Wikipedia papwiki https://pap.wikipedia.org/wiki/P%C3%A1gina_Prinsipal MediaWiki 1.47.0-wmf.13 first-letter Medio Spesial Diskushon Usuario Diskushon usuario Wikipedia Diskushon Wikipedia Fail Diskushon fail MediaWiki Diskushon MediaWiki Malchi Diskushon malchi Yuda Diskushon yuda Kategoria Diskushon kategoria TimedText TimedText talk Module Module talk Event Event talk 0 2843 199208 117651 2026-08-01T21:30:36Z Caribiana 8320 wikilink 199208 wikitext text/x-wiki {{Variante|c}} {{Databox}} '''Insel Air''' tabata un kompania di aviashon di servisio regular i e susesor di [[Antilliaanse Luchtvaart Maatschappij]] komo aerolínea nashonal di [[Kòrsou]] entre 2006 i 2017. E tabatin su base na [[Aeropuerto Hato]] i tabata bula entre otro pa [[Boneiru]], [[Aruba]], [[Sürnam]], [[Venezuela]] i otro destinashonnan den [[Laman Karibe|Karibe]], [[Sur Amérika]] i [[Estadonan Uni di Amérika|Merka]]. == Historia == Insel Air International BV a wòrdu fundá na 1993, pero komo kompania aereo a kuminsa operashon numa den ougùstùs 2006 ku un [[Embraer 110-p1 Bandeirante]] bulando fo'i Kòrsou. E promé buelo tábata na e hermana isla di Aruba. Despues di e buelonan diario pa Aruba, Insel Air a kuminsa ku buelo pa e otro hermana isla di [[Boneiru]]. Desde yanüari 2007, Insel Air a kuminsa ku servisio den parti ost ku nort di Karibe manera islanan: [[Sint Maarten]] ku un MD-83 í desde yüni 2008 tambe ku un MD-82. Dia [[26 di desèmber]] [[2008]] Insel Air su Embraer 110 tábatin un incidente na e [[Aeropuerto Internacional Reina Beatrix|Aeropuerto Internashonal di Aruba]]. Algun aña despues e kompania tabata konfronta problema ekonómiko i atministrativo ku tur nan vuelo nan leu di e [[Islanan ABC]] mester a wòrdu kansela. Finalmente na fin di febrüari 2019 e situashon finansiero di aerolínea a pone ku mester a para su operashon forsosamente. == Destinashon== * [[Oranjestad]], Aruba ([[Aeropuerto Internacional Reina Beatrix|Aeropuerto Internashonal Reina Beatrix]]) * [[Kralendijk]], Bonaire ([[Aeropuerto Internashonal di Boneiru]]) * [[Kòrsou]], Kòrsow (Aeropuerto Internashonal Hato) * Las Américas, Santo Domingo (Aeropuerto Internashonal Las Americas) * [[Port au Prince|Port-au-Prince]], [[Haiti]] (Aeropuerto Internashonal Toussaint Louverture) * [[Philipsburg]], Sint Maarten ([[Aeropuerto Internashonal Prinsesa Juliana]]) * [[Paramaribo]], Suriname (Aeropuerto Internashonal Johan Adolf Pengel) * [[Miami]], Merka (Aeropuerto Internashonal Miami) * [[Medellín]], [[Colombia]] (Aeropuerto Jose Maria Cordoba) * Barquisimeto, Venezuela (Aeropuerto Internashonal Jacinto Lara) * [[Maracaibo]], Venezuela (Aeropuerto Internashonal La Chinita) * [[Punto Fijo]], Venezuela (Aeropuerto Internashonal Josefa Camejo) * Valencia, Venezuela (Aeropuerto Internashonal Arturo Michelena) * [[Georgetown]], Georgetown (Aeropuerto Internashonal Munisipal) == Fleta == E fleta di Insel Air tabata kontene e siguiente tipo di avion {| class="wikitable sortable" border="1" cellpadding="3" |+ '''Flota Insel Air''' |- !Avion !Total !Pasahero !Registrashon !Nota |- |[[Fokker 70]] |3 |70 |P4-FKA P4-FKB P4-FKC |- |[[ MD-90|McDonnell Douglas MD-82]] |3 |152 |''[http://www.jetphotos.net/viewphoto.php?id=6264833&nseq=0 PJ-MDB, PJ-MDC, P4-MDD Insel air Aruba, PJ-MDE, PJ-MDF, P4-MDG (Insel air Aruba P4-MDH Insel air Aruba P4-MDI Insel air Aruba (Pronto lo kuminsa opera)]'' |PJ-MDB lo retira kabamentu di anja 2015 |- |Embraer 110 |2 |15 |PJ-VIC PJ-VIP |E avion nan ta warda |- |Fokker 50 |6 |50 |PJ-KVG, PJ-KVI, PJ-KVK, PJ-KVL PJ-KVM PJ-KVN | |} Algun ta operando bou di Insel Air Aruba [[Category:Empresa]] [[Category:Kòrsou]] [[Category:Aviashon]] fgulleny2pg436jywvvj9mq038p4yr3 0 3785 199207 179166 2026-08-01T21:28:51Z Caribiana 8320 199207 wikitext text/x-wiki {{Variante|c}} {{Databox}} [[File:Beach drinks.jpg|thumb|270px|Turistanan dibertiendo di un [[cocktail]] durante un vakashon na un [[playa]] na e islanan di [[Bahamas]]]] '''Turismo''' ta biahe pa rekreashon, tempu liber of pa negoshi. E organishashon "The World Tourism Organization" ta defini turista komo hende hu ta biaha i keda na un luga pafó di nan ambiente normal pa mas ku bintiquater (24) ora anto no mas ku un aña pa nan tempu liber, rekreashon, of negoshi i no relashoná nan un aktividat pagá di e luga bishitá. Turismo a bira un aktividat global masha popular. Na 2008 tabata tin mas ku 922 míon biahe turistiko, ku un kresementu di 1.9% kompara ku 2007. Ganashi internashonal di turismo a krese bira 944 bíon USD ( 642 bíon euro) na 2008 korespondiendo ku un kresementu berdat di 1.8%. Komo un resultado di e [[reseshon di final di añanan 2000]], demanda pa biahe internashonal a sufri un periodo poko-poko kuminsando na yuni 2008, ku kresementu di biahe internashonal kai ku mas ku 2% den e lunanan di [[zomer]] den hemisferio noord. E trend negativo aki e intensifika durante 2009, i a krese mas hopi ku e yegada di e virus [[H1N1]], resultando den un kaída di 4% na 2009 ku 880 míon biahe turistiko un bahada estima di 6% na ganashi. == Mira tambe == * [[Dia Mundial di Turismo]] * [[Sobreturismo]] == Galeria == <gallery widths="180" heights="180"> Safari car C IMG 0915.JPG|Safari tour na [[Aruba]] Bonaire 014 (2087544771).jpg|Krusero den waf di [[Kralendijk]], [[Boneiru]] ITB2016 Curacao Travelarz.jpg|Promoshon pa [[Kòrsou]] na e Feria Internashonal di Turismo na [[Berlin]] (2016) 747-400 City of Bangkok landing at Princess Juliana 11-27-2012b.jpg|KLM 747-400 bahando na [[Aeropuerto Internashonal Prinsesa Juliana]] riba Maho Beach na [[Sint Maarten]] </gallery> [[Category:Kultura]] [[category:Economia]] ez7q8y9wxeuzftwnooyg345525sr08l 2 5220 199214 139839 2026-08-01T23:55:15Z Pathoschild 189 global user pages ([[m:Synchbot|requested by Revi C.]]) 199214 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__<div class="mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr">{{#babel:ko|en-3|pap-0}} [[File:Revi wikimedia image.jpg|thumb|center|middle|If you are here to talk about CommonsDelinker removing a deleted image, please [[:c:User talk:Revi C.|go here]].]] Hello! I am [[:m:User:Revi C.|revi]]. I edit to [[m:SWMT|revert vandals]], do Wikidata stuff<!--(I am a Wikidata Admin! <small>([{{fullurl:wikidata:Special:ListUsers/Revi C.|limit=1}} Verify])</small>)-->, or do [[:c:COM:FR|Commons Filemoving stuff]] (I am Commons Admin too! <small>([{{fullurl:c:Special:ListUsers/Revi C.|limit=1}} Verify])</small>). Come to [[:m:User:Revi C.|my Meta userpage]] or [[:c:User:Revi C.|my Commons userpage]] for more information. Thank you.</div> cod8r4atzi2ps0mngnewqo4q29jsybp 3 5221 199213 139840 2026-08-01T23:14:29Z Pathoschild 189 global user pages ([[m:Synchbot|requested by Revi C.]]) 199213 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__<div class="mw-content-ltr" lang="en" dir="ltr">[[File:Revi logo (pink).png|thumb|center|<span style="color:red">PLEASE DO NOT LEAVE MESSAGE HERE!</span>]] ''' <span style="color:red"> BEFORE YOU BLOCK MY ACCOUNT: IF MY EDIT SUMMARY INCLUDE PREFIX </span>''(Script)''<span style="color:red">, DON'T BLOCK ME, JUST TELL ME TO SLOW DOWN AT COMMONS' TALK PAGE. IT IS AN AUTOMATED SCRIPT BEING USED ON COMMONS TO MOVE FILES.</span> Instead, please leave your message following site: <br /> [[File:Wikidata-logo-en.svg|45px|link=d:User talk:Revi C.]] [[d:User talk:Revi C.]] for Wikidata (Interwiki links) stuff <!--(I am {{int:Group-sysop}} there)--> <br /> [[File:Commons-logo.svg|45px|link=commons:User talk:Revi C.]] [[commons:User talk:Revi C.]] for renaming stuff or [[User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] action (I am {{int:Group-sysop}} there) <br /> [[File:Wikimedia Community Logo optimized.svg|45px|link=m:User talk:Revi C.]] [[meta:User talk:Revi C.]] for other stuff (User right notification, revert message, etc...) Messages left on this page may be reverted or moved without any response.</div> esxe13mcstpjlux1bt2hqwxr2v8t8mn 0 8389 199226 187820 2026-08-02T08:37:11Z Caribiana 8320 199226 wikitext text/x-wiki {{Variante|c}} {{Balki calendario mensual sin siman|3}} '''23 di mart''' ta e di 82 [[dia]] di aña (83 den un [[schrikkeljaar]]) riba e [[kalènder gregoriano]]. Ta resta 283 dia pa e aña bòltu. == A sosodé == * [[1919]] - [[Benito Mussolini]] ta funda su movementu polítiko fasista na [[Milano]]. * [[1956]] - [[Pakistan]] ta bira e prome repúblika [[islam|islámiko]] na mundu. == A nase == * [[1946]] - [[Mayra Coffie]] († 2024), polítiko di [[Kòrsou]]. * [[1950]] - [[Olga Buckley]], poeta i eskritor di buki di mucha di [[Aruba]]. [[File:Elizabeth Taylor, late 1950s.jpg|thumb|150px|Liz Taylor na fin di dekada 50]] == A fayesé == * [[1982]] - [[Mordy Maduro]] (60), negosiante i dirigente deportivo di [[Kòrsou]]. * [[2011]] - [[Elisabeth Taylor]] (79), aktris ingles-merikano. * [[2013]] - [[Miguel Pourier]] (74), polítiko [[Boneiru|boneriano]] i [[Lista di promé minister di Antias Hulandes|promé minister di Antias Hulandes]] == A selebrá/konmemorá == * {{PAK}} - Dia di Pakistan òf Dia di Repúblika * Dia Mundial di [[Meteorologia]] [[Category:Fecha]] [[Category:Mart]] f8ef609cut4ku9yh0yrn6emnv0vi0oc 2 8649 199222 198837 2026-08-02T08:11:46Z Caribiana 8320 199222 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ Pending: [[Marshe Nobo]] - [[Tragalus]] - [[Salario minimo]] - [[Florin karibense]] (aanvulling) - [[Yudansa pa desaroyo]] - [[Michelangelo Winklaar]] - [[PDVSA]] (aanvulling) - [[Antilliaanse Verffabriek]] - [[Francio Guadeloupe]] - [[Tula]] (aanvulling) - [[Medardo de Marchena]] (aanvulling) - [[Damen Shiprepair Curacao]] ---------------- == Playanan di Kòrsou== {{Databox}} Esaki ta un lista di '''playa di Kòrsou''', un [[isla]] rondoná pa [[Laman Karibe]] y ku tin alrededor di 364 km di kosta.<ref>[https://geofactbook.com/countries/curaao/coastline Coastline Length (km) in Curaçao (2010 - 2025)], geofactbook.com</ref> Kòrsou tin 37 playa<ref>[https://www.ad.nl/wonen/de-37-stranden-van-curacao-in-kaart~a05dee2c/ De 37 stranden van Curaçao in kaart], Algemeen Dagblad (25 novèmber 2014).</ref>, di kual mayoria ta situá na e parti sùit di e isla. Su playanan ta karakterisá pa un variedat grandi den tipo, entre otro [[bahia]], [[boka (di laman)|boka]], [[laguna]], [[saliña]] te na laman brutu na su kosta nort, i awa di fuente. == Lista di playa == {| class="wikitable sortable" width=90% ! № !! Imagen !! width=20% |Nòmber !! Region !! Koordinato !! Remarke |- ! style="text-align:center"| 1 |[[File:Baya Beach Curacao (213574239).jpeg|110px]]|| [[Baya Beach]] || [[Bandariba]] || {{coord|12.070611| -68.861389|format=dms|name=Baya Beach}}<ref>[https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Baya_Beach&params=12_4_14.2_N_68_51_41.0_W_ Baya Beach], geohack.toolforge.org</ref>|| |- ! style="text-align:center"| 2 | [[File:Blue Bay - Curacao.jpg|110px]] ||[[Blauwbaai]] || [[Bandabou]]|| {{coord|12.13333|-68.98333|format=dms|name=Blauwbaai}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3513891/blauwbaai.html|title=Blauwbaai|website=GeoNames}}</ref> || entrada kontra pago<ref name="pago">[https://www.opnaarcuracao.nl/stranden/?gad_source=1&gad_campaignid=7402047007&gbraid=0AAAAACoq06Z7IyFzjTQYX2BfgFrkxQg6W&gclid=Cj0KCQjw94bTBhDQARIsAN3vv0zb8EVo2lXtD6e1dumhHk03oYMCN7KTOHfseQOzAeXQ1rX8eikoNkAaAmLtEALw_wcB Stranden Curaçao], opnaarcuracao.nl</ref> |- ! style="text-align:center"| 3 | [[110px]] ||[[Boka Hulu]] || [[]]|| {{coord|12.144167| -68.998056||format=dms|name=Boka Samí}}<ref>{{cite web|url=https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Boka_Sam%C3%AD&params=12_8_39_N_68_59_53_W_|title=Boka Samí|website=Geohack}}</ref> || |- ! style="text-align:center"| 4 | [[File:Sint Michielsbaai en Boka Sint Michiel, Curaçao.jpg|110px]] ||[[Boka Samí]] || [[Bandabou]]|| {{coord|12.144167| -68.998056||format=dms|name=Boka Samí}}<ref>{{cite web|url=https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Boka_Sam%C3%AD&params=12_8_39_N_68_59_53_W_|title=Boka Samí|website=Geohack}}</ref> || |- ! style="text-align:center"| 5 | [[110px]] ||[[Boka Santu Pretu]] || [[Bandabou]]|| {{coord|12.144167| -68.998056||format=dms|name=Boka Samí}}<ref>{{cite web|url=https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Boka_Sam%C3%AD&params=12_8_39_N_68_59_53_W_|title=Boka Samí|website=Geohack}}</ref> || pasùit di playa Santa Cruz |- ! style="text-align:center"| 6 | ||[[Cabana Beach]] || [[Willemstad]]|| {{coord|12.0878| -68.90042||format=dms|name=Cabana Beach}}<ref>{{cite web|url=https://mapcarta.com/N9046330150|title=Cabana Beach|website=mapcarta.com}}</ref> || banda di Mambo Beach; entrada kontra pago<ref name="pago"/> |- ! style="text-align:center"| 7 |[[File:Beach of Daaibooi, Curacao.jpeg|110px]]|| [[Daaibooi]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.212222| -69.084444||format=dms|name=Daaibooi}}<ref>{{cite web|url=https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Daaibooi&params=12_12_44_N_69_05_04_W_region:AN_source:kolossus-nlwiki_type:city|title=Daaibooi|website=Geohack}}</ref> || |- ! style="text-align:center"| 8 |[[File:Director's Bay Direkteursbaai Curacao (35890041353).jpg|110px]] || [[Director's Bay]] || [[Bandariba]] ||{{coord|12.066255| -68.860139||format=dms|name=Director's Bay}}<ref>{{cite web|url=https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=File:Director%27s_Bay_Direkteursbaai_Curacao_(35890041353).jpg&params=012.066255_N_-068.860139_E_globe:Earth_type:camera_source:Flickr_&language=nl|title=Director's Bay|website=Geohack}}</ref> ||situá riba e peninsula di [[Caracasbaai]]. Apropiá pa landamento, buseo i snorkel.<ref>[https://www.beautiful-curacao.nl/strand/directors-bay.php Director's Bay], beautiful-curacao.nl</ref> |- ! style="text-align:center"| 9 |[[File:Curacao beach Jan Thiel (36699644845).jpg|110px]]|| [[Jan Thielbaai]] || [[Bandariba]] || {{coord|12.06667|-68.86667|format=dms|name=Jan Thielbaai}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3513637/jan-thielbaai.html|title=Jan Thielbaai|website=GeoNames}}</ref> || entrada kontra pago<ref name="pago"/> |- ! style="text-align:center"| 10 |[[File:Kleine Knip Curacao (34800925191).jpg|110px]]|| [[Kenepa Chikí]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.54017|-69.95405|format=dms|name=Andicuri Bay}} || |- ! style="text-align:center"| 11 | [[File:Grote Knip Kenepa Grandi Curacao (36561697451).jpg|110px]] ||[[Kenepa Grandi]] || [[Bandabou]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref> || |- ! style="text-align:center"| 12 | [[File:Beach Klein Curacao (35864727094).jpg|110px]] ||[[Klein Kòrsou]] || [[Klein Kòrsou]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref> || |- ! style="text-align:center"| 13 | [[File:Kokomo Beach.jpg|110px]] ||[[Kokoma Beach]] / Vaersenbaai || [[Bandabou]]|| {{coord|12.1606|-69.0108|format=dms|name=Vaersenbaai}} || |- ! style="text-align:center"| 14 |[[File:Piscadera Fort and Bay.jpg|110px]]|| [[Piscaderabaai]] || [[Willemstad]] || {{coord|12.1186| -68.9833|format=dms|name=Piscaderabaai}}<ref>{{cite web|url=https://geohack.toolforge.org/geohack.php?language=nl&params=12_7_6.96_N_68_58_59.88_W_type:landmark_scale:25000&pagename=Piscaderabaai|title=Piscaderabaai|website=Geohack}}</ref> || |- ! style="text-align:center"| 15 | [[File:Playa Forti jump (30393478833).jpg|110px]] ||[[Playa Fòrti]] /<br>Playa Westpunt || [[Bandabou]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref> || |- ! style="text-align:center"| 16 | [[File:Playa Guepi seen from atop the cliffs.jpeg|110px]] ||[[Playa Guepi]] /<br>Playa Gipy|| [[Bandabou]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref> || playa chikitu<ref>[https://www.beautiful-curacao.nl/strand/playa-gipy.php Playa Gipy], beautiful-curacao.nl </ref> |- ! style="text-align:center"| 17 |[[File:Playa Jeremi.jpg|110px]]|| [[Playa Jeremi]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.54017|-69.95405|format=dms|name=Andicuri Bay}}<ref name=Aruba /> || Apropia pa surf. Landamento no ta recomenda pa motibo di olanan grandi y corientenan fuerte. |- ! style="text-align:center"| 18 | [[File:Playa Kalki beach Westpunt Curacao (36304705360).jpg|110px]] ||[[Playa Kalki]] || [[Bandabou]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref><ref name=Aruba>{{cite web|url=https://www.aruba.com/us/things-to-do/beaches-and-coves|title=Aruba's Beaches and Coves|website=Aruba.com|access-date=September 21, 2021}}</ref> || |- ! style="text-align:center"| 19 | [[110px]] ||[[Playa Kanoa]] || [[]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://mapcarta.com/W313159341|title=Playa Kanoa|website=mapcarta.com|access-date=2026-07-24}}</ref> || |- ! style="text-align:center"| 20 |[[File:Playa Cas Abao beach (35864844114).jpg|110px]]|| [[Playa Kas Abou]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.54017|-69.95405|format=dms|name=Andicuri Bay}}<ref name=Aruba /> || entrada kontra pago<ref name="pago"/> |- ! style="text-align:center"| 21 | [[File:Playa Lagun.jpg|110px]] ||[[Playa Lagun]] || [[Bandabou]]|| {{coord|12.3187| -69.15168|format=dms|name=Playa Lagun}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3513547/playa-lagun.html|title=Playa Lagun|website=GeoNames|access-date=}}</ref> || |- ! style="text-align:center"| 22 ||| [[Playa Largu]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.23528| -69.10222|format=dms|name=Playa Largu}} || entrada kontra pago; serka di lanthuislanthùis San Juan <ref name="San Juan"/>; ekselente pa snorkel i buseo ku presensia di hopi koral dilanti kosta.<ref>https://www.middenamerika.nl/curacao/reisgids/toplijsten-curacao/top-5-mooiste-stranden-van-curacao/</ref> |- ! style="text-align:center"| 23 | || [[Playa Manzaliña]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.24508| -69.10622|format=dms|name=Playa Manzaliña}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/10375763/playa-manzalina.html|title=Playa Manzaliña|website=GeoNames}}</ref> || entrada kontra pago; serka di lanthuislanthùis San Juan <ref name="San Juan">[https://www.naarcuracao.com/san-juan-stranden/ Stranden: San Juan], naarcuracao.com</ref> |- ! style="text-align:center"| 24 | [[File:Marie Pampoen, Willemstad, Curaçao - panoramio (2).jpg|110px]] ||[[Playa Marie Pampoen]] || [[Willemstad]]|| {{coord|12.0918|-68.9063|format=dms|name=Playa Marie Pampoen}}<ref>{{cite web|url=https://mapcarta.com/W1014199714|title=Marie Pampoen beach phase 3|website=Mapcarta}}</ref> || |- ! style="text-align:center"| 25 | || [[Playa Piskadó]] /<br>Playa Grandi || [[Bandabou]] || {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref> || apropiá pa famia, serka di Westpunt<ref name="famia"/> |- ! style="text-align:center"| 26 | [[File:Playa Porto Mari beach (34089797754).jpg|110px]] ||[[Playa Porto Marie]] || [[Bandabou]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref>|| entrada kontra pago<ref name="pago"/> |- ! style="text-align:center"| 27 | || [[Playa San Juan]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.54017|-69.95405|format=dms|name=Andicuri Bay}}<ref name=Aruba /> || entrada kontra pago; serka di lanthuis San Juan inkluyendo diferente playa chikitu<ref>https://www.naarcuracao.com/san-juan-stranden/ Stranden: San Juan</ref> Playa Largu (minder aantrekkelijk om te zwemmen, maar uitstekend om te snorkelen)<ref>https://www.middenamerika.nl/curacao/reisgids/toplijsten-curacao/top-5-mooiste-stranden-van-curacao/</ref>, Playa Shon Mosa i Playa Manzanilla |- ! style="text-align:center"| 28 | || [[Playa Santa Cruz]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.54017|-69.95405|format=dms|name=Andicuri Bay}}<ref name=Aruba /> || Apropia pa surf. Landamento no ta recomenda pa motibo di olanan grandi y corientenan fuerte. |- ! style="text-align:center"| 29 | ||[[Playa Santa Martha]] || [[]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref><ref name=Aruba>{{cite web|url=https://www.aruba.com/us/things-to-do/beaches-and-coves|title=Aruba's Beaches and Coves|website=Aruba.com|access-date=September 21, 2021}}</ref> || |- ! style="text-align:center"| 30 |[[110px]]|| [[Playa Shon Mosa]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.54017|-69.95405|format=dms|name=Andicuri Bay}}<ref name=Aruba /> || entrada kontra pago; serka di lanthuis San Juan inkluyendo diferente playa chikitu<ref>https://www.naarcuracao.com/san-juan-stranden/ Stranden: San Juan</ref> Playa Largu (minder aantrekkelijk om te zwemmen, maar uitstekend om te snorkelen)<ref>https://www.middenamerika.nl/curacao/reisgids/toplijsten-curacao/top-5-mooiste-stranden-van-curacao/</ref>, Playa Shon Mosa i Playa Manzanilla |- ! style="text-align:center"| 31 | [[110px]] ||[[Playa Wachi]] || [[]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref> || |- ! style="text-align:center"| 32 | [[File:Santa Barbara Curacaco (213574235).jpeg|110px]] ||[[Santa Barbara Beach]] || [[Bandariba]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref><ref name=Aruba>{{cite web|url=https://www.aruba.com/us/things-to-do/beaches-and-coves|title=Aruba's Beaches and Coves|website=Aruba.com|access-date=September 21, 2021}}</ref> || |- ! style="text-align:center"| 33 |[[File:Wilhemstad from the coast.JPG|110px]]|| [[Seaquarium Beach]] / Mambo Beach || [[Willemstad]] || {{coord|12.54017|-69.95405|format=dms|name=Andicuri Bay}}<ref name=Aruba /> || apropiá pa famia<ref name="famia">[https://www.naarcuracao.com/en/the-5-best-beaches-for-families-on-curacao/ The 5 best beaches on Curacao for families], naarcuracao.com</ref> |- ! style="text-align:center"| 34 |[[110px]]|| [[St. Jorisbaai]] || [[]] || {{coord|12.54017|-69.95405|format=dms|name=Andicuri Bay}}<ref name=Aruba /> || situá na kosta nort, popular komo lugá pa práktika [[windsurf]] i kitesurf.<ref>[https://curacao.for91days.com/st-joris-bay/ St. Joris Bay], curacao.for91days.com</ref> |- ! style="text-align:center"| 35 | [[File:Curacao Tugboat beach (35890036793).jpg|110px]] ||[[Tugboat Beach]] || [[Bandariba]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref> || apropiá pa famia<ref name="famia"/> |- |} ! style="text-align:center"| 14 | ||[[Mambo Beach]] || [[Willemstad]]|| {{coord|12.08678| -68.89924|format=dms|name=Mambo Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/10236368/mambo-beach.html|title=Mambo Beach|website=GeoNames|access-date=}}</ref> || apropiá pa famia<ref name="famia">[https://www.naarcuracao.com/en/the-5-best-beaches-for-families-on-curacao/ The 5 best beaches on Curacao for families], naarcuracao.com</ref> |- ------------------- {{Appendix|2= {{Columns-list|colwidth=25em|{{references}}}} }} nl.wiki:Curaçao heeft 37 stranden.<ref>[https://www.ad.nl/wonen/de-37-stranden-van-curacao-in-kaart~a05dee2c/ De 37 stranden van Curaçao in kaart]. [[Algemeen Dagblad|AD]] (25 november 2014).</ref> De meeste liggen aan de zuidkant van het eiland. De bekendste zijn: <ref>[https://www.curacao.nu/nieuws/vakantie/42960/de-top-12-mooiste-stranden-van-curacao De top 12 mooiste stranden van Curaçao], curacao.nu (1 di februari 2026)</ref> en.wiki:Kòrsou ta dispone di un skala grandi di playanan na di su kostanan ku ta varia di bahia, boka, laguna, saliña te na laman brutu na su kosta nort, i awa di fuente. Baya Beach --> Riba mesun península tin tambe Director’s Bay i Tugboat Beach, dos otro playa popular pa buseo i snorkel.<ref name=:"1"/> Blauwbaai, Blue Bay Daaibooi Grote Knip, Kenepa Grandi Kleine Knip, Kenepa Chiki Kokomo Beach, Vaersenbaai [[Piscaderabaai]] Playa Cas Abao Playa Forti Playa Jeremi [[Playa Kalki]] [[Playa Kanoa]] [[Playa Lagun]] Playa Porto Marie Playa Santa Cruz Playa Santa Martha Santa Barbara Beach Seaquarium Beach (of Mambo Beach) Sint Michielsbaai, Boca Samí ------------------ {{Variante|c}} {{infobox luga den pais| variante = c | tipo = Kaya | nomber = Scharlooweg | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 1/2/2 | caption_align = center | image1 = Scharlooweg 102 (1).jpg | caption1 = Scharlooweg 102 | image2 = Scharlooweg 106, balustrade front facade.png | caption2 = Scharlooweg 106 | image3 = Scharlooweg 29, cornice decorations.png | caption3 = Scharlooweg 29 }} | pais = {{CUW}} | area = | poblacion = | elevacion = | tipo_division_adm = Zona | division_adm = [[Skalo]] | tipo_subdivision_adm= Bario | subdivision_adm = De Zwaan / Sint Jago | zoom = 13 }} '''Scharlooweg''' ta un kaya den e zona di [[Skalo]] na [[Willemstad]], [[Kòrsou]].<ref name="Buurt">{{Citeer web|url=https://gobiernu.cw/wp-content/uploads/2019/06/Buurtprofiel_Scharloo_drukker.pdf |titel=Buurtprofiel Scharloo|datum=2011|website=Gobièrnu di Kòrsou|bezochtdatum=2026-06-30}}</ref> E kaya ta forma e wes'i lomba di e zona i ta kore paralelo na [[Waaigat]], konektando Skalo ku e área históriko di [[Punda]].<ref>https://whc.unesco.org/document/154358 </ref> E ta konosí pa su konsentrashon di mansionnan monumental ku ta data for di fin di [[siglo 19|siglo diesnuebe]] i kuminsamentu di [[siglo 20|siglo binti]]. ==Historia i desaroyo== Den siglo 18, e área di Skalo tabata skars poblá, ku algun edifisio kant'i Waaigat. Scharlooweg mes tabata un kaminda simpel. E kaya ta ekstendé den dos bario: De Zwaan i St. Jago.<ref name="Buurt">{{Citeer web|url=https://gobiernu.cw/wp-content/uploads/2019/06/Buurtprofiel_Scharloo_drukker.pdf |titel=Buurtprofiel Scharloo|datum=2011|website=Gobièrnu di Kòrsou|bezochtdatum=2026-06-30}}</ref> Den e di dos mitar di siglo 19, despues di ±1870, e kaya a desaroyá rapidamente. E mehorashon di e ekonomia di Kòrsou a permití komersiante, partikularmente di komunidat hudiu, pa sali for di Punda i traha kas grandi na Skalo. Durante un periodo relativamente kortiku Scharlooweg a bira un avenida residensial ku mansionnan luhoso na ambos banda. E parselanan tabata hundu i amplio, ku kasnan ku patio interno, kurá grandi i dependensianan. Na banda sùit di e kaya, e terenonan tabata yega te na Waaigat te meimei di siglo 20, ora ku A.M. Chumaceiro Bulevar a wòrdu konstruí.<ref name="Kern">[https://www.cultureelerfgoed.nl/site/binaries/site-content/collections/documents/2024/01/01/kernkwaliteiten-historisch-willemstad/Kernkwaliteiten+Historisch+Willemstad.pdf Kernkwaliteiten Historisch Willemstad: binnenstad en haven], Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, Amersfoort, 2024 riba enkargo di Ministerio VVRP Korsou</ref> Den siglo 20 i 21, Scharlooweg a pasa for di un área puramente residensial pa un zona di uso miksto. Awendia, e kaya ta konta ku ofisina, institushon públiko, galeria i negoshinan kreativo. Scharlooweg ta forma parti di e área históriko di Willemstad, ku ta rekonosí komo Patrimonio Mundial pa [[UNESCO]]. ==Arkitektura== E edifisionan na Scharlooweg ta típiko pa e arkitektura kolonial di Kòrsou, konstruí entre ±1830 i 1900 ku un meskla di: *estilo hulandes (gablenan, detaye dekorativo) *estilo neoklásiko (simetria, kolumnanan, fachada monumental ku detaye dekorativo) Hopi kas ta konstruí rònt di un patio interno i tin galeria. E kolónan kla i vibrante ta karakterístiko pa e kaya i ta kontribuí na e aparensia visual di e zona. E kaya ta forma un di e kolekshonnan mas representativo di e estilo aki den Willemstad. Un di e kasnan mas emblemátiko di Scharlooweg ta ''Bolo di Batrei'', situa na Scharlooweg 77. El a wòrdu konstruí na 1917 dor di Elias Salomon Levy Maduro komo regalo di kasamentu pa su yu muhé. E edifisio ta sobresalí pa su dekorashon elaborá i forma distintivo. Aktualmente, e ta sede di [[Archivo Nashonal Kòrsou]]. Otro edifisionan notabel ta ''La Maria'', Scharlooweg 72–76 di e famia protestant Winkel i Scharlooweg 100, un kas grandi den forma di kubo di 1875. {{multiple image | total_width = 750 | border = infobox | direction = horizontal | caption_align = center | image1 = Scharlooweg 29, fan shaped stairs.png | caption1 = nr. 29 | image2 = De woonhuizen op nr. 31 en nr. 33 aan de Scharlooweg in Willemstad op Curaçao, Bestanddeelnr 252-7123.jpg | caption2 = nr. 31 & 33 | image3 = Scharlooweg 75, seen from hill.png | caption3 = nr. 75 | image4 = Scharlooweg 79.png | image5 = Scharlooweg 51, front facade.png | image6 = Voorgevel woonhuis Scharlooweg 138-140 - 20652472 - RCE.jpg | header = Mansionnan na Scharlooweg |header_align= center }} == Literatura == * {{citeer boek |auteur=Pauline Pruneti-Winkel |jaar=1990|url= |titel=Scharloo a nineteenth century quarter of Willemstad, Curaçao : historical architecture and its background|via= |uitgever= Edizioni Poligrafico Fiorentino}} * {{citeer web|url=https://www.cultureelerfgoed.nl/site/binaries/site-content/collections/documents/2024/01/01/kernkwaliteiten-historisch-willemstad/Kernkwaliteiten+Historisch+Willemstad.pdf|titel= Kernkwaliteiten Historisch Willemstad: binnenstad en haven|werk=Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed|plaats=Amersfoort|jaar=2024}} {{Appendix}} [[:Kategoria:Lugá na Kòrsou]] *Bolo di Batrei (Kas di Bolo di Kasamentu): Situá na Scharlooweg 77, esaki ta e propiedat mas famoso riba kaya. Elias Salomon Levy Maduro a laga basha e edifisio original abou i remplas’é ku e villa neoklásiko elaborá aki, pintá na un manera orná komo un regalo di kasamentu pa su yu muhé na 1917. Aktualmente e ta albergá e Archivo Nashonal di Kòrsou. *Scharlooweg 72–76 (La Maria): Adorná den e kòrá di sanger di baka di e famia protestant Winkel, e kas neo-klásiko aki a wòrdu restourá ku hopi esfuerso dor di Curaçao Monuments Foundation. *Scharlooweg 100: Un ehèmpel impreshonante di un kas grandi den forma di kubo di 1875 ku ta konta ku un fachada dilanti simétriko, un tranké ku pilar, i daknan tradishonal ku stènt. -------------- i tin e mansionnan mas grandi i luhoso di e zona. E edifisionan a wòrdu konstruí den estilo spañó rònt di un patio ku hopi biaha un fontein meimei.[2] == Historia i deskripshon == Na fin di siglo 19, Scharlooweg a desaroyá for di un simple kaminda te un avenida ku kasnan lujoso na ambos banda. Sin embargo, posterior infrastructura, manera e oprit (kaminda di subida pa) di [[Koningin Julianabrug]], a krea un separashon urbano den e bario. E kaya ta pertenese parsialmente na e barionan De Zwaan i St. Jago.<ref name="Buurt">{{Citeer web|url=https://gobiernu.cw/wp-content/uploads/2019/06/Buurtprofiel_Scharloo_drukker.pdf |titel=Buurtprofiel Scharloo|datum=2011|website=Gobièrnu di Kòrsou|bezochtdatum=2026-06-30}}</ref> Scharlooweg is a notable street in Willemstad, the capital of Curaçao, which is part of the Caribbean Netherlands. This street is renowned for its collection of historic buildings, many of which date back to the late 19th and early 20th centuries. The architecture along Scharlooweg reflects the island's colonial past, with colorful facades and intricate detailing that are characteristic of Dutch Caribbean design. Scharlooweg is part of the larger Willemstad historic area, which is recognized as a UNESCO World Heritage Site. Visitors to Scharlooweg can enjoy a walk through history, observing the well-preserved structures that tell the story of Curaçao's cultural and economic development.<ref>https://mindtrip.ai/attraction/willemstad-curacao/scharlooweg/at-TiPIjfPZ Scharlooweg</ref> -------------- In de 18e eeuw werden er ook villa’s meer richting het oosten aan het Waaigat gebouwd, ten zuiden van de Scharlooweg. Maar pas vanaf de tweede helft van de 19e eeuw ontstond de lintbebouwing met prestigieuze villa’s op riante kavels aan weerszijden van de Scharlooweg. De kavels aan de zuidzijde grensden nog tot halverwege de 20e eeuw aan het Waaigat, totdat een weg rond Waaigat, de A.M.Chumaceiro Bouvelard, werd aangelegd. <ref name="Kern">[https://www.cultureelerfgoed.nl/site/binaries/site-content/collections/documents/2024/01/01/kernkwaliteiten-historisch-willemstad/Kernkwaliteiten+Historisch+Willemstad.pdf Kernkwaliteiten Historisch Willemstad: binnenstad en haven], Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, Amersfoort, 2024 riba enkargo di Ministerio VVRP Korsou</ref> Pas na de verkaveling van grote particuliere terreinen aan de noordzijde van de Scharlooweg in de tweede helft van de 19e-eeuw ontstond een lintbebouwing aanweerszijden van Scharlooweg. Op de zeer diepe kavels werden riante villa’s met patio’s en bijgebouwen gerealiseerd met diepe voor- en achtertuinen.<ref name="Kern"/> Doordat tegen het einde van de 19e eeuw de economie van Curaçao aantrok hadden Joodse kooplieden de mogelijkheid om te ontsnappen aan het benauwde Punda. In korte tijd werd Scharloo verdicht en werden nu ook aan de noordzijde van de Scharlooweg monumentale villa’s gebouwd in de neoclassicistische stijl.<ref name="Kern"/> In Scharloo zijn veel monumentale villa’s in de neoklassicistische bouwstijl gerealiseerd: (Scharlooweg 55, 1875). {{Appendix}} ----------------- Scharlooweg ta forma e lomba di e distrito di Scharloo na Willemstad, Kòrsou, sirbiendo komo su kaminda prinsipal i ta konektá e bario ku e área históriko di Punda otro banda di e entrada di Waaigat. Saliendo for di e orígen di e distrito komo un zona di plantashon di siglo 18 ku ta wòrdu usá pa agrikultura i konstrukshon di barku, e kaya a pasa den un transformashon signifikante meimei di siglo 19, evolushonando den un avenida residensial prestigioso despues di 1870 ora ku e komersiantenan elite di Kòrsou a kuminsá enkargá kasnan luhoso einan dor di sigurá e nesesidatnan di hora siguiente orkan devastador di 1877 den Pietermaai den serkania.[8]<ref name=:"2">[https://www.curacao.com/en/activity/district-scharloo District Scharloo], curacao.com</ref>[15] Formá ku mas ku 20 kas grandi i pintá vibrantemente konstruí prinsipalmente entre añanan 1830 i 1900, Scharlooweg ta ehèmpel di e arkitektura kolonial tropikalá di Kòrsou, mesklando elementonan Baroko Hulandes manera gablenan kurvá i kornisanan orná ku karakterístikanan blanku neoklásiko manera kolumnanan blanku i boltu den tur tononan di hel, ros, bèrdè i blou pa reflehá lus di solo i kombatí e kalor tropikal. Notabel entre esakinan ta strukturanan originalmente propiedat di komersiantenan i bankeronan próspero, inkluyendo e impreshonante Kas Geel, un punto di referensia ku fachada geel ku ta simbolisá e herensia komersial di e distrito. E edifisionan aki, hopi bia situá riba plataformanan elevá ku patio i galerianan interno, ta resaltá e rikesa generá pa e ròl di Kòrsou komo un sentro di komersio hulandes den Karibe.[8][15] Awendia, e kaya di mas o ménos 1 kilometer largu a bira un sentro orientá na peaton, ku ta konta ku tiendanan boutique, galerianan di arte, restorant, i monumento restourá reusá komo museo i kasnan di huéspet, posishonando esaki komo un trayekto turístiko klave denter di e fronteranan di Herensia Mundial di UNESCO di Skalo i sostené e áreanan di revisashon kultural inisiativanan kreativo.