffie, Gonzalito, chonchorogai etc. Segun Geerman, Masiduri a haya hopi atencion di LAGO y e idea tras di e proyecto aki tabata pa cuminsa trece e muchanan di scol na Masiduri pa asina siñanan mas di Aruba su naturalesa y e Aruba di antes. ===Jose Geerman a keda deteni, despues di accidentalmente a tira riba un hoben=== Diasabra 28 di october 1967, tabata un dia scur den bida di Sr. Geerman. Den oranan di merdia Jose Geerman a dicidi di bay dal algun drinks na un lugar na San Nicolas, e bario caminda e tabata biba. Jose Geerman despues di algun drinks a lanta pa bay paga su cuenta, aki ta caminda cu a sosode un accidente basta fastioso pa Sr. Geerman. Na momento cu e la hinca man den su saco, pa bay saca placa pa paga su cuenta, pa su mala suerte e revolver cu e tabata tin hinca den su saca di carson, sin cu e por a yuda a los un tiro y a herida un hoben cu ni conoce Sr. Geerman. E hoben A. Angela di 25 aña a keda herida na e parti abou di su barica.<ref>ONGELUKKIG TOEVAL Revolver statenlid afgegaan; man gewond Verdachte weer op vrije voeten. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 30-10-1967, p. 1. Geraadpleegd op Delpher op 31-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463761:mpeg21:p001</ref> Na momento cu Sr. Geerman a mira sanger, e la spanta y a sali na careda bay. E hoben a wordo hiba hospital pa tratamento medico, pero despues a resulta cu e herida no tabata serio. Polis a wordo pidi pa haci e investigacion. Jose Geerman kende tabata e tempo ey tabata un miembro independiente di Staten di Antiyas, un rato prome di e susedido e tabata tin un discussion cu yiu homber di un minister di Antiyas. Despues di un rato polis a bin topa cu Geerman sinta banda di lama na Grapefield. Geerman tabata poco bebi, e la keda deteni pa mas investigacion y diadomingo den careda di 1’or di merdia e la wordo laga den libertad. ===Aruba for di e constelacion Antiano=== Na e mesun aña aki, 1967, Jose Geerman kende pa hopi aña tabata pertenece na PPA, a dicidi di bira independiente y tabata di opinion cu Aruba mester sali for di Antias.<ref>Geerman wil Aruba uit Ned. Antillen. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 11-08-1967, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 31-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463589:mpeg21:p003</ref> Su deseo tabata pa Aruba sali for di e constelacion Antiano, pero keda den [[Reino Hulandes]]. ===Retiro for di partido PPA=== E tabata mira e futuro di Aruba den Antias Hulandes basta scur, Geerman tabata boga pa un Aruba banda di Corsou y no bou Corsou. Algun miembro di PPA a firma un acuerdo, sin consulta cu su persona, esaki tabata e motibo principal pa e la retira for di PPA.<ref>NAAR AANLEIDING VAN NIEUWE „BREDE BASIS" José Geerman uit P.P.A. getreden. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 31-07-1967, p. 1. Geraadpleegd op Delpher op 31-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463579:mpeg21:p001</ref> Segun su persona cu locual nan a firma, Corsou lo por tuma un posicion mas dominante contra Aruba. Esaki pa su persona sigur ta algo inaceptabel. Durante un reunion e la bisa, ” Pa loke ta trata Aruba, mi por asegura cu e repartimento di asientonan di gobierno di antiyas, lo ta e motibo principal pa den futuro desolve Antiyas Hulandes for di otro. Futuro lo demostra locual mi ta bisando.” Y despues di basta aña señor Geerman a haya rason. Na Aruba, e retiro di Geerman for di PPA sigur no a bin como sorpresa, paso Sr. Geerman ta conoci pa expresa su mes y tabata wordo mira como e zorgenkindje di P.P.A. caba, e tabata duna un impression di ta un politico cu no tabata baila riba tur tono. ===“Hot Latin Blood”, otro buki mas skirbi pa Jose Geerman=== Na 1968, Jose Geerman cu e uitgeverij Carlton Press Inc. na New York a pubica un buki yama “Hot Latin Blood” , e buki aki ta bay over di dos famia na Aruba.<ref>Hot Latin Blood Boek van José Geerman. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 30-12-1967, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 31-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463810:mpeg21:p005</ref> E buki aki su meta tabata pa e lesadonan haya sa mas di e bida diario di famianan na Aruba. E buki ta describi tambe e isla y su habitantenan. Esaki no tabata e unico buki, paso e tempo ey Geerman tabata trahando riba un buki di Antias hulandes, cu ta cuminsa cu e Ronde Tafel Conferentie. Carlton Press Inc,a describi Jose Geerman como un persona cu a biaha hopi, cu a conoce mundo y ta papia 4 idioma. Jose Geerman a sigui un curso di Journalistiek na Newspaper Instituut na Merca y tambe a bay curso na Bennet College. ===Jose Geerman a retira pa semper for di politica=== Sr Jose Geerman na Juni 1969, a dicidi di retira for di politica, despues di 20 aña di tabata un politico basta activo riba A.V.P. y despues P.P.A.<ref>Jose Geerman uit de politiek. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 26-06-1969, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 31-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463317:mpeg21:p005</ref> Jose Geerman a subi riba lista di A.V.P. na Maart 1949 y semper a sali na defensa di e homber chikito, e obrero, e naturalesa di Aruba etc. Na Juni 1969, Jose a dicidi di retira pa motibo di salud, e no por a sigui sirbi e pueblo mas y a gradici Aruba, muy en particularmente Antillas Hulandes y tur otro persona pa a dun’e un chens di por a sirbi Aruba y Antias. Aruba como eilandsraad lid y deputado. Pa Antiyas Hulandes pa a forma parti di Staten di Antias. ===Jose Geerman, un amante di naturalesa === Jose Geerman como un persona cu ta stima naturalesa a keda activo skirbiendo articulonan pa publicacion den corantnan. Entre otro un articulo cu e la skirbi, na Juli 1971, den cual e la expresa su rabia y dolor, mirando con LAGO tabata haciendo cu e poco naturalesa cu Aruba tin. Segun su persona LAGO y Shell tabata manda riba Antiyas Hulandes, na varios ocasion e la critica esaki caba y ta hayando dia pa dia mas rason. LAGO a daña e costa di Aruba, Segun e la skirbi den su articulo ” Prome a deposita resto di azeta y haci tur nos costa blanco preto preto. LAGO a carga santo blanco for di nos costa manera nan ta haya ta bon, no a tene cuenta cu e matanan di druif y ni cu nos naturalesa. E la sigui reclama cu Gobierno a duna LAGO un tereno pa traha un refineria, pero no pa haci y deshaci. Segun su persona LAGO a dempel e lagoen na [[Baby Beach]], caminda e piscadonan di San Nicolas tabata bay coy haas, tur e piscanan aki a muri.” Den su articulo e tabata roga autoridad pa bay mira kiko ta pasando cu e lagoen. Segun su persona LAGO a destrui e naturalesa por completo, como un persona cu ta aprecia e poco naturalesa cu Aruba tin, e la pidi pa stop di laga LAGO di sigui haci y deshaci cu e beachnan di San Nicolas, pa nan stop cu e practica destructivo aki. Na final di su articulo e la bisa “Laga nos tur juda spaar un poco di e naturaleza cu nos tin! Autoriad y pueblo di Aruba.. Man na Obra!” Jose Geerman Un amante di Naturaleza. ===Jose Geerman, un consehero, un persona critico=== Na 1974, e la acerca Betico Croes y Sr. Watty Vos kende e tempo ey tabata Minister, ambos a haya un telegram for di Jose Geerman den cual e ta pidinan pa interveni contra tur cu ta trapando of kier trapa riba derecho di e obreronan. ===Jose Geerman formando parti di e comision di 18 di maart 1976, institui pa Gobierno di Aruba=== Na cuminsamento di Maart 1976, e deputado di e tempo ey Sr. Nelson Oduber a instala un comission pa prepara y hinca un programa den otro, pa e celebracion di 18 di maart, na Stadion caminda a presenta e bandera y e himno oficial di Aruba. E comision tabata consisti di 13 persona entre otro, Godfried “Fifi” Eman como Presidente, Julio Maduro como vice presidente, Rufo Odor, Albert Eman, Holmo Henriquez, Maybelline Arends Croes, John Merryweather, Atan Lee, Rafael Estrada, Milo Croes, Augusto Croes y Jose Geerman. Pastoor Hendrikstraat, San Nicolas: Diasabra 5 di januari 1977, den oranan di mainta e curpa sin bida di Sr. Jose Geerman a wordo haya den su cas drumi riba un sofa. Sr. Geerman tabata tin 59 aña, E la wordo severamente maltrata cu un bloki y a fayece. E noticia aki a core hopi lihe rond di Aruba. Dilanti su cas tabata tin un multitud grandi di persona cu a bay mira pa nan mes kiko tabata pasando. ===Hopi lihe a detene un sospechoso=== Na prome instante autoridad no kier a duna mucho informacion encuanto e causa di su morto, pa motibo cu nan tabata bezig cu investigacion. E noticia di e morto di Señor Geerman a crea un consternacion grandi den e pueblo di Aruba. Hopi lihe a logra detene un sospechoso. Diadomingo 6 di Februari den careda di 6’or di atardi, Polis a detene R. Nicolaas como sospechoso den e caso di asesinato di Jose Geerman. R. Nicolaas pa algun aña atras tambe tabata riba lista como candidato pa e grupo di hobennan y regularmente por a mira R. Nicolaas den compania di e victima. E la keda deteni pa interogacion. ===Dos persona mas deteni como sospechoso=== Diadomingo pa dialuna e recherchenan cu tabata encarga cu e caso aki, a logra detene dos persona mas, cual ta M.H. y H.K. Mientrastanto e sospechoso R. Nicolaas a keda para ariba cu e no tin nada di haber cu e asesinato di Jose Geerman. E investigacion a sigui cana su caminda.E sospechosonan rM.H. y H.K. pa falta di purba nan a wordo laga hopi lihe bek den libertad. ===Entiero di Jose Geerman=== Diahuebs 10 di Februari 1977, a tuma luga e entiero di Jose Geerman, esaki tabata den careda di 4’or y mey di atardi, cu e la wordo hiba na su ultimo luga di sosiego. E entiero di Geerman tabata un entiero cu a haya hopi hende, hopi amigo y conocirnan di Jose a hibe na su ultimo luga di sosiego, cu ta e santana catolico na San Nicolas. Na e entiero por a mira, entre otro Betico Croes, Marco Bislip, Hilario “Lala” Angela y ex miembronan di Staten Ernst Finck y Fabian Kelly. Confesion di e prome sospechoso R. Nicolaas Diabierna 18 di februari, porfin e recherchenan a haya un confesion di e sospecho R. Nicolaas, cu hopi lihe despues di e asesinato di Jose Geerman a keda deteni. E la confesa cu na un forma hopi violento y cruel e la asesina Jose Geerman. Maske cu Recherchenan ya a haya un cantidad grandi di pruebanan tecnico contra Nicolaas, entre otro vingerprint riba un camisa di e sospechoso cu rastro di sanger humano. Esaki a wordo manda pa Gerechtelijk Laboratorium di Prof. Froenjes na Den Haag. Potret di Prof. Froenjes Dr. De Witte, kende ta e specialista di Sanger a informa autoridad local, cu e manchannan riba e camisa ta di sanger humano. Maske na prome instante e sospechoso a keda nenga, Dialuna 21 di februari 1977, e la confesa di a asesina Jose Geerman. ===Prome biaha cu e caso aki ta wordo atende den corte=== E la keda casi un aña cera prome cu su caso a bin dilanti. Diabierna 3 di februari 1978, e mester a presenta den corte. Fiscal a exigi 20 aña di castigo di prison, cuminsando for di e dia cu Nicolaas a wordo deteni cu ta 6 di februari 1977, esaki tabata e exigencia di Fiscal contra R. Nicolaas. E acusado R.Nicolaas cu na comienso di su detencion a admiti su culpabilidad, pero despues a cambia su declaracion, den corte a keda persisti cu e ta inocente. Hues su siguiente siman a keda di duna sentencia. E caso aki a haya hopi atencion di pueblo y tambe di e alumnonan di scol di polis. E caso a wordo trata extensamente, tur e sucedidonan a wordo describi for di e anochi prome cu e asesinato. Tur e declaracion di e acusado, di e testigonan y tambe di e 4 recherchenan cu tabata encarga cu e investigacion di e caso aki a wordo scucha. E acusado R. Nicolaas a wordo condena pa morto, subsidair doodslag, subsidair maltrato severo, cometi premedita cu morto como consecuencia. Subsidiair maltrato cometi cu un arma. Descripcion di e susedido, durante tratamento den corte. E caso aki pa e tempo ey, tabata un di e casonan mas complica y dificil den historia di Aruba y alavez misterioso. Especialmente si considera e asesino un persona cu e victima a duna di come, bebe y un luga di biba. Segun e acusado Nicolaas, e la admiti di a asesina Jose Geerman pa motibo cu e la wordo poni bou pression, castiga y golpinan cu e lo ricibi a pone cu e la firma, pero en realidad e ta inocente. ===Fiscal Arps di e tempo ey tabata convenci cu R. Nicolaas ta e asesino=== Fiscal Arps a acusa R. Nicolaas di a asesina intencionalmente y segun un plan prepara di antemano pa mata Jose Geerman den su cas, mientras e tabata drumi den su sofa. Segun fiscal, Nicolaas por a drenta e cas ya cu te cu un siman prome cu e asesinato e tabata biba den e cas aki y e cachonan conoce su persona caba y no lo blaf e. E tabata mescos cu un yiu pa Jose Geerman. E la kita dos shutter banda pariba di e cas y a drenta paden, e la haya Jose drumi riba un sofa den su sala, Nicolaas a comete e crimen cu un bloki of algo por estilo, e slanan cu Jose Geerman a ricibi tabata na e parti robes di su cabes y esaki tabata fatal y mas sigur Jose lo a muri al instante. Durante investigacion a bin topa cu restonan di cement na su heridanan, e cement aki lo mester ta di e bloki cu a wordo uza pa agredi señor Geerman na su cabes. E bloki mes, cu a wordo usa pa asesina Geerman, cual lo mester tin sanger y cabey na dje ainda, no a wordo haya. Autoridad a haya un spoor di un vingerprint di un duim di R. Nicolaas na momento cu lo a saca e shuttersnan di e bentana, pa drenta paden. Nicolaas a contesta cu esaki a pasa na momento cu e la bay mira paden. ===Tur investigacion ta mustra cu Nicolaas mes ta e asesino=== E raport di specialistanan tecnico a confirma cu e vingerprintnan haya, ta cuadra cu esun di e Nicolaas. E fiscal a mustra tambe cu a haya algun mancha chikito di sanger riba e paña cu Nicolaas a bisti e anochi aki. E abogado di R. Nicolaas a puntra si e pruebanan ta convence hues. E abogado a puntra cu si e declaracionnan di e polisnan ta prueba suficiente, segun e abogado, lastimamente cu na Aruba nan no por ni bisa exactamente ki ora un persona lo a fayece. Dia 10 di februari 1978, R. Nicolaas a sali liber di tur acusacion Riba 10 di februari 1978, Hues a dicta sentencia y R. Nicolaas di 28 aña a gana su caso, e la haya vrijspraak. E siman anterior durante e tratamento di e caso den corte, Fiscal a exigi 20 aña di castigo di prison y un siman despues den oranan di mainta Hues a haya cu e ponenciana contra R. Nicolaas, no ta legal y e pruebanan no ta convence su persona. Mientras cu R. Nicolas a wordo laga den libertad, fiscal a bira apela. Fiscal a apela, mesora despues di a scucha e sentencia di Hues den cual a duna R. Nicolaas vrijspraak. Fiscal su motibo tabata cu e sospechoso aki no tin un lugar fiho di biba y ultimo lo tabata biba den grotnan na San Nicolaas, pa ta sigur cu e acusado ta bon na altura di e apelacion aki y tambe e la wordo mesora poni riba papel y firma pa e acusado. R. Nicolaas a keda algun luna den libertad y lo mester a presenta den corte na November 1978, pero Hof a bolbe restrasa e tratamento di e caso di asesinato di Sr. Geerman, e rekmento di e caso tabata tin di haber cu e abogado nobo di R. Nicolaas. Abogado Sjiem fat tabata tin mester mas tempo pa studia e caso. Durante e prome caso den corte Nicolaas a wordo representa pa abogado Tjong Ajong, den cual hues a dun’e vrijspraak. Procureur General a duna ordo pa mesora detene R. Nicolaas Na momento cu e caso a keda posponi, Procureur General a duna ordo pa detene y cera R. Nicolaas te ora su caso bin dilanti riba e fecha nobo di 23 di januari 1979. Dia 23 di januari 1979, durante e tratamento di e caso Procureur General tambe a keda para riba 20 aña di castigo di prison cu anteriormente fiscal tambe a pidi pa R. Nicolaas, kende e tempo ey a cumpli 29 aña. E Procureur General ta haya cu ta prueba cu Nicolaas a asesina e ex politico, ex miembro di Staten Jose Geerman riba 5 di februari 1977 den su cas na [[Pastoor Hendrikstraat]]. E victima a wordo haya riba e dia aki den careda di 11’or di mainta, morto den un sofa. Segun raportnan di expertonan e lo a wordo asesina den careda di 4’or di marduga. ===Procureur General a baha pisa riba Nicolaas=== P.G. den corte a resumi tur locual a sosode for di dia 5 di februari 1977. Procureur General a ilustra tur e pruebanan cu nan a acumula contra Nicolaas demostrando su culpabilidad, entre otro e hecho cu riba e shuttersnan di glas a haya su fingerprints. E la saca e shuttersnan pa drenta den e cas di e victima, esaki segun expertonan. Tambe riba e jacket cu Nicolaas tabata tin bisti e anochi aki, nan a haya mancha di sanger cu ta cuadra cu e mesun sanger cu a wordo haya na e muraya den e cas di Jose. Nicolaas a bisa cu dia 24 di januari 1977 despues cu e la haya un pleito cu Jose, na e cas di Jose, su persona no a bolbe mas na e cas aki. P.G. tabata tin duda den esaki. E vingerprintnan riba e shuttersnan, segun e expertonan no ta mas bieu cu 1 of dos dia. P.G. a sigui bisa cu e ta haya cu un persona a wordo mata den un forma hopi inhumano, mientras cu e victima tabata simplemente drumi trankil den su cas. E victima nunca lo por a biba pensa cu un hende, cu e la duna di come, bebe y un luga di biba por a hasi algo asina cu ne. Pa e motibo aki P.G. a exigi 20 aña di castigo di prison. ===Abogado Sjiemfat pa dos ora largo defendiendo su cliente=== Abogado Sjiem Fat, e abogado defensor a hiba un defensa cu a dura dos ora y tabata hopi interesante. Segun e abogado e fingerprintsnan nan por ta di paden tambe y no necesariamente ta di pafo. muy bien por ta ora e lo por a habrinan, mirando cu e acusado a biba den e cas aki y regularmente tabata haci e shutternan limpi, segun e abogado Nicolaas mester a press riba nan paso tin di e shuttersnan aki cu no ta habri facil. Abogado defensor a lubida un aspecto hopi importante cu den e raport di e patholoog anatoom, no ta poni ki ora e victima a wordo asesina. E abogado a bin cu un declaracion di un testigo H. kende a bisa cu e anochi di 4 di februari 1977, H. a prepara cuminda pa Geerman, esaki den presencia di e homber di fam Q. kende a keda un rato mas mira baseball na Television y despues a bay su cas. Segun e abogado, e victima a keda su so cu e testigo H. y cu Jose Geerman mientrastanto lo por a pega soño tambe. E abogado ta haya cu den e proces verbaal no tin nada concreto cu no ta descarta cu e asesinato lo por a tuma lugar riba 4 y no 5 di februari 1977. E la sigui bisa cu niun hende no por sospecha cu e homber H. tambe lo por a comet’e e asesinato aki y despues bay su cas. Aki tin posibilidadnan real cu e dos personanan aki tambe lo por a asesina Jose Geerman. Despues e abogado a sigui riba explicacionnan di e diferente raportnan traha den cual entre otro vingerprint por keda basta largo marca. ===Abogado Sjiem fat pidiendo pa laga su cliente den libertad=== Por ultimo e abogado a haya cu tin hopi duda di e culpabilidad di su cliente y a pidi Hof pa laga su cliente den libertad. Despues cu Huesnan a retira pa delibera un rato riba e peticion di e abogado Sjiem Fat, e presidente di Hof a bin bek bisando cu hof a rechasa e peticion di abogado Sjiem Fat, Nicolaas ta keda cera. Segun e abogado su cliente a firma su culpabilidad despues di a wordo maltrata pa dos ora largo door di polis y durante e reconstruccion e la wordo bisa kiko e mester haci. E acusado a conta kiko tur e la haci riba e dia di 4 pa 5 di februari 1977 Den corte na momento cu hues a puntra R. Nicolaas si e ta culpabel di a asesina Señor Geerman, e la contesta cu e no a mata Jose Geerman. E la conta cu dia 4 di februari 1977 e tabata na su cas na Zeewijk, hunto cu e doño di e cas, cu ta famia Maduro y cu algun amigo di e famia, nan a sinta henter dia na cas dal betro e.o nan a bebe brandy, despues nan a sigui cu rum. ===E acusado a pasa varios caminda y a topa varios amigo=== E acusado a sigui conta cu mas den oranan di atardi, e la sali bay dal un keiro den e caya principal di San Nicolas. E tabata bashi y tabata tin solamente 5 pa 10 florin cu ne. Entre 8 ‘or y 8’or y mey ela bay bishita un bon amigo un tal Iri kende ta un meneer di scol y supuestamente e tabata yudando Nicolaas skirbi un buki. Su amigo Kock a yude cu 3 florin. Aki hues a remarca segun e raport di reclassering Iri a declara cu ela mira Nicolas despues di 11’or. E acusado a keda insisti cu e meste tabata prome cu 9’or paso Weg Fontein Rumshop ta cera 9’or. Segun Nicolaas ta na weg Fontein Rumshop e la bay cumpra un botter di rum. Prome cu ela bay di Iri su cas, e la bay cumpra dos cerbes pa nan bebe. E acusado a bisa cu banda di 9’or e la bay bishita un amigo di dje Jossy na weg Fontein, pero e no tabata na su cas. E lo a bay busca placa fia cerca Jossy. Despues cu e la sali for di Jossy su cas e la sigui, e la bay cumpra un botter di rum y dos coca cola. Na caminda e la topa bin topa cu Daal, Marcelo, Rombley y Arends y Oiky. Nan a manda dos of 3 rond, e la bebe dos of tres Cerbes. Na e momentonan ey ainda e tabata tin e botter di rum y e dos coca colanan. E acusado a conta cu despues di mey anochi e la bay dal un keiro den centro di San Nicolaas E la sigui conta cu unda cu e la bay e tabata den compania di sr. Kappel. Den careda di 11’or Kappel a bira burachi y e la hibe su cas. Na e cas di kappel e la dal 3 sigaria. Den careda di mey anochi e la bay bek den centro di San Nicolas, pero prome cu esey e la pasa su cas cambia paña. E la bisti su jacket di jeans pa motibo cu den e temporada ey anochi ta bira mas frieu. Bebiendo, topando amigo, tambe bendiendo y dealmento di marihuana Den e centro nocturno di San Nicolas durante su bueltanan den e cayanan, tur caminda e tabata topa cu amigonan, na China Clipper e la topa cu Joy, despues e la bay na Tropicana, e tabata tin poco marihuana cu ne y a haci deal di marihuana, asina e la haya 5 dollar plus 10 florin. Hues a remarca cu Joy a declara cu ta cu un papel di 25 fls e la paga, Nicolaas a nenga te cu e la bisa hues, cu e la fia Joy 5 florin. Asina segun su persona su anochi a sigui bebiendo alcohol, topa cu su amigonan, bendiendo su marihuana y haci deal pa bende mas marihuana, paso e no tabata tin tur e marihuana riba dje, pero na su cas e tabata tin mas. Segun su persona e la pasa cu un amigo den Pastoor Hendrikstraat Segun su persona despues cu e la caba di keiro den Centro di San Nicolaas, e la pasa den Pastoor Hendrikstraat, e tabata acompaña pa un amigo y segun un testigo enberdad nan a mir’e cu un amigo pasa den Pastoor Hendrikstraat, pero kiko a sosode exactamente e marduga di 5 di Februari 1977 a/ta keda un misterio. ===Riba 13 di februari 1979, hof a sentencia R. Nicolaas cu 15 aña di castigo di prison=== Un cos ta sigur, for di investigacionnan haci a sali na cla cu e paña cu e la bisti e anochi aki, tabata na sanger humano, e mesun sanger cu tabata gespart na muraya den cas di Jose Geerman. E parti di Pastoor Hendrikstraat pasa banda di cas di Jose Geerman pa bay su cas na Zeewijk, con y kiko a pasa keda misterio. Riba 13 di februari 1979, Hof na Corsou a dicta sentencia, e acusado R. Nicolaas a keda condena na un castigo di prison di 15 aña. Maske cu Procureur General y Fiscal Arps a pidi 20 aña di castigo di prison pa e asesinato aki, pero Hof no a haya cu tin prueba di asesinato, pero si a conclui cu ta trata di homicidio den cual riba 5 di februari 1977 Jose Geerman a bira e victima. Pa e motibo aki R. Nicolaas a haya 15 aña di castigo di prison. E aña aki a haci 44 aña cu Jose Geerman a bay sosega, nos di arubanative.com, nunca a conoce Sr. Jose Geerman y ni su famia, si e tabata casa, divorcia of si e tabata tin un famia. Tampoco nos no conoce e asesino, di fam Nicolaas si e ta bibo ainda, ni si e ta na Aruba. E ta un susedido cu lo bay den historia como un caso misterioso y dificil pa compronde. Den nos investigacion nos no a encontra e motibo real pakiko Nicolaas lo por a asesina Jose Geerman. *UPDATE 28 februari 2021: Na 1971, Jose Geerman, su ruman homber Simon Geerman tabata riba e prome lista di MEP, Betico e tempo ey semper tabata bishita Jose Geerman pa conseho y guia, como cu e tabata un politico grandi den su tempo. Alabes e tambe tabata un persona cu tabata kier a mira su isla liber, como partner igual den Reino Hulandes y no manera tempo di Antias bou di Corsou. R. Nicolaas a sinta su castigo te na aña 1988, despues a bay biba na Hulanda y na mei di aña 2005, e la wordo cruelmente asesina. *Update: 5 maart 2021 Sr. Jose Geerman tabata casa cu Sra. Marina de Veer y hunto nan a haya tres yiu, dos homber y un muhe. Gobierno di Aruba na 1995 a inicia un proyecto cu tabata un plan di e gobierno anterior, pero cu a keda para. E proyecto tabata nombra cayanan na baluartenan di Aruba. Riba 7 di september 1995, gobierno di Aruba a cambia e nomber di Congoweg pa [[Caya Jose Geerman]].<ref>Congoweg wordt Caya José Geerman. "Amigoe". Curaçao, 07-09-1995, p. 7. Geraadpleegd op Delpher op 31-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644937:mpeg21:p007</ref> Investigando y lesando informacionnan nos por a conclui cu Jose Geerman, tabata mustra di tabata un persona cu un caracter fuerte y tabata para na banda di e homber chikito, tambe e tabata un defensor di nos naturalesa, e tabata stima Aruba, su tradicionnan, su cultura etc. E tabata un persona cu kier a mira su isla keda perserva. Jose Geerman no tabata solamente un politico, pero un escritor, defensor di Aruba, un persona patriotico y tabata para pa locual e ta kere aden. Jose Geerman no tabata tin miedo di expresa su mes, pero di otro banda e tabata un persona humano cu a duna un otro di come, bebe y drumi y a wordo paga cu morto, un traicion hopi cruel. sugyfeuf6p00az6cckp9fe69e4ltbhn 192373 192372 2026-05-31T19:15:24Z Caribiana 8320 192373 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ {{Infobox politico| variante = a | nomber = Jose Geerman | nomber completo = | fecha nacemento = [[13 di mei]] [[1963]] | luga nacemento = {{ABW}} | fecha fayecimento = | luga fayecimento = | pais = {{ABW}} | partido = [[Partido di Pueblo Arubano]] (AVP) 1949-1957?<br>[[Partido Patriotico Arubano]] (PPA) 1957-1967 | titulo = | temporada1 = 1949-1951<br/> 1954/55? - 19? | funcion1 = Miembro di [[Parlamento di Antias Hulandes]] | temporada2 = 1951 | funcion2 = Diputado | website = }} '''Jose Geerman''' (☆ [[19 di mart|19 di maart]] [[1917]] na [[Aruba]] – † [[5 di febrüari|5 di februari]] [[1977]] na [[Pastoor Hendriksstraat]], [[San Nicolas]]) tabata un poeta y politico [[Aruba|Arubiano]]. E tabata miembro di [[Parlamento di Antias Hulandes]] di 19.. te 197? Ademas riba nivel insular, el a sirbi como diputado di Colegio Ehecutivo y como miembro di Conseho Insular. == Biografia == Jose Geerman tabata e di dos yiu di e cinco yiu di Bernard (Mo Dichi) Geerman (1886-1972). NOTES *[https://arubanative.com/2021/02/26/historia-di-aruba-un-gran-politico-na-aruba-a-wordo-asesina-cruelmente-pa-un-persona-cu-e-la-duna-di-come-bebe-y-a-dune-luga-di-drumi/ Un gran politico na Aruba], arubanative.com (26 februari 2021) Nos a dedica e historia aki na un gran Arubiano, un politico, defensor di e obreronan y di e naturalesa di Aruba. Un persona cu tabata tin hopi amor pa su isla, hopi ambicion, a skirbi buki, skirbi letra pa cancion y varios articulonan cu a keda publica den corantnan di antes, pero lamentabelmente na aña 1977 destino tabata tin un otro plan pa e gran persona aki. Den un forma hopi cruel y tristo e la wordo asesina, su asesino tabata un persona cu e la saca man yuda, pa despues e wordo paga cu morto. Jose Geerman a nace riba 19 di maart 1917, como hoben e la bay traha na L.A.G.O., pero hopi lihe Jose a ripara cu e tin un ambicion grandi den su bida, cual ta drenta den politica. Na aña 1949, e la tuma e reto grandi aki, durante su carera como politico e la ocupa varios funcionnan halto, entre otro deputado di Aruba, Miembro di Staten di Antias, Miembro di Eilandsraad di Aruba. Su prome eleccion tabata dia 17 di maart 1949, un eleccion cu tabata hopi importante y unico pa Aruba. Pa prome biaha cu Jose Geerman a bay riba un lista politico tabata e eleccion di 17 di maart 1949. Un eleccion completamente diferente na Aruba. Esaki tabata pa dos motibo, e elecion aki pa prome biaha e ser femenina biba na Aruba, por a eherce su derecho di vota y alabes nan por a postula nan mes tambe como candidato riba e partidonan politico. Señora Laura Wernet Paskel dfm tabata e dama cu a bringa pa muhenan na Aruba haya e derecho di voto y alabes tabata e prome dama cu a subi un lista politico. E otro motibo hopi importante tabata cu e elecion aki, di tres representante den Staten di Antiyas, Aruba a logra haya 8 asiento, mes tanto cu Corsou, den e Staten nobo di Antiyas. === Jose Geerman a bira miembro di Parlamento di Antias Hulandes === E dia di elecion mas cu 10 mil persona biba na Aruba a bay eherce nan derecho di voto, E resultado tabata A.V.P. a logra haya mayoria di asiento cu tabata 5 asiento y U.N.A. a haya tres asiento. E candidatonan cu a wordo escohi pa A.V.P. pa representa Aruba den e Staten di Antias, tabata Sr. J.Henny Eman (Henny bieu), Juan Irausquin, Porfirio Croes, Moses De Cuba y Jose Geerman. E otro tres representantenan tabata di U.N.A. tabata Felepito Tromp(ex gobernador), Dr. Dussenbroek y Mario Arends. Na augustus 1951, Jose Geerman a bira deputado di Eilandsraad y no por a keda ocupa e puesto di miembro di Staten di Antiyas y a wordo remplaza pa Dr. De la Fuente.<ref>VERVANGING GEERMAN. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 11-08-1951, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 31-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010402431:mpeg21:p003</ref> Despues di e kiebro den A.V.P., un grupo cu tabata riba lista di A.V.P. a bandona A.V.P. y a lanta P.P.A., hopi hende tabata specula e posicion di Sr. Jose Geerman, pero Shon A Eman na 1955 a bisa bon cla cu Jose Geerman ta un candidato fiel di A.V.P. y cu sigur no lo bandona e partido, Avp. E resultado di e elecion e aña ey, A.V.P. a haya dos asiento so den Staten di Antiyas, e dos asientonan aki a wordo ocupa pa Shon A Eman y Jose Geerman. Jose Geerman mester a retira prome como deputado pa por a ocupa e puesto di miembro di Staten di Antiyas. Na October 1957, Jose Geerman a bira malo y mester a bay Caracas pa un siman pa tratamento medico. ===Jose Geerman a bandona A.V.P. y a join P.P.A.=== E aña 1958 no tabata un aña facil pa Jose Geerman, despues di casi 10 aña di tabata un politico hopi activo den e fila di A.V.P., e la dicidi di distancia di e partido aki y join P.P.A. Sr. Geerman a bisa bon cla cu e por steun gobierno, pero e mester por cumpli cu e deseonan di e obreronan. SI no e no por steun e gobierno aki. Den ana 1959 el a bira miembro di directiva di PPA en was later tevens voorzitter van het districtsbestuur voor San Nicolas.<ref>NIEUW BESTUUR WOMENCLUB. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 12-12-1966, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 31-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463090:mpeg21:p005</ref> Riba lista di PPA el a obtene 592 voto personal pa eleccion 1958 pa Parlamento di Antias Hulandes.<ref>Hoeveel stemmen kregen de Arubaanse candidaten?. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 03-09-1958, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 31-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010405127:mpeg21:p005</ref> Riba nivel insular el a obtene 555 voto personal pa eleccion 1959 y un asiento den Conseho Insular, cual el a sa di mantene na 1963 cu votonan preferencial.<ref> Zo vielen de stemmen op Aruba Oranjestod.—De stemmen vielen ols volgt: P.P.A.. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 27-05-1959, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 31-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010997617:mpeg21:p005</ref> Na augustus 1962, Sr. Geerman despues di eleccion di dia 4 di juni 1962 a dicidi di no acepta e asiento di miembro di Parlamento di Antias mas y a bay Hulanda, cu verlof. Jacobo “Coco” Erasmus a tuma e asiento di miembro di Parlamento di Antias.<ref>Geerman bedankt als Statenlid. "Amigoe di Curacao". Willemstad, 09-08-1962. Geraadpleegd op Delpher op 31-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000213140:mpeg21:p007</ref> ===Preocupacion pa e desempleo creciente=== Sr. Geerman durante un reunion di eilandsraad na 1963, a pidi Gobierno pa no hunga politica di avestrus, pero e tabata sa bon cu Gobierno no lo stroba LAGO di introduci 40 ora di trabou pa siman, pa su trahadonan. Sr. Geerman tabata mas preocupa cu e desempleo creciente e tempo ey, pa motibo cu LAGO tabata lay off hende, durante reunion e la haci un pregunta si acaso e trahadonan cu a perde trabou na LAGO, no lo por bay traha na Hulanda. E opcion aki tabata simplemento un sugerencia, pa motibo cu e tempo ey, no tabata tin suficiente trahado na Hulanda y madre patria tabata importa trahado for di Spaña, Italia etc. ===Entrega di un peticion pa 40 ora di trabou pa siman=== Jose Geerman hunto cu mas miembro di fraccion di PPA, na 1964 a entrega un peticion na e presidente di Eilandsraad pa introduci 40 ora di trabou pa siman, pa tur obrero y tambe tur e trahadonan di gobierno. Pa haci esaki mescos cu recientemente a wordo introduci pa LAGO y SHELL. Na fin di 1964 Sr. Geerman a bira malo y prome siman di januari 1965, e la wordo interna na Hospital, dia 20 di Januari 1965, e la sali for di hospital, pero e tabata tin mester di hopi sosiego. ===Reunion di presupuesto 1965=== Durante tratamento di e presupuesto diamars 9 di februari 1965, Sr. Geerman ferozmente a expresa su mes, pa locual Hulanda tabata haci cu Antias, e tempo Hulanda tabata haci hopi dificil pa financia proyectonan na Antiyas, nan no tabata aproba tur proyecto di biaha, pero nan tabata studia cada proyecto apart y tabata dura masha hopi pa cada proyecto wordo financia. Pero ora di financia otro pais, nan no tabata haci asina dificil. Sr. Geerman a pidi pa Antiyas pone un representante ” estilo watchdog na Hulanda y na Brussels pa percura cu e financiamento bay mas lihe. E la propone na gobierno pa tur hende traha 8 ora pa dia y maximo 45 ora pa siman, ” tempo di catibu a pasa”. E la pidi Gobierno di Antiyas institui mas pronto cu ta posibel un comision pa stipula e gramatica, ortografia y vocabulario di Papiamento, pa motibo cu su persona ta skirbiendo un buki y ainda no tin reglanan pa skirbi Papiamento. Tambe e la pidi gobierno pa haci algo cu e tarifanan hopi halto di electricidad y hopi mas punto valioso cu e la trece dilanti pa trata na logra e felicidad y tranquilidad na Aruba. ===Jose Geerman como escritor=== Señor Geerman tabata tin varios hobby y un di nan tabata skirbi. Na April 1965, Jose a skirbi un buki, e titulo tabata “Juancho di Rooi Spokie” e la splica bon cla cu e buki no tin nada di haber cu politica, pero su amor pa e folklor, e cultura di Aruba. Na 1961 e la yega di skirbi un articulo cu a keda publica den Simadan, e titulo di e articulo tabata “Awa cero y maishi rabo”. Durante hopi aña e tabata colecta informacion pa skirbi un buki, su intencion tabata pa publicanan despues cu e bay cu pensioen, pero e no por a warda asina hopi mas. Gezaghebber di e tempo ey Sr. O. Henriquez a haya e prome exemplar pa lesa. ===Invitacion di Gobernador Debrot=== Diadomingo 24 di oktober 1965 Gobernador di Antias di e tempo ey Señor Debrot, a invita algun escritor local pa un encuentro cu su persona kende tambe ta un escritor. Cada invitado a presenta na Gobernador nan bukinan. Jose Geerman tambe tabata un di e invitadonan, e no tabata solamente un politico, pero un escritor Arubano tambe. ===“Oh Lovely Moonlight” un poesia cu a wordo uza como letra pa un cancion=== Jose Geerman, banda di tabata un politico, un escritor di buki y articulo den corant, tabata tin mas talento, entre otro di skirbi letra pa cantica. Jose Geerman, te hasta a yega di haya un oferta for di un compania discografico Mericano, pa un cancion cu ela composita ” Oh lovely Moonlight” tambe nan a pidi Geerman pa manda mas composicion di cantica. “Oh Lovely Moonlight”, a wordo skirbi 30 aña prome pa Jose Geerman como un poesia tocante Moonlight, e poesia aki a wordo traduci na ingles y a wordo uza como letra di un cancion. El a manda esaki pa e compania discografico.<ref>„Oh lovely moonlight" Staten- en raadslid L. Geerman opplaat. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 25-10-1965, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 31-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462451:mpeg21:p006</ref> E prome persona cu a canta e cancion aki tabata Ernie Susser y esaki a wordo graba riba disco como prueba y a wordo manda pa e compania mericano. E compania tabata dispuesto pa graba e disco aki, pero a conseha Geerman pa busca un cantante mas conoci pa canta e cancion aki. ===Un proyecto di Jose Geerman “Masiduri”, su amor pa e naturalesa di Aruba=== Na Januari 1967, un grupo di miembro di Eilandsraad a haci un bishita na e herbebossing proyect na Miramar. E herbebossing proyect tabata inclui cu annualmente lo planta entre 2 mil pa 3 mil mata. E proyecto tabata mustrando hopi exitoso, mirando cu 80 porciento di e matanan a logra crece. Pa evita cu cabrito ta come e matanan, nan tabata wordo protegi pa barinan di zeta. E ultimo parti di e bishita di e miembronan di Eilandsraad, tabata Masiduri. Masiduri tabata un lugar hopi stima pa Jose Geerman. Jose Geerman a inicia e proyecto aki y su intencion tabata pa haci e area aki un natuurreservaat, caminda e flora y fauna hunto lo por wordo protegi. Na 1964 Señor Geerman como hefe di werkverschaffing a cuminsa cu e proyecto di Masiduri, conhuntamente cu e trahadonan di Werkverschaffing. Sr. Geerman su amor, aprecio y e empeño pa perserva e naturalesa di Aruba tabata hopi grandi. Jose Geerman kier a perserva e Aruba di antes pa futuro generacionnan. E amor grandi cu e tabata tin pa Aruba su naturalesa, a haci’e cuminsa cu e proyecto aki y hopi lihe a bira exitoso. Jose Geerman hunto cu e trahadonan di Werkverschaffing a haya un tereno di 60 hectare, prome stap tabata pa cera e tereno aki bon. Despues cu nan a haci e tereno aki limpi, nan a cuminsa planta matanan di Aruba. Tambe nan a traha un cas di torta y a pone varios articulonan di antes den e cas. Na 1967 tabata tin 1397 mata riba e tereno di Masiduri, di cual tabata tin almendra, guyaba, barba di joncuman, sorsaca, rucu, Karawara Spaño y varios otro mata tambe. Durante e bishita orguyosamente Sr. Jose Geerman a mustra su coleganan e mata di Eucalyptus cu e la manda busca for di Australia y cu tabata creciendo bon na Aruba. Sin lubida cu riba e tereno na Masiduri tin como 22 sorto di parha. Wawoe, totolica, barica geel, moffie, Gonzalito, chonchorogai etc. Segun Geerman, Masiduri a haya hopi atencion di LAGO y e idea tras di e proyecto aki tabata pa cuminsa trece e muchanan di scol na Masiduri pa asina siñanan mas di Aruba su naturalesa y e Aruba di antes. ===Jose Geerman a keda deteni, despues di accidentalmente a tira riba un hoben=== Diasabra 28 di october 1967, tabata un dia scur den bida di Sr. Geerman. Den oranan di merdia Jose Geerman a dicidi di bay dal algun drinks na un lugar na San Nicolas, e bario caminda e tabata biba. Jose Geerman despues di algun drinks a lanta pa bay paga su cuenta, aki ta caminda cu a sosode un accidente basta fastioso pa Sr. Geerman. Na momento cu e la hinca man den su saco, pa bay saca placa pa paga su cuenta, pa su mala suerte e revolver cu e tabata tin hinca den su saca di carson, sin cu e por a yuda a los un tiro y a herida un hoben cu ni conoce Sr. Geerman. E hoben A. Angela di 25 aña a keda herida na e parti abou di su barica.<ref>ONGELUKKIG TOEVAL Revolver statenlid afgegaan; man gewond Verdachte weer op vrije voeten. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 30-10-1967, p. 1. Geraadpleegd op Delpher op 31-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463761:mpeg21:p001</ref> Na momento cu Sr. Geerman a mira sanger, e la spanta y a sali na careda bay. E hoben a wordo hiba hospital pa tratamento medico, pero despues a resulta cu e herida no tabata serio. Polis a wordo pidi pa haci e investigacion. Jose Geerman kende tabata e tempo ey tabata un miembro independiente di Staten di Antiyas, un rato prome di e susedido e tabata tin un discussion cu yiu homber di un minister di Antiyas. Despues di un rato polis a bin topa cu Geerman sinta banda di lama na Grapefield. Geerman tabata poco bebi, e la keda deteni pa mas investigacion y diadomingo den careda di 1’or di merdia e la wordo laga den libertad. ===Aruba for di e constelacion Antiano=== Na e mesun aña aki, 1967, Jose Geerman kende pa hopi aña tabata pertenece na PPA, a dicidi di bira independiente y tabata di opinion cu Aruba mester sali for di Antias.<ref>Geerman wil Aruba uit Ned. Antillen. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 11-08-1967, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 31-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463589:mpeg21:p003</ref> Su deseo tabata pa Aruba sali for di e constelacion Antiano, pero keda den [[Reino Hulandes]]. ===Retiro for di partido PPA=== E tabata mira e futuro di Aruba den Antias Hulandes basta scur, Geerman tabata boga pa un Aruba banda di Corsou y no bou Corsou. Algun miembro di PPA a firma un acuerdo, sin consulta cu su persona, esaki tabata e motibo principal pa e la retira for di PPA.<ref>NAAR AANLEIDING VAN NIEUWE „BREDE BASIS" José Geerman uit P.P.A. getreden. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 31-07-1967, p. 1. Geraadpleegd op Delpher op 31-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463579:mpeg21:p001</ref> Segun su persona cu locual nan a firma, Corsou lo por tuma un posicion mas dominante contra Aruba. Esaki pa su persona sigur ta algo inaceptabel. Durante un reunion e la bisa, ” Pa loke ta trata Aruba, mi por asegura cu e repartimento di asientonan di gobierno di antiyas, lo ta e motibo principal pa den futuro desolve Antiyas Hulandes for di otro. Futuro lo demostra locual mi ta bisando.” Y despues di basta aña señor Geerman a haya rason. Na Aruba, e retiro di Geerman for di PPA sigur no a bin como sorpresa, paso Sr. Geerman ta conoci pa expresa su mes y tabata wordo mira como e zorgenkindje di P.P.A. caba, e tabata duna un impression di ta un politico cu no tabata baila riba tur tono. ===“Hot Latin Blood”, otro buki mas skirbi pa Jose Geerman=== Na 1968, Jose Geerman cu e uitgeverij Carlton Press Inc. na New York a pubica un buki yama “Hot Latin Blood” , e buki aki ta bay over di dos famia na Aruba.<ref>Hot Latin Blood Boek van José Geerman. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 30-12-1967, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 31-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463810:mpeg21:p005</ref> E buki aki su meta tabata pa e lesadonan haya sa mas di e bida diario di famianan na Aruba. E buki ta describi tambe e isla y su habitantenan. Esaki no tabata e unico buki, paso e tempo ey Geerman tabata trahando riba un buki di Antias hulandes, cu ta cuminsa cu e Ronde Tafel Conferentie. Carlton Press Inc,a describi Jose Geerman como un persona cu a biaha hopi, cu a conoce mundo y ta papia 4 idioma. Jose Geerman a sigui un curso di Journalistiek na Newspaper Instituut na Merca y tambe a bay curso na Bennet College. ===Jose Geerman a retira pa semper for di politica=== Sr Jose Geerman na Juni 1969, a dicidi di retira for di politica, despues di 20 aña di tabata un politico basta activo riba A.V.P. y despues P.P.A.<ref>Jose Geerman uit de politiek. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 26-06-1969, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 31-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463317:mpeg21:p005</ref> Jose Geerman a subi riba lista di A.V.P. na Maart 1949 y semper a sali na defensa di e homber chikito, e obrero, e naturalesa di Aruba etc. Na Juni 1969, Jose a dicidi di retira pa motibo di salud, e no por a sigui sirbi e pueblo mas y a gradici Aruba, muy en particularmente Antillas Hulandes y tur otro persona pa a dun’e un chens di por a sirbi Aruba y Antias. Aruba como eilandsraad lid y deputado. Pa Antiyas Hulandes pa a forma parti di Staten di Antias. ===Jose Geerman, un amante di naturalesa === Jose Geerman como un persona cu ta stima naturalesa a keda activo skirbiendo articulonan pa publicacion den corantnan. Entre otro un articulo cu e la skirbi, na Juli 1971, den cual e la expresa su rabia y dolor, mirando con LAGO tabata haciendo cu e poco naturalesa cu Aruba tin. Segun su persona LAGO y Shell tabata manda riba Antiyas Hulandes, na varios ocasion e la critica esaki caba y ta hayando dia pa dia mas rason. LAGO a daña e costa di Aruba, Segun e la skirbi den su articulo ” Prome a deposita resto di azeta y haci tur nos costa blanco preto preto. LAGO a carga santo blanco for di nos costa manera nan ta haya ta bon, no a tene cuenta cu e matanan di druif y ni cu nos naturalesa. E la sigui reclama cu Gobierno a duna LAGO un tereno pa traha un refineria, pero no pa haci y deshaci. Segun su persona LAGO a dempel e lagoen na [[Baby Beach]], caminda e piscadonan di San Nicolas tabata bay coy haas, tur e piscanan aki a muri.” Den su articulo e tabata roga autoridad pa bay mira kiko ta pasando cu e lagoen. Segun su persona LAGO a destrui e naturalesa por completo, como un persona cu ta aprecia e poco naturalesa cu Aruba tin, e la pidi pa stop di laga LAGO di sigui haci y deshaci cu e beachnan di San Nicolas, pa nan stop cu e practica destructivo aki. Na final di su articulo e la bisa “Laga nos tur juda spaar un poco di e naturaleza cu nos tin! Autoriad y pueblo di Aruba.. Man na Obra!” Jose Geerman Un amante di Naturaleza. ===Jose Geerman, un consehero, un persona critico=== Na 1974, e la acerca Betico Croes y Sr. Watty Vos kende e tempo ey tabata Minister, ambos a haya un telegram for di Jose Geerman den cual e ta pidinan pa interveni contra tur cu ta trapando of kier trapa riba derecho di e obreronan. ===Jose Geerman formando parti di e comision di 18 di maart 1976, institui pa Gobierno di Aruba=== Na cuminsamento di Maart 1976, e deputado di e tempo ey Sr. Nelson Oduber a instala un comission pa prepara y hinca un programa den otro, pa e celebracion di 18 di maart, na Stadion caminda a presenta e bandera y e himno oficial di Aruba. E comision tabata consisti di 13 persona entre otro, Godfried “Fifi” Eman como Presidente, Julio Maduro como vice presidente, Rufo Odor, Albert Eman, Holmo Henriquez, Maybelline Arends Croes, John Merryweather, Atan Lee, Rafael Estrada, Milo Croes, Augusto Croes y Jose Geerman. Pastoor Hendrikstraat, San Nicolas: Diasabra 5 di januari 1977, den oranan di mainta e curpa sin bida di Sr. Jose Geerman a wordo haya den su cas drumi riba un sofa. Sr. Geerman tabata tin 59 aña, E la wordo severamente maltrata cu un bloki y a fayece. E noticia aki a core hopi lihe rond di Aruba. Dilanti su cas tabata tin un multitud grandi di persona cu a bay mira pa nan mes kiko tabata pasando. ===Hopi lihe a detene un sospechoso=== Na prome instante autoridad no kier a duna mucho informacion encuanto e causa di su morto, pa motibo cu nan tabata bezig cu investigacion. E noticia di e morto di Señor Geerman a crea un consternacion grandi den e pueblo di Aruba. Hopi lihe a logra detene un sospechoso. Diadomingo 6 di Februari den careda di 6’or di atardi, Polis a detene R. Nicolaas como sospechoso den e caso di asesinato di Jose Geerman. R. Nicolaas pa algun aña atras tambe tabata riba lista como candidato pa e grupo di hobennan y regularmente por a mira R. Nicolaas den compania di e victima. E la keda deteni pa interogacion. ===Dos persona mas deteni como sospechoso=== Diadomingo pa dialuna e recherchenan cu tabata encarga cu e caso aki, a logra detene dos persona mas, cual ta M.H. y H.K. Mientrastanto e sospechoso R. Nicolaas a keda para ariba cu e no tin nada di haber cu e asesinato di Jose Geerman. E investigacion a sigui cana su caminda.E sospechosonan rM.H. y H.K. pa falta di purba nan a wordo laga hopi lihe bek den libertad. ===Entiero di Jose Geerman=== Diahuebs 10 di Februari 1977, a tuma luga e entiero di Jose Geerman, esaki tabata den careda di 4’or y mey di atardi, cu e la wordo hiba na su ultimo luga di sosiego. E entiero di Geerman tabata un entiero cu a haya hopi hende, hopi amigo y conocirnan di Jose a hibe na su ultimo luga di sosiego, cu ta e santana catolico na San Nicolas. Na e entiero por a mira, entre otro Betico Croes, Marco Bislip, Hilario “Lala” Angela y ex miembronan di Staten Ernst Finck y Fabian Kelly. Confesion di e prome sospechoso R. Nicolaas Diabierna 18 di februari, porfin e recherchenan a haya un confesion di e sospecho R. Nicolaas, cu hopi lihe despues di e asesinato di Jose Geerman a keda deteni. E la confesa cu na un forma hopi violento y cruel e la asesina Jose Geerman. Maske cu Recherchenan ya a haya un cantidad grandi di pruebanan tecnico contra Nicolaas, entre otro vingerprint riba un camisa di e sospechoso cu rastro di sanger humano. Esaki a wordo manda pa Gerechtelijk Laboratorium di Prof. Froenjes na Den Haag. Potret di Prof. Froenjes Dr. De Witte, kende ta e specialista di Sanger a informa autoridad local, cu e manchannan riba e camisa ta di sanger humano. Maske na prome instante e sospechoso a keda nenga, Dialuna 21 di februari 1977, e la confesa di a asesina Jose Geerman. ===Prome biaha cu e caso aki ta wordo atende den corte=== E la keda casi un aña cera prome cu su caso a bin dilanti. Diabierna 3 di februari 1978, e mester a presenta den corte. Fiscal a exigi 20 aña di castigo di prison, cuminsando for di e dia cu Nicolaas a wordo deteni cu ta 6 di februari 1977, esaki tabata e exigencia di Fiscal contra R. Nicolaas. E acusado R.Nicolaas cu na comienso di su detencion a admiti su culpabilidad, pero despues a cambia su declaracion, den corte a keda persisti cu e ta inocente. Hues su siguiente siman a keda di duna sentencia. E caso aki a haya hopi atencion di pueblo y tambe di e alumnonan di scol di polis. E caso a wordo trata extensamente, tur e sucedidonan a wordo describi for di e anochi prome cu e asesinato. Tur e declaracion di e acusado, di e testigonan y tambe di e 4 recherchenan cu tabata encarga cu e investigacion di e caso aki a wordo scucha. E acusado R. Nicolaas a wordo condena pa morto, subsidair doodslag, subsidair maltrato severo, cometi premedita cu morto como consecuencia. Subsidiair maltrato cometi cu un arma. Descripcion di e susedido, durante tratamento den corte. E caso aki pa e tempo ey, tabata un di e casonan mas complica y dificil den historia di Aruba y alavez misterioso. Especialmente si considera e asesino un persona cu e victima a duna di come, bebe y un luga di biba. Segun e acusado Nicolaas, e la admiti di a asesina Jose Geerman pa motibo cu e la wordo poni bou pression, castiga y golpinan cu e lo ricibi a pone cu e la firma, pero en realidad e ta inocente. ===Fiscal Arps di e tempo ey tabata convenci cu R. Nicolaas ta e asesino=== Fiscal Arps a acusa R. Nicolaas di a asesina intencionalmente y segun un plan prepara di antemano pa mata Jose Geerman den su cas, mientras e tabata drumi den su sofa. Segun fiscal, Nicolaas por a drenta e cas ya cu te cu un siman prome cu e asesinato e tabata biba den e cas aki y e cachonan conoce su persona caba y no lo blaf e. E tabata mescos cu un yiu pa Jose Geerman. E la kita dos shutter banda pariba di e cas y a drenta paden, e la haya Jose drumi riba un sofa den su sala, Nicolaas a comete e crimen cu un bloki of algo por estilo, e slanan cu Jose Geerman a ricibi tabata na e parti robes di su cabes y esaki tabata fatal y mas sigur Jose lo a muri al instante. Durante investigacion a bin topa cu restonan di cement na su heridanan, e cement aki lo mester ta di e bloki cu a wordo uza pa agredi señor Geerman na su cabes. E bloki mes, cu a wordo usa pa asesina Geerman, cual lo mester tin sanger y cabey na dje ainda, no a wordo haya. Autoridad a haya un spoor di un vingerprint di un duim di R. Nicolaas na momento cu lo a saca e shuttersnan di e bentana, pa drenta paden. Nicolaas a contesta cu esaki a pasa na momento cu e la bay mira paden. ===Tur investigacion ta mustra cu Nicolaas mes ta e asesino=== E raport di specialistanan tecnico a confirma cu e vingerprintnan haya, ta cuadra cu esun di e Nicolaas. E fiscal a mustra tambe cu a haya algun mancha chikito di sanger riba e paña cu Nicolaas a bisti e anochi aki. E abogado di R. Nicolaas a puntra si e pruebanan ta convence hues. E abogado a puntra cu si e declaracionnan di e polisnan ta prueba suficiente, segun e abogado, lastimamente cu na Aruba nan no por ni bisa exactamente ki ora un persona lo a fayece. Dia 10 di februari 1978, R. Nicolaas a sali liber di tur acusacion Riba 10 di februari 1978, Hues a dicta sentencia y R. Nicolaas di 28 aña a gana su caso, e la haya vrijspraak. E siman anterior durante e tratamento di e caso den corte, Fiscal a exigi 20 aña di castigo di prison y un siman despues den oranan di mainta Hues a haya cu e ponenciana contra R. Nicolaas, no ta legal y e pruebanan no ta convence su persona. Mientras cu R. Nicolas a wordo laga den libertad, fiscal a bira apela. Fiscal a apela, mesora despues di a scucha e sentencia di Hues den cual a duna R. Nicolaas vrijspraak. Fiscal su motibo tabata cu e sospechoso aki no tin un lugar fiho di biba y ultimo lo tabata biba den grotnan na San Nicolaas, pa ta sigur cu e acusado ta bon na altura di e apelacion aki y tambe e la wordo mesora poni riba papel y firma pa e acusado. R. Nicolaas a keda algun luna den libertad y lo mester a presenta den corte na November 1978, pero Hof a bolbe restrasa e tratamento di e caso di asesinato di Sr. Geerman, e rekmento di e caso tabata tin di haber cu e abogado nobo di R. Nicolaas. Abogado Sjiem fat tabata tin mester mas tempo pa studia e caso. Durante e prome caso den corte Nicolaas a wordo representa pa abogado Tjong Ajong, den cual hues a dun’e vrijspraak. Procureur General a duna ordo pa mesora detene R. Nicolaas Na momento cu e caso a keda posponi, Procureur General a duna ordo pa detene y cera R. Nicolaas te ora su caso bin dilanti riba e fecha nobo di 23 di januari 1979. Dia 23 di januari 1979, durante e tratamento di e caso Procureur General tambe a keda para riba 20 aña di castigo di prison cu anteriormente fiscal tambe a pidi pa R. Nicolaas, kende e tempo ey a cumpli 29 aña. E Procureur General ta haya cu ta prueba cu Nicolaas a asesina e ex politico, ex miembro di Staten Jose Geerman riba 5 di februari 1977 den su cas na [[Pastoor Hendrikstraat]]. E victima a wordo haya riba e dia aki den careda di 11’or di mainta, morto den un sofa. Segun raportnan di expertonan e lo a wordo asesina den careda di 4’or di marduga. ===Procureur General a baha pisa riba Nicolaas=== P.G. den corte a resumi tur locual a sosode for di dia 5 di februari 1977. Procureur General a ilustra tur e pruebanan cu nan a acumula contra Nicolaas demostrando su culpabilidad, entre otro e hecho cu riba e shuttersnan di glas a haya su fingerprints. E la saca e shuttersnan pa drenta den e cas di e victima, esaki segun expertonan. Tambe riba e jacket cu Nicolaas tabata tin bisti e anochi aki, nan a haya mancha di sanger cu ta cuadra cu e mesun sanger cu a wordo haya na e muraya den e cas di Jose. Nicolaas a bisa cu dia 24 di januari 1977 despues cu e la haya un pleito cu Jose, na e cas di Jose, su persona no a bolbe mas na e cas aki. P.G. tabata tin duda den esaki. E vingerprintnan riba e shuttersnan, segun e expertonan no ta mas bieu cu 1 of dos dia. P.G. a sigui bisa cu e ta haya cu un persona a wordo mata den un forma hopi inhumano, mientras cu e victima tabata simplemente drumi trankil den su cas. E victima nunca lo por a biba pensa cu un hende, cu e la duna di come, bebe y un luga di biba por a hasi algo asina cu ne. Pa e motibo aki P.G. a exigi 20 aña di castigo di prison. ===Abogado Sjiemfat pa dos ora largo defendiendo su cliente=== Abogado Sjiem Fat, e abogado defensor a hiba un defensa cu a dura dos ora y tabata hopi interesante. Segun e abogado e fingerprintsnan nan por ta di paden tambe y no necesariamente ta di pafo. muy bien por ta ora e lo por a habrinan, mirando cu e acusado a biba den e cas aki y regularmente tabata haci e shutternan limpi, segun e abogado Nicolaas mester a press riba nan paso tin di e shuttersnan aki cu no ta habri facil. Abogado defensor a lubida un aspecto hopi importante cu den e raport di e patholoog anatoom, no ta poni ki ora e victima a wordo asesina. E abogado a bin cu un declaracion di un testigo H. kende a bisa cu e anochi di 4 di februari 1977, H. a prepara cuminda pa Geerman, esaki den presencia di e homber di fam Q. kende a keda un rato mas mira baseball na Television y despues a bay su cas. Segun e abogado, e victima a keda su so cu e testigo H. y cu Jose Geerman mientrastanto lo por a pega soño tambe. E abogado ta haya cu den e proces verbaal no tin nada concreto cu no ta descarta cu e asesinato lo por a tuma lugar riba 4 y no 5 di februari 1977. E la sigui bisa cu niun hende no por sospecha cu e homber H. tambe lo por a comet’e e asesinato aki y despues bay su cas. Aki tin posibilidadnan real cu e dos personanan aki tambe lo por a asesina Jose Geerman. Despues e abogado a sigui riba explicacionnan di e diferente raportnan traha den cual entre otro vingerprint por keda basta largo marca. ===Abogado Sjiem fat pidiendo pa laga su cliente den libertad=== Por ultimo e abogado a haya cu tin hopi duda di e culpabilidad di su cliente y a pidi Hof pa laga su cliente den libertad. Despues cu Huesnan a retira pa delibera un rato riba e peticion di e abogado Sjiem Fat, e presidente di Hof a bin bek bisando cu hof a rechasa e peticion di abogado Sjiem Fat, Nicolaas ta keda cera. Segun e abogado su cliente a firma su culpabilidad despues di a wordo maltrata pa dos ora largo door di polis y durante e reconstruccion e la wordo bisa kiko e mester haci. E acusado a conta kiko tur e la haci riba e dia di 4 pa 5 di februari 1977 Den corte na momento cu hues a puntra R. Nicolaas si e ta culpabel di a asesina Señor Geerman, e la contesta cu e no a mata Jose Geerman. E la conta cu dia 4 di februari 1977 e tabata na su cas na Zeewijk, hunto cu e doño di e cas, cu ta famia Maduro y cu algun amigo di e famia, nan a sinta henter dia na cas dal betro e.o nan a bebe brandy, despues nan a sigui cu rum. ===E acusado a pasa varios caminda y a topa varios amigo=== E acusado a sigui conta cu mas den oranan di atardi, e la sali bay dal un keiro den e caya principal di San Nicolas. E tabata bashi y tabata tin solamente 5 pa 10 florin cu ne. Entre 8 ‘or y 8’or y mey ela bay bishita un bon amigo un tal Iri kende ta un meneer di scol y supuestamente e tabata yudando Nicolaas skirbi un buki. Su amigo Kock a yude cu 3 florin. Aki hues a remarca segun e raport di reclassering Iri a declara cu ela mira Nicolas despues di 11’or. E acusado a keda insisti cu e meste tabata prome cu 9’or paso Weg Fontein Rumshop ta cera 9’or. Segun Nicolaas ta na weg Fontein Rumshop e la bay cumpra un botter di rum. Prome cu ela bay di Iri su cas, e la bay cumpra dos cerbes pa nan bebe. E acusado a bisa cu banda di 9’or e la bay bishita un amigo di dje Jossy na weg Fontein, pero e no tabata na su cas. E lo a bay busca placa fia cerca Jossy. Despues cu e la sali for di Jossy su cas e la sigui, e la bay cumpra un botter di rum y dos coca cola. Na caminda e la topa bin topa cu Daal, Marcelo, Rombley y Arends y Oiky. Nan a manda dos of 3 rond, e la bebe dos of tres Cerbes. Na e momentonan ey ainda e tabata tin e botter di rum y e dos coca colanan. E acusado a conta cu despues di mey anochi e la bay dal un keiro den centro di San Nicolaas E la sigui conta cu unda cu e la bay e tabata den compania di sr. Kappel. Den careda di 11’or Kappel a bira burachi y e la hibe su cas. Na e cas di kappel e la dal 3 sigaria. Den careda di mey anochi e la bay bek den centro di San Nicolas, pero prome cu esey e la pasa su cas cambia paña. E la bisti su jacket di jeans pa motibo cu den e temporada ey anochi ta bira mas frieu. Bebiendo, topando amigo, tambe bendiendo y dealmento di marihuana Den e centro nocturno di San Nicolas durante su bueltanan den e cayanan, tur caminda e tabata topa cu amigonan, na China Clipper e la topa cu Joy, despues e la bay na Tropicana, e tabata tin poco marihuana cu ne y a haci deal di marihuana, asina e la haya 5 dollar plus 10 florin. Hues a remarca cu Joy a declara cu ta cu un papel di 25 fls e la paga, Nicolaas a nenga te cu e la bisa hues, cu e la fia Joy 5 florin. Asina segun su persona su anochi a sigui bebiendo alcohol, topa cu su amigonan, bendiendo su marihuana y haci deal pa bende mas marihuana, paso e no tabata tin tur e marihuana riba dje, pero na su cas e tabata tin mas. Segun su persona e la pasa cu un amigo den Pastoor Hendrikstraat Segun su persona despues cu e la caba di keiro den Centro di San Nicolaas, e la pasa den Pastoor Hendrikstraat, e tabata acompaña pa un amigo y segun un testigo enberdad nan a mir’e cu un amigo pasa den Pastoor Hendrikstraat, pero kiko a sosode exactamente e marduga di 5 di Februari 1977 a/ta keda un misterio. ===Riba 13 di februari 1979, hof a sentencia R. Nicolaas cu 15 aña di castigo di prison=== Un cos ta sigur, for di investigacionnan haci a sali na cla cu e paña cu e la bisti e anochi aki, tabata na sanger humano, e mesun sanger cu tabata gespart na muraya den cas di Jose Geerman. E parti di Pastoor Hendrikstraat pasa banda di cas di Jose Geerman pa bay su cas na Zeewijk, con y kiko a pasa keda misterio. Riba 13 di februari 1979, Hof na Corsou a dicta sentencia, e acusado R. Nicolaas a keda condena na un castigo di prison di 15 aña. Maske cu Procureur General y Fiscal Arps a pidi 20 aña di castigo di prison pa e asesinato aki, pero Hof no a haya cu tin prueba di asesinato, pero si a conclui cu ta trata di homicidio den cual riba 5 di februari 1977 Jose Geerman a bira e victima. Pa e motibo aki R. Nicolaas a haya 15 aña di castigo di prison. E aña aki a haci 44 aña cu Jose Geerman a bay sosega, nos di arubanative.com, nunca a conoce Sr. Jose Geerman y ni su famia, si e tabata casa, divorcia of si e tabata tin un famia. Tampoco nos no conoce e asesino, di fam Nicolaas si e ta bibo ainda, ni si e ta na Aruba. E ta un susedido cu lo bay den historia como un caso misterioso y dificil pa compronde. Den nos investigacion nos no a encontra e motibo real pakiko Nicolaas lo por a asesina Jose Geerman. *UPDATE 28 februari 2021: Na 1971, Jose Geerman, su ruman homber Simon Geerman tabata riba e prome lista di MEP, Betico e tempo ey semper tabata bishita Jose Geerman pa conseho y guia, como cu e tabata un politico grandi den su tempo. Alabes e tambe tabata un persona cu tabata kier a mira su isla liber, como partner igual den Reino Hulandes y no manera tempo di Antias bou di Corsou. R. Nicolaas a sinta su castigo te na aña 1988, despues a bay biba na Hulanda y na mei di aña 2005, e la wordo cruelmente asesina. *Update: 5 maart 2021 Sr. Jose Geerman tabata casa cu Sra. Marina de Veer y hunto nan a haya tres yiu, dos homber y un muhe. Gobierno di Aruba na 1995 a inicia un proyecto cu tabata un plan di e gobierno anterior, pero cu a keda para. E proyecto tabata nombra cayanan na baluartenan di Aruba. Riba 7 di september 1995, gobierno di Aruba a cambia e nomber di Congoweg pa [[Caya Jose Geerman]].<ref>Congoweg wordt Caya José Geerman. "Amigoe". Curaçao, 07-09-1995, p. 7. Geraadpleegd op Delpher op 31-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644937:mpeg21:p007</ref> Investigando y lesando informacionnan nos por a conclui cu Jose Geerman, tabata mustra di tabata un persona cu un caracter fuerte y tabata para na banda di e homber chikito, tambe e tabata un defensor di nos naturalesa, e tabata stima Aruba, su tradicionnan, su cultura etc. E tabata un persona cu kier a mira su isla keda perserva. Jose Geerman no tabata solamente un politico, pero un escritor, defensor di Aruba, un persona patriotico y tabata para pa locual e ta kere aden. Jose Geerman no tabata tin miedo di expresa su mes, pero di otro banda e tabata un persona humano cu a duna un otro di come, bebe y drumi y a wordo paga cu morto, un traicion hopi cruel. cnbzcwf42k2syafryj9govaiswey4dw 192374 192373 2026-05-31T19:16:49Z Caribiana 8320 192374 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ {{Infobox politico| variante = a | nomber = Jose Geerman | nomber completo = | fecha nacemento = [[13 di mei]] [[1963]] | luga nacemento = {{ABW}} | fecha fayecimento = | luga fayecimento = | pais = {{ABW}} | partido = [[Partido di Pueblo Arubano]] (AVP) 1949-1957?<br>[[Partido Patriotico Arubano]] (PPA) 1957-1967<br>1964- | titulo = | temporada1 = 1949-1951<br/> 1954/55? - 19? | funcion1 = Miembro di [[Parlamento di Antias Hulandes]] | temporada2 = 1951 | funcion2 = Diputado | website = }} '''Jose Geerman''' (☆ [[19 di mart|19 di maart]] [[1917]] na [[Aruba]] – † [[5 di febrüari|5 di februari]] [[1977]] na [[Pastoor Hendriksstraat]], [[San Nicolas]]) tabata un poeta y politico [[Aruba|Arubiano]]. E tabata miembro di [[Parlamento di Antias Hulandes]] di 19.. te 197? Ademas riba nivel insular, el a sirbi como diputado di Colegio Ehecutivo y como miembro di Conseho Insular. == Biografia == Jose Geerman tabata e di dos yiu di e cinco yiu di Bernard (Mo Dichi) Geerman (1886-1972). NOTES *[https://arubanative.com/2021/02/26/historia-di-aruba-un-gran-politico-na-aruba-a-wordo-asesina-cruelmente-pa-un-persona-cu-e-la-duna-di-come-bebe-y-a-dune-luga-di-drumi/ Un gran politico na Aruba], arubanative.com (26 februari 2021) Nos a dedica e historia aki na un gran Arubiano, un politico, defensor di e obreronan y di e naturalesa di Aruba. Un persona cu tabata tin hopi amor pa su isla, hopi ambicion, a skirbi buki, skirbi letra pa cancion y varios articulonan cu a keda publica den corantnan di antes, pero lamentabelmente na aña 1977 destino tabata tin un otro plan pa e gran persona aki. Den un forma hopi cruel y tristo e la wordo asesina, su asesino tabata un persona cu e la saca man yuda, pa despues e wordo paga cu morto. Jose Geerman a nace riba 19 di maart 1917, como hoben e la bay traha na L.A.G.O., pero hopi lihe Jose a ripara cu e tin un ambicion grandi den su bida, cual ta drenta den politica. Na aña 1949, e la tuma e reto grandi aki, durante su carera como politico e la ocupa varios funcionnan halto, entre otro deputado di Aruba, Miembro di Staten di Antias, Miembro di Eilandsraad di Aruba. Su prome eleccion tabata dia 17 di maart 1949, un eleccion cu tabata hopi importante y unico pa Aruba. Pa prome biaha cu Jose Geerman a bay riba un lista politico tabata e eleccion di 17 di maart 1949. Un eleccion completamente diferente na Aruba. Esaki tabata pa dos motibo, e elecion aki pa prome biaha e ser femenina biba na Aruba, por a eherce su derecho di vota y alabes nan por a postula nan mes tambe como candidato riba e partidonan politico. Señora Laura Wernet Paskel dfm tabata e dama cu a bringa pa muhenan na Aruba haya e derecho di voto y alabes tabata e prome dama cu a subi un lista politico. E otro motibo hopi importante tabata cu e elecion aki, di tres representante den Staten di Antiyas, Aruba a logra haya 8 asiento, mes tanto cu Corsou, den e Staten nobo di Antiyas. === Jose Geerman a bira miembro di Parlamento di Antias Hulandes === E dia di elecion mas cu 10 mil persona biba na Aruba a bay eherce nan derecho di voto, E resultado tabata A.V.P. a logra haya mayoria di asiento cu tabata 5 asiento y U.N.A. a haya tres asiento. E candidatonan cu a wordo escohi pa A.V.P. pa representa Aruba den e Staten di Antias, tabata Sr. J.Henny Eman (Henny bieu), Juan Irausquin, Porfirio Croes, Moses De Cuba y Jose Geerman. E otro tres representantenan tabata di U.N.A. tabata Felepito Tromp(ex gobernador), Dr. Dussenbroek y Mario Arends. Na augustus 1951, Jose Geerman a bira deputado di Eilandsraad y no por a keda ocupa e puesto di miembro di Staten di Antiyas y a wordo remplaza pa Dr. De la Fuente.<ref>VERVANGING GEERMAN. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 11-08-1951, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 31-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010402431:mpeg21:p003</ref> Despues di e kiebro den A.V.P., un grupo cu tabata riba lista di A.V.P. a bandona A.V.P. y a lanta P.P.A., hopi hende tabata specula e posicion di Sr. Jose Geerman, pero Shon A Eman na 1955 a bisa bon cla cu Jose Geerman ta un candidato fiel di A.V.P. y cu sigur no lo bandona e partido, Avp. E resultado di e elecion e aña ey, A.V.P. a haya dos asiento so den Staten di Antiyas, e dos asientonan aki a wordo ocupa pa Shon A Eman y Jose Geerman. Jose Geerman mester a retira prome como deputado pa por a ocupa e puesto di miembro di Staten di Antiyas. Na October 1957, Jose Geerman a bira malo y mester a bay Caracas pa un siman pa tratamento medico. ===Jose Geerman a bandona A.V.P. y a join P.P.A.=== E aña 1958 no tabata un aña facil pa Jose Geerman, despues di casi 10 aña di tabata un politico hopi activo den e fila di A.V.P., e la dicidi di distancia di e partido aki y join P.P.A. Sr. Geerman a bisa bon cla cu e por steun gobierno, pero e mester por cumpli cu e deseonan di e obreronan. SI no e no por steun e gobierno aki. Den ana 1959 el a bira miembro di directiva di PPA en was later tevens voorzitter van het districtsbestuur voor San Nicolas.<ref>NIEUW BESTUUR WOMENCLUB. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 12-12-1966, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 31-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463090:mpeg21:p005</ref> Riba lista di PPA el a obtene 592 voto personal pa eleccion 1958 pa Parlamento di Antias Hulandes.<ref>Hoeveel stemmen kregen de Arubaanse candidaten?. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 03-09-1958, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 31-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010405127:mpeg21:p005</ref> Riba nivel insular el a obtene 555 voto personal pa eleccion 1959 y un asiento den Conseho Insular, cual el a sa di mantene na 1963 cu votonan preferencial.<ref> Zo vielen de stemmen op Aruba Oranjestod.—De stemmen vielen ols volgt: P.P.A.. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 27-05-1959, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 31-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010997617:mpeg21:p005</ref> Na augustus 1962, Sr. Geerman despues di eleccion di dia 4 di juni 1962 a dicidi di no acepta e asiento di miembro di Parlamento di Antias mas y a bay Hulanda, cu verlof. Jacobo “Coco” Erasmus a tuma e asiento di miembro di Parlamento di Antias.<ref>Geerman bedankt als Statenlid. "Amigoe di Curacao". Willemstad, 09-08-1962. Geraadpleegd op Delpher op 31-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000213140:mpeg21:p007</ref> ===Preocupacion pa e desempleo creciente=== Sr. Geerman durante un reunion di eilandsraad na 1963, a pidi Gobierno pa no hunga politica di avestrus, pero e tabata sa bon cu Gobierno no lo stroba LAGO di introduci 40 ora di trabou pa siman, pa su trahadonan. Sr. Geerman tabata mas preocupa cu e desempleo creciente e tempo ey, pa motibo cu LAGO tabata lay off hende, durante reunion e la haci un pregunta si acaso e trahadonan cu a perde trabou na LAGO, no lo por bay traha na Hulanda. E opcion aki tabata simplemento un sugerencia, pa motibo cu e tempo ey, no tabata tin suficiente trahado na Hulanda y madre patria tabata importa trahado for di Spaña, Italia etc. ===Entrega di un peticion pa 40 ora di trabou pa siman=== Jose Geerman hunto cu mas miembro di fraccion di PPA, na 1964 a entrega un peticion na e presidente di Eilandsraad pa introduci 40 ora di trabou pa siman, pa tur obrero y tambe tur e trahadonan di gobierno. Pa haci esaki mescos cu recientemente a wordo introduci pa LAGO y SHELL. Na fin di 1964 Sr. Geerman a bira malo y prome siman di januari 1965, e la wordo interna na Hospital, dia 20 di Januari 1965, e la sali for di hospital, pero e tabata tin mester di hopi sosiego. ===Reunion di presupuesto 1965=== Durante tratamento di e presupuesto diamars 9 di februari 1965, Sr. Geerman ferozmente a expresa su mes, pa locual Hulanda tabata haci cu Antias, e tempo Hulanda tabata haci hopi dificil pa financia proyectonan na Antiyas, nan no tabata aproba tur proyecto di biaha, pero nan tabata studia cada proyecto apart y tabata dura masha hopi pa cada proyecto wordo financia. Pero ora di financia otro pais, nan no tabata haci asina dificil. Sr. Geerman a pidi pa Antiyas pone un representante ” estilo watchdog na Hulanda y na Brussels pa percura cu e financiamento bay mas lihe. E la propone na gobierno pa tur hende traha 8 ora pa dia y maximo 45 ora pa siman, ” tempo di catibu a pasa”. E la pidi Gobierno di Antiyas institui mas pronto cu ta posibel un comision pa stipula e gramatica, ortografia y vocabulario di Papiamento, pa motibo cu su persona ta skirbiendo un buki y ainda no tin reglanan pa skirbi Papiamento. Tambe e la pidi gobierno pa haci algo cu e tarifanan hopi halto di electricidad y hopi mas punto valioso cu e la trece dilanti pa trata na logra e felicidad y tranquilidad na Aruba. ===Jose Geerman como escritor=== Señor Geerman tabata tin varios hobby y un di nan tabata skirbi. Na April 1965, Jose a skirbi un buki, e titulo tabata “Juancho di Rooi Spokie” e la splica bon cla cu e buki no tin nada di haber cu politica, pero su amor pa e folklor, e cultura di Aruba. Na 1961 e la yega di skirbi un articulo cu a keda publica den Simadan, e titulo di e articulo tabata “Awa cero y maishi rabo”. Durante hopi aña e tabata colecta informacion pa skirbi un buki, su intencion tabata pa publicanan despues cu e bay cu pensioen, pero e no por a warda asina hopi mas. Gezaghebber di e tempo ey Sr. O. Henriquez a haya e prome exemplar pa lesa. ===Invitacion di Gobernador Debrot=== Diadomingo 24 di oktober 1965 Gobernador di Antias di e tempo ey Señor Debrot, a invita algun escritor local pa un encuentro cu su persona kende tambe ta un escritor. Cada invitado a presenta na Gobernador nan bukinan. Jose Geerman tambe tabata un di e invitadonan, e no tabata solamente un politico, pero un escritor Arubano tambe. ===“Oh Lovely Moonlight” un poesia cu a wordo uza como letra pa un cancion=== Jose Geerman, banda di tabata un politico, un escritor di buki y articulo den corant, tabata tin mas talento, entre otro di skirbi letra pa cantica. Jose Geerman, te hasta a yega di haya un oferta for di un compania discografico Mericano, pa un cancion cu ela composita ” Oh lovely Moonlight” tambe nan a pidi Geerman pa manda mas composicion di cantica. “Oh Lovely Moonlight”, a wordo skirbi 30 aña prome pa Jose Geerman como un poesia tocante Moonlight, e poesia aki a wordo traduci na ingles y a wordo uza como letra di un cancion. El a manda esaki pa e compania discografico.<ref>„Oh lovely moonlight" Staten- en raadslid L. Geerman opplaat. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 25-10-1965, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 31-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462451:mpeg21:p006</ref> E prome persona cu a canta e cancion aki tabata Ernie Susser y esaki a wordo graba riba disco como prueba y a wordo manda pa e compania mericano. E compania tabata dispuesto pa graba e disco aki, pero a conseha Geerman pa busca un cantante mas conoci pa canta e cancion aki. ===Un proyecto di Jose Geerman “Masiduri”, su amor pa e naturalesa di Aruba=== Na Januari 1967, un grupo di miembro di Eilandsraad a haci un bishita na e herbebossing proyect na Miramar. E herbebossing proyect tabata inclui cu annualmente lo planta entre 2 mil pa 3 mil mata. E proyecto tabata mustrando hopi exitoso, mirando cu 80 porciento di e matanan a logra crece. Pa evita cu cabrito ta come e matanan, nan tabata wordo protegi pa barinan di zeta. E ultimo parti di e bishita di e miembronan di Eilandsraad, tabata Masiduri. Masiduri tabata un lugar hopi stima pa Jose Geerman. Jose Geerman a inicia e proyecto aki y su intencion tabata pa haci e area aki un natuurreservaat, caminda e flora y fauna hunto lo por wordo protegi. Na 1964 Señor Geerman como hefe di werkverschaffing a cuminsa cu e proyecto di Masiduri, conhuntamente cu e trahadonan di Werkverschaffing. Sr. Geerman su amor, aprecio y e empeño pa perserva e naturalesa di Aruba tabata hopi grandi. Jose Geerman kier a perserva e Aruba di antes pa futuro generacionnan. E amor grandi cu e tabata tin pa Aruba su naturalesa, a haci’e cuminsa cu e proyecto aki y hopi lihe a bira exitoso. Jose Geerman hunto cu e trahadonan di Werkverschaffing a haya un tereno di 60 hectare, prome stap tabata pa cera e tereno aki bon. Despues cu nan a haci e tereno aki limpi, nan a cuminsa planta matanan di Aruba. Tambe nan a traha un cas di torta y a pone varios articulonan di antes den e cas. Na 1967 tabata tin 1397 mata riba e tereno di Masiduri, di cual tabata tin almendra, guyaba, barba di joncuman, sorsaca, rucu, Karawara Spaño y varios otro mata tambe. Durante e bishita orguyosamente Sr. Jose Geerman a mustra su coleganan e mata di Eucalyptus cu e la manda busca for di Australia y cu tabata creciendo bon na Aruba. Sin lubida cu riba e tereno na Masiduri tin como 22 sorto di parha. Wawoe, totolica, barica geel, moffie, Gonzalito, chonchorogai etc. Segun Geerman, Masiduri a haya hopi atencion di LAGO y e idea tras di e proyecto aki tabata pa cuminsa trece e muchanan di scol na Masiduri pa asina siñanan mas di Aruba su naturalesa y e Aruba di antes. ===Jose Geerman a keda deteni, despues di accidentalmente a tira riba un hoben=== Diasabra 28 di october 1967, tabata un dia scur den bida di Sr. Geerman. Den oranan di merdia Jose Geerman a dicidi di bay dal algun drinks na un lugar na San Nicolas, e bario caminda e tabata biba. Jose Geerman despues di algun drinks a lanta pa bay paga su cuenta, aki ta caminda cu a sosode un accidente basta fastioso pa Sr. Geerman. Na momento cu e la hinca man den su saco, pa bay saca placa pa paga su cuenta, pa su mala suerte e revolver cu e tabata tin hinca den su saca di carson, sin cu e por a yuda a los un tiro y a herida un hoben cu ni conoce Sr. Geerman. E hoben A. Angela di 25 aña a keda herida na e parti abou di su barica.<ref>ONGELUKKIG TOEVAL Revolver statenlid afgegaan; man gewond Verdachte weer op vrije voeten. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 30-10-1967, p. 1. Geraadpleegd op Delpher op 31-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463761:mpeg21:p001</ref> Na momento cu Sr. Geerman a mira sanger, e la spanta y a sali na careda bay. E hoben a wordo hiba hospital pa tratamento medico, pero despues a resulta cu e herida no tabata serio. Polis a wordo pidi pa haci e investigacion. Jose Geerman kende tabata e tempo ey tabata un miembro independiente di Staten di Antiyas, un rato prome di e susedido e tabata tin un discussion cu yiu homber di un minister di Antiyas. Despues di un rato polis a bin topa cu Geerman sinta banda di lama na Grapefield. Geerman tabata poco bebi, e la keda deteni pa mas investigacion y diadomingo den careda di 1’or di merdia e la wordo laga den libertad. ===Aruba for di e constelacion Antiano=== Na e mesun aña aki, 1967, Jose Geerman kende pa hopi aña tabata pertenece na PPA, a dicidi di bira independiente y tabata di opinion cu Aruba mester sali for di Antias.<ref>Geerman wil Aruba uit Ned. Antillen. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 11-08-1967, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 31-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463589:mpeg21:p003</ref> Su deseo tabata pa Aruba sali for di e constelacion Antiano, pero keda den [[Reino Hulandes]]. ===Retiro for di partido PPA=== E tabata mira e futuro di Aruba den Antias Hulandes basta scur, Geerman tabata boga pa un Aruba banda di Corsou y no bou Corsou. Algun miembro di PPA a firma un acuerdo, sin consulta cu su persona, esaki tabata e motibo principal pa e la retira for di PPA.<ref>NAAR AANLEIDING VAN NIEUWE „BREDE BASIS" José Geerman uit P.P.A. getreden. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 31-07-1967, p. 1. Geraadpleegd op Delpher op 31-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463579:mpeg21:p001</ref> Segun su persona cu locual nan a firma, Corsou lo por tuma un posicion mas dominante contra Aruba. Esaki pa su persona sigur ta algo inaceptabel. Durante un reunion e la bisa, ” Pa loke ta trata Aruba, mi por asegura cu e repartimento di asientonan di gobierno di antiyas, lo ta e motibo principal pa den futuro desolve Antiyas Hulandes for di otro. Futuro lo demostra locual mi ta bisando.” Y despues di basta aña señor Geerman a haya rason. Na Aruba, e retiro di Geerman for di PPA sigur no a bin como sorpresa, paso Sr. Geerman ta conoci pa expresa su mes y tabata wordo mira como e zorgenkindje di P.P.A. caba, e tabata duna un impression di ta un politico cu no tabata baila riba tur tono. ===“Hot Latin Blood”, otro buki mas skirbi pa Jose Geerman=== Na 1968, Jose Geerman cu e uitgeverij Carlton Press Inc. na New York a pubica un buki yama “Hot Latin Blood” , e buki aki ta bay over di dos famia na Aruba.<ref>Hot Latin Blood Boek van José Geerman. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 30-12-1967, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 31-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463810:mpeg21:p005</ref> E buki aki su meta tabata pa e lesadonan haya sa mas di e bida diario di famianan na Aruba. E buki ta describi tambe e isla y su habitantenan. Esaki no tabata e unico buki, paso e tempo ey Geerman tabata trahando riba un buki di Antias hulandes, cu ta cuminsa cu e Ronde Tafel Conferentie. Carlton Press Inc,a describi Jose Geerman como un persona cu a biaha hopi, cu a conoce mundo y ta papia 4 idioma. Jose Geerman a sigui un curso di Journalistiek na Newspaper Instituut na Merca y tambe a bay curso na Bennet College. ===Jose Geerman a retira pa semper for di politica=== Sr Jose Geerman na Juni 1969, a dicidi di retira for di politica, despues di 20 aña di tabata un politico basta activo riba A.V.P. y despues P.P.A.<ref>Jose Geerman uit de politiek. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 26-06-1969, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 31-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463317:mpeg21:p005</ref> Jose Geerman a subi riba lista di A.V.P. na Maart 1949 y semper a sali na defensa di e homber chikito, e obrero, e naturalesa di Aruba etc. Na Juni 1969, Jose a dicidi di retira pa motibo di salud, e no por a sigui sirbi e pueblo mas y a gradici Aruba, muy en particularmente Antillas Hulandes y tur otro persona pa a dun’e un chens di por a sirbi Aruba y Antias. Aruba como eilandsraad lid y deputado. Pa Antiyas Hulandes pa a forma parti di Staten di Antias. ===Jose Geerman, un amante di naturalesa === Jose Geerman como un persona cu ta stima naturalesa a keda activo skirbiendo articulonan pa publicacion den corantnan. Entre otro un articulo cu e la skirbi, na Juli 1971, den cual e la expresa su rabia y dolor, mirando con LAGO tabata haciendo cu e poco naturalesa cu Aruba tin. Segun su persona LAGO y Shell tabata manda riba Antiyas Hulandes, na varios ocasion e la critica esaki caba y ta hayando dia pa dia mas rason. LAGO a daña e costa di Aruba, Segun e la skirbi den su articulo ” Prome a deposita resto di azeta y haci tur nos costa blanco preto preto. LAGO a carga santo blanco for di nos costa manera nan ta haya ta bon, no a tene cuenta cu e matanan di druif y ni cu nos naturalesa. E la sigui reclama cu Gobierno a duna LAGO un tereno pa traha un refineria, pero no pa haci y deshaci. Segun su persona LAGO a dempel e lagoen na [[Baby Beach]], caminda e piscadonan di San Nicolas tabata bay coy haas, tur e piscanan aki a muri.” Den su articulo e tabata roga autoridad pa bay mira kiko ta pasando cu e lagoen. Segun su persona LAGO a destrui e naturalesa por completo, como un persona cu ta aprecia e poco naturalesa cu Aruba tin, e la pidi pa stop di laga LAGO di sigui haci y deshaci cu e beachnan di San Nicolas, pa nan stop cu e practica destructivo aki. Na final di su articulo e la bisa “Laga nos tur juda spaar un poco di e naturaleza cu nos tin! Autoriad y pueblo di Aruba.. Man na Obra!” Jose Geerman Un amante di Naturaleza. ===Jose Geerman, un consehero, un persona critico=== Na 1974, e la acerca Betico Croes y Sr. Watty Vos kende e tempo ey tabata Minister, ambos a haya un telegram for di Jose Geerman den cual e ta pidinan pa interveni contra tur cu ta trapando of kier trapa riba derecho di e obreronan. ===Jose Geerman formando parti di e comision di 18 di maart 1976, institui pa Gobierno di Aruba=== Na cuminsamento di Maart 1976, e deputado di e tempo ey Sr. Nelson Oduber a instala un comission pa prepara y hinca un programa den otro, pa e celebracion di 18 di maart, na Stadion caminda a presenta e bandera y e himno oficial di Aruba. E comision tabata consisti di 13 persona entre otro, Godfried “Fifi” Eman como Presidente, Julio Maduro como vice presidente, Rufo Odor, Albert Eman, Holmo Henriquez, Maybelline Arends Croes, John Merryweather, Atan Lee, Rafael Estrada, Milo Croes, Augusto Croes y Jose Geerman. Pastoor Hendrikstraat, San Nicolas: Diasabra 5 di januari 1977, den oranan di mainta e curpa sin bida di Sr. Jose Geerman a wordo haya den su cas drumi riba un sofa. Sr. Geerman tabata tin 59 aña, E la wordo severamente maltrata cu un bloki y a fayece. E noticia aki a core hopi lihe rond di Aruba. Dilanti su cas tabata tin un multitud grandi di persona cu a bay mira pa nan mes kiko tabata pasando. ===Hopi lihe a detene un sospechoso=== Na prome instante autoridad no kier a duna mucho informacion encuanto e causa di su morto, pa motibo cu nan tabata bezig cu investigacion. E noticia di e morto di Señor Geerman a crea un consternacion grandi den e pueblo di Aruba. Hopi lihe a logra detene un sospechoso. Diadomingo 6 di Februari den careda di 6’or di atardi, Polis a detene R. Nicolaas como sospechoso den e caso di asesinato di Jose Geerman. R. Nicolaas pa algun aña atras tambe tabata riba lista como candidato pa e grupo di hobennan y regularmente por a mira R. Nicolaas den compania di e victima. E la keda deteni pa interogacion. ===Dos persona mas deteni como sospechoso=== Diadomingo pa dialuna e recherchenan cu tabata encarga cu e caso aki, a logra detene dos persona mas, cual ta M.H. y H.K. Mientrastanto e sospechoso R. Nicolaas a keda para ariba cu e no tin nada di haber cu e asesinato di Jose Geerman. E investigacion a sigui cana su caminda.E sospechosonan rM.H. y H.K. pa falta di purba nan a wordo laga hopi lihe bek den libertad. ===Entiero di Jose Geerman=== Diahuebs 10 di Februari 1977, a tuma luga e entiero di Jose Geerman, esaki tabata den careda di 4’or y mey di atardi, cu e la wordo hiba na su ultimo luga di sosiego. E entiero di Geerman tabata un entiero cu a haya hopi hende, hopi amigo y conocirnan di Jose a hibe na su ultimo luga di sosiego, cu ta e santana catolico na San Nicolas. Na e entiero por a mira, entre otro Betico Croes, Marco Bislip, Hilario “Lala” Angela y ex miembronan di Staten Ernst Finck y Fabian Kelly. Confesion di e prome sospechoso R. Nicolaas Diabierna 18 di februari, porfin e recherchenan a haya un confesion di e sospecho R. Nicolaas, cu hopi lihe despues di e asesinato di Jose Geerman a keda deteni. E la confesa cu na un forma hopi violento y cruel e la asesina Jose Geerman. Maske cu Recherchenan ya a haya un cantidad grandi di pruebanan tecnico contra Nicolaas, entre otro vingerprint riba un camisa di e sospechoso cu rastro di sanger humano. Esaki a wordo manda pa Gerechtelijk Laboratorium di Prof. Froenjes na Den Haag. Potret di Prof. Froenjes Dr. De Witte, kende ta e specialista di Sanger a informa autoridad local, cu e manchannan riba e camisa ta di sanger humano. Maske na prome instante e sospechoso a keda nenga, Dialuna 21 di februari 1977, e la confesa di a asesina Jose Geerman. ===Prome biaha cu e caso aki ta wordo atende den corte=== E la keda casi un aña cera prome cu su caso a bin dilanti. Diabierna 3 di februari 1978, e mester a presenta den corte. Fiscal a exigi 20 aña di castigo di prison, cuminsando for di e dia cu Nicolaas a wordo deteni cu ta 6 di februari 1977, esaki tabata e exigencia di Fiscal contra R. Nicolaas. E acusado R.Nicolaas cu na comienso di su detencion a admiti su culpabilidad, pero despues a cambia su declaracion, den corte a keda persisti cu e ta inocente. Hues su siguiente siman a keda di duna sentencia. E caso aki a haya hopi atencion di pueblo y tambe di e alumnonan di scol di polis. E caso a wordo trata extensamente, tur e sucedidonan a wordo describi for di e anochi prome cu e asesinato. Tur e declaracion di e acusado, di e testigonan y tambe di e 4 recherchenan cu tabata encarga cu e investigacion di e caso aki a wordo scucha. E acusado R. Nicolaas a wordo condena pa morto, subsidair doodslag, subsidair maltrato severo, cometi premedita cu morto como consecuencia. Subsidiair maltrato cometi cu un arma. Descripcion di e susedido, durante tratamento den corte. E caso aki pa e tempo ey, tabata un di e casonan mas complica y dificil den historia di Aruba y alavez misterioso. Especialmente si considera e asesino un persona cu e victima a duna di come, bebe y un luga di biba. Segun e acusado Nicolaas, e la admiti di a asesina Jose Geerman pa motibo cu e la wordo poni bou pression, castiga y golpinan cu e lo ricibi a pone cu e la firma, pero en realidad e ta inocente. ===Fiscal Arps di e tempo ey tabata convenci cu R. Nicolaas ta e asesino=== Fiscal Arps a acusa R. Nicolaas di a asesina intencionalmente y segun un plan prepara di antemano pa mata Jose Geerman den su cas, mientras e tabata drumi den su sofa. Segun fiscal, Nicolaas por a drenta e cas ya cu te cu un siman prome cu e asesinato e tabata biba den e cas aki y e cachonan conoce su persona caba y no lo blaf e. E tabata mescos cu un yiu pa Jose Geerman. E la kita dos shutter banda pariba di e cas y a drenta paden, e la haya Jose drumi riba un sofa den su sala, Nicolaas a comete e crimen cu un bloki of algo por estilo, e slanan cu Jose Geerman a ricibi tabata na e parti robes di su cabes y esaki tabata fatal y mas sigur Jose lo a muri al instante. Durante investigacion a bin topa cu restonan di cement na su heridanan, e cement aki lo mester ta di e bloki cu a wordo uza pa agredi señor Geerman na su cabes. E bloki mes, cu a wordo usa pa asesina Geerman, cual lo mester tin sanger y cabey na dje ainda, no a wordo haya. Autoridad a haya un spoor di un vingerprint di un duim di R. Nicolaas na momento cu lo a saca e shuttersnan di e bentana, pa drenta paden. Nicolaas a contesta cu esaki a pasa na momento cu e la bay mira paden. ===Tur investigacion ta mustra cu Nicolaas mes ta e asesino=== E raport di specialistanan tecnico a confirma cu e vingerprintnan haya, ta cuadra cu esun di e Nicolaas. E fiscal a mustra tambe cu a haya algun mancha chikito di sanger riba e paña cu Nicolaas a bisti e anochi aki. E abogado di R. Nicolaas a puntra si e pruebanan ta convence hues. E abogado a puntra cu si e declaracionnan di e polisnan ta prueba suficiente, segun e abogado, lastimamente cu na Aruba nan no por ni bisa exactamente ki ora un persona lo a fayece. Dia 10 di februari 1978, R. Nicolaas a sali liber di tur acusacion Riba 10 di februari 1978, Hues a dicta sentencia y R. Nicolaas di 28 aña a gana su caso, e la haya vrijspraak. E siman anterior durante e tratamento di e caso den corte, Fiscal a exigi 20 aña di castigo di prison y un siman despues den oranan di mainta Hues a haya cu e ponenciana contra R. Nicolaas, no ta legal y e pruebanan no ta convence su persona. Mientras cu R. Nicolas a wordo laga den libertad, fiscal a bira apela. Fiscal a apela, mesora despues di a scucha e sentencia di Hues den cual a duna R. Nicolaas vrijspraak. Fiscal su motibo tabata cu e sospechoso aki no tin un lugar fiho di biba y ultimo lo tabata biba den grotnan na San Nicolaas, pa ta sigur cu e acusado ta bon na altura di e apelacion aki y tambe e la wordo mesora poni riba papel y firma pa e acusado. R. Nicolaas a keda algun luna den libertad y lo mester a presenta den corte na November 1978, pero Hof a bolbe restrasa e tratamento di e caso di asesinato di Sr. Geerman, e rekmento di e caso tabata tin di haber cu e abogado nobo di R. Nicolaas. Abogado Sjiem fat tabata tin mester mas tempo pa studia e caso. Durante e prome caso den corte Nicolaas a wordo representa pa abogado Tjong Ajong, den cual hues a dun’e vrijspraak. Procureur General a duna ordo pa mesora detene R. Nicolaas Na momento cu e caso a keda posponi, Procureur General a duna ordo pa detene y cera R. Nicolaas te ora su caso bin dilanti riba e fecha nobo di 23 di januari 1979. Dia 23 di januari 1979, durante e tratamento di e caso Procureur General tambe a keda para riba 20 aña di castigo di prison cu anteriormente fiscal tambe a pidi pa R. Nicolaas, kende e tempo ey a cumpli 29 aña. E Procureur General ta haya cu ta prueba cu Nicolaas a asesina e ex politico, ex miembro di Staten Jose Geerman riba 5 di februari 1977 den su cas na [[Pastoor Hendrikstraat]]. E victima a wordo haya riba e dia aki den careda di 11’or di mainta, morto den un sofa. Segun raportnan di expertonan e lo a wordo asesina den careda di 4’or di marduga. ===Procureur General a baha pisa riba Nicolaas=== P.G. den corte a resumi tur locual a sosode for di dia 5 di februari 1977. Procureur General a ilustra tur e pruebanan cu nan a acumula contra Nicolaas demostrando su culpabilidad, entre otro e hecho cu riba e shuttersnan di glas a haya su fingerprints. E la saca e shuttersnan pa drenta den e cas di e victima, esaki segun expertonan. Tambe riba e jacket cu Nicolaas tabata tin bisti e anochi aki, nan a haya mancha di sanger cu ta cuadra cu e mesun sanger cu a wordo haya na e muraya den e cas di Jose. Nicolaas a bisa cu dia 24 di januari 1977 despues cu e la haya un pleito cu Jose, na e cas di Jose, su persona no a bolbe mas na e cas aki. P.G. tabata tin duda den esaki. E vingerprintnan riba e shuttersnan, segun e expertonan no ta mas bieu cu 1 of dos dia. P.G. a sigui bisa cu e ta haya cu un persona a wordo mata den un forma hopi inhumano, mientras cu e victima tabata simplemente drumi trankil den su cas. E victima nunca lo por a biba pensa cu un hende, cu e la duna di come, bebe y un luga di biba por a hasi algo asina cu ne. Pa e motibo aki P.G. a exigi 20 aña di castigo di prison. ===Abogado Sjiemfat pa dos ora largo defendiendo su cliente=== Abogado Sjiem Fat, e abogado defensor a hiba un defensa cu a dura dos ora y tabata hopi interesante. Segun e abogado e fingerprintsnan nan por ta di paden tambe y no necesariamente ta di pafo. muy bien por ta ora e lo por a habrinan, mirando cu e acusado a biba den e cas aki y regularmente tabata haci e shutternan limpi, segun e abogado Nicolaas mester a press riba nan paso tin di e shuttersnan aki cu no ta habri facil. Abogado defensor a lubida un aspecto hopi importante cu den e raport di e patholoog anatoom, no ta poni ki ora e victima a wordo asesina. E abogado a bin cu un declaracion di un testigo H. kende a bisa cu e anochi di 4 di februari 1977, H. a prepara cuminda pa Geerman, esaki den presencia di e homber di fam Q. kende a keda un rato mas mira baseball na Television y despues a bay su cas. Segun e abogado, e victima a keda su so cu e testigo H. y cu Jose Geerman mientrastanto lo por a pega soño tambe. E abogado ta haya cu den e proces verbaal no tin nada concreto cu no ta descarta cu e asesinato lo por a tuma lugar riba 4 y no 5 di februari 1977. E la sigui bisa cu niun hende no por sospecha cu e homber H. tambe lo por a comet’e e asesinato aki y despues bay su cas. Aki tin posibilidadnan real cu e dos personanan aki tambe lo por a asesina Jose Geerman. Despues e abogado a sigui riba explicacionnan di e diferente raportnan traha den cual entre otro vingerprint por keda basta largo marca. ===Abogado Sjiem fat pidiendo pa laga su cliente den libertad=== Por ultimo e abogado a haya cu tin hopi duda di e culpabilidad di su cliente y a pidi Hof pa laga su cliente den libertad. Despues cu Huesnan a retira pa delibera un rato riba e peticion di e abogado Sjiem Fat, e presidente di Hof a bin bek bisando cu hof a rechasa e peticion di abogado Sjiem Fat, Nicolaas ta keda cera. Segun e abogado su cliente a firma su culpabilidad despues di a wordo maltrata pa dos ora largo door di polis y durante e reconstruccion e la wordo bisa kiko e mester haci. E acusado a conta kiko tur e la haci riba e dia di 4 pa 5 di februari 1977 Den corte na momento cu hues a puntra R. Nicolaas si e ta culpabel di a asesina Señor Geerman, e la contesta cu e no a mata Jose Geerman. E la conta cu dia 4 di februari 1977 e tabata na su cas na Zeewijk, hunto cu e doño di e cas, cu ta famia Maduro y cu algun amigo di e famia, nan a sinta henter dia na cas dal betro e.o nan a bebe brandy, despues nan a sigui cu rum. ===E acusado a pasa varios caminda y a topa varios amigo=== E acusado a sigui conta cu mas den oranan di atardi, e la sali bay dal un keiro den e caya principal di San Nicolas. E tabata bashi y tabata tin solamente 5 pa 10 florin cu ne. Entre 8 ‘or y 8’or y mey ela bay bishita un bon amigo un tal Iri kende ta un meneer di scol y supuestamente e tabata yudando Nicolaas skirbi un buki. Su amigo Kock a yude cu 3 florin. Aki hues a remarca segun e raport di reclassering Iri a declara cu ela mira Nicolas despues di 11’or. E acusado a keda insisti cu e meste tabata prome cu 9’or paso Weg Fontein Rumshop ta cera 9’or. Segun Nicolaas ta na weg Fontein Rumshop e la bay cumpra un botter di rum. Prome cu ela bay di Iri su cas, e la bay cumpra dos cerbes pa nan bebe. E acusado a bisa cu banda di 9’or e la bay bishita un amigo di dje Jossy na weg Fontein, pero e no tabata na su cas. E lo a bay busca placa fia cerca Jossy. Despues cu e la sali for di Jossy su cas e la sigui, e la bay cumpra un botter di rum y dos coca cola. Na caminda e la topa bin topa cu Daal, Marcelo, Rombley y Arends y Oiky. Nan a manda dos of 3 rond, e la bebe dos of tres Cerbes. Na e momentonan ey ainda e tabata tin e botter di rum y e dos coca colanan. E acusado a conta cu despues di mey anochi e la bay dal un keiro den centro di San Nicolaas E la sigui conta cu unda cu e la bay e tabata den compania di sr. Kappel. Den careda di 11’or Kappel a bira burachi y e la hibe su cas. Na e cas di kappel e la dal 3 sigaria. Den careda di mey anochi e la bay bek den centro di San Nicolas, pero prome cu esey e la pasa su cas cambia paña. E la bisti su jacket di jeans pa motibo cu den e temporada ey anochi ta bira mas frieu. Bebiendo, topando amigo, tambe bendiendo y dealmento di marihuana Den e centro nocturno di San Nicolas durante su bueltanan den e cayanan, tur caminda e tabata topa cu amigonan, na China Clipper e la topa cu Joy, despues e la bay na Tropicana, e tabata tin poco marihuana cu ne y a haci deal di marihuana, asina e la haya 5 dollar plus 10 florin. Hues a remarca cu Joy a declara cu ta cu un papel di 25 fls e la paga, Nicolaas a nenga te cu e la bisa hues, cu e la fia Joy 5 florin. Asina segun su persona su anochi a sigui bebiendo alcohol, topa cu su amigonan, bendiendo su marihuana y haci deal pa bende mas marihuana, paso e no tabata tin tur e marihuana riba dje, pero na su cas e tabata tin mas. Segun su persona e la pasa cu un amigo den Pastoor Hendrikstraat Segun su persona despues cu e la caba di keiro den Centro di San Nicolaas, e la pasa den Pastoor Hendrikstraat, e tabata acompaña pa un amigo y segun un testigo enberdad nan a mir’e cu un amigo pasa den Pastoor Hendrikstraat, pero kiko a sosode exactamente e marduga di 5 di Februari 1977 a/ta keda un misterio. ===Riba 13 di februari 1979, hof a sentencia R. Nicolaas cu 15 aña di castigo di prison=== Un cos ta sigur, for di investigacionnan haci a sali na cla cu e paña cu e la bisti e anochi aki, tabata na sanger humano, e mesun sanger cu tabata gespart na muraya den cas di Jose Geerman. E parti di Pastoor Hendrikstraat pasa banda di cas di Jose Geerman pa bay su cas na Zeewijk, con y kiko a pasa keda misterio. Riba 13 di februari 1979, Hof na Corsou a dicta sentencia, e acusado R. Nicolaas a keda condena na un castigo di prison di 15 aña. Maske cu Procureur General y Fiscal Arps a pidi 20 aña di castigo di prison pa e asesinato aki, pero Hof no a haya cu tin prueba di asesinato, pero si a conclui cu ta trata di homicidio den cual riba 5 di februari 1977 Jose Geerman a bira e victima. Pa e motibo aki R. Nicolaas a haya 15 aña di castigo di prison. E aña aki a haci 44 aña cu Jose Geerman a bay sosega, nos di arubanative.com, nunca a conoce Sr. Jose Geerman y ni su famia, si e tabata casa, divorcia of si e tabata tin un famia. Tampoco nos no conoce e asesino, di fam Nicolaas si e ta bibo ainda, ni si e ta na Aruba. E ta un susedido cu lo bay den historia como un caso misterioso y dificil pa compronde. Den nos investigacion nos no a encontra e motibo real pakiko Nicolaas lo por a asesina Jose Geerman. *UPDATE 28 februari 2021: Na 1971, Jose Geerman, su ruman homber Simon Geerman tabata riba e prome lista di MEP, Betico e tempo ey semper tabata bishita Jose Geerman pa conseho y guia, como cu e tabata un politico grandi den su tempo. Alabes e tambe tabata un persona cu tabata kier a mira su isla liber, como partner igual den Reino Hulandes y no manera tempo di Antias bou di Corsou. R. Nicolaas a sinta su castigo te na aña 1988, despues a bay biba na Hulanda y na mei di aña 2005, e la wordo cruelmente asesina. *Update: 5 maart 2021 Sr. Jose Geerman tabata casa cu Sra. Marina de Veer y hunto nan a haya tres yiu, dos homber y un muhe. Gobierno di Aruba na 1995 a inicia un proyecto cu tabata un plan di e gobierno anterior, pero cu a keda para. E proyecto tabata nombra cayanan na baluartenan di Aruba. Riba 7 di september 1995, gobierno di Aruba a cambia e nomber di Congoweg pa [[Caya Jose Geerman]].<ref>Congoweg wordt Caya José Geerman. "Amigoe". Curaçao, 07-09-1995, p. 7. Geraadpleegd op Delpher op 31-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644937:mpeg21:p007</ref> Investigando y lesando informacionnan nos por a conclui cu Jose Geerman, tabata mustra di tabata un persona cu un caracter fuerte y tabata para na banda di e homber chikito, tambe e tabata un defensor di nos naturalesa, e tabata stima Aruba, su tradicionnan, su cultura etc. E tabata un persona cu kier a mira su isla keda perserva. Jose Geerman no tabata solamente un politico, pero un escritor, defensor di Aruba, un persona patriotico y tabata para pa locual e ta kere aden. Jose Geerman no tabata tin miedo di expresa su mes, pero di otro banda e tabata un persona humano cu a duna un otro di come, bebe y drumi y a wordo paga cu morto, un traicion hopi cruel. lag8fphdnz5234cun0p8860kw2suk8c 192375 192374 2026-05-31T19:17:34Z Caribiana 8320 192375 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ {{Infobox politico| variante = a | nomber = Jose Geerman | nomber completo = | fecha nacemento = [[13 di mei]] [[1963]] | luga nacemento = {{ABW}} | fecha fayecimento = | luga fayecimento = | pais = {{ABW}} | partido = [[Partido di Pueblo Arubano]] (AVP) 1949-1957?<br>[[Partido Patriotico Arubano]] (PPA) 1957-1967 | titulo = | temporada1 = 1949-1951<br/> 1954/55? - 19? <br>1964- | funcion1 = Miembro di [[Parlamento di Antias Hulandes]] | temporada2 = 1951 | funcion2 = Diputado | website = }} '''Jose Geerman''' (☆ [[19 di mart|19 di maart]] [[1917]] na [[Aruba]] – † [[5 di febrüari|5 di februari]] [[1977]] na [[Pastoor Hendriksstraat]], [[San Nicolas]]) tabata un poeta y politico [[Aruba|Arubiano]]. E tabata miembro di [[Parlamento di Antias Hulandes]] di 19.. te 197? Ademas riba nivel insular, el a sirbi como diputado di Colegio Ehecutivo y como miembro di Conseho Insular. == Biografia == Jose Geerman tabata e di dos yiu di e cinco yiu di Bernard (Mo Dichi) Geerman (1886-1972). NOTES *[https://arubanative.com/2021/02/26/historia-di-aruba-un-gran-politico-na-aruba-a-wordo-asesina-cruelmente-pa-un-persona-cu-e-la-duna-di-come-bebe-y-a-dune-luga-di-drumi/ Un gran politico na Aruba], arubanative.com (26 februari 2021) Nos a dedica e historia aki na un gran Arubiano, un politico, defensor di e obreronan y di e naturalesa di Aruba. Un persona cu tabata tin hopi amor pa su isla, hopi ambicion, a skirbi buki, skirbi letra pa cancion y varios articulonan cu a keda publica den corantnan di antes, pero lamentabelmente na aña 1977 destino tabata tin un otro plan pa e gran persona aki. Den un forma hopi cruel y tristo e la wordo asesina, su asesino tabata un persona cu e la saca man yuda, pa despues e wordo paga cu morto. Jose Geerman a nace riba 19 di maart 1917, como hoben e la bay traha na L.A.G.O., pero hopi lihe Jose a ripara cu e tin un ambicion grandi den su bida, cual ta drenta den politica. Na aña 1949, e la tuma e reto grandi aki, durante su carera como politico e la ocupa varios funcionnan halto, entre otro deputado di Aruba, Miembro di Staten di Antias, Miembro di Eilandsraad di Aruba. Su prome eleccion tabata dia 17 di maart 1949, un eleccion cu tabata hopi importante y unico pa Aruba. Pa prome biaha cu Jose Geerman a bay riba un lista politico tabata e eleccion di 17 di maart 1949. Un eleccion completamente diferente na Aruba. Esaki tabata pa dos motibo, e elecion aki pa prome biaha e ser femenina biba na Aruba, por a eherce su derecho di vota y alabes nan por a postula nan mes tambe como candidato riba e partidonan politico. Señora Laura Wernet Paskel dfm tabata e dama cu a bringa pa muhenan na Aruba haya e derecho di voto y alabes tabata e prome dama cu a subi un lista politico. E otro motibo hopi importante tabata cu e elecion aki, di tres representante den Staten di Antiyas, Aruba a logra haya 8 asiento, mes tanto cu Corsou, den e Staten nobo di Antiyas. === Jose Geerman a bira miembro di Parlamento di Antias Hulandes === E dia di elecion mas cu 10 mil persona biba na Aruba a bay eherce nan derecho di voto, E resultado tabata A.V.P. a logra haya mayoria di asiento cu tabata 5 asiento y U.N.A. a haya tres asiento. E candidatonan cu a wordo escohi pa A.V.P. pa representa Aruba den e Staten di Antias, tabata Sr. J.Henny Eman (Henny bieu), Juan Irausquin, Porfirio Croes, Moses De Cuba y Jose Geerman. E otro tres representantenan tabata di U.N.A. tabata Felepito Tromp(ex gobernador), Dr. Dussenbroek y Mario Arends. Na augustus 1951, Jose Geerman a bira deputado di Eilandsraad y no por a keda ocupa e puesto di miembro di Staten di Antiyas y a wordo remplaza pa Dr. De la Fuente.<ref>VERVANGING GEERMAN. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 11-08-1951, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 31-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010402431:mpeg21:p003</ref> Despues di e kiebro den A.V.P., un grupo cu tabata riba lista di A.V.P. a bandona A.V.P. y a lanta P.P.A., hopi hende tabata specula e posicion di Sr. Jose Geerman, pero Shon A Eman na 1955 a bisa bon cla cu Jose Geerman ta un candidato fiel di A.V.P. y cu sigur no lo bandona e partido, Avp. E resultado di e elecion e aña ey, A.V.P. a haya dos asiento so den Staten di Antiyas, e dos asientonan aki a wordo ocupa pa Shon A Eman y Jose Geerman. Jose Geerman mester a retira prome como deputado pa por a ocupa e puesto di miembro di Staten di Antiyas. Na October 1957, Jose Geerman a bira malo y mester a bay Caracas pa un siman pa tratamento medico. ===Jose Geerman a bandona A.V.P. y a join P.P.A.=== E aña 1958 no tabata un aña facil pa Jose Geerman, despues di casi 10 aña di tabata un politico hopi activo den e fila di A.V.P., e la dicidi di distancia di e partido aki y join P.P.A. Sr. Geerman a bisa bon cla cu e por steun gobierno, pero e mester por cumpli cu e deseonan di e obreronan. SI no e no por steun e gobierno aki. Den ana 1959 el a bira miembro di directiva di PPA en was later tevens voorzitter van het districtsbestuur voor San Nicolas.<ref>NIEUW BESTUUR WOMENCLUB. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 12-12-1966, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 31-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463090:mpeg21:p005</ref> Riba lista di PPA el a obtene 592 voto personal pa eleccion 1958 pa Parlamento di Antias Hulandes.<ref>Hoeveel stemmen kregen de Arubaanse candidaten?. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 03-09-1958, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 31-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010405127:mpeg21:p005</ref> Riba nivel insular el a obtene 555 voto personal pa eleccion 1959 y un asiento den Conseho Insular, cual el a sa di mantene na 1963 cu votonan preferencial.<ref> Zo vielen de stemmen op Aruba Oranjestod.—De stemmen vielen ols volgt: P.P.A.. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 27-05-1959, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 31-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010997617:mpeg21:p005</ref> Na augustus 1962, Sr. Geerman despues di eleccion di dia 4 di juni 1962 a dicidi di no acepta e asiento di miembro di Parlamento di Antias mas y a bay Hulanda, cu verlof. Jacobo “Coco” Erasmus a tuma e asiento di miembro di Parlamento di Antias.<ref>Geerman bedankt als Statenlid. "Amigoe di Curacao". Willemstad, 09-08-1962. Geraadpleegd op Delpher op 31-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000213140:mpeg21:p007</ref> ===Preocupacion pa e desempleo creciente=== Sr. Geerman durante un reunion di eilandsraad na 1963, a pidi Gobierno pa no hunga politica di avestrus, pero e tabata sa bon cu Gobierno no lo stroba LAGO di introduci 40 ora di trabou pa siman, pa su trahadonan. Sr. Geerman tabata mas preocupa cu e desempleo creciente e tempo ey, pa motibo cu LAGO tabata lay off hende, durante reunion e la haci un pregunta si acaso e trahadonan cu a perde trabou na LAGO, no lo por bay traha na Hulanda. E opcion aki tabata simplemento un sugerencia, pa motibo cu e tempo ey, no tabata tin suficiente trahado na Hulanda y madre patria tabata importa trahado for di Spaña, Italia etc. ===Entrega di un peticion pa 40 ora di trabou pa siman=== Jose Geerman hunto cu mas miembro di fraccion di PPA, na 1964 a entrega un peticion na e presidente di Eilandsraad pa introduci 40 ora di trabou pa siman, pa tur obrero y tambe tur e trahadonan di gobierno. Pa haci esaki mescos cu recientemente a wordo introduci pa LAGO y SHELL. Na fin di 1964 Sr. Geerman a bira malo y prome siman di januari 1965, e la wordo interna na Hospital, dia 20 di Januari 1965, e la sali for di hospital, pero e tabata tin mester di hopi sosiego. ===Reunion di presupuesto 1965=== Durante tratamento di e presupuesto diamars 9 di februari 1965, Sr. Geerman ferozmente a expresa su mes, pa locual Hulanda tabata haci cu Antias, e tempo Hulanda tabata haci hopi dificil pa financia proyectonan na Antiyas, nan no tabata aproba tur proyecto di biaha, pero nan tabata studia cada proyecto apart y tabata dura masha hopi pa cada proyecto wordo financia. Pero ora di financia otro pais, nan no tabata haci asina dificil. Sr. Geerman a pidi pa Antiyas pone un representante ” estilo watchdog na Hulanda y na Brussels pa percura cu e financiamento bay mas lihe. E la propone na gobierno pa tur hende traha 8 ora pa dia y maximo 45 ora pa siman, ” tempo di catibu a pasa”. E la pidi Gobierno di Antiyas institui mas pronto cu ta posibel un comision pa stipula e gramatica, ortografia y vocabulario di Papiamento, pa motibo cu su persona ta skirbiendo un buki y ainda no tin reglanan pa skirbi Papiamento. Tambe e la pidi gobierno pa haci algo cu e tarifanan hopi halto di electricidad y hopi mas punto valioso cu e la trece dilanti pa trata na logra e felicidad y tranquilidad na Aruba. ===Jose Geerman como escritor=== Señor Geerman tabata tin varios hobby y un di nan tabata skirbi. Na April 1965, Jose a skirbi un buki, e titulo tabata “Juancho di Rooi Spokie” e la splica bon cla cu e buki no tin nada di haber cu politica, pero su amor pa e folklor, e cultura di Aruba. Na 1961 e la yega di skirbi un articulo cu a keda publica den Simadan, e titulo di e articulo tabata “Awa cero y maishi rabo”. Durante hopi aña e tabata colecta informacion pa skirbi un buki, su intencion tabata pa publicanan despues cu e bay cu pensioen, pero e no por a warda asina hopi mas. Gezaghebber di e tempo ey Sr. O. Henriquez a haya e prome exemplar pa lesa. ===Invitacion di Gobernador Debrot=== Diadomingo 24 di oktober 1965 Gobernador di Antias di e tempo ey Señor Debrot, a invita algun escritor local pa un encuentro cu su persona kende tambe ta un escritor. Cada invitado a presenta na Gobernador nan bukinan. Jose Geerman tambe tabata un di e invitadonan, e no tabata solamente un politico, pero un escritor Arubano tambe. ===“Oh Lovely Moonlight” un poesia cu a wordo uza como letra pa un cancion=== Jose Geerman, banda di tabata un politico, un escritor di buki y articulo den corant, tabata tin mas talento, entre otro di skirbi letra pa cantica. Jose Geerman, te hasta a yega di haya un oferta for di un compania discografico Mericano, pa un cancion cu ela composita ” Oh lovely Moonlight” tambe nan a pidi Geerman pa manda mas composicion di cantica. “Oh Lovely Moonlight”, a wordo skirbi 30 aña prome pa Jose Geerman como un poesia tocante Moonlight, e poesia aki a wordo traduci na ingles y a wordo uza como letra di un cancion. El a manda esaki pa e compania discografico.<ref>„Oh lovely moonlight" Staten- en raadslid L. Geerman opplaat. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 25-10-1965, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 31-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462451:mpeg21:p006</ref> E prome persona cu a canta e cancion aki tabata Ernie Susser y esaki a wordo graba riba disco como prueba y a wordo manda pa e compania mericano. E compania tabata dispuesto pa graba e disco aki, pero a conseha Geerman pa busca un cantante mas conoci pa canta e cancion aki. ===Un proyecto di Jose Geerman “Masiduri”, su amor pa e naturalesa di Aruba=== Na Januari 1967, un grupo di miembro di Eilandsraad a haci un bishita na e herbebossing proyect na Miramar. E herbebossing proyect tabata inclui cu annualmente lo planta entre 2 mil pa 3 mil mata. E proyecto tabata mustrando hopi exitoso, mirando cu 80 porciento di e matanan a logra crece. Pa evita cu cabrito ta come e matanan, nan tabata wordo protegi pa barinan di zeta. E ultimo parti di e bishita di e miembronan di Eilandsraad, tabata Masiduri. Masiduri tabata un lugar hopi stima pa Jose Geerman. Jose Geerman a inicia e proyecto aki y su intencion tabata pa haci e area aki un natuurreservaat, caminda e flora y fauna hunto lo por wordo protegi. Na 1964 Señor Geerman como hefe di werkverschaffing a cuminsa cu e proyecto di Masiduri, conhuntamente cu e trahadonan di Werkverschaffing. Sr. Geerman su amor, aprecio y e empeño pa perserva e naturalesa di Aruba tabata hopi grandi. Jose Geerman kier a perserva e Aruba di antes pa futuro generacionnan. E amor grandi cu e tabata tin pa Aruba su naturalesa, a haci’e cuminsa cu e proyecto aki y hopi lihe a bira exitoso. Jose Geerman hunto cu e trahadonan di Werkverschaffing a haya un tereno di 60 hectare, prome stap tabata pa cera e tereno aki bon. Despues cu nan a haci e tereno aki limpi, nan a cuminsa planta matanan di Aruba. Tambe nan a traha un cas di torta y a pone varios articulonan di antes den e cas. Na 1967 tabata tin 1397 mata riba e tereno di Masiduri, di cual tabata tin almendra, guyaba, barba di joncuman, sorsaca, rucu, Karawara Spaño y varios otro mata tambe. Durante e bishita orguyosamente Sr. Jose Geerman a mustra su coleganan e mata di Eucalyptus cu e la manda busca for di Australia y cu tabata creciendo bon na Aruba. Sin lubida cu riba e tereno na Masiduri tin como 22 sorto di parha. Wawoe, totolica, barica geel, moffie, Gonzalito, chonchorogai etc. Segun Geerman, Masiduri a haya hopi atencion di LAGO y e idea tras di e proyecto aki tabata pa cuminsa trece e muchanan di scol na Masiduri pa asina siñanan mas di Aruba su naturalesa y e Aruba di antes. ===Jose Geerman a keda deteni, despues di accidentalmente a tira riba un hoben=== Diasabra 28 di october 1967, tabata un dia scur den bida di Sr. Geerman. Den oranan di merdia Jose Geerman a dicidi di bay dal algun drinks na un lugar na San Nicolas, e bario caminda e tabata biba. Jose Geerman despues di algun drinks a lanta pa bay paga su cuenta, aki ta caminda cu a sosode un accidente basta fastioso pa Sr. Geerman. Na momento cu e la hinca man den su saco, pa bay saca placa pa paga su cuenta, pa su mala suerte e revolver cu e tabata tin hinca den su saca di carson, sin cu e por a yuda a los un tiro y a herida un hoben cu ni conoce Sr. Geerman. E hoben A. Angela di 25 aña a keda herida na e parti abou di su barica.<ref>ONGELUKKIG TOEVAL Revolver statenlid afgegaan; man gewond Verdachte weer op vrije voeten. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 30-10-1967, p. 1. Geraadpleegd op Delpher op 31-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463761:mpeg21:p001</ref> Na momento cu Sr. Geerman a mira sanger, e la spanta y a sali na careda bay. E hoben a wordo hiba hospital pa tratamento medico, pero despues a resulta cu e herida no tabata serio. Polis a wordo pidi pa haci e investigacion. Jose Geerman kende tabata e tempo ey tabata un miembro independiente di Staten di Antiyas, un rato prome di e susedido e tabata tin un discussion cu yiu homber di un minister di Antiyas. Despues di un rato polis a bin topa cu Geerman sinta banda di lama na Grapefield. Geerman tabata poco bebi, e la keda deteni pa mas investigacion y diadomingo den careda di 1’or di merdia e la wordo laga den libertad. ===Aruba for di e constelacion Antiano=== Na e mesun aña aki, 1967, Jose Geerman kende pa hopi aña tabata pertenece na PPA, a dicidi di bira independiente y tabata di opinion cu Aruba mester sali for di Antias.<ref>Geerman wil Aruba uit Ned. Antillen. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 11-08-1967, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 31-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463589:mpeg21:p003</ref> Su deseo tabata pa Aruba sali for di e constelacion Antiano, pero keda den [[Reino Hulandes]]. ===Retiro for di partido PPA=== E tabata mira e futuro di Aruba den Antias Hulandes basta scur, Geerman tabata boga pa un Aruba banda di Corsou y no bou Corsou. Algun miembro di PPA a firma un acuerdo, sin consulta cu su persona, esaki tabata e motibo principal pa e la retira for di PPA.<ref>NAAR AANLEIDING VAN NIEUWE „BREDE BASIS" José Geerman uit P.P.A. getreden. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 31-07-1967, p. 1. Geraadpleegd op Delpher op 31-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463579:mpeg21:p001</ref> Segun su persona cu locual nan a firma, Corsou lo por tuma un posicion mas dominante contra Aruba. Esaki pa su persona sigur ta algo inaceptabel. Durante un reunion e la bisa, ” Pa loke ta trata Aruba, mi por asegura cu e repartimento di asientonan di gobierno di antiyas, lo ta e motibo principal pa den futuro desolve Antiyas Hulandes for di otro. Futuro lo demostra locual mi ta bisando.” Y despues di basta aña señor Geerman a haya rason. Na Aruba, e retiro di Geerman for di PPA sigur no a bin como sorpresa, paso Sr. Geerman ta conoci pa expresa su mes y tabata wordo mira como e zorgenkindje di P.P.A. caba, e tabata duna un impression di ta un politico cu no tabata baila riba tur tono. ===“Hot Latin Blood”, otro buki mas skirbi pa Jose Geerman=== Na 1968, Jose Geerman cu e uitgeverij Carlton Press Inc. na New York a pubica un buki yama “Hot Latin Blood” , e buki aki ta bay over di dos famia na Aruba.<ref>Hot Latin Blood Boek van José Geerman. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 30-12-1967, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 31-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463810:mpeg21:p005</ref> E buki aki su meta tabata pa e lesadonan haya sa mas di e bida diario di famianan na Aruba. E buki ta describi tambe e isla y su habitantenan. Esaki no tabata e unico buki, paso e tempo ey Geerman tabata trahando riba un buki di Antias hulandes, cu ta cuminsa cu e Ronde Tafel Conferentie. Carlton Press Inc,a describi Jose Geerman como un persona cu a biaha hopi, cu a conoce mundo y ta papia 4 idioma. Jose Geerman a sigui un curso di Journalistiek na Newspaper Instituut na Merca y tambe a bay curso na Bennet College. ===Jose Geerman a retira pa semper for di politica=== Sr Jose Geerman na Juni 1969, a dicidi di retira for di politica, despues di 20 aña di tabata un politico basta activo riba A.V.P. y despues P.P.A.<ref>Jose Geerman uit de politiek. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 26-06-1969, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 31-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463317:mpeg21:p005</ref> Jose Geerman a subi riba lista di A.V.P. na Maart 1949 y semper a sali na defensa di e homber chikito, e obrero, e naturalesa di Aruba etc. Na Juni 1969, Jose a dicidi di retira pa motibo di salud, e no por a sigui sirbi e pueblo mas y a gradici Aruba, muy en particularmente Antillas Hulandes y tur otro persona pa a dun’e un chens di por a sirbi Aruba y Antias. Aruba como eilandsraad lid y deputado. Pa Antiyas Hulandes pa a forma parti di Staten di Antias. ===Jose Geerman, un amante di naturalesa === Jose Geerman como un persona cu ta stima naturalesa a keda activo skirbiendo articulonan pa publicacion den corantnan. Entre otro un articulo cu e la skirbi, na Juli 1971, den cual e la expresa su rabia y dolor, mirando con LAGO tabata haciendo cu e poco naturalesa cu Aruba tin. Segun su persona LAGO y Shell tabata manda riba Antiyas Hulandes, na varios ocasion e la critica esaki caba y ta hayando dia pa dia mas rason. LAGO a daña e costa di Aruba, Segun e la skirbi den su articulo ” Prome a deposita resto di azeta y haci tur nos costa blanco preto preto. LAGO a carga santo blanco for di nos costa manera nan ta haya ta bon, no a tene cuenta cu e matanan di druif y ni cu nos naturalesa. E la sigui reclama cu Gobierno a duna LAGO un tereno pa traha un refineria, pero no pa haci y deshaci. Segun su persona LAGO a dempel e lagoen na [[Baby Beach]], caminda e piscadonan di San Nicolas tabata bay coy haas, tur e piscanan aki a muri.” Den su articulo e tabata roga autoridad pa bay mira kiko ta pasando cu e lagoen. Segun su persona LAGO a destrui e naturalesa por completo, como un persona cu ta aprecia e poco naturalesa cu Aruba tin, e la pidi pa stop di laga LAGO di sigui haci y deshaci cu e beachnan di San Nicolas, pa nan stop cu e practica destructivo aki. Na final di su articulo e la bisa “Laga nos tur juda spaar un poco di e naturaleza cu nos tin! Autoriad y pueblo di Aruba.. Man na Obra!” Jose Geerman Un amante di Naturaleza. ===Jose Geerman, un consehero, un persona critico=== Na 1974, e la acerca Betico Croes y Sr. Watty Vos kende e tempo ey tabata Minister, ambos a haya un telegram for di Jose Geerman den cual e ta pidinan pa interveni contra tur cu ta trapando of kier trapa riba derecho di e obreronan. ===Jose Geerman formando parti di e comision di 18 di maart 1976, institui pa Gobierno di Aruba=== Na cuminsamento di Maart 1976, e deputado di e tempo ey Sr. Nelson Oduber a instala un comission pa prepara y hinca un programa den otro, pa e celebracion di 18 di maart, na Stadion caminda a presenta e bandera y e himno oficial di Aruba. E comision tabata consisti di 13 persona entre otro, Godfried “Fifi” Eman como Presidente, Julio Maduro como vice presidente, Rufo Odor, Albert Eman, Holmo Henriquez, Maybelline Arends Croes, John Merryweather, Atan Lee, Rafael Estrada, Milo Croes, Augusto Croes y Jose Geerman. Pastoor Hendrikstraat, San Nicolas: Diasabra 5 di januari 1977, den oranan di mainta e curpa sin bida di Sr. Jose Geerman a wordo haya den su cas drumi riba un sofa. Sr. Geerman tabata tin 59 aña, E la wordo severamente maltrata cu un bloki y a fayece. E noticia aki a core hopi lihe rond di Aruba. Dilanti su cas tabata tin un multitud grandi di persona cu a bay mira pa nan mes kiko tabata pasando. ===Hopi lihe a detene un sospechoso=== Na prome instante autoridad no kier a duna mucho informacion encuanto e causa di su morto, pa motibo cu nan tabata bezig cu investigacion. E noticia di e morto di Señor Geerman a crea un consternacion grandi den e pueblo di Aruba. Hopi lihe a logra detene un sospechoso. Diadomingo 6 di Februari den careda di 6’or di atardi, Polis a detene R. Nicolaas como sospechoso den e caso di asesinato di Jose Geerman. R. Nicolaas pa algun aña atras tambe tabata riba lista como candidato pa e grupo di hobennan y regularmente por a mira R. Nicolaas den compania di e victima. E la keda deteni pa interogacion. ===Dos persona mas deteni como sospechoso=== Diadomingo pa dialuna e recherchenan cu tabata encarga cu e caso aki, a logra detene dos persona mas, cual ta M.H. y H.K. Mientrastanto e sospechoso R. Nicolaas a keda para ariba cu e no tin nada di haber cu e asesinato di Jose Geerman. E investigacion a sigui cana su caminda.E sospechosonan rM.H. y H.K. pa falta di purba nan a wordo laga hopi lihe bek den libertad. ===Entiero di Jose Geerman=== Diahuebs 10 di Februari 1977, a tuma luga e entiero di Jose Geerman, esaki tabata den careda di 4’or y mey di atardi, cu e la wordo hiba na su ultimo luga di sosiego. E entiero di Geerman tabata un entiero cu a haya hopi hende, hopi amigo y conocirnan di Jose a hibe na su ultimo luga di sosiego, cu ta e santana catolico na San Nicolas. Na e entiero por a mira, entre otro Betico Croes, Marco Bislip, Hilario “Lala” Angela y ex miembronan di Staten Ernst Finck y Fabian Kelly. Confesion di e prome sospechoso R. Nicolaas Diabierna 18 di februari, porfin e recherchenan a haya un confesion di e sospecho R. Nicolaas, cu hopi lihe despues di e asesinato di Jose Geerman a keda deteni. E la confesa cu na un forma hopi violento y cruel e la asesina Jose Geerman. Maske cu Recherchenan ya a haya un cantidad grandi di pruebanan tecnico contra Nicolaas, entre otro vingerprint riba un camisa di e sospechoso cu rastro di sanger humano. Esaki a wordo manda pa Gerechtelijk Laboratorium di Prof. Froenjes na Den Haag. Potret di Prof. Froenjes Dr. De Witte, kende ta e specialista di Sanger a informa autoridad local, cu e manchannan riba e camisa ta di sanger humano. Maske na prome instante e sospechoso a keda nenga, Dialuna 21 di februari 1977, e la confesa di a asesina Jose Geerman. ===Prome biaha cu e caso aki ta wordo atende den corte=== E la keda casi un aña cera prome cu su caso a bin dilanti. Diabierna 3 di februari 1978, e mester a presenta den corte. Fiscal a exigi 20 aña di castigo di prison, cuminsando for di e dia cu Nicolaas a wordo deteni cu ta 6 di februari 1977, esaki tabata e exigencia di Fiscal contra R. Nicolaas. E acusado R.Nicolaas cu na comienso di su detencion a admiti su culpabilidad, pero despues a cambia su declaracion, den corte a keda persisti cu e ta inocente. Hues su siguiente siman a keda di duna sentencia. E caso aki a haya hopi atencion di pueblo y tambe di e alumnonan di scol di polis. E caso a wordo trata extensamente, tur e sucedidonan a wordo describi for di e anochi prome cu e asesinato. Tur e declaracion di e acusado, di e testigonan y tambe di e 4 recherchenan cu tabata encarga cu e investigacion di e caso aki a wordo scucha. E acusado R. Nicolaas a wordo condena pa morto, subsidair doodslag, subsidair maltrato severo, cometi premedita cu morto como consecuencia. Subsidiair maltrato cometi cu un arma. Descripcion di e susedido, durante tratamento den corte. E caso aki pa e tempo ey, tabata un di e casonan mas complica y dificil den historia di Aruba y alavez misterioso. Especialmente si considera e asesino un persona cu e victima a duna di come, bebe y un luga di biba. Segun e acusado Nicolaas, e la admiti di a asesina Jose Geerman pa motibo cu e la wordo poni bou pression, castiga y golpinan cu e lo ricibi a pone cu e la firma, pero en realidad e ta inocente. ===Fiscal Arps di e tempo ey tabata convenci cu R. Nicolaas ta e asesino=== Fiscal Arps a acusa R. Nicolaas di a asesina intencionalmente y segun un plan prepara di antemano pa mata Jose Geerman den su cas, mientras e tabata drumi den su sofa. Segun fiscal, Nicolaas por a drenta e cas ya cu te cu un siman prome cu e asesinato e tabata biba den e cas aki y e cachonan conoce su persona caba y no lo blaf e. E tabata mescos cu un yiu pa Jose Geerman. E la kita dos shutter banda pariba di e cas y a drenta paden, e la haya Jose drumi riba un sofa den su sala, Nicolaas a comete e crimen cu un bloki of algo por estilo, e slanan cu Jose Geerman a ricibi tabata na e parti robes di su cabes y esaki tabata fatal y mas sigur Jose lo a muri al instante. Durante investigacion a bin topa cu restonan di cement na su heridanan, e cement aki lo mester ta di e bloki cu a wordo uza pa agredi señor Geerman na su cabes. E bloki mes, cu a wordo usa pa asesina Geerman, cual lo mester tin sanger y cabey na dje ainda, no a wordo haya. Autoridad a haya un spoor di un vingerprint di un duim di R. Nicolaas na momento cu lo a saca e shuttersnan di e bentana, pa drenta paden. Nicolaas a contesta cu esaki a pasa na momento cu e la bay mira paden. ===Tur investigacion ta mustra cu Nicolaas mes ta e asesino=== E raport di specialistanan tecnico a confirma cu e vingerprintnan haya, ta cuadra cu esun di e Nicolaas. E fiscal a mustra tambe cu a haya algun mancha chikito di sanger riba e paña cu Nicolaas a bisti e anochi aki. E abogado di R. Nicolaas a puntra si e pruebanan ta convence hues. E abogado a puntra cu si e declaracionnan di e polisnan ta prueba suficiente, segun e abogado, lastimamente cu na Aruba nan no por ni bisa exactamente ki ora un persona lo a fayece. Dia 10 di februari 1978, R. Nicolaas a sali liber di tur acusacion Riba 10 di februari 1978, Hues a dicta sentencia y R. Nicolaas di 28 aña a gana su caso, e la haya vrijspraak. E siman anterior durante e tratamento di e caso den corte, Fiscal a exigi 20 aña di castigo di prison y un siman despues den oranan di mainta Hues a haya cu e ponenciana contra R. Nicolaas, no ta legal y e pruebanan no ta convence su persona. Mientras cu R. Nicolas a wordo laga den libertad, fiscal a bira apela. Fiscal a apela, mesora despues di a scucha e sentencia di Hues den cual a duna R. Nicolaas vrijspraak. Fiscal su motibo tabata cu e sospechoso aki no tin un lugar fiho di biba y ultimo lo tabata biba den grotnan na San Nicolaas, pa ta sigur cu e acusado ta bon na altura di e apelacion aki y tambe e la wordo mesora poni riba papel y firma pa e acusado. R. Nicolaas a keda algun luna den libertad y lo mester a presenta den corte na November 1978, pero Hof a bolbe restrasa e tratamento di e caso di asesinato di Sr. Geerman, e rekmento di e caso tabata tin di haber cu e abogado nobo di R. Nicolaas. Abogado Sjiem fat tabata tin mester mas tempo pa studia e caso. Durante e prome caso den corte Nicolaas a wordo representa pa abogado Tjong Ajong, den cual hues a dun’e vrijspraak. Procureur General a duna ordo pa mesora detene R. Nicolaas Na momento cu e caso a keda posponi, Procureur General a duna ordo pa detene y cera R. Nicolaas te ora su caso bin dilanti riba e fecha nobo di 23 di januari 1979. Dia 23 di januari 1979, durante e tratamento di e caso Procureur General tambe a keda para riba 20 aña di castigo di prison cu anteriormente fiscal tambe a pidi pa R. Nicolaas, kende e tempo ey a cumpli 29 aña. E Procureur General ta haya cu ta prueba cu Nicolaas a asesina e ex politico, ex miembro di Staten Jose Geerman riba 5 di februari 1977 den su cas na [[Pastoor Hendrikstraat]]. E victima a wordo haya riba e dia aki den careda di 11’or di mainta, morto den un sofa. Segun raportnan di expertonan e lo a wordo asesina den careda di 4’or di marduga. ===Procureur General a baha pisa riba Nicolaas=== P.G. den corte a resumi tur locual a sosode for di dia 5 di februari 1977. Procureur General a ilustra tur e pruebanan cu nan a acumula contra Nicolaas demostrando su culpabilidad, entre otro e hecho cu riba e shuttersnan di glas a haya su fingerprints. E la saca e shuttersnan pa drenta den e cas di e victima, esaki segun expertonan. Tambe riba e jacket cu Nicolaas tabata tin bisti e anochi aki, nan a haya mancha di sanger cu ta cuadra cu e mesun sanger cu a wordo haya na e muraya den e cas di Jose. Nicolaas a bisa cu dia 24 di januari 1977 despues cu e la haya un pleito cu Jose, na e cas di Jose, su persona no a bolbe mas na e cas aki. P.G. tabata tin duda den esaki. E vingerprintnan riba e shuttersnan, segun e expertonan no ta mas bieu cu 1 of dos dia. P.G. a sigui bisa cu e ta haya cu un persona a wordo mata den un forma hopi inhumano, mientras cu e victima tabata simplemente drumi trankil den su cas. E victima nunca lo por a biba pensa cu un hende, cu e la duna di come, bebe y un luga di biba por a hasi algo asina cu ne. Pa e motibo aki P.G. a exigi 20 aña di castigo di prison. ===Abogado Sjiemfat pa dos ora largo defendiendo su cliente=== Abogado Sjiem Fat, e abogado defensor a hiba un defensa cu a dura dos ora y tabata hopi interesante. Segun e abogado e fingerprintsnan nan por ta di paden tambe y no necesariamente ta di pafo. muy bien por ta ora e lo por a habrinan, mirando cu e acusado a biba den e cas aki y regularmente tabata haci e shutternan limpi, segun e abogado Nicolaas mester a press riba nan paso tin di e shuttersnan aki cu no ta habri facil. Abogado defensor a lubida un aspecto hopi importante cu den e raport di e patholoog anatoom, no ta poni ki ora e victima a wordo asesina. E abogado a bin cu un declaracion di un testigo H. kende a bisa cu e anochi di 4 di februari 1977, H. a prepara cuminda pa Geerman, esaki den presencia di e homber di fam Q. kende a keda un rato mas mira baseball na Television y despues a bay su cas. Segun e abogado, e victima a keda su so cu e testigo H. y cu Jose Geerman mientrastanto lo por a pega soño tambe. E abogado ta haya cu den e proces verbaal no tin nada concreto cu no ta descarta cu e asesinato lo por a tuma lugar riba 4 y no 5 di februari 1977. E la sigui bisa cu niun hende no por sospecha cu e homber H. tambe lo por a comet’e e asesinato aki y despues bay su cas. Aki tin posibilidadnan real cu e dos personanan aki tambe lo por a asesina Jose Geerman. Despues e abogado a sigui riba explicacionnan di e diferente raportnan traha den cual entre otro vingerprint por keda basta largo marca. ===Abogado Sjiem fat pidiendo pa laga su cliente den libertad=== Por ultimo e abogado a haya cu tin hopi duda di e culpabilidad di su cliente y a pidi Hof pa laga su cliente den libertad. Despues cu Huesnan a retira pa delibera un rato riba e peticion di e abogado Sjiem Fat, e presidente di Hof a bin bek bisando cu hof a rechasa e peticion di abogado Sjiem Fat, Nicolaas ta keda cera. Segun e abogado su cliente a firma su culpabilidad despues di a wordo maltrata pa dos ora largo door di polis y durante e reconstruccion e la wordo bisa kiko e mester haci. E acusado a conta kiko tur e la haci riba e dia di 4 pa 5 di februari 1977 Den corte na momento cu hues a puntra R. Nicolaas si e ta culpabel di a asesina Señor Geerman, e la contesta cu e no a mata Jose Geerman. E la conta cu dia 4 di februari 1977 e tabata na su cas na Zeewijk, hunto cu e doño di e cas, cu ta famia Maduro y cu algun amigo di e famia, nan a sinta henter dia na cas dal betro e.o nan a bebe brandy, despues nan a sigui cu rum. ===E acusado a pasa varios caminda y a topa varios amigo=== E acusado a sigui conta cu mas den oranan di atardi, e la sali bay dal un keiro den e caya principal di San Nicolas. E tabata bashi y tabata tin solamente 5 pa 10 florin cu ne. Entre 8 ‘or y 8’or y mey ela bay bishita un bon amigo un tal Iri kende ta un meneer di scol y supuestamente e tabata yudando Nicolaas skirbi un buki. Su amigo Kock a yude cu 3 florin. Aki hues a remarca segun e raport di reclassering Iri a declara cu ela mira Nicolas despues di 11’or. E acusado a keda insisti cu e meste tabata prome cu 9’or paso Weg Fontein Rumshop ta cera 9’or. Segun Nicolaas ta na weg Fontein Rumshop e la bay cumpra un botter di rum. Prome cu ela bay di Iri su cas, e la bay cumpra dos cerbes pa nan bebe. E acusado a bisa cu banda di 9’or e la bay bishita un amigo di dje Jossy na weg Fontein, pero e no tabata na su cas. E lo a bay busca placa fia cerca Jossy. Despues cu e la sali for di Jossy su cas e la sigui, e la bay cumpra un botter di rum y dos coca cola. Na caminda e la topa bin topa cu Daal, Marcelo, Rombley y Arends y Oiky. Nan a manda dos of 3 rond, e la bebe dos of tres Cerbes. Na e momentonan ey ainda e tabata tin e botter di rum y e dos coca colanan. E acusado a conta cu despues di mey anochi e la bay dal un keiro den centro di San Nicolaas E la sigui conta cu unda cu e la bay e tabata den compania di sr. Kappel. Den careda di 11’or Kappel a bira burachi y e la hibe su cas. Na e cas di kappel e la dal 3 sigaria. Den careda di mey anochi e la bay bek den centro di San Nicolas, pero prome cu esey e la pasa su cas cambia paña. E la bisti su jacket di jeans pa motibo cu den e temporada ey anochi ta bira mas frieu. Bebiendo, topando amigo, tambe bendiendo y dealmento di marihuana Den e centro nocturno di San Nicolas durante su bueltanan den e cayanan, tur caminda e tabata topa cu amigonan, na China Clipper e la topa cu Joy, despues e la bay na Tropicana, e tabata tin poco marihuana cu ne y a haci deal di marihuana, asina e la haya 5 dollar plus 10 florin. Hues a remarca cu Joy a declara cu ta cu un papel di 25 fls e la paga, Nicolaas a nenga te cu e la bisa hues, cu e la fia Joy 5 florin. Asina segun su persona su anochi a sigui bebiendo alcohol, topa cu su amigonan, bendiendo su marihuana y haci deal pa bende mas marihuana, paso e no tabata tin tur e marihuana riba dje, pero na su cas e tabata tin mas. Segun su persona e la pasa cu un amigo den Pastoor Hendrikstraat Segun su persona despues cu e la caba di keiro den Centro di San Nicolaas, e la pasa den Pastoor Hendrikstraat, e tabata acompaña pa un amigo y segun un testigo enberdad nan a mir’e cu un amigo pasa den Pastoor Hendrikstraat, pero kiko a sosode exactamente e marduga di 5 di Februari 1977 a/ta keda un misterio. ===Riba 13 di februari 1979, hof a sentencia R. Nicolaas cu 15 aña di castigo di prison=== Un cos ta sigur, for di investigacionnan haci a sali na cla cu e paña cu e la bisti e anochi aki, tabata na sanger humano, e mesun sanger cu tabata gespart na muraya den cas di Jose Geerman. E parti di Pastoor Hendrikstraat pasa banda di cas di Jose Geerman pa bay su cas na Zeewijk, con y kiko a pasa keda misterio. Riba 13 di februari 1979, Hof na Corsou a dicta sentencia, e acusado R. Nicolaas a keda condena na un castigo di prison di 15 aña. Maske cu Procureur General y Fiscal Arps a pidi 20 aña di castigo di prison pa e asesinato aki, pero Hof no a haya cu tin prueba di asesinato, pero si a conclui cu ta trata di homicidio den cual riba 5 di februari 1977 Jose Geerman a bira e victima. Pa e motibo aki R. Nicolaas a haya 15 aña di castigo di prison. E aña aki a haci 44 aña cu Jose Geerman a bay sosega, nos di arubanative.com, nunca a conoce Sr. Jose Geerman y ni su famia, si e tabata casa, divorcia of si e tabata tin un famia. Tampoco nos no conoce e asesino, di fam Nicolaas si e ta bibo ainda, ni si e ta na Aruba. E ta un susedido cu lo bay den historia como un caso misterioso y dificil pa compronde. Den nos investigacion nos no a encontra e motibo real pakiko Nicolaas lo por a asesina Jose Geerman. *UPDATE 28 februari 2021: Na 1971, Jose Geerman, su ruman homber Simon Geerman tabata riba e prome lista di MEP, Betico e tempo ey semper tabata bishita Jose Geerman pa conseho y guia, como cu e tabata un politico grandi den su tempo. Alabes e tambe tabata un persona cu tabata kier a mira su isla liber, como partner igual den Reino Hulandes y no manera tempo di Antias bou di Corsou. R. Nicolaas a sinta su castigo te na aña 1988, despues a bay biba na Hulanda y na mei di aña 2005, e la wordo cruelmente asesina. *Update: 5 maart 2021 Sr. Jose Geerman tabata casa cu Sra. Marina de Veer y hunto nan a haya tres yiu, dos homber y un muhe. Gobierno di Aruba na 1995 a inicia un proyecto cu tabata un plan di e gobierno anterior, pero cu a keda para. E proyecto tabata nombra cayanan na baluartenan di Aruba. Riba 7 di september 1995, gobierno di Aruba a cambia e nomber di Congoweg pa [[Caya Jose Geerman]].<ref>Congoweg wordt Caya José Geerman. "Amigoe". Curaçao, 07-09-1995, p. 7. Geraadpleegd op Delpher op 31-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644937:mpeg21:p007</ref> Investigando y lesando informacionnan nos por a conclui cu Jose Geerman, tabata mustra di tabata un persona cu un caracter fuerte y tabata para na banda di e homber chikito, tambe e tabata un defensor di nos naturalesa, e tabata stima Aruba, su tradicionnan, su cultura etc. E tabata un persona cu kier a mira su isla keda perserva. Jose Geerman no tabata solamente un politico, pero un escritor, defensor di Aruba, un persona patriotico y tabata para pa locual e ta kere aden. Jose Geerman no tabata tin miedo di expresa su mes, pero di otro banda e tabata un persona humano cu a duna un otro di come, bebe y drumi y a wordo paga cu morto, un traicion hopi cruel. 9ncg2bp6eo3s0jlapyqnb0i9whckds0 192376 192375 2026-05-31T19:26:58Z Caribiana 8320 /* Jose Geerman como escritor */ 192376 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ {{Infobox politico| variante = a | nomber = Jose Geerman | nomber completo = | fecha nacemento = [[13 di mei]] [[1963]] | luga nacemento = {{ABW}} | fecha fayecimento = | luga fayecimento = | pais = {{ABW}} | partido = [[Partido di Pueblo Arubano]] (AVP) 1949-1957?<br>[[Partido Patriotico Arubano]] (PPA) 1957-1967 | titulo = | temporada1 = 1949-1951<br/> 1954/55? - 19? <br>1964- | funcion1 = Miembro di [[Parlamento di Antias Hulandes]] | temporada2 = 1951 | funcion2 = Diputado | website = }} '''Jose Geerman''' (☆ [[19 di mart|19 di maart]] [[1917]] na [[Aruba]] – † [[5 di febrüari|5 di februari]] [[1977]] na [[Pastoor Hendriksstraat]], [[San Nicolas]]) tabata un poeta y politico [[Aruba|Arubiano]]. E tabata miembro di [[Parlamento di Antias Hulandes]] di 19.. te 197? Ademas riba nivel insular, el a sirbi como diputado di Colegio Ehecutivo y como miembro di Conseho Insular. == Biografia == Jose Geerman tabata e di dos yiu di e cinco yiu di Bernard (Mo Dichi) Geerman (1886-1972). NOTES *[https://arubanative.com/2021/02/26/historia-di-aruba-un-gran-politico-na-aruba-a-wordo-asesina-cruelmente-pa-un-persona-cu-e-la-duna-di-come-bebe-y-a-dune-luga-di-drumi/ Un gran politico na Aruba], arubanative.com (26 februari 2021) Nos a dedica e historia aki na un gran Arubiano, un politico, defensor di e obreronan y di e naturalesa di Aruba. Un persona cu tabata tin hopi amor pa su isla, hopi ambicion, a skirbi buki, skirbi letra pa cancion y varios articulonan cu a keda publica den corantnan di antes, pero lamentabelmente na aña 1977 destino tabata tin un otro plan pa e gran persona aki. Den un forma hopi cruel y tristo e la wordo asesina, su asesino tabata un persona cu e la saca man yuda, pa despues e wordo paga cu morto. Jose Geerman a nace riba 19 di maart 1917, como hoben e la bay traha na L.A.G.O., pero hopi lihe Jose a ripara cu e tin un ambicion grandi den su bida, cual ta drenta den politica. Na aña 1949, e la tuma e reto grandi aki, durante su carera como politico e la ocupa varios funcionnan halto, entre otro deputado di Aruba, Miembro di Staten di Antias, Miembro di Eilandsraad di Aruba. Su prome eleccion tabata dia 17 di maart 1949, un eleccion cu tabata hopi importante y unico pa Aruba. Pa prome biaha cu Jose Geerman a bay riba un lista politico tabata e eleccion di 17 di maart 1949. Un eleccion completamente diferente na Aruba. Esaki tabata pa dos motibo, e elecion aki pa prome biaha e ser femenina biba na Aruba, por a eherce su derecho di vota y alabes nan por a postula nan mes tambe como candidato riba e partidonan politico. Señora Laura Wernet Paskel dfm tabata e dama cu a bringa pa muhenan na Aruba haya e derecho di voto y alabes tabata e prome dama cu a subi un lista politico. E otro motibo hopi importante tabata cu e elecion aki, di tres representante den Staten di Antiyas, Aruba a logra haya 8 asiento, mes tanto cu Corsou, den e Staten nobo di Antiyas. === Jose Geerman a bira miembro di Parlamento di Antias Hulandes === E dia di elecion mas cu 10 mil persona biba na Aruba a bay eherce nan derecho di voto, E resultado tabata A.V.P. a logra haya mayoria di asiento cu tabata 5 asiento y U.N.A. a haya tres asiento. E candidatonan cu a wordo escohi pa A.V.P. pa representa Aruba den e Staten di Antias, tabata Sr. J.Henny Eman (Henny bieu), Juan Irausquin, Porfirio Croes, Moses De Cuba y Jose Geerman. E otro tres representantenan tabata di U.N.A. tabata Felepito Tromp(ex gobernador), Dr. Dussenbroek y Mario Arends. Na augustus 1951, Jose Geerman a bira deputado di Eilandsraad y no por a keda ocupa e puesto di miembro di Staten di Antiyas y a wordo remplaza pa Dr. De la Fuente.<ref>VERVANGING GEERMAN. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 11-08-1951, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 31-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010402431:mpeg21:p003</ref> Despues di e kiebro den A.V.P., un grupo cu tabata riba lista di A.V.P. a bandona A.V.P. y a lanta P.P.A., hopi hende tabata specula e posicion di Sr. Jose Geerman, pero Shon A Eman na 1955 a bisa bon cla cu Jose Geerman ta un candidato fiel di A.V.P. y cu sigur no lo bandona e partido, Avp. E resultado di e elecion e aña ey, A.V.P. a haya dos asiento so den Staten di Antiyas, e dos asientonan aki a wordo ocupa pa Shon A Eman y Jose Geerman. Jose Geerman mester a retira prome como deputado pa por a ocupa e puesto di miembro di Staten di Antiyas. Na October 1957, Jose Geerman a bira malo y mester a bay Caracas pa un siman pa tratamento medico. ===Jose Geerman a bandona A.V.P. y a join P.P.A.=== E aña 1958 no tabata un aña facil pa Jose Geerman, despues di casi 10 aña di tabata un politico hopi activo den e fila di A.V.P., e la dicidi di distancia di e partido aki y join P.P.A. Sr. Geerman a bisa bon cla cu e por steun gobierno, pero e mester por cumpli cu e deseonan di e obreronan. SI no e no por steun e gobierno aki. Den ana 1959 el a bira miembro di directiva di PPA en was later tevens voorzitter van het districtsbestuur voor San Nicolas.<ref>NIEUW BESTUUR WOMENCLUB. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 12-12-1966, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 31-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463090:mpeg21:p005</ref> Riba lista di PPA el a obtene 592 voto personal pa eleccion 1958 pa Parlamento di Antias Hulandes.<ref>Hoeveel stemmen kregen de Arubaanse candidaten?. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 03-09-1958, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 31-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010405127:mpeg21:p005</ref> Riba nivel insular el a obtene 555 voto personal pa eleccion 1959 y un asiento den Conseho Insular, cual el a sa di mantene na 1963 cu votonan preferencial.<ref> Zo vielen de stemmen op Aruba Oranjestod.—De stemmen vielen ols volgt: P.P.A.. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 27-05-1959, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 31-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010997617:mpeg21:p005</ref> Na augustus 1962, Sr. Geerman despues di eleccion di dia 4 di juni 1962 a dicidi di no acepta e asiento di miembro di Parlamento di Antias mas y a bay Hulanda, cu verlof. Jacobo “Coco” Erasmus a tuma e asiento di miembro di Parlamento di Antias.<ref>Geerman bedankt als Statenlid. "Amigoe di Curacao". Willemstad, 09-08-1962. Geraadpleegd op Delpher op 31-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000213140:mpeg21:p007</ref> ===Preocupacion pa e desempleo creciente=== Sr. Geerman durante un reunion di eilandsraad na 1963, a pidi Gobierno pa no hunga politica di avestrus, pero e tabata sa bon cu Gobierno no lo stroba LAGO di introduci 40 ora di trabou pa siman, pa su trahadonan. Sr. Geerman tabata mas preocupa cu e desempleo creciente e tempo ey, pa motibo cu LAGO tabata lay off hende, durante reunion e la haci un pregunta si acaso e trahadonan cu a perde trabou na LAGO, no lo por bay traha na Hulanda. E opcion aki tabata simplemento un sugerencia, pa motibo cu e tempo ey, no tabata tin suficiente trahado na Hulanda y madre patria tabata importa trahado for di Spaña, Italia etc. ===Entrega di un peticion pa 40 ora di trabou pa siman=== Jose Geerman hunto cu mas miembro di fraccion di PPA, na 1964 a entrega un peticion na e presidente di Eilandsraad pa introduci 40 ora di trabou pa siman, pa tur obrero y tambe tur e trahadonan di gobierno. Pa haci esaki mescos cu recientemente a wordo introduci pa LAGO y SHELL. Na fin di 1964 Sr. Geerman a bira malo y prome siman di januari 1965, e la wordo interna na Hospital, dia 20 di Januari 1965, e la sali for di hospital, pero e tabata tin mester di hopi sosiego. ===Reunion di presupuesto 1965=== Durante tratamento di e presupuesto diamars 9 di februari 1965, Sr. Geerman ferozmente a expresa su mes, pa locual Hulanda tabata haci cu Antias, e tempo Hulanda tabata haci hopi dificil pa financia proyectonan na Antiyas, nan no tabata aproba tur proyecto di biaha, pero nan tabata studia cada proyecto apart y tabata dura masha hopi pa cada proyecto wordo financia. Pero ora di financia otro pais, nan no tabata haci asina dificil. Sr. Geerman a pidi pa Antiyas pone un representante ” estilo watchdog na Hulanda y na Brussels pa percura cu e financiamento bay mas lihe. E la propone na gobierno pa tur hende traha 8 ora pa dia y maximo 45 ora pa siman, ” tempo di catibu a pasa”. E la pidi Gobierno di Antiyas institui mas pronto cu ta posibel un comision pa stipula e gramatica, ortografia y vocabulario di Papiamento, pa motibo cu su persona ta skirbiendo un buki y ainda no tin reglanan pa skirbi Papiamento. Tambe e la pidi gobierno pa haci algo cu e tarifanan hopi halto di electricidad y hopi mas punto valioso cu e la trece dilanti pa trata na logra e felicidad y tranquilidad na Aruba. ===Jose Geerman como escritor=== Señor Geerman tabata tin varios hobby y un di nan tabata skirbi. Na 1961 el a publica pa prome biaha un articulo tocante folclor Arubano den revista Simadan, e titulo tabata “Awa cero y maishi rabo”. <ref>Folklore vastgelegd in „Juancho di Rooi Spokie” Manuscript gereed van Geermans boek. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 12-04-1965, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 31-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462589:mpeg21:p006</ref> Na April 1965, Jose a skirbi un buki, e titulo tabata “Juancho di Rooi Spokie” e la splica bon cla cu e buki no tin nada di haber cu politica, pero su amor pa e folklor, e cultura di Aruba. Durante hopi aña e tabata colecta informacion over de folklore vóór en na de komst van de olieindustrie pa skirbi un buki, su intencion tabata pa publicanan despues cu e bay cu pensioen, pero e no por a warda asina hopi mas. Gezaghebber di e tempo ey Sr. O. Henriquez a haya e prome exemplar pa lesa ===Invitacion di Gobernador Debrot=== Diadomingo 24 di oktober 1965 Gobernador di Antias di e tempo ey Señor Debrot, a invita algun escritor local pa un encuentro cu su persona kende tambe ta un escritor. Cada invitado a presenta na Gobernador nan bukinan. Jose Geerman tambe tabata un di e invitadonan, e no tabata solamente un politico, pero un escritor Arubano tambe. ===“Oh Lovely Moonlight” un poesia cu a wordo uza como letra pa un cancion=== Jose Geerman, banda di tabata un politico, un escritor di buki y articulo den corant, tabata tin mas talento, entre otro di skirbi letra pa cantica. Jose Geerman, te hasta a yega di haya un oferta for di un compania discografico Mericano, pa un cancion cu ela composita ” Oh lovely Moonlight” tambe nan a pidi Geerman pa manda mas composicion di cantica. “Oh Lovely Moonlight”, a wordo skirbi 30 aña prome pa Jose Geerman como un poesia tocante Moonlight, e poesia aki a wordo traduci na ingles y a wordo uza como letra di un cancion. El a manda esaki pa e compania discografico.<ref>„Oh lovely moonlight" Staten- en raadslid L. Geerman opplaat. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 25-10-1965, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 31-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462451:mpeg21:p006</ref> E prome persona cu a canta e cancion aki tabata Ernie Susser y esaki a wordo graba riba disco como prueba y a wordo manda pa e compania mericano. E compania tabata dispuesto pa graba e disco aki, pero a conseha Geerman pa busca un cantante mas conoci pa canta e cancion aki. ===Un proyecto di Jose Geerman “Masiduri”, su amor pa e naturalesa di Aruba=== Na Januari 1967, un grupo di miembro di Eilandsraad a haci un bishita na e herbebossing proyect na Miramar. E herbebossing proyect tabata inclui cu annualmente lo planta entre 2 mil pa 3 mil mata. E proyecto tabata mustrando hopi exitoso, mirando cu 80 porciento di e matanan a logra crece. Pa evita cu cabrito ta come e matanan, nan tabata wordo protegi pa barinan di zeta. E ultimo parti di e bishita di e miembronan di Eilandsraad, tabata Masiduri. Masiduri tabata un lugar hopi stima pa Jose Geerman. Jose Geerman a inicia e proyecto aki y su intencion tabata pa haci e area aki un natuurreservaat, caminda e flora y fauna hunto lo por wordo protegi. Na 1964 Señor Geerman como hefe di werkverschaffing a cuminsa cu e proyecto di Masiduri, conhuntamente cu e trahadonan di Werkverschaffing. Sr. Geerman su amor, aprecio y e empeño pa perserva e naturalesa di Aruba tabata hopi grandi. Jose Geerman kier a perserva e Aruba di antes pa futuro generacionnan. E amor grandi cu e tabata tin pa Aruba su naturalesa, a haci’e cuminsa cu e proyecto aki y hopi lihe a bira exitoso. Jose Geerman hunto cu e trahadonan di Werkverschaffing a haya un tereno di 60 hectare, prome stap tabata pa cera e tereno aki bon. Despues cu nan a haci e tereno aki limpi, nan a cuminsa planta matanan di Aruba. Tambe nan a traha un cas di torta y a pone varios articulonan di antes den e cas. Na 1967 tabata tin 1397 mata riba e tereno di Masiduri, di cual tabata tin almendra, guyaba, barba di joncuman, sorsaca, rucu, Karawara Spaño y varios otro mata tambe. Durante e bishita orguyosamente Sr. Jose Geerman a mustra su coleganan e mata di Eucalyptus cu e la manda busca for di Australia y cu tabata creciendo bon na Aruba. Sin lubida cu riba e tereno na Masiduri tin como 22 sorto di parha. Wawoe, totolica, barica geel, moffie, Gonzalito, chonchorogai etc. Segun Geerman, Masiduri a haya hopi atencion di LAGO y e idea tras di e proyecto aki tabata pa cuminsa trece e muchanan di scol na Masiduri pa asina siñanan mas di Aruba su naturalesa y e Aruba di antes. ===Jose Geerman a keda deteni, despues di accidentalmente a tira riba un hoben=== Diasabra 28 di october 1967, tabata un dia scur den bida di Sr. Geerman. Den oranan di merdia Jose Geerman a dicidi di bay dal algun drinks na un lugar na San Nicolas, e bario caminda e tabata biba. Jose Geerman despues di algun drinks a lanta pa bay paga su cuenta, aki ta caminda cu a sosode un accidente basta fastioso pa Sr. Geerman. Na momento cu e la hinca man den su saco, pa bay saca placa pa paga su cuenta, pa su mala suerte e revolver cu e tabata tin hinca den su saca di carson, sin cu e por a yuda a los un tiro y a herida un hoben cu ni conoce Sr. Geerman. E hoben A. Angela di 25 aña a keda herida na e parti abou di su barica.<ref>ONGELUKKIG TOEVAL Revolver statenlid afgegaan; man gewond Verdachte weer op vrije voeten. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 30-10-1967, p. 1. Geraadpleegd op Delpher op 31-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463761:mpeg21:p001</ref> Na momento cu Sr. Geerman a mira sanger, e la spanta y a sali na careda bay. E hoben a wordo hiba hospital pa tratamento medico, pero despues a resulta cu e herida no tabata serio. Polis a wordo pidi pa haci e investigacion. Jose Geerman kende tabata e tempo ey tabata un miembro independiente di Staten di Antiyas, un rato prome di e susedido e tabata tin un discussion cu yiu homber di un minister di Antiyas. Despues di un rato polis a bin topa cu Geerman sinta banda di lama na Grapefield. Geerman tabata poco bebi, e la keda deteni pa mas investigacion y diadomingo den careda di 1’or di merdia e la wordo laga den libertad. ===Aruba for di e constelacion Antiano=== Na e mesun aña aki, 1967, Jose Geerman kende pa hopi aña tabata pertenece na PPA, a dicidi di bira independiente y tabata di opinion cu Aruba mester sali for di Antias.<ref>Geerman wil Aruba uit Ned. Antillen. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 11-08-1967, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 31-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463589:mpeg21:p003</ref> Su deseo tabata pa Aruba sali for di e constelacion Antiano, pero keda den [[Reino Hulandes]]. ===Retiro for di partido PPA=== E tabata mira e futuro di Aruba den Antias Hulandes basta scur, Geerman tabata boga pa un Aruba banda di Corsou y no bou Corsou. Algun miembro di PPA a firma un acuerdo, sin consulta cu su persona, esaki tabata e motibo principal pa e la retira for di PPA.<ref>NAAR AANLEIDING VAN NIEUWE „BREDE BASIS" José Geerman uit P.P.A. getreden. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 31-07-1967, p. 1. Geraadpleegd op Delpher op 31-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463579:mpeg21:p001</ref> Segun su persona cu locual nan a firma, Corsou lo por tuma un posicion mas dominante contra Aruba. Esaki pa su persona sigur ta algo inaceptabel. Durante un reunion e la bisa, ” Pa loke ta trata Aruba, mi por asegura cu e repartimento di asientonan di gobierno di antiyas, lo ta e motibo principal pa den futuro desolve Antiyas Hulandes for di otro. Futuro lo demostra locual mi ta bisando.” Y despues di basta aña señor Geerman a haya rason. Na Aruba, e retiro di Geerman for di PPA sigur no a bin como sorpresa, paso Sr. Geerman ta conoci pa expresa su mes y tabata wordo mira como e zorgenkindje di P.P.A. caba, e tabata duna un impression di ta un politico cu no tabata baila riba tur tono. ===“Hot Latin Blood”, otro buki mas skirbi pa Jose Geerman=== Na 1968, Jose Geerman cu e uitgeverij Carlton Press Inc. na New York a pubica un buki yama “Hot Latin Blood” , e buki aki ta bay over di dos famia na Aruba.<ref>Hot Latin Blood Boek van José Geerman. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 30-12-1967, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 31-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463810:mpeg21:p005</ref> E buki aki su meta tabata pa e lesadonan haya sa mas di e bida diario di famianan na Aruba. E buki ta describi tambe e isla y su habitantenan. Esaki no tabata e unico buki, paso e tempo ey Geerman tabata trahando riba un buki di Antias hulandes, cu ta cuminsa cu e Ronde Tafel Conferentie. Carlton Press Inc,a describi Jose Geerman como un persona cu a biaha hopi, cu a conoce mundo y ta papia 4 idioma. Jose Geerman a sigui un curso di Journalistiek na Newspaper Instituut na Merca y tambe a bay curso na Bennet College. ===Jose Geerman a retira pa semper for di politica=== Sr Jose Geerman na Juni 1969, a dicidi di retira for di politica, despues di 20 aña di tabata un politico basta activo riba A.V.P. y despues P.P.A.<ref>Jose Geerman uit de politiek. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 26-06-1969, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 31-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463317:mpeg21:p005</ref> Jose Geerman a subi riba lista di A.V.P. na Maart 1949 y semper a sali na defensa di e homber chikito, e obrero, e naturalesa di Aruba etc. Na Juni 1969, Jose a dicidi di retira pa motibo di salud, e no por a sigui sirbi e pueblo mas y a gradici Aruba, muy en particularmente Antillas Hulandes y tur otro persona pa a dun’e un chens di por a sirbi Aruba y Antias. Aruba como eilandsraad lid y deputado. Pa Antiyas Hulandes pa a forma parti di Staten di Antias. ===Jose Geerman, un amante di naturalesa === Jose Geerman como un persona cu ta stima naturalesa a keda activo skirbiendo articulonan pa publicacion den corantnan. Entre otro un articulo cu e la skirbi, na Juli 1971, den cual e la expresa su rabia y dolor, mirando con LAGO tabata haciendo cu e poco naturalesa cu Aruba tin. Segun su persona LAGO y Shell tabata manda riba Antiyas Hulandes, na varios ocasion e la critica esaki caba y ta hayando dia pa dia mas rason. LAGO a daña e costa di Aruba, Segun e la skirbi den su articulo ” Prome a deposita resto di azeta y haci tur nos costa blanco preto preto. LAGO a carga santo blanco for di nos costa manera nan ta haya ta bon, no a tene cuenta cu e matanan di druif y ni cu nos naturalesa. E la sigui reclama cu Gobierno a duna LAGO un tereno pa traha un refineria, pero no pa haci y deshaci. Segun su persona LAGO a dempel e lagoen na [[Baby Beach]], caminda e piscadonan di San Nicolas tabata bay coy haas, tur e piscanan aki a muri.” Den su articulo e tabata roga autoridad pa bay mira kiko ta pasando cu e lagoen. Segun su persona LAGO a destrui e naturalesa por completo, como un persona cu ta aprecia e poco naturalesa cu Aruba tin, e la pidi pa stop di laga LAGO di sigui haci y deshaci cu e beachnan di San Nicolas, pa nan stop cu e practica destructivo aki. Na final di su articulo e la bisa “Laga nos tur juda spaar un poco di e naturaleza cu nos tin! Autoriad y pueblo di Aruba.. Man na Obra!” Jose Geerman Un amante di Naturaleza. ===Jose Geerman, un consehero, un persona critico=== Na 1974, e la acerca Betico Croes y Sr. Watty Vos kende e tempo ey tabata Minister, ambos a haya un telegram for di Jose Geerman den cual e ta pidinan pa interveni contra tur cu ta trapando of kier trapa riba derecho di e obreronan. ===Jose Geerman formando parti di e comision di 18 di maart 1976, institui pa Gobierno di Aruba=== Na cuminsamento di Maart 1976, e deputado di e tempo ey Sr. Nelson Oduber a instala un comission pa prepara y hinca un programa den otro, pa e celebracion di 18 di maart, na Stadion caminda a presenta e bandera y e himno oficial di Aruba. E comision tabata consisti di 13 persona entre otro, Godfried “Fifi” Eman como Presidente, Julio Maduro como vice presidente, Rufo Odor, Albert Eman, Holmo Henriquez, Maybelline Arends Croes, John Merryweather, Atan Lee, Rafael Estrada, Milo Croes, Augusto Croes y Jose Geerman. Pastoor Hendrikstraat, San Nicolas: Diasabra 5 di januari 1977, den oranan di mainta e curpa sin bida di Sr. Jose Geerman a wordo haya den su cas drumi riba un sofa. Sr. Geerman tabata tin 59 aña, E la wordo severamente maltrata cu un bloki y a fayece. E noticia aki a core hopi lihe rond di Aruba. Dilanti su cas tabata tin un multitud grandi di persona cu a bay mira pa nan mes kiko tabata pasando. ===Hopi lihe a detene un sospechoso=== Na prome instante autoridad no kier a duna mucho informacion encuanto e causa di su morto, pa motibo cu nan tabata bezig cu investigacion. E noticia di e morto di Señor Geerman a crea un consternacion grandi den e pueblo di Aruba. Hopi lihe a logra detene un sospechoso. Diadomingo 6 di Februari den careda di 6’or di atardi, Polis a detene R. Nicolaas como sospechoso den e caso di asesinato di Jose Geerman. R. Nicolaas pa algun aña atras tambe tabata riba lista como candidato pa e grupo di hobennan y regularmente por a mira R. Nicolaas den compania di e victima. E la keda deteni pa interogacion. ===Dos persona mas deteni como sospechoso=== Diadomingo pa dialuna e recherchenan cu tabata encarga cu e caso aki, a logra detene dos persona mas, cual ta M.H. y H.K. Mientrastanto e sospechoso R. Nicolaas a keda para ariba cu e no tin nada di haber cu e asesinato di Jose Geerman. E investigacion a sigui cana su caminda.E sospechosonan rM.H. y H.K. pa falta di purba nan a wordo laga hopi lihe bek den libertad. ===Entiero di Jose Geerman=== Diahuebs 10 di Februari 1977, a tuma luga e entiero di Jose Geerman, esaki tabata den careda di 4’or y mey di atardi, cu e la wordo hiba na su ultimo luga di sosiego. E entiero di Geerman tabata un entiero cu a haya hopi hende, hopi amigo y conocirnan di Jose a hibe na su ultimo luga di sosiego, cu ta e santana catolico na San Nicolas. Na e entiero por a mira, entre otro Betico Croes, Marco Bislip, Hilario “Lala” Angela y ex miembronan di Staten Ernst Finck y Fabian Kelly. Confesion di e prome sospechoso R. Nicolaas Diabierna 18 di februari, porfin e recherchenan a haya un confesion di e sospecho R. Nicolaas, cu hopi lihe despues di e asesinato di Jose Geerman a keda deteni. E la confesa cu na un forma hopi violento y cruel e la asesina Jose Geerman. Maske cu Recherchenan ya a haya un cantidad grandi di pruebanan tecnico contra Nicolaas, entre otro vingerprint riba un camisa di e sospechoso cu rastro di sanger humano. Esaki a wordo manda pa Gerechtelijk Laboratorium di Prof. Froenjes na Den Haag. Potret di Prof. Froenjes Dr. De Witte, kende ta e specialista di Sanger a informa autoridad local, cu e manchannan riba e camisa ta di sanger humano. Maske na prome instante e sospechoso a keda nenga, Dialuna 21 di februari 1977, e la confesa di a asesina Jose Geerman. ===Prome biaha cu e caso aki ta wordo atende den corte=== E la keda casi un aña cera prome cu su caso a bin dilanti. Diabierna 3 di februari 1978, e mester a presenta den corte. Fiscal a exigi 20 aña di castigo di prison, cuminsando for di e dia cu Nicolaas a wordo deteni cu ta 6 di februari 1977, esaki tabata e exigencia di Fiscal contra R. Nicolaas. E acusado R.Nicolaas cu na comienso di su detencion a admiti su culpabilidad, pero despues a cambia su declaracion, den corte a keda persisti cu e ta inocente. Hues su siguiente siman a keda di duna sentencia. E caso aki a haya hopi atencion di pueblo y tambe di e alumnonan di scol di polis. E caso a wordo trata extensamente, tur e sucedidonan a wordo describi for di e anochi prome cu e asesinato. Tur e declaracion di e acusado, di e testigonan y tambe di e 4 recherchenan cu tabata encarga cu e investigacion di e caso aki a wordo scucha. E acusado R. Nicolaas a wordo condena pa morto, subsidair doodslag, subsidair maltrato severo, cometi premedita cu morto como consecuencia. Subsidiair maltrato cometi cu un arma. Descripcion di e susedido, durante tratamento den corte. E caso aki pa e tempo ey, tabata un di e casonan mas complica y dificil den historia di Aruba y alavez misterioso. Especialmente si considera e asesino un persona cu e victima a duna di come, bebe y un luga di biba. Segun e acusado Nicolaas, e la admiti di a asesina Jose Geerman pa motibo cu e la wordo poni bou pression, castiga y golpinan cu e lo ricibi a pone cu e la firma, pero en realidad e ta inocente. ===Fiscal Arps di e tempo ey tabata convenci cu R. Nicolaas ta e asesino=== Fiscal Arps a acusa R. Nicolaas di a asesina intencionalmente y segun un plan prepara di antemano pa mata Jose Geerman den su cas, mientras e tabata drumi den su sofa. Segun fiscal, Nicolaas por a drenta e cas ya cu te cu un siman prome cu e asesinato e tabata biba den e cas aki y e cachonan conoce su persona caba y no lo blaf e. E tabata mescos cu un yiu pa Jose Geerman. E la kita dos shutter banda pariba di e cas y a drenta paden, e la haya Jose drumi riba un sofa den su sala, Nicolaas a comete e crimen cu un bloki of algo por estilo, e slanan cu Jose Geerman a ricibi tabata na e parti robes di su cabes y esaki tabata fatal y mas sigur Jose lo a muri al instante. Durante investigacion a bin topa cu restonan di cement na su heridanan, e cement aki lo mester ta di e bloki cu a wordo uza pa agredi señor Geerman na su cabes. E bloki mes, cu a wordo usa pa asesina Geerman, cual lo mester tin sanger y cabey na dje ainda, no a wordo haya. Autoridad a haya un spoor di un vingerprint di un duim di R. Nicolaas na momento cu lo a saca e shuttersnan di e bentana, pa drenta paden. Nicolaas a contesta cu esaki a pasa na momento cu e la bay mira paden. ===Tur investigacion ta mustra cu Nicolaas mes ta e asesino=== E raport di specialistanan tecnico a confirma cu e vingerprintnan haya, ta cuadra cu esun di e Nicolaas. E fiscal a mustra tambe cu a haya algun mancha chikito di sanger riba e paña cu Nicolaas a bisti e anochi aki. E abogado di R. Nicolaas a puntra si e pruebanan ta convence hues. E abogado a puntra cu si e declaracionnan di e polisnan ta prueba suficiente, segun e abogado, lastimamente cu na Aruba nan no por ni bisa exactamente ki ora un persona lo a fayece. Dia 10 di februari 1978, R. Nicolaas a sali liber di tur acusacion Riba 10 di februari 1978, Hues a dicta sentencia y R. Nicolaas di 28 aña a gana su caso, e la haya vrijspraak. E siman anterior durante e tratamento di e caso den corte, Fiscal a exigi 20 aña di castigo di prison y un siman despues den oranan di mainta Hues a haya cu e ponenciana contra R. Nicolaas, no ta legal y e pruebanan no ta convence su persona. Mientras cu R. Nicolas a wordo laga den libertad, fiscal a bira apela. Fiscal a apela, mesora despues di a scucha e sentencia di Hues den cual a duna R. Nicolaas vrijspraak. Fiscal su motibo tabata cu e sospechoso aki no tin un lugar fiho di biba y ultimo lo tabata biba den grotnan na San Nicolaas, pa ta sigur cu e acusado ta bon na altura di e apelacion aki y tambe e la wordo mesora poni riba papel y firma pa e acusado. R. Nicolaas a keda algun luna den libertad y lo mester a presenta den corte na November 1978, pero Hof a bolbe restrasa e tratamento di e caso di asesinato di Sr. Geerman, e rekmento di e caso tabata tin di haber cu e abogado nobo di R. Nicolaas. Abogado Sjiem fat tabata tin mester mas tempo pa studia e caso. Durante e prome caso den corte Nicolaas a wordo representa pa abogado Tjong Ajong, den cual hues a dun’e vrijspraak. Procureur General a duna ordo pa mesora detene R. Nicolaas Na momento cu e caso a keda posponi, Procureur General a duna ordo pa detene y cera R. Nicolaas te ora su caso bin dilanti riba e fecha nobo di 23 di januari 1979. Dia 23 di januari 1979, durante e tratamento di e caso Procureur General tambe a keda para riba 20 aña di castigo di prison cu anteriormente fiscal tambe a pidi pa R. Nicolaas, kende e tempo ey a cumpli 29 aña. E Procureur General ta haya cu ta prueba cu Nicolaas a asesina e ex politico, ex miembro di Staten Jose Geerman riba 5 di februari 1977 den su cas na [[Pastoor Hendrikstraat]]. E victima a wordo haya riba e dia aki den careda di 11’or di mainta, morto den un sofa. Segun raportnan di expertonan e lo a wordo asesina den careda di 4’or di marduga. ===Procureur General a baha pisa riba Nicolaas=== P.G. den corte a resumi tur locual a sosode for di dia 5 di februari 1977. Procureur General a ilustra tur e pruebanan cu nan a acumula contra Nicolaas demostrando su culpabilidad, entre otro e hecho cu riba e shuttersnan di glas a haya su fingerprints. E la saca e shuttersnan pa drenta den e cas di e victima, esaki segun expertonan. Tambe riba e jacket cu Nicolaas tabata tin bisti e anochi aki, nan a haya mancha di sanger cu ta cuadra cu e mesun sanger cu a wordo haya na e muraya den e cas di Jose. Nicolaas a bisa cu dia 24 di januari 1977 despues cu e la haya un pleito cu Jose, na e cas di Jose, su persona no a bolbe mas na e cas aki. P.G. tabata tin duda den esaki. E vingerprintnan riba e shuttersnan, segun e expertonan no ta mas bieu cu 1 of dos dia. P.G. a sigui bisa cu e ta haya cu un persona a wordo mata den un forma hopi inhumano, mientras cu e victima tabata simplemente drumi trankil den su cas. E victima nunca lo por a biba pensa cu un hende, cu e la duna di come, bebe y un luga di biba por a hasi algo asina cu ne. Pa e motibo aki P.G. a exigi 20 aña di castigo di prison. ===Abogado Sjiemfat pa dos ora largo defendiendo su cliente=== Abogado Sjiem Fat, e abogado defensor a hiba un defensa cu a dura dos ora y tabata hopi interesante. Segun e abogado e fingerprintsnan nan por ta di paden tambe y no necesariamente ta di pafo. muy bien por ta ora e lo por a habrinan, mirando cu e acusado a biba den e cas aki y regularmente tabata haci e shutternan limpi, segun e abogado Nicolaas mester a press riba nan paso tin di e shuttersnan aki cu no ta habri facil. Abogado defensor a lubida un aspecto hopi importante cu den e raport di e patholoog anatoom, no ta poni ki ora e victima a wordo asesina. E abogado a bin cu un declaracion di un testigo H. kende a bisa cu e anochi di 4 di februari 1977, H. a prepara cuminda pa Geerman, esaki den presencia di e homber di fam Q. kende a keda un rato mas mira baseball na Television y despues a bay su cas. Segun e abogado, e victima a keda su so cu e testigo H. y cu Jose Geerman mientrastanto lo por a pega soño tambe. E abogado ta haya cu den e proces verbaal no tin nada concreto cu no ta descarta cu e asesinato lo por a tuma lugar riba 4 y no 5 di februari 1977. E la sigui bisa cu niun hende no por sospecha cu e homber H. tambe lo por a comet’e e asesinato aki y despues bay su cas. Aki tin posibilidadnan real cu e dos personanan aki tambe lo por a asesina Jose Geerman. Despues e abogado a sigui riba explicacionnan di e diferente raportnan traha den cual entre otro vingerprint por keda basta largo marca. ===Abogado Sjiem fat pidiendo pa laga su cliente den libertad=== Por ultimo e abogado a haya cu tin hopi duda di e culpabilidad di su cliente y a pidi Hof pa laga su cliente den libertad. Despues cu Huesnan a retira pa delibera un rato riba e peticion di e abogado Sjiem Fat, e presidente di Hof a bin bek bisando cu hof a rechasa e peticion di abogado Sjiem Fat, Nicolaas ta keda cera. Segun e abogado su cliente a firma su culpabilidad despues di a wordo maltrata pa dos ora largo door di polis y durante e reconstruccion e la wordo bisa kiko e mester haci. E acusado a conta kiko tur e la haci riba e dia di 4 pa 5 di februari 1977 Den corte na momento cu hues a puntra R. Nicolaas si e ta culpabel di a asesina Señor Geerman, e la contesta cu e no a mata Jose Geerman. E la conta cu dia 4 di februari 1977 e tabata na su cas na Zeewijk, hunto cu e doño di e cas, cu ta famia Maduro y cu algun amigo di e famia, nan a sinta henter dia na cas dal betro e.o nan a bebe brandy, despues nan a sigui cu rum. ===E acusado a pasa varios caminda y a topa varios amigo=== E acusado a sigui conta cu mas den oranan di atardi, e la sali bay dal un keiro den e caya principal di San Nicolas. E tabata bashi y tabata tin solamente 5 pa 10 florin cu ne. Entre 8 ‘or y 8’or y mey ela bay bishita un bon amigo un tal Iri kende ta un meneer di scol y supuestamente e tabata yudando Nicolaas skirbi un buki. Su amigo Kock a yude cu 3 florin. Aki hues a remarca segun e raport di reclassering Iri a declara cu ela mira Nicolas despues di 11’or. E acusado a keda insisti cu e meste tabata prome cu 9’or paso Weg Fontein Rumshop ta cera 9’or. Segun Nicolaas ta na weg Fontein Rumshop e la bay cumpra un botter di rum. Prome cu ela bay di Iri su cas, e la bay cumpra dos cerbes pa nan bebe. E acusado a bisa cu banda di 9’or e la bay bishita un amigo di dje Jossy na weg Fontein, pero e no tabata na su cas. E lo a bay busca placa fia cerca Jossy. Despues cu e la sali for di Jossy su cas e la sigui, e la bay cumpra un botter di rum y dos coca cola. Na caminda e la topa bin topa cu Daal, Marcelo, Rombley y Arends y Oiky. Nan a manda dos of 3 rond, e la bebe dos of tres Cerbes. Na e momentonan ey ainda e tabata tin e botter di rum y e dos coca colanan. E acusado a conta cu despues di mey anochi e la bay dal un keiro den centro di San Nicolaas E la sigui conta cu unda cu e la bay e tabata den compania di sr. Kappel. Den careda di 11’or Kappel a bira burachi y e la hibe su cas. Na e cas di kappel e la dal 3 sigaria. Den careda di mey anochi e la bay bek den centro di San Nicolas, pero prome cu esey e la pasa su cas cambia paña. E la bisti su jacket di jeans pa motibo cu den e temporada ey anochi ta bira mas frieu. Bebiendo, topando amigo, tambe bendiendo y dealmento di marihuana Den e centro nocturno di San Nicolas durante su bueltanan den e cayanan, tur caminda e tabata topa cu amigonan, na China Clipper e la topa cu Joy, despues e la bay na Tropicana, e tabata tin poco marihuana cu ne y a haci deal di marihuana, asina e la haya 5 dollar plus 10 florin. Hues a remarca cu Joy a declara cu ta cu un papel di 25 fls e la paga, Nicolaas a nenga te cu e la bisa hues, cu e la fia Joy 5 florin. Asina segun su persona su anochi a sigui bebiendo alcohol, topa cu su amigonan, bendiendo su marihuana y haci deal pa bende mas marihuana, paso e no tabata tin tur e marihuana riba dje, pero na su cas e tabata tin mas. Segun su persona e la pasa cu un amigo den Pastoor Hendrikstraat Segun su persona despues cu e la caba di keiro den Centro di San Nicolaas, e la pasa den Pastoor Hendrikstraat, e tabata acompaña pa un amigo y segun un testigo enberdad nan a mir’e cu un amigo pasa den Pastoor Hendrikstraat, pero kiko a sosode exactamente e marduga di 5 di Februari 1977 a/ta keda un misterio. ===Riba 13 di februari 1979, hof a sentencia R. Nicolaas cu 15 aña di castigo di prison=== Un cos ta sigur, for di investigacionnan haci a sali na cla cu e paña cu e la bisti e anochi aki, tabata na sanger humano, e mesun sanger cu tabata gespart na muraya den cas di Jose Geerman. E parti di Pastoor Hendrikstraat pasa banda di cas di Jose Geerman pa bay su cas na Zeewijk, con y kiko a pasa keda misterio. Riba 13 di februari 1979, Hof na Corsou a dicta sentencia, e acusado R. Nicolaas a keda condena na un castigo di prison di 15 aña. Maske cu Procureur General y Fiscal Arps a pidi 20 aña di castigo di prison pa e asesinato aki, pero Hof no a haya cu tin prueba di asesinato, pero si a conclui cu ta trata di homicidio den cual riba 5 di februari 1977 Jose Geerman a bira e victima. Pa e motibo aki R. Nicolaas a haya 15 aña di castigo di prison. E aña aki a haci 44 aña cu Jose Geerman a bay sosega, nos di arubanative.com, nunca a conoce Sr. Jose Geerman y ni su famia, si e tabata casa, divorcia of si e tabata tin un famia. Tampoco nos no conoce e asesino, di fam Nicolaas si e ta bibo ainda, ni si e ta na Aruba. E ta un susedido cu lo bay den historia como un caso misterioso y dificil pa compronde. Den nos investigacion nos no a encontra e motibo real pakiko Nicolaas lo por a asesina Jose Geerman. *UPDATE 28 februari 2021: Na 1971, Jose Geerman, su ruman homber Simon Geerman tabata riba e prome lista di MEP, Betico e tempo ey semper tabata bishita Jose Geerman pa conseho y guia, como cu e tabata un politico grandi den su tempo. Alabes e tambe tabata un persona cu tabata kier a mira su isla liber, como partner igual den Reino Hulandes y no manera tempo di Antias bou di Corsou. R. Nicolaas a sinta su castigo te na aña 1988, despues a bay biba na Hulanda y na mei di aña 2005, e la wordo cruelmente asesina. *Update: 5 maart 2021 Sr. Jose Geerman tabata casa cu Sra. Marina de Veer y hunto nan a haya tres yiu, dos homber y un muhe. Gobierno di Aruba na 1995 a inicia un proyecto cu tabata un plan di e gobierno anterior, pero cu a keda para. E proyecto tabata nombra cayanan na baluartenan di Aruba. Riba 7 di september 1995, gobierno di Aruba a cambia e nomber di Congoweg pa [[Caya Jose Geerman]].<ref>Congoweg wordt Caya José Geerman. "Amigoe". Curaçao, 07-09-1995, p. 7. Geraadpleegd op Delpher op 31-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644937:mpeg21:p007</ref> Investigando y lesando informacionnan nos por a conclui cu Jose Geerman, tabata mustra di tabata un persona cu un caracter fuerte y tabata para na banda di e homber chikito, tambe e tabata un defensor di nos naturalesa, e tabata stima Aruba, su tradicionnan, su cultura etc. E tabata un persona cu kier a mira su isla keda perserva. Jose Geerman no tabata solamente un politico, pero un escritor, defensor di Aruba, un persona patriotico y tabata para pa locual e ta kere aden. Jose Geerman no tabata tin miedo di expresa su mes, pero di otro banda e tabata un persona humano cu a duna un otro di come, bebe y drumi y a wordo paga cu morto, un traicion hopi cruel. fvigvlvvne3ocf1j7rh6j6f7pysnh7r 192377 192376 2026-05-31T19:35:33Z Caribiana 8320 192377 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ {{Infobox politico| variante = a | nomber = Jose Geerman | nomber completo = | fecha nacemento = [[13 di mei]] [[1963]] | luga nacemento = {{ABW}} | fecha fayecimento = | luga fayecimento = | pais = {{ABW}} | partido = [[Partido di Pueblo Arubano]] (AVP) 1949-1957?<br>[[Partido Patriotico Arubano]] (PPA) 1957-1967 | titulo = | temporada1 = 1949-1951<br/> 1954/55? - 19? <br>1964-??? <br>1966- | funcion1 = Miembro di [[Parlamento di Antias Hulandes]] | temporada2 = 1951 | funcion2 = Diputado | website = }} '''Jose Geerman''' (☆ [[19 di mart|19 di maart]] [[1917]] na [[Aruba]] – † [[5 di febrüari|5 di februari]] [[1977]] na [[Pastoor Hendriksstraat]], [[San Nicolas]]) tabata un poeta y politico [[Aruba|Arubiano]]. E tabata miembro di [[Parlamento di Antias Hulandes]] di 19.. te 197? Ademas riba nivel insular, el a sirbi como diputado di Colegio Ehecutivo y como miembro di Conseho Insular. == Biografia == Jose Geerman tabata e di dos yiu di e cinco yiu di Bernard (Mo Dichi) Geerman (1886-1972). NOTES *[https://arubanative.com/2021/02/26/historia-di-aruba-un-gran-politico-na-aruba-a-wordo-asesina-cruelmente-pa-un-persona-cu-e-la-duna-di-come-bebe-y-a-dune-luga-di-drumi/ Un gran politico na Aruba], arubanative.com (26 februari 2021) Nos a dedica e historia aki na un gran Arubiano, un politico, defensor di e obreronan y di e naturalesa di Aruba. Un persona cu tabata tin hopi amor pa su isla, hopi ambicion, a skirbi buki, skirbi letra pa cancion y varios articulonan cu a keda publica den corantnan di antes, pero lamentabelmente na aña 1977 destino tabata tin un otro plan pa e gran persona aki. Den un forma hopi cruel y tristo e la wordo asesina, su asesino tabata un persona cu e la saca man yuda, pa despues e wordo paga cu morto. Jose Geerman a nace riba 19 di maart 1917, como hoben e la bay traha na L.A.G.O., pero hopi lihe Jose a ripara cu e tin un ambicion grandi den su bida, cual ta drenta den politica. Na aña 1949, e la tuma e reto grandi aki, durante su carera como politico e la ocupa varios funcionnan halto, entre otro deputado di Aruba, Miembro di Staten di Antias, Miembro di Eilandsraad di Aruba. Su prome eleccion tabata dia 17 di maart 1949, un eleccion cu tabata hopi importante y unico pa Aruba. Pa prome biaha cu Jose Geerman a bay riba un lista politico tabata e eleccion di 17 di maart 1949. Un eleccion completamente diferente na Aruba. Esaki tabata pa dos motibo, e elecion aki pa prome biaha e ser femenina biba na Aruba, por a eherce su derecho di vota y alabes nan por a postula nan mes tambe como candidato riba e partidonan politico. Señora Laura Wernet Paskel dfm tabata e dama cu a bringa pa muhenan na Aruba haya e derecho di voto y alabes tabata e prome dama cu a subi un lista politico. E otro motibo hopi importante tabata cu e elecion aki, di tres representante den Staten di Antiyas, Aruba a logra haya 8 asiento, mes tanto cu Corsou, den e Staten nobo di Antiyas. === Jose Geerman a bira miembro di Parlamento di Antias Hulandes === E dia di elecion mas cu 10 mil persona biba na Aruba a bay eherce nan derecho di voto, E resultado tabata A.V.P. a logra haya mayoria di asiento cu tabata 5 asiento y U.N.A. a haya tres asiento. E candidatonan cu a wordo escohi pa A.V.P. pa representa Aruba den e Staten di Antias, tabata Sr. J.Henny Eman (Henny bieu), Juan Irausquin, Porfirio Croes, Moses De Cuba y Jose Geerman. E otro tres representantenan tabata di U.N.A. tabata Felepito Tromp(ex gobernador), Dr. Dussenbroek y Mario Arends. Na augustus 1951, Jose Geerman a bira deputado di Eilandsraad y no por a keda ocupa e puesto di miembro di Staten di Antiyas y a wordo remplaza pa Dr. De la Fuente.<ref>VERVANGING GEERMAN. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 11-08-1951, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 31-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010402431:mpeg21:p003</ref> Despues di e kiebro den A.V.P., un grupo cu tabata riba lista di A.V.P. a bandona A.V.P. y a lanta P.P.A., hopi hende tabata specula e posicion di Sr. Jose Geerman, pero Shon A Eman na 1955 a bisa bon cla cu Jose Geerman ta un candidato fiel di A.V.P. y cu sigur no lo bandona e partido, Avp. E resultado di e elecion e aña ey, A.V.P. a haya dos asiento so den Staten di Antiyas, e dos asientonan aki a wordo ocupa pa Shon A Eman y Jose Geerman. Jose Geerman mester a retira prome como deputado pa por a ocupa e puesto di miembro di Staten di Antiyas. Na October 1957, Jose Geerman a bira malo y mester a bay Caracas pa un siman pa tratamento medico. ===Jose Geerman a bandona A.V.P. y a join P.P.A.=== E aña 1958 no tabata un aña facil pa Jose Geerman, despues di casi 10 aña di tabata un politico hopi activo den e fila di A.V.P., e la dicidi di distancia di e partido aki y join P.P.A. Sr. Geerman a bisa bon cla cu e por steun gobierno, pero e mester por cumpli cu e deseonan di e obreronan. SI no e no por steun e gobierno aki. Den ana 1959 el a bira miembro di directiva di PPA en was later tevens voorzitter van het districtsbestuur voor San Nicolas.<ref>NIEUW BESTUUR WOMENCLUB. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 12-12-1966, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 31-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463090:mpeg21:p005</ref> Riba lista di PPA el a obtene 592 voto personal pa eleccion 1958 pa Parlamento di Antias Hulandes.<ref>Hoeveel stemmen kregen de Arubaanse candidaten?. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 03-09-1958, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 31-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010405127:mpeg21:p005</ref> Riba nivel insular el a obtene 555 voto personal pa eleccion 1959 y un asiento den Conseho Insular, cual el a sa di mantene na 1963 cu votonan preferencial.<ref> Zo vielen de stemmen op Aruba Oranjestod.—De stemmen vielen ols volgt: P.P.A.. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 27-05-1959, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 31-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010997617:mpeg21:p005</ref> Na augustus 1962, Sr. Geerman despues di eleccion di dia 4 di juni 1962 a dicidi di no acepta e asiento di miembro di Parlamento di Antias mas y a bay Hulanda, cu verlof. Jacobo “Coco” Erasmus a tuma e asiento di miembro di Parlamento di Antias.<ref>Geerman bedankt als Statenlid. "Amigoe di Curacao". Willemstad, 09-08-1962. Geraadpleegd op Delpher op 31-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000213140:mpeg21:p007</ref> ===Preocupacion pa e desempleo creciente=== Sr. Geerman durante un reunion di eilandsraad na 1963, a pidi Gobierno pa no hunga politica di avestrus, pero e tabata sa bon cu Gobierno no lo stroba LAGO di introduci 40 ora di trabou pa siman, pa su trahadonan. Sr. Geerman tabata mas preocupa cu e desempleo creciente e tempo ey, pa motibo cu LAGO tabata lay off hende, durante reunion e la haci un pregunta si acaso e trahadonan cu a perde trabou na LAGO, no lo por bay traha na Hulanda. E opcion aki tabata simplemento un sugerencia, pa motibo cu e tempo ey, no tabata tin suficiente trahado na Hulanda y madre patria tabata importa trahado for di Spaña, Italia etc. ===Entrega di un peticion pa 40 ora di trabou pa siman=== Jose Geerman hunto cu mas miembro di fraccion di PPA, na 1964 a entrega un peticion na e presidente di Eilandsraad pa introduci 40 ora di trabou pa siman, pa tur obrero y tambe tur e trahadonan di gobierno. Pa haci esaki mescos cu recientemente a wordo introduci pa LAGO y SHELL. Na fin di 1964 Sr. Geerman a bira malo y prome siman di januari 1965, e la wordo interna na Hospital, dia 20 di Januari 1965, e la sali for di hospital, pero e tabata tin mester di hopi sosiego. ===Reunion di presupuesto 1965=== Durante tratamento di e presupuesto diamars 9 di februari 1965, Sr. Geerman ferozmente a expresa su mes, pa locual Hulanda tabata haci cu Antias, e tempo Hulanda tabata haci hopi dificil pa financia proyectonan na Antiyas, nan no tabata aproba tur proyecto di biaha, pero nan tabata studia cada proyecto apart y tabata dura masha hopi pa cada proyecto wordo financia. Pero ora di financia otro pais, nan no tabata haci asina dificil. Sr. Geerman a pidi pa Antiyas pone un representante ” estilo watchdog na Hulanda y na Brussels pa percura cu e financiamento bay mas lihe. E la propone na gobierno pa tur hende traha 8 ora pa dia y maximo 45 ora pa siman, ” tempo di catibu a pasa”. E la pidi Gobierno di Antiyas institui mas pronto cu ta posibel un comision pa stipula e gramatica, ortografia y vocabulario di Papiamento, pa motibo cu su persona ta skirbiendo un buki y ainda no tin reglanan pa skirbi Papiamento. Tambe e la pidi gobierno pa haci algo cu e tarifanan hopi halto di electricidad y hopi mas punto valioso cu e la trece dilanti pa trata na logra e felicidad y tranquilidad na Aruba. ===Jose Geerman como escritor=== Señor Geerman tabata tin varios hobby y un di nan tabata skirbi. Na 1961 el a publica pa prome biaha un articulo tocante folclor Arubano den revista Simadan, e titulo tabata “Awa cero y maishi rabo”. <ref>Folklore vastgelegd in „Juancho di Rooi Spokie” Manuscript gereed van Geermans boek. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 12-04-1965, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 31-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462589:mpeg21:p006</ref> Na April 1965, Jose a skirbi un buki, e titulo tabata “Juancho di Rooi Spokie” e la splica bon cla cu e buki no tin nada di haber cu politica, pero su amor pa e folklor, e cultura di Aruba. Durante hopi aña e tabata colecta informacion over de folklore vóór en na de komst van de olieindustrie pa skirbi un buki, su intencion tabata pa publicanan despues cu e bay cu pensioen, pero e no por a warda asina hopi mas. Gezaghebber di e tempo ey Sr. O. Henriquez a haya e prome exemplar pa lesa ===Invitacion di Gobernador Debrot=== Diadomingo 24 di oktober 1965 Gobernador di Antias di e tempo ey Señor Debrot, a invita algun escritor local pa un encuentro cu su persona kende tambe ta un escritor. Cada invitado a presenta na Gobernador nan bukinan. Jose Geerman tambe tabata un di e invitadonan, e no tabata solamente un politico, pero un escritor Arubano tambe. ===“Oh Lovely Moonlight” un poesia cu a wordo uza como letra pa un cancion=== Jose Geerman, banda di tabata un politico, un escritor di buki y articulo den corant, tabata tin mas talento, entre otro di skirbi letra pa cantica. Jose Geerman, te hasta a yega di haya un oferta for di un compania discografico Mericano, pa un cancion cu ela composita ” Oh lovely Moonlight” tambe nan a pidi Geerman pa manda mas composicion di cantica. “Oh Lovely Moonlight”, a wordo skirbi 30 aña prome pa Jose Geerman como un poesia tocante Moonlight, e poesia aki a wordo traduci na ingles y a wordo uza como letra di un cancion. El a manda esaki pa e compania discografico.<ref>„Oh lovely moonlight" Staten- en raadslid L. Geerman opplaat. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 25-10-1965, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 31-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462451:mpeg21:p006</ref> E prome persona cu a canta e cancion aki tabata Ernie Susser y esaki a wordo graba riba disco como prueba y a wordo manda pa e compania mericano. E compania tabata dispuesto pa graba e disco aki, pero a conseha Geerman pa busca un cantante mas conoci pa canta e cancion aki. ===Un proyecto di Jose Geerman “Masiduri”, su amor pa e naturalesa di Aruba=== Na Januari 1967, un grupo di miembro di Eilandsraad a haci un bishita na e herbebossing proyect na Miramar. E herbebossing proyect tabata inclui cu annualmente lo planta entre 2 mil pa 3 mil mata. E proyecto tabata mustrando hopi exitoso, mirando cu 80 porciento di e matanan a logra crece. Pa evita cu cabrito ta come e matanan, nan tabata wordo protegi pa barinan di zeta. E ultimo parti di e bishita di e miembronan di Eilandsraad, tabata Masiduri. Masiduri tabata un lugar hopi stima pa Jose Geerman. Jose Geerman a inicia e proyecto aki y su intencion tabata pa haci e area aki un natuurreservaat, caminda e flora y fauna hunto lo por wordo protegi. Na 1964 Señor Geerman como hefe di werkverschaffing a cuminsa cu e proyecto di Masiduri, conhuntamente cu e trahadonan di Werkverschaffing. Sr. Geerman su amor, aprecio y e empeño pa perserva e naturalesa di Aruba tabata hopi grandi. Jose Geerman kier a perserva e Aruba di antes pa futuro generacionnan. E amor grandi cu e tabata tin pa Aruba su naturalesa, a haci’e cuminsa cu e proyecto aki y hopi lihe a bira exitoso. Jose Geerman hunto cu e trahadonan di Werkverschaffing a haya un tereno di 60 hectare, prome stap tabata pa cera e tereno aki bon. Despues cu nan a haci e tereno aki limpi, nan a cuminsa planta matanan di Aruba. Tambe nan a traha un cas di torta y a pone varios articulonan di antes den e cas. Na 1967 tabata tin 1397 mata riba e tereno di Masiduri, di cual tabata tin almendra, guyaba, barba di joncuman, sorsaca, rucu, Karawara Spaño y varios otro mata tambe. Durante e bishita orguyosamente Sr. Jose Geerman a mustra su coleganan e mata di Eucalyptus cu e la manda busca for di Australia y cu tabata creciendo bon na Aruba. Sin lubida cu riba e tereno na Masiduri tin como 22 sorto di parha. Wawoe, totolica, barica geel, moffie, Gonzalito, chonchorogai etc. Segun Geerman, Masiduri a haya hopi atencion di LAGO y e idea tras di e proyecto aki tabata pa cuminsa trece e muchanan di scol na Masiduri pa asina siñanan mas di Aruba su naturalesa y e Aruba di antes. ===Jose Geerman a keda deteni, despues di accidentalmente a tira riba un hoben=== Diasabra 28 di october 1967, tabata un dia scur den bida di Sr. Geerman. Den oranan di merdia Jose Geerman a dicidi di bay dal algun drinks na un lugar na San Nicolas, e bario caminda e tabata biba. Jose Geerman despues di algun drinks a lanta pa bay paga su cuenta, aki ta caminda cu a sosode un accidente basta fastioso pa Sr. Geerman. Na momento cu e la hinca man den su saco, pa bay saca placa pa paga su cuenta, pa su mala suerte e revolver cu e tabata tin hinca den su saca di carson, sin cu e por a yuda a los un tiro y a herida un hoben cu ni conoce Sr. Geerman. E hoben A. Angela di 25 aña a keda herida na e parti abou di su barica.<ref>ONGELUKKIG TOEVAL Revolver statenlid afgegaan; man gewond Verdachte weer op vrije voeten. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 30-10-1967, p. 1. Geraadpleegd op Delpher op 31-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463761:mpeg21:p001</ref> Na momento cu Sr. Geerman a mira sanger, e la spanta y a sali na careda bay. E hoben a wordo hiba hospital pa tratamento medico, pero despues a resulta cu e herida no tabata serio. Polis a wordo pidi pa haci e investigacion. Jose Geerman kende tabata e tempo ey tabata un miembro independiente di Staten di Antiyas, un rato prome di e susedido e tabata tin un discussion cu yiu homber di un minister di Antiyas. Despues di un rato polis a bin topa cu Geerman sinta banda di lama na Grapefield. Geerman tabata poco bebi, e la keda deteni pa mas investigacion y diadomingo den careda di 1’or di merdia e la wordo laga den libertad. ===Aruba for di e constelacion Antiano=== Na e mesun aña aki, 1967, Jose Geerman kende pa hopi aña tabata pertenece na PPA, a dicidi di bira independiente y tabata di opinion cu Aruba mester sali for di Antias.<ref>Geerman wil Aruba uit Ned. Antillen. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 11-08-1967, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 31-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463589:mpeg21:p003</ref> Su deseo tabata pa Aruba sali for di e constelacion Antiano, pero keda den [[Reino Hulandes]]. ===Retiro for di partido PPA=== E tabata mira e futuro di Aruba den Antias Hulandes basta scur, Geerman tabata boga pa un Aruba banda di Corsou y no bou Corsou. Algun miembro di PPA a firma un acuerdo, sin consulta cu su persona, esaki tabata e motibo principal pa e la retira for di PPA.<ref>NAAR AANLEIDING VAN NIEUWE „BREDE BASIS" José Geerman uit P.P.A. getreden. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 31-07-1967, p. 1. Geraadpleegd op Delpher op 31-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463579:mpeg21:p001</ref> Segun su persona cu locual nan a firma, Corsou lo por tuma un posicion mas dominante contra Aruba. Esaki pa su persona sigur ta algo inaceptabel. Durante un reunion e la bisa, ” Pa loke ta trata Aruba, mi por asegura cu e repartimento di asientonan di gobierno di antiyas, lo ta e motibo principal pa den futuro desolve Antiyas Hulandes for di otro. Futuro lo demostra locual mi ta bisando.” Y despues di basta aña señor Geerman a haya rason. Na Aruba, e retiro di Geerman for di PPA sigur no a bin como sorpresa, paso Sr. Geerman ta conoci pa expresa su mes y tabata wordo mira como e zorgenkindje di P.P.A. caba, e tabata duna un impression di ta un politico cu no tabata baila riba tur tono. ===“Hot Latin Blood”, otro buki mas skirbi pa Jose Geerman=== Na 1968, Jose Geerman cu e uitgeverij Carlton Press Inc. na New York a pubica un buki yama “Hot Latin Blood” , e buki aki ta bay over di dos famia na Aruba.<ref>Hot Latin Blood Boek van José Geerman. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 30-12-1967, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 31-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463810:mpeg21:p005</ref> E buki aki su meta tabata pa e lesadonan haya sa mas di e bida diario di famianan na Aruba. E buki ta describi tambe e isla y su habitantenan. Esaki no tabata e unico buki, paso e tempo ey Geerman tabata trahando riba un buki di Antias hulandes, cu ta cuminsa cu e Ronde Tafel Conferentie. Carlton Press Inc,a describi Jose Geerman como un persona cu a biaha hopi, cu a conoce mundo y ta papia 4 idioma. Jose Geerman a sigui un curso di Journalistiek na Newspaper Instituut na Merca y tambe a bay curso na Bennet College. ===Jose Geerman a retira pa semper for di politica=== Sr Jose Geerman na Juni 1969, a dicidi di retira for di politica, despues di 20 aña di tabata un politico basta activo riba A.V.P. y despues P.P.A.<ref>Jose Geerman uit de politiek. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 26-06-1969, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 31-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463317:mpeg21:p005</ref> Jose Geerman a subi riba lista di A.V.P. na Maart 1949 y semper a sali na defensa di e homber chikito, e obrero, e naturalesa di Aruba etc. Na Juni 1969, Jose a dicidi di retira pa motibo di salud, e no por a sigui sirbi e pueblo mas y a gradici Aruba, muy en particularmente Antillas Hulandes y tur otro persona pa a dun’e un chens di por a sirbi Aruba y Antias. Aruba como eilandsraad lid y deputado. Pa Antiyas Hulandes pa a forma parti di Staten di Antias. ===Jose Geerman, un amante di naturalesa === Jose Geerman como un persona cu ta stima naturalesa a keda activo skirbiendo articulonan pa publicacion den corantnan. Entre otro un articulo cu e la skirbi, na Juli 1971, den cual e la expresa su rabia y dolor, mirando con LAGO tabata haciendo cu e poco naturalesa cu Aruba tin. Segun su persona LAGO y Shell tabata manda riba Antiyas Hulandes, na varios ocasion e la critica esaki caba y ta hayando dia pa dia mas rason. LAGO a daña e costa di Aruba, Segun e la skirbi den su articulo ” Prome a deposita resto di azeta y haci tur nos costa blanco preto preto. LAGO a carga santo blanco for di nos costa manera nan ta haya ta bon, no a tene cuenta cu e matanan di druif y ni cu nos naturalesa. E la sigui reclama cu Gobierno a duna LAGO un tereno pa traha un refineria, pero no pa haci y deshaci. Segun su persona LAGO a dempel e lagoen na [[Baby Beach]], caminda e piscadonan di San Nicolas tabata bay coy haas, tur e piscanan aki a muri.” Den su articulo e tabata roga autoridad pa bay mira kiko ta pasando cu e lagoen. Segun su persona LAGO a destrui e naturalesa por completo, como un persona cu ta aprecia e poco naturalesa cu Aruba tin, e la pidi pa stop di laga LAGO di sigui haci y deshaci cu e beachnan di San Nicolas, pa nan stop cu e practica destructivo aki. Na final di su articulo e la bisa “Laga nos tur juda spaar un poco di e naturaleza cu nos tin! Autoriad y pueblo di Aruba.. Man na Obra!” Jose Geerman Un amante di Naturaleza. ===Jose Geerman, un consehero, un persona critico=== Na 1974, e la acerca Betico Croes y Sr. Watty Vos kende e tempo ey tabata Minister, ambos a haya un telegram for di Jose Geerman den cual e ta pidinan pa interveni contra tur cu ta trapando of kier trapa riba derecho di e obreronan. ===Jose Geerman formando parti di e comision di 18 di maart 1976, institui pa Gobierno di Aruba=== Na cuminsamento di Maart 1976, e deputado di e tempo ey Sr. Nelson Oduber a instala un comission pa prepara y hinca un programa den otro, pa e celebracion di 18 di maart, na Stadion caminda a presenta e bandera y e himno oficial di Aruba. E comision tabata consisti di 13 persona entre otro, Godfried “Fifi” Eman como Presidente, Julio Maduro como vice presidente, Rufo Odor, Albert Eman, Holmo Henriquez, Maybelline Arends Croes, John Merryweather, Atan Lee, Rafael Estrada, Milo Croes, Augusto Croes y Jose Geerman. Pastoor Hendrikstraat, San Nicolas: Diasabra 5 di januari 1977, den oranan di mainta e curpa sin bida di Sr. Jose Geerman a wordo haya den su cas drumi riba un sofa. Sr. Geerman tabata tin 59 aña, E la wordo severamente maltrata cu un bloki y a fayece. E noticia aki a core hopi lihe rond di Aruba. Dilanti su cas tabata tin un multitud grandi di persona cu a bay mira pa nan mes kiko tabata pasando. ===Hopi lihe a detene un sospechoso=== Na prome instante autoridad no kier a duna mucho informacion encuanto e causa di su morto, pa motibo cu nan tabata bezig cu investigacion. E noticia di e morto di Señor Geerman a crea un consternacion grandi den e pueblo di Aruba. Hopi lihe a logra detene un sospechoso. Diadomingo 6 di Februari den careda di 6’or di atardi, Polis a detene R. Nicolaas como sospechoso den e caso di asesinato di Jose Geerman. R. Nicolaas pa algun aña atras tambe tabata riba lista como candidato pa e grupo di hobennan y regularmente por a mira R. Nicolaas den compania di e victima. E la keda deteni pa interogacion. ===Dos persona mas deteni como sospechoso=== Diadomingo pa dialuna e recherchenan cu tabata encarga cu e caso aki, a logra detene dos persona mas, cual ta M.H. y H.K. Mientrastanto e sospechoso R. Nicolaas a keda para ariba cu e no tin nada di haber cu e asesinato di Jose Geerman. E investigacion a sigui cana su caminda.E sospechosonan rM.H. y H.K. pa falta di purba nan a wordo laga hopi lihe bek den libertad. ===Entiero di Jose Geerman=== Diahuebs 10 di Februari 1977, a tuma luga e entiero di Jose Geerman, esaki tabata den careda di 4’or y mey di atardi, cu e la wordo hiba na su ultimo luga di sosiego. E entiero di Geerman tabata un entiero cu a haya hopi hende, hopi amigo y conocirnan di Jose a hibe na su ultimo luga di sosiego, cu ta e santana catolico na San Nicolas. Na e entiero por a mira, entre otro Betico Croes, Marco Bislip, Hilario “Lala” Angela y ex miembronan di Staten Ernst Finck y Fabian Kelly. Confesion di e prome sospechoso R. Nicolaas Diabierna 18 di februari, porfin e recherchenan a haya un confesion di e sospecho R. Nicolaas, cu hopi lihe despues di e asesinato di Jose Geerman a keda deteni. E la confesa cu na un forma hopi violento y cruel e la asesina Jose Geerman. Maske cu Recherchenan ya a haya un cantidad grandi di pruebanan tecnico contra Nicolaas, entre otro vingerprint riba un camisa di e sospechoso cu rastro di sanger humano. Esaki a wordo manda pa Gerechtelijk Laboratorium di Prof. Froenjes na Den Haag. Potret di Prof. Froenjes Dr. De Witte, kende ta e specialista di Sanger a informa autoridad local, cu e manchannan riba e camisa ta di sanger humano. Maske na prome instante e sospechoso a keda nenga, Dialuna 21 di februari 1977, e la confesa di a asesina Jose Geerman. ===Prome biaha cu e caso aki ta wordo atende den corte=== E la keda casi un aña cera prome cu su caso a bin dilanti. Diabierna 3 di februari 1978, e mester a presenta den corte. Fiscal a exigi 20 aña di castigo di prison, cuminsando for di e dia cu Nicolaas a wordo deteni cu ta 6 di februari 1977, esaki tabata e exigencia di Fiscal contra R. Nicolaas. E acusado R.Nicolaas cu na comienso di su detencion a admiti su culpabilidad, pero despues a cambia su declaracion, den corte a keda persisti cu e ta inocente. Hues su siguiente siman a keda di duna sentencia. E caso aki a haya hopi atencion di pueblo y tambe di e alumnonan di scol di polis. E caso a wordo trata extensamente, tur e sucedidonan a wordo describi for di e anochi prome cu e asesinato. Tur e declaracion di e acusado, di e testigonan y tambe di e 4 recherchenan cu tabata encarga cu e investigacion di e caso aki a wordo scucha. E acusado R. Nicolaas a wordo condena pa morto, subsidair doodslag, subsidair maltrato severo, cometi premedita cu morto como consecuencia. Subsidiair maltrato cometi cu un arma. Descripcion di e susedido, durante tratamento den corte. E caso aki pa e tempo ey, tabata un di e casonan mas complica y dificil den historia di Aruba y alavez misterioso. Especialmente si considera e asesino un persona cu e victima a duna di come, bebe y un luga di biba. Segun e acusado Nicolaas, e la admiti di a asesina Jose Geerman pa motibo cu e la wordo poni bou pression, castiga y golpinan cu e lo ricibi a pone cu e la firma, pero en realidad e ta inocente. ===Fiscal Arps di e tempo ey tabata convenci cu R. Nicolaas ta e asesino=== Fiscal Arps a acusa R. Nicolaas di a asesina intencionalmente y segun un plan prepara di antemano pa mata Jose Geerman den su cas, mientras e tabata drumi den su sofa. Segun fiscal, Nicolaas por a drenta e cas ya cu te cu un siman prome cu e asesinato e tabata biba den e cas aki y e cachonan conoce su persona caba y no lo blaf e. E tabata mescos cu un yiu pa Jose Geerman. E la kita dos shutter banda pariba di e cas y a drenta paden, e la haya Jose drumi riba un sofa den su sala, Nicolaas a comete e crimen cu un bloki of algo por estilo, e slanan cu Jose Geerman a ricibi tabata na e parti robes di su cabes y esaki tabata fatal y mas sigur Jose lo a muri al instante. Durante investigacion a bin topa cu restonan di cement na su heridanan, e cement aki lo mester ta di e bloki cu a wordo uza pa agredi señor Geerman na su cabes. E bloki mes, cu a wordo usa pa asesina Geerman, cual lo mester tin sanger y cabey na dje ainda, no a wordo haya. Autoridad a haya un spoor di un vingerprint di un duim di R. Nicolaas na momento cu lo a saca e shuttersnan di e bentana, pa drenta paden. Nicolaas a contesta cu esaki a pasa na momento cu e la bay mira paden. ===Tur investigacion ta mustra cu Nicolaas mes ta e asesino=== E raport di specialistanan tecnico a confirma cu e vingerprintnan haya, ta cuadra cu esun di e Nicolaas. E fiscal a mustra tambe cu a haya algun mancha chikito di sanger riba e paña cu Nicolaas a bisti e anochi aki. E abogado di R. Nicolaas a puntra si e pruebanan ta convence hues. E abogado a puntra cu si e declaracionnan di e polisnan ta prueba suficiente, segun e abogado, lastimamente cu na Aruba nan no por ni bisa exactamente ki ora un persona lo a fayece. Dia 10 di februari 1978, R. Nicolaas a sali liber di tur acusacion Riba 10 di februari 1978, Hues a dicta sentencia y R. Nicolaas di 28 aña a gana su caso, e la haya vrijspraak. E siman anterior durante e tratamento di e caso den corte, Fiscal a exigi 20 aña di castigo di prison y un siman despues den oranan di mainta Hues a haya cu e ponenciana contra R. Nicolaas, no ta legal y e pruebanan no ta convence su persona. Mientras cu R. Nicolas a wordo laga den libertad, fiscal a bira apela. Fiscal a apela, mesora despues di a scucha e sentencia di Hues den cual a duna R. Nicolaas vrijspraak. Fiscal su motibo tabata cu e sospechoso aki no tin un lugar fiho di biba y ultimo lo tabata biba den grotnan na San Nicolaas, pa ta sigur cu e acusado ta bon na altura di e apelacion aki y tambe e la wordo mesora poni riba papel y firma pa e acusado. R. Nicolaas a keda algun luna den libertad y lo mester a presenta den corte na November 1978, pero Hof a bolbe restrasa e tratamento di e caso di asesinato di Sr. Geerman, e rekmento di e caso tabata tin di haber cu e abogado nobo di R. Nicolaas. Abogado Sjiem fat tabata tin mester mas tempo pa studia e caso. Durante e prome caso den corte Nicolaas a wordo representa pa abogado Tjong Ajong, den cual hues a dun’e vrijspraak. Procureur General a duna ordo pa mesora detene R. Nicolaas Na momento cu e caso a keda posponi, Procureur General a duna ordo pa detene y cera R. Nicolaas te ora su caso bin dilanti riba e fecha nobo di 23 di januari 1979. Dia 23 di januari 1979, durante e tratamento di e caso Procureur General tambe a keda para riba 20 aña di castigo di prison cu anteriormente fiscal tambe a pidi pa R. Nicolaas, kende e tempo ey a cumpli 29 aña. E Procureur General ta haya cu ta prueba cu Nicolaas a asesina e ex politico, ex miembro di Staten Jose Geerman riba 5 di februari 1977 den su cas na [[Pastoor Hendrikstraat]]. E victima a wordo haya riba e dia aki den careda di 11’or di mainta, morto den un sofa. Segun raportnan di expertonan e lo a wordo asesina den careda di 4’or di marduga. ===Procureur General a baha pisa riba Nicolaas=== P.G. den corte a resumi tur locual a sosode for di dia 5 di februari 1977. Procureur General a ilustra tur e pruebanan cu nan a acumula contra Nicolaas demostrando su culpabilidad, entre otro e hecho cu riba e shuttersnan di glas a haya su fingerprints. E la saca e shuttersnan pa drenta den e cas di e victima, esaki segun expertonan. Tambe riba e jacket cu Nicolaas tabata tin bisti e anochi aki, nan a haya mancha di sanger cu ta cuadra cu e mesun sanger cu a wordo haya na e muraya den e cas di Jose. Nicolaas a bisa cu dia 24 di januari 1977 despues cu e la haya un pleito cu Jose, na e cas di Jose, su persona no a bolbe mas na e cas aki. P.G. tabata tin duda den esaki. E vingerprintnan riba e shuttersnan, segun e expertonan no ta mas bieu cu 1 of dos dia. P.G. a sigui bisa cu e ta haya cu un persona a wordo mata den un forma hopi inhumano, mientras cu e victima tabata simplemente drumi trankil den su cas. E victima nunca lo por a biba pensa cu un hende, cu e la duna di come, bebe y un luga di biba por a hasi algo asina cu ne. Pa e motibo aki P.G. a exigi 20 aña di castigo di prison. ===Abogado Sjiemfat pa dos ora largo defendiendo su cliente=== Abogado Sjiem Fat, e abogado defensor a hiba un defensa cu a dura dos ora y tabata hopi interesante. Segun e abogado e fingerprintsnan nan por ta di paden tambe y no necesariamente ta di pafo. muy bien por ta ora e lo por a habrinan, mirando cu e acusado a biba den e cas aki y regularmente tabata haci e shutternan limpi, segun e abogado Nicolaas mester a press riba nan paso tin di e shuttersnan aki cu no ta habri facil. Abogado defensor a lubida un aspecto hopi importante cu den e raport di e patholoog anatoom, no ta poni ki ora e victima a wordo asesina. E abogado a bin cu un declaracion di un testigo H. kende a bisa cu e anochi di 4 di februari 1977, H. a prepara cuminda pa Geerman, esaki den presencia di e homber di fam Q. kende a keda un rato mas mira baseball na Television y despues a bay su cas. Segun e abogado, e victima a keda su so cu e testigo H. y cu Jose Geerman mientrastanto lo por a pega soño tambe. E abogado ta haya cu den e proces verbaal no tin nada concreto cu no ta descarta cu e asesinato lo por a tuma lugar riba 4 y no 5 di februari 1977. E la sigui bisa cu niun hende no por sospecha cu e homber H. tambe lo por a comet’e e asesinato aki y despues bay su cas. Aki tin posibilidadnan real cu e dos personanan aki tambe lo por a asesina Jose Geerman. Despues e abogado a sigui riba explicacionnan di e diferente raportnan traha den cual entre otro vingerprint por keda basta largo marca. ===Abogado Sjiem fat pidiendo pa laga su cliente den libertad=== Por ultimo e abogado a haya cu tin hopi duda di e culpabilidad di su cliente y a pidi Hof pa laga su cliente den libertad. Despues cu Huesnan a retira pa delibera un rato riba e peticion di e abogado Sjiem Fat, e presidente di Hof a bin bek bisando cu hof a rechasa e peticion di abogado Sjiem Fat, Nicolaas ta keda cera. Segun e abogado su cliente a firma su culpabilidad despues di a wordo maltrata pa dos ora largo door di polis y durante e reconstruccion e la wordo bisa kiko e mester haci. E acusado a conta kiko tur e la haci riba e dia di 4 pa 5 di februari 1977 Den corte na momento cu hues a puntra R. Nicolaas si e ta culpabel di a asesina Señor Geerman, e la contesta cu e no a mata Jose Geerman. E la conta cu dia 4 di februari 1977 e tabata na su cas na Zeewijk, hunto cu e doño di e cas, cu ta famia Maduro y cu algun amigo di e famia, nan a sinta henter dia na cas dal betro e.o nan a bebe brandy, despues nan a sigui cu rum. ===E acusado a pasa varios caminda y a topa varios amigo=== E acusado a sigui conta cu mas den oranan di atardi, e la sali bay dal un keiro den e caya principal di San Nicolas. E tabata bashi y tabata tin solamente 5 pa 10 florin cu ne. Entre 8 ‘or y 8’or y mey ela bay bishita un bon amigo un tal Iri kende ta un meneer di scol y supuestamente e tabata yudando Nicolaas skirbi un buki. Su amigo Kock a yude cu 3 florin. Aki hues a remarca segun e raport di reclassering Iri a declara cu ela mira Nicolas despues di 11’or. E acusado a keda insisti cu e meste tabata prome cu 9’or paso Weg Fontein Rumshop ta cera 9’or. Segun Nicolaas ta na weg Fontein Rumshop e la bay cumpra un botter di rum. Prome cu ela bay di Iri su cas, e la bay cumpra dos cerbes pa nan bebe. E acusado a bisa cu banda di 9’or e la bay bishita un amigo di dje Jossy na weg Fontein, pero e no tabata na su cas. E lo a bay busca placa fia cerca Jossy. Despues cu e la sali for di Jossy su cas e la sigui, e la bay cumpra un botter di rum y dos coca cola. Na caminda e la topa bin topa cu Daal, Marcelo, Rombley y Arends y Oiky. Nan a manda dos of 3 rond, e la bebe dos of tres Cerbes. Na e momentonan ey ainda e tabata tin e botter di rum y e dos coca colanan. E acusado a conta cu despues di mey anochi e la bay dal un keiro den centro di San Nicolaas E la sigui conta cu unda cu e la bay e tabata den compania di sr. Kappel. Den careda di 11’or Kappel a bira burachi y e la hibe su cas. Na e cas di kappel e la dal 3 sigaria. Den careda di mey anochi e la bay bek den centro di San Nicolas, pero prome cu esey e la pasa su cas cambia paña. E la bisti su jacket di jeans pa motibo cu den e temporada ey anochi ta bira mas frieu. Bebiendo, topando amigo, tambe bendiendo y dealmento di marihuana Den e centro nocturno di San Nicolas durante su bueltanan den e cayanan, tur caminda e tabata topa cu amigonan, na China Clipper e la topa cu Joy, despues e la bay na Tropicana, e tabata tin poco marihuana cu ne y a haci deal di marihuana, asina e la haya 5 dollar plus 10 florin. Hues a remarca cu Joy a declara cu ta cu un papel di 25 fls e la paga, Nicolaas a nenga te cu e la bisa hues, cu e la fia Joy 5 florin. Asina segun su persona su anochi a sigui bebiendo alcohol, topa cu su amigonan, bendiendo su marihuana y haci deal pa bende mas marihuana, paso e no tabata tin tur e marihuana riba dje, pero na su cas e tabata tin mas. Segun su persona e la pasa cu un amigo den Pastoor Hendrikstraat Segun su persona despues cu e la caba di keiro den Centro di San Nicolaas, e la pasa den Pastoor Hendrikstraat, e tabata acompaña pa un amigo y segun un testigo enberdad nan a mir’e cu un amigo pasa den Pastoor Hendrikstraat, pero kiko a sosode exactamente e marduga di 5 di Februari 1977 a/ta keda un misterio. ===Riba 13 di februari 1979, hof a sentencia R. Nicolaas cu 15 aña di castigo di prison=== Un cos ta sigur, for di investigacionnan haci a sali na cla cu e paña cu e la bisti e anochi aki, tabata na sanger humano, e mesun sanger cu tabata gespart na muraya den cas di Jose Geerman. E parti di Pastoor Hendrikstraat pasa banda di cas di Jose Geerman pa bay su cas na Zeewijk, con y kiko a pasa keda misterio. Riba 13 di februari 1979, Hof na Corsou a dicta sentencia, e acusado R. Nicolaas a keda condena na un castigo di prison di 15 aña. Maske cu Procureur General y Fiscal Arps a pidi 20 aña di castigo di prison pa e asesinato aki, pero Hof no a haya cu tin prueba di asesinato, pero si a conclui cu ta trata di homicidio den cual riba 5 di februari 1977 Jose Geerman a bira e victima. Pa e motibo aki R. Nicolaas a haya 15 aña di castigo di prison. E aña aki a haci 44 aña cu Jose Geerman a bay sosega, nos di arubanative.com, nunca a conoce Sr. Jose Geerman y ni su famia, si e tabata casa, divorcia of si e tabata tin un famia. Tampoco nos no conoce e asesino, di fam Nicolaas si e ta bibo ainda, ni si e ta na Aruba. E ta un susedido cu lo bay den historia como un caso misterioso y dificil pa compronde. Den nos investigacion nos no a encontra e motibo real pakiko Nicolaas lo por a asesina Jose Geerman. *UPDATE 28 februari 2021: Na 1971, Jose Geerman, su ruman homber Simon Geerman tabata riba e prome lista di MEP, Betico e tempo ey semper tabata bishita Jose Geerman pa conseho y guia, como cu e tabata un politico grandi den su tempo. Alabes e tambe tabata un persona cu tabata kier a mira su isla liber, como partner igual den Reino Hulandes y no manera tempo di Antias bou di Corsou. R. Nicolaas a sinta su castigo te na aña 1988, despues a bay biba na Hulanda y na mei di aña 2005, e la wordo cruelmente asesina. *Update: 5 maart 2021 Sr. Jose Geerman tabata casa cu Sra. Marina de Veer y hunto nan a haya tres yiu, dos homber y un muhe. Gobierno di Aruba na 1995 a inicia un proyecto cu tabata un plan di e gobierno anterior, pero cu a keda para. E proyecto tabata nombra cayanan na baluartenan di Aruba. Riba 7 di september 1995, gobierno di Aruba a cambia e nomber di Congoweg pa [[Caya Jose Geerman]].<ref>Congoweg wordt Caya José Geerman. "Amigoe". Curaçao, 07-09-1995, p. 7. Geraadpleegd op Delpher op 31-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644937:mpeg21:p007</ref> Investigando y lesando informacionnan nos por a conclui cu Jose Geerman, tabata mustra di tabata un persona cu un caracter fuerte y tabata para na banda di e homber chikito, tambe e tabata un defensor di nos naturalesa, e tabata stima Aruba, su tradicionnan, su cultura etc. E tabata un persona cu kier a mira su isla keda perserva. Jose Geerman no tabata solamente un politico, pero un escritor, defensor di Aruba, un persona patriotico y tabata para pa locual e ta kere aden. Jose Geerman no tabata tin miedo di expresa su mes, pero di otro banda e tabata un persona humano cu a duna un otro di come, bebe y drumi y a wordo paga cu morto, un traicion hopi cruel. muhd6ge8and0yepeof8vzj0z42hig1v 192378 192377 2026-05-31T19:36:13Z Caribiana 8320 192378 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ {{Infobox politico| variante = a | nomber = Jose Geerman | nomber completo = | fecha nacemento = [[13 di mei]] [[1963]] | luga nacemento = {{ABW}} | fecha fayecimento = | luga fayecimento = | pais = {{ABW}} | partido = [[Partido di Pueblo Arubano]] (AVP) 1949-1957?