<ref name=:"2"/>[8] Den kaya grandi, Scharlooweg, i su ekstenshon, Bitterstraat, un representashon amplio di fasilidatnan di ofisina tambe por wòrdu opservá. Edifisionan di ofisina ku un funshon públiko ta inkluí E edifisio di Miami riba e Bitterstraat, i Unidat di Bario Kòrsou ta situá riba e Van Raderstraat. Riba e Scharlooweg tin e Prinses Wilhelminafonds Foundation, e Konsulado di Repúblika Bolivariano di Venezuela, Fundashon Monumentenzorg, un oficina di General Savings and Credit Cooperative Credit Union (ACU), Banco Central, Feffik Interkrevo/skol di moda, Reda Sosial, Sentro Bolivariano, Departamento di Cultura & Educacion, i Stichting Reclassering Curaçao (SRC).<ref name="Buurt"/> == Edifisionan notabel den Scharlooweg== Famous Mansions on Scharlooweg *Bolo di Batrei (Wedding Cake House): Located at Scharlooweg 77, this is the most famous property on the street. Elias Salomon Levy Maduro had the original building torn down and replaced with this elaborate, ornately painted neoclassical villa as a wedding present for his daughter in 1917. It currently houses the National Archive of Curaçao. *Scharlooweg 72–76 (La Maria): Adorned in the signature oxblood-red of the Protestant Winkel family, this neo-classical home was painstakingly restored by the Curaçao Monuments Foundation. *Scharlooweg 100: A stunning example of an 1875 cube-shaped mansion featuring a symmetrical front facade, a pillared fence, and traditional hipped roofs. == Sitio di interes == Algun lugá importante den Scharlooweg ta: * [[Archivo Nashonal Kòrsou]] (''Bolo di Batrei''), Scharlooweg 77 * Museo Yotin Kortá, Scharlooweg 11 Hendrik Muskus, better known as Shon Còchi, along with his wife Shon Annie and their seven children, moved into their newly built home in 1922. Muskus was very successful as a hardware store owner and actively involved in the Sociedad Bolivariana de Curaçao. He sold the building around 1950. Initially, it was still being used for residential purposes, but a few years later Pension Ida became more of a brothel than a boarding house. In 2002, the Curaçao Heritage Foundation bought and restored the building. It was returned to its original sober, grey color, paying homage to the Scandinavian roots of the Muskus family. In 2009, a branch of the Central Bank opened the coin museum in the building. It is currently in use as the office of the Electoral Council of Curaçao.<ref>[https://curacaomonuments.org/sites/scharlooweg-11/ Scharlooweg 011], curacaomonuments.org</ref> en.wiki:''Bolo di Batrei'' (Bolo di Kasamentu) na Scharlooweg 77 ta e edifisio mas konosí di e kaya. Elias Salomon Levy Maduro tabata yiu di e fundadó di S.E.L. Maduro. Ora Deborah Rebecca, su yu muhé di 18 aña, a kasa, e edifisio original a wòrdu basha abou i remplasá pa un edifisio nobo ku plafonnan pintá elaborá. Dia 6 di yüni 1917, e dia di kasamentu, Bolo di Batrei a wòrdu duná na e resien kasánan komo regalo. Awendia, e edifisio ta sede di [[Archivo Nashonal Kòrsou]].[2] {{Appendix}} Aan de noordzijde van het Waaigat, op Scharloo, bestond de bebouwing omstreeks het midden van de vorige eeuw slechts uit enkele verspreid staande achttiende-eeuwse gebouwen, nagenoeg allemaal gelegen aan de zuidzijde van de huidige Scharlooweg, waarbij de percelen grensden aan het Waaigat. Na omstreeks 1870 nam de bouwactiviteit hier in snel tempo toe. In enkele tientallen jaren ontwikkelde Scharloo zich tot een vooraanstaande woonwijk waar vooral joodse kooplieden, die in het oude Punda hun winkels hadden, hun huis lieten bouwen. Aan beide zijden van de tot dan toe slechts als pad bestaande Scharlooweg verrezen de ruim en luxueus opgezette woningen. Evenals aan de Overzijde heeft ook op Scharloo de aanleg van de oprit naar de vaste Julianabrug een stedebouwkundige tweedeling gebracht in de wijk.<ref>Michael A. Newton, [https://www.dbnl.org/tekst/_gid001199001_01/_gid001199001_01_0106.php Architectuur en monumentenzorg], dbnl.org </ref> Scharlooweg ta forma e lomba di e distrito di Scharloo na Willemstad, Kòrsou, sirbiendo komo su kaminda prinsipal i ta konektá e bario ku e área históriko di Punda otro banda di e entrada di Waaigat. Saliendo for di e orígen di e distrito komo un zona di plantashon di siglo 18 ku ta wòrdu usá pa agrikultura i konstrukshon di barku, e kaya a pasa den un transformashon signifikante meimei di siglo 19, evolushonando den un avenida residensial prestigioso despues di 1870 ora ku e komersiantenan elite di Kòrsou a kuminsá enkargá kasnan luhoso einan dor di sigurá e nesesidatnan di hora siguiente orkan devastador di 1877 den Pietermaai den serkania.[8]<ref name=:"2">[https://www.curacao.com/en/activity/district-scharloo District Scharloo], curacao.com</ref>[15] Formá ku mas ku 20 kas grandi i pintá vibrantemente konstruí prinsipalmente entre añanan 1830 i 1900, Scharlooweg ta ehèmpel di e arkitektura kolonial tropikalisá di Kòrsou, mesklando elementonan Baroko Hulandes manera gablenan kurvá i kornisanan orná ku karakterístikanan blanku neoklásiko manera kolumnanan blanku i boltu den tur tononan di hel, ros, bèrdè i blou pa reflehá lus di solo i kombatí e kalor tropikal. Notabel entre esakinan ta strukturanan originalmente propiedat di komersiantenan i bankeronan próspero, inkluyendo e impreshonante Kas Geel, un punto di referensia ku fachada geel ku ta simbolisá e herensia komersial di e distrito. E edifisionan aki, hopi bia situá riba plataformanan elevá ku patio i galerianan interno, ta resaltá e rikesa generá pa e ròl di Kòrsou komo un sentro di komersio hulandes den Karibe.[8][15] Awendia, e kaya di mas o ménos 1 kilometer largu a bira un sentro orientá na peaton, ku ta konta ku tiendanan boutique, galerianan di arte, restorantnan, i monumentonan restourá reusá komo museo i kasnan di huéspet, posishonando esaki komo un trayekto turístiko klave denter di e fronteranan di Herensia Mundial di UNESCO di Scharloo i sostené e áreanan di revisashon kultural inisiativanan kreativo.[2][8]Scharlooweg ta forma e lomba di e distrito di Scharloo na Willemstad, Kòrsou, sirbiendo komo su kaminda prinsipal i ta konektá e bario ku e área históriko di Punda otro banda di e entrada di Waaigat. Saliendo for di e orígen di e distrito komo un zona di plantashon di siglo 18 ku ta wòrdu usá pa agrikultura i konstrukshon di barku, e kaya a pasa den un transformashon signifikante meimei di siglo 19, evolushonando den un avenida residensial prestigioso despues di 1870 ora ku e komersiantenan elite di Kòrsou a kuminsá enkargá kasnan luhoso einan dor di sigurá e nesesidatnan di hora siguiente orkan devastador di 1877 den Pietermaai den serkania.[8][2][15] Formá ku mas ku 20 kas grandi i pintá vibrantemente konstruí prinsipalmente entre añanan 1830 i 1900, Scharlooweg ta ehèmpel di e arkitektura kolonial tropikalá di Kòrsou, mesklando elementonan Baroko Hulandes manera gablenan kurvá i kornisanan orná ku karakterístikanan blanku neoklásiko manera kolumnanan blanku i boltu den tur tononan di hel, ros, bèrdè i blou pa reflehá lus di solo i kombatí e kalor tropikal. Notabel entre esakinan ta strukturanan originalmente propiedat di komersiantenan i bankeronan próspero, inkluyendo e impreshonante Kas Geel, un punto di referensia ku fachada geel ku ta simbolisá e herensia komersial di e distrito. E edifisionan aki, hopi bia situá riba plataformanan elevá ku patio i galerianan interno, ta resaltá e rikesa generá pa e ròl di Kòrsou komo un sentro di komersio hulandes den Karibe.[8][15] Awendia, e kaya di mas o ménos 1 kilometer largu a bira un sentro orientá na peaton, ku ta konta ku tiendanan boutique, galerianan di arte, restorantnan, i monumentonan restourá reusá komo museo i kasnan di huéspet, posishonando esaki komo un trayekto turístiko klave denter di e fronteranan di Herensia Mundial di UNESCO di Scharloo i sostené e áreanan di revisashon kultural inisiativanan kreativo.[2][8]<ref name=:"3"/> Today, Scharloo stands as Willemstad's youngest colonial district, emerging as a vibrant hub for startups, art galleries, street art installations by local artists, and boutique eateries, while preserving its role in Curaçao's cultural and maritime heritage.<ref name=:"2"/><ref name=:"3"/> Scharlooweg ta forma e lomba di e distrito di Scharloo na Willemstad, Kòrsou, sirbiendo komo su kaminda prinsipal i ta konektá e bario ku e área históriko di Punda otro banda di e entrada di Waaigat. ------------- Riba e kaminda di Scharlooweg tin tambe un kantidat di kas di fin di [[siglo 19|siglo diesnuebe]] ku ta situá na un lugá amplio, ku forma di blòk, ku òf sin planta i tin biaha ku ala di tras ku ta forma un hák, ku ta mustra detayenan karakterístiko pa e tempu di nan nasementu. Lamentablemente Scharloo a keda viola dor ku e ta sirbi komo ruta pa subi [[Koningin Julianabrug]].<ref>[https://web.archive.org/web/20110708213813/http://www.curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=373&lang= Scharloo], Encyclopedie van Curaçao</ref> {{Appendix|1=|2= '''Fuente i referensia''' {{References}} '''Link eksterno''' * {{Citeer web |url=https://www.youtube.com/watch?v=GKaNFFPIWfg&ab_channel=SmartCapture|titel=A trip to Scharloo Abou|werk=Smart Capture|auteur=|datum=2021 |bezochtdatum=}} }} Aan de noordzijde van het Waaigat, op Scharloo, bestond de bebouwing omstreeks het midden van de vorige eeuw slechts uit enkele verspreid staande achttiende-eeuwse gebouwen, nagenoeg allemaal gelegen aan de zuidzijde van de huidige Scharlooweg, waarbij de percelen grensden aan het Waaigat. Na omstreeks 1870 nam de bouwactiviteit hier in snel tempo toe. In enkele tientallen jaren ontwikkelde Scharloo zich tot een vooraanstaande woonwijk waar vooral joodse kooplieden, die in het oude Punda hun winkels hadden, hun huis lieten bouwen. Aan beide zijden van de tot dan toe slechts als pad bestaande Scharlooweg verrezen de ruim en luxueus opgezette woningen. Evenals aan de Overzijde heeft ook op Scharloo de aanleg van de oprit naar de vaste Julianabrug een stedebouwkundige tweedeling gebracht in de wijk.<ref>Michael A. Newton, [https://www.dbnl.org/tekst/_gid001199001_01/_gid001199001_01_0106.php Architectuur en monumentenzorg], dbnl.org </ref> === Status di herensia mundial === Wijk van Willemstad riba e otro banda di Waaigat kontra Punda i Pietermaai. E poko kasnan mas bieu, ku tin biaha ta di siglo 18, ta na Van den Brandhofstraat, Werfstraat i Scharlooweg. Banda di nr. 12 E sinku fraccionnan i No. 154 ta atrae atenshon spesífikamente No. 150 / 152, konosí komo Kas di Pachi De Sola. E edifisio, di propiedat di Stichting Monumentenzorg, despues di restorashon (arkitekto G.J. Manders) den uso komo Oficina di Estadístiko Sivil, Registro di Poblashon i Elekshon di e Teritorio Insular di Kòrsou. Den e kas aki ku un piso di aparensia di komienso di siglo XIX, e plan di plato kustumber a wòrdu ampliá ku un prefabrikashon di estilo peristilo riba e banda di kaminda ku ta konektá ku un vestibul sentral; riba e banda di Waaigat un trapi dobel ta hiba na e galeria di arko ku ta habri ku un fachada di palu ku a wòrdu koroná entre tragalusnan (''dakkapel'') ku fachadanan di punta. Riba e kaminda di Scharlooweg tin tambe un kantidat di kas di fin di [[siglo 19|siglo diesnuebe]] ku ta situá na un lugá amplio, ku forma di blòk, ku òf sin planta i tin biaha ku ala di tras ku ta forma un hák, ku ta mustra detayenan karakterístiko pa e tempu di nan nasementu. Lamentablemente Scharloo a keda viola dor ku e ta sirbi komo ruta pa subi [[Koningin Julianabrug]].<ref>[https://web.archive.org/web/20110708213813/http://www.curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=373&lang= Scharloo], Encyclopedie van Curaçao</ref> Wijk van Willemstad aan de overzijde van het Waaigat tegenover Punda en Pietermaai. De weinige oudere, soms in oorsprong nog 18de-eeuwse huizen liggen aan de Van den Brandhofstraat, de Werfstraat en de Scharlooweg. Naast nr. 12 De vijf zinnen en nr. 154 trekt in het bijzonder de aandacht nr. 150 / 152, bekend als Kas di Pachi De Sola. Het pand, eigendom van de Stichting Monumentenzorg, is na restauratie (architect G.J. Manders) in gebruik genomen als Bureau Burgerlijke Stand, Bevolkingsregister en Verkiezingen van het Eilandgebied Curaçao. Bij dit huis met verdieping van vroeg 19de-eeuws uiterlijk is de gebruikelijke plattegrond uitgebreid met een van een peristyle voorziene voorbouw aan de wegkant aansluitend bij een centrale vestibule; aan de Waaigatzijde leidt een dubbele trap naar de geopende bogengalerij met bekroonde voluutgevel tussen dakkapellen met puntgevels. Aan de Scharlooweg ligt ook een aantal ruim gesitueerde, deftige blokvormige huizen uit het eind van de 19de eeuw, al dan niet met verdieping en soms met haakse achtervleugels, die karakteristieke details tonen voor de tijd van ontstaan. Scharloo is helaas geschonden door de oprit naar de Koningin Julianabrug.<ref>[https://web.archive.org/web/20110708213813/http://www.curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=373&lang= Scharloo], Encyclopedie van Curaçao</ref> Na aña 1999 Scharloo a wòrdu poné riba e lista di Patrimonio Mundial komo parti di e sentro históriko di Willemstad.<ref>{{Citeer web|url=https://news.curacao.com/historische-wijken/ |titel=Historische Wijken|website=Curacao.com|bezochtdatum=3 mei 2021}}</ref> In de hoofdstraat, de Scharlooweg, en in het verlengde ervan de Bitterstraat, is eveneens een ruime vertegenwoordiging van kantoorvoorzieningen waar te nemen. Kantoorpanden met een publieke functie betreft The Miami-building aan de Bitterstraat en aan de Van Raderstraat zetelt Unidat di Bario Kòrsou. Aan de Scharlooweg zit Stichting Prinses Wilhelminafonds, het consulaat van de Bolivariaanse Republiek van Venezuela, Stichting Mo<ref name="Buurt"/>numentenzorg, een kantoor van de Algemene Spaar- en Kredietcoöperatie Credit Union (ACU), de Centrale Bank, Feffik Interkrevo/skol di moda, Reda Sosial, Sentro Bolivariano, Dienst Cultuur & Educatie en Stichting Reclassering Curaçao (SRC).<ref name="Buurt"/> == Literatura == * {{citeer boek |auteur=Pauline Pruneti-Winkel |jaar=1990|url= |titel=Scharloo a nineteenth century quarter of Willemstad, Curaçao : historical architecture and its background|via= |uitgever= Edizioni Poligrafico Fiorentino}} [[:Kategoria:Lugá na Kòrsou]] -------------------- {{Variante|c}} {{Databox}} '''Afrohulandes''' òf hendenan hulandes pretu, ta hendenan hulandes di desendensia Afrikano Sub-Sahariano kompleto òf parsial. E mayoria di hendenan Afro-Hulandes na Hulanda ta Afro-Karibense i ta originá for di e anterior i aktual teritorionan Ultramar di Sürnam i e eks Antia Hulandes; awor Curaçao, Aruba, Bonaire, Sint Maarten, Sint Eustatius, y Saba. Tambe tin un poblashon migrante signifikante for di Cabo Verde, Ghana, Nigeria, Somalia, Angola, Eritrea, i otro komunidatnan afrikano di imigrantenan mas resien. == Mira tambe == * [[Afrokaribense]] * [[Afrokurasoleño]] * [[Afroamerikano]] {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid = |titulo= }} {{References}} }} [[:Kategoria:Hulanda]] ----------------- Junny Alves: '''Saida Hernandez''' a nase na Kòrsou na aña 1935 i a lanta den e bario di Otrobanda. El a bira konosí den múltiple ròl: komo pintor, presentadó di televishon, trahadó di programa i outor di buki di kushina. Hernandez tabata entre e promé lesadonan di notisia i trahadonan di programa femenino na TeleCuraçao. Su programa di kushina “Kushina di Oro” en partikular a hasié konosí serka un públiko amplio di Kòrsou. Ademas, ela publiká vários buki di kushina. Aunke e tabatin un interes artístiko promé, el a kuminsá pinta seriamente den añanan ‘70 durante su estadia na New York. Segun su propio relato, esaki a surgi for di nostalgia pa su pais Kòrsou. E tabata ke un pintura di paisahe di Kòrsou pa su kas, pero eventualmente a disidí di kuminsá pinta su mes. Su promé obra tabata deskribí un edifisio den Otrobanda. Despues, ela enfoká prinsipalmente riba: interiornan históriko di kasnan di Kòrsou, esenanan den kaya di Otrobanda, muebles tradishonal i kultura bibu, i rekuerdonan di bida diario den pasado. Hopi biaha ta mira su pinturanan komo un dokumento visual di herensha di Kòrsou. Na 2025, e buki “Hasibo di Kas” a keda publiká, un bista di e trabou di su bida. E ta kontené: 136 reprodukshon di su pinturanan, un teksto outobiográfiko, rekuerdonan di Otrobanda bieu, i mas ku setenta haiku skirbí dor di dje. Na e presentashon di e buki, a menshoná tambe ku Hernandez a selebrá su di 90 kumpleaños na 2025. Saida Hernandez ta okupá un lugá spesial denter di kultura Kòrsou pasobra e ta konektá vários dominio kultural: historia di televishon, tradishonnan kulinario, arte visual, i dokumentashon di bida diario den Otrobanda. Hopi bia ta deskribí su trabou komo nostalgiko, kolorido, i dirigí na konserbá rekuerdonan di un Kòrsou ku pa gran parti a disparsé. ----------------- Francio Guadeloupe''' (Aruba, 1971) is een Arubaans-Nederlandse sociaal en cultureel antropoloog en ontwikkelingssocioloog. Zijn onderzoek richt zich op nationale identiteit, culturele diversiteit, religie, koloniale machtsverhoudingen en klimaatvraagstukken in het Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden. Hij is verbonden aan het Koninklijk Instituut voor Taal-, Land- en Volkenkunde (KITLV) en de Universiteit van Amsterdam (UvA). == Leven en werk == Guadeloupe werd geboren en groeide op op Aruba. In 1986 nam hij als zanger (“Surprise Kid”) deel aan een jeugdcarnavals- en calypsowedstrijd, waar hij de tweede plaats behaalde. Een jaar later nam hij opnieuw deel aan het calypsofestival voor volwassenen. Op achttienjarige leeftijd verhuisde hij naar Nederland. Daar werkte hij als opbouwwerker en studeerde hij culturele antropologie en ontwikkelingsstudies aan de Radboud Universiteit Nijmegen. In 1999 behaalde hij een masterdiploma in ontwikkelingssociologie. Zijn scriptieonderzoek richtte zich op Afro-Braziliaanse religies, waaronder candomblé en umbanda, in Rio de Janeiro en Salvador da Bahia (Brazilië). Naar aanleiding van dit onderzoek publiceerde hij twee boeken over Afro-Braziliaanse cultuur en religie. In 2006 promoveerde Guadeloupe in de sociale en culturele antropologie aan de Universiteit van Amsterdam. In zijn academische loopbaan was hij verbonden aan verschillende Nederlandse universiteiten. ===Academische loopbaan=== Guadeloupe was onder meer werkzaam als senior onderzoeker bij het KITLV. Hij diende gedurende vier jaar als president van de University of St. Martin (USM) op het bi-nationale eiland Sint Maarten/Saint Martin. Na de verwoestingen van orkaan Irma in 2017 werd de universiteit tijdelijk gesloten. Zijn onderzoek richt zich op de manier waarop populaire opvattingen over nationale verbondenheid, culturele diversiteit, religieuze identiteit en mediavorming worden beïnvloed door koloniale erfenissen en mondiale economische processen. Hij publiceerde over sociale en culturele processen op onder meer Sint Maarten, Curaçao, Aruba, Saba, Sint Eustatius, Brazilië en Nederland. In 2009 verscheen zijn monografie Chanting Down the New Jerusalem: Calypso, Christianity, and Capitalism in the Caribbean bij University of California Press. ===Leerstoel Koninkrijksrelaties=== In 2024 werd Guadeloupe benoemd tot hoogleraar Publieke Antropologie van Koninkrijksrelaties, een leerstoel ingesteld door het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK). De leerstoel is ondergebracht bij het KITLV en de Universiteit van Amsterdam. Zijn benoeming maakt deel uit van de instelling van twee nieuwe leerstoelen gericht op het Koninkrijk der Nederlanden, waarvan de andere leerstoel betrekking heeft op politicologie en bestuurskunde aan de Universiteit Leiden. In 2026 aanvaardde hij het ambt met een inaugurele rede over Koninkrijksrelaties. Onderzoek en thematiek Guadeloupe onderzoekt onder meer: processen van nationale en culturele identiteitsvorming religieuze praktijken en popular culture in postkoloniale samenlevingen koloniale racialisering en sociale ongelijkheid klimaatverandering en maatschappelijke adaptatie in het Caribisch gebied Hij is tevens betrokken bij onderzoeksprojecten naar duurzame en inclusieve oplossingen voor sociale adaptatie aan klimaatuitdagingen in het (Nederlandse) Caribisch gebied. --------- {{Variante|a}} {{infobox persona | variante = a | tipo = cientifico | nomber = Francio Guadeloupe | ofishi = antropologo social y cultural, sociologo di desaroyo | imagen = | descripcion = | fecha nacemento = | luga nacemento = | fecha fayecimento = | luga fayecimento = | alma mater = [[Universidat Radboud|Universidad Radboud]] <br>[[Universidat di Amsterdam|Universidad di Amsterdam]] (UvA) | promotor = | disciplina = antropologia cultural | investiga = Caribe Hulandes, [[Latinoamérika|Latino America]] | conoci pa = | distincion = }} '''Francio E. Guadeloupe''' (☆ [[1971]] na [[Aruba]]), ta un antropologo, sociologo y Antianista Arubano-Hulandes. Su investigacion ta enfoca riba identidad, nacionalidad, religion, medio di comunicacion, racismo colonial y globalisacion, cu un interes special den [[Karibe Hulandes|Caribe Hulandes]] y [[Latinoamérika|Latino America]]. == Bida y carera == Francio Guadeloupe a nace y lanta na Aruba. Na 1986 el a participa bou di e nomber artistico "Surprise Kid" como cantante den e concurso hubenil di [[Calypso]] na [[Club Boneriano]], unda el a termina na di dos luga.<ref>{{citeer web|titel=Onder grote publieke belangstelling|werk=[[Amigoe]]|datum=1986-01-22|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2026-02-23|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010641607:mpeg21:p005}}</ref> Un aña despues el a bolbe participa den e concurso, version pa adulto: [[Aruba Caiso & Soca Monarch Festival|Aruba Calypso Contest]].<ref>{{citeer web|titel=Voor de calypso-wedstrijd|werk= [[Amigoe]]|datum=1987-01-26|bezochtdatum=2026-02-23|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010641917:mpeg21:p005}}</ref> Na edad di diesocho aña Guadeloupe a muda pa [[Hulanda]]. El a traha como opbouwwerker (trabou social di comunidad) y a sigui estudio di [[antropologia kultural|antropologia cultural]] y estudio di desaroyo na [[Universidat Radboud|Universidad Radboud]] na [[ Nijmegen]]. Na 1999, el a obtene e grado di [[maestria|master]] den sociologia di desaroyo, cu un tesis riba e cultonan Afrobrasilero ''Candomblé'' y ''Umbanda'' na [[Rio de Janeiro]] y [[Salvador|Salvador da Bahia]] ([[Brasil]]). Na 2006 Guadeloupe a completa su doctorado (PhD) den antropologia social y cultural na [[Universidat di Amsterdam|Universidad di Amsterdam]] (UvA). Su trabou doctoral tabata relaciona cu e proceso di globalisacion y e buskeda pa pertenencia (“belonging”) den comunidadnan Caribense.<ref>https://framerframed.nl/en/mensen/francio-guadeloupe/</ref> ===Carera academico=== Guadeloupe a traha na diferente universidad grandi na Hulanda y ta afilia como investigado senior na Koninklijk Instituut voor Taal-, Land- en Volkenkunde (KITLV). El a ser nombra tambe profesor y investigado na Universidad di Amsterdam. Entre 2013 i 2017 (aproximadamente) el a sirbi como presidente di University of St. Martin (USM) na [[Philipsburg]], [[Sint Maarten]]. Su periodo como presidente a keda termina despues di horcan Irma (2017), cu a forsa e cierre temporario di e institucion. Den e periodo aki su investigashon tabata concentra riba: * Nocionnan popular di pertenencia nacional. * Diversidad cultural y identidad religioso. * Influencia di capital global y racismo colonial. * Representacion di berdad den medionan di comunicacion. El a haci investigacion comparativo na [[Sint Maarten]]/[[Sint Maarten (Fransia)|Saint Martin]], [[Kòrsou|Corsou]], Aruba, [[Saba]], [[Sint Eustatius]], Brasil y Hulanda. Actualmente, su investigacion ta inclui estudio riba e reto climatico den Caribe Hulandes, cu un enfoke riba cultura popular y herensia cultural. === Catedra di Relacionnan di Reino === Na mei 2024, Ministerio di Asuntonan Interno y Relacionnan di Reino (BZK) di Hulanda a anuncia e establecemento di dos catedra nobo pa estudio di relacionnan di [[Reino Hulandes|Reino]]. [[Universidat di Leiden|Universidad Leiden]] y KITLV/Universidad di Amsterdam a wordo selecciona como institucionnan anfitrion y Francio Guadeloupe a wordo nombra como titular di e catedra ''Publieke Antropologie van Koninkrijksrelaties'' pa KNAW/KITLV/UvA.<ref>[https://www.rijksoverheid.nl/actueel/nieuws/2024/05/23/ministerie-van-bzk-vestigt-twee-nieuwe-leerstoelen-voor-het-koninkrijk Ministerie van BZK vestigt 2 nieuwe leerstoelen voor het Koninkrijk], Rijksoverheid (23 di mei 2024)</ref> Su discurso inaugural di aceptacion oficial di e catedra lo tuma luga dia 12 di mart 2026.<ref>[https://www.thepeoplestribunesxm.com/articles/francio-guadeloupe-officially-accepts-chair-of-kingdom-relations-with-inaugural-lecture-on-march-12 Francio Guadeloupe officially accepts chair of Kingdom Relations with inaugural lecture on March 12], The people's Tribune (18 di februari 2026).</ref> == Publicacionnan (seleccion) == *Francio Guadeloupe (1999). ''A Vida e uma Dança: the Candomblé through the lives of two Cariocas''. Nijmegen: CIDI. *F. E. Guadeloupe & M. Milder (1999). ''Dansen om te Leven: over Afro-Braziliaanse spiritualiteit en cultuur.'' Heeswijk: Dabar-Luyten. *F. E. Guadeloupe (2009). ''Chanting down the new Jerusalem: Calypso, Christianity, and Capitalism in the Caribbean'' (The anthropology of Christianity). Berkeley, CA: University of California Press. *F. E. Guadeloupe (2013). ''Curaçaoans on the question of home: the lure of autochthony and its alternatives''. Den: L. Lewis (Ed.), ''Caribbean sovereignty, development and democracy in an age of globalization'' (pag. 189-207). New York: Routledge. *F. E. Guadeloupe & V. A. de Rooij (2014). ''Pimping and the deconstruction of the natural: a perspective from Saint Martin and Sint Maarten (SXM)''. Den: ''Women's Studies International Forum, 43'', 5-12 *F. E. Guadeloupe (2015, september 10). ''The New Black Peter is the Refugee washing up on the shores of Fortress Europe''.<ref>{{Cite web|title = The New Black Peter is the Refugee washing up on the shores of Fortress Europe|url = http://sxmislandtime.com/index.php/front-page-headliners/34071-the-new-black-peter-is-the-refugee-washing-up-on-the-shores-of-fortress-europe.html|website = sxmislandtime.com|access-date = 2015-11-24|archive-date = 2015-11-25|archive-url = https://web.archive.org/web/20151125121956/http://sxmislandtime.com/index.php/front-page-headliners/34071-the-new-black-peter-is-the-refugee-washing-up-on-the-shores-of-fortress-europe.html|url-status = }}</ref> ''Sint Maarten Island Times'' {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Guadeloupe, Francio}} [[:Kategoria:Hende]] [[:Kategoria:Karibe Hulandes]] [[:Kategoria:Aruba]] ------------ Guadeloupe a traha na diferente universidatnan grandi na Hulanda i ta afiliá komo investigador senior na Koninklijk Instituut voor Taal-, Land- en Volkenkunde (KITLV). El a ser tambe profesor i investigador na Universiteit van Amsterdam. Entre 2013 i 2017 (aproksimadamente) el a sirbi komo presidente di University of St. Martin (USM) na Philipsburg, Sint Maarten. Su periodo komo presidente a termina despues di hurakan Irma (2017), ku a forsa e sera temporariamente e institushon. Su investigashon ta konsentrá riba: Nocionnan popular di pertenensia nashonal Diversidat kultural i identidat religioso Influensia di kapital global i rasismo kolonial Representashon di berdat den medio di komunikashon El a hasi investigashon den Sint Maarten/Saint Martin, Kòrsou, Aruba, Saba, Sint Eustatius, Brasil i Hulanda. Un di su obranan mas konosí ta: Chanting Down the New Jerusalem: Calypso, Christianity, and Capitalism in the Caribbean (University of California Press, 2009) Aktualmente, su investigashon ta inkluí estudio riba reto klimátiko den e Karibe Hulandes, ku un enfoke riba kultura popular i herensia kultural. Leerstoel di Reino-relashonnan Na mei 2024, Ministerio di Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) di Hulanda a anunsia e establishemento di dos nobo leerstoelnan pa estudio di Reino-relashonnan. Universiteit Leiden i KITLV/Universiteit van Amsterdam a wòrdu selekshoná komo institushonnan anfitrion. Dr. Francio Guadeloupe a wòrdu nombrá komo titular di e leerstoel Publieke Antropologie van Koninkrijksrelaties pa KNAW/KITLV/UvA.[4] E nombramentu aki a wòrdu aprobá pa e Consehonan di Bestur di e universidatnan involukrá. Na 12 di mart 2026 el a aseptá ofisialmente e leerstoel ku un diskurso inaugural. ------------ * Guadeloupe, former dean of the University of St. Martin (USM), * Francio Guadeloupe is a senior researcher and staff member of the KITLV. A Social & Cultural Anthropologist by training, Dr. Guadeloupe has worked at all the major universities in the Netherlands. He served for four years as the President of the University of St. Martin (USM), until hurricane Irma led to the temporary closure of the institution on the bi-national island of Sint Maarten and Saint Martin. He is currently the chair of the project ‘Island(er)s at the Helm: Co-creating research on sustainable and inclusive solutions for social adaptation to climate challenges in the (Dutch) Caribbean‘. Guadeloupe’s principle areas of research have been on the manner in which popular understandings of national belonging, cultural diversity, religious identity, and mass media constructions of truth, continue to be impacted by colonial racisms and global capital. He has pursued these interests in his research and publications on social processes on the bi-national island of Saint Martin & Sint Maarten (St. Martin), Curaçao, Aruba, Saba, Sint Eustatius, Brazil, and the Netherlands. He is the author of the monograph, Chanting Down the New Jerusalem: Calypso, Christianity, and Capitalism in the Caribbean (University of California Press, 2009). Dr. Guadeloupe is currently embarking on a study of climate challenges in the (Dutch)Caribbean from a popular culture and cultural heritage perspective. Francio Guadeloupe (Aruba, 1971) kwam op zijn achttiende van de Antillen naar Nederland. Hij werkte als opbouwwerker en studeerde culturele antropologie en ontwikkelingsstudies in Nijmegen en Amsterdam. Als antropoloog is hij momenteel verbonden aan de Universiteit van Amsterdam. Ministerie van BZK vestigt 2 nieuwe leerstoelen voor het Koninkrijk Nieuwsbericht | 23-05-2024 | 16:19 Het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) vestigt 2 nieuwe leerstoelen voor het Koninkrijk. Er komt een leerstoel politicologie/bestuurskunde en een leerstoel antropologie/sociologie. De Universiteit Leiden en de Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen (KNAW), Koninklijk Instituut voor Taal-, Land- en Volkenkunde (KITLV), in samenwerking met de Universiteit van Amsterdam (UvA), zijn geselecteerd als vestigingsplaatsen voor de leerstoelen. De Universiteit Leiden zal de leerstoel politicologie/bestuurskunde bekleden en KITLV/UvA de leerstoel antropologie/sociologie.<ref>https://www.rijksoverheid.nl/actueel/nieuws/2024/05/23/ministerie-van-bzk-vestigt-twee-nieuwe-leerstoelen-voor-het-koninkrijk</ref> Leerstoelhouders De Colleges van Bestuur van de UvA en de Universiteit Leiden hebben het voorstel tot de benoeming van hun kandidaat goedgekeurd. Sociaal en cultureel antropoloog, onderzoeker dr. Francio Guadeloupe wordt de leerstoelhouder Publieke Antropologie van Koninkrijksrelaties voor de KNAW/KITLV/UvA. Dr. Wouter Veenendaal, universitair hoofddocent Vergelijkende politicologie bij het Instituut Politieke Wetenschap van de Universiteit Leiden, wordt leerstoelhouder Democratische Vertegenwoordiging in het Koninkrijk voor de Universiteit Leiden. Hij zal bij het KITLV in Leiden worden gedetacheerd. * [https://www.thepeoplestribunesxm.com/articles/francio-guadeloupe-officially-accepts-chair-of-kingdom-relations-with-inaugural-lecture-on-march-12 Francio Guadeloupe officially accepts chair of Kingdom Relations with inaugural lecture on March 12], The people's Tribune (18 di februari 2026). {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Guadeloupe, Francio}} [[:kategoria:Hende]] [[:Kategoria:Karibe Hulandes]] ---------------- {{Variante|c}} {{Databox}} [[File:0100-Hoofdgebouw-Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid 1898.tif|thumb|Edifisio prinsipal di e Eksposishon]] [[File:De vrouw in Nederlandsch Westindië (1898) (IA BNADIGKOSTBARE179).pdf|thumb|De Vrouw in Nederlandsch Westindië. Uitgegeven vanwege de Westindische Rubriekcommissie van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid. Bijeenverzameld door jhr. L.C. van Panhuijs.]] [[File:0119-Poppen in klederdrachten-Nationale tentoonstelling van Vrouwenarbeid 1898.tif|thumb|Popchinan ekshibí di Surnam i Antias den ekshibishon]] [[File:Sassa, Mulatsche vrouw-Nationale Tentoonstelling Vrouwenarbeid 1898-4681-cropped.tif|thumb|Muhe mulato di Surnam na ekshibishon]] '''''De Vrouw in Nederlandsch West-Indie''''' ta un publikashon na [[hulandes]] di 1898, kompilá pa Louis Constant van Panhuys, i publiká na okashon di e ''Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid'' (Eksposishon Nashonal di Trabou di Hende Muhé) di 1898 na [[Den Haag]]. E publikashon tabatin komo meta pa informá e públiko hulandes, i hende muhé en partikular, tokante e bida, trabou, i posishon sosial di hende muhé den e [[kolonia]]nan karibense, partikularmente [[Sürnam]] i [[Kòrsou i Dependensianan|Kòrsou]]. == Konteksto == E tomo a wòrdu publiká pa e komishon di Sekshon Antias, parti di e organisacion di e Eksposishon Nashonal di Trabou di Hende Muhé. E eksposishon aki tabata tin komo meta pa hasi labor di hende muhé visibel i pone enfasis riba nan kontribushon sosial, tantu na [[Hulanda]] komo den su kolonianan ultramar. Editor di e buki tabata L.C. van Panhuys (1869-1949), un alkalde hulandes i funshonario na Departamento di Kolonianan, kende a kompilá e diferente kontribushon i sketchnan. E publikashon a sirbi tantu komo un rekurso informativo komo un rekordatorio duradero di e partisipashon di Antias den e eksposishon. E terminologia i deskripshonnan den ''De Vrouw in Nederlandsch West-Indie'' ta reflehá e perspektiva kolonial i etnográfiko di fin di [[siglo 19|siglo diesnuebe]]. Konsepto i karakterisashonnan di gruponan di poblashon i ròlnan di género ta wòrdu konsiderá antikuá òf problemátiko den historiografia kontemporáneo. E artíkulo aki ta usa e terminologia aki solamente pa ilustrá e fuente original. -- '''Muhénan na Antillas Hulandes''' a wòrdu publiká pa e Komité di Sekshon di Indianan Oksidental komo parti di e Eksposishon Nashonal di Trabou di Hende Muhé na Den Haag na 1898. E publikashon su propósito tabata pa informá hende muhé na Hulanda tokante e bida, trabou, i posishon sosial di hende muhé den e kolonianan di India Oksidental Hulandes, partikularmente Surinaçao. E kompilashon i edishon di e kolekshon tabata kompletamente responsabilidat di Louis Constant van Panhuys, kende a trese huntu vários kontribushon i sketch den un solo obra amplio. Aunke a institui subcomisionnan na Surinam y Curaçao pa sostene e exposicion localmente y colecta materialnan, e contenido y structura di e coleccion ta completamente responsabilidad di Van Panhuys. E subkomishonnan asina a hunga un ròl organisatorio i ta prinsipalmente di importansia kontekstual pa e kuadro institushonal di e publikashon. --- == Kontenido == E buki ta konsistí di vários kapítulo temátiko. E kapítulo di apertura ta duna konseho práktiko pa hende muhé [[Oropa|oropeo]] ku saliendo for di Hulanda kier establesé nan mes den e kolonianan di Karibe. E ta trata kondishonnan di bida, tareanan di kas i etiketa sosial. E siguiente kapítulonan ta ofresé un deskripshon general di e teritorio, [[poblashon]] i kultura di Sürnam i e islanan di Karibe denter di e imperio kolonial hulandes. Tambe e buki ta kontené datonan estadístiko riba enseñansa na Sürnam. Por ehèmpel, e ta menshoná ku na 1896 e kolonia tabatin 54 skol ku 7.139 studiante, inkluyendo 3.453 mucha muhé. Tambe ta pone atenshon na introdukshon di enseñansa obligatorio na 1877 i na inisiativanan manera e banko di spar pa skol, ku a keda introdusí na 1882. === Hende muhé den e kolonianan === Mayoria di e volúmen ta dediká na e posishon i aktividatnan di hende muhé. Lo siguiente ta wòrdu deskribí susesivamente: * hende muhé di poblashonnan urbano i rural na Sürnam; * hende muhé referí na nan den e publikashon komo Bush Negresses (awendia referí na nan komo hende muhé Maroon); * hende muhé di komunidatnan indígena. E outornan ta deskribí práktikanan di kuido, kriansa di yu, nutrishon i trabou, inkluyendo agrikultura, trabou di kas i komersio. Tambe nan a trata profesionnan di hende muhé manera edukadó, enfermero, labado di paña, komersiante, i portero. == Resepshon == E publikashon a risibí resensianan positivo den prensa hulandes na 1898. Artíkulonan den korant a elogiá e obra komo informativo i aksesibel i a enfatisá ku e tabata kontené detayenan ku tabata poko konosí bou di e públiko hulandes. E revisornan a konsiderá e kolekshon un kontribushon eksitoso na e ophetivonan di e eksposishon, esta oumentá konosementu tokante labor di hende muhé i kompromiso sosial, inkluso pafor di Hulanda. == Signifikado == E publikashon ta wòrdu konsiderá un dokumento kultural i sosial oportuno. E ta ofresé bista riba puntonan di bista kolonial riba hende muhé, trabou i kuido, i ta konstituí un fuente balioso pa investigashon riba relashonnan di género kolonial, práktikanan di kriansa i formanan di organisashon sosial di antaño na Sürnam i Kòrsou. [[:Kategoria:Karibe Hulandes]] [[:Kategoria:Historia]] ----- '''De Vrouw in Nederlandsch West-Indie''' was een boekuitgave bestemd voor [[Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid 1898|Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid]] in 1898, en welk inhoud bijeenverzameld werd door [[Louis Constant van Panhuys]]. == Achtergrond == De vrouw in Nederlandsch West-Indië, uitgegeven van wege de West-Indische Rubriek-commissie van de [[Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid 1898|Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid]], bijeenverzameld door jhr. L. C. van Panhuys. De West-Indische Rubriekcommissie van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid heeft een boekje uitgegeven, getiteld „De vrouw in Nederlandsch West-Indië”. Dit werkje, dat een heel aardig denkbeeld geeft van het leven en werken der vrouwen in de beide koloniën Suriname en Curacao, bestaat uit verscheidene schetsen, die bijeenverzameld zijn door jhr. L. C. van Panhuys. Het doel der uitgave is de belangstelling in onze schoone West-Indische koloniën aan te wakkeren en de vrouwen, speciaal die betrekking hebben met West-Indië, op te wekken tot betere kennismaking met alles wat land en volk der koloniën betreft, terwijl het tevens een blijvende herinnering is aan het doel der tentoonstelling. == Inhoud == In het eerste hoofdstuk wordt aan Europese dames die uit het moederland naar de West vertrekken, adviezen verstrekt, terwijl het tweede en derde hoofdstuk een beschrijving wordt gegeven van land en volk van Suriname en de verschillende Caribische eilanden. In het overig gedeelte van het werkje wordt speciaal gehandeld over de aard, de positie en de werkzaamheden van vrouwen. Achtereenvolgens krijgen we een schets van de vrouw uit het volk in Suriname, de bosnegerin en de Indiaanse vrouw. {{Appendix}} ''De Vrouw in Nederlandsch West‑Indië'' is een bundel uitgegeven ter gelegenheid van de [[Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid]], welke in 1898 in [[Den Haag]] plaatsvond. De bundel werd samengesteld door jhr. L. C. van Panhuys namens de West‑Indische Rubriekcommissie. De publicatie had een tweeledige doel: enerzijds de belangstelling van vrouwen in Nederland te wekken en te stimuleren voor de koloniën Suriname en Curaçao, en anderzijds als een blijvende herinnering aan de expositie zelf. ==Achtergrond== Samenkomst en doel De bundel is uitgegeven door de West-Indische Rubriekcommissie, onderdeel van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid. De redactie vond plaats onder auspiciën van jhr. L. C. van Panhuys. Doelstelling: *Vrouwen uit Nederland kennis laten maken met het leven en werk van vrouwen in de West-Indische koloniën. *Een blijvende aandenken bieden aan het thema-onderdeel van de tentoonstelling. 📝 Inhoud Hoofddeel I Adviezen voor Europese vrouwen die overwegen naar de koloniën te verhuizen. Hoofddeel II & III Algemeen beeld van land, cultuur en bevolking in Suriname en diverse Caribische eilanden. Specifieke portretten van vrouwen uit de koloniën De Surinaamse ‘bosnegerin’ met details als borstvoeding en traditionele voedingspraktijken. „…zij zoogt haar kind, maar geeft het ook bananenmeelpap (‘gongote’) zodat de baby zich niet meer kan bewegen …” Van Panhuys vergelijkt deze gewoonte met Nederlandse vrouwen die jenever gebruikten om hun baby te kalmeren (p. 32). De Indiaanse vrouw Algemene positie en taken van vrouwen uit de volks- en plattelandsgemeenschappen, waaronder onderwijs, zorg en landbouw. Beroepsleven van vrouwen Vrouwen als onderwijzeressen, verpleegsters en vooral landbouwers — op plantages én eigen gronden. Onderwijs in Suriname (1877 leerplicht, 1896: 54 scholen, 7.139 leerlingen, waaronder 3.453 meisjes). Schoolspaarbank (geïntroduceerd 1882 – populair bij leerlingen). Overige beroepen: wasvrouw, koopvrouw, lastdraagster. ==Belang van de publicatie== Cultureel en sociaal document: biedt unieke, tijdgebonden inkijk in de levens- en arbeidsomstandigheden van vrouwen in koloniaal Suriname en Curaçao. Voorlichting en propaganda: bedoeld om vrouwen uit de metropool te informeren én te werven voor verbinding met de koloniën. Historische bron: waardevol voor onderzoek naar koloniale genderrollen, dagelijkse zorgpraktijken en vroege sociale interventies zoals onderwijs en spaarbanken. ==Suggesties voor afronding== Overweeg nog een kort slot waarin je de publicatie plaatst in zijn tijdgeest (burgerlijke moraal rond 1900, koloniale verhoudingen, rol van georganiseerde vrouwenbewegingen). ----- ==Nabeschouwing== === Het perspectief van de vrouw in West-Indië === Hoewel De vrouw in Nederlandsch West-Indië werd samengesteld door jhr. Louis Constant van Panhuys en gericht was op bezoekers van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid in 1898, biedt het werk ook waardevolle informatie over de beleving van arbeid, zorg en onderwijs vanuit het perspectief van vrouwen in de West-Indische koloniën, met name Suriname en de Nederlandse Antillen. === Zelfstandigheid en arbeidsethos === Vrouwen in de koloniën waren actief in de landbouw, zowel op plantages als op eigen grond. Ze verrichtten zwaar fysiek werk en droegen aanzienlijk bij aan de lokale economie. Volgens het boek schroomden deze vrouwen niet voor het "zwaarste werk" en was hun arbeid van onmiskenbaar belang voor het gezinsinkomen.[1] === Zorg en culturele tradities === De publicatie beschrijft ook moeders en zorgverleners, met onder meer aandacht voor het zogen en voeden van kinderen. Een voorbeeld is de bosnegerin, die naast borstvoeding gebruik maakte van traditionele pap zoals "gongote" om baby's te voeden. Dit gebeurde soms zo intensief dat baby's nauwelijks konden bewegen. Hoewel het lokale gebruik door koloniale autoriteiten werd afgeraden, toont het een zelfstandige vorm van zorg en kennis.[1] === Onderwijs en emancipatie === In Suriname werd al in 1877 leerplicht ingevoerd. Het boek noemt 54 scholen met ruim 7000 leerlingen in 1896, waarvan 3453 meisjes.[1] Vrouwen werkten als onderwijzeres en stimuleerden scholing, waarmee ze een centrale rol speelden in de opvoeding en intellectuele ontwikkeling van de gemeenschap. === Economische diversiteit === West-Indische vrouwen waren niet enkel werkzaam als landbouwers of onderwijzers, maar ook als wasvrouw, koopvrouw, verpleegkundige of draagster. Deze economische veelzijdigheid weerspiegelt hun belangrijke maatschappelijke rol.[1] Ondanks de paternalistische toon biedt het boek een uniek inkijkje in het leven van vrouwen in de koloniën. Hun arbeid en maatschappelijke betrokkenheid verdienen erkenning als fundamenteel onderdeel van de koloniale geschiedenis. == Bronnen == [1] L.C. van Panhuys, De vrouw in Nederlandsch West-Indië (1898). Uitgegeven door de West-Indische Rubriekcommissie van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid. Digitale versie beschikbaar via Delpher.nl. ---------- ==[[Louis Constant van Panhuys]]<ref>https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB19:000903142:mpeg21:a00008|werk=Dagblad van Zuid-Holland en 's Gravenhage|titel=Wetenschap|datum=19 juli 1898</ref>== [[Bestand:De vrouw in Nederlandsch Westindië (1898) (IA BNADIGKOSTBARE179).pdf|thumb|De Vrouw in Nederlandsch Westindië. Uitgegeven vanwege de Westindische Rubriekcommissie van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid. Bijeenverzameld door jhr. L.C. van Panhuijs.]] De vrouw in Nederlandsch West-Indië, uitgegeven van wege de West-Indische Rubriek-commissie van de [[Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid 1898|Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid]], bijeenverzameld door jhr. L. C. vanPanhuys. De West-Indische Rubriekcommissie van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid heeft een boekje uitgegeven, getiteld „De vrouw in Nederlandsch West-Indië”. Dit werkje, dat een heel aardig denkbeeld geeft van het leven en werken der vrouwen in de beide koloniën Suriname en Curapao, bestaat uit verscheidene schetsen, die bijeenverzameld zijn door jhr. L. C. van Panhuys. Het doel der uitgaveis de belangstelling in onze schoone West-Indische koloniën aan te wakkeren en de vrouwen, speciaal die betrekking hebben met West-Indië, op te wekken tot betere kennismaking met alles wat land en volk der koloniën betreft, terwijl het tevens een blijvende herinnering is aan het doel der tentoonstelling. Het eerste hoofdstuk bevat eenige raadgevingen aan Europeesche dames die naar de West vertrekken, terwijl in het tweede en derde hoofdstuk een beschrijving wordt gegeven van land en volk van Suriname en de verschillende eilanden. In het overig gedeelte van het werkje wordt speciaal gehandeld over den aard, de positie en de werkzaamheden der vrouwen. Achtereenvolgens krijgen we een schets van de vrouw uit het volk in Suriname, de boschnegerin en de Indiaansche vrouw. Deze schetsen bevatten bijzonderheden, die stellig weinig of niet bekend zijn. Zoo lezen wij op pag. 32, „de boschnegerin zoogt haar kind altjjd zelf, doch houdt er bovendien nog een eigenaardige voedingsmethode op na, die ook onder de beschaafde negerinnen nog wel in zwang is, hoewel bv. de politie te Paramaribo het tegengaat, het zoogenaamde K e m ti-p i k i e n. Het kind wordt dan namelijk zoo volgegoten met bananenmeelpap (gongote) dat het zich niet meer kan verroeren en het buikje gespannen staat als een trom.” Wat de reden van deze meer dan overdadige spijziging is wordt niet vermeld, we veronderstellen dat het een middel is om de kleinen zoet te houden, zooals in ons vaderland sommige vrouwen uit ’t volk hun zuigelingen wel stil houden met een teugje jenever. De laatste hoofdstukken zijn gewijd aan de werkzaamheden der West-Indische vrouwen. De vrouwen aldaar zijn hoofdzakelijk onderwijzeressen, pleegzusters of landbouwsters. De laatstgenoemden zijn natuurlijk het talrijkst. Deze landbouwsters werken op plantages of op hun eigen grondjes en zien niet op tegen het zwaarste werk. Ook aangaande het onderwijs in de WestIndische koloniën bevat het boekje interessante mededeelingen. Reeds in het jaar 1877 is de leerplicht in Suriname ingevoerd. Deze kolonie bezat in December 1896 54 scholen met 7139 leerlingen, waarvan 3453 meisjes. In 1882 heeft men in Suriname een schoolspaarbank ingevoerd, waarvan een druk gebruik wordt gemaakt. Behalve door de reeds genoemde beroepen voorzien de vrouwen in haar onderhoud als waschvrouw, koopvrouw, lastdraagster enz. Wij hopen, dat het boekje in veler handen moge komen en dat het moge bijdragen om de kennis te vermeerderen van onze, bij het publiek nog zoo weinig bekende West-Indische koloniën en vooral dat de vrouwen ook hier haar zegenrijken invloed zullen doen gelden en meewerken tot den bloei van deze schoone gewesten. {{Appendix}} [[:Kategoria:Karibe Hulandes]] ------------ {{Variante|c}} {{Databox}} '''Ocho dia''' ta un antiguo rito di luto na Aruba, Kòrsou i Boneiru, ku ta sostene famia i amigunan di defuntu den nan proseso di luto. Tabatin un tempu na Kòrsou i Boneiru ku e defuntunan tabata wòrdu rekordá no solamente ku un Misa, pero ku ocho dia di orashon, kanto, kuenta, i komunion. Pa ocho dia, e komunidat a reuní — no solamente pa yora, pero pa ofresé sosten. Famia i amigunan a wòrdu sostené den nan proseso di luto: ku orashon, kantika, rekuerdo i brasa, e alma di e defuntu tambe a wòrdu eskoltá pa e bida despues di morto. E ritual aki tabata wòrdu yamá Ocho Día. Despues cu dera e defunto ta cuminsa cu e “ocho dia”. Esaki ta un periodo di luto di ocho dia, durante cua esnan cu a keda den luto ta reuni diariamente. Bou di guia di un intersesor, ta hasi orashon pa e defuntu i su sernan kerí. Un sirbishi di konmemorashon ta wòrdu tené 40 dia despues di e morto, i tambe anualmente riba e aniversario di e morto. Den Iglesia Catolico Romano, ademas di e dia di recuerdo anual aki, e famia por pidi un misa mensual pa e defunto.<ref>[https://www.rememberme.nl/inspiratie/blogs-van-judith-sandriman/rituelen-bij-een-begrafenis-op-curacao Rituelen bij een begrafenis op Curaçao]</ref> De negendenacht (novena= Ninth Night) ceremonie op Jamaica toont overigens inderdaad overeenkomst met de curacaose "ocho dia".<ref><ref></ref>VOLKSKUNDE. "Amigoe". Curaçao, 05-09-1980, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 19-12-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010640155:mpeg21:p017</ref> --- Er was een tijd op Curaçao en Bonaire waarin de overledene niet alleen werd herdacht met een mis, maar met acht dagen van gebed, zang, verhalen en verbondenheid. Acht dagen lang kwam de gemeenschap bijeen—niet alleen om te rouwen, maar om te begeleiden. De familie en vrienden werden ondersteund in hun rouwproces: met gebed, zang, herinnering, en omarming werd ook de ziel van de overledene begeleid naar het hiernamaals. Dat ritueel heette Ocho Día. Dit ritueel, ontstaan uit de ontmoeting tussen Afrikaanse spirituele tradities en het katholieke geloof, was veel meer dan folklore. Het was een daad van geestelijke zeggenschap. Wat de kerk niet kon bieden, gaf de gemeenschap zichzelf: troost, structuur, en een plek voor de ziel om haar weg te vinden. De Ocho Día, met haar gezangen in een vermenging van Papiaments en Latijn, de overdracht van culturele identiteit via verhalen over West-Afrikaanse mythische figuren zoals de spin Nanzi, gezongen litanieën, een eigen vormgegeven liturgie van gebeden, en het kantelen van het altaar op de achtste dag (Ocho di Yukán)—dat was hun manier om trouw te blijven aan hun wortels én aan hun geloof. Vandaag de dag is dit ritueel vrijwel verdwenen. Al twintig jaar is er geen gedocumenteerde viering meer. Uitvaarten worden nu tot in de puntjes geregisseerd door begrafenisondernemers, naar Europees model. In tegenstelling tot vroeger, waar een uitvaart veel meer was dan een kort moment van condoleren of een drive-thru, of het volgen van de dienst via een YouTube-link, is afscheid nemen verarmd tot een haastig en afstandelijk ritueel. De zinsnede “geen rouwbeklag aan huis” klinkt inmiddels als een mantra in overlijdensberichten. ------- Bob Harms: De ocho dia, een rouwritueel van acht dagen op Aruba, Bonaire en Curaçao, was veel meer dan alleen een religieuze bijeenkomst. Het was een levendig sociaal evenement, doordrenkt van culturele tradities die hun oorsprong vinden in West-Afrika en de diaspora. Ondanks pogingen van de Rooms-Katholieke Kerk om deze ‘afwijkende’ gebruiken te onderdrukken, hield de gemeenschap stand en gaf het rouwproces zo een unieke, eigen invulling. Tijdens dit achtdaagse ritueel nam een voorzanger, de resadó, de leiding. Hij zong litanieën, een mix van Papiaments en Latijn. De aanwezigen zongen mee met de kantikanan di Ocho Dia, liederen speciaal voor dit ritueel, en de kantikanan di Dum Ve, verbasterde Gregoriaanse gebedsliederen. Ook op de laatste ochtend, wanneer het altaar werd afgebroken, werden er speciale liederen gezongen, de kantikanan di Jukán. ---- Na de uitvaart is er een rouwperiode die acht dagen duurt. In deze dagen worden er litanieën (gebeden) voorgelezen door een vrouw die ouder is dan 50. Ze vraagt God om de overledene onder zijn hoede te nemen en de nabestaanden te troosten. Tijdens deze ‘ocho dia’ geven naasten en familie alle ruimte aan hun emoties. Vooral op de achtste dag nemen ze de tijd om na te praten over de dingen die de overledene heeft gezegd en hoe hij of zij zich heeft voorbereid op de dood. De ramen worden opengezet zodat de geest kan vertrekken. ---- Het is een perfect voorbeeld van ''syncretisme'': het samenvoegen van verschillende culturele en religieuze elementen. Hoewel de periode van acht dagen ook in het christendom voorkomt (denk aan de besnijdenis van Jezus na 8 dagen), is de uitwerking (de ceremonies, muziek, dans) sterk beïnvloed door de Afrikaanse wortels en de 'survival' van voorouderlijke tradities na de slavernij, steltDBNL - Digitale Bibliotheek voor de Nederlandse Letteren. {{Appendix}} --------------- {{Databox}} [[File:General Official Minimum Wage by Territory as of February 2023 in US Dollars (2).png|thumb|300px|Mapa di salario minimo segun teritorio na februari 2023 den USD]] E '''salario mínimo''' ta e montante mas abou ku un dunadó di trabou ta legalmente obligá di paga un empleado. Un salario mínimo por wòrdu ekspresá komo un salario pa ora, pa luna òf pa siman. Semper e ta wòrdu ekspresá komo un salario brutu, ekskluyendo belasting i kontribushonnan di seguro sosial. Dentro di Union Europeo, 22 di e 27 estadonan miembro tin un salario minimo. E sinku paisnan di UE ku no tin un salario mínimo ta Austria, Dinamarka, Finlandia, Suesia i Italia. E paisnan aki, inkluyendo Noruega i Suisa, ta laga e fiho di salario mínimo na organisashonnan di dunadó di trabou i empleado. es.wiki: Salario mínimo, salario mínimo, òf salario mínimo ta e montante mínimo di remunerashon ku un dunadó di trabou ta obligá pa lei pa paga su empleadonan pa e trabou ku nan a hasi durante un periodo determiná. E suma aki no por wordo baha ni pa acuerdo colectivo ni individual. Un salario mínimo ta eksistí den mas ku 90% di e estadonan miembro di e Organisashon Internashonal di Trabou (ILO).[1] E regulashon aki a wòrdu establesé pa promé biaha na Australia i New Zealand den siglo 19.[2] Kada pais tipikamente ta establesé e normanan legal ku ta regulá e salario mínimo i e mekanismonan pa determiná su montante periodikamente, normalmente anualmente. Regulashonnan di salario mínimo, ku nan diferensianan, ta presente den kasi tur pais rònt mundu, i nan ophetivo, eksplísito òf nò, ta pa redusí desigualdat di salario. Den añanan resien, vários pais a reformá nan polítika di salario mínimo komo kontesta na e oumento di kosto di bida i preshon sosial pa garantisá un entrada desente. Algun gobièrnu a opta pa konektá e salario mínimo na e konsepto di un “salario di bida,” komprondé komo un salario ku ta kubri e nesesidatnan básiko di un individuo òf famia, inkluyendo kuminda, bibienda, edukashon i kuido di salú. Paisnan manera Alemania,[3] Sur Korea, Chile,[4] i New Zealand a implementá oumentonan signifikante, miéntras ku na Merka tabatin un tendensia pa oumentá e salario mínimo na nivel estatal i munisipal den ousensia di konsenso federal. Ademas, organisashonnan manera Organisashon Internashonal di Trabou (ILO) i Programa di Desaroyo di Nashonnan Uni (UNDP) a promové kuadro pa evaluá e impakto di e salario mínimo riba redukshon di pobresa i desigualdat, resaltando e importansia di ahusta e montantenan aki periodikamente i segun kriterionan ekonómiko i sosial. Salario mínimo, salario mínimo, òf salario mínimo ta e montante mínimo di remunerashon ku un dunadó di trabou ta obligá pa lei pa paga su empleadonan pa e trabou ku nan a hasi durante un periodo determiná. E suma aki no por wordo baha ni pa acuerdo colectivo ni individual. Un salario mínimo ta eksistí den mas ku 90% di e estadonan miembro di e Organisashon Internashonal di Trabou (ILO).[1] == Caribe Hulandes == * 1947 - invoering Loonregeling 1946 (P.B. 1947, no. 2), * 1972 - Landsverordening minimumlonen (P.B. 1972, no. 110) 1 oktober 1972 e Ordenansa Salario Minimo a drenta na vigor na Antias Hulandes.<ref>Advertentie. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 30-09-1972, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 03-09-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010461412:mpeg21:p006</ref> {{Appendix}} LANDSVERORDENING van 31 mei 1972 houdende nieuwe regelen inzake minimumlonen Citeertitel Landsverordening minimumlonen Vastgesteld door Gouverneur van de Nederlandse Antillen Onderwerp maatschappelijke zorg en welzijn Eigen onderwerp arbeidsregelgeving Opmerkingen met betrekking tot de regeling Deze verordening vervangt de Loonregeling 1946 (P.B. 1947, no. 2), -------- The minimum wage history in the Dutch Caribbean is tied to the islands' individual statuses, with a significant shift in the Caribbean Netherlands (Bonaire, Sint Eustatius, Saba) towards higher, federally regulated minimum wages starting in the 2010s, aiming for a dignified existence. Other islands, like Aruba, also adjusted their minimum wages in recent years, while the overall trend shows efforts to raise wages to improve socio-economic conditions, though this can create competitive pressure compared to other Caribbean nations. The minimum wage in the Dutch Caribbean is set separately for each island, with the highest recent rates being $1,750 per month in the Caribbean Netherlands (Bonaire, St. Eustatius, and Saba) as of July 1, 2024, and AWG 2,007.05 per month in Aruba as of January 1, 2025. The Caribbean Netherlands' minimum wage is adjusted annually based on the consumer price index. -------------- {{Variante|c}} {{infobox persona| variante =c | nomber = Mary Gertrude Johnson | ofishi = | tata = Peter Hassell | mama = Esther Lovell Johnson }} '''Mary Gertrude Johnson''' (☆ [[1854]] na Zions Hill – † [[1939]] na [[Saba]]), tambe konosí komo ''Mary Gertrude Hassell'', tabata un edukadó prominente i un pionero den promoshon di e arte tradishonal di [[kanchi sabano]] riba e isla di [[Saba]]. El a duna les i popularisá e téknika di obra ku hilo habri, ku despues a bira un di e produkto artístiko i ekonómiko mas importante di e isla. Segun folklorista Eric Eliason, “kisas e ta e persona mas honrá den historia di e isla.”<ref>Eliason, Eric A. (2024). "[https://www.google.nl/books/edition/Handbook_of_Gender_Studies_in_the_Dutch/aBcEEQAAQBAJ?hl=nl&gbpv=1&dq=Mary+Gertrude+Hassell+Johnson&pg=PA524&printsec=frontcover Saba Lace: History, Culture and Art]", in: ''Handbook of Gender Studies in the Dutch Caribbean'', p. 522-534, citaat op p. 524.</ref> == Biografia == Mary Gertrude Johnson a nase na Zions Hill (den e tempu ei konosí komo Hell’s Gate) komo yu muhé di Esther Lovell Johnson i Peter Hassell. Su famia tabatin un posishon respetá den komunidat i su mayornan tabatin medio finansiero sufisiente pa mand’é pa estudio na [[Caracas]], [[Venezuela]] na komienso di añanan 1870. Pa un periodo Johnson a biba den un internado katóliko, kaminda soeurnan di e konvento tabata duna enseñansa, inkluso na manera tradishonal.<ref>A unique form of needlework: “Saba Lace”— A time honored craft by Will Johnson. "Amigoe". Curaçao, 20-12-1985, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 31-07-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643321:mpeg21:p068</ref> Durante su estadia na Venezuela, el a siña for di e yu muhénan di e elite venezolano kon pa traha obra ku hilo habri den estilo ajour, ku despues a bira konosí na Saba komo kanchi spaño.<ref>https://thesabaislander.com/2021/02/06/the-chronological-history-of-saba/ The Chronological History of Saba], Saba Islander (2 di yuni 2021)</ref> <ref name=":0">Eliason, Eric A. (2024). "[https://www.google.nl/books/edition/Handbook_of_Gender_Studies_in_the_Dutch/aBcEEQAAQBAJ?hl=nl&gbpv=1&dq=Mary+Gertrude+Hassell+Johnson&pg=PA524&printsec=frontcover Saba Lace: History, Culture and Art]", in: Handbook of Gender Studies in the Dutch Caribbean, p. 522-534</ref> E téknika aki lo bira e base pa e desaroyo di e arte di kanchi sabano, un forma di arte tekstil úniko pa Saba.<ref name=":1">{{Citeer boek |titel=Caribbean Women and Their Art: An Encyclopedia |achternaam=Snodgrass |voornaam=Mary Ellen |url=https://www.google.nl/books/edition/Caribbean_Women_and_Their_Art/4tCwDwAAQBAJ?hl=nl&gbpv=1&dq=Mary+Gertrude+Hassell+Johnson&pg=PA89&printsec=frontcover |datum=2019 |pagina=89-90}}</ref><ref>{{Citeer web |url=https://caribvibetv.com/learning-about-saba-lace-spiced-rum/ |titel=The Art of Saba Lace & Flavor of Spiced Rum: Saba’s Heritage |bezochtdatum=2025-07-20 |werk=Caribbean Vibrations}}</ref> Despues di a kompletá su estudio, Johnson a regresá Saba. Einan el a kasa ku James Benjamin Johnson i a kuminsá duna les na e skol katóliko lokal. E pareha a establesé nan mes na Windwardside. Inisialmente, el a sigui ku trahamentu di kanchi komo un hòbi, dunando les na algun amigu i miembro di famia, pero pronto el a kuminsá plama riba henter e isla. Gradualmente ela kuminsá duna lès, i patronchinan spesífiko pa e isla a wòrdu kreá, yamá na nòmber di nan kreadornan, manera Imelda, Sylvia i Laurentina.<ref name=":0" /><ref name=":1" /> Ku e establesementu di un servisio postal konfiabel entre Saba i mundo eksterno na 1884, e posibilidat pa bende kanchi via pòst a habri un fuente nobo di ingreso pa hopi famianan. Pa tempu di Prome Guera Mundial, un di kada dies habitante tabata inbolbí den produkshon òf benta di kanchi sabano. Den e añanan 1920, ta kalkulá ku entre 30% i 40% di PIB di Saba tabata generá for di kanchi, un kontribushon sin igual pa un isla chikí.<ref name=":0" /><ref name=":1" /> Mary Gertrude Johnson a fayesé na 1939 na edat di 85 aña. Su legado sigui biba den arte, ekonomía i identidat kultural di Saba. == Homenahe == Na 1996, su aporte a wòrdu rekonosé ku un stampia postal di Antias Hulandes, ku ta mustra un imagen di dje ku un obra di kanchi na banda robes. E stampia tabata parti di un seri dediká na figuranan antiano prominente.<ref>{{Citeer web |url=https://touchstamps.com/Stamp/Details/160215/mary-gertrude-johnson-hassel-1853-1939 |titel=Stamp: Mary Gertrude Johnson Hassel (1853-1939) (Netherlands Antilles 1996) |bezochtdatum=2025-07-20 |werk=Touch Stamps}}</ref> == Mira tambe == * [[Kanchi sabano]] {{Appendix}} {{Defaultsort:Johnson, Mary Gertrude}} [[:Kategoria:Saba]] ------------ * na un Skol di Konbento. Einan ela siña kon pa traha e hilo dibuhá for di e yu muhénan di Venezolanonan elite, i a introdusí e arte na Saba kaminda e ta konosí generalmente komo obra spañó.<ref>https://thesabaislander.com/2021/02/06/the-chronological-history-of-saba/ The Chronological History of Saba], Saba Islander (2 di yuni 2021)</ref> * the past, drawn lace embroidery often produced larger pieces in the form of tablecloths, curtains, drapes, etc. Today, these larger ana more expensive items are no longer in demand and the intricate patterns of drawn lace are being used in a more decorative manner on various items of women’s and household ware such as shawls, skirts, blouses, handbags, hand¬ kerchiefs, napkins and other cloths. <ref>[https://archive.org/details/BNA-DIG-ANTILLENREVIEW-1981-08/page/n33/mode/1up?q=saban+lace&view=theater Handcraft: an industry of growing importance]Antillean Review, vol. 1 nr. 5, augustus/september 1981</ref> * Perhaps this is the reason the craft is popularly known as "Spanish work" on Saba. In 1884, the wives and daughters of Saba's seafaring men began working in earnest. In that year regular mail service connected the five-squaremile island to the outside world for the first time, thereby establising the possibility of a mailorder cottage industry. By 1898, Saba's lacemakers had become so adept that a Miss Florence Every entered an exhibition of women's handicrafts in The Hague, The Netherlands, where she received an honorable mention. Six years later, a Saban was awarded first prize in a competition in Copenhagen, Denmark, and was invited by the Danish government to spend four months in the Scandinavian country. Little by little, the industrious Saban women began exporting their delicate work, primarly to customers in the United States. The method by which they obtained the names of potential clients illustrates typical Saban ingenuity. Lacemakers would copy the addresses of American companies from the boxes of merchandise that were sent to the island. They would then dispatch a letter explaining their craft and their prices to the firm, hoping to have some sympathetic manager post the missive on the company bulletin board or mention it in the company newsletter. Their efforts were surprisingly successful. By 1928, nearly 25,000 guilders worth of needlework was being exported.<ref>A unique form of needlework: “Saba Lace”— A time honored craft by Will Johnson. "Amigoe". Curaçao, 20-12-1985, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 31-07-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643321:mpeg21:p068</ref> Naturally, clients' addresses were closely-guarded secrets. Who betide anyone who "stole" an address or who wrote "bad things" about a competing lacemaker. Many families were not on speaking terms for years, owing to some real or imagined breaking of this unwritten law. In turn, many company officials wrote to Saba's Vice-Lieutenant Governor inquiring into the financial status of the women soliciting business from the companies' employees. As tactfully as possible, the administrator would reply that the ladies could stand "some help", even though some of the lacemakers were among the most affluent residents of the tiny island. When the Great Depression spread economic havoc throughout the United States in the early 19305, demand for "Saba Lace" plunged alarmingly. Committees were formed on the island to promote the "industry". Unfortunately, nothing seemed to help. It was only with the increase of tourism to the island that "Saba Lace" flourished once again. An airfield was finally constructed on the mountainous terrain in 1963 and the island became a favorite with travelers searching for an unusual daytrip from nearby St. Maarten of for longer stays in a serence and unspoiled Caribbean atmosphere. In 1984, 15,000 tourists visited, departing with approximately $100,000 worth of delicate, handmade lacework. Thus, after more than a century, a handcraft learned by a young Saban girl in the quiet cloisters of a Caracas convent still provides a means of survival for many families on the tiny island of Saba. ------------- {{Infobox artista|variante|c | nomber = Sheila Payne }} '''Sheila Payne''' (☆ 1961 na [[Kòrsou]]) ta un aktris i kontadó di kuento di [[Kòrsou]] i un defensor di preservashon di Papiamentu.[1] Sheila Payne a nase i lanta na Kòrsou, den un famia originalmente di [[Sint Kitts (isla)|Saint Kitts]]. Su interes i amor pa kontamentu di kuenta a bini di su tata. Komo un studiante di skol básiko, el a hasi un impreshon sumamente eksitoso di e empresario di músika [[Ángel Job]] (ku e apodo El Gordito de Oro).[2] For di 1980 pa 2000, Payne a biba na [[Hulanda]]. El’a studia matemátika i ekonomia i a tuma un kurso posgrado den desaroyo di karera. Despues di a traha den e ramo ei pa algun tempu, el a bira un aktris ku Jeugdtheater Citadel Groningen. Na Kòrsou, el a traha komo aktris pa teater hubenil i despues a regresá na kontamentu di kuenta.[2] Na 2011, Payne a risibí un nominashon di UNESCO pa su esfuersonan den preservashon di Papiamentu.[2] -------------- {{Variante|c}} {{Databox}} Un '''tragalus''' ([[hulandes]]: ''dakvenster'') ta referi na un bentana chikí ku generalmente ta instalá riba un muraya haltu, tei, òf den un dak di kas. Literalmente, e palabra cu e ta e luga pa laga lus drenta. "tragaluz" via Spaño (traga = bebe, luz = lus) — literalmente, un lugá pa laga lus drenta. un ekstenshon di e superfisie di dak ku ta inkliná, hopi bia ta konsistí di un kuadro di bentana vertikal ku òf sin partinan movibel, dos muraya banda triangular i un tapa, trahá komo un dak plat, siya ?, heup òf pent. Un tragalus por wòrdu instalá mesora durante konstrukshon nobo, pero hopi bia ta wòrdu trahá despues pa haña espasio èkstra, tin bia na e lugá kaminda un skylight ta presente kaba. E kuadro di bentana ta sirbi pa permití lus i airu drenta den e zolder òf kamber di zolder. Un bentana di dormitorio hopi bia ta proveé ​​e espasio èkstra ku espasio pa kabes (espasio pa kabes), ku ta nesesario pa krea un kamber den zolder. Bentana di dormer por wòrdu montá na diferente manera. Tradishonalmente riba e lugá, kaminda e bentana di e dormer ta wòrdu bati riba e dak riba e sitio, loke ta tuma un promedio di 3 pa 4 dia. Tin tambe bentananan prefab. E bentananan prefabriká aki ta wòrdu pre-produsí den un fábrika òf tayer di karpinteria i ta wòrdu montá riba e dak denter di un dia. Bentana di dormer ta traha di vários material. Esaki ta dependé di e estilo arkitektóniko di e kas i e deseonan di e kliente. Bentana prefabriká por lo general ta trahá di palu òf plèstik. Un ekstenshon riba e dak tambe ta wòrdu yamá kuko òf akkenailtje (prinsipalmente na Groningen). {{Appendix}} chatgpt:Den papiamentu, tragalus ta un palabra ku referi na un ventanita chikí ku generalmente ta instalá riba un muraya haltu, tei, òf den un kas di dak. E palabra mes ta bin di Hulandés "tragaluz" via Spaño (traga = bebe, luz = lus) — literalmente, un lugá pa laga lus drenta. ✅ Den konteksto di construccion Hulandés (i Karibe Hulandes), un "tragalus" ta un ventanita, pero den hulandés moderno e palabra ku ta mas relashona ta "dakkapel" òf "dakvenster", ku ta referí mas espesífikamente na un ventan chi subi for di dak, ku ta kreá espasio i lus den un piso haltu. Diferensha: Tragalus = ventanita (simpel, generalmente no sobresalí for di tei). Dakkapel = estruktura di bentana ku sobresalí for di tei pa kreá mas espasio i lus. 