<br>[[Partido Patriotico Arubano]] (PPA) 1957-1967 | titulo = | temporada1 = 1949-1951<br/> 1954/55? - 19? <br>1962 <br>1966- | funcion1 = Miembro di [[Parlamento di Antias Hulandes]] | temporada2 = 1951 | funcion2 = Diputado | website = }} '''Jose Geerman''' (☆ [[19 di mart|19 di maart]] [[1917]] na [[Aruba]] – † [[5 di febrüari|5 di februari]] [[1977]] na [[Pastoor Hendriksstraat]], [[San Nicolas]]) tabata un poeta y politico [[Aruba|Arubiano]]. E tabata miembro di [[Parlamento di Antias Hulandes]] di 19.. te 197? Ademas riba nivel insular, el a sirbi como diputado di Colegio Ehecutivo y como miembro di Conseho Insular. == Biografia == Jose Geerman tabata e di dos yiu di e cinco yiu di Bernard (Mo Dichi) Geerman (1886-1972). NOTES *[https://arubanative.com/2021/02/26/historia-di-aruba-un-gran-politico-na-aruba-a-wordo-asesina-cruelmente-pa-un-persona-cu-e-la-duna-di-come-bebe-y-a-dune-luga-di-drumi/ Un gran politico na Aruba], arubanative.com (26 februari 2021) Nos a dedica e historia aki na un gran Arubiano, un politico, defensor di e obreronan y di e naturalesa di Aruba. Un persona cu tabata tin hopi amor pa su isla, hopi ambicion, a skirbi buki, skirbi letra pa cancion y varios articulonan cu a keda publica den corantnan di antes, pero lamentabelmente na aña 1977 destino tabata tin un otro plan pa e gran persona aki. Den un forma hopi cruel y tristo e la wordo asesina, su asesino tabata un persona cu e la saca man yuda, pa despues e wordo paga cu morto. Jose Geerman a nace riba 19 di maart 1917, como hoben e la bay traha na L.A.G.O., pero hopi lihe Jose a ripara cu e tin un ambicion grandi den su bida, cual ta drenta den politica. Na aña 1949, e la tuma e reto grandi aki, durante su carera como politico e la ocupa varios funcionnan halto, entre otro deputado di Aruba, Miembro di Staten di Antias, Miembro di Eilandsraad di Aruba. Su prome eleccion tabata dia 17 di maart 1949, un eleccion cu tabata hopi importante y unico pa Aruba. Pa prome biaha cu Jose Geerman a bay riba un lista politico tabata e eleccion di 17 di maart 1949. Un eleccion completamente diferente na Aruba. Esaki tabata pa dos motibo, e elecion aki pa prome biaha e ser femenina biba na Aruba, por a eherce su derecho di vota y alabes nan por a postula nan mes tambe como candidato riba e partidonan politico. Señora Laura Wernet Paskel dfm tabata e dama cu a bringa pa muhenan na Aruba haya e derecho di voto y alabes tabata e prome dama cu a subi un lista politico. E otro motibo hopi importante tabata cu e elecion aki, di tres representante den Staten di Antiyas, Aruba a logra haya 8 asiento, mes tanto cu Corsou, den e Staten nobo di Antiyas. === Jose Geerman a bira miembro di Parlamento di Antias Hulandes === E dia di elecion mas cu 10 mil persona biba na Aruba a bay eherce nan derecho di voto, E resultado tabata A.V.P. a logra haya mayoria di asiento cu tabata 5 asiento y U.N.A. a haya tres asiento. E candidatonan cu a wordo escohi pa A.V.P. pa representa Aruba den e Staten di Antias, tabata Sr. J.Henny Eman (Henny bieu), Juan Irausquin, Porfirio Croes, Moses De Cuba y Jose Geerman. E otro tres representantenan tabata di U.N.A. tabata Felepito Tromp(ex gobernador), Dr. Dussenbroek y Mario Arends. Na augustus 1951, Jose Geerman a bira deputado di Eilandsraad y no por a keda ocupa e puesto di miembro di Staten di Antiyas y a wordo remplaza pa Dr. De la Fuente.<ref>VERVANGING GEERMAN. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 11-08-1951, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 31-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010402431:mpeg21:p003</ref> Despues di e kiebro den A.V.P., un grupo cu tabata riba lista di A.V.P. a bandona A.V.P. y a lanta P.P.A., hopi hende tabata specula e posicion di Sr. Jose Geerman, pero Shon A Eman na 1955 a bisa bon cla cu Jose Geerman ta un candidato fiel di A.V.P. y cu sigur no lo bandona e partido, Avp. E resultado di e elecion e aña ey, A.V.P. a haya dos asiento so den Staten di Antiyas, e dos asientonan aki a wordo ocupa pa Shon A Eman y Jose Geerman. Jose Geerman mester a retira prome como deputado pa por a ocupa e puesto di miembro di Staten di Antiyas. Na October 1957, Jose Geerman a bira malo y mester a bay Caracas pa un siman pa tratamento medico. ===Jose Geerman a bandona A.V.P. y a join P.P.A.=== E aña 1958 no tabata un aña facil pa Jose Geerman, despues di casi 10 aña di tabata un politico hopi activo den e fila di A.V.P., e la dicidi di distancia di e partido aki y join P.P.A. Sr. Geerman a bisa bon cla cu e por steun gobierno, pero e mester por cumpli cu e deseonan di e obreronan. SI no e no por steun e gobierno aki. Den ana 1959 el a bira miembro di directiva di PPA en was later tevens voorzitter van het districtsbestuur voor San Nicolas.<ref>NIEUW BESTUUR WOMENCLUB. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 12-12-1966, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 31-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463090:mpeg21:p005</ref> Riba lista di PPA el a obtene 592 voto personal pa eleccion 1958 pa Parlamento di Antias Hulandes.<ref>Hoeveel stemmen kregen de Arubaanse candidaten?. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 03-09-1958, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 31-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010405127:mpeg21:p005</ref> Riba nivel insular el a obtene 555 voto personal pa eleccion 1959 y un asiento den Conseho Insular, cual el a sa di mantene na 1963 cu votonan preferencial.<ref> Zo vielen de stemmen op Aruba Oranjestod.—De stemmen vielen ols volgt: P.P.A.. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 27-05-1959, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 31-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010997617:mpeg21:p005</ref> Na augustus 1962, Sr. Geerman despues di eleccion di dia 4 di juni 1962 a dicidi di no acepta e asiento di miembro di Parlamento di Antias mas y a bay Hulanda, cu verlof. Jacobo “Coco” Erasmus a tuma e asiento di miembro di Parlamento di Antias.<ref>Geerman bedankt als Statenlid. "Amigoe di Curacao". Willemstad, 09-08-1962. Geraadpleegd op Delpher op 31-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000213140:mpeg21:p007</ref> ===Preocupacion pa e desempleo creciente=== Sr. Geerman durante un reunion di eilandsraad na 1963, a pidi Gobierno pa no hunga politica di avestrus, pero e tabata sa bon cu Gobierno no lo stroba LAGO di introduci 40 ora di trabou pa siman, pa su trahadonan. Sr. Geerman tabata mas preocupa cu e desempleo creciente e tempo ey, pa motibo cu LAGO tabata lay off hende, durante reunion e la haci un pregunta si acaso e trahadonan cu a perde trabou na LAGO, no lo por bay traha na Hulanda. E opcion aki tabata simplemento un sugerencia, pa motibo cu e tempo ey, no tabata tin suficiente trahado na Hulanda y madre patria tabata importa trahado for di Spaña, Italia etc. ===Entrega di un peticion pa 40 ora di trabou pa siman=== Jose Geerman hunto cu mas miembro di fraccion di PPA, na 1964 a entrega un peticion na e presidente di Eilandsraad pa introduci 40 ora di trabou pa siman, pa tur obrero y tambe tur e trahadonan di gobierno. Pa haci esaki mescos cu recientemente a wordo introduci pa LAGO y SHELL. Na fin di 1964 Sr. Geerman a bira malo y prome siman di januari 1965, e la wordo interna na Hospital, dia 20 di Januari 1965, e la sali for di hospital, pero e tabata tin mester di hopi sosiego. ===Reunion di presupuesto 1965=== Durante tratamento di e presupuesto diamars 9 di februari 1965, Sr. Geerman ferozmente a expresa su mes, pa locual Hulanda tabata haci cu Antias, e tempo Hulanda tabata haci hopi dificil pa financia proyectonan na Antiyas, nan no tabata aproba tur proyecto di biaha, pero nan tabata studia cada proyecto apart y tabata dura masha hopi pa cada proyecto wordo financia. Pero ora di financia otro pais, nan no tabata haci asina dificil. Sr. Geerman a pidi pa Antiyas pone un representante ” estilo watchdog na Hulanda y na Brussels pa percura cu e financiamento bay mas lihe. E la propone na gobierno pa tur hende traha 8 ora pa dia y maximo 45 ora pa siman, ” tempo di catibu a pasa”. E la pidi Gobierno di Antiyas institui mas pronto cu ta posibel un comision pa stipula e gramatica, ortografia y vocabulario di Papiamento, pa motibo cu su persona ta skirbiendo un buki y ainda no tin reglanan pa skirbi Papiamento. Tambe e la pidi gobierno pa haci algo cu e tarifanan hopi halto di electricidad y hopi mas punto valioso cu e la trece dilanti pa trata na logra e felicidad y tranquilidad na Aruba. ===Jose Geerman como escritor=== Señor Geerman tabata tin varios hobby y un di nan tabata skirbi. Na 1961 el a publica pa prome biaha un articulo tocante folclor Arubano den revista Simadan, e titulo tabata “Awa cero y maishi rabo”. <ref>Folklore vastgelegd in „Juancho di Rooi Spokie” Manuscript gereed van Geermans boek. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 12-04-1965, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 31-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462589:mpeg21:p006</ref> Na April 1965, Jose a skirbi un buki, e titulo tabata “Juancho di Rooi Spokie” e la splica bon cla cu e buki no tin nada di haber cu politica, pero su amor pa e folklor, e cultura di Aruba. Durante hopi aña e tabata colecta informacion over de folklore vóór en na de komst van de olieindustrie pa skirbi un buki, su intencion tabata pa publicanan despues cu e bay cu pensioen, pero e no por a warda asina hopi mas. Gezaghebber di e tempo ey Sr. O. Henriquez a haya e prome exemplar pa lesa ===Invitacion di Gobernador Debrot=== Diadomingo 24 di oktober 1965 Gobernador di Antias di e tempo ey Señor Debrot, a invita algun escritor local pa un encuentro cu su persona kende tambe ta un escritor. Cada invitado a presenta na Gobernador nan bukinan. Jose Geerman tambe tabata un di e invitadonan, e no tabata solamente un politico, pero un escritor Arubano tambe. ===“Oh Lovely Moonlight” un poesia cu a wordo uza como letra pa un cancion=== Jose Geerman, banda di tabata un politico, un escritor di buki y articulo den corant, tabata tin mas talento, entre otro di skirbi letra pa cantica. Jose Geerman, te hasta a yega di haya un oferta for di un compania discografico Mericano, pa un cancion cu ela composita ” Oh lovely Moonlight” tambe nan a pidi Geerman pa manda mas composicion di cantica. “Oh Lovely Moonlight”, a wordo skirbi 30 aña prome pa Jose Geerman como un poesia tocante Moonlight, e poesia aki a wordo traduci na ingles y a wordo uza como letra di un cancion. El a manda esaki pa e compania discografico.<ref>„Oh lovely moonlight" Staten- en raadslid L. Geerman opplaat. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 25-10-1965, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 31-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462451:mpeg21:p006</ref> E prome persona cu a canta e cancion aki tabata Ernie Susser y esaki a wordo graba riba disco como prueba y a wordo manda pa e compania mericano. E compania tabata dispuesto pa graba e disco aki, pero a conseha Geerman pa busca un cantante mas conoci pa canta e cancion aki. ===Un proyecto di Jose Geerman “Masiduri”, su amor pa e naturalesa di Aruba=== Na Januari 1967, un grupo di miembro di Eilandsraad a haci un bishita na e herbebossing proyect na Miramar. E herbebossing proyect tabata inclui cu annualmente lo planta entre 2 mil pa 3 mil mata. E proyecto tabata mustrando hopi exitoso, mirando cu 80 porciento di e matanan a logra crece. Pa evita cu cabrito ta come e matanan, nan tabata wordo protegi pa barinan di zeta. E ultimo parti di e bishita di e miembronan di Eilandsraad, tabata Masiduri. Masiduri tabata un lugar hopi stima pa Jose Geerman. Jose Geerman a inicia e proyecto aki y su intencion tabata pa haci e area aki un natuurreservaat, caminda e flora y fauna hunto lo por wordo protegi. Na 1964 Señor Geerman como hefe di werkverschaffing a cuminsa cu e proyecto di Masiduri, conhuntamente cu e trahadonan di Werkverschaffing. Sr. Geerman su amor, aprecio y e empeño pa perserva e naturalesa di Aruba tabata hopi grandi. Jose Geerman kier a perserva e Aruba di antes pa futuro generacionnan. E amor grandi cu e tabata tin pa Aruba su naturalesa, a haci’e cuminsa cu e proyecto aki y hopi lihe a bira exitoso. Jose Geerman hunto cu e trahadonan di Werkverschaffing a haya un tereno di 60 hectare, prome stap tabata pa cera e tereno aki bon. Despues cu nan a haci e tereno aki limpi, nan a cuminsa planta matanan di Aruba. Tambe nan a traha un cas di torta y a pone varios articulonan di antes den e cas. Na 1967 tabata tin 1397 mata riba e tereno di Masiduri, di cual tabata tin almendra, guyaba, barba di joncuman, sorsaca, rucu, Karawara Spaño y varios otro mata tambe. Durante e bishita orguyosamente Sr. Jose Geerman a mustra su coleganan e mata di Eucalyptus cu e la manda busca for di Australia y cu tabata creciendo bon na Aruba. Sin lubida cu riba e tereno na Masiduri tin como 22 sorto di parha. Wawoe, totolica, barica geel, moffie, Gonzalito, chonchorogai etc. Segun Geerman, Masiduri a haya hopi atencion di LAGO y e idea tras di e proyecto aki tabata pa cuminsa trece e muchanan di scol na Masiduri pa asina siñanan mas di Aruba su naturalesa y e Aruba di antes. ===Jose Geerman a keda deteni, despues di accidentalmente a tira riba un hoben=== Diasabra 28 di october 1967, tabata un dia scur den bida di Sr. Geerman. Den oranan di merdia Jose Geerman a dicidi di bay dal algun drinks na un lugar na San Nicolas, e bario caminda e tabata biba. Jose Geerman despues di algun drinks a lanta pa bay paga su cuenta, aki ta caminda cu a sosode un accidente basta fastioso pa Sr. Geerman. Na momento cu e la hinca man den su saco, pa bay saca placa pa paga su cuenta, pa su mala suerte e revolver cu e tabata tin hinca den su saca di carson, sin cu e por a yuda a los un tiro y a herida un hoben cu ni conoce Sr. Geerman. E hoben A. Angela di 25 aña a keda herida na e parti abou di su barica.<ref>ONGELUKKIG TOEVAL Revolver statenlid afgegaan; man gewond Verdachte weer op vrije voeten. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 30-10-1967, p. 1. Geraadpleegd op Delpher op 31-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463761:mpeg21:p001</ref> Na momento cu Sr. Geerman a mira sanger, e la spanta y a sali na careda bay. E hoben a wordo hiba hospital pa tratamento medico, pero despues a resulta cu e herida no tabata serio. Polis a wordo pidi pa haci e investigacion. Jose Geerman kende tabata e tempo ey tabata un miembro independiente di Staten di Antiyas, un rato prome di e susedido e tabata tin un discussion cu yiu homber di un minister di Antiyas. Despues di un rato polis a bin topa cu Geerman sinta banda di lama na Grapefield. Geerman tabata poco bebi, e la keda deteni pa mas investigacion y diadomingo den careda di 1’or di merdia e la wordo laga den libertad. ===Aruba for di e constelacion Antiano=== Na e mesun aña aki, 1967, Jose Geerman kende pa hopi aña tabata pertenece na PPA, a dicidi di bira independiente y tabata di opinion cu Aruba mester sali for di Antias.<ref>Geerman wil Aruba uit Ned. Antillen. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 11-08-1967, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 31-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463589:mpeg21:p003</ref> Su deseo tabata pa Aruba sali for di e constelacion Antiano, pero keda den [[Reino Hulandes]]. ===Retiro for di partido PPA=== E tabata mira e futuro di Aruba den Antias Hulandes basta scur, Geerman tabata boga pa un Aruba banda di Corsou y no bou Corsou. Algun miembro di PPA a firma un acuerdo, sin consulta cu su persona, esaki tabata e motibo principal pa e la retira for di PPA.<ref>NAAR AANLEIDING VAN NIEUWE „BREDE BASIS" José Geerman uit P.P.A. getreden. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 31-07-1967, p. 1. Geraadpleegd op Delpher op 31-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463579:mpeg21:p001</ref> Segun su persona cu locual nan a firma, Corsou lo por tuma un posicion mas dominante contra Aruba. Esaki pa su persona sigur ta algo inaceptabel. Durante un reunion e la bisa, ” Pa loke ta trata Aruba, mi por asegura cu e repartimento di asientonan di gobierno di antiyas, lo ta e motibo principal pa den futuro desolve Antiyas Hulandes for di otro. Futuro lo demostra locual mi ta bisando.” Y despues di basta aña señor Geerman a haya rason. Na Aruba, e retiro di Geerman for di PPA sigur no a bin como sorpresa, paso Sr. Geerman ta conoci pa expresa su mes y tabata wordo mira como e zorgenkindje di P.P.A. caba, e tabata duna un impression di ta un politico cu no tabata baila riba tur tono. ===“Hot Latin Blood”, otro buki mas skirbi pa Jose Geerman=== Na 1968, Jose Geerman cu e uitgeverij Carlton Press Inc. na New York a pubica un buki yama “Hot Latin Blood” , e buki aki ta bay over di dos famia na Aruba.<ref>Hot Latin Blood Boek van José Geerman. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 30-12-1967, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 31-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463810:mpeg21:p005</ref> E buki aki su meta tabata pa e lesadonan haya sa mas di e bida diario di famianan na Aruba. E buki ta describi tambe e isla y su habitantenan. Esaki no tabata e unico buki, paso e tempo ey Geerman tabata trahando riba un buki di Antias hulandes, cu ta cuminsa cu e Ronde Tafel Conferentie. Carlton Press Inc,a describi Jose Geerman como un persona cu a biaha hopi, cu a conoce mundo y ta papia 4 idioma. Jose Geerman a sigui un curso di Journalistiek na Newspaper Instituut na Merca y tambe a bay curso na Bennet College. ===Jose Geerman a retira pa semper for di politica=== Sr Jose Geerman na Juni 1969, a dicidi di retira for di politica, despues di 20 aña di tabata un politico basta activo riba A.V.P. y despues P.P.A.<ref>Jose Geerman uit de politiek. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 26-06-1969, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 31-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463317:mpeg21:p005</ref> Jose Geerman a subi riba lista di A.V.P. na Maart 1949 y semper a sali na defensa di e homber chikito, e obrero, e naturalesa di Aruba etc. Na Juni 1969, Jose a dicidi di retira pa motibo di salud, e no por a sigui sirbi e pueblo mas y a gradici Aruba, muy en particularmente Antillas Hulandes y tur otro persona pa a dun’e un chens di por a sirbi Aruba y Antias. Aruba como eilandsraad lid y deputado. Pa Antiyas Hulandes pa a forma parti di Staten di Antias. ===Jose Geerman, un amante di naturalesa === Jose Geerman como un persona cu ta stima naturalesa a keda activo skirbiendo articulonan pa publicacion den corantnan. Entre otro un articulo cu e la skirbi, na Juli 1971, den cual e la expresa su rabia y dolor, mirando con LAGO tabata haciendo cu e poco naturalesa cu Aruba tin. Segun su persona LAGO y Shell tabata manda riba Antiyas Hulandes, na varios ocasion e la critica esaki caba y ta hayando dia pa dia mas rason. LAGO a daña e costa di Aruba, Segun e la skirbi den su articulo ” Prome a deposita resto di azeta y haci tur nos costa blanco preto preto. LAGO a carga santo blanco for di nos costa manera nan ta haya ta bon, no a tene cuenta cu e matanan di druif y ni cu nos naturalesa. E la sigui reclama cu Gobierno a duna LAGO un tereno pa traha un refineria, pero no pa haci y deshaci. Segun su persona LAGO a dempel e lagoen na [[Baby Beach]], caminda e piscadonan di San Nicolas tabata bay coy haas, tur e piscanan aki a muri.” Den su articulo e tabata roga autoridad pa bay mira kiko ta pasando cu e lagoen. Segun su persona LAGO a destrui e naturalesa por completo, como un persona cu ta aprecia e poco naturalesa cu Aruba tin, e la pidi pa stop di laga LAGO di sigui haci y deshaci cu e beachnan di San Nicolas, pa nan stop cu e practica destructivo aki. Na final di su articulo e la bisa “Laga nos tur juda spaar un poco di e naturaleza cu nos tin! Autoriad y pueblo di Aruba.. Man na Obra!” Jose Geerman Un amante di Naturaleza. ===Jose Geerman, un consehero, un persona critico=== Na 1974, e la acerca Betico Croes y Sr. Watty Vos kende e tempo ey tabata Minister, ambos a haya un telegram for di Jose Geerman den cual e ta pidinan pa interveni contra tur cu ta trapando of kier trapa riba derecho di e obreronan. ===Jose Geerman formando parti di e comision di 18 di maart 1976, institui pa Gobierno di Aruba=== Na cuminsamento di Maart 1976, e deputado di e tempo ey Sr. Nelson Oduber a instala un comission pa prepara y hinca un programa den otro, pa e celebracion di 18 di maart, na Stadion caminda a presenta e bandera y e himno oficial di Aruba. E comision tabata consisti di 13 persona entre otro, Godfried “Fifi” Eman como Presidente, Julio Maduro como vice presidente, Rufo Odor, Albert Eman, Holmo Henriquez, Maybelline Arends Croes, John Merryweather, Atan Lee, Rafael Estrada, Milo Croes, Augusto Croes y Jose Geerman. Pastoor Hendrikstraat, San Nicolas: Diasabra 5 di januari 1977, den oranan di mainta e curpa sin bida di Sr. Jose Geerman a wordo haya den su cas drumi riba un sofa. Sr. Geerman tabata tin 59 aña, E la wordo severamente maltrata cu un bloki y a fayece. E noticia aki a core hopi lihe rond di Aruba. Dilanti su cas tabata tin un multitud grandi di persona cu a bay mira pa nan mes kiko tabata pasando. ===Hopi lihe a detene un sospechoso=== Na prome instante autoridad no kier a duna mucho informacion encuanto e causa di su morto, pa motibo cu nan tabata bezig cu investigacion. E noticia di e morto di Señor Geerman a crea un consternacion grandi den e pueblo di Aruba. Hopi lihe a logra detene un sospechoso. Diadomingo 6 di Februari den careda di 6’or di atardi, Polis a detene R. Nicolaas como sospechoso den e caso di asesinato di Jose Geerman. R. Nicolaas pa algun aña atras tambe tabata riba lista como candidato pa e grupo di hobennan y regularmente por a mira R. Nicolaas den compania di e victima. E la keda deteni pa interogacion. ===Dos persona mas deteni como sospechoso=== Diadomingo pa dialuna e recherchenan cu tabata encarga cu e caso aki, a logra detene dos persona mas, cual ta M.H. y H.K. Mientrastanto e sospechoso R. Nicolaas a keda para ariba cu e no tin nada di haber cu e asesinato di Jose Geerman. E investigacion a sigui cana su caminda.E sospechosonan rM.H. y H.K. pa falta di purba nan a wordo laga hopi lihe bek den libertad. ===Entiero di Jose Geerman=== Diahuebs 10 di Februari 1977, a tuma luga e entiero di Jose Geerman, esaki tabata den careda di 4’or y mey di atardi, cu e la wordo hiba na su ultimo luga di sosiego. E entiero di Geerman tabata un entiero cu a haya hopi hende, hopi amigo y conocirnan di Jose a hibe na su ultimo luga di sosiego, cu ta e santana catolico na San Nicolas. Na e entiero por a mira, entre otro Betico Croes, Marco Bislip, Hilario “Lala” Angela y ex miembronan di Staten Ernst Finck y Fabian Kelly. Confesion di e prome sospechoso R. Nicolaas Diabierna 18 di februari, porfin e recherchenan a haya un confesion di e sospecho R. Nicolaas, cu hopi lihe despues di e asesinato di Jose Geerman a keda deteni. E la confesa cu na un forma hopi violento y cruel e la asesina Jose Geerman. Maske cu Recherchenan ya a haya un cantidad grandi di pruebanan tecnico contra Nicolaas, entre otro vingerprint riba un camisa di e sospechoso cu rastro di sanger humano. Esaki a wordo manda pa Gerechtelijk Laboratorium di Prof. Froenjes na Den Haag. Potret di Prof. Froenjes Dr. De Witte, kende ta e specialista di Sanger a informa autoridad local, cu e manchannan riba e camisa ta di sanger humano. Maske na prome instante e sospechoso a keda nenga, Dialuna 21 di februari 1977, e la confesa di a asesina Jose Geerman. ===Prome biaha cu e caso aki ta wordo atende den corte=== E la keda casi un aña cera prome cu su caso a bin dilanti. Diabierna 3 di februari 1978, e mester a presenta den corte. Fiscal a exigi 20 aña di castigo di prison, cuminsando for di e dia cu Nicolaas a wordo deteni cu ta 6 di februari 1977, esaki tabata e exigencia di Fiscal contra R. Nicolaas. E acusado R.Nicolaas cu na comienso di su detencion a admiti su culpabilidad, pero despues a cambia su declaracion, den corte a keda persisti cu e ta inocente. Hues su siguiente siman a keda di duna sentencia. E caso aki a haya hopi atencion di pueblo y tambe di e alumnonan di scol di polis. E caso a wordo trata extensamente, tur e sucedidonan a wordo describi for di e anochi prome cu e asesinato. Tur e declaracion di e acusado, di e testigonan y tambe di e 4 recherchenan cu tabata encarga cu e investigacion di e caso aki a wordo scucha. E acusado R. Nicolaas a wordo condena pa morto, subsidair doodslag, subsidair maltrato severo, cometi premedita cu morto como consecuencia. Subsidiair maltrato cometi cu un arma. Descripcion di e susedido, durante tratamento den corte. E caso aki pa e tempo ey, tabata un di e casonan mas complica y dificil den historia di Aruba y alavez misterioso. Especialmente si considera e asesino un persona cu e victima a duna di come, bebe y un luga di biba. Segun e acusado Nicolaas, e la admiti di a asesina Jose Geerman pa motibo cu e la wordo poni bou pression, castiga y golpinan cu e lo ricibi a pone cu e la firma, pero en realidad e ta inocente. ===Fiscal Arps di e tempo ey tabata convenci cu R. Nicolaas ta e asesino=== Fiscal Arps a acusa R. Nicolaas di a asesina intencionalmente y segun un plan prepara di antemano pa mata Jose Geerman den su cas, mientras e tabata drumi den su sofa. Segun fiscal, Nicolaas por a drenta e cas ya cu te cu un siman prome cu e asesinato e tabata biba den e cas aki y e cachonan conoce su persona caba y no lo blaf e. E tabata mescos cu un yiu pa Jose Geerman. E la kita dos shutter banda pariba di e cas y a drenta paden, e la haya Jose drumi riba un sofa den su sala, Nicolaas a comete e crimen cu un bloki of algo por estilo, e slanan cu Jose Geerman a ricibi tabata na e parti robes di su cabes y esaki tabata fatal y mas sigur Jose lo a muri al instante. Durante investigacion a bin topa cu restonan di cement na su heridanan, e cement aki lo mester ta di e bloki cu a wordo uza pa agredi señor Geerman na su cabes. E bloki mes, cu a wordo usa pa asesina Geerman, cual lo mester tin sanger y cabey na dje ainda, no a wordo haya. Autoridad a haya un spoor di un vingerprint di un duim di R. Nicolaas na momento cu lo a saca e shuttersnan di e bentana, pa drenta paden. Nicolaas a contesta cu esaki a pasa na momento cu e la bay mira paden. ===Tur investigacion ta mustra cu Nicolaas mes ta e asesino=== E raport di specialistanan tecnico a confirma cu e vingerprintnan haya, ta cuadra cu esun di e Nicolaas. E fiscal a mustra tambe cu a haya algun mancha chikito di sanger riba e paña cu Nicolaas a bisti e anochi aki. E abogado di R. Nicolaas a puntra si e pruebanan ta convence hues. E abogado a puntra cu si e declaracionnan di e polisnan ta prueba suficiente, segun e abogado, lastimamente cu na Aruba nan no por ni bisa exactamente ki ora un persona lo a fayece. Dia 10 di februari 1978, R. Nicolaas a sali liber di tur acusacion Riba 10 di februari 1978, Hues a dicta sentencia y R. Nicolaas di 28 aña a gana su caso, e la haya vrijspraak. E siman anterior durante e tratamento di e caso den corte, Fiscal a exigi 20 aña di castigo di prison y un siman despues den oranan di mainta Hues a haya cu e ponenciana contra R. Nicolaas, no ta legal y e pruebanan no ta convence su persona. Mientras cu R. Nicolas a wordo laga den libertad, fiscal a bira apela. Fiscal a apela, mesora despues di a scucha e sentencia di Hues den cual a duna R. Nicolaas vrijspraak. Fiscal su motibo tabata cu e sospechoso aki no tin un lugar fiho di biba y ultimo lo tabata biba den grotnan na San Nicolaas, pa ta sigur cu e acusado ta bon na altura di e apelacion aki y tambe e la wordo mesora poni riba papel y firma pa e acusado. R. Nicolaas a keda algun luna den libertad y lo mester a presenta den corte na November 1978, pero Hof a bolbe restrasa e tratamento di e caso di asesinato di Sr. Geerman, e rekmento di e caso tabata tin di haber cu e abogado nobo di R. Nicolaas. Abogado Sjiem fat tabata tin mester mas tempo pa studia e caso. Durante e prome caso den corte Nicolaas a wordo representa pa abogado Tjong Ajong, den cual hues a dun’e vrijspraak. Procureur General a duna ordo pa mesora detene R. Nicolaas Na momento cu e caso a keda posponi, Procureur General a duna ordo pa detene y cera R. Nicolaas te ora su caso bin dilanti riba e fecha nobo di 23 di januari 1979. Dia 23 di januari 1979, durante e tratamento di e caso Procureur General tambe a keda para riba 20 aña di castigo di prison cu anteriormente fiscal tambe a pidi pa R. Nicolaas, kende e tempo ey a cumpli 29 aña. E Procureur General ta haya cu ta prueba cu Nicolaas a asesina e ex politico, ex miembro di Staten Jose Geerman riba 5 di februari 1977 den su cas na [[Pastoor Hendrikstraat]]. E victima a wordo haya riba e dia aki den careda di 11’or di mainta, morto den un sofa. Segun raportnan di expertonan e lo a wordo asesina den careda di 4’or di marduga. ===Procureur General a baha pisa riba Nicolaas=== P.G. den corte a resumi tur locual a sosode for di dia 5 di februari 1977. Procureur General a ilustra tur e pruebanan cu nan a acumula contra Nicolaas demostrando su culpabilidad, entre otro e hecho cu riba e shuttersnan di glas a haya su fingerprints. E la saca e shuttersnan pa drenta den e cas di e victima, esaki segun expertonan. Tambe riba e jacket cu Nicolaas tabata tin bisti e anochi aki, nan a haya mancha di sanger cu ta cuadra cu e mesun sanger cu a wordo haya na e muraya den e cas di Jose. Nicolaas a bisa cu dia 24 di januari 1977 despues cu e la haya un pleito cu Jose, na e cas di Jose, su persona no a bolbe mas na e cas aki. P.G. tabata tin duda den esaki. E vingerprintnan riba e shuttersnan, segun e expertonan no ta mas bieu cu 1 of dos dia. P.G. a sigui bisa cu e ta haya cu un persona a wordo mata den un forma hopi inhumano, mientras cu e victima tabata simplemente drumi trankil den su cas. E victima nunca lo por a biba pensa cu un hende, cu e la duna di come, bebe y un luga di biba por a hasi algo asina cu ne. Pa e motibo aki P.G. a exigi 20 aña di castigo di prison. ===Abogado Sjiemfat pa dos ora largo defendiendo su cliente=== Abogado Sjiem Fat, e abogado defensor a hiba un defensa cu a dura dos ora y tabata hopi interesante. Segun e abogado e fingerprintsnan nan por ta di paden tambe y no necesariamente ta di pafo. muy bien por ta ora e lo por a habrinan, mirando cu e acusado a biba den e cas aki y regularmente tabata haci e shutternan limpi, segun e abogado Nicolaas mester a press riba nan paso tin di e shuttersnan aki cu no ta habri facil. Abogado defensor a lubida un aspecto hopi importante cu den e raport di e patholoog anatoom, no ta poni ki ora e victima a wordo asesina. E abogado a bin cu un declaracion di un testigo H. kende a bisa cu e anochi di 4 di februari 1977, H. a prepara cuminda pa Geerman, esaki den presencia di e homber di fam Q. kende a keda un rato mas mira baseball na Television y despues a bay su cas. Segun e abogado, e victima a keda su so cu e testigo H. y cu Jose Geerman mientrastanto lo por a pega soño tambe. E abogado ta haya cu den e proces verbaal no tin nada concreto cu no ta descarta cu e asesinato lo por a tuma lugar riba 4 y no 5 di februari 1977. E la sigui bisa cu niun hende no por sospecha cu e homber H. tambe lo por a comet’e e asesinato aki y despues bay su cas. Aki tin posibilidadnan real cu e dos personanan aki tambe lo por a asesina Jose Geerman. Despues e abogado a sigui riba explicacionnan di e diferente raportnan traha den cual entre otro vingerprint por keda basta largo marca. ===Abogado Sjiem fat pidiendo pa laga su cliente den libertad=== Por ultimo e abogado a haya cu tin hopi duda di e culpabilidad di su cliente y a pidi Hof pa laga su cliente den libertad. Despues cu Huesnan a retira pa delibera un rato riba e peticion di e abogado Sjiem Fat, e presidente di Hof a bin bek bisando cu hof a rechasa e peticion di abogado Sjiem Fat, Nicolaas ta keda cera. Segun e abogado su cliente a firma su culpabilidad despues di a wordo maltrata pa dos ora largo door di polis y durante e reconstruccion e la wordo bisa kiko e mester haci. E acusado a conta kiko tur e la haci riba e dia di 4 pa 5 di februari 1977 Den corte na momento cu hues a puntra R. Nicolaas si e ta culpabel di a asesina Señor Geerman, e la contesta cu e no a mata Jose Geerman. E la conta cu dia 4 di februari 1977 e tabata na su cas na Zeewijk, hunto cu e doño di e cas, cu ta famia Maduro y cu algun amigo di e famia, nan a sinta henter dia na cas dal betro e.o nan a bebe brandy, despues nan a sigui cu rum. ===E acusado a pasa varios caminda y a topa varios amigo=== E acusado a sigui conta cu mas den oranan di atardi, e la sali bay dal un keiro den e caya principal di San Nicolas. E tabata bashi y tabata tin solamente 5 pa 10 florin cu ne. Entre 8 ‘or y 8’or y mey ela bay bishita un bon amigo un tal Iri kende ta un meneer di scol y supuestamente e tabata yudando Nicolaas skirbi un buki. Su amigo Kock a yude cu 3 florin. Aki hues a remarca segun e raport di reclassering Iri a declara cu ela mira Nicolas despues di 11’or. E acusado a keda insisti cu e meste tabata prome cu 9’or paso Weg Fontein Rumshop ta cera 9’or. Segun Nicolaas ta na weg Fontein Rumshop e la bay cumpra un botter di rum. Prome cu ela bay di Iri su cas, e la bay cumpra dos cerbes pa nan bebe. E acusado a bisa cu banda di 9’or e la bay bishita un amigo di dje Jossy na weg Fontein, pero e no tabata na su cas. E lo a bay busca placa fia cerca Jossy. Despues cu e la sali for di Jossy su cas e la sigui, e la bay cumpra un botter di rum y dos coca cola. Na caminda e la topa bin topa cu Daal, Marcelo, Rombley y Arends y Oiky. Nan a manda dos of 3 rond, e la bebe dos of tres Cerbes. Na e momentonan ey ainda e tabata tin e botter di rum y e dos coca colanan. E acusado a conta cu despues di mey anochi e la bay dal un keiro den centro di San Nicolaas E la sigui conta cu unda cu e la bay e tabata den compania di sr. Kappel. Den careda di 11’or Kappel a bira burachi y e la hibe su cas. Na e cas di kappel e la dal 3 sigaria. Den careda di mey anochi e la bay bek den centro di San Nicolas, pero prome cu esey e la pasa su cas cambia paña. E la bisti su jacket di jeans pa motibo cu den e temporada ey anochi ta bira mas frieu. Bebiendo, topando amigo, tambe bendiendo y dealmento di marihuana Den e centro nocturno di San Nicolas durante su bueltanan den e cayanan, tur caminda e tabata topa cu amigonan, na China Clipper e la topa cu Joy, despues e la bay na Tropicana, e tabata tin poco marihuana cu ne y a haci deal di marihuana, asina e la haya 5 dollar plus 10 florin. Hues a remarca cu Joy a declara cu ta cu un papel di 25 fls e la paga, Nicolaas a nenga te cu e la bisa hues, cu e la fia Joy 5 florin. Asina segun su persona su anochi a sigui bebiendo alcohol, topa cu su amigonan, bendiendo su marihuana y haci deal pa bende mas marihuana, paso e no tabata tin tur e marihuana riba dje, pero na su cas e tabata tin mas. Segun su persona e la pasa cu un amigo den Pastoor Hendrikstraat Segun su persona despues cu e la caba di keiro den Centro di San Nicolaas, e la pasa den Pastoor Hendrikstraat, e tabata acompaña pa un amigo y segun un testigo enberdad nan a mir’e cu un amigo pasa den Pastoor Hendrikstraat, pero kiko a sosode exactamente e marduga di 5 di Februari 1977 a/ta keda un misterio. ===Riba 13 di februari 1979, hof a sentencia R. Nicolaas cu 15 aña di castigo di prison=== Un cos ta sigur, for di investigacionnan haci a sali na cla cu e paña cu e la bisti e anochi aki, tabata na sanger humano, e mesun sanger cu tabata gespart na muraya den cas di Jose Geerman. E parti di Pastoor Hendrikstraat pasa banda di cas di Jose Geerman pa bay su cas na Zeewijk, con y kiko a pasa keda misterio. Riba 13 di februari 1979, Hof na Corsou a dicta sentencia, e acusado R. Nicolaas a keda condena na un castigo di prison di 15 aña. Maske cu Procureur General y Fiscal Arps a pidi 20 aña di castigo di prison pa e asesinato aki, pero Hof no a haya cu tin prueba di asesinato, pero si a conclui cu ta trata di homicidio den cual riba 5 di februari 1977 Jose Geerman a bira e victima. Pa e motibo aki R. Nicolaas a haya 15 aña di castigo di prison. E aña aki a haci 44 aña cu Jose Geerman a bay sosega, nos di arubanative.com, nunca a conoce Sr. Jose Geerman y ni su famia, si e tabata casa, divorcia of si e tabata tin un famia. Tampoco nos no conoce e asesino, di fam Nicolaas si e ta bibo ainda, ni si e ta na Aruba. E ta un susedido cu lo bay den historia como un caso misterioso y dificil pa compronde. Den nos investigacion nos no a encontra e motibo real pakiko Nicolaas lo por a asesina Jose Geerman. *UPDATE 28 februari 2021: Na 1971, Jose Geerman, su ruman homber Simon Geerman tabata riba e prome lista di MEP, Betico e tempo ey semper tabata bishita Jose Geerman pa conseho y guia, como cu e tabata un politico grandi den su tempo. Alabes e tambe tabata un persona cu tabata kier a mira su isla liber, como partner igual den Reino Hulandes y no manera tempo di Antias bou di Corsou. R. Nicolaas a sinta su castigo te na aña 1988, despues a bay biba na Hulanda y na mei di aña 2005, e la wordo cruelmente asesina. *Update: 5 maart 2021 Sr. Jose Geerman tabata casa cu Sra. Marina de Veer y hunto nan a haya tres yiu, dos homber y un muhe. Gobierno di Aruba na 1995 a inicia un proyecto cu tabata un plan di e gobierno anterior, pero cu a keda para. E proyecto tabata nombra cayanan na baluartenan di Aruba. Riba 7 di september 1995, gobierno di Aruba a cambia e nomber di Congoweg pa [[Caya Jose Geerman]].<ref>Congoweg wordt Caya José Geerman. "Amigoe". Curaçao, 07-09-1995, p. 7. Geraadpleegd op Delpher op 31-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644937:mpeg21:p007</ref> Investigando y lesando informacionnan nos por a conclui cu Jose Geerman, tabata mustra di tabata un persona cu un caracter fuerte y tabata para na banda di e homber chikito, tambe e tabata un defensor di nos naturalesa, e tabata stima Aruba, su tradicionnan, su cultura etc. E tabata un persona cu kier a mira su isla keda perserva. Jose Geerman no tabata solamente un politico, pero un escritor, defensor di Aruba, un persona patriotico y tabata para pa locual e ta kere aden. Jose Geerman no tabata tin miedo di expresa su mes, pero di otro banda e tabata un persona humano cu a duna un otro di come, bebe y drumi y a wordo paga cu morto, un traicion hopi cruel. 178g6pwigwtwjz8chmlhwynde546q5n 192379 192378 2026-05-31T19:37:46Z Caribiana 8320 192379 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ {{Infobox politico| variante = a | nomber = Jose Geerman | nomber completo = | fecha nacemento = [[13 di mei]] [[1963]] | luga nacemento = {{ABW}} | fecha fayecimento = | luga fayecimento = | pais = {{ABW}} | partido = [[Partido di Pueblo Arubano]] (AVP) 1949-1957?<br>[[Partido Patriotico Arubano]] (PPA) 1957-1967 | titulo = | temporada1 = 1949-1951<br/> 1954/55? - 19? <br>1962 <br>1966- | funcion1 = Miembro di [[Parlamento di Antias Hulandes]] | temporada2 = 1951 | funcion2 = Diputado | website = }} '''Jose Geerman''' (☆ [[19 di mart|19 di maart]] [[1917]] na [[Aruba]] – † [[5 di febrüari|5 di februari]] [[1977]] na [[Pastoor Hendriksstraat]], [[San Nicolas]]) tabata un poeta y politico [[Aruba|Arubiano]]. Den ananan 1950 y 1960 el a wordo elegi miembro di [[Parlamento di Antias Hulandes]] na varios ocacion. Ademas riba nivel insular, el a sirbi como diputado di Colegio Ehecutivo y como miembro di Conseho Insular. == Biografia == Jose Geerman tabata e di dos yiu di e cinco yiu di Bernard (Mo Dichi) Geerman (1886-1972). NOTES *[https://arubanative.com/2021/02/26/historia-di-aruba-un-gran-politico-na-aruba-a-wordo-asesina-cruelmente-pa-un-persona-cu-e-la-duna-di-come-bebe-y-a-dune-luga-di-drumi/ Un gran politico na Aruba], arubanative.com (26 februari 2021) Nos a dedica e historia aki na un gran Arubiano, un politico, defensor di e obreronan y di e naturalesa di Aruba. Un persona cu tabata tin hopi amor pa su isla, hopi ambicion, a skirbi buki, skirbi letra pa cancion y varios articulonan cu a keda publica den corantnan di antes, pero lamentabelmente na aña 1977 destino tabata tin un otro plan pa e gran persona aki. Den un forma hopi cruel y tristo e la wordo asesina, su asesino tabata un persona cu e la saca man yuda, pa despues e wordo paga cu morto. Jose Geerman a nace riba 19 di maart 1917, como hoben e la bay traha na L.A.G.O., pero hopi lihe Jose a ripara cu e tin un ambicion grandi den su bida, cual ta drenta den politica. Na aña 1949, e la tuma e reto grandi aki, durante su carera como politico e la ocupa varios funcionnan halto, entre otro deputado di Aruba, Miembro di Staten di Antias, Miembro di Eilandsraad di Aruba. Su prome eleccion tabata dia 17 di maart 1949, un eleccion cu tabata hopi importante y unico pa Aruba. Pa prome biaha cu Jose Geerman a bay riba un lista politico tabata e eleccion di 17 di maart 1949. Un eleccion completamente diferente na Aruba. Esaki tabata pa dos motibo, e elecion aki pa prome biaha e ser femenina biba na Aruba, por a eherce su derecho di vota y alabes nan por a postula nan mes tambe como candidato riba e partidonan politico. Señora Laura Wernet Paskel dfm tabata e dama cu a bringa pa muhenan na Aruba haya e derecho di voto y alabes tabata e prome dama cu a subi un lista politico. E otro motibo hopi importante tabata cu e elecion aki, di tres representante den Staten di Antiyas, Aruba a logra haya 8 asiento, mes tanto cu Corsou, den e Staten nobo di Antiyas. === Jose Geerman a bira miembro di Parlamento di Antias Hulandes === E dia di elecion mas cu 10 mil persona biba na Aruba a bay eherce nan derecho di voto, E resultado tabata A.V.P. a logra haya mayoria di asiento cu tabata 5 asiento y U.N.A. a haya tres asiento. E candidatonan cu a wordo escohi pa A.V.P. pa representa Aruba den e Staten di Antias, tabata Sr. J.Henny Eman (Henny bieu), Juan Irausquin, Porfirio Croes, Moses De Cuba y Jose Geerman. E otro tres representantenan tabata di U.N.A. tabata Felepito Tromp(ex gobernador), Dr. Dussenbroek y Mario Arends. Na augustus 1951, Jose Geerman a bira deputado di Eilandsraad y no por a keda ocupa e puesto di miembro di Staten di Antiyas y a wordo remplaza pa Dr. De la Fuente.<ref>VERVANGING GEERMAN. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 11-08-1951, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 31-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010402431:mpeg21:p003</ref> Despues di e kiebro den A.V.P., un grupo cu tabata riba lista di A.V.P. a bandona A.V.P. y a lanta P.P.A., hopi hende tabata specula e posicion di Sr. Jose Geerman, pero Shon A Eman na 1955 a bisa bon cla cu Jose Geerman ta un candidato fiel di A.V.P. y cu sigur no lo bandona e partido, Avp. E resultado di e elecion e aña ey, A.V.P. a haya dos asiento so den Staten di Antiyas, e dos asientonan aki a wordo ocupa pa Shon A Eman y Jose Geerman. Jose Geerman mester a retira prome como deputado pa por a ocupa e puesto di miembro di Staten di Antiyas. Na October 1957, Jose Geerman a bira malo y mester a bay Caracas pa un siman pa tratamento medico. ===Jose Geerman a bandona A.V.P. y a join P.P.A.=== E aña 1958 no tabata un aña facil pa Jose Geerman, despues di casi 10 aña di tabata un politico hopi activo den e fila di A.V.P., e la dicidi di distancia di e partido aki y join P.P.A. Sr. Geerman a bisa bon cla cu e por steun gobierno, pero e mester por cumpli cu e deseonan di e obreronan. SI no e no por steun e gobierno aki. Den ana 1959 el a bira miembro di directiva di PPA en was later tevens voorzitter van het districtsbestuur voor San Nicolas.<ref>NIEUW BESTUUR WOMENCLUB. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 12-12-1966, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 31-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463090:mpeg21:p005</ref> Riba lista di PPA el a obtene 592 voto personal pa eleccion 1958 pa Parlamento di Antias Hulandes.<ref>Hoeveel stemmen kregen de Arubaanse candidaten?. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 03-09-1958, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 31-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010405127:mpeg21:p005</ref> Riba nivel insular el a obtene 555 voto personal pa eleccion 1959 y un asiento den Conseho Insular, cual el a sa di mantene na 1963 cu votonan preferencial.<ref> Zo vielen de stemmen op Aruba Oranjestod.—De stemmen vielen ols volgt: P.P.A.. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 27-05-1959, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 31-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010997617:mpeg21:p005</ref> Na augustus 1962, Sr. Geerman despues di eleccion di dia 4 di juni 1962 a dicidi di no acepta e asiento di miembro di Parlamento di Antias mas y a bay Hulanda, cu verlof. Jacobo “Coco” Erasmus a tuma e asiento di miembro di Parlamento di Antias.<ref>Geerman bedankt als Statenlid. "Amigoe di Curacao". Willemstad, 09-08-1962. Geraadpleegd op Delpher op 31-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000213140:mpeg21:p007</ref> ===Preocupacion pa e desempleo creciente=== Sr. Geerman durante un reunion di eilandsraad na 1963, a pidi Gobierno pa no hunga politica di avestrus, pero e tabata sa bon cu Gobierno no lo stroba LAGO di introduci 40 ora di trabou pa siman, pa su trahadonan. Sr. Geerman tabata mas preocupa cu e desempleo creciente e tempo ey, pa motibo cu LAGO tabata lay off hende, durante reunion e la haci un pregunta si acaso e trahadonan cu a perde trabou na LAGO, no lo por bay traha na Hulanda. E opcion aki tabata simplemento un sugerencia, pa motibo cu e tempo ey, no tabata tin suficiente trahado na Hulanda y madre patria tabata importa trahado for di Spaña, Italia etc. ===Entrega di un peticion pa 40 ora di trabou pa siman=== Jose Geerman hunto cu mas miembro di fraccion di PPA, na 1964 a entrega un peticion na e presidente di Eilandsraad pa introduci 40 ora di trabou pa siman, pa tur obrero y tambe tur e trahadonan di gobierno. Pa haci esaki mescos cu recientemente a wordo introduci pa LAGO y SHELL. Na fin di 1964 Sr. Geerman a bira malo y prome siman di januari 1965, e la wordo interna na Hospital, dia 20 di Januari 1965, e la sali for di hospital, pero e tabata tin mester di hopi sosiego. ===Reunion di presupuesto 1965=== Durante tratamento di e presupuesto diamars 9 di februari 1965, Sr. Geerman ferozmente a expresa su mes, pa locual Hulanda tabata haci cu Antias, e tempo Hulanda tabata haci hopi dificil pa financia proyectonan na Antiyas, nan no tabata aproba tur proyecto di biaha, pero nan tabata studia cada proyecto apart y tabata dura masha hopi pa cada proyecto wordo financia. Pero ora di financia otro pais, nan no tabata haci asina dificil. Sr. Geerman a pidi pa Antiyas pone un representante ” estilo watchdog na Hulanda y na Brussels pa percura cu e financiamento bay mas lihe. E la propone na gobierno pa tur hende traha 8 ora pa dia y maximo 45 ora pa siman, ” tempo di catibu a pasa”. E la pidi Gobierno di Antiyas institui mas pronto cu ta posibel un comision pa stipula e gramatica, ortografia y vocabulario di Papiamento, pa motibo cu su persona ta skirbiendo un buki y ainda no tin reglanan pa skirbi Papiamento. Tambe e la pidi gobierno pa haci algo cu e tarifanan hopi halto di electricidad y hopi mas punto valioso cu e la trece dilanti pa trata na logra e felicidad y tranquilidad na Aruba. ===Jose Geerman como escritor=== Señor Geerman tabata tin varios hobby y un di nan tabata skirbi. Na 1961 el a publica pa prome biaha un articulo tocante folclor Arubano den revista Simadan, e titulo tabata “Awa cero y maishi rabo”. <ref>Folklore vastgelegd in „Juancho di Rooi Spokie” Manuscript gereed van Geermans boek. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 12-04-1965, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 31-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462589:mpeg21:p006</ref> Na April 1965, Jose a skirbi un buki, e titulo tabata “Juancho di Rooi Spokie” e la splica bon cla cu e buki no tin nada di haber cu politica, pero su amor pa e folklor, e cultura di Aruba. Durante hopi aña e tabata colecta informacion over de folklore vóór en na de komst van de olieindustrie pa skirbi un buki, su intencion tabata pa publicanan despues cu e bay cu pensioen, pero e no por a warda asina hopi mas. Gezaghebber di e tempo ey Sr. O. Henriquez a haya e prome exemplar pa lesa ===Invitacion di Gobernador Debrot=== Diadomingo 24 di oktober 1965 Gobernador di Antias di e tempo ey Señor Debrot, a invita algun escritor local pa un encuentro cu su persona kende tambe ta un escritor. Cada invitado a presenta na Gobernador nan bukinan. Jose Geerman tambe tabata un di e invitadonan, e no tabata solamente un politico, pero un escritor Arubano tambe. ===“Oh Lovely Moonlight” un poesia cu a wordo uza como letra pa un cancion=== Jose Geerman, banda di tabata un politico, un escritor di buki y articulo den corant, tabata tin mas talento, entre otro di skirbi letra pa cantica. Jose Geerman, te hasta a yega di haya un oferta for di un compania discografico Mericano, pa un cancion cu ela composita ” Oh lovely Moonlight” tambe nan a pidi Geerman pa manda mas composicion di cantica. “Oh Lovely Moonlight”, a wordo skirbi 30 aña prome pa Jose Geerman como un poesia tocante Moonlight, e poesia aki a wordo traduci na ingles y a wordo uza como letra di un cancion. El a manda esaki pa e compania discografico.<ref>„Oh lovely moonlight" Staten- en raadslid L. Geerman opplaat. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 25-10-1965, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 31-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462451:mpeg21:p006</ref> E prome persona cu a canta e cancion aki tabata Ernie Susser y esaki a wordo graba riba disco como prueba y a wordo manda pa e compania mericano. E compania tabata dispuesto pa graba e disco aki, pero a conseha Geerman pa busca un cantante mas conoci pa canta e cancion aki. ===Un proyecto di Jose Geerman “Masiduri”, su amor pa e naturalesa di Aruba=== Na Januari 1967, un grupo di miembro di Eilandsraad a haci un bishita na e herbebossing proyect na Miramar. E herbebossing proyect tabata inclui cu annualmente lo planta entre 2 mil pa 3 mil mata. E proyecto tabata mustrando hopi exitoso, mirando cu 80 porciento di e matanan a logra crece. Pa evita cu cabrito ta come e matanan, nan tabata wordo protegi pa barinan di zeta. E ultimo parti di e bishita di e miembronan di Eilandsraad, tabata Masiduri. Masiduri tabata un lugar hopi stima pa Jose Geerman. Jose Geerman a inicia e proyecto aki y su intencion tabata pa haci e area aki un natuurreservaat, caminda e flora y fauna hunto lo por wordo protegi. Na 1964 Señor Geerman como hefe di werkverschaffing a cuminsa cu e proyecto di Masiduri, conhuntamente cu e trahadonan di Werkverschaffing. Sr. Geerman su amor, aprecio y e empeño pa perserva e naturalesa di Aruba tabata hopi grandi. Jose Geerman kier a perserva e Aruba di antes pa futuro generacionnan. E amor grandi cu e tabata tin pa Aruba su naturalesa, a haci’e cuminsa cu e proyecto aki y hopi lihe a bira exitoso. Jose Geerman hunto cu e trahadonan di Werkverschaffing a haya un tereno di 60 hectare, prome stap tabata pa cera e tereno aki bon. Despues cu nan a haci e tereno aki limpi, nan a cuminsa planta matanan di Aruba. Tambe nan a traha un cas di torta y a pone varios articulonan di antes den e cas. Na 1967 tabata tin 1397 mata riba e tereno di Masiduri, di cual tabata tin almendra, guyaba, barba di joncuman, sorsaca, rucu, Karawara Spaño y varios otro mata tambe. Durante e bishita orguyosamente Sr. Jose Geerman a mustra su coleganan e mata di Eucalyptus cu e la manda busca for di Australia y cu tabata creciendo bon na Aruba. Sin lubida cu riba e tereno na Masiduri tin como 22 sorto di parha. Wawoe, totolica, barica geel, moffie, Gonzalito, chonchorogai etc. Segun Geerman, Masiduri a haya hopi atencion di LAGO y e idea tras di e proyecto aki tabata pa cuminsa trece e muchanan di scol na Masiduri pa asina siñanan mas di Aruba su naturalesa y e Aruba di antes. ===Jose Geerman a keda deteni, despues di accidentalmente a tira riba un hoben=== Diasabra 28 di october 1967, tabata un dia scur den bida di Sr. Geerman. Den oranan di merdia Jose Geerman a dicidi di bay dal algun drinks na un lugar na San Nicolas, e bario caminda e tabata biba. Jose Geerman despues di algun drinks a lanta pa bay paga su cuenta, aki ta caminda cu a sosode un accidente basta fastioso pa Sr. Geerman. Na momento cu e la hinca man den su saco, pa bay saca placa pa paga su cuenta, pa su mala suerte e revolver cu e tabata tin hinca den su saca di carson, sin cu e por a yuda a los un tiro y a herida un hoben cu ni conoce Sr. Geerman. E hoben A. Angela di 25 aña a keda herida na e parti abou di su barica.<ref>ONGELUKKIG TOEVAL Revolver statenlid afgegaan; man gewond Verdachte weer op vrije voeten. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 30-10-1967, p. 1. Geraadpleegd op Delpher op 31-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463761:mpeg21:p001</ref> Na momento cu Sr. Geerman a mira sanger, e la spanta y a sali na careda bay. E hoben a wordo hiba hospital pa tratamento medico, pero despues a resulta cu e herida no tabata serio. Polis a wordo pidi pa haci e investigacion. Jose Geerman kende tabata e tempo ey tabata un miembro independiente di Staten di Antiyas, un rato prome di e susedido e tabata tin un discussion cu yiu homber di un minister di Antiyas. Despues di un rato polis a bin topa cu Geerman sinta banda di lama na Grapefield. Geerman tabata poco bebi, e la keda deteni pa mas investigacion y diadomingo den careda di 1’or di merdia e la wordo laga den libertad. ===Aruba for di e constelacion Antiano=== Na e mesun aña aki, 1967, Jose Geerman kende pa hopi aña tabata pertenece na PPA, a dicidi di bira independiente y tabata di opinion cu Aruba mester sali for di Antias.<ref>Geerman wil Aruba uit Ned. Antillen. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 11-08-1967, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 31-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463589:mpeg21:p003</ref> Su deseo tabata pa Aruba sali for di e constelacion Antiano, pero keda den [[Reino Hulandes]]. ===Retiro for di partido PPA=== E tabata mira e futuro di Aruba den Antias Hulandes basta scur, Geerman tabata boga pa un Aruba banda di Corsou y no bou Corsou. Algun miembro di PPA a firma un acuerdo, sin consulta cu su persona, esaki tabata e motibo principal pa e la retira for di PPA.<ref>NAAR AANLEIDING VAN NIEUWE „BREDE BASIS" José Geerman uit P.P.A. getreden. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 31-07-1967, p. 1. Geraadpleegd op Delpher op 31-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463579:mpeg21:p001</ref> Segun su persona cu locual nan a firma, Corsou lo por tuma un posicion mas dominante contra Aruba. Esaki pa su persona sigur ta algo inaceptabel. Durante un reunion e la bisa, ” Pa loke ta trata Aruba, mi por asegura cu e repartimento di asientonan di gobierno di antiyas, lo ta e motibo principal pa den futuro desolve Antiyas Hulandes for di otro. Futuro lo demostra locual mi ta bisando.” Y despues di basta aña señor Geerman a haya rason. Na Aruba, e retiro di Geerman for di PPA sigur no a bin como sorpresa, paso Sr. Geerman ta conoci pa expresa su mes y tabata wordo mira como e zorgenkindje di P.P.A. caba, e tabata duna un impression di ta un politico cu no tabata baila riba tur tono. ===“Hot Latin Blood”, otro buki mas skirbi pa Jose Geerman=== Na 1968, Jose Geerman cu e uitgeverij Carlton Press Inc. na New York a pubica un buki yama “Hot Latin Blood” , e buki aki ta bay over di dos famia na Aruba.<ref>Hot Latin Blood Boek van José Geerman. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 30-12-1967, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 31-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463810:mpeg21:p005</ref> E buki aki su meta tabata pa e lesadonan haya sa mas di e bida diario di famianan na Aruba. E buki ta describi tambe e isla y su habitantenan. Esaki no tabata e unico buki, paso e tempo ey Geerman tabata trahando riba un buki di Antias hulandes, cu ta cuminsa cu e Ronde Tafel Conferentie. Carlton Press Inc,a describi Jose Geerman como un persona cu a biaha hopi, cu a conoce mundo y ta papia 4 idioma. Jose Geerman a sigui un curso di Journalistiek na Newspaper Instituut na Merca y tambe a bay curso na Bennet College. ===Jose Geerman a retira pa semper for di politica=== Sr Jose Geerman na Juni 1969, a dicidi di retira for di politica, despues di 20 aña di tabata un politico basta activo riba A.V.P. y despues P.P.A.<ref>Jose Geerman uit de politiek. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 26-06-1969, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 31-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463317:mpeg21:p005</ref> Jose Geerman a subi riba lista di A.V.P. na Maart 1949 y semper a sali na defensa di e homber chikito, e obrero, e naturalesa di Aruba etc. Na Juni 1969, Jose a dicidi di retira pa motibo di salud, e no por a sigui sirbi e pueblo mas y a gradici Aruba, muy en particularmente Antillas Hulandes y tur otro persona pa a dun’e un chens di por a sirbi Aruba y Antias. Aruba como eilandsraad lid y deputado. Pa Antiyas Hulandes pa a forma parti di Staten di Antias. ===Jose Geerman, un amante di naturalesa === Jose Geerman como un persona cu ta stima naturalesa a keda activo skirbiendo articulonan pa publicacion den corantnan. Entre otro un articulo cu e la skirbi, na Juli 1971, den cual e la expresa su rabia y dolor, mirando con LAGO tabata haciendo cu e poco naturalesa cu Aruba tin. Segun su persona LAGO y Shell tabata manda riba Antiyas Hulandes, na varios ocasion e la critica esaki caba y ta hayando dia pa dia mas rason. LAGO a daña e costa di Aruba, Segun e la skirbi den su articulo ” Prome a deposita resto di azeta y haci tur nos costa blanco preto preto. LAGO a carga santo blanco for di nos costa manera nan ta haya ta bon, no a tene cuenta cu e matanan di druif y ni cu nos naturalesa. E la sigui reclama cu Gobierno a duna LAGO un tereno pa traha un refineria, pero no pa haci y deshaci. Segun su persona LAGO a dempel e lagoen na [[Baby Beach]], caminda e piscadonan di San Nicolas tabata bay coy haas, tur e piscanan aki a muri.” Den su articulo e tabata roga autoridad pa bay mira kiko ta pasando cu e lagoen. Segun su persona LAGO a destrui e naturalesa por completo, como un persona cu ta aprecia e poco naturalesa cu Aruba tin, e la pidi pa stop di laga LAGO di sigui haci y deshaci cu e beachnan di San Nicolas, pa nan stop cu e practica destructivo aki. Na final di su articulo e la bisa “Laga nos tur juda spaar un poco di e naturaleza cu nos tin! Autoriad y pueblo di Aruba.. Man na Obra!” Jose Geerman Un amante di Naturaleza. ===Jose Geerman, un consehero, un persona critico=== Na 1974, e la acerca Betico Croes y Sr. Watty Vos kende e tempo ey tabata Minister, ambos a haya un telegram for di Jose Geerman den cual e ta pidinan pa interveni contra tur cu ta trapando of kier trapa riba derecho di e obreronan. ===Jose Geerman formando parti di e comision di 18 di maart 1976, institui pa Gobierno di Aruba=== Na cuminsamento di Maart 1976, e deputado di e tempo ey Sr. Nelson Oduber a instala un comission pa prepara y hinca un programa den otro, pa e celebracion di 18 di maart, na Stadion caminda a presenta e bandera y e himno oficial di Aruba. E comision tabata consisti di 13 persona entre otro, Godfried “Fifi” Eman como Presidente, Julio Maduro como vice presidente, Rufo Odor, Albert Eman, Holmo Henriquez, Maybelline Arends Croes, John Merryweather, Atan Lee, Rafael Estrada, Milo Croes, Augusto Croes y Jose Geerman. Pastoor Hendrikstraat, San Nicolas: Diasabra 5 di januari 1977, den oranan di mainta e curpa sin bida di Sr. Jose Geerman a wordo haya den su cas drumi riba un sofa. Sr. Geerman tabata tin 59 aña, E la wordo severamente maltrata cu un bloki y a fayece. E noticia aki a core hopi lihe rond di Aruba. Dilanti su cas tabata tin un multitud grandi di persona cu a bay mira pa nan mes kiko tabata pasando. ===Hopi lihe a detene un sospechoso=== Na prome instante autoridad no kier a duna mucho informacion encuanto e causa di su morto, pa motibo cu nan tabata bezig cu investigacion. E noticia di e morto di Señor Geerman a crea un consternacion grandi den e pueblo di Aruba. Hopi lihe a logra detene un sospechoso. Diadomingo 6 di Februari den careda di 6’or di atardi, Polis a detene R. Nicolaas como sospechoso den e caso di asesinato di Jose Geerman. R. Nicolaas pa algun aña atras tambe tabata riba lista como candidato pa e grupo di hobennan y regularmente por a mira R. Nicolaas den compania di e victima. E la keda deteni pa interogacion. ===Dos persona mas deteni como sospechoso=== Diadomingo pa dialuna e recherchenan cu tabata encarga cu e caso aki, a logra detene dos persona mas, cual ta M.H. y H.K. Mientrastanto e sospechoso R. Nicolaas a keda para ariba cu e no tin nada di haber cu e asesinato di Jose Geerman. E investigacion a sigui cana su caminda.E sospechosonan rM.H. y H.K. pa falta di purba nan a wordo laga hopi lihe bek den libertad. ===Entiero di Jose Geerman=== Diahuebs 10 di Februari 1977, a tuma luga e entiero di Jose Geerman, esaki tabata den careda di 4’or y mey di atardi, cu e la wordo hiba na su ultimo luga di sosiego. E entiero di Geerman tabata un entiero cu a haya hopi hende, hopi amigo y conocirnan di Jose a hibe na su ultimo luga di sosiego, cu ta e santana catolico na San Nicolas. Na e entiero por a mira, entre otro Betico Croes, Marco Bislip, Hilario “Lala” Angela y ex miembronan di Staten Ernst Finck y Fabian Kelly. Confesion di e prome sospechoso R. Nicolaas Diabierna 18 di februari, porfin e recherchenan a haya un confesion di e sospecho R. Nicolaas, cu hopi lihe despues di e asesinato di Jose Geerman a keda deteni. E la confesa cu na un forma hopi violento y cruel e la asesina Jose Geerman. Maske cu Recherchenan ya a haya un cantidad grandi di pruebanan tecnico contra Nicolaas, entre otro vingerprint riba un camisa di e sospechoso cu rastro di sanger humano. Esaki a wordo manda pa Gerechtelijk Laboratorium di Prof. Froenjes na Den Haag. Potret di Prof. Froenjes Dr. De Witte, kende ta e specialista di Sanger a informa autoridad local, cu e manchannan riba e camisa ta di sanger humano. Maske na prome instante e sospechoso a keda nenga, Dialuna 21 di februari 1977, e la confesa di a asesina Jose Geerman. ===Prome biaha cu e caso aki ta wordo atende den corte=== E la keda casi un aña cera prome cu su caso a bin dilanti. Diabierna 3 di februari 1978, e mester a presenta den corte. Fiscal a exigi 20 aña di castigo di prison, cuminsando for di e dia cu Nicolaas a wordo deteni cu ta 6 di februari 1977, esaki tabata e exigencia di Fiscal contra R. Nicolaas. E acusado R.Nicolaas cu na comienso di su detencion a admiti su culpabilidad, pero despues a cambia su declaracion, den corte a keda persisti cu e ta inocente. Hues su siguiente siman a keda di duna sentencia. E caso aki a haya hopi atencion di pueblo y tambe di e alumnonan di scol di polis. E caso a wordo trata extensamente, tur e sucedidonan a wordo describi for di e anochi prome cu e asesinato. Tur e declaracion di e acusado, di e testigonan y tambe di e 4 recherchenan cu tabata encarga cu e investigacion di e caso aki a wordo scucha. E acusado R. Nicolaas a wordo condena pa morto, subsidair doodslag, subsidair maltrato severo, cometi premedita cu morto como consecuencia. Subsidiair maltrato cometi cu un arma. Descripcion di e susedido, durante tratamento den corte. E caso aki pa e tempo ey, tabata un di e casonan mas complica y dificil den historia di Aruba y alavez misterioso. Especialmente si considera e asesino un persona cu e victima a duna di come, bebe y un luga di biba. Segun e acusado Nicolaas, e la admiti di a asesina Jose Geerman pa motibo cu e la wordo poni bou pression, castiga y golpinan cu e lo ricibi a pone cu e la firma, pero en realidad e ta inocente. ===Fiscal Arps di e tempo ey tabata convenci cu R. Nicolaas ta e asesino=== Fiscal Arps a acusa R. Nicolaas di a asesina intencionalmente y segun un plan prepara di antemano pa mata Jose Geerman den su cas, mientras e tabata drumi den su sofa. Segun fiscal, Nicolaas por a drenta e cas ya cu te cu un siman prome cu e asesinato e tabata biba den e cas aki y e cachonan conoce su persona caba y no lo blaf e. E tabata mescos cu un yiu pa Jose Geerman. E la kita dos shutter banda pariba di e cas y a drenta paden, e la haya Jose drumi riba un sofa den su sala, Nicolaas a comete e crimen cu un bloki of algo por estilo, e slanan cu Jose Geerman a ricibi tabata na e parti robes di su cabes y esaki tabata fatal y mas sigur Jose lo a muri al instante. Durante investigacion a bin topa cu restonan di cement na su heridanan, e cement aki lo mester ta di e bloki cu a wordo uza pa agredi señor Geerman na su cabes. E bloki mes, cu a wordo usa pa asesina Geerman, cual lo mester tin sanger y cabey na dje ainda, no a wordo haya. Autoridad a haya un spoor di un vingerprint di un duim di R. Nicolaas na momento cu lo a saca e shuttersnan di e bentana, pa drenta paden. Nicolaas a contesta cu esaki a pasa na momento cu e la bay mira paden. ===Tur investigacion ta mustra cu Nicolaas mes ta e asesino=== E raport di specialistanan tecnico a confirma cu e vingerprintnan haya, ta cuadra cu esun di e Nicolaas. E fiscal a mustra tambe cu a haya algun mancha chikito di sanger riba e paña cu Nicolaas a bisti e anochi aki. E abogado di R. Nicolaas a puntra si e pruebanan ta convence hues. E abogado a puntra cu si e declaracionnan di e polisnan ta prueba suficiente, segun e abogado, lastimamente cu na Aruba nan no por ni bisa exactamente ki ora un persona lo a fayece. Dia 10 di februari 1978, R. Nicolaas a sali liber di tur acusacion Riba 10 di februari 1978, Hues a dicta sentencia y R. Nicolaas di 28 aña a gana su caso, e la haya vrijspraak. E siman anterior durante e tratamento di e caso den corte, Fiscal a exigi 20 aña di castigo di prison y un siman despues den oranan di mainta Hues a haya cu e ponenciana contra R. Nicolaas, no ta legal y e pruebanan no ta convence su persona. Mientras cu R. Nicolas a wordo laga den libertad, fiscal a bira apela. Fiscal a apela, mesora despues di a scucha e sentencia di Hues den cual a duna R. Nicolaas vrijspraak. Fiscal su motibo tabata cu e sospechoso aki no tin un lugar fiho di biba y ultimo lo tabata biba den grotnan na San Nicolaas, pa ta sigur cu e acusado ta bon na altura di e apelacion aki y tambe e la wordo mesora poni riba papel y firma pa e acusado. R. Nicolaas a keda algun luna den libertad y lo mester a presenta den corte na November 1978, pero Hof a bolbe restrasa e tratamento di e caso di asesinato di Sr. Geerman, e rekmento di e caso tabata tin di haber cu e abogado nobo di R. Nicolaas. Abogado Sjiem fat tabata tin mester mas tempo pa studia e caso. Durante e prome caso den corte Nicolaas a wordo representa pa abogado Tjong Ajong, den cual hues a dun’e vrijspraak. Procureur General a duna ordo pa mesora detene R. Nicolaas Na momento cu e caso a keda posponi, Procureur General a duna ordo pa detene y cera R. Nicolaas te ora su caso bin dilanti riba e fecha nobo di 23 di januari 1979. Dia 23 di januari 1979, durante e tratamento di e caso Procureur General tambe a keda para riba 20 aña di castigo di prison cu anteriormente fiscal tambe a pidi pa R. Nicolaas, kende e tempo ey a cumpli 29 aña. E Procureur General ta haya cu ta prueba cu Nicolaas a asesina e ex politico, ex miembro di Staten Jose Geerman riba 5 di februari 1977 den su cas na [[Pastoor Hendrikstraat]]. E victima a wordo haya riba e dia aki den careda di 11’or di mainta, morto den un sofa. Segun raportnan di expertonan e lo a wordo asesina den careda di 4’or di marduga. ===Procureur General a baha pisa riba Nicolaas=== P.G. den corte a resumi tur locual a sosode for di dia 5 di februari 1977. Procureur General a ilustra tur e pruebanan cu nan a acumula contra Nicolaas demostrando su culpabilidad, entre otro e hecho cu riba e shuttersnan di glas a haya su fingerprints. E la saca e shuttersnan pa drenta den e cas di e victima, esaki segun expertonan. Tambe riba e jacket cu Nicolaas tabata tin bisti e anochi aki, nan a haya mancha di sanger cu ta cuadra cu e mesun sanger cu a wordo haya na e muraya den e cas di Jose. Nicolaas a bisa cu dia 24 di januari 1977 despues cu e la haya un pleito cu Jose, na e cas di Jose, su persona no a bolbe mas na e cas aki. P.G. tabata tin duda den esaki. E vingerprintnan riba e shuttersnan, segun e expertonan no ta mas bieu cu 1 of dos dia. P.G. a sigui bisa cu e ta haya cu un persona a wordo mata den un forma hopi inhumano, mientras cu e victima tabata simplemente drumi trankil den su cas. E victima nunca lo por a biba pensa cu un hende, cu e la duna di come, bebe y un luga di biba por a hasi algo asina cu ne. Pa e motibo aki P.G. a exigi 20 aña di castigo di prison. ===Abogado Sjiemfat pa dos ora largo defendiendo su cliente=== Abogado Sjiem Fat, e abogado defensor a hiba un defensa cu a dura dos ora y tabata hopi interesante. Segun e abogado e fingerprintsnan nan por ta di paden tambe y no necesariamente ta di pafo. muy bien por ta ora e lo por a habrinan, mirando cu e acusado a biba den e cas aki y regularmente tabata haci e shutternan limpi, segun e abogado Nicolaas mester a press riba nan paso tin di e shuttersnan aki cu no ta habri facil. Abogado defensor a lubida un aspecto hopi importante cu den e raport di e patholoog anatoom, no ta poni ki ora e victima a wordo asesina. E abogado a bin cu un declaracion di un testigo H. kende a bisa cu e anochi di 4 di februari 1977, H. a prepara cuminda pa Geerman, esaki den presencia di e homber di fam Q. kende a keda un rato mas mira baseball na Television y despues a bay su cas. Segun e abogado, e victima a keda su so cu e testigo H. y cu Jose Geerman mientrastanto lo por a pega soño tambe. E abogado ta haya cu den e proces verbaal no tin nada concreto cu no ta descarta cu e asesinato lo por a tuma lugar riba 4 y no 5 di februari 1977. E la sigui bisa cu niun hende no por sospecha cu e homber H. tambe lo por a comet’e e asesinato aki y despues bay su cas. Aki tin posibilidadnan real cu e dos personanan aki tambe lo por a asesina Jose Geerman. Despues e abogado a sigui riba explicacionnan di e diferente raportnan traha den cual entre otro vingerprint por keda basta largo marca. ===Abogado Sjiem fat pidiendo pa laga su cliente den libertad=== Por ultimo e abogado a haya cu tin hopi duda di e culpabilidad di su cliente y a pidi Hof pa laga su cliente den libertad. Despues cu Huesnan a retira pa delibera un rato riba e peticion di e abogado Sjiem Fat, e presidente di Hof a bin bek bisando cu hof a rechasa e peticion di abogado Sjiem Fat, Nicolaas ta keda cera. Segun e abogado su cliente a firma su culpabilidad despues di a wordo maltrata pa dos ora largo door di polis y durante e reconstruccion e la wordo bisa kiko e mester haci. E acusado a conta kiko tur e la haci riba e dia di 4 pa 5 di februari 1977 Den corte na momento cu hues a puntra R. Nicolaas si e ta culpabel di a asesina Señor Geerman, e la contesta cu e no a mata Jose Geerman. E la conta cu dia 4 di februari 1977 e tabata na su cas na Zeewijk, hunto cu e doño di e cas, cu ta famia Maduro y cu algun amigo di e famia, nan a sinta henter dia na cas dal betro e.o nan a bebe brandy, despues nan a sigui cu rum. ===E acusado a pasa varios caminda y a topa varios amigo=== E acusado a sigui conta cu mas den oranan di atardi, e la sali bay dal un keiro den e caya principal di San Nicolas. E tabata bashi y tabata tin solamente 5 pa 10 florin cu ne. Entre 8 ‘or y 8’or y mey ela bay bishita un bon amigo un tal Iri kende ta un meneer di scol y supuestamente e tabata yudando Nicolaas skirbi un buki. Su amigo Kock a yude cu 3 florin. Aki hues a remarca segun e raport di reclassering Iri a declara cu ela mira Nicolas despues di 11’or. E acusado a keda insisti cu e meste tabata prome cu 9’or paso Weg Fontein Rumshop ta cera 9’or. Segun Nicolaas ta na weg Fontein Rumshop e la bay cumpra un botter di rum. Prome cu ela bay di Iri su cas, e la bay cumpra dos cerbes pa nan bebe. E acusado a bisa cu banda di 9’or e la bay bishita un amigo di dje Jossy na weg Fontein, pero e no tabata na su cas. E lo a bay busca placa fia cerca Jossy. Despues cu e la sali for di Jossy su cas e la sigui, e la bay cumpra un botter di rum y dos coca cola. Na caminda e la topa bin topa cu Daal, Marcelo, Rombley y Arends y Oiky. Nan a manda dos of 3 rond, e la bebe dos of tres Cerbes. Na e momentonan ey ainda e tabata tin e botter di rum y e dos coca colanan. E acusado a conta cu despues di mey anochi e la bay dal un keiro den centro di San Nicolaas E la sigui conta cu unda cu e la bay e tabata den compania di sr. Kappel. Den careda di 11’or Kappel a bira burachi y e la hibe su cas. Na e cas di kappel e la dal 3 sigaria. Den careda di mey anochi e la bay bek den centro di San Nicolas, pero prome cu esey e la pasa su cas cambia paña. E la bisti su jacket di jeans pa motibo cu den e temporada ey anochi ta bira mas frieu. Bebiendo, topando amigo, tambe bendiendo y dealmento di marihuana Den e centro nocturno di San Nicolas durante su bueltanan den e cayanan, tur caminda e tabata topa cu amigonan, na China Clipper e la topa cu Joy, despues e la bay na Tropicana, e tabata tin poco marihuana cu ne y a haci deal di marihuana, asina e la haya 5 dollar plus 10 florin. Hues a remarca cu Joy a declara cu ta cu un papel di 25 fls e la paga, Nicolaas a nenga te cu e la bisa hues, cu e la fia Joy 5 florin. Asina segun su persona su anochi a sigui bebiendo alcohol, topa cu su amigonan, bendiendo su marihuana y haci deal pa bende mas marihuana, paso e no tabata tin tur e marihuana riba dje, pero na su cas e tabata tin mas. Segun su persona e la pasa cu un amigo den Pastoor Hendrikstraat Segun su persona despues cu e la caba di keiro den Centro di San Nicolaas, e la pasa den Pastoor Hendrikstraat, e tabata acompaña pa un amigo y segun un testigo enberdad nan a mir’e cu un amigo pasa den Pastoor Hendrikstraat, pero kiko a sosode exactamente e marduga di 5 di Februari 1977 a/ta keda un misterio. ===Riba 13 di februari 1979, hof a sentencia R. Nicolaas cu 15 aña di castigo di prison=== Un cos ta sigur, for di investigacionnan haci a sali na cla cu e paña cu e la bisti e anochi aki, tabata na sanger humano, e mesun sanger cu tabata gespart na muraya den cas di Jose Geerman. E parti di Pastoor Hendrikstraat pasa banda di cas di Jose Geerman pa bay su cas na Zeewijk, con y kiko a pasa keda misterio. Riba 13 di februari 1979, Hof na Corsou a dicta sentencia, e acusado R. Nicolaas a keda condena na un castigo di prison di 15 aña. Maske cu Procureur General y Fiscal Arps a pidi 20 aña di castigo di prison pa e asesinato aki, pero Hof no a haya cu tin prueba di asesinato, pero si a conclui cu ta trata di homicidio den cual riba 5 di februari 1977 Jose Geerman a bira e victima. Pa e motibo aki R. Nicolaas a haya 15 aña di castigo di prison. E aña aki a haci 44 aña cu Jose Geerman a bay sosega, nos di arubanative.com, nunca a conoce Sr. Jose Geerman y ni su famia, si e tabata casa, divorcia of si e tabata tin un famia. Tampoco nos no conoce e asesino, di fam Nicolaas si e ta bibo ainda, ni si e ta na Aruba. E ta un susedido cu lo bay den historia como un caso misterioso y dificil pa compronde. Den nos investigacion nos no a encontra e motibo real pakiko Nicolaas lo por a asesina Jose Geerman. *UPDATE 28 februari 2021: Na 1971, Jose Geerman, su ruman homber Simon Geerman tabata riba e prome lista di MEP, Betico e tempo ey semper tabata bishita Jose Geerman pa conseho y guia, como cu e tabata un politico grandi den su tempo. Alabes e tambe tabata un persona cu tabata kier a mira su isla liber, como partner igual den Reino Hulandes y no manera tempo di Antias bou di Corsou. R. Nicolaas a sinta su castigo te na aña 1988, despues a bay biba na Hulanda y na mei di aña 2005, e la wordo cruelmente asesina. *Update: 5 maart 2021 Sr. Jose Geerman tabata casa cu Sra. Marina de Veer y hunto nan a haya tres yiu, dos homber y un muhe. Gobierno di Aruba na 1995 a inicia un proyecto cu tabata un plan di e gobierno anterior, pero cu a keda para. E proyecto tabata nombra cayanan na baluartenan di Aruba. Riba 7 di september 1995, gobierno di Aruba a cambia e nomber di Congoweg pa [[Caya Jose Geerman]].