🏚️ Tragalus den Karibe Hulandes Sí, tragalus (of ventanitanan den dak) tabata uza den arquitectura tradicional Karibe Hulandes, inklusí: Kas di plantashon (Boneiru, Kòrsou, Aruba) Kas di pueblo (kas di torto, kas di piedra) Fortifikashon (forte) E motibu principal pa usa un tragalus tabata: Laga lus natural drenta (den tempo ku no tabatin mucha bentanan grandi) Mehorá ventilashon (pa saka kalor fo'i kas) Duna un poko di brisa sin perde protekshon kontra tormenta. Ejemplo: Riba kas di plantashon na Kòrsou manera Landhuis Brievengat òf Landhuis Chobolobo, bo por topa ventanitanan haltu riba e dak ku ta sirbi komo tragalus. Na Aruba, na kas antique den Noord i Santa Cruz, bo por wak esemey. 📜 Origen historiko E uso di ventanitanan haltu (tragalus) a bini ku: Influensia di arquitectura kolonyal Hulandés (especialmente siglo 17-18). Adaptashon lokal pa klima tropikal — ventilashon tabata esencial. Manká di material di konstrukshon — un bentana chikí tabata mas fasil pa instala den muraya di torto òf piedra. ✏️ En Resúmen Aspekto Tragalus Dakkapel Definishon Ventanita haltu Bentana sobresaliente for di tei Funshon Lus i ventilashon Lus, ventilashon, espasio Material Hout, piedra, torto Hout, tei, glas Uzo den Karibe Sí, den kas antique Raro, mas den Hulanda [[:Kategoria:Konstrukshon]] -------------- {{Multiple image | total_width = 650 | align = center | caption_align = center | border = | image1 = Government building in Camacuri (Aruba) 17 33 16 604000.jpeg | caption1 = Edificio di Impuesto di [[Aruba]] | image2 = DRCUR-EXT-Resort-4110-TM.jpg | caption2 = Dream Curaçao Resort na [[Willemstad]] | image4 = Emmanuel Catholic Chapel.jpg | caption4 = Kapel Emanuel na [[San Nicolas]] | image3 = Maduro & Curiel's Bank, Willemstad, Curaçao.jpg | caption3 = Edificio di [[Maduro & Curiel's Bank N.V.|MCB]] na Willemstad }} --------------- * [[Florin karibense]] (aanvullen) Siman pasá a tuma lugá e desvelo ofisial di e diseño di e Guilder Karibense, e moneda nobo ku lo ta den sirkulashon na Kòrsou i Sint Maarten entrante 31 di mart 2025. Banko Sentral di Kòrsou i Sint Maarten (CBCS) a presentá e biyetenan i monedanan simultáneamente na ámbos pais.<ref name="deel 1">[https://curacao.nu/de-caribische-gulden-een-stap-richting-economische-stabiliteit-in-2025/ De Caribische Gulden: Een stap richting economische stabiliteit in 2025], curacao.nu (26 di desember 2024)</ref> -- 2025 lo ta e aña di plaka nobo ku introdukshon di e Golder Karibense. E seri nobo di biyete ta inspirá pa e ‘Mundu Bou di Laman’. E parti dilanti di e biyetenan ta mustra e fauna bou di awa colorido di Curaçao y Sint Maarten, como simbolo di e laso entre ambos pais. E diversidat úniko di animalnan marino, segun Banko Sentral, ta un rekordatorio di e poder di koperashon i metanan kompartí, apesar di kada pais su propio identidat. E parti patras di e biyetenan ta deskribí bista históriko i kultural importante di Kòrsou i Sint Maarten. Loke ta spesial di e seri nobo aki ta su diseño: e parti dilanti tin un diseño horizontal tradishonal, miéntras ku e parti patras ta orientá vertikalmente. Ta prome biaha cu biyetenan cu patras vertical ta wordo emiti na Curaçao y Sint Maarten. E seri di florin Karibense ta inkluí sinku biyete di bankero ku e siguiente denominashonnan: 10 Cg, 20 Cg, 50 Cg, 100 Cg i 200 Cg. Cada biyete tin su propio color. 2025 lo ta e aña di plaka nobo ku introdukshon di e Golder Karibense. E seri nobo di biyete ta inspirá pa e ‘Mundu Bou di Laman’. E parti dilanti di e biyetenan ta mustra e fauna bou di awa colorido di Curaçao y Sint Maarten, como simbolo di e laso entre ambos pais. E diversidat úniko di animalnan marino, segun Banko Sentral, ta un rekordatorio di e poder di koperashon i metanan kompartí, apesar di kada pais su propio identidat.<ref name="deel 3">[https://curacao.nu/nieuwe-caribische-gulden-een-ode-aan-de-onderwaterwereld-20g/ Nieuwe Caribische Gulden: een ode aan de onderwaterwereld (20g)], curacao.nu (27 di desember 2024)</ref> E parti patras di e biyetenan ta deskribí bista históriko i kultural importante di Kòrsou i Sint Maarten. Loke ta spesial di e seri nobo aki ta su diseño: e parti dilanti tin un diseño horizontal tradishonal, miéntras ku e parti patras ta orientá vertikalmente. Ta prome biaha cu biyetenan cu patras vertical ta wordo emiti na Curaçao y Sint Maarten. E seri di florin Karibense ta inkluí sinku biyete di bankero ku e siguiente denominashonnan: 10 Cg, 20 Cg, 50 Cg, 100 Cg i 200 Cg. Cada biyete tin su propio color. == denominashon di mas chikitu: 10 florin == E biyete di dies florin karibense ta predominantemente hel i tin un imágen di e '''angelfish gris''' na e parti dilanti i e '''faro di Klein Curaçao''' na e parti patras.<ref name="deel 2">[https://curacao.nu/nieuwe-caribischegulden-een-ode-aan-de-onderwaterwereld-10g/ Nieuwe Caribische Gulden: een ode aan de onderwaterwereld (10g)\, curacao.nu (26 di desember 2024)</ref> E angelfish gris por krese te sesenta sentimeter di largura. E espesie aki tin un kurpa den forma di disko ku un kabes relativamente grandi. Angelfish adulto gris ta gris kla ku manchanan pretu tur kaminda, miéntras ku nan kabes ta gris kla ku un boka mas kla ainda. E hóbennan, di otro banda, ta pretu ku sinku strepi hel briante ku ta kore vertikal riba nan kurpa. Hubenilnan ta wòrdu hañá generalmente riba e rif òf den kama di yerba di laman, kaminda nan ta traha na “stashonnan di limpiesa” meskos ku garnachi mas limpi ta hasi, pa deshací di parasito di piská mas grandi. Adultonan por lo general ta habitá rifnan i por wòrdu hañá na profundidatnan te ku trinta meter. E konki reina ta un snèk ku ta biba prinsipalmente den kama di yerba di laman i riba banki di santu i por krese basta grandi. Karakolnan adulto por krese te mas o ménos 35 sentimeter di largura. E karakolnan aki ta herbívoro i ta alimentá nan mes ku material di mata ku ta haña entre e yerba di laman. E conchi reina ta birando mas y mas raro den hopi parti di Caribe pasobra su carni ta wordo considera un delicia y hopi biaha ta wordo haya riba platonan. Ta p’esei tin vários inisiativa pa kria nan den koutiverio pa produkshon di kuminda òf laga nan bai bèk den naturalesa. Kasi no tin ehemplar adulto real ku a sobra den e awanan interior di Kòrsou. Patras == Di dos denominashon: binti florin Cg 20 == E biyete di binti florin Karibense ta predominantemente blou i tin e rayo di águila mancha dilanti i Simpson Bay patras. Cu un envergadura di casi tres meter, e Spotted Eagle Ray ta un di e especienan di rayo mas grandi den nos awanan. E ta wòrdu rekonosé fásilmente pa su fondo skur ku numeroso mancha blanku i un barika kompletamente blanku. E rayonan aki tin un rabo largu i punta ku vários spina venenoso. E rayonan aki ta kome bivalvo, entre otro, i ta buska nan riba fondo di santu. Nan ta koba den santu i tin bia ta zwaai esaki ku nan “alanan”. Tambe nan ta come cangreu, cangreu ermitaño y caracol manera e queen clam. Rayonan di águila mancha ta hopi sosial i hopi bia ta landa den grupo chikí.<ref name="deel 3"/> Yellow Cowries ta '''karakol di laman''' ku ta wòrdu hañá den mayoria di laman tropikal. Den pasado, diferente tipo di cowries tabata hunga un ròl importante den komersio i kultura. Kaska di cowrie tabata wòrdu usá histórikamente komo moneda, partikularmente na China, Afrika, New Guinea i Indonesia. E barkunan di e Kompania di India Oriental Hulandes (VOC) tabata komersia ku kaska di kowrie, spesialmente e “kaska di kaska di plaka” ku tabata representá un balor monetario, i tabata usa nan komo un medio di pago, inkluso pa kumpra hende sklabisá. Awendia nan ta wòrdu apresiá prinsipalmente komo kosnan di kolekshon i ta wòrdu usá den joyas. Karakol tin un dieta hopi spesífiko ku ta varia pa kada espesie. Algun ta karnivoro, algun herbívoro i algun omnívoro. Nan tin un struktura di alimentashon úniko yamá un “radula” den nan boka, ku ta funshoná komo djente, superfisie di yerba i kòrta kuminda.<ref name="deel 3"/> Patras == Di tres denominashon: biyete di 50 Cg == E biyete ta predominantemente bèrdè i tin e '''turtuga di laman bèrdè''' na e parti dilanti i e playa di '''Grote Knip''' na e parti patras.<ref>[https://curacao.nu/nieuwe-caribische-gulden-een-ode-aan-de-onderwaterwereld-50g/ Nieuwe Caribische Gulden: een ode aan de onderwaterwereld (50g)], curacao.nu (28 di desember 2024)</ref> E turtuga bèrdè di laman ta wòrdu hañá den tur laman tropikal i subtropikal na mundu, inkluyendo den Karibe. E turtuga bèrdè di laman ta un herbívoro i ta kome prinsipalmente yerba di laman. E turtuganan ta sòru pa e yerba di laman no krese muchu largu i sofoká su mes. Esaki ta permití e ekosistema di yerba di laman pa mantené su funshonnan mas importante, esta komo un krèsh pa hopi bestia marino. E turtuga di laman bèrdè ta pues un espesie klave ku ta hunga un ròl esensial den tene nos oséanonan saludabel. Turtuga machu nunka no ta regresá tera. E hembranan ta bin tera solamente pa pone webu. Turtuga muhé ta traha vários nèshi pa aña. Turtuga ta protehá i den peliger di ekstinshon rònt mundu. E '''tellin''' faborito. E espesie di karakol bivalvo aki ta wòrdu hañá den henter Karibe, prinsipalmente na profundidatnan di te ku trinta meter. E kaska, ku ta wòrdu trahá dor di e karakolnan mes, por ta basta grandi, algun ta alkansá un diameter di mas o ménos ocho centimeter. E kaska ta di koló krema pa blanku ku randnan un poko haltu i hopi espasiá. E parti paden di e kaska ta hel. E dos mitarnan di e kaska por lo general ta pas bon huntu i hopi bia ta kubri ku alga i otro organismonan, proveyendo un kamuflahe ekselente riba e ref. E espesie aki ta filtrá kuminda for di awa di laman dor di chupa awa aden, filtr’é i despues “spuit afó” awa limpi. Patras Grote Knip Beach. Curaçao ta konosí pa su playanan relativamente chikí skondí den bahianan kómodo. Asta Grote Knip Beach ta situá den un bahia asina. E santu riba e playanan ta konsistí di entre otro e fekalnan di piská ku ta kome alga i otro organismonan marino. Segun ku e piskánan aki ta raspa alga for di piedra di koral i piedra di kalki, nan ta kita pida pida kalki tambe. E material aki despues ta wòrdu ekskretá komo granula chikitu di kalki, ku eventualmente ta akumulá riba playa komo santu blanku debí na akshon di ola. Piská papagai ta entre e espesienan responsabel pa e proseso aki. ------------------- '''Petróleos de Venezuela, SA''' ('''PDVSA''') ta e kompania estatal di [[Venezuela]] riba tereno di petroleo i gas natural. E kompania tin aktividatnan den eksplorashon, produkshon, refinamentu, merkadeo, transporte i eksportashon di petroli, i tambe eksplorashon i produkshon di gas natural. El a kuminsá su operashon na 1976 despues di e nashonalisashon di e industria petrolero di e pais pa dekreto di gobièrnu riba 30 di ougùstùs 1975. Tur akshon di e kompania ta ainda propiedad di gobièrnu di Venezuela, kual pais ta e di sinku eksportadó mas grandi di petroli na mundu. == Reserva i produkshon == Venezuela tin e reservanan di petroleo mas grandi na mundu. Na fin di aña 2020, nan tabata balorá na 304 bion bari, òf 17.5% di e total mundial.<ref name=BPWES21>{{en}} [https://www.bp.com/en/global/corporate/energy-economics/statistical-review-of-world-energy.html BP Statistical Review of World Energy 2021], geraadpleegd op 24 juli 2021</ref> [[Arabia Saudita]] ta na di dos lugá ku un porshon di 17.2%. Un gran parti di e reservanan ta konsistí di zeta viskoso, ku ta wòrdu hañá prinsipalmente kantu di [[Riu Orinoco]]. E zeta aki ta ménos fásil pa saka ku zeta konvenshonal. Ku e reservanan di zeta konosí, e pais por mantené e nivelnan di produkshon aktual pa mas ku 500 aña.<ref name=BPWES21/> Na 2005, produkshon di zeta tabata 3.3 mion bari pa dia (bpd), pero pa 2015 esaki a baha te na 2.6 mion bpd.[2] Debí na mal maneho ekonómiko, no tin sufisiente sèn disponibel pa invertí, loke ta kousa ku produkshon ta baha. E bahada aki a sigui despues di 2015 i na 2020 e produkshon tabata 540.000 bpd.<ref name=BPWES21/> Un tendensia similar ta visibel pa refinamentu. Na 2010, kasi 1 mion bpd tabata wòrdu prosesá diariamente ainda, pero na 2019 esaki a baha te na 123.000 bpd.<ref name=BPWES21/> Reservanan di gas ta muchu mas chikitu na 3% di e total mundial, pero tòg signifikante.<ref name=BPWES21/> Produkshon di gas a keda basta stabil entre 2005 i 2017 i a fluktuá alrededor di 30-40 bion m³ pa aña. Tabatin un bahada fuerte na 2018, ku a sigui na 2019 i 2020. Na 2020, mas o ménos 19 bion m³ a wòrdu produsí.<ref name=BPWES21/> == Historia == E kompania a wòrdu fundá dia 1 di yanüari 1976 despues di e nashonalisashon di e industria petrolero di Venezuela. Na sèptèmber 1986, e kompania merikano Southland a bende mitar di e akshonnan di CITGO na Petróleos de Venezuela. Na 1990, PVDSA a kumpra e sobra akshonnan, birando e úniko doño. Ku e transakshon aki, CITGO a wòrdu sigurá di e suministro di krudo i Venezuela a haña un kanal di benta nobo na [[Estadonan Uni di Amérika|Merka]]. Parsialmente debí na e kaida fuerte den prijs di petroleo desde 2015, PVDSA a topa cu problemanan finansiero. E kompania a risibí un fiansa grandi di Rosneft di [[Rusia]] i a kambio a primintí 49.9% di e akshonnan den CITGO komo fiansa.<ref name=CNNROS>CNN [http://money.cnn.com/2017/04/10/news/economy/russia-us-oil-company-citgo/index.html Russia could soon control a U.S. oil company], 10 di aprel 2017, konsultá 4 di ougùstus 2024</ref> Varios polítiko merikano ta preferá di no mira akshonista ruso den refinerianan merikano.<ref name=CNNROS/> Na 1985, gobièrnu di [[Teritorio insular (Antias Hulandes)|teritorio insular di Kòrsou]], ku a tuma over e [[refineria Isla]] na Kòrsou for di [[Koninklijke Shell|Shell]], a transferí e operashonnan di e kompania pa Petróleos de Venezuela a base di un kontrato di hür di largu plaso.<ref name="CvC">Canon van Curacao [https://canoncuracao.cw/33-vertrek-shell-komst-en-vertrek-pdvsa/ Vertrek van Shell, komst en vertrek PdVSA], geraadpleegd op 21 december 2023</ref> Invershonnan den e refineria a keda atras, loke ta nifiká ku produkshon tabata wòrdu hasí prinsipalmente ku instalashonnan bieu. E problemanan ambiental ku esaki a enserá a kondusí na hopi demanda kontra e refineria òf kontra di gobièrnu.<ref name="CvC"/> E kontrato di hür di PDVSA a kaduká dia 31 di desèmber 2019. Despues di e salida di PDVSA, un bataya legal a tuma luga pa añanan largu entre Kòrsou i Venezuela. Nan dos finalmente a yega na un akuerdo na desèmber 2023. Venezuela lo suministrá zeta pa dies aña ku un balor ekivalente total di US$ 450 mion, ku lo wòrdu usá pa paga e debe di PVDSA.<ref>Antilliaans Dagblad [https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/28793-olie-voor-schuld-pdvsa Olie voor schuld PDVSA, 21 december 2023], konsultá 4 di ougùstus 2024</ref> ï Na yanüari 2019, Merka a imponé sanshonnan kontra PDVSA.<ref name=NOSUSS>NOS [https://nos.nl/artikel/2269551-vs-legt-sancties-op-aan-venezolaanse-staatsoliebedrijf.html VS legt sancties op aan Venezolaanse staatsoliebedrijf, 29 januari 2019], konsultá 4 di ougùstus 2024</ref> E kuentanan bankario di e kompania na Merka a wòrdu kongelá i merikanonan no ta permiti di hasi negoshi ku e kompania mas.<ref name=NOSUSS/> E sanshonnan ta un medida punitivo kontra e maneho di [[Nicolás Maduro|presidente Maduro]]. Zeta ta un fuente importante di entrada pa Venezuela i mas ku 40% di tur eksportashon di zeta ta bai pa Merka.<ref name=NOSUSS/> Na 2016, US$19 bion di e benta total di US$42 bion e aña ei a wòrdu generá na Merka. Na òktober 2023, e sanshonnan petrolero riba Venezuela a wòrdu aliviá.<ref name="NOSUSVEN">NOS [https://nos.nl/artikel/2494593-vs-schort-deel-sancties-venezuela-op-na-afspraken-over-vrije-verkiezingen VS schort deel sancties Venezuela op na afspraken over vrije verkiezingen, 19 oktober 2023], geraadpleegd op 21 december 2023</ref> A yega na un akuerdo entre e gobièrnu di Maduro i partidonan di oposishon bou di kua nan a bai di akuerdo pa tene elekshon den e di dos mitar di [[2024]], ku opservadónan internashonal pa garantisá ku nan ta hustu.<ref name="NOSUSVEN"/> E relahamentu ta nifiká ku Venezuela por determiná un biaha mas pa su mes kuantu zeta e ta eksportá i na kua partidonan.<ref name="NOSUSVEN"/> E akuerdo ta en prinsipio bálido pa seis luna. == Laso ku Karibe Hulandes == (es.wiki} === Aruba === Na 1991, PDVSA a atkerí di Chevron e terminalnan di awa hundu den Laman Karibe den serkania di Aruba.<ref name=terminal > {{cite web |url= http://www.petroleumworld.com/es-napa17061901.htm| title= La triste historia de PDVSA, BORCO y San Eustaquio|date=2017-06-13| author=Sergio Sáez | publisher= Petroleumworld.com}}</ref> Na september 2015, Aruba a firma un memorandum di entendimentu cu Citgo pa sondea e re-apertura di e refineria situá na [[San Nicolas]], Aruba, pará desde 2012 pa e operador Valero Energy ku un kapasidat instalá pa refiná 235.000 bpd. Na septèmber 2016, [[parlamento di Aruba]] a aprobá e outorisashon pa Citgo hür e refineria di San Nicolas pa 25 aña i un inversion aprobá pa PDVSA di 685 miyon dollar. Dia 23 di mei 2018, Korte di Aruba a kita e embargo riba dos kargamento di petroleo for di e tankeronan ''Atlantic Lily'' i ''Grimstad'' ku ConocoPhillips a pidi komo parti di su esfuersonan pa kobra un sentensia di arbitrahe kontra PDVSA.<ref> {{citeer web |url=http://eltiempolatino.com/news/2018/may/23/corte-de-aruba-levanto-embargos-pedidos-por-conoco/| titel=Corte de Aruba levantó embargos pedidos por Conoco contra cargamentos de Citgo |datum=2018-05-23| uitgever=El Tiempo Latino}}</ref> Na febrüari 2019, Citgo a para e remodelashon i modernisashon di e proyecto pa motibu di sanshonnan ekonómiko.<ref>{{citeer web |url= https://www.elperiodicodemonagas.com.ve/site/internacionales/renovacion-en-refineria-de-aruba-parada-por-sanciones/| titel=Renovación en refinería de Aruba parada por sanciones |datum=2019-02-20| uitgever=El periódico de Monagas}}</ref> Segun Promé Minister [[Evelyn Wever-Croes]] “E ta muy probable ku nos lo no sigui ku Citgo pero nos ta evaluando kon nos por sali for di e kontrato sin ningun problema".<ref> {{cite web |url=https://meridadigital.com.ve/alnavio-petroleos-de-venezuela-se-desmorona-y-las-repercusiones-son-globales/| title=Pdvsa se desmorona y las repercusiones son globales|date=2019-06-19| publisher= Alnavio }}</ref> Dia 22 di yüni 2021, e kompania Citgo a disidí di likidá 4 kompania supsidiario ku a keda kreá na 2016 ora ku gobièrnu a firma un kontrato di hür a kambio di rehabilitá e refineria di [[San Nicolas]] pa konvertí krudo èkstra-pisá for di e faha di zeta di [[Orinoco]] den krudo lihé. Mirando e problemanan ku a surgi a kousa di retrasonan di e proyecto na 2019 Citgo a termina su negoshi ku Aruba.<ref>«los lazos de la empresa venezolana con la isla empezaron a resquebrajarse al mismo tiempo que las sanciones financieras» {{citeer web |url= https://www.bancaynegocios.com/citgo-liquido-cuatro-filiales-en-aruba-y-cerro-casi-100-de-sus-negocios-en-la-isla/ | titel= Citgo liquidó cuatro filiales en Aruba y cerró casi 100% de sus negocios en la isla|datum=2021-06-22| uitgever=Bancaynegocios}}</ref> === Boneiru === PDVSA ta doño di e terminal marítimo Bonaire Petroleum Company (Bopec)<ref> {{cite web |url= https://prodavinci.com/que-esta-pasando-con-el-caso-conocophillips-versus-pdvsa/ | title= ¿Qué está pasando con el caso ConocoPhillips versus PDVSA?|date=2018-05-06| publisher= Prodavinci }}</ref> ku e kapasidat pa almasená te ku 12 mion bari di zeta krudo i derivadonan ku ta stratégiko pa eksportashon pa [[China]] i Merka. Na sèptèmber 2010, un kandela den dos di su 23 depósito a obligá gezaghebber di Boneiru pa sera e terminal.<ref>{{cita web | url= https://lta.reuters.com/articulo/latinoamerica-petroleo-venezuela-bonaire-idLTASIE68D11S20100914 | title= Terminal de PDVSA Bonaire, cerrado hasta nuevo aviso|date=2010-09-14| publisher= REUTERS | fechaacceso= 10 de julio de 2019 | fechaarchivo= 10 de julio de 2019 | urlarchivo= https://web.archive.org/web/20190710151005/https://lta.reuters.com/articulo/latinoamerica-petroleo-venezuela-bonaire-idLTASIE68D11S2010091}}</ref> Na desèmber 2017, gobièrnu hulandes a duna un ultimatum na PDVSA pa motibu di e falta di invershon den mantenshon di e terminal di Bonaire Petroleum Company (Bopec), lagando solamente sinku di e 21 depósitonan pa operá ku e isla tin, PDVSA a primintí un invershon di 25 mion dòler pa mantenshon i restourashon di e depósitonan.<ref> {{cita web |url= https://elcooperante.com/holanda-envia-ultimatum-a-pdvsa-por-falta-de-mantenimiento-en-terminal-de-bonaire/| title=Holanda envía ultimátum a Pdvsa por falta de mantenimiento en terminal de Bonaire|date=2017-12-20 | publisher= El cooperante}}</ref> Na mei 2018, e kompania ConocoPhillips ku sede na Houston a asumí kontrol di e aktivonan petrolero di Venezuela riba e isla kompania karibense di Boneiru<ref>{{cite web |url= https://www.radiotelevisionmarti.com/a/corte-de-bonaire-autoriza-embargo-millonario-a-pdvsa/175740.html | title= Corte de Bonaire autoriza embargo millonario a PDVSA|date=2018-05-12| publisher= Radio Televisión Martí}}</ref>, na ougùstùs 2018 a yega na un akuerdo ku PDVSA pa e pago di 2.040 mion ku un pago inisial di 500 mion dòler denter di un periodo di 90 dia for di momentu di firma e akuerdo, e sobra suma lo wòrdu pagá tur kuartal den un lapso di kuater aña i mei.<ref name="Sin-nombre-p2Jf-4">{{cite web |url=https://www.voanoticias.com/a/conocophillips-acuerdo-pdvsa-sobre-pago-de-2-000-millones-venezuela/4536051.html| title= ConocoPhillips llega a acuerdo con PDVSA sobre pago de 2.000 millones|date=2018-08-20| publisher= Voa Noticias.com }}</ref> Dia 26 di ougùstùs 2020, gobièrnu di Boneiru a duna òrdu pa hasi bashí e sinku tankinan di almasenahe di zeta ku ta kontené 10 mion bari pa motibu di riesgonan ambiental i falta di mantenshon.<ref> {{cite web |url=https://www.bancaynegocios.com/bonaire-ordena-a-pdvsa-vaciar-tanques-en-terminal-petrolera-por-riesgos-ambientales/| title=Bonaire ordena a Pdvsa vaciar tanques en terminal petrolera por riesgos ambientales|date=2020-08-28| publisher=Bancaynegocios}}</ref> Na mart 2021, e filial di Bopec a deklará bankarota pasobra e no por a paga su debenan.<ref>«El terminal petrolero de Pdvsa en Bonaire tenía capacidad para almacenar unos 10 millones de barriles de petróleo y cargar grandes embarcaciones desde sus muelles de aguas profundas» {{cite web |url=https://talcualdigital.com/filial-en-bonaire-de-pdvsa-se-declara-en-bancarrota-debido-a-sanciones-de-eeuu/| title=Filial en Bonaire de PDVSA se declara en bancarrota debido a sanciones de EEUU|date=2021-03-23| publisher=Tal Cual}}</ref> Na novèmber, un korte di Boneiru a dikta tokante e pago di 41.69 mion dòler pa e debenan atrasá di PDVSA.<ref>{{cite web |url=https://www.bancaynegocios.com/tribunal-de-bonaire-condeno-a-pdvsa-a-pagar-us4169-millones-por-deuda-en-litigio-con-bopec/|title=Tribunal de Bonaire condenó a Pdvsa a pagar US$41,69 millones por deuda en litigio con Bopec|date=2021-11-08|work=Banca y Negocios}}« » </ref> Na mart 2023, un hues di Boneiru a ordená e destaho forsá di kombustibel for di e depósito di 1933 ku tabata kontené 371.790 bari di kombustibel situá den e zona di Kaminda Turistiko, den nortost di e isla, propiedat di e kompania Commerchamp CA, un filial di PDVSA (na balor di mas o ménos 18 mion dòler) ku no tin un lisensia di OFAC pa negoshá esaki, e destaho a wòrdu realisá pa un debe di 41.7 mion dòler ku e supsidiario debe komo honorario i interes di pago atrasá na Bopec.<ref>{{cite web |url=https://cronicasdelcaribe.com/economia/ordenan-la-subasta-forzosa-de-fuel-oil-de-pdvsa-en-bonaire/|title= Ordenan la subasta forzosa de fuel oil de Pdvsa en Bonaire|date=2023-03-17|work=Crónicas del Caribe}}</ref> === Kòrsou === Desde 1985, PDVSA i gobièrnu di [[Kòrsou]] tabatin un kontrato di hür pa e [[Refineria Isla]] ku un kapasidat di 335.000 bari di krudo, konstruí pa Royal Dutch Shell na 1919. Pa 2016, Kòrsou a eksigi pa PDVSA aporta un invershon di 15 bion dòler pa modernis’e pa por a prolonga e contract, pero si esaki no sosode, PDVSA lo keda afo. Na mei 2018, Korte Komersial di Curacao a outorisá ConocoPhillips pa pone beslag riba $636 mion na aktivo di Venezolano PDVSA.<ref name="Sin-nombre-p2Jf-5">{{cite web |url= https://lta.reuters.com/articulo/topNews/idLTAKCN1ID0R1-OUSLT |title= Corte Curazao autoriza a ConocoPhillips embargar 636 mln dlr en activos de venezolana PDVSA |date=2018-05-12 |publisher= Reuters |fechaarchivo= 22 de abril de 2020 |urlarchivo= https://web.archive.org/web/20200422133703/https://lta.reuters.com/articulo/topNews/idLTAKCN1ID0R1-OUSLT}}</ref> PDVSA ta confrontá un krisis di exportashon pa motibu di e bahada den produkshon di krudo, posiblemente e kompania chines Guangdong Zhenrong lo maneha e refineria aki na fin di 2019<ref> {{cite web |url= https://elcooperante.com/menos-ingreos-pdvsa-pierde-refineria-de-curazao-por-desinversion-para-modernizarla/| title= ¡Menos ingresos! Pdvsa pierde refinería de Curazao por desinversión para modernizarla |fecha= 19 de sep 2016 | publisher= El Coperante }}</ref><ref> {{cita web |url= https://elnuevopais.net/2018/06/22/204038/ | title= Curazao se cansa de PDVSA y busca nuevo operador para refinería Isla|pages= ConocoPhillips en mayo obtuvo órdenes judiciales e incautó algunos inventarios, activos y cargas de PDVSA en el Caribe|fecha=22 de junio de 2018 | publisher= El Nuevo País Zeta }}</ref> tin mas di un aña ta sufriendo severamente di e krisis na Venezuela. Gobièrnu di Kòrsou ta buskando un operadó nobo pa remplasá PDVSA i e sesamentu di e lease ta surgiendo komo esun mas probable. Sinembargo, PDVSA a logra finalisá e kontrato di hür pa un aña mas pa uso di almasenamentu, te ku desèmber 2020.<ref>«Refinería di Korsou extendió por un año el contrato que permite a PDVSA operar ese complejo con capacidad de 335.000 barriles de crudo diario»{{cite web |url=https://www.elnacional.com/economia/refineria-de-curazao-extendio-acuerdo-de-operaciones-con-pdvsa/|title=Refinería de Curazao extendió acuerdo de operaciones con Pdvsa|fecha=2 de diciembre de 2019| publisher=El Nacional}}</ref> Riba 26 di ougùstùs 2020, PDVSA a wòrdu demandá pa $51 mion dor di e kompania petrolero di Kòrsou, doño di e Refineria Isla na Kòrsou pa inkumplimentu ku e kontrato di pago mensual akumulá for di fin di 2018.<ref> {{cite web |url=https://www.bancaynegocios.com/otra-demanda-para-pdvsa-refineria-de-curazao-exige-pago-de-us51-millones/| title= Otra demanda para Pdvsa: Refinería de Curazao exige pago de US$51 millones|fecha= 28 de agosto de 2020| publisher=Bancaynegocios}}</ref> E refineria di Isla ta inaktivo for di mei 2018 i PDVSA tin un kontrato di hür kaduká pa su kapasidat di almasenamentu di 15 mion bari den su 38 tanki i dos waf di karga, un 25 % di su depósitonan (9 tanki) lo wòrdu hür na e kompania petrolero SPS Drilling E&P, PDVSA a bin ta desokupá parti di su zeta wardá despues di e sanshonnan na 2020, miéntras ku su doño Korsou ta buskando un operadó nobo.<ref> {{cite web |url=https://www.bancaynegocios.com/refineria-de-curazao-reemplaza-a-pdvsa-y-adjudica-a-petrolera-sps-oferta-de-arrendamiento-de-tanques/| title=Refinería de Curazao reemplaza a Pdvsa y adjudica a petrolera SPS oferta de arrendamiento de tanques |date=2020-09-03| publisher=Bancaynegocios}}</ref> E kompania Kòrsou tin plania pa destaho e zeta wardá Petroleo di PDVSA pa regla algun debe laboral cu el a laga pendiente.{{cite web |url= https://www.bancaynegocios.com/curazao-tendra-que-subastar-petroleo-para-pagar-deudas-dejadas-por-pdvsa/| title=Curazao tendrá que subastar petróleo para pagar deudas dejadas por Pdvsa|date=2021-06-02| publisher=Banca y Negocios}}</ref> Riba 30 di augustus, a determina ku PDVSA ta obligá di paga Kòrsou un debe atrasá pa e hür di e Refineria di Isla, despues di a perde e apelashon den kual a priminti di paga 20 mion dòler pa aña na hür pa daño i perhuisio na momentu di terminashon di e kontrato i lunanan akumulá di hür, parti di e debe ei a wòrdu kobra direktamente dor di RdK, kontra e stòknan di zeta krudo i produktonan akabá, ku a wòrdu wardá na e terminal di Bullenbaai.<ref>« El 30 de diciembre de 2019, Curazao reclamó su derecho a la “rescisión especial” del contrato con Isla, y le exigió a la empresa la cancelación de 100 millones de dólares, el asunto es por la reclamación de indemnización por daños y perjuicios derivados del cese abrupto del arrendamiento» {{cita web |url=https://www.bancaynegocios.com/pdvsa-perdio-apelacion-y-esta-obligada-a-cancelar-deudas-pendientes-por-operacion-de-refineria-en-curazao/| title= Pdvsa perdió apelación y está obligada a cancelar deudas pendientes por operación de refinería en Curazao|fecha=31 de agosto de 2021| publisher=Banca y Negocios}}</ref> Un korte na Kòrsou a outorisá benta di akshonnan di e filial di Pdvsa: Propernyn ta un filial di PDVSA, ku ta manehá e akshonnan di Nynas pa kubri e debe no pagá na e kompania Korsou di 52 mion dòler, miéntras ku ConocoPhillips tambe ta drenta e espera di e likidashon di akshonnan ku a gana un demanda pa 10.000 mion dòler.<ref>« Al igual que Curazao y Aruba, Bonaire fue en su día una parte clave de la red logística de Pdvsa en el Caribe holandés. En los últimos años, las sanciones de EE.UU., los agresivos embargos de ConocoPhillips y otros demandantes, y la falta de inversiones por parte de la petrolera estatal venezolana, aparte de la caída del suministro de petróleo despojaron a la empresa de sus vínculos comerciales en el Caribe holandés. Se calcula que Venezuela tiene una deuda pendiente de 160.000 millones de dólares, entre bonos, laudos arbitrales y otros pasivos» {{cita web |url=https://www.bancaynegocios.com/tribunal-autoriza-a-petrolera-curazolena-a-liquidar-acciones-de-filial-holandesa-de-pdvsa-para-cobrar-deuda/ | title=Tribunal autoriza a petrolera curazoleña a liquidar acciones de filial holandesa de Pdvsa para cobrar deuda|fecha= 4 de octubre de 2021| publisher=Banca y Negocios}}</ref> E filial di PDVSA tin te ku 31 di desèmber 2022 pa benta privá di su akshonnan.<ref>{{cita web |url= https://talcualdigital.com/tribunal-de-la-haya-da-prorroga-al-embargo-de-acciones-propernyn-bv-filial-de-pdvsa/| título=Tribunal de La Haya da prórroga al embargo de acciones en Propernyn BV, filial de Pdvsa|fecha=4 de septiembre de 2022| sitioweb= Tal Cual|fechaacceso= 20 de abril de 2023|cita= }}</ref> Na aprel 2023, e refineria di Kòrsou na e isla di Kòrsou ta eksigí di PDVSA e pago di US$62.3 mion ku e debe pa e no-kanselashon di e servisio eléktriko dor di e kompania petrolero venezolano entre e añanan 2018 i 2019 i e demanda a keda gana den un korte di New York.<ref>{{cita web |url=https://www.bancaynegocios.com/refineria-de-curazao-exige-a-pdvsa-que-pague-us623-millones-que-adeuda-por-servicio-electrico/| título= Refinería de Curazao exige a PDVSA que pague US$62,3 millones que adeuda por servicio eléctrico|fecha= 20 de abril de 2023| sitioweb=Banca y Negocios|fechaacceso= |cita=Otro litigio: la empresa petrolera de Curazao inició un litigio contra PDVSA en Suiza, por la falta de mantenimiento de la Refinería Isla, así como también por los daños ocasionados en el ecosistema, por una indemnización de US$1.000 millones }}</ref> Na desèmber PDVSA a kontestá ku e lo regla su debe dor di suministrá kombustibel, Venezuela na òktober a proveé ​​un oportunidat pa un akuerdo, despues ku Kòrsou a apelá na un korte di New York na 2020 pa enforsá un pago di 51 mion dòler di e debe akumulá te na e punto ei.<ref>{{cite web |url= https://www.bancaynegocios.com/reuters-pdvsa-saldara-deuda-con-refineria-de-curazao-suministrando-combustible/| título=Reuters: PDVSA saldará deuda con refinería de Curazao suministrando combustible|fecha=18 de diciembre de 2023| sitioweb=Banca y Negocios|fechaacceso= |cita= El acuerdo podría permitir la reanudación de las relaciones entre Venezuela, Curazao y Bonaire para que PDVSA pueda reactivar las operaciones de almacenamiento de petróleo y combustible en la terminal Bullenbaai en Curazao }}</ref> Na febrüari 2024, Curaçao Refinery Utilities (CRU) a bende kasi 500.000 bari di zeta di kombustibel propiedat di PDVSA ku tabata warda den e tankinan di Bullenbaai, ku tabata na oferta for di novèmber 2023.<ref>{{cite web |url=https://www.bancaynegocios.com/tras-2-subastas-fallidas-refineria-de-curazao-vendio-de-forma-privada-fueloil-que-pertenecia-a-pdvsa/| título= Tras 2 subastas fallidas: Refinería de Curazao vendió de "forma privada" fueloil que pertenecía a PDVSA|fecha=20 de febrero de 2024| sitioweb= Banca y Negocios |fechaacceso= |cita= }}</ref> {{Appendix}} [[Category:Empresa]] [[Category:Venezuela]] -------------------------- '''Antilliaanse Verffabriek''' of '''AVF Paints''' ta un empresa na Korsou ku ta fabrika verf pa e merkado lokal i e otro islanan di [[Karibe Hulandes]]. == Historia == AVF a wordu funda 17 di november 1959 bou di nomber di ... Fundadonan tabata KoninkIijke Lak-; Fabrica di vernis y verf Molijn y Co. N.V. Fabriek van Compositieverven C.V., B.J. de Castro y Yiunan y S.E.L. Maduro y Sons N.V. Na 2014?, despues di un traspaso pa dononan nobo, el a kambia nomber ofisial pa Pintuco Curacao BV bij overname ?? Fundá na 1960, AVF Paints (Antilliaanse Verffabriek) i su kompania ruman Arvefa (Arubaanse Verffabriek) ta komprometé den entregá produktonan inovativo i di kalidat haltu na e industria di verf i revestimentu. Den un era di konsolidashon, ora mas grandi ta bira mas grandi i nòmbernan di marka ta parse di dominá, AVF Paints ta mantené su parti di merkado i base di kliente leal dor di fabriká e mihó kalidat di verf i revestimentu ku lo surpasá tur otro verf den nos klima tropikal duru i ku moda bieu “pueblo natal” servisio práktiko. AVF Paints ta bo eksperto di verf lokal.