<ref>Congoweg wordt Caya José Geerman. "Amigoe". Curaçao, 07-09-1995, p. 7. Geraadpleegd op Delpher op 31-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644937:mpeg21:p007</ref> Investigando y lesando informacionnan nos por a conclui cu Jose Geerman, tabata mustra di tabata un persona cu un caracter fuerte y tabata para na banda di e homber chikito, tambe e tabata un defensor di nos naturalesa, e tabata stima Aruba, su tradicionnan, su cultura etc. E tabata un persona cu kier a mira su isla keda perserva. Jose Geerman no tabata solamente un politico, pero un escritor, defensor di Aruba, un persona patriotico y tabata para pa locual e ta kere aden. Jose Geerman no tabata tin miedo di expresa su mes, pero di otro banda e tabata un persona humano cu a duna un otro di come, bebe y drumi y a wordo paga cu morto, un traicion hopi cruel. mu62ybenyyp8fhptan0eb4u3pyumbxq 192380 192379 2026-05-31T19:41:18Z Caribiana 8320 /* Retiro for di partido PPA */ 192380 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ {{Infobox politico| variante = a | nomber = Jose Geerman | nomber completo = | fecha nacemento = [[13 di mei]] [[1963]] | luga nacemento = {{ABW}} | fecha fayecimento = | luga fayecimento = | pais = {{ABW}} | partido = [[Partido di Pueblo Arubano]] (AVP) 1949-1957?<br>[[Partido Patriotico Arubano]] (PPA) 1957-1967 | titulo = | temporada1 = 1949-1951<br/> 1954/55? - 19? <br>1962 <br>1966- | funcion1 = Miembro di [[Parlamento di Antias Hulandes]] | temporada2 = 1951 | funcion2 = Diputado | website = }} '''Jose Geerman''' (☆ [[19 di mart|19 di maart]] [[1917]] na [[Aruba]] – † [[5 di febrüari|5 di februari]] [[1977]] na [[Pastoor Hendriksstraat]], [[San Nicolas]]) tabata un poeta y politico [[Aruba|Arubiano]]. Den ananan 1950 y 1960 el a wordo elegi miembro di [[Parlamento di Antias Hulandes]] na varios ocacion. Ademas riba nivel insular, el a sirbi como diputado di Colegio Ehecutivo y como miembro di Conseho Insular. == Biografia == Jose Geerman tabata e di dos yiu di e cinco yiu di Bernard (Mo Dichi) Geerman (1886-1972). NOTES *[https://arubanative.com/2021/02/26/historia-di-aruba-un-gran-politico-na-aruba-a-wordo-asesina-cruelmente-pa-un-persona-cu-e-la-duna-di-come-bebe-y-a-dune-luga-di-drumi/ Un gran politico na Aruba], arubanative.com (26 februari 2021) Nos a dedica e historia aki na un gran Arubiano, un politico, defensor di e obreronan y di e naturalesa di Aruba. Un persona cu tabata tin hopi amor pa su isla, hopi ambicion, a skirbi buki, skirbi letra pa cancion y varios articulonan cu a keda publica den corantnan di antes, pero lamentabelmente na aña 1977 destino tabata tin un otro plan pa e gran persona aki. Den un forma hopi cruel y tristo e la wordo asesina, su asesino tabata un persona cu e la saca man yuda, pa despues e wordo paga cu morto. Jose Geerman a nace riba 19 di maart 1917, como hoben e la bay traha na L.A.G.O., pero hopi lihe Jose a ripara cu e tin un ambicion grandi den su bida, cual ta drenta den politica. Na aña 1949, e la tuma e reto grandi aki, durante su carera como politico e la ocupa varios funcionnan halto, entre otro deputado di Aruba, Miembro di Staten di Antias, Miembro di Eilandsraad di Aruba. Su prome eleccion tabata dia 17 di maart 1949, un eleccion cu tabata hopi importante y unico pa Aruba. Pa prome biaha cu Jose Geerman a bay riba un lista politico tabata e eleccion di 17 di maart 1949. Un eleccion completamente diferente na Aruba. Esaki tabata pa dos motibo, e elecion aki pa prome biaha e ser femenina biba na Aruba, por a eherce su derecho di vota y alabes nan por a postula nan mes tambe como candidato riba e partidonan politico. Señora Laura Wernet Paskel dfm tabata e dama cu a bringa pa muhenan na Aruba haya e derecho di voto y alabes tabata e prome dama cu a subi un lista politico. E otro motibo hopi importante tabata cu e elecion aki, di tres representante den Staten di Antiyas, Aruba a logra haya 8 asiento, mes tanto cu Corsou, den e Staten nobo di Antiyas. === Jose Geerman a bira miembro di Parlamento di Antias Hulandes === E dia di elecion mas cu 10 mil persona biba na Aruba a bay eherce nan derecho di voto, E resultado tabata A.V.P. a logra haya mayoria di asiento cu tabata 5 asiento y U.N.A. a haya tres asiento. E candidatonan cu a wordo escohi pa A.V.P. pa representa Aruba den e Staten di Antias, tabata Sr. J.Henny Eman (Henny bieu), Juan Irausquin, Porfirio Croes, Moses De Cuba y Jose Geerman. E otro tres representantenan tabata di U.N.A. tabata Felepito Tromp(ex gobernador), Dr. Dussenbroek y Mario Arends. Na augustus 1951, Jose Geerman a bira deputado di Eilandsraad y no por a keda ocupa e puesto di miembro di Staten di Antiyas y a wordo remplaza pa Dr. De la Fuente.<ref>VERVANGING GEERMAN. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 11-08-1951, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 31-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010402431:mpeg21:p003</ref> Despues di e kiebro den A.V.P., un grupo cu tabata riba lista di A.V.P. a bandona A.V.P. y a lanta P.P.A., hopi hende tabata specula e posicion di Sr. Jose Geerman, pero Shon A Eman na 1955 a bisa bon cla cu Jose Geerman ta un candidato fiel di A.V.P. y cu sigur no lo bandona e partido, Avp. E resultado di e elecion e aña ey, A.V.P. a haya dos asiento so den Staten di Antiyas, e dos asientonan aki a wordo ocupa pa Shon A Eman y Jose Geerman. Jose Geerman mester a retira prome como deputado pa por a ocupa e puesto di miembro di Staten di Antiyas. Na October 1957, Jose Geerman a bira malo y mester a bay Caracas pa un siman pa tratamento medico. ===Jose Geerman a bandona A.V.P. y a join P.P.A.=== E aña 1958 no tabata un aña facil pa Jose Geerman, despues di casi 10 aña di tabata un politico hopi activo den e fila di A.V.P., e la dicidi di distancia di e partido aki y join P.P.A. Sr. Geerman a bisa bon cla cu e por steun gobierno, pero e mester por cumpli cu e deseonan di e obreronan. SI no e no por steun e gobierno aki. Den ana 1959 el a bira miembro di directiva di PPA en was later tevens voorzitter van het districtsbestuur voor San Nicolas.<ref>NIEUW BESTUUR WOMENCLUB. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 12-12-1966, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 31-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463090:mpeg21:p005</ref> Riba lista di PPA el a obtene 592 voto personal pa eleccion 1958 pa Parlamento di Antias Hulandes.<ref>Hoeveel stemmen kregen de Arubaanse candidaten?. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 03-09-1958, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 31-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010405127:mpeg21:p005</ref> Riba nivel insular el a obtene 555 voto personal pa eleccion 1959 y un asiento den Conseho Insular, cual el a sa di mantene na 1963 cu votonan preferencial.<ref> Zo vielen de stemmen op Aruba Oranjestod.—De stemmen vielen ols volgt: P.P.A.. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 27-05-1959, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 31-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010997617:mpeg21:p005</ref> Na augustus 1962, Sr. Geerman despues di eleccion di dia 4 di juni 1962 a dicidi di no acepta e asiento di miembro di Parlamento di Antias mas y a bay Hulanda, cu verlof. Jacobo “Coco” Erasmus a tuma e asiento di miembro di Parlamento di Antias.<ref>Geerman bedankt als Statenlid. "Amigoe di Curacao". Willemstad, 09-08-1962. Geraadpleegd op Delpher op 31-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000213140:mpeg21:p007</ref> ===Preocupacion pa e desempleo creciente=== Sr. Geerman durante un reunion di eilandsraad na 1963, a pidi Gobierno pa no hunga politica di avestrus, pero e tabata sa bon cu Gobierno no lo stroba LAGO di introduci 40 ora di trabou pa siman, pa su trahadonan. Sr. Geerman tabata mas preocupa cu e desempleo creciente e tempo ey, pa motibo cu LAGO tabata lay off hende, durante reunion e la haci un pregunta si acaso e trahadonan cu a perde trabou na LAGO, no lo por bay traha na Hulanda. E opcion aki tabata simplemento un sugerencia, pa motibo cu e tempo ey, no tabata tin suficiente trahado na Hulanda y madre patria tabata importa trahado for di Spaña, Italia etc. ===Entrega di un peticion pa 40 ora di trabou pa siman=== Jose Geerman hunto cu mas miembro di fraccion di PPA, na 1964 a entrega un peticion na e presidente di Eilandsraad pa introduci 40 ora di trabou pa siman, pa tur obrero y tambe tur e trahadonan di gobierno. Pa haci esaki mescos cu recientemente a wordo introduci pa LAGO y SHELL. Na fin di 1964 Sr. Geerman a bira malo y prome siman di januari 1965, e la wordo interna na Hospital, dia 20 di Januari 1965, e la sali for di hospital, pero e tabata tin mester di hopi sosiego. ===Reunion di presupuesto 1965=== Durante tratamento di e presupuesto diamars 9 di februari 1965, Sr. Geerman ferozmente a expresa su mes, pa locual Hulanda tabata haci cu Antias, e tempo Hulanda tabata haci hopi dificil pa financia proyectonan na Antiyas, nan no tabata aproba tur proyecto di biaha, pero nan tabata studia cada proyecto apart y tabata dura masha hopi pa cada proyecto wordo financia. Pero ora di financia otro pais, nan no tabata haci asina dificil. Sr. Geerman a pidi pa Antiyas pone un representante ” estilo watchdog na Hulanda y na Brussels pa percura cu e financiamento bay mas lihe. E la propone na gobierno pa tur hende traha 8 ora pa dia y maximo 45 ora pa siman, ” tempo di catibu a pasa”. E la pidi Gobierno di Antiyas institui mas pronto cu ta posibel un comision pa stipula e gramatica, ortografia y vocabulario di Papiamento, pa motibo cu su persona ta skirbiendo un buki y ainda no tin reglanan pa skirbi Papiamento. Tambe e la pidi gobierno pa haci algo cu e tarifanan hopi halto di electricidad y hopi mas punto valioso cu e la trece dilanti pa trata na logra e felicidad y tranquilidad na Aruba. ===Jose Geerman como escritor=== Señor Geerman tabata tin varios hobby y un di nan tabata skirbi. Na 1961 el a publica pa prome biaha un articulo tocante folclor Arubano den revista Simadan, e titulo tabata “Awa cero y maishi rabo”. <ref>Folklore vastgelegd in „Juancho di Rooi Spokie” Manuscript gereed van Geermans boek. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 12-04-1965, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 31-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462589:mpeg21:p006</ref> Na April 1965, Jose a skirbi un buki, e titulo tabata “Juancho di Rooi Spokie” e la splica bon cla cu e buki no tin nada di haber cu politica, pero su amor pa e folklor, e cultura di Aruba. Durante hopi aña e tabata colecta informacion over de folklore vóór en na de komst van de olieindustrie pa skirbi un buki, su intencion tabata pa publicanan despues cu e bay cu pensioen, pero e no por a warda asina hopi mas. Gezaghebber di e tempo ey Sr. O. Henriquez a haya e prome exemplar pa lesa ===Invitacion di Gobernador Debrot=== Diadomingo 24 di oktober 1965 Gobernador di Antias di e tempo ey Señor Debrot, a invita algun escritor local pa un encuentro cu su persona kende tambe ta un escritor. Cada invitado a presenta na Gobernador nan bukinan. Jose Geerman tambe tabata un di e invitadonan, e no tabata solamente un politico, pero un escritor Arubano tambe. ===“Oh Lovely Moonlight” un poesia cu a wordo uza como letra pa un cancion=== Jose Geerman, banda di tabata un politico, un escritor di buki y articulo den corant, tabata tin mas talento, entre otro di skirbi letra pa cantica. Jose Geerman, te hasta a yega di haya un oferta for di un compania discografico Mericano, pa un cancion cu ela composita ” Oh lovely Moonlight” tambe nan a pidi Geerman pa manda mas composicion di cantica. “Oh Lovely Moonlight”, a wordo skirbi 30 aña prome pa Jose Geerman como un poesia tocante Moonlight, e poesia aki a wordo traduci na ingles y a wordo uza como letra di un cancion. El a manda esaki pa e compania discografico.<ref>„Oh lovely moonlight" Staten- en raadslid L. Geerman opplaat. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 25-10-1965, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 31-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462451:mpeg21:p006</ref> E prome persona cu a canta e cancion aki tabata Ernie Susser y esaki a wordo graba riba disco como prueba y a wordo manda pa e compania mericano. E compania tabata dispuesto pa graba e disco aki, pero a conseha Geerman pa busca un cantante mas conoci pa canta e cancion aki. ===Un proyecto di Jose Geerman “Masiduri”, su amor pa e naturalesa di Aruba=== Na Januari 1967, un grupo di miembro di Eilandsraad a haci un bishita na e herbebossing proyect na Miramar. E herbebossing proyect tabata inclui cu annualmente lo planta entre 2 mil pa 3 mil mata. E proyecto tabata mustrando hopi exitoso, mirando cu 80 porciento di e matanan a logra crece. Pa evita cu cabrito ta come e matanan, nan tabata wordo protegi pa barinan di zeta. E ultimo parti di e bishita di e miembronan di Eilandsraad, tabata Masiduri. Masiduri tabata un lugar hopi stima pa Jose Geerman. Jose Geerman a inicia e proyecto aki y su intencion tabata pa haci e area aki un natuurreservaat, caminda e flora y fauna hunto lo por wordo protegi. Na 1964 Señor Geerman como hefe di werkverschaffing a cuminsa cu e proyecto di Masiduri, conhuntamente cu e trahadonan di Werkverschaffing. Sr. Geerman su amor, aprecio y e empeño pa perserva e naturalesa di Aruba tabata hopi grandi. Jose Geerman kier a perserva e Aruba di antes pa futuro generacionnan. E amor grandi cu e tabata tin pa Aruba su naturalesa, a haci’e cuminsa cu e proyecto aki y hopi lihe a bira exitoso. Jose Geerman hunto cu e trahadonan di Werkverschaffing a haya un tereno di 60 hectare, prome stap tabata pa cera e tereno aki bon. Despues cu nan a haci e tereno aki limpi, nan a cuminsa planta matanan di Aruba. Tambe nan a traha un cas di torta y a pone varios articulonan di antes den e cas. Na 1967 tabata tin 1397 mata riba e tereno di Masiduri, di cual tabata tin almendra, guyaba, barba di joncuman, sorsaca, rucu, Karawara Spaño y varios otro mata tambe. Durante e bishita orguyosamente Sr. Jose Geerman a mustra su coleganan e mata di Eucalyptus cu e la manda busca for di Australia y cu tabata creciendo bon na Aruba. Sin lubida cu riba e tereno na Masiduri tin como 22 sorto di parha. Wawoe, totolica, barica geel, moffie, Gonzalito, chonchorogai etc. Segun Geerman, Masiduri a haya hopi atencion di LAGO y e idea tras di e proyecto aki tabata pa cuminsa trece e muchanan di scol na Masiduri pa asina siñanan mas di Aruba su naturalesa y e Aruba di antes. ===Jose Geerman a keda deteni, despues di accidentalmente a tira riba un hoben=== Diasabra 28 di october 1967, tabata un dia scur den bida di Sr. Geerman. Den oranan di merdia Jose Geerman a dicidi di bay dal algun drinks na un lugar na San Nicolas, e bario caminda e tabata biba. Jose Geerman despues di algun drinks a lanta pa bay paga su cuenta, aki ta caminda cu a sosode un accidente basta fastioso pa Sr. Geerman. Na momento cu e la hinca man den su saco, pa bay saca placa pa paga su cuenta, pa su mala suerte e revolver cu e tabata tin hinca den su saca di carson, sin cu e por a yuda a los un tiro y a herida un hoben cu ni conoce Sr. Geerman. E hoben A. Angela di 25 aña a keda herida na e parti abou di su barica.<ref>ONGELUKKIG TOEVAL Revolver statenlid afgegaan; man gewond Verdachte weer op vrije voeten. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 30-10-1967, p. 1. Geraadpleegd op Delpher op 31-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463761:mpeg21:p001</ref> Na momento cu Sr. Geerman a mira sanger, e la spanta y a sali na careda bay. E hoben a wordo hiba hospital pa tratamento medico, pero despues a resulta cu e herida no tabata serio. Polis a wordo pidi pa haci e investigacion. Jose Geerman kende tabata e tempo ey tabata un miembro independiente di Staten di Antiyas, un rato prome di e susedido e tabata tin un discussion cu yiu homber di un minister di Antiyas. Despues di un rato polis a bin topa cu Geerman sinta banda di lama na Grapefield. Geerman tabata poco bebi, e la keda deteni pa mas investigacion y diadomingo den careda di 1’or di merdia e la wordo laga den libertad. ===Aruba for di e constelacion Antiano=== Na e mesun aña aki, 1967, Jose Geerman kende pa hopi aña tabata pertenece na PPA, a dicidi di bira independiente y tabata di opinion cu Aruba mester sali for di Antias.<ref>Geerman wil Aruba uit Ned. Antillen. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 11-08-1967, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 31-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463589:mpeg21:p003</ref> Su deseo tabata pa Aruba sali for di e constelacion Antiano, pero keda den [[Reino Hulandes]]. ===Retiro for di partido PPA=== E tabata mira e futuro di Aruba den Antias Hulandes basta scur, Geerman tabata boga pa un Aruba banda di Corsou y no bou Corsou. Algun miembro di PPA a firma un acuerdo, sin consulta cu su persona, esaki tabata e motibo principal pa e la retira for di PPA.<ref>NAAR AANLEIDING VAN NIEUWE „BREDE BASIS" José Geerman uit P.P.A. getreden. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 31-07-1967, p. 1. Geraadpleegd op Delpher op 31-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463579:mpeg21:p001</ref> Segun su persona cu locual nan a firma, Corsou lo por tuma un posicion mas dominante contra Aruba. Esaki pa su persona sigur ta algo inaceptabel. Durante un reunion e la bisa, ” Pa loke ta trata Aruba, mi por asegura cu e repartimento di asientonan di gobierno di antiyas, lo ta e motibo principal pa den futuro desolve Antiyas Hulandes for di otro. Futuro lo demostra locual mi ta bisando.” Y despues di basta aña señor Geerman a haya rason. Na Aruba, e retiro di Geerman for di PPA sigur no a bin como sorpresa, paso Sr. Geerman ta conoci pa expresa su mes y tabata wordo mira como e zorgenkindje di P.P.A. caba, e tabata duna un impression di ta un politico cu no tabata baila riba tur tono. Cu su retiro for di PPA el a keda cu su asiento den Parlamento di Antias Hulandes como miembro independiente. ===“Hot Latin Blood”, otro buki mas skirbi pa Jose Geerman=== Na 1968, Jose Geerman cu e uitgeverij Carlton Press Inc. na New York a pubica un buki yama “Hot Latin Blood” , e buki aki ta bay over di dos famia na Aruba.<ref>Hot Latin Blood Boek van José Geerman. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 30-12-1967, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 31-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463810:mpeg21:p005</ref> E buki aki su meta tabata pa e lesadonan haya sa mas di e bida diario di famianan na Aruba. E buki ta describi tambe e isla y su habitantenan. Esaki no tabata e unico buki, paso e tempo ey Geerman tabata trahando riba un buki di Antias hulandes, cu ta cuminsa cu e Ronde Tafel Conferentie. Carlton Press Inc,a describi Jose Geerman como un persona cu a biaha hopi, cu a conoce mundo y ta papia 4 idioma. Jose Geerman a sigui un curso di Journalistiek na Newspaper Instituut na Merca y tambe a bay curso na Bennet College. ===Jose Geerman a retira pa semper for di politica=== Sr Jose Geerman na Juni 1969, a dicidi di retira for di politica, despues di 20 aña di tabata un politico basta activo riba A.V.P. y despues P.P.A.<ref>Jose Geerman uit de politiek. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 26-06-1969, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 31-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463317:mpeg21:p005</ref> Jose Geerman a subi riba lista di A.V.P. na Maart 1949 y semper a sali na defensa di e homber chikito, e obrero, e naturalesa di Aruba etc. Na Juni 1969, Jose a dicidi di retira pa motibo di salud, e no por a sigui sirbi e pueblo mas y a gradici Aruba, muy en particularmente Antillas Hulandes y tur otro persona pa a dun’e un chens di por a sirbi Aruba y Antias. Aruba como eilandsraad lid y deputado. Pa Antiyas Hulandes pa a forma parti di Staten di Antias. ===Jose Geerman, un amante di naturalesa === Jose Geerman como un persona cu ta stima naturalesa a keda activo skirbiendo articulonan pa publicacion den corantnan. Entre otro un articulo cu e la skirbi, na Juli 1971, den cual e la expresa su rabia y dolor, mirando con LAGO tabata haciendo cu e poco naturalesa cu Aruba tin. Segun su persona LAGO y Shell tabata manda riba Antiyas Hulandes, na varios ocasion e la critica esaki caba y ta hayando dia pa dia mas rason. LAGO a daña e costa di Aruba, Segun e la skirbi den su articulo ” Prome a deposita resto di azeta y haci tur nos costa blanco preto preto. LAGO a carga santo blanco for di nos costa manera nan ta haya ta bon, no a tene cuenta cu e matanan di druif y ni cu nos naturalesa. E la sigui reclama cu Gobierno a duna LAGO un tereno pa traha un refineria, pero no pa haci y deshaci. Segun su persona LAGO a dempel e lagoen na [[Baby Beach]], caminda e piscadonan di San Nicolas tabata bay coy haas, tur e piscanan aki a muri.” Den su articulo e tabata roga autoridad pa bay mira kiko ta pasando cu e lagoen. Segun su persona LAGO a destrui e naturalesa por completo, como un persona cu ta aprecia e poco naturalesa cu Aruba tin, e la pidi pa stop di laga LAGO di sigui haci y deshaci cu e beachnan di San Nicolas, pa nan stop cu e practica destructivo aki. Na final di su articulo e la bisa “Laga nos tur juda spaar un poco di e naturaleza cu nos tin! Autoriad y pueblo di Aruba.. Man na Obra!” Jose Geerman Un amante di Naturaleza. ===Jose Geerman, un consehero, un persona critico=== Na 1974, e la acerca Betico Croes y Sr. Watty Vos kende e tempo ey tabata Minister, ambos a haya un telegram for di Jose Geerman den cual e ta pidinan pa interveni contra tur cu ta trapando of kier trapa riba derecho di e obreronan. ===Jose Geerman formando parti di e comision di 18 di maart 1976, institui pa Gobierno di Aruba=== Na cuminsamento di Maart 1976, e deputado di e tempo ey Sr. Nelson Oduber a instala un comission pa prepara y hinca un programa den otro, pa e celebracion di 18 di maart, na Stadion caminda a presenta e bandera y e himno oficial di Aruba. E comision tabata consisti di 13 persona entre otro, Godfried “Fifi” Eman como Presidente, Julio Maduro como vice presidente, Rufo Odor, Albert Eman, Holmo Henriquez, Maybelline Arends Croes, John Merryweather, Atan Lee, Rafael Estrada, Milo Croes, Augusto Croes y Jose Geerman. Pastoor Hendrikstraat, San Nicolas: Diasabra 5 di januari 1977, den oranan di mainta e curpa sin bida di Sr. Jose Geerman a wordo haya den su cas drumi riba un sofa. Sr. Geerman tabata tin 59 aña, E la wordo severamente maltrata cu un bloki y a fayece. E noticia aki a core hopi lihe rond di Aruba. Dilanti su cas tabata tin un multitud grandi di persona cu a bay mira pa nan mes kiko tabata pasando. ===Hopi lihe a detene un sospechoso=== Na prome instante autoridad no kier a duna mucho informacion encuanto e causa di su morto, pa motibo cu nan tabata bezig cu investigacion. E noticia di e morto di Señor Geerman a crea un consternacion grandi den e pueblo di Aruba. Hopi lihe a logra detene un sospechoso. Diadomingo 6 di Februari den careda di 6’or di atardi, Polis a detene R. Nicolaas como sospechoso den e caso di asesinato di Jose Geerman. R. Nicolaas pa algun aña atras tambe tabata riba lista como candidato pa e grupo di hobennan y regularmente por a mira R. Nicolaas den compania di e victima. E la keda deteni pa interogacion. ===Dos persona mas deteni como sospechoso=== Diadomingo pa dialuna e recherchenan cu tabata encarga cu e caso aki, a logra detene dos persona mas, cual ta M.H. y H.K. Mientrastanto e sospechoso R. Nicolaas a keda para ariba cu e no tin nada di haber cu e asesinato di Jose Geerman. E investigacion a sigui cana su caminda.E sospechosonan rM.H. y H.K. pa falta di purba nan a wordo laga hopi lihe bek den libertad. ===Entiero di Jose Geerman=== Diahuebs 10 di Februari 1977, a tuma luga e entiero di Jose Geerman, esaki tabata den careda di 4’or y mey di atardi, cu e la wordo hiba na su ultimo luga di sosiego. E entiero di Geerman tabata un entiero cu a haya hopi hende, hopi amigo y conocirnan di Jose a hibe na su ultimo luga di sosiego, cu ta e santana catolico na San Nicolas. Na e entiero por a mira, entre otro Betico Croes, Marco Bislip, Hilario “Lala” Angela y ex miembronan di Staten Ernst Finck y Fabian Kelly. Confesion di e prome sospechoso R. Nicolaas Diabierna 18 di februari, porfin e recherchenan a haya un confesion di e sospecho R. Nicolaas, cu hopi lihe despues di e asesinato di Jose Geerman a keda deteni. E la confesa cu na un forma hopi violento y cruel e la asesina Jose Geerman. Maske cu Recherchenan ya a haya un cantidad grandi di pruebanan tecnico contra Nicolaas, entre otro vingerprint riba un camisa di e sospechoso cu rastro di sanger humano. Esaki a wordo manda pa Gerechtelijk Laboratorium di Prof. Froenjes na Den Haag. Potret di Prof. Froenjes Dr. De Witte, kende ta e specialista di Sanger a informa autoridad local, cu e manchannan riba e camisa ta di sanger humano. Maske na prome instante e sospechoso a keda nenga, Dialuna 21 di februari 1977, e la confesa di a asesina Jose Geerman. ===Prome biaha cu e caso aki ta wordo atende den corte=== E la keda casi un aña cera prome cu su caso a bin dilanti. Diabierna 3 di februari 1978, e mester a presenta den corte. Fiscal a exigi 20 aña di castigo di prison, cuminsando for di e dia cu Nicolaas a wordo deteni cu ta 6 di februari 1977, esaki tabata e exigencia di Fiscal contra R. Nicolaas. E acusado R.Nicolaas cu na comienso di su detencion a admiti su culpabilidad, pero despues a cambia su declaracion, den corte a keda persisti cu e ta inocente. Hues su siguiente siman a keda di duna sentencia. E caso aki a haya hopi atencion di pueblo y tambe di e alumnonan di scol di polis. E caso a wordo trata extensamente, tur e sucedidonan a wordo describi for di e anochi prome cu e asesinato. Tur e declaracion di e acusado, di e testigonan y tambe di e 4 recherchenan cu tabata encarga cu e investigacion di e caso aki a wordo scucha. E acusado R. Nicolaas a wordo condena pa morto, subsidair doodslag, subsidair maltrato severo, cometi premedita cu morto como consecuencia. Subsidiair maltrato cometi cu un arma. Descripcion di e susedido, durante tratamento den corte. E caso aki pa e tempo ey, tabata un di e casonan mas complica y dificil den historia di Aruba y alavez misterioso. Especialmente si considera e asesino un persona cu e victima a duna di come, bebe y un luga di biba. Segun e acusado Nicolaas, e la admiti di a asesina Jose Geerman pa motibo cu e la wordo poni bou pression, castiga y golpinan cu e lo ricibi a pone cu e la firma, pero en realidad e ta inocente. ===Fiscal Arps di e tempo ey tabata convenci cu R. Nicolaas ta e asesino=== Fiscal Arps a acusa R. Nicolaas di a asesina intencionalmente y segun un plan prepara di antemano pa mata Jose Geerman den su cas, mientras e tabata drumi den su sofa. Segun fiscal, Nicolaas por a drenta e cas ya cu te cu un siman prome cu e asesinato e tabata biba den e cas aki y e cachonan conoce su persona caba y no lo blaf e. E tabata mescos cu un yiu pa Jose Geerman. E la kita dos shutter banda pariba di e cas y a drenta paden, e la haya Jose drumi riba un sofa den su sala, Nicolaas a comete e crimen cu un bloki of algo por estilo, e slanan cu Jose Geerman a ricibi tabata na e parti robes di su cabes y esaki tabata fatal y mas sigur Jose lo a muri al instante. Durante investigacion a bin topa cu restonan di cement na su heridanan, e cement aki lo mester ta di e bloki cu a wordo uza pa agredi señor Geerman na su cabes. E bloki mes, cu a wordo usa pa asesina Geerman, cual lo mester tin sanger y cabey na dje ainda, no a wordo haya. Autoridad a haya un spoor di un vingerprint di un duim di R. Nicolaas na momento cu lo a saca e shuttersnan di e bentana, pa drenta paden. Nicolaas a contesta cu esaki a pasa na momento cu e la bay mira paden. ===Tur investigacion ta mustra cu Nicolaas mes ta e asesino=== E raport di specialistanan tecnico a confirma cu e vingerprintnan haya, ta cuadra cu esun di e Nicolaas. E fiscal a mustra tambe cu a haya algun mancha chikito di sanger riba e paña cu Nicolaas a bisti e anochi aki. E abogado di R. Nicolaas a puntra si e pruebanan ta convence hues. E abogado a puntra cu si e declaracionnan di e polisnan ta prueba suficiente, segun e abogado, lastimamente cu na Aruba nan no por ni bisa exactamente ki ora un persona lo a fayece. Dia 10 di februari 1978, R. Nicolaas a sali liber di tur acusacion Riba 10 di februari 1978, Hues a dicta sentencia y R. Nicolaas di 28 aña a gana su caso, e la haya vrijspraak. E siman anterior durante e tratamento di e caso den corte, Fiscal a exigi 20 aña di castigo di prison y un siman despues den oranan di mainta Hues a haya cu e ponenciana contra R. Nicolaas, no ta legal y e pruebanan no ta convence su persona. Mientras cu R. Nicolas a wordo laga den libertad, fiscal a bira apela. Fiscal a apela, mesora despues di a scucha e sentencia di Hues den cual a duna R. Nicolaas vrijspraak. Fiscal su motibo tabata cu e sospechoso aki no tin un lugar fiho di biba y ultimo lo tabata biba den grotnan na San Nicolaas, pa ta sigur cu e acusado ta bon na altura di e apelacion aki y tambe e la wordo mesora poni riba papel y firma pa e acusado. R. Nicolaas a keda algun luna den libertad y lo mester a presenta den corte na November 1978, pero Hof a bolbe restrasa e tratamento di e caso di asesinato di Sr. Geerman, e rekmento di e caso tabata tin di haber cu e abogado nobo di R. Nicolaas. Abogado Sjiem fat tabata tin mester mas tempo pa studia e caso. Durante e prome caso den corte Nicolaas a wordo representa pa abogado Tjong Ajong, den cual hues a dun’e vrijspraak. Procureur General a duna ordo pa mesora detene R. Nicolaas Na momento cu e caso a keda posponi, Procureur General a duna ordo pa detene y cera R. Nicolaas te ora su caso bin dilanti riba e fecha nobo di 23 di januari 1979. Dia 23 di januari 1979, durante e tratamento di e caso Procureur General tambe a keda para riba 20 aña di castigo di prison cu anteriormente fiscal tambe a pidi pa R. Nicolaas, kende e tempo ey a cumpli 29 aña. E Procureur General ta haya cu ta prueba cu Nicolaas a asesina e ex politico, ex miembro di Staten Jose Geerman riba 5 di februari 1977 den su cas na [[Pastoor Hendrikstraat]]. E victima a wordo haya riba e dia aki den careda di 11’or di mainta, morto den un sofa. Segun raportnan di expertonan e lo a wordo asesina den careda di 4’or di marduga. ===Procureur General a baha pisa riba Nicolaas=== P.G. den corte a resumi tur locual a sosode for di dia 5 di februari 1977. Procureur General a ilustra tur e pruebanan cu nan a acumula contra Nicolaas demostrando su culpabilidad, entre otro e hecho cu riba e shuttersnan di glas a haya su fingerprints. E la saca e shuttersnan pa drenta den e cas di e victima, esaki segun expertonan. Tambe riba e jacket cu Nicolaas tabata tin bisti e anochi aki, nan a haya mancha di sanger cu ta cuadra cu e mesun sanger cu a wordo haya na e muraya den e cas di Jose. Nicolaas a bisa cu dia 24 di januari 1977 despues cu e la haya un pleito cu Jose, na e cas di Jose, su persona no a bolbe mas na e cas aki. P.G. tabata tin duda den esaki. E vingerprintnan riba e shuttersnan, segun e expertonan no ta mas bieu cu 1 of dos dia. P.G. a sigui bisa cu e ta haya cu un persona a wordo mata den un forma hopi inhumano, mientras cu e victima tabata simplemente drumi trankil den su cas. E victima nunca lo por a biba pensa cu un hende, cu e la duna di come, bebe y un luga di biba por a hasi algo asina cu ne. Pa e motibo aki P.G. a exigi 20 aña di castigo di prison. ===Abogado Sjiemfat pa dos ora largo defendiendo su cliente=== Abogado Sjiem Fat, e abogado defensor a hiba un defensa cu a dura dos ora y tabata hopi interesante. Segun e abogado e fingerprintsnan nan por ta di paden tambe y no necesariamente ta di pafo. muy bien por ta ora e lo por a habrinan, mirando cu e acusado a biba den e cas aki y regularmente tabata haci e shutternan limpi, segun e abogado Nicolaas mester a press riba nan paso tin di e shuttersnan aki cu no ta habri facil. Abogado defensor a lubida un aspecto hopi importante cu den e raport di e patholoog anatoom, no ta poni ki ora e victima a wordo asesina. E abogado a bin cu un declaracion di un testigo H. kende a bisa cu e anochi di 4 di februari 1977, H. a prepara cuminda pa Geerman, esaki den presencia di e homber di fam Q. kende a keda un rato mas mira baseball na Television y despues a bay su cas. Segun e abogado, e victima a keda su so cu e testigo H. y cu Jose Geerman mientrastanto lo por a pega soño tambe. E abogado ta haya cu den e proces verbaal no tin nada concreto cu no ta descarta cu e asesinato lo por a tuma lugar riba 4 y no 5 di februari 1977. E la sigui bisa cu niun hende no por sospecha cu e homber H. tambe lo por a comet’e e asesinato aki y despues bay su cas. Aki tin posibilidadnan real cu e dos personanan aki tambe lo por a asesina Jose Geerman. Despues e abogado a sigui riba explicacionnan di e diferente raportnan traha den cual entre otro vingerprint por keda basta largo marca. ===Abogado Sjiem fat pidiendo pa laga su cliente den libertad=== Por ultimo e abogado a haya cu tin hopi duda di e culpabilidad di su cliente y a pidi Hof pa laga su cliente den libertad. Despues cu Huesnan a retira pa delibera un rato riba e peticion di e abogado Sjiem Fat, e presidente di Hof a bin bek bisando cu hof a rechasa e peticion di abogado Sjiem Fat, Nicolaas ta keda cera. Segun e abogado su cliente a firma su culpabilidad despues di a wordo maltrata pa dos ora largo door di polis y durante e reconstruccion e la wordo bisa kiko e mester haci. E acusado a conta kiko tur e la haci riba e dia di 4 pa 5 di februari 1977 Den corte na momento cu hues a puntra R. Nicolaas si e ta culpabel di a asesina Señor Geerman, e la contesta cu e no a mata Jose Geerman. E la conta cu dia 4 di februari 1977 e tabata na su cas na Zeewijk, hunto cu e doño di e cas, cu ta famia Maduro y cu algun amigo di e famia, nan a sinta henter dia na cas dal betro e.o nan a bebe brandy, despues nan a sigui cu rum. ===E acusado a pasa varios caminda y a topa varios amigo=== E acusado a sigui conta cu mas den oranan di atardi, e la sali bay dal un keiro den e caya principal di San Nicolas. E tabata bashi y tabata tin solamente 5 pa 10 florin cu ne. Entre 8 ‘or y 8’or y mey ela bay bishita un bon amigo un tal Iri kende ta un meneer di scol y supuestamente e tabata yudando Nicolaas skirbi un buki. Su amigo Kock a yude cu 3 florin. Aki hues a remarca segun e raport di reclassering Iri a declara cu ela mira Nicolas despues di 11’or. E acusado a keda insisti cu e meste tabata prome cu 9’or paso Weg Fontein Rumshop ta cera 9’or. Segun Nicolaas ta na weg Fontein Rumshop e la bay cumpra un botter di rum. Prome cu ela bay di Iri su cas, e la bay cumpra dos cerbes pa nan bebe. E acusado a bisa cu banda di 9’or e la bay bishita un amigo di dje Jossy na weg Fontein, pero e no tabata na su cas. E lo a bay busca placa fia cerca Jossy. Despues cu e la sali for di Jossy su cas e la sigui, e la bay cumpra un botter di rum y dos coca cola. Na caminda e la topa bin topa cu Daal, Marcelo, Rombley y Arends y Oiky. Nan a manda dos of 3 rond, e la bebe dos of tres Cerbes. Na e momentonan ey ainda e tabata tin e botter di rum y e dos coca colanan. E acusado a conta cu despues di mey anochi e la bay dal un keiro den centro di San Nicolaas E la sigui conta cu unda cu e la bay e tabata den compania di sr. Kappel. Den careda di 11’or Kappel a bira burachi y e la hibe su cas. Na e cas di kappel e la dal 3 sigaria. Den careda di mey anochi e la bay bek den centro di San Nicolas, pero prome cu esey e la pasa su cas cambia paña. E la bisti su jacket di jeans pa motibo cu den e temporada ey anochi ta bira mas frieu. Bebiendo, topando amigo, tambe bendiendo y dealmento di marihuana Den e centro nocturno di San Nicolas durante su bueltanan den e cayanan, tur caminda e tabata topa cu amigonan, na China Clipper e la topa cu Joy, despues e la bay na Tropicana, e tabata tin poco marihuana cu ne y a haci deal di marihuana, asina e la haya 5 dollar plus 10 florin. Hues a remarca cu Joy a declara cu ta cu un papel di 25 fls e la paga, Nicolaas a nenga te cu e la bisa hues, cu e la fia Joy 5 florin. Asina segun su persona su anochi a sigui bebiendo alcohol, topa cu su amigonan, bendiendo su marihuana y haci deal pa bende mas marihuana, paso e no tabata tin tur e marihuana riba dje, pero na su cas e tabata tin mas. Segun su persona e la pasa cu un amigo den Pastoor Hendrikstraat Segun su persona despues cu e la caba di keiro den Centro di San Nicolaas, e la pasa den Pastoor Hendrikstraat, e tabata acompaña pa un amigo y segun un testigo enberdad nan a mir’e cu un amigo pasa den Pastoor Hendrikstraat, pero kiko a sosode exactamente e marduga di 5 di Februari 1977 a/ta keda un misterio. ===Riba 13 di februari 1979, hof a sentencia R. Nicolaas cu 15 aña di castigo di prison=== Un cos ta sigur, for di investigacionnan haci a sali na cla cu e paña cu e la bisti e anochi aki, tabata na sanger humano, e mesun sanger cu tabata gespart na muraya den cas di Jose Geerman. E parti di Pastoor Hendrikstraat pasa banda di cas di Jose Geerman pa bay su cas na Zeewijk, con y kiko a pasa keda misterio. Riba 13 di februari 1979, Hof na Corsou a dicta sentencia, e acusado R. Nicolaas a keda condena na un castigo di prison di 15 aña. Maske cu Procureur General y Fiscal Arps a pidi 20 aña di castigo di prison pa e asesinato aki, pero Hof no a haya cu tin prueba di asesinato, pero si a conclui cu ta trata di homicidio den cual riba 5 di februari 1977 Jose Geerman a bira e victima. Pa e motibo aki R. Nicolaas a haya 15 aña di castigo di prison. E aña aki a haci 44 aña cu Jose Geerman a bay sosega, nos di arubanative.com, nunca a conoce Sr. Jose Geerman y ni su famia, si e tabata casa, divorcia of si e tabata tin un famia. Tampoco nos no conoce e asesino, di fam Nicolaas si e ta bibo ainda, ni si e ta na Aruba. E ta un susedido cu lo bay den historia como un caso misterioso y dificil pa compronde. Den nos investigacion nos no a encontra e motibo real pakiko Nicolaas lo por a asesina Jose Geerman. *UPDATE 28 februari 2021: Na 1971, Jose Geerman, su ruman homber Simon Geerman tabata riba e prome lista di MEP, Betico e tempo ey semper tabata bishita Jose Geerman pa conseho y guia, como cu e tabata un politico grandi den su tempo. Alabes e tambe tabata un persona cu tabata kier a mira su isla liber, como partner igual den Reino Hulandes y no manera tempo di Antias bou di Corsou. R. Nicolaas a sinta su castigo te na aña 1988, despues a bay biba na Hulanda y na mei di aña 2005, e la wordo cruelmente asesina. *Update: 5 maart 2021 Sr. Jose Geerman tabata casa cu Sra. Marina de Veer y hunto nan a haya tres yiu, dos homber y un muhe. Gobierno di Aruba na 1995 a inicia un proyecto cu tabata un plan di e gobierno anterior, pero cu a keda para. E proyecto tabata nombra cayanan na baluartenan di Aruba. Riba 7 di september 1995, gobierno di Aruba a cambia e nomber di Congoweg pa [[Caya Jose Geerman]].<ref>Congoweg wordt Caya José Geerman. "Amigoe". Curaçao, 07-09-1995, p. 7. Geraadpleegd op Delpher op 31-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644937:mpeg21:p007</ref> Investigando y lesando informacionnan nos por a conclui cu Jose Geerman, tabata mustra di tabata un persona cu un caracter fuerte y tabata para na banda di e homber chikito, tambe e tabata un defensor di nos naturalesa, e tabata stima Aruba, su tradicionnan, su cultura etc. E tabata un persona cu kier a mira su isla keda perserva. Jose Geerman no tabata solamente un politico, pero un escritor, defensor di Aruba, un persona patriotico y tabata para pa locual e ta kere aden. Jose Geerman no tabata tin miedo di expresa su mes, pero di otro banda e tabata un persona humano cu a duna un otro di come, bebe y drumi y a wordo paga cu morto, un traicion hopi cruel. fofuf3j7oydq9x7bk5xmey5nxanazq7 192381 192380 2026-05-31T19:42:06Z Caribiana 8320 /* Retiro for di partido PPA */ 192381 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ {{Infobox politico| variante = a | nomber = Jose Geerman | nomber completo = | fecha nacemento = [[13 di mei]] [[1963]] | luga nacemento = {{ABW}} | fecha fayecimento = | luga fayecimento = | pais = {{ABW}} | partido = [[Partido di Pueblo Arubano]] (AVP) 1949-1957?<br>[[Partido Patriotico Arubano]] (PPA) 1957-1967 | titulo = | temporada1 = 1949-1951<br/> 1954/55? - 19? <br>1962 <br>1966- | funcion1 = Miembro di [[Parlamento di Antias Hulandes]] | temporada2 = 1951 | funcion2 = Diputado | website = }} '''Jose Geerman''' (☆ [[19 di mart|19 di maart]] [[1917]] na [[Aruba]] – † [[5 di febrüari|5 di februari]] [[1977]] na [[Pastoor Hendriksstraat]], [[San Nicolas]]) tabata un poeta y politico [[Aruba|Arubiano]]. Den ananan 1950 y 1960 el a wordo elegi miembro di [[Parlamento di Antias Hulandes]] na varios ocacion. Ademas riba nivel insular, el a sirbi como diputado di Colegio Ehecutivo y como miembro di Conseho Insular. == Biografia == Jose Geerman tabata e di dos yiu di e cinco yiu di Bernard (Mo Dichi) Geerman (1886-1972). NOTES *[https://arubanative.com/2021/02/26/historia-di-aruba-un-gran-politico-na-aruba-a-wordo-asesina-cruelmente-pa-un-persona-cu-e-la-duna-di-come-bebe-y-a-dune-luga-di-drumi/ Un gran politico na Aruba], arubanative.com (26 februari 2021) Nos a dedica e historia aki na un gran Arubiano, un politico, defensor di e obreronan y di e naturalesa di Aruba. Un persona cu tabata tin hopi amor pa su isla, hopi ambicion, a skirbi buki, skirbi letra pa cancion y varios articulonan cu a keda publica den corantnan di antes, pero lamentabelmente na aña 1977 destino tabata tin un otro plan pa e gran persona aki. Den un forma hopi cruel y tristo e la wordo asesina, su asesino tabata un persona cu e la saca man yuda, pa despues e wordo paga cu morto. Jose Geerman a nace riba 19 di maart 1917, como hoben e la bay traha na L.A.G.O., pero hopi lihe Jose a ripara cu e tin un ambicion grandi den su bida, cual ta drenta den politica. Na aña 1949, e la tuma e reto grandi aki, durante su carera como politico e la ocupa varios funcionnan halto, entre otro deputado di Aruba, Miembro di Staten di Antias, Miembro di Eilandsraad di Aruba. Su prome eleccion tabata dia 17 di maart 1949, un eleccion cu tabata hopi importante y unico pa Aruba. Pa prome biaha cu Jose Geerman a bay riba un lista politico tabata e eleccion di 17 di maart 1949. Un eleccion completamente diferente na Aruba. Esaki tabata pa dos motibo, e elecion aki pa prome biaha e ser femenina biba na Aruba, por a eherce su derecho di vota y alabes nan por a postula nan mes tambe como candidato riba e partidonan politico. Señora Laura Wernet Paskel dfm tabata e dama cu a bringa pa muhenan na Aruba haya e derecho di voto y alabes tabata e prome dama cu a subi un lista politico. E otro motibo hopi importante tabata cu e elecion aki, di tres representante den Staten di Antiyas, Aruba a logra haya 8 asiento, mes tanto cu Corsou, den e Staten nobo di Antiyas. === Jose Geerman a bira miembro di Parlamento di Antias Hulandes === E dia di elecion mas cu 10 mil persona biba na Aruba a bay eherce nan derecho di voto, E resultado tabata A.V.P. a logra haya mayoria di asiento cu tabata 5 asiento y U.N.A. a haya tres asiento. E candidatonan cu a wordo escohi pa A.V.P. pa representa Aruba den e Staten di Antias, tabata Sr. J.Henny Eman (Henny bieu), Juan Irausquin, Porfirio Croes, Moses De Cuba y Jose Geerman. E otro tres representantenan tabata di U.N.A. tabata Felepito Tromp(ex gobernador), Dr. Dussenbroek y Mario Arends. Na augustus 1951, Jose Geerman a bira deputado di Eilandsraad y no por a keda ocupa e puesto di miembro di Staten di Antiyas y a wordo remplaza pa Dr. De la Fuente.<ref>VERVANGING GEERMAN. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 11-08-1951, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 31-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010402431:mpeg21:p003</ref> Despues di e kiebro den A.V.P., un grupo cu tabata riba lista di A.V.P. a bandona A.V.P. y a lanta P.P.A., hopi hende tabata specula e posicion di Sr. Jose Geerman, pero Shon A Eman na 1955 a bisa bon cla cu Jose Geerman ta un candidato fiel di A.V.P. y cu sigur no lo bandona e partido, Avp. E resultado di e elecion e aña ey, A.V.P. a haya dos asiento so den Staten di Antiyas, e dos asientonan aki a wordo ocupa pa Shon A Eman y Jose Geerman. Jose Geerman mester a retira prome como deputado pa por a ocupa e puesto di miembro di Staten di Antiyas. Na October 1957, Jose Geerman a bira malo y mester a bay Caracas pa un siman pa tratamento medico. ===Jose Geerman a bandona A.V.P. y a join P.P.A.=== E aña 1958 no tabata un aña facil pa Jose Geerman, despues di casi 10 aña di tabata un politico hopi activo den e fila di A.V.P., e la dicidi di distancia di e partido aki y join P.P.A. Sr. Geerman a bisa bon cla cu e por steun gobierno, pero e mester por cumpli cu e deseonan di e obreronan. SI no e no por steun e gobierno aki. Den ana 1959 el a bira miembro di directiva di PPA en was later tevens voorzitter van het districtsbestuur voor San Nicolas.<ref>NIEUW BESTUUR WOMENCLUB. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 12-12-1966, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 31-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463090:mpeg21:p005</ref> Riba lista di PPA el a obtene 592 voto personal pa eleccion 1958 pa Parlamento di Antias Hulandes.<ref>Hoeveel stemmen kregen de Arubaanse candidaten?. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 03-09-1958, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 31-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010405127:mpeg21:p005</ref> Riba nivel insular el a obtene 555 voto personal pa eleccion 1959 y un asiento den Conseho Insular, cual el a sa di mantene na 1963 cu votonan preferencial.<ref> Zo vielen de stemmen op Aruba Oranjestod.—De stemmen vielen ols volgt: P.P.A.. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 27-05-1959, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 31-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010997617:mpeg21:p005</ref> Na augustus 1962, Sr. Geerman despues di eleccion di dia 4 di juni 1962 a dicidi di no acepta e asiento di miembro di Parlamento di Antias mas y a bay Hulanda, cu verlof. Jacobo “Coco” Erasmus a tuma e asiento di miembro di Parlamento di Antias.<ref>Geerman bedankt als Statenlid. "Amigoe di Curacao". Willemstad, 09-08-1962. Geraadpleegd op Delpher op 31-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000213140:mpeg21:p007</ref> ===Preocupacion pa e desempleo creciente=== Sr. Geerman durante un reunion di eilandsraad na 1963, a pidi Gobierno pa no hunga politica di avestrus, pero e tabata sa bon cu Gobierno no lo stroba LAGO di introduci 40 ora di trabou pa siman, pa su trahadonan. Sr. Geerman tabata mas preocupa cu e desempleo creciente e tempo ey, pa motibo cu LAGO tabata lay off hende, durante reunion e la haci un pregunta si acaso e trahadonan cu a perde trabou na LAGO, no lo por bay traha na Hulanda. E opcion aki tabata simplemento un sugerencia, pa motibo cu e tempo ey, no tabata tin suficiente trahado na Hulanda y madre patria tabata importa trahado for di Spaña, Italia etc. ===Entrega di un peticion pa 40 ora di trabou pa siman=== Jose Geerman hunto cu mas miembro di fraccion di PPA, na 1964 a entrega un peticion na e presidente di Eilandsraad pa introduci 40 ora di trabou pa siman, pa tur obrero y tambe tur e trahadonan di gobierno. Pa haci esaki mescos cu recientemente a wordo introduci pa LAGO y SHELL. Na fin di 1964 Sr. Geerman a bira malo y prome siman di januari 1965, e la wordo interna na Hospital, dia 20 di Januari 1965, e la sali for di hospital, pero e tabata tin mester di hopi sosiego. ===Reunion di presupuesto 1965=== Durante tratamento di e presupuesto diamars 9 di februari 1965, Sr. Geerman ferozmente a expresa su mes, pa locual Hulanda tabata haci cu Antias, e tempo Hulanda tabata haci hopi dificil pa financia proyectonan na Antiyas, nan no tabata aproba tur proyecto di biaha, pero nan tabata studia cada proyecto apart y tabata dura masha hopi pa cada proyecto wordo financia. Pero ora di financia otro pais, nan no tabata haci asina dificil. Sr. Geerman a pidi pa Antiyas pone un representante ” estilo watchdog na Hulanda y na Brussels pa percura cu e financiamento bay mas lihe. E la propone na gobierno pa tur hende traha 8 ora pa dia y maximo 45 ora pa siman, ” tempo di catibu a pasa”. E la pidi Gobierno di Antiyas institui mas pronto cu ta posibel un comision pa stipula e gramatica, ortografia y vocabulario di Papiamento, pa motibo cu su persona ta skirbiendo un buki y ainda no tin reglanan pa skirbi Papiamento. Tambe e la pidi gobierno pa haci algo cu e tarifanan hopi halto di electricidad y hopi mas punto valioso cu e la trece dilanti pa trata na logra e felicidad y tranquilidad na Aruba. ===Jose Geerman como escritor=== Señor Geerman tabata tin varios hobby y un di nan tabata skirbi. Na 1961 el a publica pa prome biaha un articulo tocante folclor Arubano den revista Simadan, e titulo tabata “Awa cero y maishi rabo”. <ref>Folklore vastgelegd in „Juancho di Rooi Spokie” Manuscript gereed van Geermans boek. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 12-04-1965, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 31-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462589:mpeg21:p006</ref> Na April 1965, Jose a skirbi un buki, e titulo tabata “Juancho di Rooi Spokie” e la splica bon cla cu e buki no tin nada di haber cu politica, pero su amor pa e folklor, e cultura di Aruba. Durante hopi aña e tabata colecta informacion over de folklore vóór en na de komst van de olieindustrie pa skirbi un buki, su intencion tabata pa publicanan despues cu e bay cu pensioen, pero e no por a warda asina hopi mas. Gezaghebber di e tempo ey Sr. O. Henriquez a haya e prome exemplar pa lesa ===Invitacion di Gobernador Debrot=== Diadomingo 24 di oktober 1965 Gobernador di Antias di e tempo ey Señor Debrot, a invita algun escritor local pa un encuentro cu su persona kende tambe ta un escritor. Cada invitado a presenta na Gobernador nan bukinan. Jose Geerman tambe tabata un di e invitadonan, e no tabata solamente un politico, pero un escritor Arubano tambe. ===“Oh Lovely Moonlight” un poesia cu a wordo uza como letra pa un cancion=== Jose Geerman, banda di tabata un politico, un escritor di buki y articulo den corant, tabata tin mas talento, entre otro di skirbi letra pa cantica. Jose Geerman, te hasta a yega di haya un oferta for di un compania discografico Mericano, pa un cancion cu ela composita ” Oh lovely Moonlight” tambe nan a pidi Geerman pa manda mas composicion di cantica. “Oh Lovely Moonlight”, a wordo skirbi 30 aña prome pa Jose Geerman como un poesia tocante Moonlight, e poesia aki a wordo traduci na ingles y a wordo uza como letra di un cancion. El a manda esaki pa e compania discografico.<ref>„Oh lovely moonlight" Staten- en raadslid L. Geerman opplaat. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 25-10-1965, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 31-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462451:mpeg21:p006</ref> E prome persona cu a canta e cancion aki tabata Ernie Susser y esaki a wordo graba riba disco como prueba y a wordo manda pa e compania mericano. E compania tabata dispuesto pa graba e disco aki, pero a conseha Geerman pa busca un cantante mas conoci pa canta e cancion aki. ===Un proyecto di Jose Geerman “Masiduri”, su amor pa e naturalesa di Aruba=== Na Januari 1967, un grupo di miembro di Eilandsraad a haci un bishita na e herbebossing proyect na Miramar. E herbebossing proyect tabata inclui cu annualmente lo planta entre 2 mil pa 3 mil mata. E proyecto tabata mustrando hopi exitoso, mirando cu 80 porciento di e matanan a logra crece. Pa evita cu cabrito ta come e matanan, nan tabata wordo protegi pa barinan di zeta. E ultimo parti di e bishita di e miembronan di Eilandsraad, tabata Masiduri. Masiduri tabata un lugar hopi stima pa Jose Geerman. Jose Geerman a inicia e proyecto aki y su intencion tabata pa haci e area aki un natuurreservaat, caminda e flora y fauna hunto lo por wordo protegi. Na 1964 Señor Geerman como hefe di werkverschaffing a cuminsa cu e proyecto di Masiduri, conhuntamente cu e trahadonan di Werkverschaffing. Sr. Geerman su amor, aprecio y e empeño pa perserva e naturalesa di Aruba tabata hopi grandi. Jose Geerman kier a perserva e Aruba di antes pa futuro generacionnan. E amor grandi cu e tabata tin pa Aruba su naturalesa, a haci’e cuminsa cu e proyecto aki y hopi lihe a bira exitoso. Jose Geerman hunto cu e trahadonan di Werkverschaffing a haya un tereno di 60 hectare, prome stap tabata pa cera e tereno aki bon. Despues cu nan a haci e tereno aki limpi, nan a cuminsa planta matanan di Aruba. Tambe nan a traha un cas di torta y a pone varios articulonan di antes den e cas. Na 1967 tabata tin 1397 mata riba e tereno di Masiduri, di cual tabata tin almendra, guyaba, barba di joncuman, sorsaca, rucu, Karawara Spaño y varios otro mata tambe. Durante e bishita orguyosamente Sr. Jose Geerman a mustra su coleganan e mata di Eucalyptus cu e la manda busca for di Australia y cu tabata creciendo bon na Aruba. Sin lubida cu riba e tereno na Masiduri tin como 22 sorto di parha. Wawoe, totolica, barica geel, moffie, Gonzalito, chonchorogai etc. Segun Geerman, Masiduri a haya hopi atencion di LAGO y e idea tras di e proyecto aki tabata pa cuminsa trece e muchanan di scol na Masiduri pa asina siñanan mas di Aruba su naturalesa y e Aruba di antes. ===Jose Geerman a keda deteni, despues di accidentalmente a tira riba un hoben=== Diasabra 28 di october 1967, tabata un dia scur den bida di Sr. Geerman. Den oranan di merdia Jose Geerman a dicidi di bay dal algun drinks na un lugar na San Nicolas, e bario caminda e tabata biba. Jose Geerman despues di algun drinks a lanta pa bay paga su cuenta, aki ta caminda cu a sosode un accidente basta fastioso pa Sr. Geerman. Na momento cu e la hinca man den su saco, pa bay saca placa pa paga su cuenta, pa su mala suerte e revolver cu e tabata tin hinca den su saca di carson, sin cu e por a yuda a los un tiro y a herida un hoben cu ni conoce Sr. Geerman. E hoben A. Angela di 25 aña a keda herida na e parti abou di su barica.<ref>ONGELUKKIG TOEVAL Revolver statenlid afgegaan; man gewond Verdachte weer op vrije voeten. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 30-10-1967, p. 1. Geraadpleegd op Delpher op 31-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463761:mpeg21:p001</ref> Na momento cu Sr. Geerman a mira sanger, e la spanta y a sali na careda bay. E hoben a wordo hiba hospital pa tratamento medico, pero despues a resulta cu e herida no tabata serio. Polis a wordo pidi pa haci e investigacion. Jose Geerman kende tabata e tempo ey tabata un miembro independiente di Staten di Antiyas, un rato prome di e susedido e tabata tin un discussion cu yiu homber di un minister di Antiyas. Despues di un rato polis a bin topa cu Geerman sinta banda di lama na Grapefield. Geerman tabata poco bebi, e la keda deteni pa mas investigacion y diadomingo den careda di 1’or di merdia e la wordo laga den libertad. ===Aruba for di e constelacion Antiano=== Na e mesun aña aki, 1967, Jose Geerman kende pa hopi aña tabata pertenece na PPA, a dicidi di bira independiente y tabata di opinion cu Aruba mester sali for di Antias.<ref>Geerman wil Aruba uit Ned. Antillen. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 11-08-1967, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 31-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463589:mpeg21:p003</ref> Su deseo tabata pa Aruba sali for di e constelacion Antiano, pero keda den [[Reino Hulandes]]. ===Retiro for di partido PPA=== E tabata mira e futuro di Aruba den Antias Hulandes basta scur, Geerman tabata boga pa un Aruba banda di Corsou y no bou Corsou. Algun miembro di PPA a firma un acuerdo, sin consulta cu su persona, esaki tabata e motibo principal pa e la retira for di PPA.<ref>NAAR AANLEIDING VAN NIEUWE „BREDE BASIS" José Geerman uit P.P.A. getreden. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 31-07-1967, p. 1. Geraadpleegd op Delpher op 31-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463579:mpeg21:p001</ref> Segun su persona cu locual nan a firma, Corsou lo por tuma un posicion mas dominante contra Aruba. Esaki pa su persona sigur ta algo inaceptabel. Durante un reunion e la bisa, ” Pa loke ta trata Aruba, mi por asegura cu e repartimento di asientonan di gobierno di antiyas, lo ta e motibo principal pa den futuro desolve Antiyas Hulandes for di otro. Futuro lo demostra locual mi ta bisando.” Y despues di basta aña señor Geerman a haya rason. Na Aruba, e retiro di Geerman for di PPA sigur no a bin como sorpresa, paso Sr. Geerman ta conoci pa expresa su mes y tabata wordo mira como e zorgenkindje di P.P.A. caba, e tabata duna un impression di ta un politico cu no tabata baila riba tur tono. Cu su retiro for di PPA el a keda cu su asiento den Parlamento di Antias Hulandes como miembro independiente.<ref>STATENLID GEERMAN: Aruba overgeleverd aan Curacao. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 12-08-1967, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 31-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463590:mpeg21:p005</ref> ===“Hot Latin Blood”, otro buki mas skirbi pa Jose Geerman=== Na 1968, Jose Geerman cu e uitgeverij Carlton Press Inc. na New York a pubica un buki yama “Hot Latin Blood” , e buki aki ta bay over di dos famia na Aruba.<ref>Hot Latin Blood Boek van José Geerman. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 30-12-1967, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 31-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463810:mpeg21:p005</ref> E buki aki su meta tabata pa e lesadonan haya sa mas di e bida diario di famianan na Aruba. E buki ta describi tambe e isla y su habitantenan. Esaki no tabata e unico buki, paso e tempo ey Geerman tabata trahando riba un buki di Antias hulandes, cu ta cuminsa cu e Ronde Tafel Conferentie. Carlton Press Inc,a describi Jose Geerman como un persona cu a biaha hopi, cu a conoce mundo y ta papia 4 idioma. Jose Geerman a sigui un curso di Journalistiek na Newspaper Instituut na Merca y tambe a bay curso na Bennet College. ===Jose Geerman a retira pa semper for di politica=== Sr Jose Geerman na Juni 1969, a dicidi di retira for di politica, despues di 20 aña di tabata un politico basta activo riba A.V.P. y despues P.P.A.<ref>Jose Geerman uit de politiek. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 26-06-1969, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 31-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463317:mpeg21:p005</ref> Jose Geerman a subi riba lista di A.V.P. na Maart 1949 y semper a sali na defensa di e homber chikito, e obrero, e naturalesa di Aruba etc. Na Juni 1969, Jose a dicidi di retira pa motibo di salud, e no por a sigui sirbi e pueblo mas y a gradici Aruba, muy en particularmente Antillas Hulandes y tur otro persona pa a dun’e un chens di por a sirbi Aruba y Antias. Aruba como eilandsraad lid y deputado. Pa Antiyas Hulandes pa a forma parti di Staten di Antias. ===Jose Geerman, un amante di naturalesa === Jose Geerman como un persona cu ta stima naturalesa a keda activo skirbiendo articulonan pa publicacion den corantnan. Entre otro un articulo cu e la skirbi, na Juli 1971, den cual e la expresa su rabia y dolor, mirando con LAGO tabata haciendo cu e poco naturalesa cu Aruba tin. Segun su persona LAGO y Shell tabata manda riba Antiyas Hulandes, na varios ocasion e la critica esaki caba y ta hayando dia pa dia mas rason. LAGO a daña e costa di Aruba, Segun e la skirbi den su articulo ” Prome a deposita resto di azeta y haci tur nos costa blanco preto preto. LAGO a carga santo blanco for di nos costa manera nan ta haya ta bon, no a tene cuenta cu e matanan di druif y ni cu nos naturalesa. E la sigui reclama cu Gobierno a duna LAGO un tereno pa traha un refineria, pero no pa haci y deshaci. Segun su persona LAGO a dempel e lagoen na [[Baby Beach]], caminda e piscadonan di San Nicolas tabata bay coy haas, tur e piscanan aki a muri.” Den su articulo e tabata roga autoridad pa bay mira kiko ta pasando cu e lagoen. Segun su persona LAGO a destrui e naturalesa por completo, como un persona cu ta aprecia e poco naturalesa cu Aruba tin, e la pidi pa stop di laga LAGO di sigui haci y deshaci cu e beachnan di San Nicolas, pa nan stop cu e practica destructivo aki. Na final di su articulo e la bisa “Laga nos tur juda spaar un poco di e naturaleza cu nos tin! Autoriad y pueblo di Aruba.. Man na Obra!” Jose Geerman Un amante di Naturaleza. ===Jose Geerman, un consehero, un persona critico=== Na 1974, e la acerca Betico Croes y Sr. Watty Vos kende e tempo ey tabata Minister, ambos a haya un telegram for di Jose Geerman den cual e ta pidinan pa interveni contra tur cu ta trapando of kier trapa riba derecho di e obreronan. ===Jose Geerman formando parti di e comision di 18 di maart 1976, institui pa Gobierno di Aruba=== Na cuminsamento di Maart 1976, e deputado di e tempo ey Sr. Nelson Oduber a instala un comission pa prepara y hinca un programa den otro, pa e celebracion di 18 di maart, na Stadion caminda a presenta e bandera y e himno oficial di Aruba. E comision tabata consisti di 13 persona entre otro, Godfried “Fifi” Eman como Presidente, Julio Maduro como vice presidente, Rufo Odor, Albert Eman, Holmo Henriquez, Maybelline Arends Croes, John Merryweather, Atan Lee, Rafael Estrada, Milo Croes, Augusto Croes y Jose Geerman. Pastoor Hendrikstraat, San Nicolas: Diasabra 5 di januari 1977, den oranan di mainta e curpa sin bida di Sr. Jose Geerman a wordo haya den su cas drumi riba un sofa. Sr. Geerman tabata tin 59 aña, E la wordo severamente maltrata cu un bloki y a fayece. E noticia aki a core hopi lihe rond di Aruba. Dilanti su cas tabata tin un multitud grandi di persona cu a bay mira pa nan mes kiko tabata pasando. ===Hopi lihe a detene un sospechoso=== Na prome instante autoridad no kier a duna mucho informacion encuanto e causa di su morto, pa motibo cu nan tabata bezig cu investigacion. E noticia di e morto di Señor Geerman a crea un consternacion grandi den e pueblo di Aruba. Hopi lihe a logra detene un sospechoso. Diadomingo 6 di Februari den careda di 6’or di atardi, Polis a detene R. Nicolaas como sospechoso den e caso di asesinato di Jose Geerman. R. Nicolaas pa algun aña atras tambe tabata riba lista como candidato pa e grupo di hobennan y regularmente por a mira R. Nicolaas den compania di e victima. E la keda deteni pa interogacion. ===Dos persona mas deteni como sospechoso=== Diadomingo pa dialuna e recherchenan cu tabata encarga cu e caso aki, a logra detene dos persona mas, cual ta M.H. y H.K. Mientrastanto e sospechoso R. Nicolaas a keda para ariba cu e no tin nada di haber cu e asesinato di Jose Geerman. E investigacion a sigui cana su caminda.E sospechosonan rM.H. y H.K. pa falta di purba nan a wordo laga hopi lihe bek den libertad. ===Entiero di Jose Geerman=== Diahuebs 10 di Februari 1977, a tuma luga e entiero di Jose Geerman, esaki tabata den careda di 4’or y mey di atardi, cu e la wordo hiba na su ultimo luga di sosiego. E entiero di Geerman tabata un entiero cu a haya hopi hende, hopi amigo y conocirnan di Jose a hibe na su ultimo luga di sosiego, cu ta e santana catolico na San Nicolas. Na e entiero por a mira, entre otro Betico Croes, Marco Bislip, Hilario “Lala” Angela y ex miembronan di Staten Ernst Finck y Fabian Kelly. Confesion di e prome sospechoso R. Nicolaas Diabierna 18 di februari, porfin e recherchenan a haya un confesion di e sospecho R. Nicolaas, cu hopi lihe despues di e asesinato di Jose Geerman a keda deteni. E la confesa cu na un forma hopi violento y cruel e la asesina Jose Geerman. Maske cu Recherchenan ya a haya un cantidad grandi di pruebanan tecnico contra Nicolaas, entre otro vingerprint riba un camisa di e sospechoso cu rastro di sanger humano. Esaki a wordo manda pa Gerechtelijk Laboratorium di Prof. Froenjes na Den Haag. Potret di Prof. Froenjes Dr. De Witte, kende ta e specialista di Sanger a informa autoridad local, cu e manchannan riba e camisa ta di sanger humano. Maske na prome instante e sospechoso a keda nenga, Dialuna 21 di februari 1977, e la confesa di a asesina Jose Geerman. ===Prome biaha cu e caso aki ta wordo atende den corte=== E la keda casi un aña cera prome cu su caso a bin dilanti. Diabierna 3 di februari 1978, e mester a presenta den corte. Fiscal a exigi 20 aña di castigo di prison, cuminsando for di e dia cu Nicolaas a wordo deteni cu ta 6 di februari 1977, esaki tabata e exigencia di Fiscal contra R. Nicolaas. E acusado R.Nicolaas cu na comienso di su detencion a admiti su culpabilidad, pero despues a cambia su declaracion, den corte a keda persisti cu e ta inocente. Hues su siguiente siman a keda di duna sentencia. E caso aki a haya hopi atencion di pueblo y tambe di e alumnonan di scol di polis. E caso a wordo trata extensamente, tur e sucedidonan a wordo describi for di e anochi prome cu e asesinato. Tur e declaracion di e acusado, di e testigonan y tambe di e 4 recherchenan cu tabata encarga cu e investigacion di e caso aki a wordo scucha. E acusado R. Nicolaas a wordo condena pa morto, subsidair doodslag, subsidair maltrato severo, cometi premedita cu morto como consecuencia. Subsidiair maltrato cometi cu un arma. Descripcion di e susedido, durante tratamento den corte. E caso aki pa e tempo ey, tabata un di e casonan mas complica y dificil den historia di Aruba y alavez misterioso. Especialmente si considera e asesino un persona cu e victima a duna di come, bebe y un luga di biba. Segun e acusado Nicolaas, e la admiti di a asesina Jose Geerman pa motibo cu e la wordo poni bou pression, castiga y golpinan cu e lo ricibi a pone cu e la firma, pero en realidad e ta inocente. ===Fiscal Arps di e tempo ey tabata convenci cu R. Nicolaas ta e asesino=== Fiscal Arps a acusa R. Nicolaas di a asesina intencionalmente y segun un plan prepara di antemano pa mata Jose Geerman den su cas, mientras e tabata drumi den su sofa. Segun fiscal, Nicolaas por a drenta e cas ya cu te cu un siman prome cu e asesinato e tabata biba den e cas aki y e cachonan conoce su persona caba y no lo blaf e. E tabata mescos cu un yiu pa Jose Geerman. E la kita dos shutter banda pariba di e cas y a drenta paden, e la haya Jose drumi riba un sofa den su sala, Nicolaas a comete e crimen cu un bloki of algo por estilo, e slanan cu Jose Geerman a ricibi tabata na e parti robes di su cabes y esaki tabata fatal y mas sigur Jose lo a muri al instante. Durante investigacion a bin topa cu restonan di cement na su heridanan, e cement aki lo mester ta di e bloki cu a wordo uza pa agredi señor Geerman na su cabes. E bloki mes, cu a wordo usa pa asesina Geerman, cual lo mester tin sanger y cabey na dje ainda, no a wordo haya. Autoridad a haya un spoor di un vingerprint di un duim di R. Nicolaas na momento cu lo a saca e shuttersnan di e bentana, pa drenta paden. Nicolaas a contesta cu esaki a pasa na momento cu e la bay mira paden. ===Tur investigacion ta mustra cu Nicolaas mes ta e asesino=== E raport di specialistanan tecnico a confirma cu e vingerprintnan haya, ta cuadra cu esun di e Nicolaas. E fiscal a mustra tambe cu a haya algun mancha chikito di sanger riba e paña cu Nicolaas a bisti e anochi aki. E abogado di R. Nicolaas a puntra si e pruebanan ta convence hues. E abogado a puntra cu si e declaracionnan di e polisnan ta prueba suficiente, segun e abogado, lastimamente cu na Aruba nan no por ni bisa exactamente ki ora un persona lo a fayece. Dia 10 di februari 1978, R. Nicolaas a sali liber di tur acusacion Riba 10 di februari 1978, Hues a dicta sentencia y R. Nicolaas di 28 aña a gana su caso, e la haya vrijspraak. E siman anterior durante e tratamento di e caso den corte, Fiscal a exigi 20 aña di castigo di prison y un siman despues den oranan di mainta Hues a haya cu e ponenciana contra R. Nicolaas, no ta legal y e pruebanan no ta convence su persona. Mientras cu R. Nicolas a wordo laga den libertad, fiscal a bira apela. Fiscal a apela, mesora despues di a scucha e sentencia di Hues den cual a duna R. Nicolaas vrijspraak. Fiscal su motibo tabata cu e sospechoso aki no tin un lugar fiho di biba y ultimo lo tabata biba den grotnan na San Nicolaas, pa ta sigur cu e acusado ta bon na altura di e apelacion aki y tambe e la wordo mesora poni riba papel y firma pa e acusado. R. Nicolaas a keda algun luna den libertad y lo mester a presenta den corte na November 1978, pero Hof a bolbe restrasa e tratamento di e caso di asesinato di Sr. Geerman, e rekmento di e caso tabata tin di haber cu e abogado nobo di R. Nicolaas. Abogado Sjiem fat tabata tin mester mas tempo pa studia e caso. Durante e prome caso den corte Nicolaas a wordo representa pa abogado Tjong Ajong, den cual hues a dun’e vrijspraak. Procureur General a duna ordo pa mesora detene R. Nicolaas Na momento cu e caso a keda posponi, Procureur General a duna ordo pa detene y cera R. Nicolaas te ora su caso bin dilanti riba e fecha nobo di 23 di januari 1979. Dia 23 di januari 1979, durante e tratamento di e caso Procureur General tambe a keda para riba 20 aña di castigo di prison cu anteriormente fiscal tambe a pidi pa R. Nicolaas, kende e tempo ey a cumpli 29 aña. E Procureur General ta haya cu ta prueba cu Nicolaas a asesina e ex politico, ex miembro di Staten Jose Geerman riba 5 di februari 1977 den su cas na [[Pastoor Hendrikstraat]]. E victima a wordo haya riba e dia aki den careda di 11’or di mainta, morto den un sofa. Segun raportnan di expertonan e lo a wordo asesina den careda di 4’or di marduga. ===Procureur General a baha pisa riba Nicolaas=== P.G. den corte a resumi tur locual a sosode for di dia 5 di februari 1977. Procureur General a ilustra tur e pruebanan cu nan a acumula contra Nicolaas demostrando su culpabilidad, entre otro e hecho cu riba e shuttersnan di glas a haya su fingerprints. E la saca e shuttersnan pa drenta den e cas di e victima, esaki segun expertonan. Tambe riba e jacket cu Nicolaas tabata tin bisti e anochi aki, nan a haya mancha di sanger cu ta cuadra cu e mesun sanger cu a wordo haya na e muraya den e cas di Jose. Nicolaas a bisa cu dia 24 di januari 1977 despues cu e la haya un pleito cu Jose, na e cas di Jose, su persona no a bolbe mas na e cas aki. P.G. tabata tin duda den esaki. E vingerprintnan riba e shuttersnan, segun e expertonan no ta mas bieu cu 1 of dos dia. P.G. a sigui bisa cu e ta haya cu un persona a wordo mata den un forma hopi inhumano, mientras cu e victima tabata simplemente drumi trankil den su cas. E victima nunca lo por a biba pensa cu un hende, cu e la duna di come, bebe y un luga di biba por a hasi algo asina cu ne. Pa e motibo aki P.G. a exigi 20 aña di castigo di prison. ===Abogado Sjiemfat pa dos ora largo defendiendo su cliente=== Abogado Sjiem Fat, e abogado defensor a hiba un defensa cu a dura dos ora y tabata hopi interesante. Segun e abogado e fingerprintsnan nan por ta di paden tambe y no necesariamente ta di pafo. muy bien por ta ora e lo por a habrinan, mirando cu e acusado a biba den e cas aki y regularmente tabata haci e shutternan limpi, segun e abogado Nicolaas mester a press riba nan paso tin di e shuttersnan aki cu no ta habri facil. Abogado defensor a lubida un aspecto hopi importante cu den e raport di e patholoog anatoom, no ta poni ki ora e victima a wordo asesina. E abogado a bin cu un declaracion di un testigo H. kende a bisa cu e anochi di 4 di februari 1977, H. a prepara cuminda pa Geerman, esaki den presencia di e homber di fam Q. kende a keda un rato mas mira baseball na Television y despues a bay su cas. Segun e abogado, e victima a keda su so cu e testigo H. y cu Jose Geerman mientrastanto lo por a pega soño tambe. E abogado ta haya cu den e proces verbaal no tin nada concreto cu no ta descarta cu e asesinato lo por a tuma lugar riba 4 y no 5 di februari 1977. E la sigui bisa cu niun hende no por sospecha cu e homber H. tambe lo por a comet’e e asesinato aki y despues bay su cas. Aki tin posibilidadnan real cu e dos personanan aki tambe lo por a asesina Jose Geerman. Despues e abogado a sigui riba explicacionnan di e diferente raportnan traha den cual entre otro vingerprint por keda basta largo marca. ===Abogado Sjiem fat pidiendo pa laga su cliente den libertad=== Por ultimo e abogado a haya cu tin hopi duda di e culpabilidad di su cliente y a pidi Hof pa laga su cliente den libertad. Despues cu Huesnan a retira pa delibera un rato riba e peticion di e abogado Sjiem Fat, e presidente di Hof a bin bek bisando cu hof a rechasa e peticion di abogado Sjiem Fat, Nicolaas ta keda cera. Segun e abogado su cliente a firma su culpabilidad despues di a wordo maltrata pa dos ora largo door di polis y durante e reconstruccion e la wordo bisa kiko e mester haci. E acusado a conta kiko tur e la haci riba e dia di 4 pa 5 di februari 1977 Den corte na momento cu hues a puntra R. Nicolaas si e ta culpabel di a asesina Señor Geerman, e la contesta cu e no a mata Jose Geerman. E la conta cu dia 4 di februari 1977 e tabata na su cas na Zeewijk, hunto cu e doño di e cas, cu ta famia Maduro y cu algun amigo di e famia, nan a sinta henter dia na cas dal betro e.o nan a bebe brandy, despues nan a sigui cu rum. ===E acusado a pasa varios caminda y a topa varios amigo=== E acusado a sigui conta cu mas den oranan di atardi, e la sali bay dal un keiro den e caya principal di San Nicolas. E tabata bashi y tabata tin solamente 5 pa 10 florin cu ne. Entre 8 ‘or y 8’or y mey ela bay bishita un bon amigo un tal Iri kende ta un meneer di scol y supuestamente e tabata yudando Nicolaas skirbi un buki. Su amigo Kock a yude cu 3 florin. Aki hues a remarca segun e raport di reclassering Iri a declara cu ela mira Nicolas despues di 11’or. E acusado a keda insisti cu e meste tabata prome cu 9’or paso Weg Fontein Rumshop ta cera 9’or. Segun Nicolaas ta na weg Fontein Rumshop e la bay cumpra un botter di rum. Prome cu ela bay di Iri su cas, e la bay cumpra dos cerbes pa nan bebe. E acusado a bisa cu banda di 9’or e la bay bishita un amigo di dje Jossy na weg Fontein, pero e no tabata na su cas. E lo a bay busca placa fia cerca Jossy. Despues cu e la sali for di Jossy su cas e la sigui, e la bay cumpra un botter di rum y dos coca cola. Na caminda e la topa bin topa cu Daal, Marcelo, Rombley y Arends y Oiky. Nan a manda dos of 3 rond, e la bebe dos of tres Cerbes. Na e momentonan ey ainda e tabata tin e botter di rum y e dos coca colanan. E acusado a conta cu despues di mey anochi e la bay dal un keiro den centro di San Nicolaas E la sigui conta cu unda cu e la bay e tabata den compania di sr. Kappel. Den careda di 11’or Kappel a bira burachi y e la hibe su cas. Na e cas di kappel e la dal 3 sigaria. Den careda di mey anochi e la bay bek den centro di San Nicolas, pero prome cu esey e la pasa su cas cambia paña. E la bisti su jacket di jeans pa motibo cu den e temporada ey anochi ta bira mas frieu. Bebiendo, topando amigo, tambe bendiendo y dealmento di marihuana Den e centro nocturno di San Nicolas durante su bueltanan den e cayanan, tur caminda e tabata topa cu amigonan, na China Clipper e la topa cu Joy, despues e la bay na Tropicana, e tabata tin poco marihuana cu ne y a haci deal di marihuana, asina e la haya 5 dollar plus 10 florin. Hues a remarca cu Joy a declara cu ta cu un papel di 25 fls e la paga, Nicolaas a nenga te cu e la bisa hues, cu e la fia Joy 5 florin. Asina segun su persona su anochi a sigui bebiendo alcohol, topa cu su amigonan, bendiendo su marihuana y haci deal pa bende mas marihuana, paso e no tabata tin tur e marihuana riba dje, pero na su cas e tabata tin mas. Segun su persona e la pasa cu un amigo den Pastoor Hendrikstraat Segun su persona despues cu e la caba di keiro den Centro di San Nicolaas, e la pasa den Pastoor Hendrikstraat, e tabata acompaña pa un amigo y segun un testigo enberdad nan a mir’e cu un amigo pasa den Pastoor Hendrikstraat, pero kiko a sosode exactamente e marduga di 5 di Februari 1977 a/ta keda un misterio. ===Riba 13 di februari 1979, hof a sentencia R. Nicolaas cu 15 aña di castigo di prison=== Un cos ta sigur, for di investigacionnan haci a sali na cla cu e paña cu e la bisti e anochi aki, tabata na sanger humano, e mesun sanger cu tabata gespart na muraya den cas di Jose Geerman. E parti di Pastoor Hendrikstraat pasa banda di cas di Jose Geerman pa bay su cas na Zeewijk, con y kiko a pasa keda misterio. Riba 13 di februari 1979, Hof na Corsou a dicta sentencia, e acusado R. Nicolaas a keda condena na un castigo di prison di 15 aña. Maske cu Procureur General y Fiscal Arps a pidi 20 aña di castigo di prison pa e asesinato aki, pero Hof no a haya cu tin prueba di asesinato, pero si a conclui cu ta trata di homicidio den cual riba 5 di februari 1977 Jose Geerman a bira e victima. Pa e motibo aki R. Nicolaas a haya 15 aña di castigo di prison. E aña aki a haci 44 aña cu Jose Geerman a bay sosega, nos di arubanative.com, nunca a conoce Sr. Jose Geerman y ni su famia, si e tabata casa, divorcia of si e tabata tin un famia. Tampoco nos no conoce e asesino, di fam Nicolaas si e ta bibo ainda, ni si e ta na Aruba. E ta un susedido cu lo bay den historia como un caso misterioso y dificil pa compronde. Den nos investigacion nos no a encontra e motibo real pakiko Nicolaas lo por a asesina Jose Geerman. *UPDATE 28 februari 2021: Na 1971, Jose Geerman, su ruman homber Simon Geerman tabata riba e prome lista di MEP, Betico e tempo ey semper tabata bishita Jose Geerman pa conseho y guia, como cu e tabata un politico grandi den su tempo. Alabes e tambe tabata un persona cu tabata kier a mira su isla liber, como partner igual den Reino Hulandes y no manera tempo di Antias bou di Corsou. R. Nicolaas a sinta su castigo te na aña 1988, despues a bay biba na Hulanda y na mei di aña 2005, e la wordo cruelmente asesina. *Update: 5 maart 2021 Sr. Jose Geerman tabata casa cu Sra. Marina de Veer y hunto nan a haya tres yiu, dos homber y un muhe. Gobierno di Aruba na 1995 a inicia un proyecto cu tabata un plan di e gobierno anterior, pero cu a keda para. E proyecto tabata nombra cayanan na baluartenan di Aruba. Riba 7 di september 1995, gobierno di Aruba a cambia e nomber di Congoweg pa [[Caya Jose Geerman]].