<ref>https://www.avfpaint.com/about-us</ref> Antilliaanse Verffabriek NV a wordu funda na Curaçao dia 30 di october 1959 door di KoninkIijke Lak-; Fabrica di vernis y verf Molijn y Co. N.V. Fabriek van Compositieverven C.V., B.J. de Castro y Yiunan y S.E.L. Maduro y Sons N.V. E fabrica cu tin 40 empleado actualmente ta sirbi 80% di e mercado domestico. Na 1972 a lanta un filial na Aruba, Arubaanse Verffabriek N.V.; actualmente 12 empleado y un cuota di mercado di mas o menos 50%.<ref>https://web.archive.org/web/20161120102825/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=369&lang= Antilliaanse Verffabriek NV], Encyclopedie van Curacao</ref> Is op Curaçao opgericht 30 Oktober 1959 door KoninkIijke Lak-; Vernis- en Verffabriek Molijn en Co. N.V. Fabriek van Compositieverven C.V., B.J. de Castro and Sons en S.E.L. Maduro and Sons N.V. De fabriek met 40 werknemers bedient thans 80% van de binnenlandse markt. In 1972 is op Aruba een dochteronderneming opgericht, de Arubaanse Verffabriek N. V.; thans 12 werknemers en een marktaandeel van ca. 50%.<ref>https://web.archive.org/web/20161120102825/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=369&lang= Antilliaanse Verffabriek NV], Encyclopedie van Curacao</ref> Founded in 1960, AVF Paints (Antilliaanse Verffabriek) and his sister company Arvefa (Arubaanse Verffabriek) are committed in delivering innovative and high-quality products to the paints and coatings industry. In an age of consolidations, when bigger gets bigger and brand names seem to dominate, AVF Paints maintains its market share and loyal customer base by manufacturing the finest quality paints and coatings that will outperform all other paints in our harsh tropical climate and with old fashion “hometown” hands on service. AVF Paints is your local paint expert. E febrika ta establese na Asteroienweg. E tin tiendan na Korsou i Aruba. (Arvefa) ---------------------------------- {{Databox}} '''Damen Shiprepair Curaçao''' (DSCu), antes '''Curaçaosche Dok Maatschappij''' (CDM), ta un empresa di eksplotashon di dòk i reparashon di barku ku ta establesé den [[Schottegat]] na [[Kòrsou]] desde 1958. E fasilidatnan i infrastruktura di e dòknan i waf ta propiedat di CDM Holding NV<ref>[https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/28535-meo-houdt-rekening-met-vertrek-damen MEO houdt rekening met vertrek Damen], [[Antilliaans Dagblad]] (26 di oktober 2023)</ref> , un kompania di gobièrnu di Kòrsou fundá na 1958. Desde 2017 DSCu ta hür i opera esakinan. == Historia == Curaçaosche Dok Maatschappij a wòrdu fundá na desèmber 1958 a base di un akuerdo entre [[Refineria Isla|Curaçaosche Petroleum Industrie Maatschappij]] (CPIM) ku su supsidiario [[Curaçaosche Scheepvaart Maatschappij]] (CSM) i e companianan N.V. Combinatie Pletterij Nederhorst, Dok- en Werf Maatschappij Wilton¬Feijenoord N.V. i Nederlandse Dok¬ en Scheepsbouw Maatschappij v.o.f.<ref>{{citeer web|titel=N.V. Curacaose Dok Maatschappij|werk=[[Amigoe]]|datum=1958-10-29|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010405174:mpeg21:p002|bezochtdatum=2024-04-18}}</ref> Riba 1 di yanüari 1959 CSM a pasa e operashon di e dòknan pa Curaçaosche Dok Maatschappij. For di inisio CDM tabata e empresa di reparashon di barku mas moderno den Karibe i for di 1972 tambe esun mas grandi. CDM a kontribui grandemente na ekonomia di [[Antias Hulandes]]. Het totaal aantal eigen werknemers bedraagt circa 1.200.?? Den un reorganisashon grandi na 1962 e empresa ta tuma over e Reina Wilhelmina dok di NV Combinatie Pletterij Nederhorst i Beatrix dok di refineria Shell.<ref>DRASTISCHE REORGANISATIE BIJ DE CURACAOSE DOKMY. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 19-12-1962, p. 1. Geraadpleegd op Delpher op 18-04-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010461724:mpeg21:p001</ref> E ekspansion di su fasilidatnan i personal a kontinua te aña 1982, ora un reseshon a dal e mundu maritimo. Te fin di e dekada tabatin atrobe un subida den e aktividatnan.<ref>Production manager: 'Sprake van opleving' Curaçaose Dok Maatschappij momenteel enorm veel klanten. "Amigoe". Curaçao, 09-02-1989, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 18-04-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642553:mpeg21:p003</ref> Na 2015 e empresa hulandes Damen Shipyard Group a traha un waf di reparashon na Kòrsou pa e toubotnan, fabriká pa Damen, ku ta navega den [[Laman Karibe]]. Riba proposishon di gobièrnu di Kòrsou, e grupo tambe a tuma over dia 1 di febrüari 2017 e aktividatnan di CDM, ku den un forma kontrolá a bai fayit na ougùstùs 2016.<ref>Antilliaans Dagblad 2 februari 2017</ref><ref>https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/24433-faillissement-cdm-opgeheven Faillissement CDM opgeheven], [[Antilliaans Dagblad]] (4 di oktober 2021)</ref> Bou di nòmber i maneho nobo e empresa a logra rekobrá un posishon den top na Karibe na 2018, ofresiendo un seri di servisio den mantenshon, reparashon, adaptashon i konvershon di barkunan i konstrukshonnan offshore di tur tamaño. == Dòknan == Den kurso di tempu a operá diferente dòk: * ''Reina Wilhelmina'': dòk flotante, 3000 dwt, 1926 -1980 (antes di NV Combinatie Pletterij Nederhorst) * ''Juliana'' - dòk flotante, 4000 dwt, 1929-1946 (bendi na Surabaya) * ''Beatrix''- dòk kobá di 28.000 dwt, 192 meter largu (1943 - presente) * ''Antilia'': dòk kobá di 120.000 dwt, 280 meter largu (april 1972 - presente) Banda di esei tin dos dòk flotante desde 2018.<ref>https://knipselkrant-curacao.com/pbc-videoreportage-aankomst-drijvende-droogdokken-damen/ Videoreportage aankomst drijvende droogdokken Damen], 30 aprel 2018</ref> Despues ku nan tabata defekto pa algun tempu a disidi pa saka nan por kompleto for di waf den kurso di 2024.<ref>[https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/29316-damen-verwijdert-2e-drijvende-dok Damen verwijdert 2e drijvende dok], [[Antilliaans Dagblad]] (17 di aprel 2024)</ref> {{Appendix}} [[Category:Empresa]] [[Category:Kòrsou]] ===Damen ==== * Desde 2017 Damen Shiprepair Curacao ta hür i ta eksplota e fasilidatnan i infrastruktura den waf di CDM di un kompania di gobièrnu funda na 1958, CDM Holding NV. <ref>[https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/28535-meo-houdt-rekening-met-vertrek-damen MEO houdt rekening met vertrek Damen], [[Antilliaans Dagblad]] (26 di oktober 2023)</ref> Desde 20?? propiedad di Antias Hulandes. * Na 2016 CDM a wordu deklara fayit ku a wordu lanta na 2021 wegens gebrek aan baten.<ref>https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/24433-faillissement-cdm-opgeheven Faillissement CDM opgeheven], [[Antilliaans Dagblad]] (4 di oktober 2021)</ref> Na 2015 Damen a traha un waf di reparashon na Kòrsou pa e trailernan ku Damen a traha i ku ta bula den awa karibense. Riba 1 di febrüari 2017, riba proposhon di e Gobièrnu di Kòrsou, e Grupo tambe a tuma over e aktividatnan di CDM, ku den un forma kontrola a bai fayit na ougùstùs 2016.<ref>Antilliaans Dagblad 2 februari 2017</ref> Personal i material a pasa pa e kompania nobo Damen Shiprepair Curaçao (DSCu). E pianan flosante di e CDM lo ser remplasá durante di aña 2018 ku pianan mas grandi: pianan C lo bira 230 pa 45 meter i pianan D 108 pa 23 meter. E kantidat aki ta úniko den Karibe i Latino-Amerika.<ref>[https://knipselkrant-curacao.com/ad-slotuitdeling-failliet-cdm/ Slotuitdeling failliet CDM], Antilliaans Dagblad 22 maart 2018</ref> Damen bouwde in 2015 een reparatiewerf op [[Curaçao]] voor de door Damen gebouwde sleepboten die in de Caribische wateren varen. Op voorstel van de Curaçaose regering nam de Groep op 1 februari 2017 ook de activiteiten over van de [[Curaçaose Dokmaatschappij]] (CDM), die in augustus 2016 gecontroleerd failliet was gegaan.<ref>Antilliaans Dagblad 2 februari 2017</ref> Personeel en materieel ging over naar het nieuwe bedrijf Damen Shiprepair Curaçao (DSCu). De oude drijvende dokken van de CDM worden in de loop van 2018 vervangen door grotere: dok C wordt 230 bij 45 meter en dok D 108 x 23 meter. Deze omvang is uniek voor het Caribisch gebied en Latijns-Amerika.<ref>Antilliaans Dagblad 22 maart 2018</ref> *NOTES Van ds zijde van de afdeling „Public Relations" van de CPIM kregen wij het volgende bericht: De N.V. combinatie Plet terij--Noderhorst tezamen mol de Nederlandsche dok- en scheepsbouw maatschappij V.O.F, on do N.V. dok-on werf maatschappij Wilton-Feyenoord hebben in principe overeenstemming bereikt mei do N.V. Curacaosche Petroleum Industrie maatschappij en de N.V. Curacaosche scheepvaart maatschappij-, op grond waarvan hol thans door laatstgenoemde maatschappij geëxploiteerde Beatrix dok met bijbehorend scheepsreparatiebedrtjf als mode do bedrijven dor N.V. combinatie Pletterij-Nederhorsl binnenkort als oen bedrijf zullen worden geëxploiteerd door oen 'o stichten „N.V. Curacaose dok maatschappij". De nieuwe N.V. zal hierdoor beschikken over do grootste en modernste schoepsreparatie-faciliteiten in hot Caraibisch gebied.<ref>N.V. Curacaose Dok Maatschappij. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 29-10-1958, p. 2. Geraadpleegd op Delpher op 14-04-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010405174:mpeg21:p002</ref> In 2017, DAMEN Shipyards took over the facilities and invested heavily in infrastructure, as well as the upgrading and training of its workforce. With two large graving docks and two floating docks, cranes with capacities of up to 75 tons and more than 2,000 meters of repair wharves and fully equipped repair shops, DAMEN Shipyards is one of the largest and best-equipped ship repair facilities in the Caribbean. Er zijn twee gegraven dokken, namelijk het 30.000 dwt Beatrixdok, gebouwd door de Shell in 1942/1943 en het Antiliadok, groot 130.000 ton, in april 1972 officieel in gebruik gesteld door Gouverneur Leito. Het bedrijf heeft in belangrijke mate bijgedragen aan de economie van de Nederlandse Antillen, heeft tot 1982 voortdurend uitgebreid zowel in faciliteiten als in mankracht, maar is in 1982 getroffen door de recessie in de scheepvaart. Het totaal aantal eigen werknemers bedraagt circa 1.200. Door de moderne faciliteiten kunnen alle scheepsreparaties worden verricht. Het heeft technisch gezien in de internationale scheepvaartwereld een zeer goede naam. De Curaçaosche Dok Maatschappij beschikt behalve over de twee gegraven dokken ook over diverse reparatiekaden, dok- en kadekranen en modern ingerichte werkplaatsen.<ref>[https://web.archive.org/web/20161120102825/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=369&lang= Curacoasche Dok Maatschappij NV], Encyclopedie van Curaçao</ref> Ter gelegenheid van de ingebruikneming van het grootste commerciële droogdok van het westelijk halfrond zal de post'administratie van de Nederlandse Antillen op 7 april 1972 een bijzondere frankeerzegel in de waarde van 30 cent uitgeven. Het ontwerp van deze zegel werd verzorgd door de heer Oscar Ravelo op Curacao. Op de eerste dag van uitgifte zullen de enveloppen uitsluitend gefrankeerd met deze zegel voorzien worden van een eerste-dag-stempelafdruk.<ref>Speciale zegel voor Curacaos droogdok. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 02-02-1972, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 14-04-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010461089:mpeg21:p003</ref> Overname per 1 februari 2017 door Damen Shipyard Group<ref>[https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/15195-damen-trots-op-curacaose-werf Damen trots op Curacaose werf], [[Antilliaans Dagblad]] (5 di februari 2017) </ref> {{Appendix}} Curaçaosche Dok Maatschappij N.V. is een dok- en scheepsreparatiebedrijf gevestigd in Curacao. Het kwam in december 1958 voort uit de combinatie [[Refineria Isla|Curacaos Petroleum Industrie Maatschappij]] (CPIM) en [[Curaçaosche Scheepvaart Maatschappij]] (CSM) en de N.V. Combinatie Pletterij Nederhorst, de Dok- en Werf-Maatschappij Wilton¬Feijenoord N.V. en de Nederlandse Dok¬ en Scheepsbouw Maatschappij v.o.f., waarbij op 1 januari 1959 het dokbedrijf van CSM overgedragen werd aan de N.V. Curaçaosche Dok Mij. Na 1972 e tabata e empresa di reparashon di barku mas grandi den Karibe. El a logra rekobrá un posishon den top na 2018, despues ku e grupo hulandes multinashonal a tuma over e maneho di CDM na 2017 pfresiendo servisio amplio den mantenshon, reparashon, adaptashon i konvershon di barkunan i konstrukshonnan offshore di tur tamaño. despues ku esaki a pasa pa e grupo hulandes Damen Shipyards na 2017. In 2017, global player Damen Shiprepair & Conversion took over the management of the Curaçao Drydock Company, established in 1959. Under the new name it will continue offering a full range of services in maintenance, repair, refit and conversion of vessels and offshore constructions of all sizes. Na 2017, e hungadó global Damen Shiprepair & Conversion a tuma over e maneho di Curaçao Drydock Company, establesé na 1959. Den e nòmber nobo e lo sigui ofresé un gama kompleto di servisio den mantenshon, reparashon, adaptashon i konvershon di barkunan i konstrukshonnan offshore di tur tamaño. -------------------- == Tula == * nl.wiki vertalen: Vrijheidsstrijder wordt nationale held Tula werd steeds meer gezien als symbool tegen de slavernij. In 2010 werden hij en andere leiders van de slavenopstand officieel gerehabiliteerd als ‘mannen en vrouwen van eer en goede naam’ en op initiatief van het Fundashon Rehabilitashon Tula werd hij zelfs officieel uitgeroepen tot nationale held van Curaçao.[23] Dit werd nog eens benadrukt in 2013, toen het 150 jaar geleden was dat de slavernij door Nederland werd afgeschaft. Dat jaar werd door de ministerraad namelijk uitgeroepen tot het jaar ter ere van de vrijheidsstrijder Tula.[24] Volgens oud-premier Don Martina kan de nationale held Tula zich nu voegen bij illustere internationale vrijheidsstrijders zoals Nelson Mandela, Martin Luther King en Gandhi.[23] Sinds 2020 is hij opgenomen in het lijstje van vijftig onderwerpen die inkijk geven in de Curaçaose geschiedenis, de zgn. Canon van Curaçao.[25] In Nederland gaat deze erkenning moeizamer. In 2021 werd een motie in de Tweede Kamer om Tula op te nemen in het onderwijs nog afgewezen, maar op 29 oktober 2022 wordt wel een motie aangenomen om meer aandacht geven aan de verhalen van vrijheidsstrijders als Tula en anderen in het onderwijs en tegelijkertijd ook onderzoek naar hen te doen.[26] In de excuses van de Nederlandse regering voor het slavernijverleden wordt Tula door minister-president Mark Rutte met name genoemd.[27] --------- '''Pedro Pablo Medardo de Marchena''' (☆ 29 di yüni 1899]] na [[Kòrsou]] - † Kòrsou 29 di yüni 1899 i a muri 15 di mei 1968 na Boneiru, kaminda el a biba for di aña 1940 te na su morto. Kasi 30 aña el a biba na Boneiru, despues ku gobièrnu kolonial a pone prezu den kampo di konsentrashon pa motibu di su pensamentu revolushonario.<ref>https://awemainta.com/wp-content/uploads/2024/03/BONERIANO-27-03-2024.pdf Bula Waya], Boneriano (27 di mart 2024)</ref> Medardo ta yu di un hudiu ku tabata biba na Kòrsou. Su mama tabata un dama koló skur di Kòrsou ku a kria Medardo. Su tata a sostené su edukashon kompletamente i tambe a rekonosé su yu, for di kua Medardo a haña e fam di su tata, Benjamin Abraham de Marchena. Medardo den e tempu ei tabata negoshante. ==Guera== Durante di Di Dos Guera Mundial, den mei 1940, Gobièrnu Kolonial a disidí di kue diferente hende sospechoso i ku fam straño prezu. Aparentemente nan tabata un peliger pa estado. Entre personanan akí tabatin Fred Fischer fotógrafo, dòkter J. Benesch, tur dos nasé na Alemania i tambe Pader Paul Brenneker ku nan a kere ku el a nase na Berlin i tambe Medardo de Marchena. Medardo no pa motibu kaminda el a nase, pero si pa su pensamentunan ku nan a kategorisá komo peligroso i antikolonial. E tabata un di e promé personanan peligroso ku nan a arestá na Kòrsou., sospecha di ta simpatisá ideanan komunista i pro nazi. Aparentemente tabatin 2 otro Antiano mas den e kampo di konsentrashon na Boneiru, pero mi no a haña konfirmashon di esaki. Den dékada 20 Medardo de Marchena ta haña problema ku iglesia katóliko i asta tabata na punto di kuminsá un kaso den korte kontra iglesia katóliko. Medardo a publiká diferente artíkulo kontra mishon katóliko, i tambe kontra dominio hulandes. E tabata kier a habri wowo di nos komunidat kontra di dominio hulandes i tambe kontra katolisismo. Medardo a batisá i kasa katóliko i su yunan tambe el a batisá katóliko. Durante e lucha akí e ta laga un domi batisá su di 4 yu. ==Publikashon== Na 1929 Medardo a publiká e buki “Ignorancia o educando un pueblo”, despues el a manda un karta pastoral i tambe artíkulonan ( entre pueblo i gobièrnu) den “De Onpartijdige” (1932– 1934). Ni e gobièrnu kolonial, ni iglesia katóliko por a imaginá ku Medardo lo a alkansá asina tantu hende. Den e publikashonnan akí e tabatin algun akusashon hopi serio. Por ehèmpel el a puntra ken tin falta, ku nos no tin nos mes hendenan den posishonnan haltu den komunidat, posishon ku ta nesesario pa duna nos hendenan mas rèspèt. Medardo a splika, ku ta: “hòmbernan blanku ku wowo blou ku ta parse hende muhé dor di nan manera di bisti, ku tin tantu Roma komo Hulanda komo nan patria. Ta nan ta kulpabel ku Kòrsou a keda tras, miéntras ku e poblashon di koló pa mas ku kuater generashon kaba ta gosa di abolishon di sklabitut”. Pedro Pablo Medardo de Marchena ta derá den e santana di Iglesia Protestant na Playa Boneiru. Revishon aktual di 15:57, 15 aprel 2026 Pending: Tragalus - Salario minimo - Barttholomeus Wouter Theodorus van Slobbe - Albert Kikkert - Florin karibense (aanvulling) - Yudansa pa desaroyo - Michelangelo Winklaar - PDVSA (aanvulling) - Antilliaanse Verffabriek - Francio Guadeloupe - Tula (aanvulling) - Medardo de Marchena (aanvulling) - Damen Shiprepair Curacao 3k91u19o5maa6e9ret3f53o3utiqw03 199228 199222 2026-08-02T08:48:04Z Caribiana 8320 199228 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ Pending: [[Marshe Nobo]] - [[Tragalus]] - [[Salario minimo]] - [[Florin karibense]] (aanvulling) - [[Yudansa pa desaroyo]] - [[Michelangelo Winklaar]] - [[PDVSA]] (aanvulling) - [[Antilliaanse Verffabriek]] - [[Francio Guadeloupe]] - [[Tula]] (aanvulling) - [[Medardo de Marchena]] (aanvulling) - [[Damen Shiprepair Curacao]] ---------------- == Playanan di Kòrsou== {{Databox}} Esaki ta un lista di '''playa di Kòrsou''', un [[isla]] rondoná pa [[Laman Karibe]] y ku tin alrededor di 364 km di kosta.<ref>[https://geofactbook.com/countries/curaao/coastline Coastline Length (km) in Curaçao (2010 - 2025)], geofactbook.com</ref> Kòrsou tin 37 playa<ref>[https://www.ad.nl/wonen/de-37-stranden-van-curacao-in-kaart~a05dee2c/ De 37 stranden van Curaçao in kaart], Algemeen Dagblad (25 novèmber 2014).</ref>, di kual mayoria ta situá na e parti sùit di e isla. Su playanan ta karakterisá pa un variedat grandi den tipo, entre otro [[bahia]], [[boka (di laman)|boka]], [[laguna]], [[saliña]] te na laman brutu na su kosta nort, i awa di fuente. == Lista di playa == {| class="wikitable sortable" width=90% ! № !! Imagen !! width=20% |Nòmber !! Region !! Koordinato !! Remarke |- ! style="text-align:center"| 1 |[[File:Baya Beach Curacao (213574239).jpeg|110px]]|| [[Baya Beach]] || [[Bandariba]] || {{coord|12.070611| -68.861389|format=dms|name=Baya Beach}}<ref>[https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Baya_Beach&params=12_4_14.2_N_68_51_41.0_W_ Baya Beach], geohack.toolforge.org</ref>|| |- ! style="text-align:center"| 2 | [[File:Blue Bay - Curacao.jpg|110px]] ||[[Blauwbaai]] || [[Bandabou]]|| {{coord|12.13333|-68.98333|format=dms|name=Blauwbaai}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3513891/blauwbaai.html|title=Blauwbaai|website=GeoNames}}</ref> || entrada kontra pago<ref name="pago">[https://www.opnaarcuracao.nl/stranden/?gad_source=1&gad_campaignid=7402047007&gbraid=0AAAAACoq06Z7IyFzjTQYX2BfgFrkxQg6W&gclid=Cj0KCQjw94bTBhDQARIsAN3vv0zb8EVo2lXtD6e1dumhHk03oYMCN7KTOHfseQOzAeXQ1rX8eikoNkAaAmLtEALw_wcB Stranden Curaçao], opnaarcuracao.nl</ref> |- ! style="text-align:center"| 3 | [[110px]] ||[[Boka Hulu]] || [[]]|| {{coord|12.144167| -68.998056||format=dms|name=Boka Samí}}<ref>{{cite web|url=https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Boka_Sam%C3%AD&params=12_8_39_N_68_59_53_W_|title=Boka Samí|website=Geohack}}</ref> || |- ! style="text-align:center"| 4 | [[File:Sint Michielsbaai en Boka Sint Michiel, Curaçao.jpg|110px]] ||[[Boka Samí]] || [[Bandabou]]|| {{coord|12.144167| -68.998056||format=dms|name=Boka Samí}}<ref>{{cite web|url=https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Boka_Sam%C3%AD&params=12_8_39_N_68_59_53_W_|title=Boka Samí|website=Geohack}}</ref> || |- ! style="text-align:center"| 5 | [[110px]] ||[[Boka Santu Pretu]] || [[Bandabou]]|| {{coord|12.144167| -68.998056||format=dms|name=Boka Samí}}<ref>{{cite web|url=https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Boka_Sam%C3%AD&params=12_8_39_N_68_59_53_W_|title=Boka Samí|website=Geohack}}</ref> || pasùit di playa Santa Cruz |- ! style="text-align:center"| 6 | ||[[Cabana Beach]] || [[Willemstad]]|| {{coord|12.0878| -68.90042||format=dms|name=Cabana Beach}}<ref>{{cite web|url=https://mapcarta.com/N9046330150|title=Cabana Beach|website=mapcarta.com}}</ref> || banda di Mambo Beach; entrada kontra pago<ref name="pago"/> |- ! style="text-align:center"| 7 |[[File:Beach of Daaibooi, Curacao.jpeg|110px]]|| [[Daaibooi]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.212222| -69.084444||format=dms|name=Daaibooi}}<ref>{{cite web|url=https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=Daaibooi&params=12_12_44_N_69_05_04_W_region:AN_source:kolossus-nlwiki_type:city|title=Daaibooi|website=Geohack}}</ref> || |- ! style="text-align:center"| 8 |[[File:Director's Bay Direkteursbaai Curacao (35890041353).jpg|110px]] || [[Director's Bay]] || [[Bandariba]] ||{{coord|12.066255| -68.860139||format=dms|name=Director's Bay}}<ref>{{cite web|url=https://geohack.toolforge.org/geohack.php?pagename=File:Director%27s_Bay_Direkteursbaai_Curacao_(35890041353).jpg&params=012.066255_N_-068.860139_E_globe:Earth_type:camera_source:Flickr_&language=nl|title=Director's Bay|website=Geohack}}</ref> ||situá riba e peninsula di [[Caracasbaai]]. Apropiá pa landamento, buseo i snorkel.<ref>[https://www.beautiful-curacao.nl/strand/directors-bay.php Director's Bay], beautiful-curacao.nl</ref> |- ! style="text-align:center"| 9 |[[File:Curacao beach Jan Thiel (36699644845).jpg|110px]]|| [[Jan Thielbaai]] || [[Bandariba]] || {{coord|12.06667|-68.86667|format=dms|name=Jan Thielbaai}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3513637/jan-thielbaai.html|title=Jan Thielbaai|website=GeoNames}}</ref> || entrada kontra pago<ref name="pago"/> |- ! style="text-align:center"| 10 |[[File:Kleine Knip Curacao (34800925191).jpg|110px]]|| [[Kenepa Chikí]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.54017|-69.95405|format=dms|name=Andicuri Bay}} || |- ! style="text-align:center"| 11 | [[File:Grote Knip Kenepa Grandi Curacao (36561697451).jpg|110px]] ||[[Kenepa Grandi]] || [[Bandabou]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref> || |- ! style="text-align:center"| 12 | [[File:Beach Klein Curacao (35864727094).jpg|110px]] ||[[Klein Kòrsou]] || [[Klein Kòrsou]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref> || |- ! style="text-align:center"| 13 | [[File:Kokomo Beach.jpg|110px]] ||[[Kokoma Beach]] / Vaersenbaai || [[Bandabou]]|| {{coord|12.1606|-69.0108|format=dms|name=Vaersenbaai}} || |- ! style="text-align:center"| 14 |[[File:Piscadera Fort and Bay.jpg|110px]]|| [[Piscaderabaai]] || [[Willemstad]] || {{coord|12.1186| -68.9833|format=dms|name=Piscaderabaai}}<ref>{{cite web|url=https://geohack.toolforge.org/geohack.php?language=nl&params=12_7_6.96_N_68_58_59.88_W_type:landmark_scale:25000&pagename=Piscaderabaai|title=Piscaderabaai|website=Geohack}}</ref> || |- ! style="text-align:center"| 15 | [[File:Playa Forti jump (30393478833).jpg|110px]] ||[[Playa Fòrti]] /<br>Playa Westpunt || [[Bandabou]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref> || |- ! style="text-align:center"| 16 | [[File:Playa Guepi seen from atop the cliffs.jpeg|110px]] ||[[Playa Guepi]] /<br>Playa Gipy|| [[Bandabou]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref> || playa chikitu<ref>[https://www.beautiful-curacao.nl/strand/playa-gipy.php Playa Gipy], beautiful-curacao.nl </ref> |- ! style="text-align:center"| 17 |[[File:Playa Jeremi.jpg|110px]]|| [[Playa Jeremi]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.54017|-69.95405|format=dms|name=Andicuri Bay}}<ref name=Aruba /> || Apropia pa surf. Landamento no ta recomenda pa motibo di olanan grandi y corientenan fuerte. |- ! style="text-align:center"| 18 | [[File:Playa Kalki beach Westpunt Curacao (36304705360).jpg|110px]] ||[[Playa Kalki]] || [[Bandabou]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref><ref name=Aruba>{{cite web|url=https://www.aruba.com/us/things-to-do/beaches-and-coves|title=Aruba's Beaches and Coves|website=Aruba.com|access-date=September 21, 2021}}</ref> || |- ! style="text-align:center"| 19 | [[110px]] ||[[Playa Kanoa]] || [[]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://mapcarta.com/W313159341|title=Playa Kanoa|website=mapcarta.com|access-date=2026-07-24}}</ref> || |- ! style="text-align:center"| 20 |[[File:Playa Cas Abao beach (35864844114).jpg|110px]]|| [[Playa Kas Abou]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.54017|-69.95405|format=dms|name=Andicuri Bay}}<ref name=Aruba /> || entrada kontra pago<ref name="pago"/> |- ! style="text-align:center"| 21 | [[File:Playa Lagun.jpg|110px]] ||[[Playa Lagun]] || [[Bandabou]]|| {{coord|12.3187| -69.15168|format=dms|name=Playa Lagun}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3513547/playa-lagun.html|title=Playa Lagun|website=GeoNames|access-date=}}</ref> || |- ! style="text-align:center"| 22 ||| [[Playa Largu]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.23528| -69.10222|format=dms|name=Playa Largu}} || entrada kontra pago; serka di lanthuislanthùis San Juan <ref name="San Juan"/>; ekselente pa snorkel i buseo ku presensia di hopi koral dilanti kosta.<ref>https://www.middenamerika.nl/curacao/reisgids/toplijsten-curacao/top-5-mooiste-stranden-van-curacao/</ref> |- ! style="text-align:center"| 23 | || [[Playa Manzaliña]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.24508| -69.10622|format=dms|name=Playa Manzaliña}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/10375763/playa-manzalina.html|title=Playa Manzaliña|website=GeoNames}}</ref> || entrada kontra pago; serka di lanthuislanthùis San Juan <ref name="San Juan">[https://www.naarcuracao.com/san-juan-stranden/ Stranden: San Juan], naarcuracao.com</ref> |- ! style="text-align:center"| 24 | [[File:Marie Pampoen, Willemstad, Curaçao - panoramio (2).jpg|110px]] ||[[Playa Marie Pampoen]] || [[Willemstad]]|| {{coord|12.0918|-68.9063|format=dms|name=Playa Marie Pampoen}}<ref>{{cite web|url=https://mapcarta.com/W1014199714|title=Marie Pampoen beach phase 3|website=Mapcarta}}</ref> || |- ! style="text-align:center"| 25 | || [[Playa Piskadó]] /<br>Playa Grandi || [[Bandabou]] || {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref> || apropiá pa famia, serka di Westpunt<ref name="famia"/> |- ! style="text-align:center"| 26 | [[File:Playa Porto Mari beach (34089797754).jpg|110px]] ||[[Playa Porto Marie]] || [[Bandabou]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref>|| entrada kontra pago<ref name="pago"/> |- ! style="text-align:center"| 27 | || [[Playa San Juan]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.54017|-69.95405|format=dms|name=Andicuri Bay}}<ref name=Aruba /> || entrada kontra pago; serka di lanthuis San Juan inkluyendo diferente playa chikitu<ref>https://www.naarcuracao.com/san-juan-stranden/ Stranden: San Juan</ref> Playa Largu (minder aantrekkelijk om te zwemmen, maar uitstekend om te snorkelen)<ref>https://www.middenamerika.nl/curacao/reisgids/toplijsten-curacao/top-5-mooiste-stranden-van-curacao/</ref>, Playa Shon Mosa i Playa Manzanilla |- ! style="text-align:center"| 28 | || [[Playa Santa Cruz]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.54017|-69.95405|format=dms|name=Andicuri Bay}}<ref name=Aruba /> || Apropia pa surf. Landamento no ta recomenda pa motibo di olanan grandi y corientenan fuerte. |- ! style="text-align:center"| 29 | ||[[Playa Santa Martha]] || [[]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref><ref name=Aruba>{{cite web|url=https://www.aruba.com/us/things-to-do/beaches-and-coves|title=Aruba's Beaches and Coves|website=Aruba.com|access-date=September 21, 2021}}</ref> || |- ! style="text-align:center"| 30 |[[110px]]|| [[Playa Shon Mosa]] || [[Bandabou]] || {{coord|12.54017|-69.95405|format=dms|name=Andicuri Bay}}<ref name=Aruba /> || entrada kontra pago; serka di lanthuis San Juan inkluyendo diferente playa chikitu<ref>https://www.naarcuracao.com/san-juan-stranden/ Stranden: San Juan</ref> Playa Largu (minder aantrekkelijk om te zwemmen, maar uitstekend om te snorkelen)<ref>https://www.middenamerika.nl/curacao/reisgids/toplijsten-curacao/top-5-mooiste-stranden-van-curacao/</ref>, Playa Shon Mosa i Playa Manzanilla |- ! style="text-align:center"| 31 | [[110px]] ||[[Playa Wachi]] || [[]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref> || |- ! style="text-align:center"| 32 | [[File:Santa Barbara Curacaco (213574235).jpeg|110px]] ||[[Santa Barbara Beach]] || [[Bandariba]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref><ref name=Aruba>{{cite web|url=https://www.aruba.com/us/things-to-do/beaches-and-coves|title=Aruba's Beaches and Coves|website=Aruba.com|access-date=September 21, 2021}}</ref> || |- ! style="text-align:center"| 33 |[[File:Wilhemstad from the coast.JPG|110px]]|| [[Seaquarium Beach]] / Mambo Beach || [[Willemstad]] || {{coord|12.54017|-69.95405|format=dms|name=Andicuri Bay}}<ref name=Aruba /> || apropiá pa famia<ref name="famia">[https://www.naarcuracao.com/en/the-5-best-beaches-for-families-on-curacao/ The 5 best beaches on Curacao for families], naarcuracao.com</ref> |- ! style="text-align:center"| 34 |[[110px]]|| [[St. Jorisbaai]] || [[]] || {{coord|12.54017|-69.95405|format=dms|name=Andicuri Bay}}<ref name=Aruba /> || situá na kosta nort, popular komo lugá pa práktika [[windsurf]] i kitesurf.<ref>[https://curacao.for91days.com/st-joris-bay/ St. Joris Bay], curacao.for91days.com</ref> |- ! style="text-align:center"| 35 | [[File:Curacao Tugboat beach (35890036793).jpg|110px]] ||[[Tugboat Beach]] || [[Bandariba]]|| {{coord|12.60955|-70.05398|format=dms|name=Arashi Cove Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/3577283/arashi.html|title=Arashi Cove|website=GeoNames|access-date=September 21, 2021}}</ref> || apropiá pa famia<ref name="famia"/> |- |} ! style="text-align:center"| 14 | ||[[Mambo Beach]] || [[Willemstad]]|| {{coord|12.08678| -68.89924|format=dms|name=Mambo Beach}}<ref>{{cite web|url=https://www.geonames.org/10236368/mambo-beach.html|title=Mambo Beach|website=GeoNames|access-date=}}</ref> || apropiá pa famia<ref name="famia">[https://www.naarcuracao.com/en/the-5-best-beaches-for-families-on-curacao/ The 5 best beaches on Curacao for families], naarcuracao.com</ref> |- ------------------- {{Appendix|2= {{Columns-list|colwidth=25em|{{references}}}} }} nl.wiki:Curaçao heeft 37 stranden.<ref>[https://www.ad.nl/wonen/de-37-stranden-van-curacao-in-kaart~a05dee2c/ De 37 stranden van Curaçao in kaart]. [[Algemeen Dagblad|AD]] (25 november 2014).</ref> De meeste liggen aan de zuidkant van het eiland. De bekendste zijn: <ref>[https://www.curacao.nu/nieuws/vakantie/42960/de-top-12-mooiste-stranden-van-curacao De top 12 mooiste stranden van Curaçao], curacao.nu (1 di februari 2026)</ref> en.wiki:Kòrsou ta dispone di un skala grandi di playanan na di su kostanan ku ta varia di bahia, boka, laguna, saliña te na laman brutu na su kosta nort, i awa di fuente. Baya Beach --> Riba mesun península tin tambe Director’s Bay i Tugboat Beach, dos otro playa popular pa buseo i snorkel.<ref name=:"1"/> Blauwbaai, Blue Bay Daaibooi Grote Knip, Kenepa Grandi Kleine Knip, Kenepa Chiki Kokomo Beach, Vaersenbaai [[Piscaderabaai]] Playa Cas Abao Playa Forti Playa Jeremi [[Playa Kalki]] [[Playa Kanoa]] [[Playa Lagun]] Playa Porto Marie Playa Santa Cruz Playa Santa Martha Santa Barbara Beach Seaquarium Beach (of Mambo Beach) Sint Michielsbaai, Boca Samí ------------------ {{Variante|c}} {{infobox luga den pais| variante = c | tipo = Kaya | nomber = Scharlooweg | multi_imagen = {{multiple image | total_width = {{Infobox/afbeeldingbreedte}} | border = infobox | perrow = 1/2/2 | caption_align = center | image1 = Scharlooweg 102 (1).jpg | caption1 = Scharlooweg 102 | image2 = Scharlooweg 106, balustrade front facade.png | caption2 = Scharlooweg 106 | image3 = Scharlooweg 29, cornice decorations.png | caption3 = Scharlooweg 29 }} | pais = {{CUW}} | area = | poblacion = | elevacion = | tipo_division_adm = Zona | division_adm = [[Skalo]] | tipo_subdivision_adm= Bario | subdivision_adm = De Zwaan / Sint Jago | zoom = 13 }} '''Scharlooweg''' ta un kaya den e zona di [[Skalo]] na [[Willemstad]], [[Kòrsou]].<ref name="Buurt">{{Citeer web|url=https://gobiernu.cw/wp-content/uploads/2019/06/Buurtprofiel_Scharloo_drukker.pdf |titel=Buurtprofiel Scharloo|datum=2011|website=Gobièrnu di Kòrsou|bezochtdatum=2026-06-30}}</ref> E kaya ta forma e wes'i lomba di e zona i ta kore paralelo na [[Waaigat]], konektando Skalo ku e área históriko di [[Punda]].<ref>https://whc.unesco.org/document/154358 </ref> E ta konosí pa su konsentrashon di mansionnan monumental ku ta data for di fin di [[siglo 19|siglo diesnuebe]] i kuminsamentu di [[siglo 20|siglo binti]]. ==Historia i desaroyo== Den siglo 18, e área di Skalo tabata skars poblá, ku algun edifisio kant'i Waaigat. Scharlooweg mes tabata un kaminda simpel. E kaya ta ekstendé den dos bario: De Zwaan i St. Jago.<ref name="Buurt">{{Citeer web|url=https://gobiernu.cw/wp-content/uploads/2019/06/Buurtprofiel_Scharloo_drukker.pdf |titel=Buurtprofiel Scharloo|datum=2011|website=Gobièrnu di Kòrsou|bezochtdatum=2026-06-30}}</ref> Den e di dos mitar di siglo 19, despues di ±1870, e kaya a desaroyá rapidamente. E mehorashon di e ekonomia di Kòrsou a permití komersiante, partikularmente di komunidat hudiu, pa sali for di Punda i traha kas grandi na Skalo. Durante un periodo relativamente kortiku Scharlooweg a bira un avenida residensial ku mansionnan luhoso na ambos banda. E parselanan tabata hundu i amplio, ku kasnan ku patio interno, kurá grandi i dependensianan. Na banda sùit di e kaya, e terenonan tabata yega te na Waaigat te meimei di siglo 20, ora ku A.M. Chumaceiro Bulevar a wòrdu konstruí.<ref name="Kern">[https://www.cultureelerfgoed.nl/site/binaries/site-content/collections/documents/2024/01/01/kernkwaliteiten-historisch-willemstad/Kernkwaliteiten+Historisch+Willemstad.pdf Kernkwaliteiten Historisch Willemstad: binnenstad en haven], Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, Amersfoort, 2024 riba enkargo di Ministerio VVRP Korsou</ref> Den siglo 20 i 21, Scharlooweg a pasa for di un área puramente residensial pa un zona di uso miksto. Awendia, e kaya ta konta ku ofisina, institushon públiko, galeria i negoshinan kreativo. Scharlooweg ta forma parti di e área históriko di Willemstad, ku ta rekonosí komo Patrimonio Mundial pa [[UNESCO]]. ==Arkitektura== E edifisionan na Scharlooweg ta típiko pa e arkitektura kolonial di Kòrsou, konstruí entre ±1830 i 1900 ku un meskla di: *estilo hulandes (gablenan, detaye dekorativo) *estilo neoklásiko (simetria, kolumnanan, fachada monumental ku detaye dekorativo) Hopi kas ta konstruí rònt di un patio interno i tin galeria. E kolónan kla i vibrante ta karakterístiko pa e kaya i ta kontribuí na e aparensia visual di e zona. E kaya ta forma un di e kolekshonnan mas representativo di e estilo aki den Willemstad. Un di e kasnan mas emblemátiko di Scharlooweg ta ''Bolo di Batrei'', situa na Scharlooweg 77. El a wòrdu konstruí na 1917 dor di Elias Salomon Levy Maduro komo regalo di kasamentu pa su yu muhé. E edifisio ta sobresalí pa su dekorashon elaborá i forma distintivo. Aktualmente, e ta sede di [[Archivo Nashonal Kòrsou]]. Otro edifisionan notabel ta ''La Maria'', Scharlooweg 72–76 di e famia protestant Winkel i Scharlooweg 100, un kas grandi den forma di kubo di 1875. {{multiple image | total_width = 750 | border = infobox | direction = horizontal | caption_align = center | image1 = Scharlooweg 29, fan shaped stairs.png | caption1 = nr. 29 | image2 = De woonhuizen op nr. 31 en nr. 33 aan de Scharlooweg in Willemstad op Curaçao, Bestanddeelnr 252-7123.jpg | caption2 = nr. 31 & 33 | image3 = Scharlooweg 75, seen from hill.png | caption3 = nr. 75 | image4 = Scharlooweg 79.png | image5 = Scharlooweg 51, front facade.png | image6 = Voorgevel woonhuis Scharlooweg 138-140 - 20652472 - RCE.jpg | header = Mansionnan na Scharlooweg |header_align= center }} == Literatura == * {{citeer boek |auteur=Pauline Pruneti-Winkel |jaar=1990|url= |titel=Scharloo a nineteenth century quarter of Willemstad, Curaçao : historical architecture and its background|via= |uitgever= Edizioni Poligrafico Fiorentino}} * {{citeer web|url=https://www.cultureelerfgoed.nl/site/binaries/site-content/collections/documents/2024/01/01/kernkwaliteiten-historisch-willemstad/Kernkwaliteiten+Historisch+Willemstad.pdf|titel= Kernkwaliteiten Historisch Willemstad: binnenstad en haven|werk=Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed|plaats=Amersfoort|jaar=2024}} {{Appendix}} [[:Kategoria:Lugá na Kòrsou]] *Bolo di Batrei (Kas di Bolo di Kasamentu): Situá na Scharlooweg 77, esaki ta e propiedat mas famoso riba kaya. Elias Salomon Levy Maduro a laga basha e edifisio original abou i remplas’é ku e villa neoklásiko elaborá aki, pintá na un manera orná komo un regalo di kasamentu pa su yu muhé na 1917. Aktualmente e ta albergá e Archivo Nashonal di Kòrsou. *Scharlooweg 72–76 (La Maria): Adorná den e kòrá di sanger di baka di e famia protestant Winkel, e kas neo-klásiko aki a wòrdu restourá ku hopi esfuerso dor di Curaçao Monuments Foundation. *Scharlooweg 100: Un ehèmpel impreshonante di un kas grandi den forma di kubo di 1875 ku ta konta ku un fachada dilanti simétriko, un tranké ku pilar, i daknan tradishonal ku stènt. -------------- i tin e mansionnan mas grandi i luhoso di e zona. E edifisionan a wòrdu konstruí den estilo spañó rònt di un patio ku hopi biaha un fontein meimei.[2] == Historia i deskripshon == Na fin di siglo 19, Scharlooweg a desaroyá for di un simple kaminda te un avenida ku kasnan lujoso na ambos banda. Sin embargo, posterior infrastructura, manera e oprit (kaminda di subida pa) di [[Koningin Julianabrug]], a krea un separashon urbano den e bario. E kaya ta pertenese parsialmente na e barionan De Zwaan i St. Jago.<ref name="Buurt">{{Citeer web|url=https://gobiernu.cw/wp-content/uploads/2019/06/Buurtprofiel_Scharloo_drukker.pdf |titel=Buurtprofiel Scharloo|datum=2011|website=Gobièrnu di Kòrsou|bezochtdatum=2026-06-30}}</ref> Scharlooweg is a notable street in Willemstad, the capital of Curaçao, which is part of the Caribbean Netherlands. This street is renowned for its collection of historic buildings, many of which date back to the late 19th and early 20th centuries. The architecture along Scharlooweg reflects the island's colonial past, with colorful facades and intricate detailing that are characteristic of Dutch Caribbean design. Scharlooweg is part of the larger Willemstad historic area, which is recognized as a UNESCO World Heritage Site. Visitors to Scharlooweg can enjoy a walk through history, observing the well-preserved structures that tell the story of Curaçao's cultural and economic development.<ref>https://mindtrip.ai/attraction/willemstad-curacao/scharlooweg/at-TiPIjfPZ Scharlooweg</ref> -------------- In de 18e eeuw werden er ook villa’s meer richting het oosten aan het Waaigat gebouwd, ten zuiden van de Scharlooweg. Maar pas vanaf de tweede helft van de 19e eeuw ontstond de lintbebouwing met prestigieuze villa’s op riante kavels aan weerszijden van de Scharlooweg. De kavels aan de zuidzijde grensden nog tot halverwege de 20e eeuw aan het Waaigat, totdat een weg rond Waaigat, de A.M.Chumaceiro Bouvelard, werd aangelegd. <ref name="Kern">[https://www.cultureelerfgoed.nl/site/binaries/site-content/collections/documents/2024/01/01/kernkwaliteiten-historisch-willemstad/Kernkwaliteiten+Historisch+Willemstad.pdf Kernkwaliteiten Historisch Willemstad: binnenstad en haven], Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, Amersfoort, 2024 riba enkargo di Ministerio VVRP Korsou</ref> Pas na de verkaveling van grote particuliere terreinen aan de noordzijde van de Scharlooweg in de tweede helft van de 19e-eeuw ontstond een lintbebouwing aanweerszijden van Scharlooweg. Op de zeer diepe kavels werden riante villa’s met patio’s en bijgebouwen gerealiseerd met diepe voor- en achtertuinen.<ref name="Kern"/> Doordat tegen het einde van de 19e eeuw de economie van Curaçao aantrok hadden Joodse kooplieden de mogelijkheid om te ontsnappen aan het benauwde Punda. In korte tijd werd Scharloo verdicht en werden nu ook aan de noordzijde van de Scharlooweg monumentale villa’s gebouwd in de neoclassicistische stijl.<ref name="Kern"/> In Scharloo zijn veel monumentale villa’s in de neoklassicistische bouwstijl gerealiseerd: (Scharlooweg 55, 1875). {{Appendix}} ----------------- Scharlooweg ta forma e lomba di e distrito di Scharloo na Willemstad, Kòrsou, sirbiendo komo su kaminda prinsipal i ta konektá e bario ku e área históriko di Punda otro banda di e entrada di Waaigat. Saliendo for di e orígen di e distrito komo un zona di plantashon di siglo 18 ku ta wòrdu usá pa agrikultura i konstrukshon di barku, e kaya a pasa den un transformashon signifikante meimei di siglo 19, evolushonando den un avenida residensial prestigioso despues di 1870 ora ku e komersiantenan elite di Kòrsou a kuminsá enkargá kasnan luhoso einan dor di sigurá e nesesidatnan di hora siguiente orkan devastador di 1877 den Pietermaai den serkania.[8]<ref name=:"2">[https://www.curacao.com/en/activity/district-scharloo District Scharloo], curacao.com</ref>[15] Formá ku mas ku 20 kas grandi i pintá vibrantemente konstruí prinsipalmente entre añanan 1830 i 1900, Scharlooweg ta ehèmpel di e arkitektura kolonial tropikalá di Kòrsou, mesklando elementonan Baroko Hulandes manera gablenan kurvá i kornisanan orná ku karakterístikanan blanku neoklásiko manera kolumnanan blanku i boltu den tur tononan di hel, ros, bèrdè i blou pa reflehá lus di solo i kombatí e kalor tropikal. Notabel entre esakinan ta strukturanan originalmente propiedat di komersiantenan i bankeronan próspero, inkluyendo e impreshonante Kas Geel, un punto di referensia ku fachada geel ku ta simbolisá e herensia komersial di e distrito. E edifisionan aki, hopi bia situá riba plataformanan elevá ku patio i galerianan interno, ta resaltá e rikesa generá pa e ròl di Kòrsou komo un sentro di komersio hulandes den Karibe.[8][15] Awendia, e kaya di mas o ménos 1 kilometer largu a bira un sentro orientá na peaton, ku ta konta ku tiendanan boutique, galerianan di arte, restorant, i monumento restourá reusá komo museo i kasnan di huéspet, posishonando esaki komo un trayekto turístiko klave denter di e fronteranan di Herensia Mundial di UNESCO di Skalo i sostené e áreanan di revisashon kultural inisiativanan kreativo.<ref name=:"2"/>[8] Den kaya grandi, Scharlooweg, i su ekstenshon, Bitterstraat, un representashon amplio di fasilidatnan di ofisina tambe por wòrdu opservá. Edifisionan di ofisina ku un funshon públiko ta inkluí E edifisio di Miami riba e Bitterstraat, i Unidat di Bario Kòrsou ta situá riba e Van Raderstraat. Riba e Scharlooweg tin e Prinses Wilhelminafonds Foundation, e Konsulado di Repúblika Bolivariano di Venezuela, Fundashon Monumentenzorg, un oficina di General Savings and Credit Cooperative Credit Union (ACU), Banco Central, Feffik Interkrevo/skol di moda, Reda Sosial, Sentro Bolivariano, Departamento di Cultura & Educacion, i Stichting Reclassering Curaçao (SRC).<ref name="Buurt"/> == Edifisionan notabel den Scharlooweg== Famous Mansions on Scharlooweg *Bolo di Batrei (Wedding Cake House): Located at Scharlooweg 77, this is the most famous property on the street. Elias Salomon Levy Maduro had the original building torn down and replaced with this elaborate, ornately painted neoclassical villa as a wedding present for his daughter in 1917. It currently houses the National Archive of Curaçao. *Scharlooweg 72–76 (La Maria): Adorned in the signature oxblood-red of the Protestant Winkel family, this neo-classical home was painstakingly restored by the Curaçao Monuments Foundation. *Scharlooweg 100: A stunning example of an 1875 cube-shaped mansion featuring a symmetrical front facade, a pillared fence, and traditional hipped roofs. == Sitio di interes == Algun lugá importante den Scharlooweg ta: * [[Archivo Nashonal Kòrsou]] (''Bolo di Batrei''), Scharlooweg 77 * Museo Yotin Kortá, Scharlooweg 11 Hendrik Muskus, better known as Shon Còchi, along with his wife Shon Annie and their seven children, moved into their newly built home in 1922. Muskus was very successful as a hardware store owner and actively involved in the Sociedad Bolivariana de Curaçao. He sold the building around 1950. Initially, it was still being used for residential purposes, but a few years later Pension Ida became more of a brothel than a boarding house. In 2002, the Curaçao Heritage Foundation bought and restored the building. It was returned to its original sober, grey color, paying homage to the Scandinavian roots of the Muskus family. In 2009, a branch of the Central Bank opened the coin museum in the building. It is currently in use as the office of the Electoral Council of Curaçao.<ref>[https://curacaomonuments.org/sites/scharlooweg-11/ Scharlooweg 011], curacaomonuments.org</ref> en.wiki:''Bolo di Batrei'' (Bolo di Kasamentu) na Scharlooweg 77 ta e edifisio mas konosí di e kaya. Elias Salomon Levy Maduro tabata yiu di e fundadó di S.E.L. Maduro. Ora Deborah Rebecca, su yu muhé di 18 aña, a kasa, e edifisio original a wòrdu basha abou i remplasá pa un edifisio nobo ku plafonnan pintá elaborá. Dia 6 di yüni 1917, e dia di kasamentu, Bolo di Batrei a wòrdu duná na e resien kasánan komo regalo. Awendia, e edifisio ta sede di [[Archivo Nashonal Kòrsou]].[2] {{Appendix}} Aan de noordzijde van het Waaigat, op Scharloo, bestond de bebouwing omstreeks het midden van de vorige eeuw slechts uit enkele verspreid staande achttiende-eeuwse gebouwen, nagenoeg allemaal gelegen aan de zuidzijde van de huidige Scharlooweg, waarbij de percelen grensden aan het Waaigat. Na omstreeks 1870 nam de bouwactiviteit hier in snel tempo toe. In enkele tientallen jaren ontwikkelde Scharloo zich tot een vooraanstaande woonwijk waar vooral joodse kooplieden, die in het oude Punda hun winkels hadden, hun huis lieten bouwen. Aan beide zijden van de tot dan toe slechts als pad bestaande Scharlooweg verrezen de ruim en luxueus opgezette woningen. Evenals aan de Overzijde heeft ook op Scharloo de aanleg van de oprit naar de vaste Julianabrug een stedebouwkundige tweedeling gebracht in de wijk.<ref>Michael A. Newton, [https://www.dbnl.org/tekst/_gid001199001_01/_gid001199001_01_0106.php Architectuur en monumentenzorg], dbnl.org </ref> Scharlooweg ta forma e lomba di e distrito di Scharloo na Willemstad, Kòrsou, sirbiendo komo su kaminda prinsipal i ta konektá e bario ku e área históriko di Punda otro banda di e entrada di Waaigat. Saliendo for di e orígen di e distrito komo un zona di plantashon di siglo 18 ku ta wòrdu usá pa agrikultura i konstrukshon di barku, e kaya a pasa den un transformashon signifikante meimei di siglo 19, evolushonando den un avenida residensial prestigioso despues di 1870 ora ku e komersiantenan elite di Kòrsou a kuminsá enkargá kasnan luhoso einan dor di sigurá e nesesidatnan di hora siguiente orkan devastador di 1877 den Pietermaai den serkania.[8]<ref name=:"2">[https://www.curacao.com/en/activity/district-scharloo District Scharloo], curacao.com</ref>[15] Formá ku mas ku 20 kas grandi i pintá vibrantemente konstruí prinsipalmente entre añanan 1830 i 1900, Scharlooweg ta ehèmpel di e arkitektura kolonial tropikalisá di Kòrsou, mesklando elementonan Baroko Hulandes manera gablenan kurvá i kornisanan orná ku karakterístikanan blanku neoklásiko manera kolumnanan blanku i boltu den tur tononan di hel, ros, bèrdè i blou pa reflehá lus di solo i kombatí e kalor tropikal. Notabel entre esakinan ta strukturanan originalmente propiedat di komersiantenan i bankeronan próspero, inkluyendo e impreshonante Kas Geel, un punto di referensia ku fachada geel ku ta simbolisá e herensia komersial di e distrito. E edifisionan aki, hopi bia situá riba plataformanan elevá ku patio i galerianan interno, ta resaltá e rikesa generá pa e ròl di Kòrsou komo un sentro di komersio hulandes den Karibe.[8][15] Awendia, e kaya di mas o ménos 1 kilometer largu a bira un sentro orientá na peaton, ku ta konta ku tiendanan boutique, galerianan di arte, restorantnan, i monumentonan restourá reusá komo museo i kasnan di huéspet, posishonando esaki komo un trayekto turístiko klave denter di e fronteranan di Herensia Mundial di UNESCO di Scharloo i sostené e áreanan di revisashon kultural inisiativanan kreativo.[2][8]Scharlooweg ta forma e lomba di e distrito di Scharloo na Willemstad, Kòrsou, sirbiendo komo su kaminda prinsipal i ta konektá e bario ku e área históriko di Punda otro banda di e entrada di Waaigat. Saliendo for di e orígen di e distrito komo un zona di plantashon di siglo 18 ku ta wòrdu usá pa agrikultura i konstrukshon di barku, e kaya a pasa den un transformashon signifikante meimei di siglo 19, evolushonando den un avenida residensial prestigioso despues di 1870 ora ku e komersiantenan elite di Kòrsou a kuminsá enkargá kasnan luhoso einan dor di sigurá e nesesidatnan di hora siguiente orkan devastador di 1877 den Pietermaai den serkania.[8][2][15] Formá ku mas ku 20 kas grandi i pintá vibrantemente konstruí prinsipalmente entre añanan 1830 i 1900, Scharlooweg ta ehèmpel di e arkitektura kolonial tropikalá di Kòrsou, mesklando elementonan Baroko Hulandes manera gablenan kurvá i kornisanan orná ku karakterístikanan blanku neoklásiko manera kolumnanan blanku i boltu den tur tononan di hel, ros, bèrdè i blou pa reflehá lus di solo i kombatí e kalor tropikal. Notabel entre esakinan ta strukturanan originalmente propiedat di komersiantenan i bankeronan próspero, inkluyendo e impreshonante Kas Geel, un punto di referensia ku fachada geel ku ta simbolisá e herensia komersial di e distrito. E edifisionan aki, hopi bia situá riba plataformanan elevá ku patio i galerianan interno, ta resaltá e rikesa generá pa e ròl di Kòrsou komo un sentro di komersio hulandes den Karibe.[8][15] Awendia, e kaya di mas o ménos 1 kilometer largu a bira un sentro orientá na peaton, ku ta konta ku tiendanan boutique, galerianan di arte, restorantnan, i monumentonan restourá reusá komo museo i kasnan di huéspet, posishonando esaki komo un trayekto turístiko klave denter di e fronteranan di Herensia Mundial di UNESCO di Scharloo i sostené e áreanan di revisashon kultural inisiativanan kreativo.[2][8]<ref name=:"3"/> Today, Scharloo stands as Willemstad's youngest colonial district, emerging as a vibrant hub for startups, art galleries, street art installations by local artists, and boutique eateries, while preserving its role in Curaçao's cultural and maritime heritage.<ref name=:"2"/><ref name=:"3"/> Scharlooweg ta forma e lomba di e distrito di Scharloo na Willemstad, Kòrsou, sirbiendo komo su kaminda prinsipal i ta konektá e bario ku e área históriko di Punda otro banda di e entrada di Waaigat. ------------- Riba e kaminda di Scharlooweg tin tambe un kantidat di kas di fin di [[siglo 19|siglo diesnuebe]] ku ta situá na un lugá amplio, ku forma di blòk, ku òf sin planta i tin biaha ku ala di tras ku ta forma un hák, ku ta mustra detayenan karakterístiko pa e tempu di nan nasementu. Lamentablemente Scharloo a keda viola dor ku e ta sirbi komo ruta pa subi [[Koningin Julianabrug]].<ref>[https://web.archive.org/web/20110708213813/http://www.curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=373&lang= Scharloo], Encyclopedie van Curaçao</ref> {{Appendix|1=|2= '''Fuente i referensia''' {{References}} '''Link eksterno''' * {{Citeer web |url=https://www.youtube.com/watch?v=GKaNFFPIWfg&ab_channel=SmartCapture|titel=A trip to Scharloo Abou|werk=Smart Capture|auteur=|datum=2021 |bezochtdatum=}} }} Aan de noordzijde van het Waaigat, op Scharloo, bestond de bebouwing omstreeks het midden van de vorige eeuw slechts uit enkele verspreid staande achttiende-eeuwse gebouwen, nagenoeg allemaal gelegen aan de zuidzijde van de huidige Scharlooweg, waarbij de percelen grensden aan het Waaigat. Na omstreeks 1870 nam de bouwactiviteit hier in snel tempo toe. In enkele tientallen jaren ontwikkelde Scharloo zich tot een vooraanstaande woonwijk waar vooral joodse kooplieden, die in het oude Punda hun winkels hadden, hun huis lieten bouwen. Aan beide zijden van de tot dan toe slechts als pad bestaande Scharlooweg verrezen de ruim en luxueus opgezette woningen. Evenals aan de Overzijde heeft ook op Scharloo de aanleg van de oprit naar de vaste Julianabrug een stedebouwkundige tweedeling gebracht in de wijk.<ref>Michael A. Newton, [https://www.dbnl.org/tekst/_gid001199001_01/_gid001199001_01_0106.php Architectuur en monumentenzorg], dbnl.org </ref> === Status di herensia mundial === Wijk van Willemstad riba e otro banda di Waaigat kontra Punda i Pietermaai. E poko kasnan mas bieu, ku tin biaha ta di siglo 18, ta na Van den Brandhofstraat, Werfstraat i Scharlooweg. Banda di nr. 12 E sinku fraccionnan i No. 154 ta atrae atenshon spesífikamente No. 150 / 152, konosí komo Kas di Pachi De Sola. E edifisio, di propiedat di Stichting Monumentenzorg, despues di restorashon (arkitekto G.J. Manders) den uso komo Oficina di Estadístiko Sivil, Registro di Poblashon i Elekshon di e Teritorio Insular di Kòrsou. Den e kas aki ku un piso di aparensia di komienso di siglo XIX, e plan di plato kustumber a wòrdu ampliá ku un prefabrikashon di estilo peristilo riba e banda di kaminda ku ta konektá ku un vestibul sentral; riba e banda di Waaigat un trapi dobel ta hiba na e galeria di arko ku ta habri ku un fachada di palu ku a wòrdu koroná entre tragalusnan (''dakkapel'') ku fachadanan di punta. Riba e kaminda di Scharlooweg tin tambe un kantidat di kas di fin di [[siglo 19|siglo diesnuebe]] ku ta situá na un lugá amplio, ku forma di blòk, ku òf sin planta i tin biaha ku ala di tras ku ta forma un hák, ku ta mustra detayenan karakterístiko pa e tempu di nan nasementu. Lamentablemente Scharloo a keda viola dor ku e ta sirbi komo ruta pa subi [[Koningin Julianabrug]].<ref>[https://web.archive.org/web/20110708213813/http://www.curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=373&lang= Scharloo], Encyclopedie van Curaçao</ref> Wijk van Willemstad aan de overzijde van het Waaigat tegenover Punda en Pietermaai. De weinige oudere, soms in oorsprong nog 18de-eeuwse huizen liggen aan de Van den Brandhofstraat, de Werfstraat en de Scharlooweg. Naast nr. 12 De vijf zinnen en nr. 154 trekt in het bijzonder de aandacht nr. 150 / 152, bekend als Kas di Pachi De Sola. Het pand, eigendom van de Stichting Monumentenzorg, is na restauratie (architect G.J. Manders) in gebruik genomen als Bureau Burgerlijke Stand, Bevolkingsregister en Verkiezingen van het Eilandgebied Curaçao. Bij dit huis met verdieping van vroeg 19de-eeuws uiterlijk is de gebruikelijke plattegrond uitgebreid met een van een peristyle voorziene voorbouw aan de wegkant aansluitend bij een centrale vestibule; aan de Waaigatzijde leidt een dubbele trap naar de geopende bogengalerij met bekroonde voluutgevel tussen dakkapellen met puntgevels. Aan de Scharlooweg ligt ook een aantal ruim gesitueerde, deftige blokvormige huizen uit het eind van de 19de eeuw, al dan niet met verdieping en soms met haakse achtervleugels, die karakteristieke details tonen voor de tijd van ontstaan. Scharloo is helaas geschonden door de oprit naar de Koningin Julianabrug.<ref>[https://web.archive.org/web/20110708213813/http://www.curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=373&lang= Scharloo], Encyclopedie van Curaçao</ref> Na aña 1999 Scharloo a wòrdu poné riba e lista di Patrimonio Mundial komo parti di e sentro históriko di Willemstad.<ref>{{Citeer web|url=https://news.curacao.com/historische-wijken/ |titel=Historische Wijken|website=Curacao.com|bezochtdatum=3 mei 2021}}</ref> In de hoofdstraat, de Scharlooweg, en in het verlengde ervan de Bitterstraat, is eveneens een ruime vertegenwoordiging van kantoorvoorzieningen waar te nemen. Kantoorpanden met een publieke functie betreft The Miami-building aan de Bitterstraat en aan de Van Raderstraat zetelt Unidat di Bario Kòrsou. Aan de Scharlooweg zit Stichting Prinses Wilhelminafonds, het consulaat van de Bolivariaanse Republiek van Venezuela, Stichting Mo<ref name="Buurt"/>numentenzorg, een kantoor van de Algemene Spaar- en Kredietcoöperatie Credit Union (ACU), de Centrale Bank, Feffik Interkrevo/skol di moda, Reda Sosial, Sentro Bolivariano, Dienst Cultuur & Educatie en Stichting Reclassering Curaçao (SRC).<ref name="Buurt"/> == Literatura == * {{citeer boek |auteur=Pauline Pruneti-Winkel |jaar=1990|url= |titel=Scharloo a nineteenth century quarter of Willemstad, Curaçao : historical architecture and its background|via= |uitgever= Edizioni Poligrafico Fiorentino}} [[:Kategoria:Lugá na Kòrsou]] -------------------- {{Variante|c}} {{Databox}} '''Afrohulandes''' òf hendenan hulandes pretu, ta hendenan hulandes di desendensia Afrikano Sub-Sahariano kompleto òf parsial. E mayoria di hendenan Afro-Hulandes na Hulanda ta Afro-Karibense i ta originá for di e anterior i aktual teritorionan Ultramar di Sürnam i e eks Antia Hulandes; awor Curaçao, Aruba, Bonaire, Sint Maarten, Sint Eustatius, y Saba. Tambe tin un poblashon migrante signifikante for di Cabo Verde, Ghana, Nigeria, Somalia, Angola, Eritrea, i otro komunidatnan afrikano di imigrantenan mas resien. == Mira tambe == * [[Afrokaribense]] * [[Afrokurasoleño]] * [[Afroamerikano]] {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid = |titulo= }} {{References}} }} [[:Kategoria:Hulanda]] ----------------- Junny Alves: '''Saida Hernandez''' a nase na Kòrsou na aña 1935 i a lanta den e bario di Otrobanda. El a bira konosí den múltiple ròl: komo pintor, presentadó di televishon, trahadó di programa i outor di buki di kushina. Hernandez tabata entre e promé lesadonan di notisia i trahadonan di programa femenino na TeleCuraçao. Su programa di kushina “Kushina di Oro” en partikular a hasié konosí serka un públiko amplio di Kòrsou. Ademas, ela publiká vários buki di kushina. Aunke e tabatin un interes artístiko promé, el a kuminsá pinta seriamente den añanan ‘70 durante su estadia na New York. Segun su propio relato, esaki a surgi for di nostalgia pa su pais Kòrsou. E tabata ke un pintura di paisahe di Kòrsou pa su kas, pero eventualmente a disidí di kuminsá pinta su mes. Su promé obra tabata deskribí un edifisio den Otrobanda. Despues, ela enfoká prinsipalmente riba: interiornan históriko di kasnan di Kòrsou, esenanan den kaya di Otrobanda, muebles tradishonal i kultura bibu, i rekuerdonan di bida diario den pasado. Hopi biaha ta mira su pinturanan komo un dokumento visual di herensha di Kòrsou. Na 2025, e buki “Hasibo di Kas” a keda publiká, un bista di e trabou di su bida. E ta kontené: 136 reprodukshon di su pinturanan, un teksto outobiográfiko, rekuerdonan di Otrobanda bieu, i mas ku setenta haiku skirbí dor di dje. Na e presentashon di e buki, a menshoná tambe ku Hernandez a selebrá su di 90 kumpleaños na 2025. Saida Hernandez ta okupá un lugá spesial denter di kultura Kòrsou pasobra e ta konektá vários dominio kultural: historia di televishon, tradishonnan kulinario, arte visual, i dokumentashon di bida diario den Otrobanda. Hopi bia ta deskribí su trabou komo nostalgiko, kolorido, i dirigí na konserbá rekuerdonan di un Kòrsou ku pa gran parti a disparsé. ----------------- Myrna Dovale (11 december 1929- 5 mei 2024) was een Curaçaose audioloog, logopedist, docente en specialist in het onderwijs aan dove en slechthorende kinderen. Zij speelde een centrale rol bij de ontwikkeling van het speciaal onderwijs voor deze doelgroep op Curaçao. Myrna Dovale zette zich in voor een groep kinderen die vroeger vaak weinig onderwijs kreeg. Dankzij pioniers zoals Dovale kregen deze kinderen betere kansen op onderwijs en maatschappelijke participatie. In een tijd waarin kinderen met een gehoorbeperking vaak weinig mogelijkheden hadden om naar school te gaan, zette zij zich in om hen toegang te geven tot passend onderwijs. Door haar deskundigheid, doorzettingsvermogen en betrokkenheid groeide zij uit tot een pionier op het gebied van speciaal onderwijs op Curaçao. Haar werk droeg bij aan een grotere bewustwording in de samenleving over de behoeften en mogelijkheden van kinderen met communicatieve beperkingen. Gedurende haar lange loopbaan werkte Dovale aan de opbouw en verbetering van onderwijsvoorzieningen voor leerlingen met gehoor-, spraak- en taalproblemen. Zij zag hoe de houding van de samenleving veranderde: waar deze kinderen vroeger vaak verborgen werden gehouden of weinig kansen kregen, ontstond er geleidelijk meer begrip en acceptatie. Ook na haar pensionering bleef zij geïnteresseerd in de ontwikkelingen binnen het speciaal onderwijs en volgde zij de vooruitgang van de instellingen waarvoor zij zich had ingezet. Haar visie was dat ieder kind, ongeacht een beperking, recht heeft op onderwijs en de kans moet krijgen zijn of haar talenten te ontwikkelen. De betekenis van Myrna Dovale voor Curaçao is blijvend zichtbaar. Ter ere van haar inzet werd een belangrijke school voor gespecialiseerd onderwijs naar haar vernoemd: Skol Myrna Dovale. Deze school ondersteunt tegenwoordig leerlingen met uiteenlopende communicatieve en ontwikkelingsbehoeften en zet daarmee het werk voort dat zij begon. Myrna Dovale wordt herinnerd als een toegewijde onderwijsvernieuwer die het leven van vele kinderen en families positief heeft beïnvloed en een belangrijke bijdrage heeft geleverd aan een inclusiever Curaçao. PAPIAMENTU '''Myrna Dovale''' (11 di desèmber 1929 – 5 di mei 2024) tabata un oudiológo, logopedista, dosente i spesialista di edukashon di muchanan ku problema ouditivo na Kòrsou. El’a hunga un ròl sentral den e desaroyo di enseñansa speshal pa e grupo aki na Kòrsou. Myrna Dovale a dedika su mes na un grupo di mucha ku antes hopi biaha tabata haña poko edukashon. Danki na pioneronan manera Dovale, e muchanan aki a haña mihó oportunidat pa edukashon i partisipashon sosial. Den un tempu ku muchanan ku defisiensia di oido hopi bia tabatin tiki oportunidat pa bai skol, ela dediká su mes na duna nan akseso na edukashon apropiá. Dor di su ekspertisio, perseveransia, i kompromiso, ela bira un pionero riba tereno di enseñansa spesial na Kòrsou. Su trabou a kontribuí na un konsientisashon mas grandi den sosiedat tokante e nesesidatnan i kapasidatnan di muchanan ku defisiensia di komunikashon. Durante su karera largu, Dovale a traha riba e desaroyo i mehorashon di fasilidatnan edukativo pa studiantenan ku problema di oido, abla i idioma. El’a presensiá kon e aktitut di sosiedat a kambia: miéntras ku e muchanan aki hopi bia tabata wòrdu skondí òf tabata haña tiki oportunidat den pasado, mas komprondementu i aseptashon a surgi gradualmente. Asta despues di su retiro, el a keda interesá den desaroyonan den enseñansa spesial i a sigui e progreso di e institutonan ku el a dediká su mes na dje. Su vishon tabata ku kada mucha, sin importá un desabilidat, tin derecho riba edukashon i mester dun’é e oportunidat pa desaroyá su talentonan. Myrna Dovale su nifikashon pa Kòrsou ta keda visibel permanentemente. Na honor di su dedikashon, un skol grandi pa enseñansa spesialisá a haña su nòmber: Skol Myrna Dovale. Awendia, e skol aki ta sostené studiantenan ku nesesidatnan komunikativo i di desaroyo diverso, siguiendo asina ku e trabou ku ela kuminsá. Myrna Dovale ta wòrdu rekordá komo un inovadó edukashonal dediká ku positivamente a influensiá bida di hopi mucha i famia i a duna un kontribushon signifikante na un Kòrsou mas inklusivo. ----------------- Francio Guadeloupe''' (Aruba, 1971) is een Arubaans-Nederlandse sociaal en cultureel antropoloog en ontwikkelingssocioloog. Zijn onderzoek richt zich op nationale identiteit, culturele diversiteit, religie, koloniale machtsverhoudingen en klimaatvraagstukken in het Caribisch deel van het Koninkrijk der Nederlanden. Hij is verbonden aan het Koninklijk Instituut voor Taal-, Land- en Volkenkunde (KITLV) en de Universiteit van Amsterdam (UvA). == Leven en werk == Guadeloupe werd geboren en groeide op op Aruba. In 1986 nam hij als zanger (“Surprise Kid”) deel aan een jeugdcarnavals- en calypsowedstrijd, waar hij de tweede plaats behaalde. Een jaar later nam hij opnieuw deel aan het calypsofestival voor volwassenen. Op achttienjarige leeftijd verhuisde hij naar Nederland. Daar werkte hij als opbouwwerker en studeerde hij culturele antropologie en ontwikkelingsstudies aan de Radboud Universiteit Nijmegen. In 1999 behaalde hij een masterdiploma in ontwikkelingssociologie. Zijn scriptieonderzoek richtte zich op Afro-Braziliaanse religies, waaronder candomblé en umbanda, in Rio de Janeiro en Salvador da Bahia (Brazilië). Naar aanleiding van dit onderzoek publiceerde hij twee boeken over Afro-Braziliaanse cultuur en religie. In 2006 promoveerde Guadeloupe in de sociale en culturele antropologie aan de Universiteit van Amsterdam. In zijn academische loopbaan was hij verbonden aan verschillende Nederlandse universiteiten. ===Academische loopbaan=== Guadeloupe was onder meer werkzaam als senior onderzoeker bij het KITLV. Hij diende gedurende vier jaar als president van de University of St. Martin (USM) op het bi-nationale eiland Sint Maarten/Saint Martin. Na de verwoestingen van orkaan Irma in 2017 werd de universiteit tijdelijk gesloten. Zijn onderzoek richt zich op de manier waarop populaire opvattingen over nationale verbondenheid, culturele diversiteit, religieuze identiteit en mediavorming worden beïnvloed door koloniale erfenissen en mondiale economische processen. Hij publiceerde over sociale en culturele processen op onder meer Sint Maarten, Curaçao, Aruba, Saba, Sint Eustatius, Brazilië en Nederland. In 2009 verscheen zijn monografie Chanting Down the New Jerusalem: Calypso, Christianity, and Capitalism in the Caribbean bij University of California Press. ===Leerstoel Koninkrijksrelaties=== In 2024 werd Guadeloupe benoemd tot hoogleraar Publieke Antropologie van Koninkrijksrelaties, een leerstoel ingesteld door het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK). De leerstoel is ondergebracht bij het KITLV en de Universiteit van Amsterdam. Zijn benoeming maakt deel uit van de instelling van twee nieuwe leerstoelen gericht op het Koninkrijk der Nederlanden, waarvan de andere leerstoel betrekking heeft op politicologie en bestuurskunde aan de Universiteit Leiden. In 2026 aanvaardde hij het ambt met een inaugurele rede over Koninkrijksrelaties. Onderzoek en thematiek Guadeloupe onderzoekt onder meer: processen van nationale en culturele identiteitsvorming religieuze praktijken en popular culture in postkoloniale samenlevingen koloniale racialisering en sociale ongelijkheid klimaatverandering en maatschappelijke adaptatie in het Caribisch gebied Hij is tevens betrokken bij onderzoeksprojecten naar duurzame en inclusieve oplossingen voor sociale adaptatie aan klimaatuitdagingen in het (Nederlandse) Caribisch gebied. --------- {{Variante|a}} {{infobox persona | variante = a | tipo = cientifico | nomber = Francio Guadeloupe | ofishi = antropologo social y cultural, sociologo di desaroyo | imagen = | descripcion = | fecha nacemento = | luga nacemento = | fecha fayecimento = | luga fayecimento = | alma mater = [[Universidat Radboud|Universidad Radboud]] <br>[[Universidat di Amsterdam|Universidad di Amsterdam]] (UvA) | promotor = | disciplina = antropologia cultural | investiga = Caribe Hulandes, [[Latinoamérika|Latino America]] | conoci pa = | distincion = }} '''Francio E. Guadeloupe''' (☆ [[1971]] na [[Aruba]]), ta un antropologo, sociologo y Antianista Arubano-Hulandes. Su investigacion ta enfoca riba identidad, nacionalidad, religion, medio di comunicacion, racismo colonial y globalisacion, cu un interes special den [[Karibe Hulandes|Caribe Hulandes]] y [[Latinoamérika|Latino America]]. == Bida y carera == Francio Guadeloupe a nace y lanta na Aruba. Na 1986 el a participa bou di e nomber artistico "Surprise Kid" como cantante den e concurso hubenil di [[Calypso]] na [[Club Boneriano]], unda el a termina na di dos luga.