<ref>Congoweg wordt Caya José Geerman. "Amigoe". Curaçao, 07-09-1995, p. 7. Geraadpleegd op Delpher op 31-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644937:mpeg21:p007</ref> Investigando y lesando informacionnan nos por a conclui cu Jose Geerman, tabata mustra di tabata un persona cu un caracter fuerte y tabata para na banda di e homber chikito, tambe e tabata un defensor di nos naturalesa, e tabata stima Aruba, su tradicionnan, su cultura etc. E tabata un persona cu kier a mira su isla keda perserva. Jose Geerman no tabata solamente un politico, pero un escritor, defensor di Aruba, un persona patriotico y tabata para pa locual e ta kere aden. Jose Geerman no tabata tin miedo di expresa su mes, pero di otro banda e tabata un persona humano cu a duna un otro di come, bebe y drumi y a wordo paga cu morto, un traicion hopi cruel. a3l4dr8xfqx7ei9bhrphja80ymbp28z 192382 192381 2026-05-31T19:46:56Z Caribiana 8320 /* Entrega di un peticion pa 40 ora di trabou pa siman */ 192382 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ {{Infobox politico| variante = a | nomber = Jose Geerman | nomber completo = | fecha nacemento = [[13 di mei]] [[1963]] | luga nacemento = {{ABW}} | fecha fayecimento = | luga fayecimento = | pais = {{ABW}} | partido = [[Partido di Pueblo Arubano]] (AVP) 1949-1957?<br>[[Partido Patriotico Arubano]] (PPA) 1957-1967 | titulo = | temporada1 = 1949-1951<br/> 1954/55? - 19? <br>1962 <br>1966- | funcion1 = Miembro di [[Parlamento di Antias Hulandes]] | temporada2 = 1951 | funcion2 = Diputado | website = }} '''Jose Geerman''' (☆ [[19 di mart|19 di maart]] [[1917]] na [[Aruba]] – † [[5 di febrüari|5 di februari]] [[1977]] na [[Pastoor Hendriksstraat]], [[San Nicolas]]) tabata un poeta y politico [[Aruba|Arubiano]]. Den ananan 1950 y 1960 el a wordo elegi miembro di [[Parlamento di Antias Hulandes]] na varios ocacion. Ademas riba nivel insular, el a sirbi como diputado di Colegio Ehecutivo y como miembro di Conseho Insular. == Biografia == Jose Geerman tabata e di dos yiu di e cinco yiu di Bernard (Mo Dichi) Geerman (1886-1972). NOTES *[https://arubanative.com/2021/02/26/historia-di-aruba-un-gran-politico-na-aruba-a-wordo-asesina-cruelmente-pa-un-persona-cu-e-la-duna-di-come-bebe-y-a-dune-luga-di-drumi/ Un gran politico na Aruba], arubanative.com (26 februari 2021) Nos a dedica e historia aki na un gran Arubiano, un politico, defensor di e obreronan y di e naturalesa di Aruba. Un persona cu tabata tin hopi amor pa su isla, hopi ambicion, a skirbi buki, skirbi letra pa cancion y varios articulonan cu a keda publica den corantnan di antes, pero lamentabelmente na aña 1977 destino tabata tin un otro plan pa e gran persona aki. Den un forma hopi cruel y tristo e la wordo asesina, su asesino tabata un persona cu e la saca man yuda, pa despues e wordo paga cu morto. Jose Geerman a nace riba 19 di maart 1917, como hoben e la bay traha na L.A.G.O., pero hopi lihe Jose a ripara cu e tin un ambicion grandi den su bida, cual ta drenta den politica. Na aña 1949, e la tuma e reto grandi aki, durante su carera como politico e la ocupa varios funcionnan halto, entre otro deputado di Aruba, Miembro di Staten di Antias, Miembro di Eilandsraad di Aruba. Su prome eleccion tabata dia 17 di maart 1949, un eleccion cu tabata hopi importante y unico pa Aruba. Pa prome biaha cu Jose Geerman a bay riba un lista politico tabata e eleccion di 17 di maart 1949. Un eleccion completamente diferente na Aruba. Esaki tabata pa dos motibo, e elecion aki pa prome biaha e ser femenina biba na Aruba, por a eherce su derecho di vota y alabes nan por a postula nan mes tambe como candidato riba e partidonan politico. Señora Laura Wernet Paskel dfm tabata e dama cu a bringa pa muhenan na Aruba haya e derecho di voto y alabes tabata e prome dama cu a subi un lista politico. E otro motibo hopi importante tabata cu e elecion aki, di tres representante den Staten di Antiyas, Aruba a logra haya 8 asiento, mes tanto cu Corsou, den e Staten nobo di Antiyas. === Jose Geerman a bira miembro di Parlamento di Antias Hulandes === E dia di elecion mas cu 10 mil persona biba na Aruba a bay eherce nan derecho di voto, E resultado tabata A.V.P. a logra haya mayoria di asiento cu tabata 5 asiento y U.N.A. a haya tres asiento. E candidatonan cu a wordo escohi pa A.V.P. pa representa Aruba den e Staten di Antias, tabata Sr. J.Henny Eman (Henny bieu), Juan Irausquin, Porfirio Croes, Moses De Cuba y Jose Geerman. E otro tres representantenan tabata di U.N.A. tabata Felepito Tromp(ex gobernador), Dr. Dussenbroek y Mario Arends. Na augustus 1951, Jose Geerman a bira deputado di Eilandsraad y no por a keda ocupa e puesto di miembro di Staten di Antiyas y a wordo remplaza pa Dr. De la Fuente.<ref>VERVANGING GEERMAN. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 11-08-1951, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 31-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010402431:mpeg21:p003</ref> Despues di e kiebro den A.V.P., un grupo cu tabata riba lista di A.V.P. a bandona A.V.P. y a lanta P.P.A., hopi hende tabata specula e posicion di Sr. Jose Geerman, pero Shon A Eman na 1955 a bisa bon cla cu Jose Geerman ta un candidato fiel di A.V.P. y cu sigur no lo bandona e partido, Avp. E resultado di e elecion e aña ey, A.V.P. a haya dos asiento so den Staten di Antiyas, e dos asientonan aki a wordo ocupa pa Shon A Eman y Jose Geerman. Jose Geerman mester a retira prome como deputado pa por a ocupa e puesto di miembro di Staten di Antiyas. Na October 1957, Jose Geerman a bira malo y mester a bay Caracas pa un siman pa tratamento medico. ===Jose Geerman a bandona A.V.P. y a join P.P.A.=== E aña 1958 no tabata un aña facil pa Jose Geerman, despues di casi 10 aña di tabata un politico hopi activo den e fila di A.V.P., e la dicidi di distancia di e partido aki y join P.P.A. Sr. Geerman a bisa bon cla cu e por steun gobierno, pero e mester por cumpli cu e deseonan di e obreronan. SI no e no por steun e gobierno aki. Den ana 1959 el a bira miembro di directiva di PPA en was later tevens voorzitter van het districtsbestuur voor San Nicolas.<ref>NIEUW BESTUUR WOMENCLUB. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 12-12-1966, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 31-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463090:mpeg21:p005</ref> Riba lista di PPA el a obtene 592 voto personal pa eleccion 1958 pa Parlamento di Antias Hulandes.<ref>Hoeveel stemmen kregen de Arubaanse candidaten?. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 03-09-1958, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 31-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010405127:mpeg21:p005</ref> Riba nivel insular el a obtene 555 voto personal pa eleccion 1959 y un asiento den Conseho Insular, cual el a sa di mantene na 1963 cu votonan preferencial.<ref> Zo vielen de stemmen op Aruba Oranjestod.—De stemmen vielen ols volgt: P.P.A.. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 27-05-1959, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 31-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010997617:mpeg21:p005</ref> Na augustus 1962, Sr. Geerman despues di eleccion di dia 4 di juni 1962 a dicidi di no acepta e asiento di miembro di Parlamento di Antias mas y a bay Hulanda, cu verlof. Jacobo “Coco” Erasmus a tuma e asiento di miembro di Parlamento di Antias.<ref>Geerman bedankt als Statenlid. "Amigoe di Curacao". Willemstad, 09-08-1962. Geraadpleegd op Delpher op 31-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000213140:mpeg21:p007</ref> ===Preocupacion pa e desempleo creciente=== Sr. Geerman durante un reunion di eilandsraad na 1963, a pidi Gobierno pa no hunga politica di avestrus, pero e tabata sa bon cu Gobierno no lo stroba LAGO di introduci 40 ora di trabou pa siman, pa su trahadonan. Sr. Geerman tabata mas preocupa cu e desempleo creciente e tempo ey, pa motibo cu LAGO tabata lay off hende, durante reunion e la haci un pregunta si acaso e trahadonan cu a perde trabou na LAGO, no lo por bay traha na Hulanda. E opcion aki tabata simplemento un sugerencia, pa motibo cu e tempo ey, no tabata tin suficiente trahado na Hulanda y madre patria tabata importa trahado for di Spaña, Italia etc. ===Entrega di un peticion pa 40 ora di trabou pa siman=== Jose Geerman hunto cu mas miembro di fraccion di PPA, na 1964 a entrega un peticion na e presidente di Eilandsraad pa introduci 40 ora di trabou pa siman, pa tur obrero y tambe tur e trahadonan di gobierno.<ref>Navolging Lago en Shell Ook PPA wil naar week van 40 uren Voldaan aan lang bestaande wens. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 27-06-1964, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 31-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010469994:mpeg21:p006</ref> Pa haci esaki mescos cu recientemente a wordo introduci pa LAGO y SHELL. Na fin di 1964 Sr. Geerman a bira malo y prome siman di januari 1965, e la wordo interna na Hospital, dia 20 di Januari 1965, e la sali for di hospital, pero e tabata tin mester di hopi sosiego. ===Reunion di presupuesto 1965=== Durante tratamento di e presupuesto diamars 9 di februari 1965, Sr. Geerman ferozmente a expresa su mes, pa locual Hulanda tabata haci cu Antias, e tempo Hulanda tabata haci hopi dificil pa financia proyectonan na Antiyas, nan no tabata aproba tur proyecto di biaha, pero nan tabata studia cada proyecto apart y tabata dura masha hopi pa cada proyecto wordo financia. Pero ora di financia otro pais, nan no tabata haci asina dificil. Sr. Geerman a pidi pa Antiyas pone un representante ” estilo watchdog na Hulanda y na Brussels pa percura cu e financiamento bay mas lihe. E la propone na gobierno pa tur hende traha 8 ora pa dia y maximo 45 ora pa siman, ” tempo di catibu a pasa”. E la pidi Gobierno di Antiyas institui mas pronto cu ta posibel un comision pa stipula e gramatica, ortografia y vocabulario di Papiamento, pa motibo cu su persona ta skirbiendo un buki y ainda no tin reglanan pa skirbi Papiamento. Tambe e la pidi gobierno pa haci algo cu e tarifanan hopi halto di electricidad y hopi mas punto valioso cu e la trece dilanti pa trata na logra e felicidad y tranquilidad na Aruba. ===Jose Geerman como escritor=== Señor Geerman tabata tin varios hobby y un di nan tabata skirbi. Na 1961 el a publica pa prome biaha un articulo tocante folclor Arubano den revista Simadan, e titulo tabata “Awa cero y maishi rabo”. <ref>Folklore vastgelegd in „Juancho di Rooi Spokie” Manuscript gereed van Geermans boek. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 12-04-1965, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 31-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462589:mpeg21:p006</ref> Na April 1965, Jose a skirbi un buki, e titulo tabata “Juancho di Rooi Spokie” e la splica bon cla cu e buki no tin nada di haber cu politica, pero su amor pa e folklor, e cultura di Aruba. Durante hopi aña e tabata colecta informacion over de folklore vóór en na de komst van de olieindustrie pa skirbi un buki, su intencion tabata pa publicanan despues cu e bay cu pensioen, pero e no por a warda asina hopi mas. Gezaghebber di e tempo ey Sr. O. Henriquez a haya e prome exemplar pa lesa ===Invitacion di Gobernador Debrot=== Diadomingo 24 di oktober 1965 Gobernador di Antias di e tempo ey Señor Debrot, a invita algun escritor local pa un encuentro cu su persona kende tambe ta un escritor. Cada invitado a presenta na Gobernador nan bukinan. Jose Geerman tambe tabata un di e invitadonan, e no tabata solamente un politico, pero un escritor Arubano tambe. ===“Oh Lovely Moonlight” un poesia cu a wordo uza como letra pa un cancion=== Jose Geerman, banda di tabata un politico, un escritor di buki y articulo den corant, tabata tin mas talento, entre otro di skirbi letra pa cantica. Jose Geerman, te hasta a yega di haya un oferta for di un compania discografico Mericano, pa un cancion cu ela composita ” Oh lovely Moonlight” tambe nan a pidi Geerman pa manda mas composicion di cantica. “Oh Lovely Moonlight”, a wordo skirbi 30 aña prome pa Jose Geerman como un poesia tocante Moonlight, e poesia aki a wordo traduci na ingles y a wordo uza como letra di un cancion. El a manda esaki pa e compania discografico.<ref>„Oh lovely moonlight" Staten- en raadslid L. Geerman opplaat. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 25-10-1965, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 31-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462451:mpeg21:p006</ref> E prome persona cu a canta e cancion aki tabata Ernie Susser y esaki a wordo graba riba disco como prueba y a wordo manda pa e compania mericano. E compania tabata dispuesto pa graba e disco aki, pero a conseha Geerman pa busca un cantante mas conoci pa canta e cancion aki. ===Un proyecto di Jose Geerman “Masiduri”, su amor pa e naturalesa di Aruba=== Na Januari 1967, un grupo di miembro di Eilandsraad a haci un bishita na e herbebossing proyect na Miramar. E herbebossing proyect tabata inclui cu annualmente lo planta entre 2 mil pa 3 mil mata. E proyecto tabata mustrando hopi exitoso, mirando cu 80 porciento di e matanan a logra crece. Pa evita cu cabrito ta come e matanan, nan tabata wordo protegi pa barinan di zeta. E ultimo parti di e bishita di e miembronan di Eilandsraad, tabata Masiduri. Masiduri tabata un lugar hopi stima pa Jose Geerman. Jose Geerman a inicia e proyecto aki y su intencion tabata pa haci e area aki un natuurreservaat, caminda e flora y fauna hunto lo por wordo protegi. Na 1964 Señor Geerman como hefe di werkverschaffing a cuminsa cu e proyecto di Masiduri, conhuntamente cu e trahadonan di Werkverschaffing. Sr. Geerman su amor, aprecio y e empeño pa perserva e naturalesa di Aruba tabata hopi grandi. Jose Geerman kier a perserva e Aruba di antes pa futuro generacionnan. E amor grandi cu e tabata tin pa Aruba su naturalesa, a haci’e cuminsa cu e proyecto aki y hopi lihe a bira exitoso. Jose Geerman hunto cu e trahadonan di Werkverschaffing a haya un tereno di 60 hectare, prome stap tabata pa cera e tereno aki bon. Despues cu nan a haci e tereno aki limpi, nan a cuminsa planta matanan di Aruba. Tambe nan a traha un cas di torta y a pone varios articulonan di antes den e cas. Na 1967 tabata tin 1397 mata riba e tereno di Masiduri, di cual tabata tin almendra, guyaba, barba di joncuman, sorsaca, rucu, Karawara Spaño y varios otro mata tambe. Durante e bishita orguyosamente Sr. Jose Geerman a mustra su coleganan e mata di Eucalyptus cu e la manda busca for di Australia y cu tabata creciendo bon na Aruba. Sin lubida cu riba e tereno na Masiduri tin como 22 sorto di parha. Wawoe, totolica, barica geel, moffie, Gonzalito, chonchorogai etc. Segun Geerman, Masiduri a haya hopi atencion di LAGO y e idea tras di e proyecto aki tabata pa cuminsa trece e muchanan di scol na Masiduri pa asina siñanan mas di Aruba su naturalesa y e Aruba di antes. ===Jose Geerman a keda deteni, despues di accidentalmente a tira riba un hoben=== Diasabra 28 di october 1967, tabata un dia scur den bida di Sr. Geerman. Den oranan di merdia Jose Geerman a dicidi di bay dal algun drinks na un lugar na San Nicolas, e bario caminda e tabata biba. Jose Geerman despues di algun drinks a lanta pa bay paga su cuenta, aki ta caminda cu a sosode un accidente basta fastioso pa Sr. Geerman. Na momento cu e la hinca man den su saco, pa bay saca placa pa paga su cuenta, pa su mala suerte e revolver cu e tabata tin hinca den su saca di carson, sin cu e por a yuda a los un tiro y a herida un hoben cu ni conoce Sr. Geerman. E hoben A. Angela di 25 aña a keda herida na e parti abou di su barica.<ref>ONGELUKKIG TOEVAL Revolver statenlid afgegaan; man gewond Verdachte weer op vrije voeten. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 30-10-1967, p. 1. Geraadpleegd op Delpher op 31-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463761:mpeg21:p001</ref> Na momento cu Sr. Geerman a mira sanger, e la spanta y a sali na careda bay. E hoben a wordo hiba hospital pa tratamento medico, pero despues a resulta cu e herida no tabata serio. Polis a wordo pidi pa haci e investigacion. Jose Geerman kende tabata e tempo ey tabata un miembro independiente di Staten di Antiyas, un rato prome di e susedido e tabata tin un discussion cu yiu homber di un minister di Antiyas. Despues di un rato polis a bin topa cu Geerman sinta banda di lama na Grapefield. Geerman tabata poco bebi, e la keda deteni pa mas investigacion y diadomingo den careda di 1’or di merdia e la wordo laga den libertad. ===Aruba for di e constelacion Antiano=== Na e mesun aña aki, 1967, Jose Geerman kende pa hopi aña tabata pertenece na PPA, a dicidi di bira independiente y tabata di opinion cu Aruba mester sali for di Antias.<ref>Geerman wil Aruba uit Ned. Antillen. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 11-08-1967, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 31-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463589:mpeg21:p003</ref> Su deseo tabata pa Aruba sali for di e constelacion Antiano, pero keda den [[Reino Hulandes]]. ===Retiro for di partido PPA=== E tabata mira e futuro di Aruba den Antias Hulandes basta scur, Geerman tabata boga pa un Aruba banda di Corsou y no bou Corsou. Algun miembro di PPA a firma un acuerdo, sin consulta cu su persona, esaki tabata e motibo principal pa e la retira for di PPA.<ref>NAAR AANLEIDING VAN NIEUWE „BREDE BASIS" José Geerman uit P.P.A. getreden. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 31-07-1967, p. 1. Geraadpleegd op Delpher op 31-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463579:mpeg21:p001</ref> Segun su persona cu locual nan a firma, Corsou lo por tuma un posicion mas dominante contra Aruba. Esaki pa su persona sigur ta algo inaceptabel. Durante un reunion e la bisa, ” Pa loke ta trata Aruba, mi por asegura cu e repartimento di asientonan di gobierno di antiyas, lo ta e motibo principal pa den futuro desolve Antiyas Hulandes for di otro. Futuro lo demostra locual mi ta bisando.” Y despues di basta aña señor Geerman a haya rason. Na Aruba, e retiro di Geerman for di PPA sigur no a bin como sorpresa, paso Sr. Geerman ta conoci pa expresa su mes y tabata wordo mira como e zorgenkindje di P.P.A. caba, e tabata duna un impression di ta un politico cu no tabata baila riba tur tono. Cu su retiro for di PPA el a keda cu su asiento den Parlamento di Antias Hulandes como miembro independiente.<ref>STATENLID GEERMAN: Aruba overgeleverd aan Curacao. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 12-08-1967, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 31-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463590:mpeg21:p005</ref> ===“Hot Latin Blood”, otro buki mas skirbi pa Jose Geerman=== Na 1968, Jose Geerman cu e uitgeverij Carlton Press Inc. na New York a pubica un buki yama “Hot Latin Blood” , e buki aki ta bay over di dos famia na Aruba.<ref>Hot Latin Blood Boek van José Geerman. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 30-12-1967, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 31-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463810:mpeg21:p005</ref> E buki aki su meta tabata pa e lesadonan haya sa mas di e bida diario di famianan na Aruba. E buki ta describi tambe e isla y su habitantenan. Esaki no tabata e unico buki, paso e tempo ey Geerman tabata trahando riba un buki di Antias hulandes, cu ta cuminsa cu e Ronde Tafel Conferentie. Carlton Press Inc,a describi Jose Geerman como un persona cu a biaha hopi, cu a conoce mundo y ta papia 4 idioma. Jose Geerman a sigui un curso di Journalistiek na Newspaper Instituut na Merca y tambe a bay curso na Bennet College. ===Jose Geerman a retira pa semper for di politica=== Sr Jose Geerman na Juni 1969, a dicidi di retira for di politica, despues di 20 aña di tabata un politico basta activo riba A.V.P. y despues P.P.A.<ref>Jose Geerman uit de politiek. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 26-06-1969, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 31-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463317:mpeg21:p005</ref> Jose Geerman a subi riba lista di A.V.P. na Maart 1949 y semper a sali na defensa di e homber chikito, e obrero, e naturalesa di Aruba etc. Na Juni 1969, Jose a dicidi di retira pa motibo di salud, e no por a sigui sirbi e pueblo mas y a gradici Aruba, muy en particularmente Antillas Hulandes y tur otro persona pa a dun’e un chens di por a sirbi Aruba y Antias. Aruba como eilandsraad lid y deputado. Pa Antiyas Hulandes pa a forma parti di Staten di Antias. ===Jose Geerman, un amante di naturalesa === Jose Geerman como un persona cu ta stima naturalesa a keda activo skirbiendo articulonan pa publicacion den corantnan. Entre otro un articulo cu e la skirbi, na Juli 1971, den cual e la expresa su rabia y dolor, mirando con LAGO tabata haciendo cu e poco naturalesa cu Aruba tin. Segun su persona LAGO y Shell tabata manda riba Antiyas Hulandes, na varios ocasion e la critica esaki caba y ta hayando dia pa dia mas rason. LAGO a daña e costa di Aruba, Segun e la skirbi den su articulo ” Prome a deposita resto di azeta y haci tur nos costa blanco preto preto. LAGO a carga santo blanco for di nos costa manera nan ta haya ta bon, no a tene cuenta cu e matanan di druif y ni cu nos naturalesa. E la sigui reclama cu Gobierno a duna LAGO un tereno pa traha un refineria, pero no pa haci y deshaci. Segun su persona LAGO a dempel e lagoen na [[Baby Beach]], caminda e piscadonan di San Nicolas tabata bay coy haas, tur e piscanan aki a muri.” Den su articulo e tabata roga autoridad pa bay mira kiko ta pasando cu e lagoen. Segun su persona LAGO a destrui e naturalesa por completo, como un persona cu ta aprecia e poco naturalesa cu Aruba tin, e la pidi pa stop di laga LAGO di sigui haci y deshaci cu e beachnan di San Nicolas, pa nan stop cu e practica destructivo aki. Na final di su articulo e la bisa “Laga nos tur juda spaar un poco di e naturaleza cu nos tin! Autoriad y pueblo di Aruba.. Man na Obra!” Jose Geerman Un amante di Naturaleza. ===Jose Geerman, un consehero, un persona critico=== Na 1974, e la acerca Betico Croes y Sr. Watty Vos kende e tempo ey tabata Minister, ambos a haya un telegram for di Jose Geerman den cual e ta pidinan pa interveni contra tur cu ta trapando of kier trapa riba derecho di e obreronan. ===Jose Geerman formando parti di e comision di 18 di maart 1976, institui pa Gobierno di Aruba=== Na cuminsamento di Maart 1976, e deputado di e tempo ey Sr. Nelson Oduber a instala un comission pa prepara y hinca un programa den otro, pa e celebracion di 18 di maart, na Stadion caminda a presenta e bandera y e himno oficial di Aruba. E comision tabata consisti di 13 persona entre otro, Godfried “Fifi” Eman como Presidente, Julio Maduro como vice presidente, Rufo Odor, Albert Eman, Holmo Henriquez, Maybelline Arends Croes, John Merryweather, Atan Lee, Rafael Estrada, Milo Croes, Augusto Croes y Jose Geerman. Pastoor Hendrikstraat, San Nicolas: Diasabra 5 di januari 1977, den oranan di mainta e curpa sin bida di Sr. Jose Geerman a wordo haya den su cas drumi riba un sofa. Sr. Geerman tabata tin 59 aña, E la wordo severamente maltrata cu un bloki y a fayece. E noticia aki a core hopi lihe rond di Aruba. Dilanti su cas tabata tin un multitud grandi di persona cu a bay mira pa nan mes kiko tabata pasando. ===Hopi lihe a detene un sospechoso=== Na prome instante autoridad no kier a duna mucho informacion encuanto e causa di su morto, pa motibo cu nan tabata bezig cu investigacion. E noticia di e morto di Señor Geerman a crea un consternacion grandi den e pueblo di Aruba. Hopi lihe a logra detene un sospechoso. Diadomingo 6 di Februari den careda di 6’or di atardi, Polis a detene R. Nicolaas como sospechoso den e caso di asesinato di Jose Geerman. R. Nicolaas pa algun aña atras tambe tabata riba lista como candidato pa e grupo di hobennan y regularmente por a mira R. Nicolaas den compania di e victima. E la keda deteni pa interogacion. ===Dos persona mas deteni como sospechoso=== Diadomingo pa dialuna e recherchenan cu tabata encarga cu e caso aki, a logra detene dos persona mas, cual ta M.H. y H.K. Mientrastanto e sospechoso R. Nicolaas a keda para ariba cu e no tin nada di haber cu e asesinato di Jose Geerman. E investigacion a sigui cana su caminda.E sospechosonan rM.H. y H.K. pa falta di purba nan a wordo laga hopi lihe bek den libertad. ===Entiero di Jose Geerman=== Diahuebs 10 di Februari 1977, a tuma luga e entiero di Jose Geerman, esaki tabata den careda di 4’or y mey di atardi, cu e la wordo hiba na su ultimo luga di sosiego. E entiero di Geerman tabata un entiero cu a haya hopi hende, hopi amigo y conocirnan di Jose a hibe na su ultimo luga di sosiego, cu ta e santana catolico na San Nicolas. Na e entiero por a mira, entre otro Betico Croes, Marco Bislip, Hilario “Lala” Angela y ex miembronan di Staten Ernst Finck y Fabian Kelly. Confesion di e prome sospechoso R. Nicolaas Diabierna 18 di februari, porfin e recherchenan a haya un confesion di e sospecho R. Nicolaas, cu hopi lihe despues di e asesinato di Jose Geerman a keda deteni. E la confesa cu na un forma hopi violento y cruel e la asesina Jose Geerman. Maske cu Recherchenan ya a haya un cantidad grandi di pruebanan tecnico contra Nicolaas, entre otro vingerprint riba un camisa di e sospechoso cu rastro di sanger humano. Esaki a wordo manda pa Gerechtelijk Laboratorium di Prof. Froenjes na Den Haag. Potret di Prof. Froenjes Dr. De Witte, kende ta e specialista di Sanger a informa autoridad local, cu e manchannan riba e camisa ta di sanger humano. Maske na prome instante e sospechoso a keda nenga, Dialuna 21 di februari 1977, e la confesa di a asesina Jose Geerman. ===Prome biaha cu e caso aki ta wordo atende den corte=== E la keda casi un aña cera prome cu su caso a bin dilanti. Diabierna 3 di februari 1978, e mester a presenta den corte. Fiscal a exigi 20 aña di castigo di prison, cuminsando for di e dia cu Nicolaas a wordo deteni cu ta 6 di februari 1977, esaki tabata e exigencia di Fiscal contra R. Nicolaas. E acusado R.Nicolaas cu na comienso di su detencion a admiti su culpabilidad, pero despues a cambia su declaracion, den corte a keda persisti cu e ta inocente. Hues su siguiente siman a keda di duna sentencia. E caso aki a haya hopi atencion di pueblo y tambe di e alumnonan di scol di polis. E caso a wordo trata extensamente, tur e sucedidonan a wordo describi for di e anochi prome cu e asesinato. Tur e declaracion di e acusado, di e testigonan y tambe di e 4 recherchenan cu tabata encarga cu e investigacion di e caso aki a wordo scucha. E acusado R. Nicolaas a wordo condena pa morto, subsidair doodslag, subsidair maltrato severo, cometi premedita cu morto como consecuencia. Subsidiair maltrato cometi cu un arma. Descripcion di e susedido, durante tratamento den corte. E caso aki pa e tempo ey, tabata un di e casonan mas complica y dificil den historia di Aruba y alavez misterioso. Especialmente si considera e asesino un persona cu e victima a duna di come, bebe y un luga di biba. Segun e acusado Nicolaas, e la admiti di a asesina Jose Geerman pa motibo cu e la wordo poni bou pression, castiga y golpinan cu e lo ricibi a pone cu e la firma, pero en realidad e ta inocente. ===Fiscal Arps di e tempo ey tabata convenci cu R. Nicolaas ta e asesino=== Fiscal Arps a acusa R. Nicolaas di a asesina intencionalmente y segun un plan prepara di antemano pa mata Jose Geerman den su cas, mientras e tabata drumi den su sofa. Segun fiscal, Nicolaas por a drenta e cas ya cu te cu un siman prome cu e asesinato e tabata biba den e cas aki y e cachonan conoce su persona caba y no lo blaf e. E tabata mescos cu un yiu pa Jose Geerman. E la kita dos shutter banda pariba di e cas y a drenta paden, e la haya Jose drumi riba un sofa den su sala, Nicolaas a comete e crimen cu un bloki of algo por estilo, e slanan cu Jose Geerman a ricibi tabata na e parti robes di su cabes y esaki tabata fatal y mas sigur Jose lo a muri al instante. Durante investigacion a bin topa cu restonan di cement na su heridanan, e cement aki lo mester ta di e bloki cu a wordo uza pa agredi señor Geerman na su cabes. E bloki mes, cu a wordo usa pa asesina Geerman, cual lo mester tin sanger y cabey na dje ainda, no a wordo haya. Autoridad a haya un spoor di un vingerprint di un duim di R. Nicolaas na momento cu lo a saca e shuttersnan di e bentana, pa drenta paden. Nicolaas a contesta cu esaki a pasa na momento cu e la bay mira paden. ===Tur investigacion ta mustra cu Nicolaas mes ta e asesino=== E raport di specialistanan tecnico a confirma cu e vingerprintnan haya, ta cuadra cu esun di e Nicolaas. E fiscal a mustra tambe cu a haya algun mancha chikito di sanger riba e paña cu Nicolaas a bisti e anochi aki. E abogado di R. Nicolaas a puntra si e pruebanan ta convence hues. E abogado a puntra cu si e declaracionnan di e polisnan ta prueba suficiente, segun e abogado, lastimamente cu na Aruba nan no por ni bisa exactamente ki ora un persona lo a fayece. Dia 10 di februari 1978, R. Nicolaas a sali liber di tur acusacion Riba 10 di februari 1978, Hues a dicta sentencia y R. Nicolaas di 28 aña a gana su caso, e la haya vrijspraak. E siman anterior durante e tratamento di e caso den corte, Fiscal a exigi 20 aña di castigo di prison y un siman despues den oranan di mainta Hues a haya cu e ponenciana contra R. Nicolaas, no ta legal y e pruebanan no ta convence su persona. Mientras cu R. Nicolas a wordo laga den libertad, fiscal a bira apela. Fiscal a apela, mesora despues di a scucha e sentencia di Hues den cual a duna R. Nicolaas vrijspraak. Fiscal su motibo tabata cu e sospechoso aki no tin un lugar fiho di biba y ultimo lo tabata biba den grotnan na San Nicolaas, pa ta sigur cu e acusado ta bon na altura di e apelacion aki y tambe e la wordo mesora poni riba papel y firma pa e acusado. R. Nicolaas a keda algun luna den libertad y lo mester a presenta den corte na November 1978, pero Hof a bolbe restrasa e tratamento di e caso di asesinato di Sr. Geerman, e rekmento di e caso tabata tin di haber cu e abogado nobo di R. Nicolaas. Abogado Sjiem fat tabata tin mester mas tempo pa studia e caso. Durante e prome caso den corte Nicolaas a wordo representa pa abogado Tjong Ajong, den cual hues a dun’e vrijspraak. Procureur General a duna ordo pa mesora detene R. Nicolaas Na momento cu e caso a keda posponi, Procureur General a duna ordo pa detene y cera R. Nicolaas te ora su caso bin dilanti riba e fecha nobo di 23 di januari 1979. Dia 23 di januari 1979, durante e tratamento di e caso Procureur General tambe a keda para riba 20 aña di castigo di prison cu anteriormente fiscal tambe a pidi pa R. Nicolaas, kende e tempo ey a cumpli 29 aña. E Procureur General ta haya cu ta prueba cu Nicolaas a asesina e ex politico, ex miembro di Staten Jose Geerman riba 5 di februari 1977 den su cas na [[Pastoor Hendrikstraat]]. E victima a wordo haya riba e dia aki den careda di 11’or di mainta, morto den un sofa. Segun raportnan di expertonan e lo a wordo asesina den careda di 4’or di marduga. ===Procureur General a baha pisa riba Nicolaas=== P.G. den corte a resumi tur locual a sosode for di dia 5 di februari 1977. Procureur General a ilustra tur e pruebanan cu nan a acumula contra Nicolaas demostrando su culpabilidad, entre otro e hecho cu riba e shuttersnan di glas a haya su fingerprints. E la saca e shuttersnan pa drenta den e cas di e victima, esaki segun expertonan. Tambe riba e jacket cu Nicolaas tabata tin bisti e anochi aki, nan a haya mancha di sanger cu ta cuadra cu e mesun sanger cu a wordo haya na e muraya den e cas di Jose. Nicolaas a bisa cu dia 24 di januari 1977 despues cu e la haya un pleito cu Jose, na e cas di Jose, su persona no a bolbe mas na e cas aki. P.G. tabata tin duda den esaki. E vingerprintnan riba e shuttersnan, segun e expertonan no ta mas bieu cu 1 of dos dia. P.G. a sigui bisa cu e ta haya cu un persona a wordo mata den un forma hopi inhumano, mientras cu e victima tabata simplemente drumi trankil den su cas. E victima nunca lo por a biba pensa cu un hende, cu e la duna di come, bebe y un luga di biba por a hasi algo asina cu ne. Pa e motibo aki P.G. a exigi 20 aña di castigo di prison. ===Abogado Sjiemfat pa dos ora largo defendiendo su cliente=== Abogado Sjiem Fat, e abogado defensor a hiba un defensa cu a dura dos ora y tabata hopi interesante. Segun e abogado e fingerprintsnan nan por ta di paden tambe y no necesariamente ta di pafo. muy bien por ta ora e lo por a habrinan, mirando cu e acusado a biba den e cas aki y regularmente tabata haci e shutternan limpi, segun e abogado Nicolaas mester a press riba nan paso tin di e shuttersnan aki cu no ta habri facil. Abogado defensor a lubida un aspecto hopi importante cu den e raport di e patholoog anatoom, no ta poni ki ora e victima a wordo asesina. E abogado a bin cu un declaracion di un testigo H. kende a bisa cu e anochi di 4 di februari 1977, H. a prepara cuminda pa Geerman, esaki den presencia di e homber di fam Q. kende a keda un rato mas mira baseball na Television y despues a bay su cas. Segun e abogado, e victima a keda su so cu e testigo H. y cu Jose Geerman mientrastanto lo por a pega soño tambe. E abogado ta haya cu den e proces verbaal no tin nada concreto cu no ta descarta cu e asesinato lo por a tuma lugar riba 4 y no 5 di februari 1977. E la sigui bisa cu niun hende no por sospecha cu e homber H. tambe lo por a comet’e e asesinato aki y despues bay su cas. Aki tin posibilidadnan real cu e dos personanan aki tambe lo por a asesina Jose Geerman. Despues e abogado a sigui riba explicacionnan di e diferente raportnan traha den cual entre otro vingerprint por keda basta largo marca. ===Abogado Sjiem fat pidiendo pa laga su cliente den libertad=== Por ultimo e abogado a haya cu tin hopi duda di e culpabilidad di su cliente y a pidi Hof pa laga su cliente den libertad. Despues cu Huesnan a retira pa delibera un rato riba e peticion di e abogado Sjiem Fat, e presidente di Hof a bin bek bisando cu hof a rechasa e peticion di abogado Sjiem Fat, Nicolaas ta keda cera. Segun e abogado su cliente a firma su culpabilidad despues di a wordo maltrata pa dos ora largo door di polis y durante e reconstruccion e la wordo bisa kiko e mester haci. E acusado a conta kiko tur e la haci riba e dia di 4 pa 5 di februari 1977 Den corte na momento cu hues a puntra R. Nicolaas si e ta culpabel di a asesina Señor Geerman, e la contesta cu e no a mata Jose Geerman. E la conta cu dia 4 di februari 1977 e tabata na su cas na Zeewijk, hunto cu e doño di e cas, cu ta famia Maduro y cu algun amigo di e famia, nan a sinta henter dia na cas dal betro e.o nan a bebe brandy, despues nan a sigui cu rum. ===E acusado a pasa varios caminda y a topa varios amigo=== E acusado a sigui conta cu mas den oranan di atardi, e la sali bay dal un keiro den e caya principal di San Nicolas. E tabata bashi y tabata tin solamente 5 pa 10 florin cu ne. Entre 8 ‘or y 8’or y mey ela bay bishita un bon amigo un tal Iri kende ta un meneer di scol y supuestamente e tabata yudando Nicolaas skirbi un buki. Su amigo Kock a yude cu 3 florin. Aki hues a remarca segun e raport di reclassering Iri a declara cu ela mira Nicolas despues di 11’or. E acusado a keda insisti cu e meste tabata prome cu 9’or paso Weg Fontein Rumshop ta cera 9’or. Segun Nicolaas ta na weg Fontein Rumshop e la bay cumpra un botter di rum. Prome cu ela bay di Iri su cas, e la bay cumpra dos cerbes pa nan bebe. E acusado a bisa cu banda di 9’or e la bay bishita un amigo di dje Jossy na weg Fontein, pero e no tabata na su cas. E lo a bay busca placa fia cerca Jossy. Despues cu e la sali for di Jossy su cas e la sigui, e la bay cumpra un botter di rum y dos coca cola. Na caminda e la topa bin topa cu Daal, Marcelo, Rombley y Arends y Oiky. Nan a manda dos of 3 rond, e la bebe dos of tres Cerbes. Na e momentonan ey ainda e tabata tin e botter di rum y e dos coca colanan. E acusado a conta cu despues di mey anochi e la bay dal un keiro den centro di San Nicolaas E la sigui conta cu unda cu e la bay e tabata den compania di sr. Kappel. Den careda di 11’or Kappel a bira burachi y e la hibe su cas. Na e cas di kappel e la dal 3 sigaria. Den careda di mey anochi e la bay bek den centro di San Nicolas, pero prome cu esey e la pasa su cas cambia paña. E la bisti su jacket di jeans pa motibo cu den e temporada ey anochi ta bira mas frieu. Bebiendo, topando amigo, tambe bendiendo y dealmento di marihuana Den e centro nocturno di San Nicolas durante su bueltanan den e cayanan, tur caminda e tabata topa cu amigonan, na China Clipper e la topa cu Joy, despues e la bay na Tropicana, e tabata tin poco marihuana cu ne y a haci deal di marihuana, asina e la haya 5 dollar plus 10 florin. Hues a remarca cu Joy a declara cu ta cu un papel di 25 fls e la paga, Nicolaas a nenga te cu e la bisa hues, cu e la fia Joy 5 florin. Asina segun su persona su anochi a sigui bebiendo alcohol, topa cu su amigonan, bendiendo su marihuana y haci deal pa bende mas marihuana, paso e no tabata tin tur e marihuana riba dje, pero na su cas e tabata tin mas. Segun su persona e la pasa cu un amigo den Pastoor Hendrikstraat Segun su persona despues cu e la caba di keiro den Centro di San Nicolaas, e la pasa den Pastoor Hendrikstraat, e tabata acompaña pa un amigo y segun un testigo enberdad nan a mir’e cu un amigo pasa den Pastoor Hendrikstraat, pero kiko a sosode exactamente e marduga di 5 di Februari 1977 a/ta keda un misterio. ===Riba 13 di februari 1979, hof a sentencia R. Nicolaas cu 15 aña di castigo di prison=== Un cos ta sigur, for di investigacionnan haci a sali na cla cu e paña cu e la bisti e anochi aki, tabata na sanger humano, e mesun sanger cu tabata gespart na muraya den cas di Jose Geerman. E parti di Pastoor Hendrikstraat pasa banda di cas di Jose Geerman pa bay su cas na Zeewijk, con y kiko a pasa keda misterio. Riba 13 di februari 1979, Hof na Corsou a dicta sentencia, e acusado R. Nicolaas a keda condena na un castigo di prison di 15 aña. Maske cu Procureur General y Fiscal Arps a pidi 20 aña di castigo di prison pa e asesinato aki, pero Hof no a haya cu tin prueba di asesinato, pero si a conclui cu ta trata di homicidio den cual riba 5 di februari 1977 Jose Geerman a bira e victima. Pa e motibo aki R. Nicolaas a haya 15 aña di castigo di prison. E aña aki a haci 44 aña cu Jose Geerman a bay sosega, nos di arubanative.com, nunca a conoce Sr. Jose Geerman y ni su famia, si e tabata casa, divorcia of si e tabata tin un famia. Tampoco nos no conoce e asesino, di fam Nicolaas si e ta bibo ainda, ni si e ta na Aruba. E ta un susedido cu lo bay den historia como un caso misterioso y dificil pa compronde. Den nos investigacion nos no a encontra e motibo real pakiko Nicolaas lo por a asesina Jose Geerman. *UPDATE 28 februari 2021: Na 1971, Jose Geerman, su ruman homber Simon Geerman tabata riba e prome lista di MEP, Betico e tempo ey semper tabata bishita Jose Geerman pa conseho y guia, como cu e tabata un politico grandi den su tempo. Alabes e tambe tabata un persona cu tabata kier a mira su isla liber, como partner igual den Reino Hulandes y no manera tempo di Antias bou di Corsou. R. Nicolaas a sinta su castigo te na aña 1988, despues a bay biba na Hulanda y na mei di aña 2005, e la wordo cruelmente asesina. *Update: 5 maart 2021 Sr. Jose Geerman tabata casa cu Sra. Marina de Veer y hunto nan a haya tres yiu, dos homber y un muhe. Gobierno di Aruba na 1995 a inicia un proyecto cu tabata un plan di e gobierno anterior, pero cu a keda para. E proyecto tabata nombra cayanan na baluartenan di Aruba. Riba 7 di september 1995, gobierno di Aruba a cambia e nomber di Congoweg pa [[Caya Jose Geerman]].<ref>Congoweg wordt Caya José Geerman. "Amigoe". Curaçao, 07-09-1995, p. 7. Geraadpleegd op Delpher op 31-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644937:mpeg21:p007</ref> Investigando y lesando informacionnan nos por a conclui cu Jose Geerman, tabata mustra di tabata un persona cu un caracter fuerte y tabata para na banda di e homber chikito, tambe e tabata un defensor di nos naturalesa, e tabata stima Aruba, su tradicionnan, su cultura etc. E tabata un persona cu kier a mira su isla keda perserva. Jose Geerman no tabata solamente un politico, pero un escritor, defensor di Aruba, un persona patriotico y tabata para pa locual e ta kere aden. Jose Geerman no tabata tin miedo di expresa su mes, pero di otro banda e tabata un persona humano cu a duna un otro di come, bebe y drumi y a wordo paga cu morto, un traicion hopi cruel. 3d46liw42kqxqdz5rt6zl4oqk60mre7 192383 192382 2026-05-31T19:52:22Z Caribiana 8320 192383 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ {{Infobox politico| variante = a | nomber = Jose Geerman | nomber completo = | fecha nacemento = [[13 di mei]] [[1963]] | luga nacemento = {{ABW}} | fecha fayecimento = | luga fayecimento = | pais = {{ABW}} | partido = [[Partido di Pueblo Arubano]] (AVP) 1949-1957?<br>[[Partido Patriotico Arubano]] (PPA) 1957-1967 | titulo = | temporada1 = 1949-1951<br/> 1954/55? - 19? <br>1962 <br>1966- | funcion1 = Miembro di [[Parlamento di Antias Hulandes]] | temporada2 = 1951 | funcion2 = Diputado | website = }} '''Jose Geerman''' (☆ [[19 di mart|19 di maart]] [[1917]] na [[Aruba]] – † [[5 di febrüari|5 di februari]] [[1977]] na [[Pastoor Hendriksstraat]], [[San Nicolas]]) tabata un poeta y politico [[Aruba|Arubiano]]. Den ananan 1950 y 1960 el a wordo elegi miembro di [[Parlamento di Antias Hulandes]] na varios ocacion. Ademas riba nivel insular, el a sirbi como diputado di Colegio Ehecutivo y como miembro di Conseho Insular. == Biografia == Jose Geerman tabata e di dos yiu di e cinco yiu di Bernard (Mo Dichi) Geerman (1886-1972). NOTES *[https://arubanative.com/2021/02/26/historia-di-aruba-un-gran-politico-na-aruba-a-wordo-asesina-cruelmente-pa-un-persona-cu-e-la-duna-di-come-bebe-y-a-dune-luga-di-drumi/ Un gran politico na Aruba], arubanative.com (26 februari 2021) Nos a dedica e historia aki na un gran Arubiano, un politico, defensor di e obreronan y di e naturalesa di Aruba. Un persona cu tabata tin hopi amor pa su isla, hopi ambicion, a skirbi buki, skirbi letra pa cancion y varios articulonan cu a keda publica den corantnan di antes, pero lamentabelmente na aña 1977 destino tabata tin un otro plan pa e gran persona aki. Den un forma hopi cruel y tristo e la wordo asesina, su asesino tabata un persona cu e la saca man yuda, pa despues e wordo paga cu morto. Jose Geerman a nace riba 19 di maart 1917, como hoben e la bay traha na L.A.G.O., pero hopi lihe Jose a ripara cu e tin un ambicion grandi den su bida, cual ta drenta den politica. Na aña 1949, e la tuma e reto grandi aki, durante su carera como politico e la ocupa varios funcionnan halto, entre otro deputado di Aruba, Miembro di Staten di Antias, Miembro di Eilandsraad di Aruba. Su prome eleccion tabata dia 17 di maart 1949, un eleccion cu tabata hopi importante y unico pa Aruba. Pa prome biaha cu Jose Geerman a bay riba un lista politico tabata e eleccion di 17 di maart 1949. Un eleccion completamente diferente na Aruba. Esaki tabata pa dos motibo, e elecion aki pa prome biaha e ser femenina biba na Aruba, por a eherce su derecho di vota y alabes nan por a postula nan mes tambe como candidato riba e partidonan politico. Señora Laura Wernet Paskel dfm tabata e dama cu a bringa pa muhenan na Aruba haya e derecho di voto y alabes tabata e prome dama cu a subi un lista politico. E otro motibo hopi importante tabata cu e elecion aki, di tres representante den Staten di Antiyas, Aruba a logra haya 8 asiento, mes tanto cu Corsou, den e Staten nobo di Antiyas. === Jose Geerman a bira miembro di Parlamento di Antias Hulandes === E dia di elecion mas cu 10 mil persona biba na Aruba a bay eherce nan derecho di voto, E resultado tabata A.V.P. a logra haya mayoria di asiento cu tabata 5 asiento y U.N.A. a haya tres asiento. E candidatonan cu a wordo escohi pa A.V.P. pa representa Aruba den e Staten di Antias, tabata Sr. J.Henny Eman (Henny bieu), Juan Irausquin, Porfirio Croes, Moses De Cuba y Jose Geerman. E otro tres representantenan tabata di U.N.A. tabata Felepito Tromp(ex gobernador), Dr. Dussenbroek y Mario Arends. Na augustus 1951, Jose Geerman a bira deputado di Eilandsraad y no por a keda ocupa e puesto di miembro di Staten di Antiyas y a wordo remplaza pa Dr. De la Fuente.<ref>VERVANGING GEERMAN. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 11-08-1951, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 31-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010402431:mpeg21:p003</ref> Despues di e kiebro den A.V.P., un grupo cu tabata riba lista di A.V.P. a bandona A.V.P. y a lanta P.P.A., hopi hende tabata specula e posicion di Sr. Jose Geerman, pero Shon A Eman na 1955 a bisa bon cla cu Jose Geerman ta un candidato fiel di A.V.P. y cu sigur no lo bandona e partido, Avp. E resultado di e elecion e aña ey, A.V.P. a haya dos asiento so den Staten di Antiyas, e dos asientonan aki a wordo ocupa pa Shon A Eman y Jose Geerman. Jose Geerman mester a retira prome como deputado pa por a ocupa e puesto di miembro di Staten di Antiyas. Na October 1957, Jose Geerman a bira malo y mester a bay Caracas pa un siman pa tratamento medico. ===Jose Geerman a bandona A.V.P. y a join P.P.A.=== E aña 1958 no tabata un aña facil pa Jose Geerman, despues di casi 10 aña di tabata un politico hopi activo den e fila di A.V.P., e la dicidi di distancia di e partido aki y join P.P.A. Sr. Geerman a bisa bon cla cu e por steun gobierno, pero e mester por cumpli cu e deseonan di e obreronan. SI no e no por steun e gobierno aki. Den ana 1959 el a bira miembro di directiva di PPA en was later tevens voorzitter van het districtsbestuur voor San Nicolas.<ref>NIEUW BESTUUR WOMENCLUB. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 12-12-1966, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 31-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463090:mpeg21:p005</ref> Riba lista di PPA el a obtene 592 voto personal pa eleccion 1958 pa Parlamento di Antias Hulandes.<ref>Hoeveel stemmen kregen de Arubaanse candidaten?. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 03-09-1958, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 31-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010405127:mpeg21:p005</ref> Riba nivel insular el a obtene 555 voto personal pa eleccion 1959 y un asiento den Conseho Insular, cual el a sa di mantene na 1963 cu votonan preferencial.<ref> Zo vielen de stemmen op Aruba Oranjestod.—De stemmen vielen ols volgt: P.P.A.. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 27-05-1959, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 31-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010997617:mpeg21:p005</ref> Na augustus 1962, Sr. Geerman despues di eleccion di dia 4 di juni 1962 a dicidi di no acepta e asiento di miembro di Parlamento di Antias mas y a bay Hulanda, cu verlof. Jacobo “Coco” Erasmus a tuma e asiento di miembro di Parlamento di Antias.<ref>Geerman bedankt als Statenlid. "Amigoe di Curacao". Willemstad, 09-08-1962. Geraadpleegd op Delpher op 31-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000213140:mpeg21:p007</ref> ===Preocupacion pa e desempleo creciente=== Sr. Geerman durante un reunion di eilandsraad na 1963, a pidi Gobierno pa no hunga politica di avestrus, pero e tabata sa bon cu Gobierno no lo stroba LAGO di introduci 40 ora di trabou pa siman, pa su trahadonan. Sr. Geerman tabata mas preocupa cu e desempleo creciente e tempo ey, pa motibo cu LAGO tabata lay off hende, durante reunion e la haci un pregunta si acaso e trahadonan cu a perde trabou na LAGO, no lo por bay traha na Hulanda. E opcion aki tabata simplemento un sugerencia, pa motibo cu e tempo ey, no tabata tin suficiente trahado na Hulanda y madre patria tabata importa trahado for di Spaña, Italia etc. ===Entrega di un peticion pa 40 ora di trabou pa siman=== Jose Geerman hunto cu mas miembro di fraccion di PPA, na 1964 a entrega un peticion na e presidente di Eilandsraad pa introduci 40 ora di trabou pa siman, pa tur obrero y tambe tur e trahadonan di gobierno.<ref>Navolging Lago en Shell Ook PPA wil naar week van 40 uren Voldaan aan lang bestaande wens. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 27-06-1964, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 31-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010469994:mpeg21:p006</ref> Pa haci esaki mescos cu recientemente a wordo introduci pa LAGO y SHELL. Na fin di 1964 Sr. Geerman a bira malo y prome siman di januari 1965, e la wordo interna na Hospital, dia 20 di Januari 1965, e la sali for di hospital, pero e tabata tin mester di hopi sosiego. ===Reunion di presupuesto 1965=== Durante tratamento di e presupuesto diamars 9 di februari 1965, Sr. Geerman ferozmente a expresa su mes, pa locual Hulanda tabata haci cu Antias, e tempo Hulanda tabata haci hopi dificil pa financia proyectonan na Antiyas, nan no tabata aproba tur proyecto di biaha, pero nan tabata studia cada proyecto apart y tabata dura masha hopi pa cada proyecto wordo financia. Pero ora di financia otro pais, nan no tabata haci asina dificil. Sr. Geerman a pidi pa Antiyas pone un representante ” estilo watchdog na Hulanda y na Brussels pa percura cu e financiamento bay mas lihe. E la propone na gobierno pa tur hende traha 8 ora pa dia y maximo 45 ora pa siman, ” tempo di catibu a pasa”. E la pidi Gobierno di Antiyas institui mas pronto cu ta posibel un comision pa stipula e gramatica, ortografia y vocabulario di Papiamento, pa motibo cu su persona ta skirbiendo un buki y ainda no tin reglanan pa skirbi Papiamento. Tambe e la pidi gobierno pa haci algo cu e tarifanan hopi halto di electricidad y hopi mas punto valioso cu e la trece dilanti pa trata na logra e felicidad y tranquilidad na Aruba. ===Jose Geerman como escritor=== Señor Geerman tabata tin varios hobby y un di nan tabata skirbi. Na 1961 el a publica pa prome biaha un articulo tocante folclor Arubano den revista Simadan, e titulo tabata “Awa cero y maishi rabo”. <ref>Folklore vastgelegd in „Juancho di Rooi Spokie” Manuscript gereed van Geermans boek. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 12-04-1965, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 31-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462589:mpeg21:p006</ref> Na April 1965, Jose a skirbi un buki, e titulo tabata “Juancho di Rooi Spokie” e la splica bon cla cu e buki no tin nada di haber cu politica, pero su amor pa e folklor, e cultura di Aruba. Durante hopi aña e tabata colecta informacion over de folklore vóór en na de komst van de olieindustrie pa skirbi un buki, su intencion tabata pa publicanan despues cu e bay cu pensioen, pero e no por a warda asina hopi mas. Gezaghebber di e tempo ey Sr. O. Henriquez a haya e prome exemplar pa lesa ===Invitacion di Gobernador Debrot=== Diadomingo 24 di oktober 1965 Gobernador di Antias di e tempo ey Señor Debrot, a invita algun escritor local pa un encuentro cu su persona kende tambe ta un escritor. Cada invitado a presenta na Gobernador nan bukinan. Jose Geerman tambe tabata un di e invitadonan, e no tabata solamente un politico, pero un escritor Arubano tambe. ===“Oh Lovely Moonlight” un poesia cu a wordo uza como letra pa un cancion=== Jose Geerman, banda di tabata un politico, un escritor di buki y articulo den corant, tabata tin mas talento, entre otro di skirbi letra pa cantica. Jose Geerman, te hasta a yega di haya un oferta for di un compania discografico Mericano, pa un cancion cu ela composita ” Oh lovely Moonlight” tambe nan a pidi Geerman pa manda mas composicion di cantica. “Oh Lovely Moonlight”, a wordo skirbi 30 aña prome pa Jose Geerman como un poesia tocante Moonlight, e poesia aki a wordo traduci na ingles y a wordo uza como letra di un cancion. El a manda esaki pa e compania discografico.<ref>„Oh lovely moonlight" Staten- en raadslid L. Geerman opplaat. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 25-10-1965, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 31-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462451:mpeg21:p006</ref> E prome persona cu a canta e cancion aki tabata Ernie Susser y esaki a wordo graba riba disco como prueba y a wordo manda pa e compania mericano. E compania tabata dispuesto pa graba e disco aki, pero a conseha Geerman pa busca un cantante mas conoci pa canta e cancion aki. ===Un proyecto di Jose Geerman “Masiduri”, su amor pa e naturalesa di Aruba=== Na Januari 1967, un grupo di miembro di Eilandsraad a haci un bishita na e herbebossing proyect na Miramar. E herbebossing proyect tabata inclui cu annualmente lo planta entre 2 mil pa 3 mil mata. E proyecto tabata mustrando hopi exitoso, mirando cu 80 porciento di e matanan a logra crece. Pa evita cu cabrito ta come e matanan, nan tabata wordo protegi pa barinan di zeta. E ultimo parti di e bishita di e miembronan di Eilandsraad, tabata Masiduri. Masiduri tabata un lugar hopi stima pa Jose Geerman. Jose Geerman a inicia e proyecto aki y su intencion tabata pa haci e area aki un natuurreservaat, caminda e flora y fauna hunto lo por wordo protegi. Na 1964 Señor Geerman como hefe di werkverschaffing a cuminsa cu e proyecto di Masiduri, conhuntamente cu e trahadonan di Werkverschaffing. Sr. Geerman su amor, aprecio y e empeño pa perserva e naturalesa di Aruba tabata hopi grandi. Jose Geerman kier a perserva e Aruba di antes pa futuro generacionnan. E amor grandi cu e tabata tin pa Aruba su naturalesa, a haci’e cuminsa cu e proyecto aki y hopi lihe a bira exitoso. Jose Geerman hunto cu e trahadonan di Werkverschaffing a haya un tereno di 60 hectare, prome stap tabata pa cera e tereno aki bon. Despues cu nan a haci e tereno aki limpi, nan a cuminsa planta matanan di Aruba. Tambe nan a traha un cas di torta y a pone varios articulonan di antes den e cas. Na 1967 tabata tin 1397 mata riba e tereno di Masiduri, di cual tabata tin almendra, guyaba, barba di joncuman, sorsaca, rucu, Karawara Spaño y varios otro mata tambe. Durante e bishita orguyosamente Sr. Jose Geerman a mustra su coleganan e mata di Eucalyptus cu e la manda busca for di Australia y cu tabata creciendo bon na Aruba. Sin lubida cu riba e tereno na Masiduri tin como 22 sorto di parha. Wawoe, totolica, barica geel, moffie, Gonzalito, chonchorogai etc. Segun Geerman, Masiduri a haya hopi atencion di LAGO y e idea tras di e proyecto aki tabata pa cuminsa trece e muchanan di scol na Masiduri pa asina siñanan mas di Aruba su naturalesa y e Aruba di antes. ===Jose Geerman a keda deteni, despues di accidentalmente a tira riba un hoben=== Diasabra 28 di october 1967, tabata un dia scur den bida di Sr. Geerman. Den oranan di merdia Jose Geerman a dicidi di bay dal algun drinks na un lugar na San Nicolas, e bario caminda e tabata biba. Jose Geerman despues di algun drinks a lanta pa bay paga su cuenta, aki ta caminda cu a sosode un accidente basta fastioso pa Sr. Geerman. Na momento cu e la hinca man den su saco, pa bay saca placa pa paga su cuenta, pa su mala suerte e revolver cu e tabata tin hinca den su saca di carson, sin cu e por a yuda a los un tiro y a herida un hoben cu ni conoce Sr. Geerman. E hoben A. Angela di 25 aña a keda herida na e parti abou di su barica.<ref>ONGELUKKIG TOEVAL Revolver statenlid afgegaan; man gewond Verdachte weer op vrije voeten. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 30-10-1967, p. 1. Geraadpleegd op Delpher op 31-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463761:mpeg21:p001</ref> Na momento cu Sr. Geerman a mira sanger, e la spanta y a sali na careda bay. E hoben a wordo hiba hospital pa tratamento medico, pero despues a resulta cu e herida no tabata serio. Polis a wordo pidi pa haci e investigacion. Jose Geerman kende tabata e tempo ey tabata un miembro independiente di Staten di Antiyas, un rato prome di e susedido e tabata tin un discussion cu yiu homber di un minister di Antiyas. Despues di un rato polis a bin topa cu Geerman sinta banda di lama na Grapefield. Geerman tabata poco bebi, e la keda deteni pa mas investigacion y diadomingo den careda di 1’or di merdia e la wordo laga den libertad. ===Aruba for di e constelacion Antiano=== Na e mesun aña aki, 1967, Jose Geerman kende pa hopi aña tabata pertenece na PPA, a dicidi di bira independiente y tabata di opinion cu Aruba mester sali for di Antias.<ref>Geerman wil Aruba uit Ned. Antillen. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 11-08-1967, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 31-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463589:mpeg21:p003</ref> Su deseo tabata pa Aruba sali for di e constelacion Antiano, pero keda den [[Reino Hulandes]]. ===Retiro for di partido PPA=== E tabata mira e futuro di Aruba den Antias Hulandes basta scur, Geerman tabata boga pa un Aruba banda di Corsou y no bou Corsou. Algun miembro di PPA a firma un acuerdo, sin consulta cu su persona, esaki tabata e motibo principal pa e la retira for di PPA.<ref>NAAR AANLEIDING VAN NIEUWE „BREDE BASIS" José Geerman uit P.P.A. getreden. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 31-07-1967, p. 1. Geraadpleegd op Delpher op 31-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463579:mpeg21:p001</ref> Segun su persona cu locual nan a firma, Corsou lo por tuma un posicion mas dominante contra Aruba. Esaki pa su persona sigur ta algo inaceptabel. Durante un reunion e la bisa, ” Pa loke ta trata Aruba, mi por asegura cu e repartimento di asientonan di gobierno di antiyas, lo ta e motibo principal pa den futuro desolve Antiyas Hulandes for di otro. Futuro lo demostra locual mi ta bisando.” Y despues di basta aña señor Geerman a haya rason. Na Aruba, e retiro di Geerman for di PPA sigur no a bin como sorpresa, paso Sr. Geerman ta conoci pa expresa su mes y tabata wordo mira como e zorgenkindje di P.P.A. caba, e tabata duna un impression di ta un politico cu no tabata baila riba tur tono. Cu su retiro for di PPA el a keda cu su asiento den Parlamento di Antias Hulandes como miembro independiente.<ref>STATENLID GEERMAN: Aruba overgeleverd aan Curacao. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 12-08-1967, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 31-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463590:mpeg21:p005</ref> ===“Hot Latin Blood”, otro buki mas skirbi pa Jose Geerman=== Na 1968, Jose Geerman cu e uitgeverij Carlton Press Inc. na New York a pubica un buki yama “Hot Latin Blood” , e buki aki ta bay over di dos famia na Aruba.<ref>Hot Latin Blood Boek van José Geerman. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 30-12-1967, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 31-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463810:mpeg21:p005</ref> E buki aki su meta tabata pa e lesadonan haya sa mas di e bida diario di famianan na Aruba. E buki ta describi tambe e isla y su habitantenan. Esaki no tabata e unico buki, paso e tempo ey Geerman tabata trahando riba un buki di Antias hulandes, cu ta cuminsa cu e Ronde Tafel Conferentie. Carlton Press Inc,a describi Jose Geerman como un persona cu a biaha hopi, cu a conoce mundo y ta papia 4 idioma. Jose Geerman a sigui un curso di Journalistiek na Newspaper Instituut na Merca y tambe a bay curso na Bennet College. ===Jose Geerman a retira pa semper for di politica=== Sr Jose Geerman na Juni 1969, a dicidi di retira for di politica, despues di 20 aña di tabata un politico basta activo riba A.V.P. y despues P.P.A.<ref>Jose Geerman uit de politiek. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 26-06-1969, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 31-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463317:mpeg21:p005</ref> Jose Geerman a subi riba lista di A.V.P. na Maart 1949 y semper a sali na defensa di e homber chikito, e obrero, e naturalesa di Aruba etc. Na Juni 1969, Jose a dicidi di retira pa motibo di salud, e no por a sigui sirbi e pueblo mas y a gradici Aruba, muy en particularmente Antillas Hulandes y tur otro persona pa a dun’e un chens di por a sirbi Aruba y Antias. Aruba como eilandsraad lid y deputado. Pa Antiyas Hulandes pa a forma parti di Staten di Antias. ===Jose Geerman, un amante di naturalesa === Jose Geerman como un persona cu ta stima naturalesa a keda activo skirbiendo articulonan pa publicacion den corantnan. Entre otro un articulo cu e la skirbi, na Juli 1971, den cual e la expresa su rabia y dolor, mirando con LAGO tabata haciendo cu e poco naturalesa cu Aruba tin. Segun su persona LAGO y Shell tabata manda riba Antiyas Hulandes, na varios ocasion e la critica esaki caba y ta hayando dia pa dia mas rason. LAGO a daña e costa di Aruba, Segun e la skirbi den su articulo ” Prome a deposita resto di azeta y haci tur nos costa blanco preto preto. LAGO a carga santo blanco for di nos costa manera nan ta haya ta bon, no a tene cuenta cu e matanan di druif y ni cu nos naturalesa. E la sigui reclama cu Gobierno a duna LAGO un tereno pa traha un refineria, pero no pa haci y deshaci. Segun su persona LAGO a dempel e lagoen na [[Baby Beach]], caminda e piscadonan di San Nicolas tabata bay coy haas, tur e piscanan aki a muri.” Den su articulo e tabata roga autoridad pa bay mira kiko ta pasando cu e lagoen. Segun su persona LAGO a destrui e naturalesa por completo, como un persona cu ta aprecia e poco naturalesa cu Aruba tin, e la pidi pa stop di laga LAGO di sigui haci y deshaci cu e beachnan di San Nicolas, pa nan stop cu e practica destructivo aki. Na final di su articulo e la bisa “Laga nos tur juda spaar un poco di e naturaleza cu nos tin! Autoriad y pueblo di Aruba.. Man na Obra!” Jose Geerman Un amante di Naturaleza. ===Jose Geerman, un consehero, un persona critico=== Na 1974, e la acerca Betico Croes y Sr. Watty Vos kende e tempo ey tabata Minister, ambos a haya un telegram for di Jose Geerman den cual e ta pidinan pa interveni contra tur cu ta trapando of kier trapa riba derecho di e obreronan. ===Jose Geerman formando parti di e comision di 18 di maart 1976, institui pa Gobierno di Aruba=== Na cuminsamento di Maart 1976, e deputado di e tempo ey Sr. Nelson Oduber a instala un comission pa prepara y hinca un programa den otro, pa e celebracion di 18 di maart, na Stadion caminda a presenta e bandera y e himno oficial di Aruba. E comision tabata consisti di 13 persona entre otro, Godfried “Fifi” Eman como Presidente, Julio Maduro como vice presidente, Rufo Odor, Albert Eman, Holmo Henriquez, Maybelline Arends Croes, John Merryweather, Atan Lee, Rafael Estrada, Milo Croes, Augusto Croes y Jose Geerman. ===Asesinato === Pastoor Hendrikstraat, San Nicolas: Diasabra 5 di januari 1977, den oranan di mainta e curpa sin bida di Sr. Jose Geerman a wordo haya den su cas drumi riba un sofa. Sr. Geerman tabata tin 59 aña, E la wordo severamente maltrata cu un bloki y a fayece.