<ref>{{citeer web|titel=Onder grote publieke belangstelling|werk=[[Amigoe]]|datum=1986-01-22|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2026-02-23|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010641607:mpeg21:p005}}</ref> Un aña despues el a bolbe participa den e concurso, version pa adulto: [[Aruba Caiso & Soca Monarch Festival|Aruba Calypso Contest]].<ref>{{citeer web|titel=Voor de calypso-wedstrijd|werk= [[Amigoe]]|datum=1987-01-26|bezochtdatum=2026-02-23|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010641917:mpeg21:p005}}</ref> Na edad di diesocho aña Guadeloupe a muda pa [[Hulanda]]. El a traha como opbouwwerker (trabou social di comunidad) y a sigui estudio di [[antropologia kultural|antropologia cultural]] y estudio di desaroyo na [[Universidat Radboud|Universidad Radboud]] na [[ Nijmegen]]. Na 1999, el a obtene e grado di [[maestria|master]] den sociologia di desaroyo, cu un tesis riba e cultonan Afrobrasilero ''Candomblé'' y ''Umbanda'' na [[Rio de Janeiro]] y [[Salvador|Salvador da Bahia]] ([[Brasil]]). Na 2006 Guadeloupe a completa su doctorado (PhD) den antropologia social y cultural na [[Universidat di Amsterdam|Universidad di Amsterdam]] (UvA). Su trabou doctoral tabata relaciona cu e proceso di globalisacion y e buskeda pa pertenencia (“belonging”) den comunidadnan Caribense.<ref>https://framerframed.nl/en/mensen/francio-guadeloupe/</ref> ===Carera academico=== Guadeloupe a traha na diferente universidad grandi na Hulanda y ta afilia como investigado senior na Koninklijk Instituut voor Taal-, Land- en Volkenkunde (KITLV). El a ser nombra tambe profesor y investigado na Universidad di Amsterdam. Entre 2013 i 2017 (aproximadamente) el a sirbi como presidente di University of St. Martin (USM) na [[Philipsburg]], [[Sint Maarten]]. Su periodo como presidente a keda termina despues di horcan Irma (2017), cu a forsa e cierre temporario di e institucion. Den e periodo aki su investigashon tabata concentra riba: * Nocionnan popular di pertenencia nacional. * Diversidad cultural y identidad religioso. * Influencia di capital global y racismo colonial. * Representacion di berdad den medionan di comunicacion. El a haci investigacion comparativo na [[Sint Maarten]]/[[Sint Maarten (Fransia)|Saint Martin]], [[Kòrsou|Corsou]], Aruba, [[Saba]], [[Sint Eustatius]], Brasil y Hulanda. Actualmente, su investigacion ta inclui estudio riba e reto climatico den Caribe Hulandes, cu un enfoke riba cultura popular y herensia cultural. === Catedra di Relacionnan di Reino === Na mei 2024, Ministerio di Asuntonan Interno y Relacionnan di Reino (BZK) di Hulanda a anuncia e establecemento di dos catedra nobo pa estudio di relacionnan di [[Reino Hulandes|Reino]]. [[Universidat di Leiden|Universidad Leiden]] y KITLV/Universidad di Amsterdam a wordo selecciona como institucionnan anfitrion y Francio Guadeloupe a wordo nombra como titular di e catedra ''Publieke Antropologie van Koninkrijksrelaties'' pa KNAW/KITLV/UvA.<ref>[https://www.rijksoverheid.nl/actueel/nieuws/2024/05/23/ministerie-van-bzk-vestigt-twee-nieuwe-leerstoelen-voor-het-koninkrijk Ministerie van BZK vestigt 2 nieuwe leerstoelen voor het Koninkrijk], Rijksoverheid (23 di mei 2024)</ref> Su discurso inaugural di aceptacion oficial di e catedra lo tuma luga dia 12 di mart 2026.<ref>[https://www.thepeoplestribunesxm.com/articles/francio-guadeloupe-officially-accepts-chair-of-kingdom-relations-with-inaugural-lecture-on-march-12 Francio Guadeloupe officially accepts chair of Kingdom Relations with inaugural lecture on March 12], The people's Tribune (18 di februari 2026).</ref> == Publicacionnan (seleccion) == *Francio Guadeloupe (1999). ''A Vida e uma Dança: the Candomblé through the lives of two Cariocas''. Nijmegen: CIDI. *F. E. Guadeloupe & M. Milder (1999). ''Dansen om te Leven: over Afro-Braziliaanse spiritualiteit en cultuur.'' Heeswijk: Dabar-Luyten. *F. E. Guadeloupe (2009). ''Chanting down the new Jerusalem: Calypso, Christianity, and Capitalism in the Caribbean'' (The anthropology of Christianity). Berkeley, CA: University of California Press. *F. E. Guadeloupe (2013). ''Curaçaoans on the question of home: the lure of autochthony and its alternatives''. Den: L. Lewis (Ed.), ''Caribbean sovereignty, development and democracy in an age of globalization'' (pag. 189-207). New York: Routledge. *F. E. Guadeloupe & V. A. de Rooij (2014). ''Pimping and the deconstruction of the natural: a perspective from Saint Martin and Sint Maarten (SXM)''. Den: ''Women's Studies International Forum, 43'', 5-12 *F. E. Guadeloupe (2015, september 10). ''The New Black Peter is the Refugee washing up on the shores of Fortress Europe''.<ref>{{Cite web|title = The New Black Peter is the Refugee washing up on the shores of Fortress Europe|url = http://sxmislandtime.com/index.php/front-page-headliners/34071-the-new-black-peter-is-the-refugee-washing-up-on-the-shores-of-fortress-europe.html|website = sxmislandtime.com|access-date = 2015-11-24|archive-date = 2015-11-25|archive-url = https://web.archive.org/web/20151125121956/http://sxmislandtime.com/index.php/front-page-headliners/34071-the-new-black-peter-is-the-refugee-washing-up-on-the-shores-of-fortress-europe.html|url-status = }}</ref> ''Sint Maarten Island Times'' {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Guadeloupe, Francio}} [[:Kategoria:Hende]] [[:Kategoria:Karibe Hulandes]] [[:Kategoria:Aruba]] ------------ Guadeloupe a traha na diferente universidatnan grandi na Hulanda i ta afiliá komo investigador senior na Koninklijk Instituut voor Taal-, Land- en Volkenkunde (KITLV). El a ser tambe profesor i investigador na Universiteit van Amsterdam. Entre 2013 i 2017 (aproksimadamente) el a sirbi komo presidente di University of St. Martin (USM) na Philipsburg, Sint Maarten. Su periodo komo presidente a termina despues di hurakan Irma (2017), ku a forsa e sera temporariamente e institushon. Su investigashon ta konsentrá riba: Nocionnan popular di pertenensia nashonal Diversidat kultural i identidat religioso Influensia di kapital global i rasismo kolonial Representashon di berdat den medio di komunikashon El a hasi investigashon den Sint Maarten/Saint Martin, Kòrsou, Aruba, Saba, Sint Eustatius, Brasil i Hulanda. Un di su obranan mas konosí ta: Chanting Down the New Jerusalem: Calypso, Christianity, and Capitalism in the Caribbean (University of California Press, 2009) Aktualmente, su investigashon ta inkluí estudio riba reto klimátiko den e Karibe Hulandes, ku un enfoke riba kultura popular i herensia kultural. Leerstoel di Reino-relashonnan Na mei 2024, Ministerio di Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) di Hulanda a anunsia e establishemento di dos nobo leerstoelnan pa estudio di Reino-relashonnan. Universiteit Leiden i KITLV/Universiteit van Amsterdam a wòrdu selekshoná komo institushonnan anfitrion. Dr. Francio Guadeloupe a wòrdu nombrá komo titular di e leerstoel Publieke Antropologie van Koninkrijksrelaties pa KNAW/KITLV/UvA.[4] E nombramentu aki a wòrdu aprobá pa e Consehonan di Bestur di e universidatnan involukrá. Na 12 di mart 2026 el a aseptá ofisialmente e leerstoel ku un diskurso inaugural. ------------ * Guadeloupe, former dean of the University of St. Martin (USM), * Francio Guadeloupe is a senior researcher and staff member of the KITLV. A Social & Cultural Anthropologist by training, Dr. Guadeloupe has worked at all the major universities in the Netherlands. He served for four years as the President of the University of St. Martin (USM), until hurricane Irma led to the temporary closure of the institution on the bi-national island of Sint Maarten and Saint Martin. He is currently the chair of the project ‘Island(er)s at the Helm: Co-creating research on sustainable and inclusive solutions for social adaptation to climate challenges in the (Dutch) Caribbean‘. Guadeloupe’s principle areas of research have been on the manner in which popular understandings of national belonging, cultural diversity, religious identity, and mass media constructions of truth, continue to be impacted by colonial racisms and global capital. He has pursued these interests in his research and publications on social processes on the bi-national island of Saint Martin & Sint Maarten (St. Martin), Curaçao, Aruba, Saba, Sint Eustatius, Brazil, and the Netherlands. He is the author of the monograph, Chanting Down the New Jerusalem: Calypso, Christianity, and Capitalism in the Caribbean (University of California Press, 2009). Dr. Guadeloupe is currently embarking on a study of climate challenges in the (Dutch)Caribbean from a popular culture and cultural heritage perspective. Francio Guadeloupe (Aruba, 1971) kwam op zijn achttiende van de Antillen naar Nederland. Hij werkte als opbouwwerker en studeerde culturele antropologie en ontwikkelingsstudies in Nijmegen en Amsterdam. Als antropoloog is hij momenteel verbonden aan de Universiteit van Amsterdam. Ministerie van BZK vestigt 2 nieuwe leerstoelen voor het Koninkrijk Nieuwsbericht | 23-05-2024 | 16:19 Het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) vestigt 2 nieuwe leerstoelen voor het Koninkrijk. Er komt een leerstoel politicologie/bestuurskunde en een leerstoel antropologie/sociologie. De Universiteit Leiden en de Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen (KNAW), Koninklijk Instituut voor Taal-, Land- en Volkenkunde (KITLV), in samenwerking met de Universiteit van Amsterdam (UvA), zijn geselecteerd als vestigingsplaatsen voor de leerstoelen. De Universiteit Leiden zal de leerstoel politicologie/bestuurskunde bekleden en KITLV/UvA de leerstoel antropologie/sociologie.<ref>https://www.rijksoverheid.nl/actueel/nieuws/2024/05/23/ministerie-van-bzk-vestigt-twee-nieuwe-leerstoelen-voor-het-koninkrijk</ref> Leerstoelhouders De Colleges van Bestuur van de UvA en de Universiteit Leiden hebben het voorstel tot de benoeming van hun kandidaat goedgekeurd. Sociaal en cultureel antropoloog, onderzoeker dr. Francio Guadeloupe wordt de leerstoelhouder Publieke Antropologie van Koninkrijksrelaties voor de KNAW/KITLV/UvA. Dr. Wouter Veenendaal, universitair hoofddocent Vergelijkende politicologie bij het Instituut Politieke Wetenschap van de Universiteit Leiden, wordt leerstoelhouder Democratische Vertegenwoordiging in het Koninkrijk voor de Universiteit Leiden. Hij zal bij het KITLV in Leiden worden gedetacheerd. * [https://www.thepeoplestribunesxm.com/articles/francio-guadeloupe-officially-accepts-chair-of-kingdom-relations-with-inaugural-lecture-on-march-12 Francio Guadeloupe officially accepts chair of Kingdom Relations with inaugural lecture on March 12], The people's Tribune (18 di februari 2026). {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Guadeloupe, Francio}} [[:kategoria:Hende]] [[:Kategoria:Karibe Hulandes]] ---------------- {{Variante|c}} {{Databox}} [[File:0100-Hoofdgebouw-Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid 1898.tif|thumb|Edifisio prinsipal di e Eksposishon]] [[File:De vrouw in Nederlandsch Westindië (1898) (IA BNADIGKOSTBARE179).pdf|thumb|De Vrouw in Nederlandsch Westindië. Uitgegeven vanwege de Westindische Rubriekcommissie van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid. Bijeenverzameld door jhr. L.C. van Panhuijs.]] [[File:0119-Poppen in klederdrachten-Nationale tentoonstelling van Vrouwenarbeid 1898.tif|thumb|Popchinan ekshibí di Surnam i Antias den ekshibishon]] [[File:Sassa, Mulatsche vrouw-Nationale Tentoonstelling Vrouwenarbeid 1898-4681-cropped.tif|thumb|Muhe mulato di Surnam na ekshibishon]] '''''De Vrouw in Nederlandsch West-Indie''''' ta un publikashon na [[hulandes]] di 1898, kompilá pa Louis Constant van Panhuys, i publiká na okashon di e ''Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid'' (Eksposishon Nashonal di Trabou di Hende Muhé) di 1898 na [[Den Haag]]. E publikashon tabatin komo meta pa informá e públiko hulandes, i hende muhé en partikular, tokante e bida, trabou, i posishon sosial di hende muhé den e [[kolonia]]nan karibense, partikularmente [[Sürnam]] i [[Kòrsou i Dependensianan|Kòrsou]]. == Konteksto == E tomo a wòrdu publiká pa e komishon di Sekshon Antias, parti di e organisacion di e Eksposishon Nashonal di Trabou di Hende Muhé. E eksposishon aki tabata tin komo meta pa hasi labor di hende muhé visibel i pone enfasis riba nan kontribushon sosial, tantu na [[Hulanda]] komo den su kolonianan ultramar. Editor di e buki tabata L.C. van Panhuys (1869-1949), un alkalde hulandes i funshonario na Departamento di Kolonianan, kende a kompilá e diferente kontribushon i sketchnan. E publikashon a sirbi tantu komo un rekurso informativo komo un rekordatorio duradero di e partisipashon di Antias den e eksposishon. E terminologia i deskripshonnan den ''De Vrouw in Nederlandsch West-Indie'' ta reflehá e perspektiva kolonial i etnográfiko di fin di [[siglo 19|siglo diesnuebe]]. Konsepto i karakterisashonnan di gruponan di poblashon i ròlnan di género ta wòrdu konsiderá antikuá òf problemátiko den historiografia kontemporáneo. E artíkulo aki ta usa e terminologia aki solamente pa ilustrá e fuente original. -- '''Muhénan na Antillas Hulandes''' a wòrdu publiká pa e Komité di Sekshon di Indianan Oksidental komo parti di e Eksposishon Nashonal di Trabou di Hende Muhé na Den Haag na 1898. E publikashon su propósito tabata pa informá hende muhé na Hulanda tokante e bida, trabou, i posishon sosial di hende muhé den e kolonianan di India Oksidental Hulandes, partikularmente Surinaçao. E kompilashon i edishon di e kolekshon tabata kompletamente responsabilidat di Louis Constant van Panhuys, kende a trese huntu vários kontribushon i sketch den un solo obra amplio. Aunke a institui subcomisionnan na Surinam y Curaçao pa sostene e exposicion localmente y colecta materialnan, e contenido y structura di e coleccion ta completamente responsabilidad di Van Panhuys. E subkomishonnan asina a hunga un ròl organisatorio i ta prinsipalmente di importansia kontekstual pa e kuadro institushonal di e publikashon. --- == Kontenido == E buki ta konsistí di vários kapítulo temátiko. E kapítulo di apertura ta duna konseho práktiko pa hende muhé [[Oropa|oropeo]] ku saliendo for di Hulanda kier establesé nan mes den e kolonianan di Karibe. E ta trata kondishonnan di bida, tareanan di kas i etiketa sosial. E siguiente kapítulonan ta ofresé un deskripshon general di e teritorio, [[poblashon]] i kultura di Sürnam i e islanan di Karibe denter di e imperio kolonial hulandes. Tambe e buki ta kontené datonan estadístiko riba enseñansa na Sürnam. Por ehèmpel, e ta menshoná ku na 1896 e kolonia tabatin 54 skol ku 7.139 studiante, inkluyendo 3.453 mucha muhé. Tambe ta pone atenshon na introdukshon di enseñansa obligatorio na 1877 i na inisiativanan manera e banko di spar pa skol, ku a keda introdusí na 1882. === Hende muhé den e kolonianan === Mayoria di e volúmen ta dediká na e posishon i aktividatnan di hende muhé. Lo siguiente ta wòrdu deskribí susesivamente: * hende muhé di poblashonnan urbano i rural na Sürnam; * hende muhé referí na nan den e publikashon komo Bush Negresses (awendia referí na nan komo hende muhé Maroon); * hende muhé di komunidatnan indígena. E outornan ta deskribí práktikanan di kuido, kriansa di yu, nutrishon i trabou, inkluyendo agrikultura, trabou di kas i komersio. Tambe nan a trata profesionnan di hende muhé manera edukadó, enfermero, labado di paña, komersiante, i portero. == Resepshon == E publikashon a risibí resensianan positivo den prensa hulandes na 1898. Artíkulonan den korant a elogiá e obra komo informativo i aksesibel i a enfatisá ku e tabata kontené detayenan ku tabata poko konosí bou di e públiko hulandes. E revisornan a konsiderá e kolekshon un kontribushon eksitoso na e ophetivonan di e eksposishon, esta oumentá konosementu tokante labor di hende muhé i kompromiso sosial, inkluso pafor di Hulanda. == Signifikado == E publikashon ta wòrdu konsiderá un dokumento kultural i sosial oportuno. E ta ofresé bista riba puntonan di bista kolonial riba hende muhé, trabou i kuido, i ta konstituí un fuente balioso pa investigashon riba relashonnan di género kolonial, práktikanan di kriansa i formanan di organisashon sosial di antaño na Sürnam i Kòrsou. [[:Kategoria:Karibe Hulandes]] [[:Kategoria:Historia]] ----- '''De Vrouw in Nederlandsch West-Indie''' was een boekuitgave bestemd voor [[Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid 1898|Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid]] in 1898, en welk inhoud bijeenverzameld werd door [[Louis Constant van Panhuys]]. == Achtergrond == De vrouw in Nederlandsch West-Indië, uitgegeven van wege de West-Indische Rubriek-commissie van de [[Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid 1898|Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid]], bijeenverzameld door jhr. L. C. van Panhuys. De West-Indische Rubriekcommissie van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid heeft een boekje uitgegeven, getiteld „De vrouw in Nederlandsch West-Indië”. Dit werkje, dat een heel aardig denkbeeld geeft van het leven en werken der vrouwen in de beide koloniën Suriname en Curacao, bestaat uit verscheidene schetsen, die bijeenverzameld zijn door jhr. L. C. van Panhuys. Het doel der uitgave is de belangstelling in onze schoone West-Indische koloniën aan te wakkeren en de vrouwen, speciaal die betrekking hebben met West-Indië, op te wekken tot betere kennismaking met alles wat land en volk der koloniën betreft, terwijl het tevens een blijvende herinnering is aan het doel der tentoonstelling. == Inhoud == In het eerste hoofdstuk wordt aan Europese dames die uit het moederland naar de West vertrekken, adviezen verstrekt, terwijl het tweede en derde hoofdstuk een beschrijving wordt gegeven van land en volk van Suriname en de verschillende Caribische eilanden. In het overig gedeelte van het werkje wordt speciaal gehandeld over de aard, de positie en de werkzaamheden van vrouwen. Achtereenvolgens krijgen we een schets van de vrouw uit het volk in Suriname, de bosnegerin en de Indiaanse vrouw. {{Appendix}} ''De Vrouw in Nederlandsch West‑Indië'' is een bundel uitgegeven ter gelegenheid van de [[Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid]], welke in 1898 in [[Den Haag]] plaatsvond. De bundel werd samengesteld door jhr. L. C. van Panhuys namens de West‑Indische Rubriekcommissie. De publicatie had een tweeledige doel: enerzijds de belangstelling van vrouwen in Nederland te wekken en te stimuleren voor de koloniën Suriname en Curaçao, en anderzijds als een blijvende herinnering aan de expositie zelf. ==Achtergrond== Samenkomst en doel De bundel is uitgegeven door de West-Indische Rubriekcommissie, onderdeel van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid. De redactie vond plaats onder auspiciën van jhr. L. C. van Panhuys. Doelstelling: *Vrouwen uit Nederland kennis laten maken met het leven en werk van vrouwen in de West-Indische koloniën. *Een blijvende aandenken bieden aan het thema-onderdeel van de tentoonstelling. 📝 Inhoud Hoofddeel I Adviezen voor Europese vrouwen die overwegen naar de koloniën te verhuizen. Hoofddeel II & III Algemeen beeld van land, cultuur en bevolking in Suriname en diverse Caribische eilanden. Specifieke portretten van vrouwen uit de koloniën De Surinaamse ‘bosnegerin’ met details als borstvoeding en traditionele voedingspraktijken. „…zij zoogt haar kind, maar geeft het ook bananenmeelpap (‘gongote’) zodat de baby zich niet meer kan bewegen …” Van Panhuys vergelijkt deze gewoonte met Nederlandse vrouwen die jenever gebruikten om hun baby te kalmeren (p. 32). De Indiaanse vrouw Algemene positie en taken van vrouwen uit de volks- en plattelandsgemeenschappen, waaronder onderwijs, zorg en landbouw. Beroepsleven van vrouwen Vrouwen als onderwijzeressen, verpleegsters en vooral landbouwers — op plantages én eigen gronden. Onderwijs in Suriname (1877 leerplicht, 1896: 54 scholen, 7.139 leerlingen, waaronder 3.453 meisjes). Schoolspaarbank (geïntroduceerd 1882 – populair bij leerlingen). Overige beroepen: wasvrouw, koopvrouw, lastdraagster. ==Belang van de publicatie== Cultureel en sociaal document: biedt unieke, tijdgebonden inkijk in de levens- en arbeidsomstandigheden van vrouwen in koloniaal Suriname en Curaçao. Voorlichting en propaganda: bedoeld om vrouwen uit de metropool te informeren én te werven voor verbinding met de koloniën. Historische bron: waardevol voor onderzoek naar koloniale genderrollen, dagelijkse zorgpraktijken en vroege sociale interventies zoals onderwijs en spaarbanken. ==Suggesties voor afronding== Overweeg nog een kort slot waarin je de publicatie plaatst in zijn tijdgeest (burgerlijke moraal rond 1900, koloniale verhoudingen, rol van georganiseerde vrouwenbewegingen). ----- ==Nabeschouwing== === Het perspectief van de vrouw in West-Indië === Hoewel De vrouw in Nederlandsch West-Indië werd samengesteld door jhr. Louis Constant van Panhuys en gericht was op bezoekers van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid in 1898, biedt het werk ook waardevolle informatie over de beleving van arbeid, zorg en onderwijs vanuit het perspectief van vrouwen in de West-Indische koloniën, met name Suriname en de Nederlandse Antillen. === Zelfstandigheid en arbeidsethos === Vrouwen in de koloniën waren actief in de landbouw, zowel op plantages als op eigen grond. Ze verrichtten zwaar fysiek werk en droegen aanzienlijk bij aan de lokale economie. Volgens het boek schroomden deze vrouwen niet voor het "zwaarste werk" en was hun arbeid van onmiskenbaar belang voor het gezinsinkomen.[1] === Zorg en culturele tradities === De publicatie beschrijft ook moeders en zorgverleners, met onder meer aandacht voor het zogen en voeden van kinderen. Een voorbeeld is de bosnegerin, die naast borstvoeding gebruik maakte van traditionele pap zoals "gongote" om baby's te voeden. Dit gebeurde soms zo intensief dat baby's nauwelijks konden bewegen. Hoewel het lokale gebruik door koloniale autoriteiten werd afgeraden, toont het een zelfstandige vorm van zorg en kennis.[1] === Onderwijs en emancipatie === In Suriname werd al in 1877 leerplicht ingevoerd. Het boek noemt 54 scholen met ruim 7000 leerlingen in 1896, waarvan 3453 meisjes.[1] Vrouwen werkten als onderwijzeres en stimuleerden scholing, waarmee ze een centrale rol speelden in de opvoeding en intellectuele ontwikkeling van de gemeenschap. === Economische diversiteit === West-Indische vrouwen waren niet enkel werkzaam als landbouwers of onderwijzers, maar ook als wasvrouw, koopvrouw, verpleegkundige of draagster. Deze economische veelzijdigheid weerspiegelt hun belangrijke maatschappelijke rol.[1] Ondanks de paternalistische toon biedt het boek een uniek inkijkje in het leven van vrouwen in de koloniën. Hun arbeid en maatschappelijke betrokkenheid verdienen erkenning als fundamenteel onderdeel van de koloniale geschiedenis. == Bronnen == [1] L.C. van Panhuys, De vrouw in Nederlandsch West-Indië (1898). Uitgegeven door de West-Indische Rubriekcommissie van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid. Digitale versie beschikbaar via Delpher.nl. ---------- ==[[Louis Constant van Panhuys]]<ref>https://resolver.kb.nl/resolve?urn=MMKB19:000903142:mpeg21:a00008|werk=Dagblad van Zuid-Holland en 's Gravenhage|titel=Wetenschap|datum=19 juli 1898</ref>== [[Bestand:De vrouw in Nederlandsch Westindië (1898) (IA BNADIGKOSTBARE179).pdf|thumb|De Vrouw in Nederlandsch Westindië. Uitgegeven vanwege de Westindische Rubriekcommissie van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid. Bijeenverzameld door jhr. L.C. van Panhuijs.]] De vrouw in Nederlandsch West-Indië, uitgegeven van wege de West-Indische Rubriek-commissie van de [[Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid 1898|Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid]], bijeenverzameld door jhr. L. C. vanPanhuys. De West-Indische Rubriekcommissie van de Nationale Tentoonstelling van Vrouwenarbeid heeft een boekje uitgegeven, getiteld „De vrouw in Nederlandsch West-Indië”. Dit werkje, dat een heel aardig denkbeeld geeft van het leven en werken der vrouwen in de beide koloniën Suriname en Curapao, bestaat uit verscheidene schetsen, die bijeenverzameld zijn door jhr. L. C. van Panhuys. Het doel der uitgaveis de belangstelling in onze schoone West-Indische koloniën aan te wakkeren en de vrouwen, speciaal die betrekking hebben met West-Indië, op te wekken tot betere kennismaking met alles wat land en volk der koloniën betreft, terwijl het tevens een blijvende herinnering is aan het doel der tentoonstelling. Het eerste hoofdstuk bevat eenige raadgevingen aan Europeesche dames die naar de West vertrekken, terwijl in het tweede en derde hoofdstuk een beschrijving wordt gegeven van land en volk van Suriname en de verschillende eilanden. In het overig gedeelte van het werkje wordt speciaal gehandeld over den aard, de positie en de werkzaamheden der vrouwen. Achtereenvolgens krijgen we een schets van de vrouw uit het volk in Suriname, de boschnegerin en de Indiaansche vrouw. Deze schetsen bevatten bijzonderheden, die stellig weinig of niet bekend zijn. Zoo lezen wij op pag. 32, „de boschnegerin zoogt haar kind altjjd zelf, doch houdt er bovendien nog een eigenaardige voedingsmethode op na, die ook onder de beschaafde negerinnen nog wel in zwang is, hoewel bv. de politie te Paramaribo het tegengaat, het zoogenaamde K e m ti-p i k i e n. Het kind wordt dan namelijk zoo volgegoten met bananenmeelpap (gongote) dat het zich niet meer kan verroeren en het buikje gespannen staat als een trom.” Wat de reden van deze meer dan overdadige spijziging is wordt niet vermeld, we veronderstellen dat het een middel is om de kleinen zoet te houden, zooals in ons vaderland sommige vrouwen uit ’t volk hun zuigelingen wel stil houden met een teugje jenever. De laatste hoofdstukken zijn gewijd aan de werkzaamheden der West-Indische vrouwen. De vrouwen aldaar zijn hoofdzakelijk onderwijzeressen, pleegzusters of landbouwsters. De laatstgenoemden zijn natuurlijk het talrijkst. Deze landbouwsters werken op plantages of op hun eigen grondjes en zien niet op tegen het zwaarste werk. Ook aangaande het onderwijs in de WestIndische koloniën bevat het boekje interessante mededeelingen. Reeds in het jaar 1877 is de leerplicht in Suriname ingevoerd. Deze kolonie bezat in December 1896 54 scholen met 7139 leerlingen, waarvan 3453 meisjes. In 1882 heeft men in Suriname een schoolspaarbank ingevoerd, waarvan een druk gebruik wordt gemaakt. Behalve door de reeds genoemde beroepen voorzien de vrouwen in haar onderhoud als waschvrouw, koopvrouw, lastdraagster enz. Wij hopen, dat het boekje in veler handen moge komen en dat het moge bijdragen om de kennis te vermeerderen van onze, bij het publiek nog zoo weinig bekende West-Indische koloniën en vooral dat de vrouwen ook hier haar zegenrijken invloed zullen doen gelden en meewerken tot den bloei van deze schoone gewesten. {{Appendix}} [[:Kategoria:Karibe Hulandes]] ------------ {{Variante|c}} {{Databox}} '''Ocho dia''' ta un antiguo rito di luto na Aruba, Kòrsou i Boneiru, ku ta sostene famia i amigunan di defuntu den nan proseso di luto. Tabatin un tempu na Kòrsou i Boneiru ku e defuntunan tabata wòrdu rekordá no solamente ku un Misa, pero ku ocho dia di orashon, kanto, kuenta, i komunion. Pa ocho dia, e komunidat a reuní — no solamente pa yora, pero pa ofresé sosten. Famia i amigunan a wòrdu sostené den nan proseso di luto: ku orashon, kantika, rekuerdo i brasa, e alma di e defuntu tambe a wòrdu eskoltá pa e bida despues di morto. E ritual aki tabata wòrdu yamá Ocho Día. Despues cu dera e defunto ta cuminsa cu e “ocho dia”. Esaki ta un periodo di luto di ocho dia, durante cua esnan cu a keda den luto ta reuni diariamente. Bou di guia di un intersesor, ta hasi orashon pa e defuntu i su sernan kerí. Un sirbishi di konmemorashon ta wòrdu tené 40 dia despues di e morto, i tambe anualmente riba e aniversario di e morto. Den Iglesia Catolico Romano, ademas di e dia di recuerdo anual aki, e famia por pidi un misa mensual pa e defunto.<ref>[https://www.rememberme.nl/inspiratie/blogs-van-judith-sandriman/rituelen-bij-een-begrafenis-op-curacao Rituelen bij een begrafenis op Curaçao]</ref> De negendenacht (novena= Ninth Night) ceremonie op Jamaica toont overigens inderdaad overeenkomst met de curacaose "ocho dia".<ref><ref></ref>VOLKSKUNDE. "Amigoe". Curaçao, 05-09-1980, p. 5. Geraadpleegd op Delpher op 19-12-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010640155:mpeg21:p017</ref> --- Er was een tijd op Curaçao en Bonaire waarin de overledene niet alleen werd herdacht met een mis, maar met acht dagen van gebed, zang, verhalen en verbondenheid. Acht dagen lang kwam de gemeenschap bijeen—niet alleen om te rouwen, maar om te begeleiden. De familie en vrienden werden ondersteund in hun rouwproces: met gebed, zang, herinnering, en omarming werd ook de ziel van de overledene begeleid naar het hiernamaals. Dat ritueel heette Ocho Día. Dit ritueel, ontstaan uit de ontmoeting tussen Afrikaanse spirituele tradities en het katholieke geloof, was veel meer dan folklore. Het was een daad van geestelijke zeggenschap. Wat de kerk niet kon bieden, gaf de gemeenschap zichzelf: troost, structuur, en een plek voor de ziel om haar weg te vinden. De Ocho Día, met haar gezangen in een vermenging van Papiaments en Latijn, de overdracht van culturele identiteit via verhalen over West-Afrikaanse mythische figuren zoals de spin Nanzi, gezongen litanieën, een eigen vormgegeven liturgie van gebeden, en het kantelen van het altaar op de achtste dag (Ocho di Yukán)—dat was hun manier om trouw te blijven aan hun wortels én aan hun geloof. Vandaag de dag is dit ritueel vrijwel verdwenen. Al twintig jaar is er geen gedocumenteerde viering meer. Uitvaarten worden nu tot in de puntjes geregisseerd door begrafenisondernemers, naar Europees model. In tegenstelling tot vroeger, waar een uitvaart veel meer was dan een kort moment van condoleren of een drive-thru, of het volgen van de dienst via een YouTube-link, is afscheid nemen verarmd tot een haastig en afstandelijk ritueel. De zinsnede “geen rouwbeklag aan huis” klinkt inmiddels als een mantra in overlijdensberichten. ------- Bob Harms: De ocho dia, een rouwritueel van acht dagen op Aruba, Bonaire en Curaçao, was veel meer dan alleen een religieuze bijeenkomst. Het was een levendig sociaal evenement, doordrenkt van culturele tradities die hun oorsprong vinden in West-Afrika en de diaspora. Ondanks pogingen van de Rooms-Katholieke Kerk om deze ‘afwijkende’ gebruiken te onderdrukken, hield de gemeenschap stand en gaf het rouwproces zo een unieke, eigen invulling. Tijdens dit achtdaagse ritueel nam een voorzanger, de resadó, de leiding. Hij zong litanieën, een mix van Papiaments en Latijn. De aanwezigen zongen mee met de kantikanan di Ocho Dia, liederen speciaal voor dit ritueel, en de kantikanan di Dum Ve, verbasterde Gregoriaanse gebedsliederen. Ook op de laatste ochtend, wanneer het altaar werd afgebroken, werden er speciale liederen gezongen, de kantikanan di Jukán. ---- Na de uitvaart is er een rouwperiode die acht dagen duurt. In deze dagen worden er litanieën (gebeden) voorgelezen door een vrouw die ouder is dan 50. Ze vraagt God om de overledene onder zijn hoede te nemen en de nabestaanden te troosten. Tijdens deze ‘ocho dia’ geven naasten en familie alle ruimte aan hun emoties. Vooral op de achtste dag nemen ze de tijd om na te praten over de dingen die de overledene heeft gezegd en hoe hij of zij zich heeft voorbereid op de dood. De ramen worden opengezet zodat de geest kan vertrekken. ---- Het is een perfect voorbeeld van ''syncretisme'': het samenvoegen van verschillende culturele en religieuze elementen. Hoewel de periode van acht dagen ook in het christendom voorkomt (denk aan de besnijdenis van Jezus na 8 dagen), is de uitwerking (de ceremonies, muziek, dans) sterk beïnvloed door de Afrikaanse wortels en de 'survival' van voorouderlijke tradities na de slavernij, steltDBNL - Digitale Bibliotheek voor de Nederlandse Letteren. {{Appendix}} --------------- {{Databox}} [[File:General Official Minimum Wage by Territory as of February 2023 in US Dollars (2).png|thumb|300px|Mapa di salario minimo segun teritorio na februari 2023 den USD]] E '''salario mínimo''' ta e montante mas abou ku un dunadó di trabou ta legalmente obligá di paga un empleado. Un salario mínimo por wòrdu ekspresá komo un salario pa ora, pa luna òf pa siman. Semper e ta wòrdu ekspresá komo un salario brutu, ekskluyendo belasting i kontribushonnan di seguro sosial. Dentro di Union Europeo, 22 di e 27 estadonan miembro tin un salario minimo. E sinku paisnan di UE ku no tin un salario mínimo ta Austria, Dinamarka, Finlandia, Suesia i Italia. E paisnan aki, inkluyendo Noruega i Suisa, ta laga e fiho di salario mínimo na organisashonnan di dunadó di trabou i empleado. es.wiki: Salario mínimo, salario mínimo, òf salario mínimo ta e montante mínimo di remunerashon ku un dunadó di trabou ta obligá pa lei pa paga su empleadonan pa e trabou ku nan a hasi durante un periodo determiná. E suma aki no por wordo baha ni pa acuerdo colectivo ni individual. Un salario mínimo ta eksistí den mas ku 90% di e estadonan miembro di e Organisashon Internashonal di Trabou (ILO).[1] E regulashon aki a wòrdu establesé pa promé biaha na Australia i New Zealand den siglo 19.[2] Kada pais tipikamente ta establesé e normanan legal ku ta regulá e salario mínimo i e mekanismonan pa determiná su montante periodikamente, normalmente anualmente. Regulashonnan di salario mínimo, ku nan diferensianan, ta presente den kasi tur pais rònt mundu, i nan ophetivo, eksplísito òf nò, ta pa redusí desigualdat di salario. Den añanan resien, vários pais a reformá nan polítika di salario mínimo komo kontesta na e oumento di kosto di bida i preshon sosial pa garantisá un entrada desente. Algun gobièrnu a opta pa konektá e salario mínimo na e konsepto di un “salario di bida,” komprondé komo un salario ku ta kubri e nesesidatnan básiko di un individuo òf famia, inkluyendo kuminda, bibienda, edukashon i kuido di salú. Paisnan manera Alemania,[3] Sur Korea, Chile,[4] i New Zealand a implementá oumentonan signifikante, miéntras ku na Merka tabatin un tendensia pa oumentá e salario mínimo na nivel estatal i munisipal den ousensia di konsenso federal. Ademas, organisashonnan manera Organisashon Internashonal di Trabou (ILO) i Programa di Desaroyo di Nashonnan Uni (UNDP) a promové kuadro pa evaluá e impakto di e salario mínimo riba redukshon di pobresa i desigualdat, resaltando e importansia di ahusta e montantenan aki periodikamente i segun kriterionan ekonómiko i sosial. Salario mínimo, salario mínimo, òf salario mínimo ta e montante mínimo di remunerashon ku un dunadó di trabou ta obligá pa lei pa paga su empleadonan pa e trabou ku nan a hasi durante un periodo determiná. E suma aki no por wordo baha ni pa acuerdo colectivo ni individual. Un salario mínimo ta eksistí den mas ku 90% di e estadonan miembro di e Organisashon Internashonal di Trabou (ILO).