<ref>Oud AVP-statenlid vermoord. "Amigoe". Curaçao, 05-02-1977, p. 1. Geraadpleegd op Delpher op 31-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010639070:mpeg21:p001</ref> E noticia aki a core hopi lihe rond di Aruba. Dilanti su cas tabata tin un multitud grandi di persona cu a bay mira pa nan mes kiko tabata pasando. Na prome instante autoridad no kier a duna mucho informacion encuanto e causa di su morto, pa motibo cu nan tabata bezig cu investigacion. E noticia di e morto di Señor Geerman a crea un consternacion grandi den e pueblo di Aruba. Hopi lihe a logra detene un sospechoso. Diadomingo 6 di Februari den careda di 6’or di atardi, Polis a detene R. Nicolaas como sospechoso den e caso di asesinato di Jose Geerman. R. Nicolaas pa algun aña atras tambe tabata riba lista como candidato pa e grupo di hobennan y regularmente por a mira R. Nicolaas den compania di e victima. E la keda deteni pa interogacion. Diadomingo pa dialuna e recherchenan cu tabata encarga cu e caso aki, a logra detene dos persona mas, cual ta M.H. y H.K. Mientrastanto e sospechoso R. Nicolaas a keda para ariba cu e no tin nada di haber cu e asesinato di Jose Geerman. E investigacion a sigui cana su caminda.E sospechosonan rM.H. y H.K. pa falta di purba nan a wordo laga hopi lihe bek den libertad. ===Entiero di Jose Geerman=== Diahuebs 10 di Februari 1977, a tuma luga e entiero di Jose Geerman, esaki tabata den careda di 4’or y mey di atardi, cu e la wordo hiba na su ultimo luga di sosiego. E entiero di Geerman tabata un entiero cu a haya hopi hende, hopi amigo y conocirnan di Jose a hibe na su ultimo luga di sosiego, cu ta e santana catolico na San Nicolas. Na e entiero por a mira, entre otro Betico Croes, Marco Bislip, Hilario “Lala” Angela y ex miembronan di Staten Ernst Finck y Fabian Kelly. Confesion di e prome sospechoso R. Nicolaas Diabierna 18 di februari, porfin e recherchenan a haya un confesion di e sospecho R. Nicolaas, cu hopi lihe despues di e asesinato di Jose Geerman a keda deteni. E la confesa cu na un forma hopi violento y cruel e la asesina Jose Geerman. Maske cu Recherchenan ya a haya un cantidad grandi di pruebanan tecnico contra Nicolaas, entre otro vingerprint riba un camisa di e sospechoso cu rastro di sanger humano. Esaki a wordo manda pa Gerechtelijk Laboratorium di Prof. Froenjes na Den Haag. Potret di Prof. Froenjes Dr. De Witte, kende ta e specialista di Sanger a informa autoridad local, cu e manchannan riba e camisa ta di sanger humano. Maske na prome instante e sospechoso a keda nenga, Dialuna 21 di februari 1977, e la confesa di a asesina Jose Geerman. ===Prome biaha cu e caso aki ta wordo atende den corte=== E la keda casi un aña cera prome cu su caso a bin dilanti. Diabierna 3 di februari 1978, e mester a presenta den corte. Fiscal a exigi 20 aña di castigo di prison, cuminsando for di e dia cu Nicolaas a wordo deteni cu ta 6 di februari 1977, esaki tabata e exigencia di Fiscal contra R. Nicolaas. E acusado R.Nicolaas cu na comienso di su detencion a admiti su culpabilidad, pero despues a cambia su declaracion, den corte a keda persisti cu e ta inocente. Hues su siguiente siman a keda di duna sentencia. E caso aki a haya hopi atencion di pueblo y tambe di e alumnonan di scol di polis. E caso a wordo trata extensamente, tur e sucedidonan a wordo describi for di e anochi prome cu e asesinato. Tur e declaracion di e acusado, di e testigonan y tambe di e 4 recherchenan cu tabata encarga cu e investigacion di e caso aki a wordo scucha. E acusado R. Nicolaas a wordo condena pa morto, subsidair doodslag, subsidair maltrato severo, cometi premedita cu morto como consecuencia. Subsidiair maltrato cometi cu un arma. Descripcion di e susedido, durante tratamento den corte. E caso aki pa e tempo ey, tabata un di e casonan mas complica y dificil den historia di Aruba y alavez misterioso. Especialmente si considera e asesino un persona cu e victima a duna di come, bebe y un luga di biba. Segun e acusado Nicolaas, e la admiti di a asesina Jose Geerman pa motibo cu e la wordo poni bou pression, castiga y golpinan cu e lo ricibi a pone cu e la firma, pero en realidad e ta inocente. ===Fiscal Arps di e tempo ey tabata convenci cu R. Nicolaas ta e asesino=== Fiscal Arps a acusa R. Nicolaas di a asesina intencionalmente y segun un plan prepara di antemano pa mata Jose Geerman den su cas, mientras e tabata drumi den su sofa. Segun fiscal, Nicolaas por a drenta e cas ya cu te cu un siman prome cu e asesinato e tabata biba den e cas aki y e cachonan conoce su persona caba y no lo blaf e. E tabata mescos cu un yiu pa Jose Geerman. E la kita dos shutter banda pariba di e cas y a drenta paden, e la haya Jose drumi riba un sofa den su sala, Nicolaas a comete e crimen cu un bloki of algo por estilo, e slanan cu Jose Geerman a ricibi tabata na e parti robes di su cabes y esaki tabata fatal y mas sigur Jose lo a muri al instante. Durante investigacion a bin topa cu restonan di cement na su heridanan, e cement aki lo mester ta di e bloki cu a wordo uza pa agredi señor Geerman na su cabes. E bloki mes, cu a wordo usa pa asesina Geerman, cual lo mester tin sanger y cabey na dje ainda, no a wordo haya. Autoridad a haya un spoor di un vingerprint di un duim di R. Nicolaas na momento cu lo a saca e shuttersnan di e bentana, pa drenta paden. Nicolaas a contesta cu esaki a pasa na momento cu e la bay mira paden. ===Tur investigacion ta mustra cu Nicolaas mes ta e asesino=== E raport di specialistanan tecnico a confirma cu e vingerprintnan haya, ta cuadra cu esun di e Nicolaas. E fiscal a mustra tambe cu a haya algun mancha chikito di sanger riba e paña cu Nicolaas a bisti e anochi aki. E abogado di R. Nicolaas a puntra si e pruebanan ta convence hues. E abogado a puntra cu si e declaracionnan di e polisnan ta prueba suficiente, segun e abogado, lastimamente cu na Aruba nan no por ni bisa exactamente ki ora un persona lo a fayece. Dia 10 di februari 1978, R. Nicolaas a sali liber di tur acusacion Riba 10 di februari 1978, Hues a dicta sentencia y R. Nicolaas di 28 aña a gana su caso, e la haya vrijspraak. E siman anterior durante e tratamento di e caso den corte, Fiscal a exigi 20 aña di castigo di prison y un siman despues den oranan di mainta Hues a haya cu e ponenciana contra R. Nicolaas, no ta legal y e pruebanan no ta convence su persona. Mientras cu R. Nicolas a wordo laga den libertad, fiscal a bira apela. Fiscal a apela, mesora despues di a scucha e sentencia di Hues den cual a duna R. Nicolaas vrijspraak. Fiscal su motibo tabata cu e sospechoso aki no tin un lugar fiho di biba y ultimo lo tabata biba den grotnan na San Nicolaas, pa ta sigur cu e acusado ta bon na altura di e apelacion aki y tambe e la wordo mesora poni riba papel y firma pa e acusado. R. Nicolaas a keda algun luna den libertad y lo mester a presenta den corte na November 1978, pero Hof a bolbe restrasa e tratamento di e caso di asesinato di Sr. Geerman, e rekmento di e caso tabata tin di haber cu e abogado nobo di R. Nicolaas. Abogado Sjiem fat tabata tin mester mas tempo pa studia e caso. Durante e prome caso den corte Nicolaas a wordo representa pa abogado Tjong Ajong, den cual hues a dun’e vrijspraak. Procureur General a duna ordo pa mesora detene R. Nicolaas Na momento cu e caso a keda posponi, Procureur General a duna ordo pa detene y cera R. Nicolaas te ora su caso bin dilanti riba e fecha nobo di 23 di januari 1979. Dia 23 di januari 1979, durante e tratamento di e caso Procureur General tambe a keda para riba 20 aña di castigo di prison cu anteriormente fiscal tambe a pidi pa R. Nicolaas, kende e tempo ey a cumpli 29 aña. E Procureur General ta haya cu ta prueba cu Nicolaas a asesina e ex politico, ex miembro di Staten Jose Geerman riba 5 di februari 1977 den su cas na [[Pastoor Hendrikstraat]]. E victima a wordo haya riba e dia aki den careda di 11’or di mainta, morto den un sofa. Segun raportnan di expertonan e lo a wordo asesina den careda di 4’or di marduga. ===Procureur General a baha pisa riba Nicolaas=== P.G. den corte a resumi tur locual a sosode for di dia 5 di februari 1977. Procureur General a ilustra tur e pruebanan cu nan a acumula contra Nicolaas demostrando su culpabilidad, entre otro e hecho cu riba e shuttersnan di glas a haya su fingerprints. E la saca e shuttersnan pa drenta den e cas di e victima, esaki segun expertonan. Tambe riba e jacket cu Nicolaas tabata tin bisti e anochi aki, nan a haya mancha di sanger cu ta cuadra cu e mesun sanger cu a wordo haya na e muraya den e cas di Jose. Nicolaas a bisa cu dia 24 di januari 1977 despues cu e la haya un pleito cu Jose, na e cas di Jose, su persona no a bolbe mas na e cas aki. P.G. tabata tin duda den esaki. E vingerprintnan riba e shuttersnan, segun e expertonan no ta mas bieu cu 1 of dos dia. P.G. a sigui bisa cu e ta haya cu un persona a wordo mata den un forma hopi inhumano, mientras cu e victima tabata simplemente drumi trankil den su cas. E victima nunca lo por a biba pensa cu un hende, cu e la duna di come, bebe y un luga di biba por a hasi algo asina cu ne. Pa e motibo aki P.G. a exigi 20 aña di castigo di prison. ===Abogado Sjiemfat pa dos ora largo defendiendo su cliente=== Abogado Sjiem Fat, e abogado defensor a hiba un defensa cu a dura dos ora y tabata hopi interesante. Segun e abogado e fingerprintsnan nan por ta di paden tambe y no necesariamente ta di pafo. muy bien por ta ora e lo por a habrinan, mirando cu e acusado a biba den e cas aki y regularmente tabata haci e shutternan limpi, segun e abogado Nicolaas mester a press riba nan paso tin di e shuttersnan aki cu no ta habri facil. Abogado defensor a lubida un aspecto hopi importante cu den e raport di e patholoog anatoom, no ta poni ki ora e victima a wordo asesina. E abogado a bin cu un declaracion di un testigo H. kende a bisa cu e anochi di 4 di februari 1977, H. a prepara cuminda pa Geerman, esaki den presencia di e homber di fam Q. kende a keda un rato mas mira baseball na Television y despues a bay su cas. Segun e abogado, e victima a keda su so cu e testigo H. y cu Jose Geerman mientrastanto lo por a pega soño tambe. E abogado ta haya cu den e proces verbaal no tin nada concreto cu no ta descarta cu e asesinato lo por a tuma lugar riba 4 y no 5 di februari 1977. E la sigui bisa cu niun hende no por sospecha cu e homber H. tambe lo por a comet’e e asesinato aki y despues bay su cas. Aki tin posibilidadnan real cu e dos personanan aki tambe lo por a asesina Jose Geerman. Despues e abogado a sigui riba explicacionnan di e diferente raportnan traha den cual entre otro vingerprint por keda basta largo marca. ===Abogado Sjiem fat pidiendo pa laga su cliente den libertad=== Por ultimo e abogado a haya cu tin hopi duda di e culpabilidad di su cliente y a pidi Hof pa laga su cliente den libertad. Despues cu Huesnan a retira pa delibera un rato riba e peticion di e abogado Sjiem Fat, e presidente di Hof a bin bek bisando cu hof a rechasa e peticion di abogado Sjiem Fat, Nicolaas ta keda cera. Segun e abogado su cliente a firma su culpabilidad despues di a wordo maltrata pa dos ora largo door di polis y durante e reconstruccion e la wordo bisa kiko e mester haci. E acusado a conta kiko tur e la haci riba e dia di 4 pa 5 di februari 1977 Den corte na momento cu hues a puntra R. Nicolaas si e ta culpabel di a asesina Señor Geerman, e la contesta cu e no a mata Jose Geerman. E la conta cu dia 4 di februari 1977 e tabata na su cas na Zeewijk, hunto cu e doño di e cas, cu ta famia Maduro y cu algun amigo di e famia, nan a sinta henter dia na cas dal betro e.o nan a bebe brandy, despues nan a sigui cu rum. ===E acusado a pasa varios caminda y a topa varios amigo=== E acusado a sigui conta cu mas den oranan di atardi, e la sali bay dal un keiro den e caya principal di San Nicolas. E tabata bashi y tabata tin solamente 5 pa 10 florin cu ne. Entre 8 ‘or y 8’or y mey ela bay bishita un bon amigo un tal Iri kende ta un meneer di scol y supuestamente e tabata yudando Nicolaas skirbi un buki. Su amigo Kock a yude cu 3 florin. Aki hues a remarca segun e raport di reclassering Iri a declara cu ela mira Nicolas despues di 11’or. E acusado a keda insisti cu e meste tabata prome cu 9’or paso Weg Fontein Rumshop ta cera 9’or. Segun Nicolaas ta na weg Fontein Rumshop e la bay cumpra un botter di rum. Prome cu ela bay di Iri su cas, e la bay cumpra dos cerbes pa nan bebe. E acusado a bisa cu banda di 9’or e la bay bishita un amigo di dje Jossy na weg Fontein, pero e no tabata na su cas. E lo a bay busca placa fia cerca Jossy. Despues cu e la sali for di Jossy su cas e la sigui, e la bay cumpra un botter di rum y dos coca cola. Na caminda e la topa bin topa cu Daal, Marcelo, Rombley y Arends y Oiky. Nan a manda dos of 3 rond, e la bebe dos of tres Cerbes. Na e momentonan ey ainda e tabata tin e botter di rum y e dos coca colanan. E acusado a conta cu despues di mey anochi e la bay dal un keiro den centro di San Nicolaas E la sigui conta cu unda cu e la bay e tabata den compania di sr. Kappel. Den careda di 11’or Kappel a bira burachi y e la hibe su cas. Na e cas di kappel e la dal 3 sigaria. Den careda di mey anochi e la bay bek den centro di San Nicolas, pero prome cu esey e la pasa su cas cambia paña. E la bisti su jacket di jeans pa motibo cu den e temporada ey anochi ta bira mas frieu. Bebiendo, topando amigo, tambe bendiendo y dealmento di marihuana Den e centro nocturno di San Nicolas durante su bueltanan den e cayanan, tur caminda e tabata topa cu amigonan, na China Clipper e la topa cu Joy, despues e la bay na Tropicana, e tabata tin poco marihuana cu ne y a haci deal di marihuana, asina e la haya 5 dollar plus 10 florin. Hues a remarca cu Joy a declara cu ta cu un papel di 25 fls e la paga, Nicolaas a nenga te cu e la bisa hues, cu e la fia Joy 5 florin. Asina segun su persona su anochi a sigui bebiendo alcohol, topa cu su amigonan, bendiendo su marihuana y haci deal pa bende mas marihuana, paso e no tabata tin tur e marihuana riba dje, pero na su cas e tabata tin mas. Segun su persona e la pasa cu un amigo den Pastoor Hendrikstraat Segun su persona despues cu e la caba di keiro den Centro di San Nicolaas, e la pasa den Pastoor Hendrikstraat, e tabata acompaña pa un amigo y segun un testigo enberdad nan a mir’e cu un amigo pasa den Pastoor Hendrikstraat, pero kiko a sosode exactamente e marduga di 5 di Februari 1977 a/ta keda un misterio. ===Riba 13 di februari 1979, hof a sentencia R. Nicolaas cu 15 aña di castigo di prison=== Un cos ta sigur, for di investigacionnan haci a sali na cla cu e paña cu e la bisti e anochi aki, tabata na sanger humano, e mesun sanger cu tabata gespart na muraya den cas di Jose Geerman. E parti di Pastoor Hendrikstraat pasa banda di cas di Jose Geerman pa bay su cas na Zeewijk, con y kiko a pasa keda misterio. Riba 13 di februari 1979, Hof na Corsou a dicta sentencia, e acusado R. Nicolaas a keda condena na un castigo di prison di 15 aña. Maske cu Procureur General y Fiscal Arps a pidi 20 aña di castigo di prison pa e asesinato aki, pero Hof no a haya cu tin prueba di asesinato, pero si a conclui cu ta trata di homicidio den cual riba 5 di februari 1977 Jose Geerman a bira e victima. Pa e motibo aki R. Nicolaas a haya 15 aña di castigo di prison. E aña aki a haci 44 aña cu Jose Geerman a bay sosega, nos di arubanative.com, nunca a conoce Sr. Jose Geerman y ni su famia, si e tabata casa, divorcia of si e tabata tin un famia. Tampoco nos no conoce e asesino, di fam Nicolaas si e ta bibo ainda, ni si e ta na Aruba. E ta un susedido cu lo bay den historia como un caso misterioso y dificil pa compronde. Den nos investigacion nos no a encontra e motibo real pakiko Nicolaas lo por a asesina Jose Geerman. *UPDATE 28 februari 2021: Na 1971, Jose Geerman, su ruman homber Simon Geerman tabata riba e prome lista di MEP, Betico e tempo ey semper tabata bishita Jose Geerman pa conseho y guia, como cu e tabata un politico grandi den su tempo. Alabes e tambe tabata un persona cu tabata kier a mira su isla liber, como partner igual den Reino Hulandes y no manera tempo di Antias bou di Corsou. R. Nicolaas a sinta su castigo te na aña 1988, despues a bay biba na Hulanda y na mei di aña 2005, e la wordo cruelmente asesina. *Update: 5 maart 2021 Sr. Jose Geerman tabata casa cu Sra. Marina de Veer y hunto nan a haya tres yiu, dos homber y un muhe. Gobierno di Aruba na 1995 a inicia un proyecto cu tabata un plan di e gobierno anterior, pero cu a keda para. E proyecto tabata nombra cayanan na baluartenan di Aruba. Riba 7 di september 1995, gobierno di Aruba a cambia e nomber di Congoweg pa [[Caya Jose Geerman]].<ref>Congoweg wordt Caya José Geerman. "Amigoe". Curaçao, 07-09-1995, p. 7. Geraadpleegd op Delpher op 31-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644937:mpeg21:p007</ref> Investigando y lesando informacionnan nos por a conclui cu Jose Geerman, tabata mustra di tabata un persona cu un caracter fuerte y tabata para na banda di e homber chikito, tambe e tabata un defensor di nos naturalesa, e tabata stima Aruba, su tradicionnan, su cultura etc. E tabata un persona cu kier a mira su isla keda perserva. Jose Geerman no tabata solamente un politico, pero un escritor, defensor di Aruba, un persona patriotico y tabata para pa locual e ta kere aden. Jose Geerman no tabata tin miedo di expresa su mes, pero di otro banda e tabata un persona humano cu a duna un otro di come, bebe y drumi y a wordo paga cu morto, un traicion hopi cruel. f7p2upou0ezh6ffjb1l1ok7i47mckqy 192384 192383 2026-05-31T19:57:14Z Caribiana 8320 /* Asesinato */ 192384 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ {{Infobox politico| variante = a | nomber = Jose Geerman | nomber completo = | fecha nacemento = [[13 di mei]] [[1963]] | luga nacemento = {{ABW}} | fecha fayecimento = | luga fayecimento = | pais = {{ABW}} | partido = [[Partido di Pueblo Arubano]] (AVP) 1949-1957?<br>[[Partido Patriotico Arubano]] (PPA) 1957-1967 | titulo = | temporada1 = 1949-1951<br/> 1954/55? - 19? <br>1962 <br>1966- | funcion1 = Miembro di [[Parlamento di Antias Hulandes]] | temporada2 = 1951 | funcion2 = Diputado | website = }} '''Jose Geerman''' (☆ [[19 di mart|19 di maart]] [[1917]] na [[Aruba]] – † [[5 di febrüari|5 di februari]] [[1977]] na [[Pastoor Hendriksstraat]], [[San Nicolas]]) tabata un poeta y politico [[Aruba|Arubiano]]. Den ananan 1950 y 1960 el a wordo elegi miembro di [[Parlamento di Antias Hulandes]] na varios ocacion. Ademas riba nivel insular, el a sirbi como diputado di Colegio Ehecutivo y como miembro di Conseho Insular. == Biografia == Jose Geerman tabata e di dos yiu di e cinco yiu di Bernard (Mo Dichi) Geerman (1886-1972). NOTES *[https://arubanative.com/2021/02/26/historia-di-aruba-un-gran-politico-na-aruba-a-wordo-asesina-cruelmente-pa-un-persona-cu-e-la-duna-di-come-bebe-y-a-dune-luga-di-drumi/ Un gran politico na Aruba], arubanative.com (26 februari 2021) Nos a dedica e historia aki na un gran Arubiano, un politico, defensor di e obreronan y di e naturalesa di Aruba. Un persona cu tabata tin hopi amor pa su isla, hopi ambicion, a skirbi buki, skirbi letra pa cancion y varios articulonan cu a keda publica den corantnan di antes, pero lamentabelmente na aña 1977 destino tabata tin un otro plan pa e gran persona aki. Den un forma hopi cruel y tristo e la wordo asesina, su asesino tabata un persona cu e la saca man yuda, pa despues e wordo paga cu morto. Jose Geerman a nace riba 19 di maart 1917, como hoben e la bay traha na L.A.G.O., pero hopi lihe Jose a ripara cu e tin un ambicion grandi den su bida, cual ta drenta den politica. Na aña 1949, e la tuma e reto grandi aki, durante su carera como politico e la ocupa varios funcionnan halto, entre otro deputado di Aruba, Miembro di Staten di Antias, Miembro di Eilandsraad di Aruba. Su prome eleccion tabata dia 17 di maart 1949, un eleccion cu tabata hopi importante y unico pa Aruba. Pa prome biaha cu Jose Geerman a bay riba un lista politico tabata e eleccion di 17 di maart 1949. Un eleccion completamente diferente na Aruba. Esaki tabata pa dos motibo, e elecion aki pa prome biaha e ser femenina biba na Aruba, por a eherce su derecho di vota y alabes nan por a postula nan mes tambe como candidato riba e partidonan politico. Señora Laura Wernet Paskel dfm tabata e dama cu a bringa pa muhenan na Aruba haya e derecho di voto y alabes tabata e prome dama cu a subi un lista politico. E otro motibo hopi importante tabata cu e elecion aki, di tres representante den Staten di Antiyas, Aruba a logra haya 8 asiento, mes tanto cu Corsou, den e Staten nobo di Antiyas. === Jose Geerman a bira miembro di Parlamento di Antias Hulandes === E dia di elecion mas cu 10 mil persona biba na Aruba a bay eherce nan derecho di voto, E resultado tabata A.V.P. a logra haya mayoria di asiento cu tabata 5 asiento y U.N.A. a haya tres asiento. E candidatonan cu a wordo escohi pa A.V.P. pa representa Aruba den e Staten di Antias, tabata Sr. J.Henny Eman (Henny bieu), Juan Irausquin, Porfirio Croes, Moses De Cuba y Jose Geerman. E otro tres representantenan tabata di U.N.A. tabata Felepito Tromp(ex gobernador), Dr. Dussenbroek y Mario Arends. Na augustus 1951, Jose Geerman a bira deputado di Eilandsraad y no por a keda ocupa e puesto di miembro di Staten di Antiyas y a wordo remplaza pa Dr. De la Fuente.<ref>VERVANGING GEERMAN. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 11-08-1951, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 31-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010402431:mpeg21:p003</ref> Despues di e kiebro den A.V.P., un grupo cu tabata riba lista di A.V.P. a bandona A.V.P. y a lanta P.P.A., hopi hende tabata specula e posicion di Sr. Jose Geerman, pero Shon A Eman na 1955 a bisa bon cla cu Jose Geerman ta un candidato fiel di A.V.P. y cu sigur no lo bandona e partido, Avp. E resultado di e elecion e aña ey, A.V.P. a haya dos asiento so den Staten di Antiyas, e dos asientonan aki a wordo ocupa pa Shon A Eman y Jose Geerman. Jose Geerman mester a retira prome como deputado pa por a ocupa e puesto di miembro di Staten di Antiyas. Na October 1957, Jose Geerman a bira malo y mester a bay Caracas pa un siman pa tratamento medico. ===Jose Geerman a bandona A.V.P. y a join P.P.A.=== E aña 1958 no tabata un aña facil pa Jose Geerman, despues di casi 10 aña di tabata un politico hopi activo den e fila di A.V.P., e la dicidi di distancia di e partido aki y join P.P.A. Sr. Geerman a bisa bon cla cu e por steun gobierno, pero e mester por cumpli cu e deseonan di e obreronan. SI no e no por steun e gobierno aki. Den ana 1959 el a bira miembro di directiva di PPA en was later tevens voorzitter van het districtsbestuur voor San Nicolas.<ref>NIEUW BESTUUR WOMENCLUB. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 12-12-1966, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 31-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463090:mpeg21:p005</ref> Riba lista di PPA el a obtene 592 voto personal pa eleccion 1958 pa Parlamento di Antias Hulandes.<ref>Hoeveel stemmen kregen de Arubaanse candidaten?. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 03-09-1958, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 31-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010405127:mpeg21:p005</ref> Riba nivel insular el a obtene 555 voto personal pa eleccion 1959 y un asiento den Conseho Insular, cual el a sa di mantene na 1963 cu votonan preferencial.<ref> Zo vielen de stemmen op Aruba Oranjestod.—De stemmen vielen ols volgt: P.P.A.. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 27-05-1959, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 31-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010997617:mpeg21:p005</ref> Na augustus 1962, Sr. Geerman despues di eleccion di dia 4 di juni 1962 a dicidi di no acepta e asiento di miembro di Parlamento di Antias mas y a bay Hulanda, cu verlof. Jacobo “Coco” Erasmus a tuma e asiento di miembro di Parlamento di Antias.<ref>Geerman bedankt als Statenlid. "Amigoe di Curacao". Willemstad, 09-08-1962. Geraadpleegd op Delpher op 31-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000213140:mpeg21:p007</ref> ===Preocupacion pa e desempleo creciente=== Sr. Geerman durante un reunion di eilandsraad na 1963, a pidi Gobierno pa no hunga politica di avestrus, pero e tabata sa bon cu Gobierno no lo stroba LAGO di introduci 40 ora di trabou pa siman, pa su trahadonan. Sr. Geerman tabata mas preocupa cu e desempleo creciente e tempo ey, pa motibo cu LAGO tabata lay off hende, durante reunion e la haci un pregunta si acaso e trahadonan cu a perde trabou na LAGO, no lo por bay traha na Hulanda. E opcion aki tabata simplemento un sugerencia, pa motibo cu e tempo ey, no tabata tin suficiente trahado na Hulanda y madre patria tabata importa trahado for di Spaña, Italia etc. ===Entrega di un peticion pa 40 ora di trabou pa siman=== Jose Geerman hunto cu mas miembro di fraccion di PPA, na 1964 a entrega un peticion na e presidente di Eilandsraad pa introduci 40 ora di trabou pa siman, pa tur obrero y tambe tur e trahadonan di gobierno.<ref>Navolging Lago en Shell Ook PPA wil naar week van 40 uren Voldaan aan lang bestaande wens. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 27-06-1964, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 31-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010469994:mpeg21:p006</ref> Pa haci esaki mescos cu recientemente a wordo introduci pa LAGO y SHELL. Na fin di 1964 Sr. Geerman a bira malo y prome siman di januari 1965, e la wordo interna na Hospital, dia 20 di Januari 1965, e la sali for di hospital, pero e tabata tin mester di hopi sosiego. ===Reunion di presupuesto 1965=== Durante tratamento di e presupuesto diamars 9 di februari 1965, Sr. Geerman ferozmente a expresa su mes, pa locual Hulanda tabata haci cu Antias, e tempo Hulanda tabata haci hopi dificil pa financia proyectonan na Antiyas, nan no tabata aproba tur proyecto di biaha, pero nan tabata studia cada proyecto apart y tabata dura masha hopi pa cada proyecto wordo financia. Pero ora di financia otro pais, nan no tabata haci asina dificil. Sr. Geerman a pidi pa Antiyas pone un representante ” estilo watchdog na Hulanda y na Brussels pa percura cu e financiamento bay mas lihe. E la propone na gobierno pa tur hende traha 8 ora pa dia y maximo 45 ora pa siman, ” tempo di catibu a pasa”. E la pidi Gobierno di Antiyas institui mas pronto cu ta posibel un comision pa stipula e gramatica, ortografia y vocabulario di Papiamento, pa motibo cu su persona ta skirbiendo un buki y ainda no tin reglanan pa skirbi Papiamento. Tambe e la pidi gobierno pa haci algo cu e tarifanan hopi halto di electricidad y hopi mas punto valioso cu e la trece dilanti pa trata na logra e felicidad y tranquilidad na Aruba. ===Jose Geerman como escritor=== Señor Geerman tabata tin varios hobby y un di nan tabata skirbi. Na 1961 el a publica pa prome biaha un articulo tocante folclor Arubano den revista Simadan, e titulo tabata “Awa cero y maishi rabo”. <ref>Folklore vastgelegd in „Juancho di Rooi Spokie” Manuscript gereed van Geermans boek. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 12-04-1965, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 31-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462589:mpeg21:p006</ref> Na April 1965, Jose a skirbi un buki, e titulo tabata “Juancho di Rooi Spokie” e la splica bon cla cu e buki no tin nada di haber cu politica, pero su amor pa e folklor, e cultura di Aruba. Durante hopi aña e tabata colecta informacion over de folklore vóór en na de komst van de olieindustrie pa skirbi un buki, su intencion tabata pa publicanan despues cu e bay cu pensioen, pero e no por a warda asina hopi mas. Gezaghebber di e tempo ey Sr. O. Henriquez a haya e prome exemplar pa lesa ===Invitacion di Gobernador Debrot=== Diadomingo 24 di oktober 1965 Gobernador di Antias di e tempo ey Señor Debrot, a invita algun escritor local pa un encuentro cu su persona kende tambe ta un escritor. Cada invitado a presenta na Gobernador nan bukinan. Jose Geerman tambe tabata un di e invitadonan, e no tabata solamente un politico, pero un escritor Arubano tambe. ===“Oh Lovely Moonlight” un poesia cu a wordo uza como letra pa un cancion=== Jose Geerman, banda di tabata un politico, un escritor di buki y articulo den corant, tabata tin mas talento, entre otro di skirbi letra pa cantica. Jose Geerman, te hasta a yega di haya un oferta for di un compania discografico Mericano, pa un cancion cu ela composita ” Oh lovely Moonlight” tambe nan a pidi Geerman pa manda mas composicion di cantica. “Oh Lovely Moonlight”, a wordo skirbi 30 aña prome pa Jose Geerman como un poesia tocante Moonlight, e poesia aki a wordo traduci na ingles y a wordo uza como letra di un cancion. El a manda esaki pa e compania discografico.<ref>„Oh lovely moonlight" Staten- en raadslid L. Geerman opplaat. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 25-10-1965, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 31-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462451:mpeg21:p006</ref> E prome persona cu a canta e cancion aki tabata Ernie Susser y esaki a wordo graba riba disco como prueba y a wordo manda pa e compania mericano. E compania tabata dispuesto pa graba e disco aki, pero a conseha Geerman pa busca un cantante mas conoci pa canta e cancion aki. ===Un proyecto di Jose Geerman “Masiduri”, su amor pa e naturalesa di Aruba=== Na Januari 1967, un grupo di miembro di Eilandsraad a haci un bishita na e herbebossing proyect na Miramar. E herbebossing proyect tabata inclui cu annualmente lo planta entre 2 mil pa 3 mil mata. E proyecto tabata mustrando hopi exitoso, mirando cu 80 porciento di e matanan a logra crece. Pa evita cu cabrito ta come e matanan, nan tabata wordo protegi pa barinan di zeta. E ultimo parti di e bishita di e miembronan di Eilandsraad, tabata Masiduri. Masiduri tabata un lugar hopi stima pa Jose Geerman. Jose Geerman a inicia e proyecto aki y su intencion tabata pa haci e area aki un natuurreservaat, caminda e flora y fauna hunto lo por wordo protegi. Na 1964 Señor Geerman como hefe di werkverschaffing a cuminsa cu e proyecto di Masiduri, conhuntamente cu e trahadonan di Werkverschaffing. Sr. Geerman su amor, aprecio y e empeño pa perserva e naturalesa di Aruba tabata hopi grandi. Jose Geerman kier a perserva e Aruba di antes pa futuro generacionnan. E amor grandi cu e tabata tin pa Aruba su naturalesa, a haci’e cuminsa cu e proyecto aki y hopi lihe a bira exitoso. Jose Geerman hunto cu e trahadonan di Werkverschaffing a haya un tereno di 60 hectare, prome stap tabata pa cera e tereno aki bon. Despues cu nan a haci e tereno aki limpi, nan a cuminsa planta matanan di Aruba. Tambe nan a traha un cas di torta y a pone varios articulonan di antes den e cas. Na 1967 tabata tin 1397 mata riba e tereno di Masiduri, di cual tabata tin almendra, guyaba, barba di joncuman, sorsaca, rucu, Karawara Spaño y varios otro mata tambe. Durante e bishita orguyosamente Sr. Jose Geerman a mustra su coleganan e mata di Eucalyptus cu e la manda busca for di Australia y cu tabata creciendo bon na Aruba. Sin lubida cu riba e tereno na Masiduri tin como 22 sorto di parha. Wawoe, totolica, barica geel, moffie, Gonzalito, chonchorogai etc. Segun Geerman, Masiduri a haya hopi atencion di LAGO y e idea tras di e proyecto aki tabata pa cuminsa trece e muchanan di scol na Masiduri pa asina siñanan mas di Aruba su naturalesa y e Aruba di antes. ===Jose Geerman a keda deteni, despues di accidentalmente a tira riba un hoben=== Diasabra 28 di october 1967, tabata un dia scur den bida di Sr. Geerman. Den oranan di merdia Jose Geerman a dicidi di bay dal algun drinks na un lugar na San Nicolas, e bario caminda e tabata biba. Jose Geerman despues di algun drinks a lanta pa bay paga su cuenta, aki ta caminda cu a sosode un accidente basta fastioso pa Sr. Geerman. Na momento cu e la hinca man den su saco, pa bay saca placa pa paga su cuenta, pa su mala suerte e revolver cu e tabata tin hinca den su saca di carson, sin cu e por a yuda a los un tiro y a herida un hoben cu ni conoce Sr. Geerman. E hoben A. Angela di 25 aña a keda herida na e parti abou di su barica.<ref>ONGELUKKIG TOEVAL Revolver statenlid afgegaan; man gewond Verdachte weer op vrije voeten. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 30-10-1967, p. 1. Geraadpleegd op Delpher op 31-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463761:mpeg21:p001</ref> Na momento cu Sr. Geerman a mira sanger, e la spanta y a sali na careda bay. E hoben a wordo hiba hospital pa tratamento medico, pero despues a resulta cu e herida no tabata serio. Polis a wordo pidi pa haci e investigacion. Jose Geerman kende tabata e tempo ey tabata un miembro independiente di Staten di Antiyas, un rato prome di e susedido e tabata tin un discussion cu yiu homber di un minister di Antiyas. Despues di un rato polis a bin topa cu Geerman sinta banda di lama na Grapefield. Geerman tabata poco bebi, e la keda deteni pa mas investigacion y diadomingo den careda di 1’or di merdia e la wordo laga den libertad. ===Aruba for di e constelacion Antiano=== Na e mesun aña aki, 1967, Jose Geerman kende pa hopi aña tabata pertenece na PPA, a dicidi di bira independiente y tabata di opinion cu Aruba mester sali for di Antias.<ref>Geerman wil Aruba uit Ned. Antillen. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 11-08-1967, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 31-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463589:mpeg21:p003</ref> Su deseo tabata pa Aruba sali for di e constelacion Antiano, pero keda den [[Reino Hulandes]]. ===Retiro for di partido PPA=== E tabata mira e futuro di Aruba den Antias Hulandes basta scur, Geerman tabata boga pa un Aruba banda di Corsou y no bou Corsou. Algun miembro di PPA a firma un acuerdo, sin consulta cu su persona, esaki tabata e motibo principal pa e la retira for di PPA.<ref>NAAR AANLEIDING VAN NIEUWE „BREDE BASIS" José Geerman uit P.P.A. getreden. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 31-07-1967, p. 1. Geraadpleegd op Delpher op 31-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463579:mpeg21:p001</ref> Segun su persona cu locual nan a firma, Corsou lo por tuma un posicion mas dominante contra Aruba. Esaki pa su persona sigur ta algo inaceptabel. Durante un reunion e la bisa, ” Pa loke ta trata Aruba, mi por asegura cu e repartimento di asientonan di gobierno di antiyas, lo ta e motibo principal pa den futuro desolve Antiyas Hulandes for di otro. Futuro lo demostra locual mi ta bisando.” Y despues di basta aña señor Geerman a haya rason. Na Aruba, e retiro di Geerman for di PPA sigur no a bin como sorpresa, paso Sr. Geerman ta conoci pa expresa su mes y tabata wordo mira como e zorgenkindje di P.P.A. caba, e tabata duna un impression di ta un politico cu no tabata baila riba tur tono. Cu su retiro for di PPA el a keda cu su asiento den Parlamento di Antias Hulandes como miembro independiente.<ref>STATENLID GEERMAN: Aruba overgeleverd aan Curacao. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 12-08-1967, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 31-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463590:mpeg21:p005</ref> ===“Hot Latin Blood”, otro buki mas skirbi pa Jose Geerman=== Na 1968, Jose Geerman cu e uitgeverij Carlton Press Inc. na New York a pubica un buki yama “Hot Latin Blood” , e buki aki ta bay over di dos famia na Aruba.<ref>Hot Latin Blood Boek van José Geerman. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 30-12-1967, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 31-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463810:mpeg21:p005</ref> E buki aki su meta tabata pa e lesadonan haya sa mas di e bida diario di famianan na Aruba. E buki ta describi tambe e isla y su habitantenan. Esaki no tabata e unico buki, paso e tempo ey Geerman tabata trahando riba un buki di Antias hulandes, cu ta cuminsa cu e Ronde Tafel Conferentie. Carlton Press Inc,a describi Jose Geerman como un persona cu a biaha hopi, cu a conoce mundo y ta papia 4 idioma. Jose Geerman a sigui un curso di Journalistiek na Newspaper Instituut na Merca y tambe a bay curso na Bennet College. ===Jose Geerman a retira pa semper for di politica=== Sr Jose Geerman na Juni 1969, a dicidi di retira for di politica, despues di 20 aña di tabata un politico basta activo riba A.V.P. y despues P.P.A.<ref>Jose Geerman uit de politiek. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 26-06-1969, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 31-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463317:mpeg21:p005</ref> Jose Geerman a subi riba lista di A.V.P. na Maart 1949 y semper a sali na defensa di e homber chikito, e obrero, e naturalesa di Aruba etc. Na Juni 1969, Jose a dicidi di retira pa motibo di salud, e no por a sigui sirbi e pueblo mas y a gradici Aruba, muy en particularmente Antillas Hulandes y tur otro persona pa a dun’e un chens di por a sirbi Aruba y Antias. Aruba como eilandsraad lid y deputado. Pa Antiyas Hulandes pa a forma parti di Staten di Antias. ===Jose Geerman, un amante di naturalesa === Jose Geerman como un persona cu ta stima naturalesa a keda activo skirbiendo articulonan pa publicacion den corantnan. Entre otro un articulo cu e la skirbi, na Juli 1971, den cual e la expresa su rabia y dolor, mirando con LAGO tabata haciendo cu e poco naturalesa cu Aruba tin. Segun su persona LAGO y Shell tabata manda riba Antiyas Hulandes, na varios ocasion e la critica esaki caba y ta hayando dia pa dia mas rason. LAGO a daña e costa di Aruba, Segun e la skirbi den su articulo ” Prome a deposita resto di azeta y haci tur nos costa blanco preto preto. LAGO a carga santo blanco for di nos costa manera nan ta haya ta bon, no a tene cuenta cu e matanan di druif y ni cu nos naturalesa. E la sigui reclama cu Gobierno a duna LAGO un tereno pa traha un refineria, pero no pa haci y deshaci. Segun su persona LAGO a dempel e lagoen na [[Baby Beach]], caminda e piscadonan di San Nicolas tabata bay coy haas, tur e piscanan aki a muri.” Den su articulo e tabata roga autoridad pa bay mira kiko ta pasando cu e lagoen. Segun su persona LAGO a destrui e naturalesa por completo, como un persona cu ta aprecia e poco naturalesa cu Aruba tin, e la pidi pa stop di laga LAGO di sigui haci y deshaci cu e beachnan di San Nicolas, pa nan stop cu e practica destructivo aki. Na final di su articulo e la bisa “Laga nos tur juda spaar un poco di e naturaleza cu nos tin! Autoriad y pueblo di Aruba.. Man na Obra!” Jose Geerman Un amante di Naturaleza. ===Jose Geerman, un consehero, un persona critico=== Na 1974, e la acerca Betico Croes y Sr. Watty Vos kende e tempo ey tabata Minister, ambos a haya un telegram for di Jose Geerman den cual e ta pidinan pa interveni contra tur cu ta trapando of kier trapa riba derecho di e obreronan. ===Jose Geerman formando parti di e comision di 18 di maart 1976, institui pa Gobierno di Aruba=== Na cuminsamento di Maart 1976, e deputado di e tempo ey Sr. Nelson Oduber a instala un comission pa prepara y hinca un programa den otro, pa e celebracion di 18 di maart, na Stadion caminda a presenta e bandera y e himno oficial di Aruba. E comision tabata consisti di 13 persona entre otro, Godfried “Fifi” Eman como Presidente, Julio Maduro como vice presidente, Rufo Odor, Albert Eman, Holmo Henriquez, Maybelline Arends Croes, John Merryweather, Atan Lee, Rafael Estrada, Milo Croes, Augusto Croes y Jose Geerman. ===Asesinato === Pastoor Hendrikstraat, San Nicolas: Diasabra 5 di januari 1977, den oranan di mainta e curpa sin bida di Sr. Jose Geerman a wordo haya den su cas drumi riba un sofa. Sr. Geerman tabata tin 59 aña, E la wordo severamente maltrata cu un bloki y a fayece.<ref>Oud AVP-statenlid vermoord. "Amigoe". Curaçao, 05-02-1977, p. 1. Geraadpleegd op Delpher op 31-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010639070:mpeg21:p001</ref> E noticia aki a core hopi lihe rond di Aruba. Dilanti su cas tabata tin un multitud grandi di persona cu a bay mira pa nan mes kiko tabata pasando. Na prome instante autoridad no kier a duna mucho informacion encuanto e causa di su morto, pa motibo cu nan tabata bezig cu investigacion. E noticia di e morto di Señor Geerman a crea un consternacion grandi den e pueblo di Aruba. Hopi lihe a logra detene un sospechoso. Diadomingo 6 di Februari den careda di 6’or di atardi, Polis a detene R. Nicolaas como sospechoso den e caso di asesinato di Jose Geerman. R. Nicolaas pa algun aña atras tambe tabata riba lista como candidato pa e grupo di hobennan y regularmente por a mira R. Nicolaas den compania di e victima.<ref>Aanhouding moordzaak. "Amigoe". Curaçao, 07-02-1977, p. 1. Geraadpleegd op Delpher op 31-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010639071:mpeg21:p001</ref> El a keda deteni pa interogacion. Diadomingo pa dialuna e recherchenan cu tabata encarga cu e caso aki, a logra detene dos persona mas, cual ta M.H. y H.K. Mientrastanto e sospechoso R. Nicolaas a keda para ariba cu e no tin nada di haber cu e asesinato di Jose Geerman. E investigacion a sigui cana su caminda.E sospechosonan rM.H. y H.K. pa falta di purba nan a wordo laga hopi lihe bek den libertad. ===Entiero di Jose Geerman=== Diahuebs 10 di Februari 1977, a tuma luga e entiero di Jose Geerman, esaki tabata den careda di 4’or y mey di atardi, cu e la wordo hiba na su ultimo luga di sosiego. E entiero di Geerman tabata un entiero cu a haya hopi hende, hopi amigo y conocirnan di Jose a hibe na su ultimo luga di sosiego, cu ta e santana catolico na San Nicolas. Na e entiero por a mira, entre otro Betico Croes, Marco Bislip, Hilario “Lala” Angela y ex miembronan di Staten Ernst Finck y Fabian Kelly. Confesion di e prome sospechoso R. Nicolaas Diabierna 18 di februari, porfin e recherchenan a haya un confesion di e sospecho R. Nicolaas, cu hopi lihe despues di e asesinato di Jose Geerman a keda deteni. E la confesa cu na un forma hopi violento y cruel e la asesina Jose Geerman. Maske cu Recherchenan ya a haya un cantidad grandi di pruebanan tecnico contra Nicolaas, entre otro vingerprint riba un camisa di e sospechoso cu rastro di sanger humano. Esaki a wordo manda pa Gerechtelijk Laboratorium di Prof. Froenjes na Den Haag. Potret di Prof. Froenjes Dr. De Witte, kende ta e specialista di Sanger a informa autoridad local, cu e manchannan riba e camisa ta di sanger humano. Maske na prome instante e sospechoso a keda nenga, Dialuna 21 di februari 1977, e la confesa di a asesina Jose Geerman. ===Prome biaha cu e caso aki ta wordo atende den corte=== E la keda casi un aña cera prome cu su caso a bin dilanti. Diabierna 3 di februari 1978, e mester a presenta den corte. Fiscal a exigi 20 aña di castigo di prison, cuminsando for di e dia cu Nicolaas a wordo deteni cu ta 6 di februari 1977, esaki tabata e exigencia di Fiscal contra R. Nicolaas. E acusado R.Nicolaas cu na comienso di su detencion a admiti su culpabilidad, pero despues a cambia su declaracion, den corte a keda persisti cu e ta inocente. Hues su siguiente siman a keda di duna sentencia. E caso aki a haya hopi atencion di pueblo y tambe di e alumnonan di scol di polis. E caso a wordo trata extensamente, tur e sucedidonan a wordo describi for di e anochi prome cu e asesinato. Tur e declaracion di e acusado, di e testigonan y tambe di e 4 recherchenan cu tabata encarga cu e investigacion di e caso aki a wordo scucha. E acusado R. Nicolaas a wordo condena pa morto, subsidair doodslag, subsidair maltrato severo, cometi premedita cu morto como consecuencia. Subsidiair maltrato cometi cu un arma. Descripcion di e susedido, durante tratamento den corte. E caso aki pa e tempo ey, tabata un di e casonan mas complica y dificil den historia di Aruba y alavez misterioso. Especialmente si considera e asesino un persona cu e victima a duna di come, bebe y un luga di biba. Segun e acusado Nicolaas, e la admiti di a asesina Jose Geerman pa motibo cu e la wordo poni bou pression, castiga y golpinan cu e lo ricibi a pone cu e la firma, pero en realidad e ta inocente. ===Fiscal Arps di e tempo ey tabata convenci cu R. Nicolaas ta e asesino=== Fiscal Arps a acusa R. Nicolaas di a asesina intencionalmente y segun un plan prepara di antemano pa mata Jose Geerman den su cas, mientras e tabata drumi den su sofa. Segun fiscal, Nicolaas por a drenta e cas ya cu te cu un siman prome cu e asesinato e tabata biba den e cas aki y e cachonan conoce su persona caba y no lo blaf e. E tabata mescos cu un yiu pa Jose Geerman. E la kita dos shutter banda pariba di e cas y a drenta paden, e la haya Jose drumi riba un sofa den su sala, Nicolaas a comete e crimen cu un bloki of algo por estilo, e slanan cu Jose Geerman a ricibi tabata na e parti robes di su cabes y esaki tabata fatal y mas sigur Jose lo a muri al instante. Durante investigacion a bin topa cu restonan di cement na su heridanan, e cement aki lo mester ta di e bloki cu a wordo uza pa agredi señor Geerman na su cabes. E bloki mes, cu a wordo usa pa asesina Geerman, cual lo mester tin sanger y cabey na dje ainda, no a wordo haya. Autoridad a haya un spoor di un vingerprint di un duim di R. Nicolaas na momento cu lo a saca e shuttersnan di e bentana, pa drenta paden. Nicolaas a contesta cu esaki a pasa na momento cu e la bay mira paden. ===Tur investigacion ta mustra cu Nicolaas mes ta e asesino=== E raport di specialistanan tecnico a confirma cu e vingerprintnan haya, ta cuadra cu esun di e Nicolaas. E fiscal a mustra tambe cu a haya algun mancha chikito di sanger riba e paña cu Nicolaas a bisti e anochi aki. E abogado di R. Nicolaas a puntra si e pruebanan ta convence hues. E abogado a puntra cu si e declaracionnan di e polisnan ta prueba suficiente, segun e abogado, lastimamente cu na Aruba nan no por ni bisa exactamente ki ora un persona lo a fayece. Dia 10 di februari 1978, R. Nicolaas a sali liber di tur acusacion Riba 10 di februari 1978, Hues a dicta sentencia y R. Nicolaas di 28 aña a gana su caso, e la haya vrijspraak. E siman anterior durante e tratamento di e caso den corte, Fiscal a exigi 20 aña di castigo di prison y un siman despues den oranan di mainta Hues a haya cu e ponenciana contra R. Nicolaas, no ta legal y e pruebanan no ta convence su persona. Mientras cu R. Nicolas a wordo laga den libertad, fiscal a bira apela. Fiscal a apela, mesora despues di a scucha e sentencia di Hues den cual a duna R. Nicolaas vrijspraak. Fiscal su motibo tabata cu e sospechoso aki no tin un lugar fiho di biba y ultimo lo tabata biba den grotnan na San Nicolaas, pa ta sigur cu e acusado ta bon na altura di e apelacion aki y tambe e la wordo mesora poni riba papel y firma pa e acusado. R. Nicolaas a keda algun luna den libertad y lo mester a presenta den corte na November 1978, pero Hof a bolbe restrasa e tratamento di e caso di asesinato di Sr. Geerman, e rekmento di e caso tabata tin di haber cu e abogado nobo di R. Nicolaas. Abogado Sjiem fat tabata tin mester mas tempo pa studia e caso. Durante e prome caso den corte Nicolaas a wordo representa pa abogado Tjong Ajong, den cual hues a dun’e vrijspraak. Procureur General a duna ordo pa mesora detene R. Nicolaas Na momento cu e caso a keda posponi, Procureur General a duna ordo pa detene y cera R. Nicolaas te ora su caso bin dilanti riba e fecha nobo di 23 di januari 1979. Dia 23 di januari 1979, durante e tratamento di e caso Procureur General tambe a keda para riba 20 aña di castigo di prison cu anteriormente fiscal tambe a pidi pa R. Nicolaas, kende e tempo ey a cumpli 29 aña. E Procureur General ta haya cu ta prueba cu Nicolaas a asesina e ex politico, ex miembro di Staten Jose Geerman riba 5 di februari 1977 den su cas na [[Pastoor Hendrikstraat]]. E victima a wordo haya riba e dia aki den careda di 11’or di mainta, morto den un sofa. Segun raportnan di expertonan e lo a wordo asesina den careda di 4’or di marduga. ===Procureur General a baha pisa riba Nicolaas=== P.G. den corte a resumi tur locual a sosode for di dia 5 di februari 1977. Procureur General a ilustra tur e pruebanan cu nan a acumula contra Nicolaas demostrando su culpabilidad, entre otro e hecho cu riba e shuttersnan di glas a haya su fingerprints. E la saca e shuttersnan pa drenta den e cas di e victima, esaki segun expertonan. Tambe riba e jacket cu Nicolaas tabata tin bisti e anochi aki, nan a haya mancha di sanger cu ta cuadra cu e mesun sanger cu a wordo haya na e muraya den e cas di Jose. Nicolaas a bisa cu dia 24 di januari 1977 despues cu e la haya un pleito cu Jose, na e cas di Jose, su persona no a bolbe mas na e cas aki. P.G. tabata tin duda den esaki. E vingerprintnan riba e shuttersnan, segun e expertonan no ta mas bieu cu 1 of dos dia. P.G. a sigui bisa cu e ta haya cu un persona a wordo mata den un forma hopi inhumano, mientras cu e victima tabata simplemente drumi trankil den su cas. E victima nunca lo por a biba pensa cu un hende, cu e la duna di come, bebe y un luga di biba por a hasi algo asina cu ne. Pa e motibo aki P.G. a exigi 20 aña di castigo di prison. ===Abogado Sjiemfat pa dos ora largo defendiendo su cliente=== Abogado Sjiem Fat, e abogado defensor a hiba un defensa cu a dura dos ora y tabata hopi interesante. Segun e abogado e fingerprintsnan nan por ta di paden tambe y no necesariamente ta di pafo. muy bien por ta ora e lo por a habrinan, mirando cu e acusado a biba den e cas aki y regularmente tabata haci e shutternan limpi, segun e abogado Nicolaas mester a press riba nan paso tin di e shuttersnan aki cu no ta habri facil. Abogado defensor a lubida un aspecto hopi importante cu den e raport di e patholoog anatoom, no ta poni ki ora e victima a wordo asesina. E abogado a bin cu un declaracion di un testigo H. kende a bisa cu e anochi di 4 di februari 1977, H. a prepara cuminda pa Geerman, esaki den presencia di e homber di fam Q. kende a keda un rato mas mira baseball na Television y despues a bay su cas. Segun e abogado, e victima a keda su so cu e testigo H. y cu Jose Geerman mientrastanto lo por a pega soño tambe. E abogado ta haya cu den e proces verbaal no tin nada concreto cu no ta descarta cu e asesinato lo por a tuma lugar riba 4 y no 5 di februari 1977. E la sigui bisa cu niun hende no por sospecha cu e homber H. tambe lo por a comet’e e asesinato aki y despues bay su cas. Aki tin posibilidadnan real cu e dos personanan aki tambe lo por a asesina Jose Geerman. Despues e abogado a sigui riba explicacionnan di e diferente raportnan traha den cual entre otro vingerprint por keda basta largo marca. ===Abogado Sjiem fat pidiendo pa laga su cliente den libertad=== Por ultimo e abogado a haya cu tin hopi duda di e culpabilidad di su cliente y a pidi Hof pa laga su cliente den libertad. Despues cu Huesnan a retira pa delibera un rato riba e peticion di e abogado Sjiem Fat, e presidente di Hof a bin bek bisando cu hof a rechasa e peticion di abogado Sjiem Fat, Nicolaas ta keda cera. Segun e abogado su cliente a firma su culpabilidad despues di a wordo maltrata pa dos ora largo door di polis y durante e reconstruccion e la wordo bisa kiko e mester haci. E acusado a conta kiko tur e la haci riba e dia di 4 pa 5 di februari 1977 Den corte na momento cu hues a puntra R. Nicolaas si e ta culpabel di a asesina Señor Geerman, e la contesta cu e no a mata Jose Geerman. E la conta cu dia 4 di februari 1977 e tabata na su cas na Zeewijk, hunto cu e doño di e cas, cu ta famia Maduro y cu algun amigo di e famia, nan a sinta henter dia na cas dal betro e.o nan a bebe brandy, despues nan a sigui cu rum. ===E acusado a pasa varios caminda y a topa varios amigo=== E acusado a sigui conta cu mas den oranan di atardi, e la sali bay dal un keiro den e caya principal di San Nicolas. E tabata bashi y tabata tin solamente 5 pa 10 florin cu ne. Entre 8 ‘or y 8’or y mey ela bay bishita un bon amigo un tal Iri kende ta un meneer di scol y supuestamente e tabata yudando Nicolaas skirbi un buki. Su amigo Kock a yude cu 3 florin. Aki hues a remarca segun e raport di reclassering Iri a declara cu ela mira Nicolas despues di 11’or. E acusado a keda insisti cu e meste tabata prome cu 9’or paso Weg Fontein Rumshop ta cera 9’or. Segun Nicolaas ta na weg Fontein Rumshop e la bay cumpra un botter di rum. Prome cu ela bay di Iri su cas, e la bay cumpra dos cerbes pa nan bebe. E acusado a bisa cu banda di 9’or e la bay bishita un amigo di dje Jossy na weg Fontein, pero e no tabata na su cas. E lo a bay busca placa fia cerca Jossy. Despues cu e la sali for di Jossy su cas e la sigui, e la bay cumpra un botter di rum y dos coca cola. Na caminda e la topa bin topa cu Daal, Marcelo, Rombley y Arends y Oiky. Nan a manda dos of 3 rond, e la bebe dos of tres Cerbes. Na e momentonan ey ainda e tabata tin e botter di rum y e dos coca colanan. E acusado a conta cu despues di mey anochi e la bay dal un keiro den centro di San Nicolaas E la sigui conta cu unda cu e la bay e tabata den compania di sr. Kappel. Den careda di 11’or Kappel a bira burachi y e la hibe su cas. Na e cas di kappel e la dal 3 sigaria. Den careda di mey anochi e la bay bek den centro di San Nicolas, pero prome cu esey e la pasa su cas cambia paña. E la bisti su jacket di jeans pa motibo cu den e temporada ey anochi ta bira mas frieu. Bebiendo, topando amigo, tambe bendiendo y dealmento di marihuana Den e centro nocturno di San Nicolas durante su bueltanan den e cayanan, tur caminda e tabata topa cu amigonan, na China Clipper e la topa cu Joy, despues e la bay na Tropicana, e tabata tin poco marihuana cu ne y a haci deal di marihuana, asina e la haya 5 dollar plus 10 florin. Hues a remarca cu Joy a declara cu ta cu un papel di 25 fls e la paga, Nicolaas a nenga te cu e la bisa hues, cu e la fia Joy 5 florin. Asina segun su persona su anochi a sigui bebiendo alcohol, topa cu su amigonan, bendiendo su marihuana y haci deal pa bende mas marihuana, paso e no tabata tin tur e marihuana riba dje, pero na su cas e tabata tin mas. Segun su persona e la pasa cu un amigo den Pastoor Hendrikstraat Segun su persona despues cu e la caba di keiro den Centro di San Nicolaas, e la pasa den Pastoor Hendrikstraat, e tabata acompaña pa un amigo y segun un testigo enberdad nan a mir’e cu un amigo pasa den Pastoor Hendrikstraat, pero kiko a sosode exactamente e marduga di 5 di Februari 1977 a/ta keda un misterio. ===Riba 13 di februari 1979, hof a sentencia R. Nicolaas cu 15 aña di castigo di prison=== Un cos ta sigur, for di investigacionnan haci a sali na cla cu e paña cu e la bisti e anochi aki, tabata na sanger humano, e mesun sanger cu tabata gespart na muraya den cas di Jose Geerman. E parti di Pastoor Hendrikstraat pasa banda di cas di Jose Geerman pa bay su cas na Zeewijk, con y kiko a pasa keda misterio. Riba 13 di februari 1979, Hof na Corsou a dicta sentencia, e acusado R. Nicolaas a keda condena na un castigo di prison di 15 aña. Maske cu Procureur General y Fiscal Arps a pidi 20 aña di castigo di prison pa e asesinato aki, pero Hof no a haya cu tin prueba di asesinato, pero si a conclui cu ta trata di homicidio den cual riba 5 di februari 1977 Jose Geerman a bira e victima. Pa e motibo aki R. Nicolaas a haya 15 aña di castigo di prison. E aña aki a haci 44 aña cu Jose Geerman a bay sosega, nos di arubanative.com, nunca a conoce Sr. Jose Geerman y ni su famia, si e tabata casa, divorcia of si e tabata tin un famia. Tampoco nos no conoce e asesino, di fam Nicolaas si e ta bibo ainda, ni si e ta na Aruba. E ta un susedido cu lo bay den historia como un caso misterioso y dificil pa compronde. Den nos investigacion nos no a encontra e motibo real pakiko Nicolaas lo por a asesina Jose Geerman. *UPDATE 28 februari 2021: Na 1971, Jose Geerman, su ruman homber Simon Geerman tabata riba e prome lista di MEP, Betico e tempo ey semper tabata bishita Jose Geerman pa conseho y guia, como cu e tabata un politico grandi den su tempo. Alabes e tambe tabata un persona cu tabata kier a mira su isla liber, como partner igual den Reino Hulandes y no manera tempo di Antias bou di Corsou. R. Nicolaas a sinta su castigo te na aña 1988, despues a bay biba na Hulanda y na mei di aña 2005, e la wordo cruelmente asesina. *Update: 5 maart 2021 Sr. Jose Geerman tabata casa cu Sra. Marina de Veer y hunto nan a haya tres yiu, dos homber y un muhe. Gobierno di Aruba na 1995 a inicia un proyecto cu tabata un plan di e gobierno anterior, pero cu a keda para. E proyecto tabata nombra cayanan na baluartenan di Aruba. Riba 7 di september 1995, gobierno di Aruba a cambia e nomber di Congoweg pa [[Caya Jose Geerman]].<ref>Congoweg wordt Caya José Geerman. "Amigoe". Curaçao, 07-09-1995, p. 7. Geraadpleegd op Delpher op 31-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644937:mpeg21:p007</ref> Investigando y lesando informacionnan nos por a conclui cu Jose Geerman, tabata mustra di tabata un persona cu un caracter fuerte y tabata para na banda di e homber chikito, tambe e tabata un defensor di nos naturalesa, e tabata stima Aruba, su tradicionnan, su cultura etc. E tabata un persona cu kier a mira su isla keda perserva. Jose Geerman no tabata solamente un politico, pero un escritor, defensor di Aruba, un persona patriotico y tabata para pa locual e ta kere aden. Jose Geerman no tabata tin miedo di expresa su mes, pero di otro banda e tabata un persona humano cu a duna un otro di come, bebe y drumi y a wordo paga cu morto, un traicion hopi cruel. dou913sfh19u7ku5g5kqe0qsyqsdf35 192385 192384 2026-05-31T20:03:55Z Caribiana 8320 /* Procureur General a baha pisa riba Nicolaas */ 192385 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ {{Infobox politico| variante = a | nomber = Jose Geerman | nomber completo = | fecha nacemento = [[13 di mei]] [[1963]] | luga nacemento = {{ABW}} | fecha fayecimento = | luga fayecimento = | pais = {{ABW}} | partido = [[Partido di Pueblo Arubano]] (AVP) 1949-1957?<br>[[Partido Patriotico Arubano]] (PPA) 1957-1967 | titulo = | temporada1 = 1949-1951<br/> 1954/55? - 19? <br>1962 <br>1966- | funcion1 = Miembro di [[Parlamento di Antias Hulandes]] | temporada2 = 1951 | funcion2 = Diputado | website = }} '''Jose Geerman''' (☆ [[19 di mart|19 di maart]] [[1917]] na [[Aruba]] – † [[5 di febrüari|5 di februari]] [[1977]] na [[Pastoor Hendriksstraat]], [[San Nicolas]]) tabata un poeta y politico [[Aruba|Arubiano]]. Den ananan 1950 y 1960 el a wordo elegi miembro di [[Parlamento di Antias Hulandes]] na varios ocacion. Ademas riba nivel insular, el a sirbi como diputado di Colegio Ehecutivo y como miembro di Conseho Insular. == Biografia == Jose Geerman tabata e di dos yiu di e cinco yiu di Bernard (Mo Dichi) Geerman (1886-1972). NOTES *[https://arubanative.com/2021/02/26/historia-di-aruba-un-gran-politico-na-aruba-a-wordo-asesina-cruelmente-pa-un-persona-cu-e-la-duna-di-come-bebe-y-a-dune-luga-di-drumi/ Un gran politico na Aruba], arubanative.com (26 februari 2021) Nos a dedica e historia aki na un gran Arubiano, un politico, defensor di e obreronan y di e naturalesa di Aruba. Un persona cu tabata tin hopi amor pa su isla, hopi ambicion, a skirbi buki, skirbi letra pa cancion y varios articulonan cu a keda publica den corantnan di antes, pero lamentabelmente na aña 1977 destino tabata tin un otro plan pa e gran persona aki. Den un forma hopi cruel y tristo e la wordo asesina, su asesino tabata un persona cu e la saca man yuda, pa despues e wordo paga cu morto. Jose Geerman a nace riba 19 di maart 1917, como hoben e la bay traha na L.A.G.O., pero hopi lihe Jose a ripara cu e tin un ambicion grandi den su bida, cual ta drenta den politica. Na aña 1949, e la tuma e reto grandi aki, durante su carera como politico e la ocupa varios funcionnan halto, entre otro deputado di Aruba, Miembro di Staten di Antias, Miembro di Eilandsraad di Aruba. Su prome eleccion tabata dia 17 di maart 1949, un eleccion cu tabata hopi importante y unico pa Aruba. Pa prome biaha cu Jose Geerman a bay riba un lista politico tabata e eleccion di 17 di maart 1949. Un eleccion completamente diferente na Aruba. Esaki tabata pa dos motibo, e elecion aki pa prome biaha e ser femenina biba na Aruba, por a eherce su derecho di vota y alabes nan por a postula nan mes tambe como candidato riba e partidonan politico. Señora Laura Wernet Paskel dfm tabata e dama cu a bringa pa muhenan na Aruba haya e derecho di voto y alabes tabata e prome dama cu a subi un lista politico. E otro motibo hopi importante tabata cu e elecion aki, di tres representante den Staten di Antiyas, Aruba a logra haya 8 asiento, mes tanto cu Corsou, den e Staten nobo di Antiyas. === Jose Geerman a bira miembro di Parlamento di Antias Hulandes === E dia di elecion mas cu 10 mil persona biba na Aruba a bay eherce nan derecho di voto, E resultado tabata A.V.P. a logra haya mayoria di asiento cu tabata 5 asiento y U.N.A. a haya tres asiento. E candidatonan cu a wordo escohi pa A.V.P. pa representa Aruba den e Staten di Antias, tabata Sr. J.Henny Eman (Henny bieu), Juan Irausquin, Porfirio Croes, Moses De Cuba y Jose Geerman. E otro tres representantenan tabata di U.N.A. tabata Felepito Tromp(ex gobernador), Dr. Dussenbroek y Mario Arends. Na augustus 1951, Jose Geerman a bira deputado di Eilandsraad y no por a keda ocupa e puesto di miembro di Staten di Antiyas y a wordo remplaza pa Dr. De la Fuente.<ref>VERVANGING GEERMAN. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 11-08-1951, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 31-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010402431:mpeg21:p003</ref> Despues di e kiebro den A.V.P., un grupo cu tabata riba lista di A.V.P. a bandona A.V.P. y a lanta P.P.A., hopi hende tabata specula e posicion di Sr. Jose Geerman, pero Shon A Eman na 1955 a bisa bon cla cu Jose Geerman ta un candidato fiel di A.V.P. y cu sigur no lo bandona e partido, Avp. E resultado di e elecion e aña ey, A.V.P. a haya dos asiento so den Staten di Antiyas, e dos asientonan aki a wordo ocupa pa Shon A Eman y Jose Geerman. Jose Geerman mester a retira prome como deputado pa por a ocupa e puesto di miembro di Staten di Antiyas. Na October 1957, Jose Geerman a bira malo y mester a bay Caracas pa un siman pa tratamento medico. ===Jose Geerman a bandona A.V.P. y a join P.P.A.=== E aña 1958 no tabata un aña facil pa Jose Geerman, despues di casi 10 aña di tabata un politico hopi activo den e fila di A.V.P., e la dicidi di distancia di e partido aki y join P.P.A. Sr. Geerman a bisa bon cla cu e por steun gobierno, pero e mester por cumpli cu e deseonan di e obreronan. SI no e no por steun e gobierno aki. Den ana 1959 el a bira miembro di directiva di PPA en was later tevens voorzitter van het districtsbestuur voor San Nicolas.<ref>NIEUW BESTUUR WOMENCLUB. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 12-12-1966, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 31-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463090:mpeg21:p005</ref> Riba lista di PPA el a obtene 592 voto personal pa eleccion 1958 pa Parlamento di Antias Hulandes.<ref>Hoeveel stemmen kregen de Arubaanse candidaten?. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 03-09-1958, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 31-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010405127:mpeg21:p005</ref> Riba nivel insular el a obtene 555 voto personal pa eleccion 1959 y un asiento den Conseho Insular, cual el a sa di mantene na 1963 cu votonan preferencial.<ref> Zo vielen de stemmen op Aruba Oranjestod.—De stemmen vielen ols volgt: P.P.A.. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 27-05-1959, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 31-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010997617:mpeg21:p005</ref> Na augustus 1962, Sr. Geerman despues di eleccion di dia 4 di juni 1962 a dicidi di no acepta e asiento di miembro di Parlamento di Antias mas y a bay Hulanda, cu verlof. Jacobo “Coco” Erasmus a tuma e asiento di miembro di Parlamento di Antias.<ref>Geerman bedankt als Statenlid. "Amigoe di Curacao". Willemstad, 09-08-1962. Geraadpleegd op Delpher op 31-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000213140:mpeg21:p007</ref> ===Preocupacion pa e desempleo creciente=== Sr. Geerman durante un reunion di eilandsraad na 1963, a pidi Gobierno pa no hunga politica di avestrus, pero e tabata sa bon cu Gobierno no lo stroba LAGO di introduci 40 ora di trabou pa siman, pa su trahadonan. Sr. Geerman tabata mas preocupa cu e desempleo creciente e tempo ey, pa motibo cu LAGO tabata lay off hende, durante reunion e la haci un pregunta si acaso e trahadonan cu a perde trabou na LAGO, no lo por bay traha na Hulanda. E opcion aki tabata simplemento un sugerencia, pa motibo cu e tempo ey, no tabata tin suficiente trahado na Hulanda y madre patria tabata importa trahado for di Spaña, Italia etc. ===Entrega di un peticion pa 40 ora di trabou pa siman=== Jose Geerman hunto cu mas miembro di fraccion di PPA, na 1964 a entrega un peticion na e presidente di Eilandsraad pa introduci 40 ora di trabou pa siman, pa tur obrero y tambe tur e trahadonan di gobierno.<ref>Navolging Lago en Shell Ook PPA wil naar week van 40 uren Voldaan aan lang bestaande wens. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 27-06-1964, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 31-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010469994:mpeg21:p006</ref> Pa haci esaki mescos cu recientemente a wordo introduci pa LAGO y SHELL. Na fin di 1964 Sr. Geerman a bira malo y prome siman di januari 1965, e la wordo interna na Hospital, dia 20 di Januari 1965, e la sali for di hospital, pero e tabata tin mester di hopi sosiego. ===Reunion di presupuesto 1965=== Durante tratamento di e presupuesto diamars 9 di februari 1965, Sr. Geerman ferozmente a expresa su mes, pa locual Hulanda tabata haci cu Antias, e tempo Hulanda tabata haci hopi dificil pa financia proyectonan na Antiyas, nan no tabata aproba tur proyecto di biaha, pero nan tabata studia cada proyecto apart y tabata dura masha hopi pa cada proyecto wordo financia. Pero ora di financia otro pais, nan no tabata haci asina dificil. Sr. Geerman a pidi pa Antiyas pone un representante ” estilo watchdog na Hulanda y na Brussels pa percura cu e financiamento bay mas lihe. E la propone na gobierno pa tur hende traha 8 ora pa dia y maximo 45 ora pa siman, ” tempo di catibu a pasa”. E la pidi Gobierno di Antiyas institui mas pronto cu ta posibel un comision pa stipula e gramatica, ortografia y vocabulario di Papiamento, pa motibo cu su persona ta skirbiendo un buki y ainda no tin reglanan pa skirbi Papiamento. Tambe e la pidi gobierno pa haci algo cu e tarifanan hopi halto di electricidad y hopi mas punto valioso cu e la trece dilanti pa trata na logra e felicidad y tranquilidad na Aruba. ===Jose Geerman como escritor=== Señor Geerman tabata tin varios hobby y un di nan tabata skirbi. Na 1961 el a publica pa prome biaha un articulo tocante folclor Arubano den revista Simadan, e titulo tabata “Awa cero y maishi rabo”. <ref>Folklore vastgelegd in „Juancho di Rooi Spokie” Manuscript gereed van Geermans boek. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 12-04-1965, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 31-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462589:mpeg21:p006</ref> Na April 1965, Jose a skirbi un buki, e titulo tabata “Juancho di Rooi Spokie” e la splica bon cla cu e buki no tin nada di haber cu politica, pero su amor pa e folklor, e cultura di Aruba. Durante hopi aña e tabata colecta informacion over de folklore vóór en na de komst van de olieindustrie pa skirbi un buki, su intencion tabata pa publicanan despues cu e bay cu pensioen, pero e no por a warda asina hopi mas. Gezaghebber di e tempo ey Sr. O. Henriquez a haya e prome exemplar pa lesa ===Invitacion di Gobernador Debrot=== Diadomingo 24 di oktober 1965 Gobernador di Antias di e tempo ey Señor Debrot, a invita algun escritor local pa un encuentro cu su persona kende tambe ta un escritor. Cada invitado a presenta na Gobernador nan bukinan. Jose Geerman tambe tabata un di e invitadonan, e no tabata solamente un politico, pero un escritor Arubano tambe. ===“Oh Lovely Moonlight” un poesia cu a wordo uza como letra pa un cancion=== Jose Geerman, banda di tabata un politico, un escritor di buki y articulo den corant, tabata tin mas talento, entre otro di skirbi letra pa cantica. Jose Geerman, te hasta a yega di haya un oferta for di un compania discografico Mericano, pa un cancion cu ela composita ” Oh lovely Moonlight” tambe nan a pidi Geerman pa manda mas composicion di cantica. “Oh Lovely Moonlight”, a wordo skirbi 30 aña prome pa Jose Geerman como un poesia tocante Moonlight, e poesia aki a wordo traduci na ingles y a wordo uza como letra di un cancion. El a manda esaki pa e compania discografico.<ref>„Oh lovely moonlight" Staten- en raadslid L. Geerman opplaat. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 25-10-1965, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 31-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462451:mpeg21:p006</ref> E prome persona cu a canta e cancion aki tabata Ernie Susser y esaki a wordo graba riba disco como prueba y a wordo manda pa e compania mericano. E compania tabata dispuesto pa graba e disco aki, pero a conseha Geerman pa busca un cantante mas conoci pa canta e cancion aki. ===Un proyecto di Jose Geerman “Masiduri”, su amor pa e naturalesa di Aruba=== Na Januari 1967, un grupo di miembro di Eilandsraad a haci un bishita na e herbebossing proyect na Miramar. E herbebossing proyect tabata inclui cu annualmente lo planta entre 2 mil pa 3 mil mata. E proyecto tabata mustrando hopi exitoso, mirando cu 80 porciento di e matanan a logra crece. Pa evita cu cabrito ta come e matanan, nan tabata wordo protegi pa barinan di zeta. E ultimo parti di e bishita di e miembronan di Eilandsraad, tabata Masiduri. Masiduri tabata un lugar hopi stima pa Jose Geerman. Jose Geerman a inicia e proyecto aki y su intencion tabata pa haci e area aki un natuurreservaat, caminda e flora y fauna hunto lo por wordo protegi. Na 1964 Señor Geerman como hefe di werkverschaffing a cuminsa cu e proyecto di Masiduri, conhuntamente cu e trahadonan di Werkverschaffing. Sr. Geerman su amor, aprecio y e empeño pa perserva e naturalesa di Aruba tabata hopi grandi. Jose Geerman kier a perserva e Aruba di antes pa futuro generacionnan. E amor grandi cu e tabata tin pa Aruba su naturalesa, a haci’e cuminsa cu e proyecto aki y hopi lihe a bira exitoso. Jose Geerman hunto cu e trahadonan di Werkverschaffing a haya un tereno di 60 hectare, prome stap tabata pa cera e tereno aki bon. Despues cu nan a haci e tereno aki limpi, nan a cuminsa planta matanan di Aruba. Tambe nan a traha un cas di torta y a pone varios articulonan di antes den e cas. Na 1967 tabata tin 1397 mata riba e tereno di Masiduri, di cual tabata tin almendra, guyaba, barba di joncuman, sorsaca, rucu, Karawara Spaño y varios otro mata tambe. Durante e bishita orguyosamente Sr. Jose Geerman a mustra su coleganan e mata di Eucalyptus cu e la manda busca for di Australia y cu tabata creciendo bon na Aruba. Sin lubida cu riba e tereno na Masiduri tin como 22 sorto di parha. Wawoe, totolica, barica geel, moffie, Gonzalito, chonchorogai etc. Segun Geerman, Masiduri a haya hopi atencion di LAGO y e idea tras di e proyecto aki tabata pa cuminsa trece e muchanan di scol na Masiduri pa asina siñanan mas di Aruba su naturalesa y e Aruba di antes. ===Jose Geerman a keda deteni, despues di accidentalmente a tira riba un hoben=== Diasabra 28 di october 1967, tabata un dia scur den bida di Sr. Geerman. Den oranan di merdia Jose Geerman a dicidi di bay dal algun drinks na un lugar na San Nicolas, e bario caminda e tabata biba. Jose Geerman despues di algun drinks a lanta pa bay paga su cuenta, aki ta caminda cu a sosode un accidente basta fastioso pa Sr. Geerman. Na momento cu e la hinca man den su saco, pa bay saca placa pa paga su cuenta, pa su mala suerte e revolver cu e tabata tin hinca den su saca di carson, sin cu e por a yuda a los un tiro y a herida un hoben cu ni conoce Sr. Geerman. E hoben A. Angela di 25 aña a keda herida na e parti abou di su barica.<ref>ONGELUKKIG TOEVAL Revolver statenlid afgegaan; man gewond Verdachte weer op vrije voeten. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 30-10-1967, p. 1. Geraadpleegd op Delpher op 31-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463761:mpeg21:p001</ref> Na momento cu Sr. Geerman a mira sanger, e la spanta y a sali na careda bay. E hoben a wordo hiba hospital pa tratamento medico, pero despues a resulta cu e herida no tabata serio. Polis a wordo pidi pa haci e investigacion. Jose Geerman kende tabata e tempo ey tabata un miembro independiente di Staten di Antiyas, un rato prome di e susedido e tabata tin un discussion cu yiu homber di un minister di Antiyas. Despues di un rato polis a bin topa cu Geerman sinta banda di lama na Grapefield. Geerman tabata poco bebi, e la keda deteni pa mas investigacion y diadomingo den careda di 1’or di merdia e la wordo laga den libertad. ===Aruba for di e constelacion Antiano=== Na e mesun aña aki, 1967, Jose Geerman kende pa hopi aña tabata pertenece na PPA, a dicidi di bira independiente y tabata di opinion cu Aruba mester sali for di Antias.<ref>Geerman wil Aruba uit Ned. Antillen. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 11-08-1967, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 31-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463589:mpeg21:p003</ref> Su deseo tabata pa Aruba sali for di e constelacion Antiano, pero keda den [[Reino Hulandes]]. ===Retiro for di partido PPA=== E tabata mira e futuro di Aruba den Antias Hulandes basta scur, Geerman tabata boga pa un Aruba banda di Corsou y no bou Corsou. Algun miembro di PPA a firma un acuerdo, sin consulta cu su persona, esaki tabata e motibo principal pa e la retira for di PPA.<ref>NAAR AANLEIDING VAN NIEUWE „BREDE BASIS" José Geerman uit P.P.A. getreden. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 31-07-1967, p. 1. Geraadpleegd op Delpher op 31-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463579:mpeg21:p001</ref> Segun su persona cu locual nan a firma, Corsou lo por tuma un posicion mas dominante contra Aruba. Esaki pa su persona sigur ta algo inaceptabel. Durante un reunion e la bisa, ” Pa loke ta trata Aruba, mi por asegura cu e repartimento di asientonan di gobierno di antiyas, lo ta e motibo principal pa den futuro desolve Antiyas Hulandes for di otro. Futuro lo demostra locual mi ta bisando.” Y despues di basta aña señor Geerman a haya rason. Na Aruba, e retiro di Geerman for di PPA sigur no a bin como sorpresa, paso Sr. Geerman ta conoci pa expresa su mes y tabata wordo mira como e zorgenkindje di P.P.A. caba, e tabata duna un impression di ta un politico cu no tabata baila riba tur tono. Cu su retiro for di PPA el a keda cu su asiento den Parlamento di Antias Hulandes como miembro independiente.<ref>STATENLID GEERMAN: Aruba overgeleverd aan Curacao. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 12-08-1967, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 31-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463590:mpeg21:p005</ref> ===“Hot Latin Blood”, otro buki mas skirbi pa Jose Geerman=== Na 1968, Jose Geerman cu e uitgeverij Carlton Press Inc. na New York a pubica un buki yama “Hot Latin Blood” , e buki aki ta bay over di dos famia na Aruba.<ref>Hot Latin Blood Boek van José Geerman. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 30-12-1967, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 31-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463810:mpeg21:p005</ref> E buki aki su meta tabata pa e lesadonan haya sa mas di e bida diario di famianan na Aruba. E buki ta describi tambe e isla y su habitantenan. Esaki no tabata e unico buki, paso e tempo ey Geerman tabata trahando riba un buki di Antias hulandes, cu ta cuminsa cu e Ronde Tafel Conferentie. Carlton Press Inc,a describi Jose Geerman como un persona cu a biaha hopi, cu a conoce mundo y ta papia 4 idioma. Jose Geerman a sigui un curso di Journalistiek na Newspaper Instituut na Merca y tambe a bay curso na Bennet College. ===Jose Geerman a retira pa semper for di politica=== Sr Jose Geerman na Juni 1969, a dicidi di retira for di politica, despues di 20 aña di tabata un politico basta activo riba A.V.P. y despues P.P.A.<ref>Jose Geerman uit de politiek. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 26-06-1969, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 31-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463317:mpeg21:p005</ref> Jose Geerman a subi riba lista di A.V.P. na Maart 1949 y semper a sali na defensa di e homber chikito, e obrero, e naturalesa di Aruba etc. Na Juni 1969, Jose a dicidi di retira pa motibo di salud, e no por a sigui sirbi e pueblo mas y a gradici Aruba, muy en particularmente Antillas Hulandes y tur otro persona pa a dun’e un chens di por a sirbi Aruba y Antias. Aruba como eilandsraad lid y deputado. Pa Antiyas Hulandes pa a forma parti di Staten di Antias. ===Jose Geerman, un amante di naturalesa === Jose Geerman como un persona cu ta stima naturalesa a keda activo skirbiendo articulonan pa publicacion den corantnan. Entre otro un articulo cu e la skirbi, na Juli 1971, den cual e la expresa su rabia y dolor, mirando con LAGO tabata haciendo cu e poco naturalesa cu Aruba tin. Segun su persona LAGO y Shell tabata manda riba Antiyas Hulandes, na varios ocasion e la critica esaki caba y ta hayando dia pa dia mas rason. LAGO a daña e costa di Aruba, Segun e la skirbi den su articulo ” Prome a deposita resto di azeta y haci tur nos costa blanco preto preto. LAGO a carga santo blanco for di nos costa manera nan ta haya ta bon, no a tene cuenta cu e matanan di druif y ni cu nos naturalesa. E la sigui reclama cu Gobierno a duna LAGO un tereno pa traha un refineria, pero no pa haci y deshaci. Segun su persona LAGO a dempel e lagoen na [[Baby Beach]], caminda e piscadonan di San Nicolas tabata bay coy haas, tur e piscanan aki a muri.” Den su articulo e tabata roga autoridad pa bay mira kiko ta pasando cu e lagoen. Segun su persona LAGO a destrui e naturalesa por completo, como un persona cu ta aprecia e poco naturalesa cu Aruba tin, e la pidi pa stop di laga LAGO di sigui haci y deshaci cu e beachnan di San Nicolas, pa nan stop cu e practica destructivo aki. Na final di su articulo e la bisa “Laga nos tur juda spaar un poco di e naturaleza cu nos tin! Autoriad y pueblo di Aruba.. Man na Obra!” Jose Geerman Un amante di Naturaleza. ===Jose Geerman, un consehero, un persona critico=== Na 1974, e la acerca Betico Croes y Sr. Watty Vos kende e tempo ey tabata Minister, ambos a haya un telegram for di Jose Geerman den cual e ta pidinan pa interveni contra tur cu ta trapando of kier trapa riba derecho di e obreronan. ===Jose Geerman formando parti di e comision di 18 di maart 1976, institui pa Gobierno di Aruba=== Na cuminsamento di Maart 1976, e deputado di e tempo ey Sr. Nelson Oduber a instala un comission pa prepara y hinca un programa den otro, pa e celebracion di 18 di maart, na Stadion caminda a presenta e bandera y e himno oficial di Aruba. E comision tabata consisti di 13 persona entre otro, Godfried “Fifi” Eman como Presidente, Julio Maduro como vice presidente, Rufo Odor, Albert Eman, Holmo Henriquez, Maybelline Arends Croes, John Merryweather, Atan Lee, Rafael Estrada, Milo Croes, Augusto Croes y Jose Geerman. ===Asesinato === Pastoor Hendrikstraat, San Nicolas: Diasabra 5 di januari 1977, den oranan di mainta e curpa sin bida di Sr. Jose Geerman a wordo haya den su cas drumi riba un sofa. Sr. Geerman tabata tin 59 aña, E la wordo severamente maltrata cu un bloki y a fayece.<ref>Oud AVP-statenlid vermoord. "Amigoe". Curaçao, 05-02-1977, p. 1. Geraadpleegd op Delpher op 31-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010639070:mpeg21:p001</ref> E noticia aki a core hopi lihe rond di Aruba. Dilanti su cas tabata tin un multitud grandi di persona cu a bay mira pa nan mes kiko tabata pasando. Na prome instante autoridad no kier a duna mucho informacion encuanto e causa di su morto, pa motibo cu nan tabata bezig cu investigacion. E noticia di e morto di Señor Geerman a crea un consternacion grandi den e pueblo di Aruba. Hopi lihe a logra detene un sospechoso. Diadomingo 6 di Februari den careda di 6’or di atardi, Polis a detene R. Nicolaas como sospechoso den e caso di asesinato di Jose Geerman. R. Nicolaas pa algun aña atras tambe tabata riba lista como candidato pa e grupo di hobennan y regularmente por a mira R. Nicolaas den compania di e victima.<ref>Aanhouding moordzaak. "Amigoe". Curaçao, 07-02-1977, p. 1. Geraadpleegd op Delpher op 31-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010639071:mpeg21:p001</ref> El a keda deteni pa interogacion. Diadomingo pa dialuna e recherchenan cu tabata encarga cu e caso aki, a logra detene dos persona mas, cual ta M.H. y H.K. Mientrastanto e sospechoso R. Nicolaas a keda para ariba cu e no tin nada di haber cu e asesinato di Jose Geerman. E investigacion a sigui cana su caminda.E sospechosonan rM.H. y H.K. pa falta di purba nan a wordo laga hopi lihe bek den libertad. ===Entiero di Jose Geerman=== Diahuebs 10 di Februari 1977, a tuma luga e entiero di Jose Geerman, esaki tabata den careda di 4’or y mey di atardi, cu e la wordo hiba na su ultimo luga di sosiego. E entiero di Geerman tabata un entiero cu a haya hopi hende, hopi amigo y conocirnan di Jose a hibe na su ultimo luga di sosiego, cu ta e santana catolico na San Nicolas. Na e entiero por a mira, entre otro Betico Croes, Marco Bislip, Hilario “Lala” Angela y ex miembronan di Staten Ernst Finck y Fabian Kelly. Confesion di e prome sospechoso R. Nicolaas Diabierna 18 di februari, porfin e recherchenan a haya un confesion di e sospecho R. Nicolaas, cu hopi lihe despues di e asesinato di Jose Geerman a keda deteni. E la confesa cu na un forma hopi violento y cruel e la asesina Jose Geerman. Maske cu Recherchenan ya a haya un cantidad grandi di pruebanan tecnico contra Nicolaas, entre otro vingerprint riba un camisa di e sospechoso cu rastro di sanger humano. Esaki a wordo manda pa Gerechtelijk Laboratorium di Prof. Froenjes na Den Haag. Potret di Prof. Froenjes Dr. De Witte, kende ta e specialista di Sanger a informa autoridad local, cu e manchannan riba e camisa ta di sanger humano. Maske na prome instante e sospechoso a keda nenga, Dialuna 21 di februari 1977, e la confesa di a asesina Jose Geerman. ===Prome biaha cu e caso aki ta wordo atende den corte=== E la keda casi un aña cera prome cu su caso a bin dilanti. Diabierna 3 di februari 1978, e mester a presenta den corte. Fiscal a exigi 20 aña di castigo di prison, cuminsando for di e dia cu Nicolaas a wordo deteni cu ta 6 di februari 1977, esaki tabata e exigencia di Fiscal contra R. Nicolaas. E acusado R.Nicolaas cu na comienso di su detencion a admiti su culpabilidad, pero despues a cambia su declaracion, den corte a keda persisti cu e ta inocente. Hues su siguiente siman a keda di duna sentencia. E caso aki a haya hopi atencion di pueblo y tambe di e alumnonan di scol di polis. E caso a wordo trata extensamente, tur e sucedidonan a wordo describi for di e anochi prome cu e asesinato. Tur e declaracion di e acusado, di e testigonan y tambe di e 4 recherchenan cu tabata encarga cu e investigacion di e caso aki a wordo scucha. E acusado R. Nicolaas a wordo condena pa morto, subsidair doodslag, subsidair maltrato severo, cometi premedita cu morto como consecuencia. Subsidiair maltrato cometi cu un arma. Descripcion di e susedido, durante tratamento den corte. E caso aki pa e tempo ey, tabata un di e casonan mas complica y dificil den historia di Aruba y alavez misterioso. Especialmente si considera e asesino un persona cu e victima a duna di come, bebe y un luga di biba. Segun e acusado Nicolaas, e la admiti di a asesina Jose Geerman pa motibo cu e la wordo poni bou pression, castiga y golpinan cu e lo ricibi a pone cu e la firma, pero en realidad e ta inocente. ===Fiscal Arps di e tempo ey tabata convenci cu R. Nicolaas ta e asesino=== Fiscal Arps a acusa R. Nicolaas di a asesina intencionalmente y segun un plan prepara di antemano pa mata Jose Geerman den su cas, mientras e tabata drumi den su sofa. Segun fiscal, Nicolaas por a drenta e cas ya cu te cu un siman prome cu e asesinato e tabata biba den e cas aki y e cachonan conoce su persona caba y no lo blaf e. E tabata mescos cu un yiu pa Jose Geerman. E la kita dos shutter banda pariba di e cas y a drenta paden, e la haya Jose drumi riba un sofa den su sala, Nicolaas a comete e crimen cu un bloki of algo por estilo, e slanan cu Jose Geerman a ricibi tabata na e parti robes di su cabes y esaki tabata fatal y mas sigur Jose lo a muri al instante. Durante investigacion a bin topa cu restonan di cement na su heridanan, e cement aki lo mester ta di e bloki cu a wordo uza pa agredi señor Geerman na su cabes. E bloki mes, cu a wordo usa pa asesina Geerman, cual lo mester tin sanger y cabey na dje ainda, no a wordo haya. Autoridad a haya un spoor di un vingerprint di un duim di R. Nicolaas na momento cu lo a saca e shuttersnan di e bentana, pa drenta paden. Nicolaas a contesta cu esaki a pasa na momento cu e la bay mira paden. ===Tur investigacion ta mustra cu Nicolaas mes ta e asesino=== E raport di specialistanan tecnico a confirma cu e vingerprintnan haya, ta cuadra cu esun di e Nicolaas. E fiscal a mustra tambe cu a haya algun mancha chikito di sanger riba e paña cu Nicolaas a bisti e anochi aki. E abogado di R. Nicolaas a puntra si e pruebanan ta convence hues. E abogado a puntra cu si e declaracionnan di e polisnan ta prueba suficiente, segun e abogado, lastimamente cu na Aruba nan no por ni bisa exactamente ki ora un persona lo a fayece. Dia 10 di februari 1978, R. Nicolaas a sali liber di tur acusacion Riba 10 di februari 1978, Hues a dicta sentencia y R. Nicolaas di 28 aña a gana su caso, e la haya vrijspraak. E siman anterior durante e tratamento di e caso den corte, Fiscal a exigi 20 aña di castigo di prison y un siman despues den oranan di mainta Hues a haya cu e ponenciana contra R. Nicolaas, no ta legal y e pruebanan no ta convence su persona. Mientras cu R. Nicolas a wordo laga den libertad, fiscal a bira apela. Fiscal a apela, mesora despues di a scucha e sentencia di Hues den cual a duna R. Nicolaas vrijspraak. Fiscal su motibo tabata cu e sospechoso aki no tin un lugar fiho di biba y ultimo lo tabata biba den grotnan na San Nicolaas, pa ta sigur cu e acusado ta bon na altura di e apelacion aki y tambe e la wordo mesora poni riba papel y firma pa e acusado. R. Nicolaas a keda algun luna den libertad y lo mester a presenta den corte na November 1978, pero Hof a bolbe restrasa e tratamento di e caso di asesinato di Sr. Geerman, e rekmento di e caso tabata tin di haber cu e abogado nobo di R. Nicolaas. Abogado Sjiem fat tabata tin mester mas tempo pa studia e caso. Durante e prome caso den corte Nicolaas a wordo representa pa abogado Tjong Ajong, den cual hues a dun’e vrijspraak. Procureur General a duna ordo pa mesora detene R. Nicolaas Na momento cu e caso a keda posponi, Procureur General a duna ordo pa detene y cera R. Nicolaas te ora su caso bin dilanti riba e fecha nobo di 23 di januari 1979. Dia 23 di januari 1979, durante e tratamento di e caso Procureur General tambe a keda para riba 20 aña di castigo di prison cu anteriormente fiscal tambe a pidi pa R. Nicolaas, kende e tempo ey a cumpli 29 aña. E Procureur General ta haya cu ta prueba cu Nicolaas a asesina e ex politico, ex miembro di Staten Jose Geerman riba 5 di februari 1977 den su cas na [[Pastoor Hendrikstraat]]. E victima a wordo haya riba e dia aki den careda di 11’or di mainta, morto den un sofa. Segun raportnan di expertonan e lo a wordo asesina den careda di 4’or di marduga. ===Procureur General a baha pisa riba Nicolaas=== P.G. den corte a resumi tur locual a sosode for di dia 5 di februari 1977. Procureur General a ilustra tur e pruebanan cu nan a acumula contra Nicolaas demostrando su culpabilidad, entre otro e hecho cu riba e shuttersnan di glas a haya su fingerprints. E la saca e shuttersnan pa drenta den e cas di e victima, esaki segun expertonan.<ref>Hof behandelt doodslag op José Geerman: PG vraagt voor moord twintig jaar. "Amigoe". Curaçao, 24-01-1979, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 31-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010639561:mpeg21:p005</ref> Tambe riba e jacket cu Nicolaas tabata tin bisti e anochi aki, nan a haya mancha di sanger cu ta cuadra cu e mesun sanger cu a wordo haya na e muraya den e cas di Jose. Nicolaas a bisa cu dia 24 di januari 1977 despues cu e la haya un pleito cu Jose, na e cas di Jose, su persona no a bolbe mas na e cas aki. P.G. tabata tin duda den esaki. E vingerprintnan riba e shuttersnan, segun e expertonan no ta mas bieu cu 1 of dos dia. P.G. a sigui bisa cu e ta haya cu un persona a wordo mata den un forma hopi inhumano, mientras cu e victima tabata simplemente drumi trankil den su cas. E victima nunca lo por a biba pensa cu un hende, cu e la duna di come, bebe y un luga di biba por a hasi algo asina cu ne. Pa e motibo aki P.G. a exigi 20 aña di castigo di prison. ===Abogado Sjiemfat pa dos ora largo defendiendo su cliente=== Abogado Sjiem Fat, e abogado defensor a hiba un defensa cu a dura dos ora y tabata hopi interesante. Segun e abogado e fingerprintsnan nan por ta di paden tambe y no necesariamente ta di pafo. muy bien por ta ora e lo por a habrinan, mirando cu e acusado a biba den e cas aki y regularmente tabata haci e shutternan limpi, segun e abogado Nicolaas mester a press riba nan paso tin di e shuttersnan aki cu no ta habri facil. Abogado defensor a lubida un aspecto hopi importante cu den e raport di e patholoog anatoom, no ta poni ki ora e victima a wordo asesina. E abogado a bin cu un declaracion di un testigo H. kende a bisa cu e anochi di 4 di februari 1977, H. a prepara cuminda pa Geerman, esaki den presencia di e homber di fam Q. kende a keda un rato mas mira baseball na Television y despues a bay su cas. Segun e abogado, e victima a keda su so cu e testigo H. y cu Jose Geerman mientrastanto lo por a pega soño tambe. E abogado ta haya cu den e proces verbaal no tin nada concreto cu no ta descarta cu e asesinato lo por a tuma lugar riba 4 y no 5 di februari 1977. E la sigui bisa cu niun hende no por sospecha cu e homber H. tambe lo por a comet’e e asesinato aki y despues bay su cas. Aki tin posibilidadnan real cu e dos personanan aki tambe lo por a asesina Jose Geerman. Despues e abogado a sigui riba explicacionnan di e diferente raportnan traha den cual entre otro vingerprint por keda basta largo marca. ===Abogado Sjiem fat pidiendo pa laga su cliente den libertad=== Por ultimo e abogado a haya cu tin hopi duda di e culpabilidad di su cliente y a pidi Hof pa laga su cliente den libertad. Despues cu Huesnan a retira pa delibera un rato riba e peticion di e abogado Sjiem Fat, e presidente di Hof a bin bek bisando cu hof a rechasa e peticion di abogado Sjiem Fat, Nicolaas ta keda cera. Segun e abogado su cliente a firma su culpabilidad despues di a wordo maltrata pa dos ora largo door di polis y durante e reconstruccion e la wordo bisa kiko e mester haci. E acusado a conta kiko tur e la haci riba e dia di 4 pa 5 di februari 1977 Den corte na momento cu hues a puntra R. Nicolaas si e ta culpabel di a asesina Señor Geerman, e la contesta cu e no a mata Jose Geerman. E la conta cu dia 4 di februari 1977 e tabata na su cas na Zeewijk, hunto cu e doño di e cas, cu ta famia Maduro y cu algun amigo di e famia, nan a sinta henter dia na cas dal betro e.o nan a bebe brandy, despues nan a sigui cu rum. ===E acusado a pasa varios caminda y a topa varios amigo=== E acusado a sigui conta cu mas den oranan di atardi, e la sali bay dal un keiro den e caya principal di San Nicolas. E tabata bashi y tabata tin solamente 5 pa 10 florin cu ne. Entre 8 ‘or y 8’or y mey ela bay bishita un bon amigo un tal Iri kende ta un meneer di scol y supuestamente e tabata yudando Nicolaas skirbi un buki. Su amigo Kock a yude cu 3 florin. Aki hues a remarca segun e raport di reclassering Iri a declara cu ela mira Nicolas despues di 11’or. E acusado a keda insisti cu e meste tabata prome cu 9’or paso Weg Fontein Rumshop ta cera 9’or. Segun Nicolaas ta na weg Fontein Rumshop e la bay cumpra un botter di rum. Prome cu ela bay di Iri su cas, e la bay cumpra dos cerbes pa nan bebe. E acusado a bisa cu banda di 9’or e la bay bishita un amigo di dje Jossy na weg Fontein, pero e no tabata na su cas. E lo a bay busca placa fia cerca Jossy. Despues cu e la sali for di Jossy su cas e la sigui, e la bay cumpra un botter di rum y dos coca cola. Na caminda e la topa bin topa cu Daal, Marcelo, Rombley y Arends y Oiky. Nan a manda dos of 3 rond, e la bebe dos of tres Cerbes. Na e momentonan ey ainda e tabata tin e botter di rum y e dos coca colanan. E acusado a conta cu despues di mey anochi e la bay dal un keiro den centro di San Nicolaas E la sigui conta cu unda cu e la bay e tabata den compania di sr. Kappel. Den careda di 11’or Kappel a bira burachi y e la hibe su cas. Na e cas di kappel e la dal 3 sigaria. Den careda di mey anochi e la bay bek den centro di San Nicolas, pero prome cu esey e la pasa su cas cambia paña. E la bisti su jacket di jeans pa motibo cu den e temporada ey anochi ta bira mas frieu. Bebiendo, topando amigo, tambe bendiendo y dealmento di marihuana Den e centro nocturno di San Nicolas durante su bueltanan den e cayanan, tur caminda e tabata topa cu amigonan, na China Clipper e la topa cu Joy, despues e la bay na Tropicana, e tabata tin poco marihuana cu ne y a haci deal di marihuana, asina e la haya 5 dollar plus 10 florin. Hues a remarca cu Joy a declara cu ta cu un papel di 25 fls e la paga, Nicolaas a nenga te cu e la bisa hues, cu e la fia Joy 5 florin. Asina segun su persona su anochi a sigui bebiendo alcohol, topa cu su amigonan, bendiendo su marihuana y haci deal pa bende mas marihuana, paso e no tabata tin tur e marihuana riba dje, pero na su cas e tabata tin mas. Segun su persona e la pasa cu un amigo den Pastoor Hendrikstraat Segun su persona despues cu e la caba di keiro den Centro di San Nicolaas, e la pasa den Pastoor Hendrikstraat, e tabata acompaña pa un amigo y segun un testigo enberdad nan a mir’e cu un amigo pasa den Pastoor Hendrikstraat, pero kiko a sosode exactamente e marduga di 5 di Februari 1977 a/ta keda un misterio. ===Riba 13 di februari 1979, hof a sentencia R. Nicolaas cu 15 aña di castigo di prison=== Un cos ta sigur, for di investigacionnan haci a sali na cla cu e paña cu e la bisti e anochi aki, tabata na sanger humano, e mesun sanger cu tabata gespart na muraya den cas di Jose Geerman. E parti di Pastoor Hendrikstraat pasa banda di cas di Jose Geerman pa bay su cas na Zeewijk, con y kiko a pasa keda misterio. Riba 13 di februari 1979, Hof na Corsou a dicta sentencia, e acusado R. Nicolaas a keda condena na un castigo di prison di 15 aña. Maske cu Procureur General y Fiscal Arps a pidi 20 aña di castigo di prison pa e asesinato aki, pero Hof no a haya cu tin prueba di asesinato, pero si a conclui cu ta trata di homicidio den cual riba 5 di februari 1977 Jose Geerman a bira e victima. Pa e motibo aki R. Nicolaas a haya 15 aña di castigo di prison. E aña aki a haci 44 aña cu Jose Geerman a bay sosega, nos di arubanative.com, nunca a conoce Sr. Jose Geerman y ni su famia, si e tabata casa, divorcia of si e tabata tin un famia. Tampoco nos no conoce e asesino, di fam Nicolaas si e ta bibo ainda, ni si e ta na Aruba. E ta un susedido cu lo bay den historia como un caso misterioso y dificil pa compronde. Den nos investigacion nos no a encontra e motibo real pakiko Nicolaas lo por a asesina Jose Geerman. *UPDATE 28 februari 2021: Na 1971, Jose Geerman, su ruman homber Simon Geerman tabata riba e prome lista di MEP, Betico e tempo ey semper tabata bishita Jose Geerman pa conseho y guia, como cu e tabata un politico grandi den su tempo. Alabes e tambe tabata un persona cu tabata kier a mira su isla liber, como partner igual den Reino Hulandes y no manera tempo di Antias bou di Corsou. R. Nicolaas a sinta su castigo te na aña 1988, despues a bay biba na Hulanda y na mei di aña 2005, e la wordo cruelmente asesina. *Update: 5 maart 2021 Sr. Jose Geerman tabata casa cu Sra. Marina de Veer y hunto nan a haya tres yiu, dos homber y un muhe. Gobierno di Aruba na 1995 a inicia un proyecto cu tabata un plan di e gobierno anterior, pero cu a keda para. E proyecto tabata nombra cayanan na baluartenan di Aruba. Riba 7 di september 1995, gobierno di Aruba a cambia e nomber di Congoweg pa [[Caya Jose Geerman]].<ref>Congoweg wordt Caya José Geerman. "Amigoe". Curaçao, 07-09-1995, p. 7. Geraadpleegd op Delpher op 31-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644937:mpeg21:p007</ref> Investigando y lesando informacionnan nos por a conclui cu Jose Geerman, tabata mustra di tabata un persona cu un caracter fuerte y tabata para na banda di e homber chikito, tambe e tabata un defensor di nos naturalesa, e tabata stima Aruba, su tradicionnan, su cultura etc. E tabata un persona cu kier a mira su isla keda perserva. Jose Geerman no tabata solamente un politico, pero un escritor, defensor di Aruba, un persona patriotico y tabata para pa locual e ta kere aden. Jose Geerman no tabata tin miedo di expresa su mes, pero di otro banda e tabata un persona humano cu a duna un otro di come, bebe y drumi y a wordo paga cu morto, un traicion hopi cruel. 2d5lyp35gtxcd1cjlvgf6sge9u0bygt 192386 192385 2026-05-31T20:07:00Z Caribiana 8320 192386 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ {{Infobox politico| variante = a | nomber = Jose Geerman | nomber completo = | fecha nacemento = [[13 di mei]] [[1963]] | luga nacemento = {{ABW}} | fecha fayecimento = | luga fayecimento = | pais = {{ABW}} | partido = [[Partido di Pueblo Arubano]] (AVP) 1949-1957?<br>[[Partido Patriotico Arubano]] (PPA) 1957-1967 | titulo = | temporada1 = 1949-1951<br/> 1954/55? - 19? <br>1962 <br>1966- | funcion1 = Miembro di [[Parlamento di Antias Hulandes]] | temporada2 = 1951 | funcion2 = Diputado | website = }} '''Jose Geerman''' (☆ [[19 di mart|19 di maart]] [[1917]] na [[Aruba]] – † [[5 di febrüari|5 di februari]] [[1977]] na [[Pastoor Hendriksstraat]], [[San Nicolas]]) tabata un poeta y politico [[Aruba|Arubiano]]. Den ananan 1950 y 1960 el a wordo elegi miembro di [[Parlamento di Antias Hulandes]] na varios ocacion. Ademas riba nivel insular, el a sirbi como diputado di Colegio Ehecutivo y como miembro di Conseho Insular. == Biografia == Jose Geerman tabata e di dos yiu di e cinco yiu di Bernard (Mo Dichi) Geerman (1886-1972). NOTES *[https://arubanative.com/2021/02/26/historia-di-aruba-un-gran-politico-na-aruba-a-wordo-asesina-cruelmente-pa-un-persona-cu-e-la-duna-di-come-bebe-y-a-dune-luga-di-drumi/ Un gran politico na Aruba], arubanative.com (26 februari 2021) Nos a dedica e historia aki na un gran Arubiano, un politico, defensor di e obreronan y di e naturalesa di Aruba. Un persona cu tabata tin hopi amor pa su isla, hopi ambicion, a skirbi buki, skirbi letra pa cancion y varios articulonan cu a keda publica den corantnan di antes, pero lamentabelmente na aña 1977 destino tabata tin un otro plan pa e gran persona aki. Den un forma hopi cruel y tristo e la wordo asesina, su asesino tabata un persona cu e la saca man yuda, pa despues e wordo paga cu morto. Jose Geerman a nace riba 19 di maart 1917, como hoben e la bay traha na L.A.G.O., pero hopi lihe Jose a ripara cu e tin un ambicion grandi den su bida, cual ta drenta den politica. Na aña 1949, e la tuma e reto grandi aki, durante su carera como politico e la ocupa varios funcionnan halto, entre otro deputado di Aruba, Miembro di Staten di Antias, Miembro di Eilandsraad di Aruba. Su prome eleccion tabata dia 17 di maart 1949, un eleccion cu tabata hopi importante y unico pa Aruba. Pa prome biaha cu Jose Geerman a bay riba un lista politico tabata e eleccion di 17 di maart 1949. Un eleccion completamente diferente na Aruba. Esaki tabata pa dos motibo, e elecion aki pa prome biaha e ser femenina biba na Aruba, por a eherce su derecho di vota y alabes nan por a postula nan mes tambe como candidato riba e partidonan politico. Señora Laura Wernet Paskel dfm tabata e dama cu a bringa pa muhenan na Aruba haya e derecho di voto y alabes tabata e prome dama cu a subi un lista politico. E otro motibo hopi importante tabata cu e elecion aki, di tres representante den Staten di Antiyas, Aruba a logra haya 8 asiento, mes tanto cu Corsou, den e Staten nobo di Antiyas. === Jose Geerman a bira miembro di Parlamento di Antias Hulandes === E dia di elecion mas cu 10 mil persona biba na Aruba a bay eherce nan derecho di voto, E resultado tabata A.V.P. a logra haya mayoria di asiento cu tabata 5 asiento y U.N.A. a haya tres asiento. E candidatonan cu a wordo escohi pa A.V.P. pa representa Aruba den e Staten di Antias, tabata Sr. J.Henny Eman (Henny bieu), Juan Irausquin, Porfirio Croes, Moses De Cuba y Jose Geerman. E otro tres representantenan tabata di U.N.A. tabata Felepito Tromp(ex gobernador), Dr. Dussenbroek y Mario Arends. Na augustus 1951, Jose Geerman a bira deputado di Eilandsraad y no por a keda ocupa e puesto di miembro di Staten di Antiyas y a wordo remplaza pa Dr. De la Fuente.<ref>VERVANGING GEERMAN. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 11-08-1951, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 31-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010402431:mpeg21:p003</ref> Despues di e kiebro den A.V.P., un grupo cu tabata riba lista di A.V.P. a bandona A.V.P. y a lanta P.P.A., hopi hende tabata specula e posicion di Sr. Jose Geerman, pero Shon A Eman na 1955 a bisa bon cla cu Jose Geerman ta un candidato fiel di A.V.P. y cu sigur no lo bandona e partido, Avp. E resultado di e elecion e aña ey, A.V.P. a haya dos asiento so den Staten di Antiyas, e dos asientonan aki a wordo ocupa pa Shon A Eman y Jose Geerman. Jose Geerman mester a retira prome como deputado pa por a ocupa e puesto di miembro di Staten di Antiyas. Na October 1957, Jose Geerman a bira malo y mester a bay Caracas pa un siman pa tratamento medico. ===Jose Geerman a bandona A.V.P. y a join P.P.A.=== E aña 1958 no tabata un aña facil pa Jose Geerman, despues di casi 10 aña di tabata un politico hopi activo den e fila di A.V.P., e la dicidi di distancia di e partido aki y join P.P.A. Sr. Geerman a bisa bon cla cu e por steun gobierno, pero e mester por cumpli cu e deseonan di e obreronan. SI no e no por steun e gobierno aki. Den ana 1959 el a bira miembro di directiva di PPA en was later tevens voorzitter van het districtsbestuur voor San Nicolas.<ref>NIEUW BESTUUR WOMENCLUB. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 12-12-1966, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 31-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463090:mpeg21:p005</ref> Riba lista di PPA el a obtene 592 voto personal pa eleccion 1958 pa Parlamento di Antias Hulandes.<ref>Hoeveel stemmen kregen de Arubaanse candidaten?. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 03-09-1958, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 31-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010405127:mpeg21:p005</ref> Riba nivel insular el a obtene 555 voto personal pa eleccion 1959 y un asiento den Conseho Insular, cual el a sa di mantene na 1963 cu votonan preferencial.<ref> Zo vielen de stemmen op Aruba Oranjestod.—De stemmen vielen ols volgt: P.P.A.. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 27-05-1959, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 31-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010997617:mpeg21:p005</ref> Na augustus 1962, Sr. Geerman despues di eleccion di dia 4 di juni 1962 a dicidi di no acepta e asiento di miembro di Parlamento di Antias mas y a bay Hulanda, cu verlof. Jacobo “Coco” Erasmus a tuma e asiento di miembro di Parlamento di Antias.<ref>Geerman bedankt als Statenlid. "Amigoe di Curacao". Willemstad, 09-08-1962. Geraadpleegd op Delpher op 31-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000213140:mpeg21:p007</ref> ===Preocupacion pa e desempleo creciente=== Sr. Geerman durante un reunion di eilandsraad na 1963, a pidi Gobierno pa no hunga politica di avestrus, pero e tabata sa bon cu Gobierno no lo stroba LAGO di introduci 40 ora di trabou pa siman, pa su trahadonan. Sr. Geerman tabata mas preocupa cu e desempleo creciente e tempo ey, pa motibo cu LAGO tabata lay off hende, durante reunion e la haci un pregunta si acaso e trahadonan cu a perde trabou na LAGO, no lo por bay traha na Hulanda. E opcion aki tabata simplemento un sugerencia, pa motibo cu e tempo ey, no tabata tin suficiente trahado na Hulanda y madre patria tabata importa trahado for di Spaña, Italia etc. ===Entrega di un peticion pa 40 ora di trabou pa siman=== Jose Geerman hunto cu mas miembro di fraccion di PPA, na 1964 a entrega un peticion na e presidente di Eilandsraad pa introduci 40 ora di trabou pa siman, pa tur obrero y tambe tur e trahadonan di gobierno.<ref>Navolging Lago en Shell Ook PPA wil naar week van 40 uren Voldaan aan lang bestaande wens. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 27-06-1964, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 31-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010469994:mpeg21:p006</ref> Pa haci esaki mescos cu recientemente a wordo introduci pa LAGO y SHELL. Na fin di 1964 Sr. Geerman a bira malo y prome siman di januari 1965, e la wordo interna na Hospital, dia 20 di Januari 1965, e la sali for di hospital, pero e tabata tin mester di hopi sosiego. ===Reunion di presupuesto 1965=== Durante tratamento di e presupuesto diamars 9 di februari 1965, Sr. Geerman ferozmente a expresa su mes, pa locual Hulanda tabata haci cu Antias, e tempo Hulanda tabata haci hopi dificil pa financia proyectonan na Antiyas, nan no tabata aproba tur proyecto di biaha, pero nan tabata studia cada proyecto apart y tabata dura masha hopi pa cada proyecto wordo financia. Pero ora di financia otro pais, nan no tabata haci asina dificil. Sr. Geerman a pidi pa Antiyas pone un representante ” estilo watchdog na Hulanda y na Brussels pa percura cu e financiamento bay mas lihe. E la propone na gobierno pa tur hende traha 8 ora pa dia y maximo 45 ora pa siman, ” tempo di catibu a pasa”. E la pidi Gobierno di Antiyas institui mas pronto cu ta posibel un comision pa stipula e gramatica, ortografia y vocabulario di Papiamento, pa motibo cu su persona ta skirbiendo un buki y ainda no tin reglanan pa skirbi Papiamento. Tambe e la pidi gobierno pa haci algo cu e tarifanan hopi halto di electricidad y hopi mas punto valioso cu e la trece dilanti pa trata na logra e felicidad y tranquilidad na Aruba. ===Jose Geerman como escritor=== Señor Geerman tabata tin varios hobby y un di nan tabata skirbi. Na 1961 el a publica pa prome biaha un articulo tocante folclor Arubano den revista Simadan, e titulo tabata “Awa cero y maishi rabo”. <ref>Folklore vastgelegd in „Juancho di Rooi Spokie” Manuscript gereed van Geermans boek. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 12-04-1965, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 31-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462589:mpeg21:p006</ref> Na April 1965, Jose a skirbi un buki, e titulo tabata “Juancho di Rooi Spokie” e la splica bon cla cu e buki no tin nada di haber cu politica, pero su amor pa e folklor, e cultura di Aruba. Durante hopi aña e tabata colecta informacion over de folklore vóór en na de komst van de olieindustrie pa skirbi un buki, su intencion tabata pa publicanan despues cu e bay cu pensioen, pero e no por a warda asina hopi mas. Gezaghebber di e tempo ey Sr. O. Henriquez a haya e prome exemplar pa lesa ===Invitacion di Gobernador Debrot=== Diadomingo 24 di oktober 1965 Gobernador di Antias di e tempo ey Señor Debrot, a invita algun escritor local pa un encuentro cu su persona kende tambe ta un escritor. Cada invitado a presenta na Gobernador nan bukinan. Jose Geerman tambe tabata un di e invitadonan, e no tabata solamente un politico, pero un escritor Arubano tambe. ===“Oh Lovely Moonlight” un poesia cu a wordo uza como letra pa un cancion=== Jose Geerman, banda di tabata un politico, un escritor di buki y articulo den corant, tabata tin mas talento, entre otro di skirbi letra pa cantica. Jose Geerman, te hasta a yega di haya un oferta for di un compania discografico Mericano, pa un cancion cu ela composita ” Oh lovely Moonlight” tambe nan a pidi Geerman pa manda mas composicion di cantica. “Oh Lovely Moonlight”, a wordo skirbi 30 aña prome pa Jose Geerman como un poesia tocante Moonlight, e poesia aki a wordo traduci na ingles y a wordo uza como letra di un cancion. El a manda esaki pa e compania discografico.<ref>„Oh lovely moonlight" Staten- en raadslid L. Geerman opplaat. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 25-10-1965, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 31-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462451:mpeg21:p006</ref> E prome persona cu a canta e cancion aki tabata Ernie Susser y esaki a wordo graba riba disco como prueba y a wordo manda pa e compania mericano. E compania tabata dispuesto pa graba e disco aki, pero a conseha Geerman pa busca un cantante mas conoci pa canta e cancion aki. ===Un proyecto di Jose Geerman “Masiduri”, su amor pa e naturalesa di Aruba=== Na Januari 1967, un grupo di miembro di Eilandsraad a haci un bishita na e herbebossing proyect na Miramar. E herbebossing proyect tabata inclui cu annualmente lo planta entre 2 mil pa 3 mil mata. E proyecto tabata mustrando hopi exitoso, mirando cu 80 porciento di e matanan a logra crece. Pa evita cu cabrito ta come e matanan, nan tabata wordo protegi pa barinan di zeta. E ultimo parti di e bishita di e miembronan di Eilandsraad, tabata Masiduri. Masiduri tabata un lugar hopi stima pa Jose Geerman. Jose Geerman a inicia e proyecto aki y su intencion tabata pa haci e area aki un natuurreservaat, caminda e flora y fauna hunto lo por wordo protegi. Na 1964 Señor Geerman como hefe di werkverschaffing a cuminsa cu e proyecto di Masiduri, conhuntamente cu e trahadonan di Werkverschaffing. Sr. Geerman su amor, aprecio y e empeño pa perserva e naturalesa di Aruba tabata hopi grandi. Jose Geerman kier a perserva e Aruba di antes pa futuro generacionnan. E amor grandi cu e tabata tin pa Aruba su naturalesa, a haci’e cuminsa cu e proyecto aki y hopi lihe a bira exitoso. Jose Geerman hunto cu e trahadonan di Werkverschaffing a haya un tereno di 60 hectare, prome stap tabata pa cera e tereno aki bon. Despues cu nan a haci e tereno aki limpi, nan a cuminsa planta matanan di Aruba. Tambe nan a traha un cas di torta y a pone varios articulonan di antes den e cas. Na 1967 tabata tin 1397 mata riba e tereno di Masiduri, di cual tabata tin almendra, guyaba, barba di joncuman, sorsaca, rucu, Karawara Spaño y varios otro mata tambe. Durante e bishita orguyosamente Sr. Jose Geerman a mustra su coleganan e mata di Eucalyptus cu e la manda busca for di Australia y cu tabata creciendo bon na Aruba. Sin lubida cu riba e tereno na Masiduri tin como 22 sorto di parha. Wawoe, totolica, barica geel, moffie, Gonzalito, chonchorogai etc. Segun Geerman, Masiduri a haya hopi atencion di LAGO y e idea tras di e proyecto aki tabata pa cuminsa trece e muchanan di scol na Masiduri pa asina siñanan mas di Aruba su naturalesa y e Aruba di antes. ===Jose Geerman a keda deteni, despues di accidentalmente a tira riba un hoben=== Diasabra 28 di october 1967, tabata un dia scur den bida di Sr. Geerman. Den oranan di merdia Jose Geerman a dicidi di bay dal algun drinks na un lugar na San Nicolas, e bario caminda e tabata biba. Jose Geerman despues di algun drinks a lanta pa bay paga su cuenta, aki ta caminda cu a sosode un accidente basta fastioso pa Sr. Geerman. Na momento cu e la hinca man den su saco, pa bay saca placa pa paga su cuenta, pa su mala suerte e revolver cu e tabata tin hinca den su saca di carson, sin cu e por a yuda a los un tiro y a herida un hoben cu ni conoce Sr. Geerman. E hoben A. Angela di 25 aña a keda herida na e parti abou di su barica.<ref>ONGELUKKIG TOEVAL Revolver statenlid afgegaan; man gewond Verdachte weer op vrije voeten. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 30-10-1967, p. 1. Geraadpleegd op Delpher op 31-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463761:mpeg21:p001</ref> Na momento cu Sr. Geerman a mira sanger, e la spanta y a sali na careda bay. E hoben a wordo hiba hospital pa tratamento medico, pero despues a resulta cu e herida no tabata serio. Polis a wordo pidi pa haci e investigacion. Jose Geerman kende tabata e tempo ey tabata un miembro independiente di Staten di Antiyas, un rato prome di e susedido e tabata tin un discussion cu yiu homber di un minister di Antiyas. Despues di un rato polis a bin topa cu Geerman sinta banda di lama na Grapefield. Geerman tabata poco bebi, e la keda deteni pa mas investigacion y diadomingo den careda di 1’or di merdia e la wordo laga den libertad. ===Aruba for di e constelacion Antiano=== Na e mesun aña aki, 1967, Jose Geerman kende pa hopi aña tabata pertenece na PPA, a dicidi di bira independiente y tabata di opinion cu Aruba mester sali for di Antias.<ref>Geerman wil Aruba uit Ned. Antillen. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 11-08-1967, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 31-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463589:mpeg21:p003</ref> Su deseo tabata pa Aruba sali for di e constelacion Antiano, pero keda den [[Reino Hulandes]]. ===Retiro for di partido PPA=== E tabata mira e futuro di Aruba den Antias Hulandes basta scur, Geerman tabata boga pa un Aruba banda di Corsou y no bou Corsou. Algun miembro di PPA a firma un acuerdo, sin consulta cu su persona, esaki tabata e motibo principal pa e la retira for di PPA.<ref>NAAR AANLEIDING VAN NIEUWE „BREDE BASIS" José Geerman uit P.P.A. getreden. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 31-07-1967, p. 1. Geraadpleegd op Delpher op 31-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463579:mpeg21:p001</ref> Segun su persona cu locual nan a firma, Corsou lo por tuma un posicion mas dominante contra Aruba. Esaki pa su persona sigur ta algo inaceptabel. Durante un reunion e la bisa, ” Pa loke ta trata Aruba, mi por asegura cu e repartimento di asientonan di gobierno di antiyas, lo ta e motibo principal pa den futuro desolve Antiyas Hulandes for di otro. Futuro lo demostra locual mi ta bisando.” Y despues di basta aña señor Geerman a haya rason. Na Aruba, e retiro di Geerman for di PPA sigur no a bin como sorpresa, paso Sr. Geerman ta conoci pa expresa su mes y tabata wordo mira como e zorgenkindje di P.P.A. caba, e tabata duna un impression di ta un politico cu no tabata baila riba tur tono. Cu su retiro for di PPA el a keda cu su asiento den Parlamento di Antias Hulandes como miembro independiente.<ref>STATENLID GEERMAN: Aruba overgeleverd aan Curacao. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 12-08-1967, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 31-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463590:mpeg21:p005</ref> ===“Hot Latin Blood”, otro buki mas skirbi pa Jose Geerman=== Na 1968, Jose Geerman cu e uitgeverij Carlton Press Inc. na New York a pubica un buki yama “Hot Latin Blood” , e buki aki ta bay over di dos famia na Aruba.<ref>Hot Latin Blood Boek van José Geerman. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 30-12-1967, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 31-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463810:mpeg21:p005</ref> E buki aki su meta tabata pa e lesadonan haya sa mas di e bida diario di famianan na Aruba. E buki ta describi tambe e isla y su habitantenan. Esaki no tabata e unico buki, paso e tempo ey Geerman tabata trahando riba un buki di Antias hulandes, cu ta cuminsa cu e Ronde Tafel Conferentie. Carlton Press Inc,a describi Jose Geerman como un persona cu a biaha hopi, cu a conoce mundo y ta papia 4 idioma. Jose Geerman a sigui un curso di Journalistiek na Newspaper Instituut na Merca y tambe a bay curso na Bennet College. ===Jose Geerman a retira pa semper for di politica=== Sr Jose Geerman na Juni 1969, a dicidi di retira for di politica, despues di 20 aña di tabata un politico basta activo riba A.V.P. y despues P.P.A.<ref>Jose Geerman uit de politiek. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 26-06-1969, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 31-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010463317:mpeg21:p005</ref> Jose Geerman a subi riba lista di A.V.P. na Maart 1949 y semper a sali na defensa di e homber chikito, e obrero, e naturalesa di Aruba etc. Na Juni 1969, Jose a dicidi di retira pa motibo di salud, e no por a sigui sirbi e pueblo mas y a gradici Aruba, muy en particularmente Antillas Hulandes y tur otro persona pa a dun’e un chens di por a sirbi Aruba y Antias. Aruba como eilandsraad lid y deputado. Pa Antiyas Hulandes pa a forma parti di Staten di Antias. ===Jose Geerman, un amante di naturalesa === Jose Geerman como un persona cu ta stima naturalesa a keda activo skirbiendo articulonan pa publicacion den corantnan. Entre otro un articulo cu e la skirbi, na Juli 1971, den cual e la expresa su rabia y dolor, mirando con LAGO tabata haciendo cu e poco naturalesa cu Aruba tin. Segun su persona LAGO y Shell tabata manda riba Antiyas Hulandes, na varios ocasion e la critica esaki caba y ta hayando dia pa dia mas rason. LAGO a daña e costa di Aruba, Segun e la skirbi den su articulo ” Prome a deposita resto di azeta y haci tur nos costa blanco preto preto. LAGO a carga santo blanco for di nos costa manera nan ta haya ta bon, no a tene cuenta cu e matanan di druif y ni cu nos naturalesa. E la sigui reclama cu Gobierno a duna LAGO un tereno pa traha un refineria, pero no pa haci y deshaci. Segun su persona LAGO a dempel e lagoen na [[Baby Beach]], caminda e piscadonan di San Nicolas tabata bay coy haas, tur e piscanan aki a muri.” Den su articulo e tabata roga autoridad pa bay mira kiko ta pasando cu e lagoen. Segun su persona LAGO a destrui e naturalesa por completo, como un persona cu ta aprecia e poco naturalesa cu Aruba tin, e la pidi pa stop di laga LAGO di sigui haci y deshaci cu e beachnan di San Nicolas, pa nan stop cu e practica destructivo aki. Na final di su articulo e la bisa “Laga nos tur juda spaar un poco di e naturaleza cu nos tin! Autoriad y pueblo di Aruba.. Man na Obra!” Jose Geerman Un amante di Naturaleza. ===Jose Geerman, un consehero, un persona critico=== Na 1974, e la acerca Betico Croes y Sr. Watty Vos kende e tempo ey tabata Minister, ambos a haya un telegram for di Jose Geerman den cual e ta pidinan pa interveni contra tur cu ta trapando of kier trapa riba derecho di e obreronan. ===Jose Geerman formando parti di e comision di 18 di maart 1976, institui pa Gobierno di Aruba=== Na cuminsamento di Maart 1976, e deputado di e tempo ey Sr. Nelson Oduber a instala un comission pa prepara y hinca un programa den otro, pa e celebracion di 18 di maart, na Stadion caminda a presenta e bandera y e himno oficial di Aruba. E comision tabata consisti di 13 persona entre otro, Godfried “Fifi” Eman como Presidente, Julio Maduro como vice presidente, Rufo Odor, Albert Eman, Holmo Henriquez, Maybelline Arends Croes, John Merryweather, Atan Lee, Rafael Estrada, Milo Croes, Augusto Croes y Jose Geerman. ===Asesinato === Pastoor Hendrikstraat, San Nicolas: Diasabra 5 di januari 1977, den oranan di mainta e curpa sin bida di Sr. Jose Geerman a wordo haya den su cas drumi riba un sofa. Sr. Geerman tabata tin 59 aña, E la wordo severamente maltrata cu un bloki y a fayece.<ref>Oud AVP-statenlid vermoord. "Amigoe". Curaçao, 05-02-1977, p. 1. Geraadpleegd op Delpher op 31-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010639070:mpeg21:p001</ref> E noticia aki a core hopi lihe rond di Aruba. Dilanti su cas tabata tin un multitud grandi di persona cu a bay mira pa nan mes kiko tabata pasando. Na prome instante autoridad no kier a duna mucho informacion encuanto e causa di su morto, pa motibo cu nan tabata bezig cu investigacion. E noticia di e morto di Señor Geerman a crea un consternacion grandi den e pueblo di Aruba. Hopi lihe a logra detene un sospechoso. Diadomingo 6 di Februari den careda di 6’or di atardi, Polis a detene R. Nicolaas como sospechoso den e caso di asesinato di Jose Geerman. R. Nicolaas pa algun aña atras tambe tabata riba lista como candidato pa e grupo di hobennan y regularmente por a mira R. Nicolaas den compania di e victima.<ref>Aanhouding moordzaak. "Amigoe". Curaçao, 07-02-1977, p. 1. Geraadpleegd op Delpher op 31-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010639071:mpeg21:p001</ref> El a keda deteni pa interogacion. Diadomingo pa dialuna e recherchenan cu tabata encarga cu e caso aki, a logra detene dos persona mas, cual ta M.H. y H.K. Mientrastanto e sospechoso R. Nicolaas a keda para ariba cu e no tin nada di haber cu e asesinato di Jose Geerman. E investigacion a sigui cana su caminda.E sospechosonan rM.H. y H.K. pa falta di purba nan a wordo laga hopi lihe bek den libertad. ===Entiero di Jose Geerman=== Diahuebs 10 di Februari 1977, a tuma luga e entiero di Jose Geerman, esaki tabata den careda di 4’or y mey di atardi, cu e la wordo hiba na su ultimo luga di sosiego. E entiero di Geerman tabata un entiero cu a haya hopi hende, hopi amigo y conocirnan di Jose a hibe na su ultimo luga di sosiego, cu ta e santana catolico na San Nicolas. Na e entiero por a mira, entre otro Betico Croes, Marco Bislip, Hilario “Lala” Angela y ex miembronan di Staten Ernst Finck y Fabian Kelly. Confesion di e prome sospechoso R. Nicolaas Diabierna 18 di februari, porfin e recherchenan a haya un confesion di e sospecho R. Nicolaas, cu hopi lihe despues di e asesinato di Jose Geerman a keda deteni. E la confesa cu na un forma hopi violento y cruel e la asesina Jose Geerman. Maske cu Recherchenan ya a haya un cantidad grandi di pruebanan tecnico contra Nicolaas, entre otro vingerprint riba un camisa di e sospechoso cu rastro di sanger humano. Esaki a wordo manda pa Gerechtelijk Laboratorium di Prof. Froenjes na Den Haag. Potret di Prof. Froenjes Dr. De Witte, kende ta e specialista di Sanger a informa autoridad local, cu e manchannan riba e camisa ta di sanger humano. Maske na prome instante e sospechoso a keda nenga, Dialuna 21 di februari 1977, e la confesa di a asesina Jose Geerman. ===Prome biaha cu e caso aki ta wordo atende den corte=== E la keda casi un aña cera prome cu su caso a bin dilanti. Diabierna 3 di februari 1978, e mester a presenta den corte. Fiscal a exigi 20 aña di castigo di prison, cuminsando for di e dia cu Nicolaas a wordo deteni cu ta 6 di februari 1977, esaki tabata e exigencia di Fiscal contra R. Nicolaas. E acusado R.Nicolaas cu na comienso di su detencion a admiti su culpabilidad, pero despues a cambia su declaracion, den corte a keda persisti cu e ta inocente. Hues su siguiente siman a keda di duna sentencia. E caso aki a haya hopi atencion di pueblo y tambe di e alumnonan di scol di polis. E caso a wordo trata extensamente, tur e sucedidonan a wordo describi for di e anochi prome cu e asesinato. Tur e declaracion di e acusado, di e testigonan y tambe di e 4 recherchenan cu tabata encarga cu e investigacion di e caso aki a wordo scucha. E acusado R. Nicolaas a wordo condena pa morto, subsidair doodslag, subsidair maltrato severo, cometi premedita cu morto como consecuencia. Subsidiair maltrato cometi cu un arma. Descripcion di e susedido, durante tratamento den corte. E caso aki pa e tempo ey, tabata un di e casonan mas complica y dificil den historia di Aruba y alavez misterioso. Especialmente si considera e asesino un persona cu e victima a duna di come, bebe y un luga di biba. Segun e acusado Nicolaas, e la admiti di a asesina Jose Geerman pa motibo cu e la wordo poni bou pression, castiga y golpinan cu e lo ricibi a pone cu e la firma, pero en realidad e ta inocente. ===Fiscal Arps di e tempo ey tabata convenci cu R. Nicolaas ta e asesino=== Fiscal Arps a acusa R. Nicolaas di a asesina intencionalmente y segun un plan prepara di antemano pa mata Jose Geerman den su cas, mientras e tabata drumi den su sofa. Segun fiscal, Nicolaas por a drenta e cas ya cu te cu un siman prome cu e asesinato e tabata biba den e cas aki y e cachonan conoce su persona caba y no lo blaf e. E tabata mescos cu un yiu pa Jose Geerman. E la kita dos shutter banda pariba di e cas y a drenta paden, e la haya Jose drumi riba un sofa den su sala, Nicolaas a comete e crimen cu un bloki of algo por estilo, e slanan cu Jose Geerman a ricibi tabata na e parti robes di su cabes y esaki tabata fatal y mas sigur Jose lo a muri al instante. Durante investigacion a bin topa cu restonan di cement na su heridanan, e cement aki lo mester ta di e bloki cu a wordo uza pa agredi señor Geerman na su cabes. E bloki mes, cu a wordo usa pa asesina Geerman, cual lo mester tin sanger y cabey na dje ainda, no a wordo haya. Autoridad a haya un spoor di un vingerprint di un duim di R. Nicolaas na momento cu lo a saca e shuttersnan di e bentana, pa drenta paden. Nicolaas a contesta cu esaki a pasa na momento cu e la bay mira paden. ===Tur investigacion ta mustra cu Nicolaas mes ta e asesino=== E raport di specialistanan tecnico a confirma cu e vingerprintnan haya, ta cuadra cu esun di e Nicolaas. E fiscal a mustra tambe cu a haya algun mancha chikito di sanger riba e paña cu Nicolaas a bisti e anochi aki. E abogado di R. Nicolaas a puntra si e pruebanan ta convence hues. E abogado a puntra cu si e declaracionnan di e polisnan ta prueba suficiente, segun e abogado, lastimamente cu na Aruba nan no por ni bisa exactamente ki ora un persona lo a fayece. Dia 10 di februari 1978, R. Nicolaas a sali liber di tur acusacion Riba 10 di februari 1978, Hues a dicta sentencia y R. Nicolaas di 28 aña a gana su caso, e la haya vrijspraak. E siman anterior durante e tratamento di e caso den corte, Fiscal a exigi 20 aña di castigo di prison y un siman despues den oranan di mainta Hues a haya cu e ponenciana contra R. Nicolaas, no ta legal y e pruebanan no ta convence su persona. Mientras cu R. Nicolas a wordo laga den libertad, fiscal a bira apela. Fiscal a apela, mesora despues di a scucha e sentencia di Hues den cual a duna R. Nicolaas vrijspraak. Fiscal su motibo tabata cu e sospechoso aki no tin un lugar fiho di biba y ultimo lo tabata biba den grotnan na San Nicolaas, pa ta sigur cu e acusado ta bon na altura di e apelacion aki y tambe e la wordo mesora poni riba papel y firma pa e acusado. R. Nicolaas a keda algun luna den libertad y lo mester a presenta den corte na November 1978, pero Hof a bolbe restrasa e tratamento di e caso di asesinato di Sr. Geerman, e rekmento di e caso tabata tin di haber cu e abogado nobo di R. Nicolaas. Abogado Sjiem fat tabata tin mester mas tempo pa studia e caso. Durante e prome caso den corte Nicolaas a wordo representa pa abogado Tjong Ajong, den cual hues a dun’e vrijspraak. Procureur General a duna ordo pa mesora detene R. Nicolaas Na momento cu e caso a keda posponi, Procureur General a duna ordo pa detene y cera R. Nicolaas te ora su caso bin dilanti riba e fecha nobo di 23 di januari 1979. Dia 23 di januari 1979, durante e tratamento di e caso Procureur General tambe a keda para riba 20 aña di castigo di prison cu anteriormente fiscal tambe a pidi pa R. Nicolaas, kende e tempo ey a cumpli 29 aña.<ref>Hof behandelt doodslag op José Geerman: PG vraagt voor moord twintig jaar. "Amigoe". Curaçao, 24-01-1979, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 31-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010639561:mpeg21:p005</ref> E Procureur General ta haya cu ta prueba cu Nicolaas a asesina e ex politico, ex miembro di Staten Jose Geerman riba 5 di februari 1977 den su cas na [[Pastoor Hendrikstraat]]. E victima a wordo haya riba e dia aki den careda di 11’or di mainta, morto den un sofa. Segun raportnan di expertonan e lo a wordo asesina den careda di 4’or di marduga. ===Procureur General a baha pisa riba Nicolaas=== P.G. den corte a resumi tur locual a sosode for di dia 5 di februari 1977. Procureur General a ilustra tur e pruebanan cu nan a acumula contra Nicolaas demostrando su culpabilidad, entre otro e hecho cu riba e shuttersnan di glas a haya su fingerprints. E la saca e shuttersnan pa drenta den e cas di e victima, esaki segun expertonan. Tambe riba e jacket cu Nicolaas tabata tin bisti e anochi aki, nan a haya mancha di sanger cu ta cuadra cu e mesun sanger cu a wordo haya na e muraya den e cas di Jose. Nicolaas a bisa cu dia 24 di januari 1977 despues cu e la haya un pleito cu Jose, na e cas di Jose, su persona no a bolbe mas na e cas aki. P.G. tabata tin duda den esaki. E vingerprintnan riba e shuttersnan, segun e expertonan no ta mas bieu cu 1 of dos dia. P.G. a sigui bisa cu e ta haya cu un persona a wordo mata den un forma hopi inhumano, mientras cu e victima tabata simplemente drumi trankil den su cas. E victima nunca lo por a biba pensa cu un hende, cu e la duna di come, bebe y un luga di biba por a hasi algo asina cu ne. Pa e motibo aki P.G. a exigi 20 aña di castigo di prison. ===Abogado Sjiemfat pa dos ora largo defendiendo su cliente=== Abogado Sjiem Fat, e abogado defensor a hiba un defensa cu a dura dos ora y tabata hopi interesante. Segun e abogado e fingerprintsnan nan por ta di paden tambe y no necesariamente ta di pafo. muy bien por ta ora e lo por a habrinan, mirando cu e acusado a biba den e cas aki y regularmente tabata haci e shutternan limpi, segun e abogado Nicolaas mester a press riba nan paso tin di e shuttersnan aki cu no ta habri facil. Abogado defensor a lubida un aspecto hopi importante cu den e raport di e patholoog anatoom, no ta poni ki ora e victima a wordo asesina. E abogado a bin cu un declaracion di un testigo H. kende a bisa cu e anochi di 4 di februari 1977, H. a prepara cuminda pa Geerman, esaki den presencia di e homber di fam Q. kende a keda un rato mas mira baseball na Television y despues a bay su cas. Segun e abogado, e victima a keda su so cu e testigo H. y cu Jose Geerman mientrastanto lo por a pega soño tambe. E abogado ta haya cu den e proces verbaal no tin nada concreto cu no ta descarta cu e asesinato lo por a tuma lugar riba 4 y no 5 di februari 1977. E la sigui bisa cu niun hende no por sospecha cu e homber H. tambe lo por a comet’e e asesinato aki y despues bay su cas. Aki tin posibilidadnan real cu e dos personanan aki tambe lo por a asesina Jose Geerman. Despues e abogado a sigui riba explicacionnan di e diferente raportnan traha den cual entre otro vingerprint por keda basta largo marca. ===Abogado Sjiem fat pidiendo pa laga su cliente den libertad=== Por ultimo e abogado a haya cu tin hopi duda di e culpabilidad di su cliente y a pidi Hof pa laga su cliente den libertad. Despues cu Huesnan a retira pa delibera un rato riba e peticion di e abogado Sjiem Fat, e presidente di Hof a bin bek bisando cu hof a rechasa e peticion di abogado Sjiem Fat, Nicolaas ta keda cera. Segun e abogado su cliente a firma su culpabilidad despues di a wordo maltrata pa dos ora largo door di polis y durante e reconstruccion e la wordo bisa kiko e mester haci. E acusado a conta kiko tur e la haci riba e dia di 4 pa 5 di februari 1977 Den corte na momento cu hues a puntra R. Nicolaas si e ta culpabel di a asesina Señor Geerman, e la contesta cu e no a mata Jose Geerman. E la conta cu dia 4 di februari 1977 e tabata na su cas na Zeewijk, hunto cu e doño di e cas, cu ta famia Maduro y cu algun amigo di e famia, nan a sinta henter dia na cas dal betro e.o nan a bebe brandy, despues nan a sigui cu rum. ===E acusado a pasa varios caminda y a topa varios amigo=== E acusado a sigui conta cu mas den oranan di atardi, e la sali bay dal un keiro den e caya principal di San Nicolas. E tabata bashi y tabata tin solamente 5 pa 10 florin cu ne. Entre 8 ‘or y 8’or y mey ela bay bishita un bon amigo un tal Iri kende ta un meneer di scol y supuestamente e tabata yudando Nicolaas skirbi un buki. Su amigo Kock a yude cu 3 florin. Aki hues a remarca segun e raport di reclassering Iri a declara cu ela mira Nicolas despues di 11’or. E acusado a keda insisti cu e meste tabata prome cu 9’or paso Weg Fontein Rumshop ta cera 9’or. Segun Nicolaas ta na weg Fontein Rumshop e la bay cumpra un botter di rum. Prome cu ela bay di Iri su cas, e la bay cumpra dos cerbes pa nan bebe. E acusado a bisa cu banda di 9’or e la bay bishita un amigo di dje Jossy na weg Fontein, pero e no tabata na su cas. E lo a bay busca placa fia cerca Jossy. Despues cu e la sali for di Jossy su cas e la sigui, e la bay cumpra un botter di rum y dos coca cola. Na caminda e la topa bin topa cu Daal, Marcelo, Rombley y Arends y Oiky. Nan a manda dos of 3 rond, e la bebe dos of tres Cerbes. Na e momentonan ey ainda e tabata tin e botter di rum y e dos coca colanan. E acusado a conta cu despues di mey anochi e la bay dal un keiro den centro di San Nicolaas E la sigui conta cu unda cu e la bay e tabata den compania di sr. Kappel. Den careda di 11’or Kappel a bira burachi y e la hibe su cas. Na e cas di kappel e la dal 3 sigaria. Den careda di mey anochi e la bay bek den centro di San Nicolas, pero prome cu esey e la pasa su cas cambia paña. E la bisti su jacket di jeans pa motibo cu den e temporada ey anochi ta bira mas frieu. Bebiendo, topando amigo, tambe bendiendo y dealmento di marihuana Den e centro nocturno di San Nicolas durante su bueltanan den e cayanan, tur caminda e tabata topa cu amigonan, na China Clipper e la topa cu Joy, despues e la bay na Tropicana, e tabata tin poco marihuana cu ne y a haci deal di marihuana, asina e la haya 5 dollar plus 10 florin. Hues a remarca cu Joy a declara cu ta cu un papel di 25 fls e la paga, Nicolaas a nenga te cu e la bisa hues, cu e la fia Joy 5 florin. Asina segun su persona su anochi a sigui bebiendo alcohol, topa cu su amigonan, bendiendo su marihuana y haci deal pa bende mas marihuana, paso e no tabata tin tur e marihuana riba dje, pero na su cas e tabata tin mas. Segun su persona e la pasa cu un amigo den Pastoor Hendrikstraat Segun su persona despues cu e la caba di keiro den Centro di San Nicolaas, e la pasa den Pastoor Hendrikstraat, e tabata acompaña pa un amigo y segun un testigo enberdad nan a mir’e cu un amigo pasa den Pastoor Hendrikstraat, pero kiko a sosode exactamente e marduga di 5 di Februari 1977 a/ta keda un misterio. ===Riba 13 di februari 1979, hof a sentencia R. Nicolaas cu 15 aña di castigo di prison=== Un cos ta sigur, for di investigacionnan haci a sali na cla cu e paña cu e la bisti e anochi aki, tabata na sanger humano, e mesun sanger cu tabata gespart na muraya den cas di Jose Geerman. E parti di Pastoor Hendrikstraat pasa banda di cas di Jose Geerman pa bay su cas na Zeewijk, con y kiko a pasa keda misterio. Riba 13 di februari 1979, Hof na Corsou a dicta sentencia, e acusado R. Nicolaas a keda condena na un castigo di prison di 15 aña. Maske cu Procureur General y Fiscal Arps a pidi 20 aña di castigo di prison pa e asesinato aki, pero Hof no a haya cu tin prueba di asesinato, pero si a conclui cu ta trata di homicidio den cual riba 5 di februari 1977 Jose Geerman a bira e victima. Pa e motibo aki R. Nicolaas a haya 15 aña di castigo di prison. E aña aki a haci 44 aña cu Jose Geerman a bay sosega, nos di arubanative.com, nunca a conoce Sr. Jose Geerman y ni su famia, si e tabata casa, divorcia of si e tabata tin un famia. Tampoco nos no conoce e asesino, di fam Nicolaas si e ta bibo ainda, ni si e ta na Aruba. E ta un susedido cu lo bay den historia como un caso misterioso y dificil pa compronde. Den nos investigacion nos no a encontra e motibo real pakiko Nicolaas lo por a asesina Jose Geerman. *UPDATE 28 februari 2021: Na 1971, Jose Geerman, su ruman homber Simon Geerman tabata riba e prome lista di MEP, Betico e tempo ey semper tabata bishita Jose Geerman pa conseho y guia, como cu e tabata un politico grandi den su tempo. Alabes e tambe tabata un persona cu tabata kier a mira su isla liber, como partner igual den Reino Hulandes y no manera tempo di Antias bou di Corsou. R. Nicolaas a sinta su castigo te na aña 1988, despues a bay biba na Hulanda y na mei di aña 2005, e la wordo cruelmente asesina. *Update: 5 maart 2021 Sr. Jose Geerman tabata casa cu Sra. Marina de Veer y hunto nan a haya tres yiu, dos homber y un muhe. Gobierno di Aruba na 1995 a inicia un proyecto cu tabata un plan di e gobierno anterior, pero cu a keda para. E proyecto tabata nombra cayanan na baluartenan di Aruba. Riba 7 di september 1995, gobierno di Aruba a cambia e nomber di Congoweg pa [[Caya Jose Geerman]].<ref>Congoweg wordt Caya José Geerman. "Amigoe". Curaçao, 07-09-1995, p. 7. Geraadpleegd op Delpher op 31-05-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644937:mpeg21:p007</ref> Investigando y lesando informacionnan nos por a conclui cu Jose Geerman, tabata mustra di tabata un persona cu un caracter fuerte y tabata para na banda di e homber chikito, tambe e tabata un defensor di nos naturalesa, e tabata stima Aruba, su tradicionnan, su cultura etc. E tabata un persona cu kier a mira su isla keda perserva. Jose Geerman no tabata solamente un politico, pero un escritor, defensor di Aruba, un persona patriotico y tabata para pa locual e ta kere aden. Jose Geerman no tabata tin miedo di expresa su mes, pero di otro banda e tabata un persona humano cu a duna un otro di come, bebe y drumi y a wordo paga cu morto, un traicion hopi cruel. 959b8pnnw4sxw8zzu3cm4w0nf03boaj 0 14542 192401 2026-05-31T22:14:15Z Caribiana 8320 Created page with "{{Variante|a}} {{Infobox luga den pais| variante= a | tipo = Caya | nomber = Caya Jose Geerman | imagen = | descripcion = | pais = {{ABW}} | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[Regionnan di Aruba|San Nicolas Noord]] | tipo_subdivision_adm = Zona | subdivision_adm = Rooi Congo | zoom = 13 }} '''Caya Jose Geerman''' ta un caya na [[Aruba]], situa den e bario di [[Rooi Congo]] na e parti nort di [[San Nicolas]]. E caya tabata anteriormente yamá Congoweg, pero..." 192401 wikitext text/x-wiki {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais| variante= a | tipo = Caya | nomber = Caya Jose Geerman | imagen = | descripcion = | pais = {{ABW}} | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[Regionnan di Aruba|San Nicolas Noord]] | tipo_subdivision_adm = Zona | subdivision_adm = Rooi Congo | zoom = 13 }} '''Caya Jose Geerman''' ta un caya na [[Aruba]], situa den e bario di [[Rooi Congo]] na e parti nort di [[San Nicolas]]. E caya tabata anteriormente yamá Congoweg, pero como parti di un programa gubernamental pa nombra cayanan segun figura historico local, e caya a haya su nomber actual na 1995. E ta honra Jose Geerman (1917-1977), un politico y escritor di San Nicolas.<ref>{{citeer web|titel=Congoweg wordt Caya José Geerman|werk=[[Amigoe]]|datum=1995-09-07|via=Delpher.nl| bezochtdatum=2026-05-31|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644937:mpeg21:p007}}</ref> == Trayecto y desaroyo == Caya Jose Geerman ta pasa door di e bario di Rooi Congo entre Weg Sero Preto y Brasil y ta sirbi como un di e rutanan principal pa trafico local. E ta e caya mas largo den e bario, cu ta conecta e parti noordoost di San Nicolas, incluyendo e barionan di [[Rooi Hundo]], [[Rooi Congo]], [[Standardville]] y [[Kustbatterij]], cu areanan residencial mas pabou y ta duna acceso na varios caya secundario den Rooi Congo. Durante añanan 1960, e area rond di Caya Jose Geerman a pasa den un periodo di desaroyo urbano rapido. A traha scol, cas y otro infrastructura importante. E caya mes a wordo asfalta y ekipa cu trottoir pa mehora accesiblidad.<ref>{{citeer web|titel=Arubaans bc vraagt krediet voor aanleg trottoirs Rooi Congo|werk=[[Amigoe]]|datum=1968-07-06|bezochtdatum=2026-05-31|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643790:mpeg21:p005}}</ref> == Mira tambe == * [[Rooi Congo]] * [[San Nicolas]] * [[Brasil (Aruba)|Brasil]] {{Appendix}} [[Kategoria:Aruba]] ppw08ydfz7ot8sedce2sszzlhzimaiq 192402 192401 2026-05-31T22:14:51Z Caribiana 8320 192402 wikitext text/x-wiki {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais| variante= a | tipo = Caya | nomber = Caya Jose Geerman | imagen = | descripcion = | pais = {{ABW}} | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[Regionnan di Aruba|San Nicolas Noord]] | tipo_subdivision_adm = Zona | subdivision_adm = Rooi Congo | zoom = 13 }} '''Caya Jose Geerman''' ta un caya na [[Aruba]], situa den e bario di [[Rooi Congo]] na e parti nort di [[San Nicolas]]. E caya tabata anteriormente yamá Congoweg, pero como parti di un programa gubernamental pa nombra cayanan segun figura historico local, e caya a haya su nomber actual na 1995. E ta honra [[Jose Geerman]] (1917-1977), un politico y escritor di San Nicolas.<ref>{{citeer web|titel=Congoweg wordt Caya José Geerman|werk=[[Amigoe]]|datum=1995-09-07|via=Delpher.nl| bezochtdatum=2026-05-31|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644937:mpeg21:p007}}</ref> == Trayecto y desaroyo == Caya Jose Geerman ta pasa door di e bario di Rooi Congo entre Weg Sero Preto y Brasil y ta sirbi como un di e rutanan principal pa trafico local. E ta e caya mas largo den e bario, cu ta conecta e parti noordoost di San Nicolas, incluyendo e barionan di [[Rooi Hundo]], [[Rooi Congo]], [[Standardville]] y [[Kustbatterij]], cu areanan residencial mas pabou y ta duna acceso na varios caya secundario den Rooi Congo. Durante añanan 1960, e area rond di Caya Jose Geerman a pasa den un periodo di desaroyo urbano rapido. A traha scol, cas y otro infrastructura importante. E caya mes a wordo asfalta y ekipa cu trottoir pa mehora accesiblidad.<ref>{{citeer web|titel=Arubaans bc vraagt krediet voor aanleg trottoirs Rooi Congo|werk=[[Amigoe]]|datum=1968-07-06|bezochtdatum=2026-05-31|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643790:mpeg21:p005}}</ref> == Mira tambe == * [[Rooi Congo]] * [[San Nicolas]] * [[Brasil (Aruba)|Brasil]] {{Appendix}} [[Kategoria:Aruba]] 3n3jbz9jqdvcjfsrupu70jlfn52jy1p 192403 192402 2026-05-31T22:15:14Z Caribiana 8320 192403 wikitext text/x-wiki {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais| variante= a | tipo = Caya | nomber = Caya Jose Geerman | imagen = | descripcion = | pais = {{ABW}} | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[Regionnan di Aruba|San Nicolas Noord]] | tipo_subdivision_adm = Zona | subdivision_adm = [[Rooi Congo]] | zoom = 13 }} '''Caya Jose Geerman''' ta un caya na [[Aruba]], situa den e bario di [[Rooi Congo]] na e parti nort di [[San Nicolas]]. E caya tabata anteriormente yamá Congoweg, pero como parti di un programa gubernamental pa nombra cayanan segun figura historico local, e caya a haya su nomber actual na 1995. E ta honra [[Jose Geerman]] (1917-1977), un politico y escritor di San Nicolas.<ref>{{citeer web|titel=Congoweg wordt Caya José Geerman|werk=[[Amigoe]]|datum=1995-09-07|via=Delpher.nl| bezochtdatum=2026-05-31|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644937:mpeg21:p007}}</ref> == Trayecto y desaroyo == Caya Jose Geerman ta pasa door di e bario di Rooi Congo entre Weg Sero Preto y Brasil y ta sirbi como un di e rutanan principal pa trafico local. E ta e caya mas largo den e bario, cu ta conecta e parti noordoost di San Nicolas, incluyendo e barionan di [[Rooi Hundo]], [[Rooi Congo]], [[Standardville]] y [[Kustbatterij]], cu areanan residencial mas pabou y ta duna acceso na varios caya secundario den Rooi Congo. Durante añanan 1960, e area rond di Caya Jose Geerman a pasa den un periodo di desaroyo urbano rapido. A traha scol, cas y otro infrastructura importante. E caya mes a wordo asfalta y ekipa cu trottoir pa mehora accesiblidad.<ref>{{citeer web|titel=Arubaans bc vraagt krediet voor aanleg trottoirs Rooi Congo|werk=[[Amigoe]]|datum=1968-07-06|bezochtdatum=2026-05-31|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643790:mpeg21:p005}}</ref> == Mira tambe == * [[Rooi Congo]] * [[San Nicolas]] * [[Brasil (Aruba)|Brasil]] {{Appendix}} [[Kategoria:Aruba]] b2gqrkedw75eml0ue5o54lc6rx283q2 192407 192403 2026-06-01T08:49:22Z Caribiana 8320 192407 wikitext text/x-wiki {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais| variante= a | tipo = Caya | nomber = Caya Jose Geerman | imagen = | descripcion = | pais = {{ABW}} | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[Regionnan di Aruba|San Nicolas Noord]] | tipo_subdivision_adm = Zona | subdivision_adm = [[Rooi Congo]] | zoom = 13 }} '''Caya Jose Geerman''' ta un caya na [[Aruba]], situa na e parti nort di [[San Nicolas]] den e bario di [[Rooi Congo]]. E caya tabata yama antes Congoweg, y a haya su nomber actual na 1995 como parti di un programa gubernamental pa nombra cayanan segun figura historico local. E ta honra [[Jose Geerman]] (1917-1977), un politico y escritor di San Nicolas.<ref>{{citeer web|titel=Congoweg wordt Caya José Geerman|werk=[[Amigoe]]|datum=1995-09-07|via=Delpher.nl| bezochtdatum=2026-05-31|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644937:mpeg21:p007}}</ref> == Trayecto y desaroyo == Caya Jose Geerman ta pasa door di e bario di Rooi Congo entre Weg Sero Preto y e caminda di Brasil y ta sirbi como un di e rutanan principal pa trafico local. E ta e caya mas largo den e bario, cu ta conecta e parti noordoost di San Nicolas, incluyendo e barionan di [[Rooi Hundo]], [[Rooi Congo]], [[Standardville]] y [[Kustbatterij]], cu areanan residencial mas pabou y ta duna acceso na varios caya secundario den Rooi Congo. Den añanan 1960, e area rond di Caya Jose Geerman a pasa den un periodo di desaroyo urbano rapido. E tempo ey a traha scol, cas y otro infrastructura importante y e caya mes a haya asfalt y trottoir pa mehora accesiblidad<ref>{{citeer web|titel=Arubaans bc vraagt krediet voor aanleg trottoirs Rooi Congo|werk=[[Amigoe]]|datum=1968-07-06|bezochtdatum=2026-05-31|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643790:mpeg21:p005}}</ref>. == Mira tambe == * [[Rooi Congo]] * [[San Nicolas]] * [[Brasil (Aruba)|Brasil]] {{Appendix}} [[Kategoria:Aruba]] bmg2rmnez1ufyvcxt0e9e4y9fwc9jmk 192409 192407 2026-06-01T09:06:50Z Caribiana 8320 /* Trayecto y desaroyo */ 192409 wikitext text/x-wiki {{Variante|a}} {{Infobox luga den pais| variante= a | tipo = Caya | nomber = Caya Jose Geerman | imagen = | descripcion = | pais = {{ABW}} | tipo_division_adm = Region | division_adm = [[Regionnan di Aruba|San Nicolas Noord]] | tipo_subdivision_adm = Zona | subdivision_adm = [[Rooi Congo]] | zoom = 13 }} '''Caya Jose Geerman''' ta un caya na [[Aruba]], situa na e parti nort di [[San Nicolas]] den e bario di [[Rooi Congo]]. E caya tabata yama antes Congoweg, y a haya su nomber actual na 1995 como parti di un programa gubernamental pa nombra cayanan segun figura historico local. E ta honra [[Jose Geerman]] (1917-1977), un politico y escritor di San Nicolas.<ref>{{citeer web|titel=Congoweg wordt Caya José Geerman|werk=[[Amigoe]]|datum=1995-09-07|via=Delpher.nl| bezochtdatum=2026-05-31|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644937:mpeg21:p007}}</ref> == Trayecto y desaroyo == Caya Jose Geerman ta pasa door di e bario di Rooi Congo entre Weg Sero Preto y e caminda di Brasil y ta sirbi como un di e rutanan principal pa trafico local. E ta e caya mas largo den e region, cu ta conecta e parti noordoost di San Nicolas, incluyendo e barionan di [[Rooi Hundo]], [[Kustbatterij]], Watapana Gezaag, [[Rooi Congo]] y [[Standardville]], cu areanan residencial mas pabou y ta duna acceso na varios caya secundario den Rooi Congo. Den añanan 1960, e area rond di Caya Jose Geerman a pasa den un periodo di desaroyo urbano rapido. E tempo ey a traha scol, cas y otro infrastructura importante y e caya mes a haya asfalt y trottoir pa mehora accesiblidad<ref>{{citeer web|titel=Arubaans bc vraagt krediet voor aanleg trottoirs Rooi Congo|werk=[[Amigoe]]|datum=1968-07-06|bezochtdatum=2026-05-31|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643790:mpeg21:p005}}</ref>. == Mira tambe == * [[Rooi Congo]] * [[San Nicolas]] * [[Brasil (Aruba)|Brasil]] {{Appendix}} [[Kategoria:Aruba]] 9c4e04w3o7xe949e38spwiit85s85kp