[1] == Caribe Hulandes == * 1947 - invoering Loonregeling 1946 (P.B. 1947, no. 2), * 1972 - Landsverordening minimumlonen (P.B. 1972, no. 110) 1 oktober 1972 e Ordenansa Salario Minimo a drenta na vigor na Antias Hulandes.<ref>Advertentie. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 30-09-1972, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 03-09-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010461412:mpeg21:p006</ref> {{Appendix}} LANDSVERORDENING van 31 mei 1972 houdende nieuwe regelen inzake minimumlonen Citeertitel Landsverordening minimumlonen Vastgesteld door Gouverneur van de Nederlandse Antillen Onderwerp maatschappelijke zorg en welzijn Eigen onderwerp arbeidsregelgeving Opmerkingen met betrekking tot de regeling Deze verordening vervangt de Loonregeling 1946 (P.B. 1947, no. 2), -------- The minimum wage history in the Dutch Caribbean is tied to the islands' individual statuses, with a significant shift in the Caribbean Netherlands (Bonaire, Sint Eustatius, Saba) towards higher, federally regulated minimum wages starting in the 2010s, aiming for a dignified existence. Other islands, like Aruba, also adjusted their minimum wages in recent years, while the overall trend shows efforts to raise wages to improve socio-economic conditions, though this can create competitive pressure compared to other Caribbean nations. The minimum wage in the Dutch Caribbean is set separately for each island, with the highest recent rates being $1,750 per month in the Caribbean Netherlands (Bonaire, St. Eustatius, and Saba) as of July 1, 2024, and AWG 2,007.05 per month in Aruba as of January 1, 2025. The Caribbean Netherlands' minimum wage is adjusted annually based on the consumer price index. -------------- {{Variante|c}} {{infobox persona| variante =c | nomber = Mary Gertrude Johnson | ofishi = | tata = Peter Hassell | mama = Esther Lovell Johnson }} '''Mary Gertrude Johnson''' (☆ [[1854]] na Zions Hill – † [[1939]] na [[Saba]]), tambe konosí komo ''Mary Gertrude Hassell'', tabata un edukadó prominente i un pionero den promoshon di e arte tradishonal di [[kanchi sabano]] riba e isla di [[Saba]]. El a duna les i popularisá e téknika di obra ku hilo habri, ku despues a bira un di e produkto artístiko i ekonómiko mas importante di e isla. Segun folklorista Eric Eliason, “kisas e ta e persona mas honrá den historia di e isla.”<ref>Eliason, Eric A. (2024). "[https://www.google.nl/books/edition/Handbook_of_Gender_Studies_in_the_Dutch/aBcEEQAAQBAJ?hl=nl&gbpv=1&dq=Mary+Gertrude+Hassell+Johnson&pg=PA524&printsec=frontcover Saba Lace: History, Culture and Art]", in: ''Handbook of Gender Studies in the Dutch Caribbean'', p. 522-534, citaat op p. 524.</ref> == Biografia == Mary Gertrude Johnson a nase na Zions Hill (den e tempu ei konosí komo Hell’s Gate) komo yu muhé di Esther Lovell Johnson i Peter Hassell. Su famia tabatin un posishon respetá den komunidat i su mayornan tabatin medio finansiero sufisiente pa mand’é pa estudio na [[Caracas]], [[Venezuela]] na komienso di añanan 1870. Pa un periodo Johnson a biba den un internado katóliko, kaminda soeurnan di e konvento tabata duna enseñansa, inkluso na manera tradishonal.<ref>A unique form of needlework: “Saba Lace”— A time honored craft by Will Johnson. "Amigoe". Curaçao, 20-12-1985, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 31-07-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643321:mpeg21:p068</ref> Durante su estadia na Venezuela, el a siña for di e yu muhénan di e elite venezolano kon pa traha obra ku hilo habri den estilo ajour, ku despues a bira konosí na Saba komo kanchi spaño.<ref>https://thesabaislander.com/2021/02/06/the-chronological-history-of-saba/ The Chronological History of Saba], Saba Islander (2 di yuni 2021)</ref> <ref name=":0">Eliason, Eric A. (2024). "[https://www.google.nl/books/edition/Handbook_of_Gender_Studies_in_the_Dutch/aBcEEQAAQBAJ?hl=nl&gbpv=1&dq=Mary+Gertrude+Hassell+Johnson&pg=PA524&printsec=frontcover Saba Lace: History, Culture and Art]", in: Handbook of Gender Studies in the Dutch Caribbean, p. 522-534</ref> E téknika aki lo bira e base pa e desaroyo di e arte di kanchi sabano, un forma di arte tekstil úniko pa Saba.<ref name=":1">{{Citeer boek |titel=Caribbean Women and Their Art: An Encyclopedia |achternaam=Snodgrass |voornaam=Mary Ellen |url=https://www.google.nl/books/edition/Caribbean_Women_and_Their_Art/4tCwDwAAQBAJ?hl=nl&gbpv=1&dq=Mary+Gertrude+Hassell+Johnson&pg=PA89&printsec=frontcover |datum=2019 |pagina=89-90}}</ref><ref>{{Citeer web |url=https://caribvibetv.com/learning-about-saba-lace-spiced-rum/ |titel=The Art of Saba Lace & Flavor of Spiced Rum: Saba’s Heritage |bezochtdatum=2025-07-20 |werk=Caribbean Vibrations}}</ref> Despues di a kompletá su estudio, Johnson a regresá Saba. Einan el a kasa ku James Benjamin Johnson i a kuminsá duna les na e skol katóliko lokal. E pareha a establesé nan mes na Windwardside. Inisialmente, el a sigui ku trahamentu di kanchi komo un hòbi, dunando les na algun amigu i miembro di famia, pero pronto el a kuminsá plama riba henter e isla. Gradualmente ela kuminsá duna lès, i patronchinan spesífiko pa e isla a wòrdu kreá, yamá na nòmber di nan kreadornan, manera Imelda, Sylvia i Laurentina.<ref name=":0" /><ref name=":1" /> Ku e establesementu di un servisio postal konfiabel entre Saba i mundo eksterno na 1884, e posibilidat pa bende kanchi via pòst a habri un fuente nobo di ingreso pa hopi famianan. Pa tempu di Prome Guera Mundial, un di kada dies habitante tabata inbolbí den produkshon òf benta di kanchi sabano. Den e añanan 1920, ta kalkulá ku entre 30% i 40% di PIB di Saba tabata generá for di kanchi, un kontribushon sin igual pa un isla chikí.<ref name=":0" /><ref name=":1" /> Mary Gertrude Johnson a fayesé na 1939 na edat di 85 aña. Su legado sigui biba den arte, ekonomía i identidat kultural di Saba. == Homenahe == Na 1996, su aporte a wòrdu rekonosé ku un stampia postal di Antias Hulandes, ku ta mustra un imagen di dje ku un obra di kanchi na banda robes. E stampia tabata parti di un seri dediká na figuranan antiano prominente.<ref>{{Citeer web |url=https://touchstamps.com/Stamp/Details/160215/mary-gertrude-johnson-hassel-1853-1939 |titel=Stamp: Mary Gertrude Johnson Hassel (1853-1939) (Netherlands Antilles 1996) |bezochtdatum=2025-07-20 |werk=Touch Stamps}}</ref> == Mira tambe == * [[Kanchi sabano]] {{Appendix}} {{Defaultsort:Johnson, Mary Gertrude}} [[:Kategoria:Saba]] ------------ * na un Skol di Konbento. Einan ela siña kon pa traha e hilo dibuhá for di e yu muhénan di Venezolanonan elite, i a introdusí e arte na Saba kaminda e ta konosí generalmente komo obra spañó.<ref>https://thesabaislander.com/2021/02/06/the-chronological-history-of-saba/ The Chronological History of Saba], Saba Islander (2 di yuni 2021)</ref> * the past, drawn lace embroidery often produced larger pieces in the form of tablecloths, curtains, drapes, etc. Today, these larger ana more expensive items are no longer in demand and the intricate patterns of drawn lace are being used in a more decorative manner on various items of women’s and household ware such as shawls, skirts, blouses, handbags, hand¬ kerchiefs, napkins and other cloths. <ref>[https://archive.org/details/BNA-DIG-ANTILLENREVIEW-1981-08/page/n33/mode/1up?q=saban+lace&view=theater Handcraft: an industry of growing importance]Antillean Review, vol. 1 nr. 5, augustus/september 1981</ref> * Perhaps this is the reason the craft is popularly known as "Spanish work" on Saba. In 1884, the wives and daughters of Saba's seafaring men began working in earnest. In that year regular mail service connected the five-squaremile island to the outside world for the first time, thereby establising the possibility of a mailorder cottage industry. By 1898, Saba's lacemakers had become so adept that a Miss Florence Every entered an exhibition of women's handicrafts in The Hague, The Netherlands, where she received an honorable mention. Six years later, a Saban was awarded first prize in a competition in Copenhagen, Denmark, and was invited by the Danish government to spend four months in the Scandinavian country. Little by little, the industrious Saban women began exporting their delicate work, primarly to customers in the United States. The method by which they obtained the names of potential clients illustrates typical Saban ingenuity. Lacemakers would copy the addresses of American companies from the boxes of merchandise that were sent to the island. They would then dispatch a letter explaining their craft and their prices to the firm, hoping to have some sympathetic manager post the missive on the company bulletin board or mention it in the company newsletter. Their efforts were surprisingly successful. By 1928, nearly 25,000 guilders worth of needlework was being exported.<ref>A unique form of needlework: “Saba Lace”— A time honored craft by Will Johnson. "Amigoe". Curaçao, 20-12-1985, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 31-07-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643321:mpeg21:p068</ref> Naturally, clients' addresses were closely-guarded secrets. Who betide anyone who "stole" an address or who wrote "bad things" about a competing lacemaker. Many families were not on speaking terms for years, owing to some real or imagined breaking of this unwritten law. In turn, many company officials wrote to Saba's Vice-Lieutenant Governor inquiring into the financial status of the women soliciting business from the companies' employees. As tactfully as possible, the administrator would reply that the ladies could stand "some help", even though some of the lacemakers were among the most affluent residents of the tiny island. When the Great Depression spread economic havoc throughout the United States in the early 19305, demand for "Saba Lace" plunged alarmingly. Committees were formed on the island to promote the "industry". Unfortunately, nothing seemed to help. It was only with the increase of tourism to the island that "Saba Lace" flourished once again. An airfield was finally constructed on the mountainous terrain in 1963 and the island became a favorite with travelers searching for an unusual daytrip from nearby St. Maarten of for longer stays in a serence and unspoiled Caribbean atmosphere. In 1984, 15,000 tourists visited, departing with approximately $100,000 worth of delicate, handmade lacework. Thus, after more than a century, a handcraft learned by a young Saban girl in the quiet cloisters of a Caracas convent still provides a means of survival for many families on the tiny island of Saba. ------------- {{Infobox artista|variante|c | nomber = Sheila Payne }} '''Sheila Payne''' (☆ 1961 na [[Kòrsou]]) ta un aktris i kontadó di kuento di [[Kòrsou]] i un defensor di preservashon di Papiamentu.[1] Sheila Payne a nase i lanta na Kòrsou, den un famia originalmente di [[Sint Kitts (isla)|Saint Kitts]]. Su interes i amor pa kontamentu di kuenta a bini di su tata. Komo un studiante di skol básiko, el a hasi un impreshon sumamente eksitoso di e empresario di músika [[Ángel Job]] (ku e apodo El Gordito de Oro).[2] For di 1980 pa 2000, Payne a biba na [[Hulanda]]. El’a studia matemátika i ekonomia i a tuma un kurso posgrado den desaroyo di karera. Despues di a traha den e ramo ei pa algun tempu, el a bira un aktris ku Jeugdtheater Citadel Groningen. Na Kòrsou, el a traha komo aktris pa teater hubenil i despues a regresá na kontamentu di kuenta.[2] Na 2011, Payne a risibí un nominashon di UNESCO pa su esfuersonan den preservashon di Papiamentu.[2] -------------- {{Variante|c}} {{Databox}} Un '''tragalus''' ([[hulandes]]: ''dakvenster'') ta referi na un bentana chikí ku generalmente ta instalá riba un muraya haltu, tei, òf den un dak di kas. Literalmente, e palabra cu e ta e luga pa laga lus drenta. "tragaluz" via Spaño (traga = bebe, luz = lus) — literalmente, un lugá pa laga lus drenta. un ekstenshon di e superfisie di dak ku ta inkliná, hopi bia ta konsistí di un kuadro di bentana vertikal ku òf sin partinan movibel, dos muraya banda triangular i un tapa, trahá komo un dak plat, siya ?, heup òf pent. Un tragalus por wòrdu instalá mesora durante konstrukshon nobo, pero hopi bia ta wòrdu trahá despues pa haña espasio èkstra, tin bia na e lugá kaminda un skylight ta presente kaba. E kuadro di bentana ta sirbi pa permití lus i airu drenta den e zolder òf kamber di zolder. Un bentana di dormitorio hopi bia ta proveé ​​e espasio èkstra ku espasio pa kabes (espasio pa kabes), ku ta nesesario pa krea un kamber den zolder. Bentana di dormer por wòrdu montá na diferente manera. Tradishonalmente riba e lugá, kaminda e bentana di e dormer ta wòrdu bati riba e dak riba e sitio, loke ta tuma un promedio di 3 pa 4 dia. Tin tambe bentananan prefab. E bentananan prefabriká aki ta wòrdu pre-produsí den un fábrika òf tayer di karpinteria i ta wòrdu montá riba e dak denter di un dia. Bentana di dormer ta traha di vários material. Esaki ta dependé di e estilo arkitektóniko di e kas i e deseonan di e kliente. Bentana prefabriká por lo general ta trahá di palu òf plèstik. Un ekstenshon riba e dak tambe ta wòrdu yamá kuko òf akkenailtje (prinsipalmente na Groningen). {{Appendix}} chatgpt:Den papiamentu, tragalus ta un palabra ku referi na un ventanita chikí ku generalmente ta instalá riba un muraya haltu, tei, òf den un kas di dak. E palabra mes ta bin di Hulandés "tragaluz" via Spaño (traga = bebe, luz = lus) — literalmente, un lugá pa laga lus drenta. ✅ Den konteksto di construccion Hulandés (i Karibe Hulandes), un "tragalus" ta un ventanita, pero den hulandés moderno e palabra ku ta mas relashona ta "dakkapel" òf "dakvenster", ku ta referí mas espesífikamente na un ventan chi subi for di dak, ku ta kreá espasio i lus den un piso haltu. Diferensha: Tragalus = ventanita (simpel, generalmente no sobresalí for di tei). Dakkapel = estruktura di bentana ku sobresalí for di tei pa kreá mas espasio i lus. 🏚️ Tragalus den Karibe Hulandes Sí, tragalus (of ventanitanan den dak) tabata uza den arquitectura tradicional Karibe Hulandes, inklusí: Kas di plantashon (Boneiru, Kòrsou, Aruba) Kas di pueblo (kas di torto, kas di piedra) Fortifikashon (forte) E motibu principal pa usa un tragalus tabata: Laga lus natural drenta (den tempo ku no tabatin mucha bentanan grandi) Mehorá ventilashon (pa saka kalor fo'i kas) Duna un poko di brisa sin perde protekshon kontra tormenta. Ejemplo: Riba kas di plantashon na Kòrsou manera Landhuis Brievengat òf Landhuis Chobolobo, bo por topa ventanitanan haltu riba e dak ku ta sirbi komo tragalus. Na Aruba, na kas antique den Noord i Santa Cruz, bo por wak esemey. 📜 Origen historiko E uso di ventanitanan haltu (tragalus) a bini ku: Influensia di arquitectura kolonyal Hulandés (especialmente siglo 17-18). Adaptashon lokal pa klima tropikal — ventilashon tabata esencial. Manká di material di konstrukshon — un bentana chikí tabata mas fasil pa instala den muraya di torto òf piedra. ✏️ En Resúmen Aspekto Tragalus Dakkapel Definishon Ventanita haltu Bentana sobresaliente for di tei Funshon Lus i ventilashon Lus, ventilashon, espasio Material Hout, piedra, torto Hout, tei, glas Uzo den Karibe Sí, den kas antique Raro, mas den Hulanda [[:Kategoria:Konstrukshon]] -------------- {{Multiple image | total_width = 650 | align = center | caption_align = center | border = | image1 = Government building in Camacuri (Aruba) 17 33 16 604000.jpeg | caption1 = Edificio di Impuesto di [[Aruba]] | image2 = DRCUR-EXT-Resort-4110-TM.jpg | caption2 = Dream Curaçao Resort na [[Willemstad]] | image4 = Emmanuel Catholic Chapel.jpg | caption4 = Kapel Emanuel na [[San Nicolas]] | image3 = Maduro & Curiel's Bank, Willemstad, Curaçao.jpg | caption3 = Edificio di [[Maduro & Curiel's Bank N.V.|MCB]] na Willemstad }} --------------- * [[Florin karibense]] (aanvullen) Siman pasá a tuma lugá e desvelo ofisial di e diseño di e Guilder Karibense, e moneda nobo ku lo ta den sirkulashon na Kòrsou i Sint Maarten entrante 31 di mart 2025. Banko Sentral di Kòrsou i Sint Maarten (CBCS) a presentá e biyetenan i monedanan simultáneamente na ámbos pais.<ref name="deel 1">[https://curacao.nu/de-caribische-gulden-een-stap-richting-economische-stabiliteit-in-2025/ De Caribische Gulden: Een stap richting economische stabiliteit in 2025], curacao.nu (26 di desember 2024)</ref> -- 2025 lo ta e aña di plaka nobo ku introdukshon di e Golder Karibense. E seri nobo di biyete ta inspirá pa e ‘Mundu Bou di Laman’. E parti dilanti di e biyetenan ta mustra e fauna bou di awa colorido di Curaçao y Sint Maarten, como simbolo di e laso entre ambos pais. E diversidat úniko di animalnan marino, segun Banko Sentral, ta un rekordatorio di e poder di koperashon i metanan kompartí, apesar di kada pais su propio identidat. E parti patras di e biyetenan ta deskribí bista históriko i kultural importante di Kòrsou i Sint Maarten. Loke ta spesial di e seri nobo aki ta su diseño: e parti dilanti tin un diseño horizontal tradishonal, miéntras ku e parti patras ta orientá vertikalmente. Ta prome biaha cu biyetenan cu patras vertical ta wordo emiti na Curaçao y Sint Maarten. E seri di florin Karibense ta inkluí sinku biyete di bankero ku e siguiente denominashonnan: 10 Cg, 20 Cg, 50 Cg, 100 Cg i 200 Cg. Cada biyete tin su propio color. 2025 lo ta e aña di plaka nobo ku introdukshon di e Golder Karibense. E seri nobo di biyete ta inspirá pa e ‘Mundu Bou di Laman’. E parti dilanti di e biyetenan ta mustra e fauna bou di awa colorido di Curaçao y Sint Maarten, como simbolo di e laso entre ambos pais. E diversidat úniko di animalnan marino, segun Banko Sentral, ta un rekordatorio di e poder di koperashon i metanan kompartí, apesar di kada pais su propio identidat.<ref name="deel 3">[https://curacao.nu/nieuwe-caribische-gulden-een-ode-aan-de-onderwaterwereld-20g/ Nieuwe Caribische Gulden: een ode aan de onderwaterwereld (20g)], curacao.nu (27 di desember 2024)</ref> E parti patras di e biyetenan ta deskribí bista históriko i kultural importante di Kòrsou i Sint Maarten. Loke ta spesial di e seri nobo aki ta su diseño: e parti dilanti tin un diseño horizontal tradishonal, miéntras ku e parti patras ta orientá vertikalmente. Ta prome biaha cu biyetenan cu patras vertical ta wordo emiti na Curaçao y Sint Maarten. E seri di florin Karibense ta inkluí sinku biyete di bankero ku e siguiente denominashonnan: 10 Cg, 20 Cg, 50 Cg, 100 Cg i 200 Cg. Cada biyete tin su propio color. == denominashon di mas chikitu: 10 florin == E biyete di dies florin karibense ta predominantemente hel i tin un imágen di e '''angelfish gris''' na e parti dilanti i e '''faro di Klein Curaçao''' na e parti patras.<ref name="deel 2">[https://curacao.nu/nieuwe-caribischegulden-een-ode-aan-de-onderwaterwereld-10g/ Nieuwe Caribische Gulden: een ode aan de onderwaterwereld (10g)\, curacao.nu (26 di desember 2024)</ref> E angelfish gris por krese te sesenta sentimeter di largura. E espesie aki tin un kurpa den forma di disko ku un kabes relativamente grandi. Angelfish adulto gris ta gris kla ku manchanan pretu tur kaminda, miéntras ku nan kabes ta gris kla ku un boka mas kla ainda. E hóbennan, di otro banda, ta pretu ku sinku strepi hel briante ku ta kore vertikal riba nan kurpa. Hubenilnan ta wòrdu hañá generalmente riba e rif òf den kama di yerba di laman, kaminda nan ta traha na “stashonnan di limpiesa” meskos ku garnachi mas limpi ta hasi, pa deshací di parasito di piská mas grandi. Adultonan por lo general ta habitá rifnan i por wòrdu hañá na profundidatnan te ku trinta meter. E konki reina ta un snèk ku ta biba prinsipalmente den kama di yerba di laman i riba banki di santu i por krese basta grandi. Karakolnan adulto por krese te mas o ménos 35 sentimeter di largura. E karakolnan aki ta herbívoro i ta alimentá nan mes ku material di mata ku ta haña entre e yerba di laman. E conchi reina ta birando mas y mas raro den hopi parti di Caribe pasobra su carni ta wordo considera un delicia y hopi biaha ta wordo haya riba platonan. Ta p’esei tin vários inisiativa pa kria nan den koutiverio pa produkshon di kuminda òf laga nan bai bèk den naturalesa. Kasi no tin ehemplar adulto real ku a sobra den e awanan interior di Kòrsou. Patras == Di dos denominashon: binti florin Cg 20 == E biyete di binti florin Karibense ta predominantemente blou i tin e rayo di águila mancha dilanti i Simpson Bay patras. Cu un envergadura di casi tres meter, e Spotted Eagle Ray ta un di e especienan di rayo mas grandi den nos awanan. E ta wòrdu rekonosé fásilmente pa su fondo skur ku numeroso mancha blanku i un barika kompletamente blanku. E rayonan aki tin un rabo largu i punta ku vários spina venenoso. E rayonan aki ta kome bivalvo, entre otro, i ta buska nan riba fondo di santu. Nan ta koba den santu i tin bia ta zwaai esaki ku nan “alanan”. Tambe nan ta come cangreu, cangreu ermitaño y caracol manera e queen clam. Rayonan di águila mancha ta hopi sosial i hopi bia ta landa den grupo chikí.<ref name="deel 3"/> Yellow Cowries ta '''karakol di laman''' ku ta wòrdu hañá den mayoria di laman tropikal. Den pasado, diferente tipo di cowries tabata hunga un ròl importante den komersio i kultura. Kaska di cowrie tabata wòrdu usá histórikamente komo moneda, partikularmente na China, Afrika, New Guinea i Indonesia. E barkunan di e Kompania di India Oriental Hulandes (VOC) tabata komersia ku kaska di kowrie, spesialmente e “kaska di kaska di plaka” ku tabata representá un balor monetario, i tabata usa nan komo un medio di pago, inkluso pa kumpra hende sklabisá. Awendia nan ta wòrdu apresiá prinsipalmente komo kosnan di kolekshon i ta wòrdu usá den joyas. Karakol tin un dieta hopi spesífiko ku ta varia pa kada espesie. Algun ta karnivoro, algun herbívoro i algun omnívoro. Nan tin un struktura di alimentashon úniko yamá un “radula” den nan boka, ku ta funshoná komo djente, superfisie di yerba i kòrta kuminda.<ref name="deel 3"/> Patras == Di tres denominashon: biyete di 50 Cg == E biyete ta predominantemente bèrdè i tin e '''turtuga di laman bèrdè''' na e parti dilanti i e playa di '''Grote Knip''' na e parti patras.<ref>[https://curacao.nu/nieuwe-caribische-gulden-een-ode-aan-de-onderwaterwereld-50g/ Nieuwe Caribische Gulden: een ode aan de onderwaterwereld (50g)], curacao.nu (28 di desember 2024)</ref> E turtuga bèrdè di laman ta wòrdu hañá den tur laman tropikal i subtropikal na mundu, inkluyendo den Karibe. E turtuga bèrdè di laman ta un herbívoro i ta kome prinsipalmente yerba di laman. E turtuganan ta sòru pa e yerba di laman no krese muchu largu i sofoká su mes. Esaki ta permití e ekosistema di yerba di laman pa mantené su funshonnan mas importante, esta komo un krèsh pa hopi bestia marino. E turtuga di laman bèrdè ta pues un espesie klave ku ta hunga un ròl esensial den tene nos oséanonan saludabel. Turtuga machu nunka no ta regresá tera. E hembranan ta bin tera solamente pa pone webu. Turtuga muhé ta traha vários nèshi pa aña. Turtuga ta protehá i den peliger di ekstinshon rònt mundu. E '''tellin''' faborito. E espesie di karakol bivalvo aki ta wòrdu hañá den henter Karibe, prinsipalmente na profundidatnan di te ku trinta meter. E kaska, ku ta wòrdu trahá dor di e karakolnan mes, por ta basta grandi, algun ta alkansá un diameter di mas o ménos ocho centimeter. E kaska ta di koló krema pa blanku ku randnan un poko haltu i hopi espasiá. E parti paden di e kaska ta hel. E dos mitarnan di e kaska por lo general ta pas bon huntu i hopi bia ta kubri ku alga i otro organismonan, proveyendo un kamuflahe ekselente riba e ref. E espesie aki ta filtrá kuminda for di awa di laman dor di chupa awa aden, filtr’é i despues “spuit afó” awa limpi. Patras Grote Knip Beach. Curaçao ta konosí pa su playanan relativamente chikí skondí den bahianan kómodo. Asta Grote Knip Beach ta situá den un bahia asina. E santu riba e playanan ta konsistí di entre otro e fekalnan di piská ku ta kome alga i otro organismonan marino. Segun ku e piskánan aki ta raspa alga for di piedra di koral i piedra di kalki, nan ta kita pida pida kalki tambe. E material aki despues ta wòrdu ekskretá komo granula chikitu di kalki, ku eventualmente ta akumulá riba playa komo santu blanku debí na akshon di ola. Piská papagai ta entre e espesienan responsabel pa e proseso aki. ------------------- '''Petróleos de Venezuela, SA''' ('''PDVSA''') ta e kompania estatal di [[Venezuela]] riba tereno di petroleo i gas natural. E kompania tin aktividatnan den eksplorashon, produkshon, refinamentu, merkadeo, transporte i eksportashon di petroli, i tambe eksplorashon i produkshon di gas natural. El a kuminsá su operashon na 1976 despues di e nashonalisashon di e industria petrolero di e pais pa dekreto di gobièrnu riba 30 di ougùstùs 1975. Tur akshon di e kompania ta ainda propiedad di gobièrnu di Venezuela, kual pais ta e di sinku eksportadó mas grandi di petroli na mundu. == Reserva i produkshon == Venezuela tin e reservanan di petroleo mas grandi na mundu. Na fin di aña 2020, nan tabata balorá na 304 bion bari, òf 17.5% di e total mundial.<ref name=BPWES21>{{en}} [https://www.bp.com/en/global/corporate/energy-economics/statistical-review-of-world-energy.html BP Statistical Review of World Energy 2021], geraadpleegd op 24 juli 2021</ref> [[Arabia Saudita]] ta na di dos lugá ku un porshon di 17.2%. Un gran parti di e reservanan ta konsistí di zeta viskoso, ku ta wòrdu hañá prinsipalmente kantu di [[Riu Orinoco]]. E zeta aki ta ménos fásil pa saka ku zeta konvenshonal. Ku e reservanan di zeta konosí, e pais por mantené e nivelnan di produkshon aktual pa mas ku 500 aña.<ref name=BPWES21/> Na 2005, produkshon di zeta tabata 3.3 mion bari pa dia (bpd), pero pa 2015 esaki a baha te na 2.6 mion bpd.[2] Debí na mal maneho ekonómiko, no tin sufisiente sèn disponibel pa invertí, loke ta kousa ku produkshon ta baha. E bahada aki a sigui despues di 2015 i na 2020 e produkshon tabata 540.000 bpd.<ref name=BPWES21/> Un tendensia similar ta visibel pa refinamentu. Na 2010, kasi 1 mion bpd tabata wòrdu prosesá diariamente ainda, pero na 2019 esaki a baha te na 123.000 bpd.<ref name=BPWES21/> Reservanan di gas ta muchu mas chikitu na 3% di e total mundial, pero tòg signifikante.<ref name=BPWES21/> Produkshon di gas a keda basta stabil entre 2005 i 2017 i a fluktuá alrededor di 30-40 bion m³ pa aña. Tabatin un bahada fuerte na 2018, ku a sigui na 2019 i 2020. Na 2020, mas o ménos 19 bion m³ a wòrdu produsí.<ref name=BPWES21/> == Historia == E kompania a wòrdu fundá dia 1 di yanüari 1976 despues di e nashonalisashon di e industria petrolero di Venezuela. Na sèptèmber 1986, e kompania merikano Southland a bende mitar di e akshonnan di CITGO na Petróleos de Venezuela. Na 1990, PVDSA a kumpra e sobra akshonnan, birando e úniko doño. Ku e transakshon aki, CITGO a wòrdu sigurá di e suministro di krudo i Venezuela a haña un kanal di benta nobo na [[Estadonan Uni di Amérika|Merka]]. Parsialmente debí na e kaida fuerte den prijs di petroleo desde 2015, PVDSA a topa cu problemanan finansiero. E kompania a risibí un fiansa grandi di Rosneft di [[Rusia]] i a kambio a primintí 49.9% di e akshonnan den CITGO komo fiansa.<ref name=CNNROS>CNN [http://money.cnn.com/2017/04/10/news/economy/russia-us-oil-company-citgo/index.html Russia could soon control a U.S. oil company], 10 di aprel 2017, konsultá 4 di ougùstus 2024</ref> Varios polítiko merikano ta preferá di no mira akshonista ruso den refinerianan merikano.<ref name=CNNROS/> Na 1985, gobièrnu di [[Teritorio insular (Antias Hulandes)|teritorio insular di Kòrsou]], ku a tuma over e [[refineria Isla]] na Kòrsou for di [[Koninklijke Shell|Shell]], a transferí e operashonnan di e kompania pa Petróleos de Venezuela a base di un kontrato di hür di largu plaso.<ref name="CvC">Canon van Curacao [https://canoncuracao.cw/33-vertrek-shell-komst-en-vertrek-pdvsa/ Vertrek van Shell, komst en vertrek PdVSA], geraadpleegd op 21 december 2023</ref> Invershonnan den e refineria a keda atras, loke ta nifiká ku produkshon tabata wòrdu hasí prinsipalmente ku instalashonnan bieu. E problemanan ambiental ku esaki a enserá a kondusí na hopi demanda kontra e refineria òf kontra di gobièrnu.<ref name="CvC"/> E kontrato di hür di PDVSA a kaduká dia 31 di desèmber 2019. Despues di e salida di PDVSA, un bataya legal a tuma luga pa añanan largu entre Kòrsou i Venezuela. Nan dos finalmente a yega na un akuerdo na desèmber 2023. Venezuela lo suministrá zeta pa dies aña ku un balor ekivalente total di US$ 450 mion, ku lo wòrdu usá pa paga e debe di PVDSA.<ref>Antilliaans Dagblad [https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/28793-olie-voor-schuld-pdvsa Olie voor schuld PDVSA, 21 december 2023], konsultá 4 di ougùstus 2024</ref> ï Na yanüari 2019, Merka a imponé sanshonnan kontra PDVSA.<ref name=NOSUSS>NOS [https://nos.nl/artikel/2269551-vs-legt-sancties-op-aan-venezolaanse-staatsoliebedrijf.html VS legt sancties op aan Venezolaanse staatsoliebedrijf, 29 januari 2019], konsultá 4 di ougùstus 2024</ref> E kuentanan bankario di e kompania na Merka a wòrdu kongelá i merikanonan no ta permiti di hasi negoshi ku e kompania mas.<ref name=NOSUSS/> E sanshonnan ta un medida punitivo kontra e maneho di [[Nicolás Maduro|presidente Maduro]]. Zeta ta un fuente importante di entrada pa Venezuela i mas ku 40% di tur eksportashon di zeta ta bai pa Merka.<ref name=NOSUSS/> Na 2016, US$19 bion di e benta total di US$42 bion e aña ei a wòrdu generá na Merka. Na òktober 2023, e sanshonnan petrolero riba Venezuela a wòrdu aliviá.<ref name="NOSUSVEN">NOS [https://nos.nl/artikel/2494593-vs-schort-deel-sancties-venezuela-op-na-afspraken-over-vrije-verkiezingen VS schort deel sancties Venezuela op na afspraken over vrije verkiezingen, 19 oktober 2023], geraadpleegd op 21 december 2023</ref> A yega na un akuerdo entre e gobièrnu di Maduro i partidonan di oposishon bou di kua nan a bai di akuerdo pa tene elekshon den e di dos mitar di [[2024]], ku opservadónan internashonal pa garantisá ku nan ta hustu.<ref name="NOSUSVEN"/> E relahamentu ta nifiká ku Venezuela por determiná un biaha mas pa su mes kuantu zeta e ta eksportá i na kua partidonan.<ref name="NOSUSVEN"/> E akuerdo ta en prinsipio bálido pa seis luna. == Laso ku Karibe Hulandes == (es.wiki} === Aruba === Na 1991, PDVSA a atkerí di Chevron e terminalnan di awa hundu den Laman Karibe den serkania di Aruba.<ref name=terminal > {{cite web |url= http://www.petroleumworld.com/es-napa17061901.htm| title= La triste historia de PDVSA, BORCO y San Eustaquio|date=2017-06-13| author=Sergio Sáez | publisher= Petroleumworld.com}}</ref> Na september 2015, Aruba a firma un memorandum di entendimentu cu Citgo pa sondea e re-apertura di e refineria situá na [[San Nicolas]], Aruba, pará desde 2012 pa e operador Valero Energy ku un kapasidat instalá pa refiná 235.000 bpd. Na septèmber 2016, [[parlamento di Aruba]] a aprobá e outorisashon pa Citgo hür e refineria di San Nicolas pa 25 aña i un inversion aprobá pa PDVSA di 685 miyon dollar. Dia 23 di mei 2018, Korte di Aruba a kita e embargo riba dos kargamento di petroleo for di e tankeronan ''Atlantic Lily'' i ''Grimstad'' ku ConocoPhillips a pidi komo parti di su esfuersonan pa kobra un sentensia di arbitrahe kontra PDVSA.<ref> {{citeer web |url=http://eltiempolatino.com/news/2018/may/23/corte-de-aruba-levanto-embargos-pedidos-por-conoco/| titel=Corte de Aruba levantó embargos pedidos por Conoco contra cargamentos de Citgo |datum=2018-05-23| uitgever=El Tiempo Latino}}</ref> Na febrüari 2019, Citgo a para e remodelashon i modernisashon di e proyecto pa motibu di sanshonnan ekonómiko.<ref>{{citeer web |url= https://www.elperiodicodemonagas.com.ve/site/internacionales/renovacion-en-refineria-de-aruba-parada-por-sanciones/| titel=Renovación en refinería de Aruba parada por sanciones |datum=2019-02-20| uitgever=El periódico de Monagas}}</ref> Segun Promé Minister [[Evelyn Wever-Croes]] “E ta muy probable ku nos lo no sigui ku Citgo pero nos ta evaluando kon nos por sali for di e kontrato sin ningun problema".<ref> {{cite web |url=https://meridadigital.com.ve/alnavio-petroleos-de-venezuela-se-desmorona-y-las-repercusiones-son-globales/| title=Pdvsa se desmorona y las repercusiones son globales|date=2019-06-19| publisher= Alnavio }}</ref> Dia 22 di yüni 2021, e kompania Citgo a disidí di likidá 4 kompania supsidiario ku a keda kreá na 2016 ora ku gobièrnu a firma un kontrato di hür a kambio di rehabilitá e refineria di [[San Nicolas]] pa konvertí krudo èkstra-pisá for di e faha di zeta di [[Orinoco]] den krudo lihé. Mirando e problemanan ku a surgi a kousa di retrasonan di e proyecto na 2019 Citgo a termina su negoshi ku Aruba.<ref>«los lazos de la empresa venezolana con la isla empezaron a resquebrajarse al mismo tiempo que las sanciones financieras» {{citeer web |url= https://www.bancaynegocios.com/citgo-liquido-cuatro-filiales-en-aruba-y-cerro-casi-100-de-sus-negocios-en-la-isla/ | titel= Citgo liquidó cuatro filiales en Aruba y cerró casi 100% de sus negocios en la isla|datum=2021-06-22| uitgever=Bancaynegocios}}</ref> === Boneiru === PDVSA ta doño di e terminal marítimo Bonaire Petroleum Company (Bopec)<ref> {{cite web |url= https://prodavinci.com/que-esta-pasando-con-el-caso-conocophillips-versus-pdvsa/ | title= ¿Qué está pasando con el caso ConocoPhillips versus PDVSA?|date=2018-05-06| publisher= Prodavinci }}</ref> ku e kapasidat pa almasená te ku 12 mion bari di zeta krudo i derivadonan ku ta stratégiko pa eksportashon pa [[China]] i Merka. Na sèptèmber 2010, un kandela den dos di su 23 depósito a obligá gezaghebber di Boneiru pa sera e terminal.<ref>{{cita web | url= https://lta.reuters.com/articulo/latinoamerica-petroleo-venezuela-bonaire-idLTASIE68D11S20100914 | title= Terminal de PDVSA Bonaire, cerrado hasta nuevo aviso|date=2010-09-14| publisher= REUTERS | fechaacceso= 10 de julio de 2019 | fechaarchivo= 10 de julio de 2019 | urlarchivo= https://web.archive.org/web/20190710151005/https://lta.reuters.com/articulo/latinoamerica-petroleo-venezuela-bonaire-idLTASIE68D11S2010091}}</ref> Na desèmber 2017, gobièrnu hulandes a duna un ultimatum na PDVSA pa motibu di e falta di invershon den mantenshon di e terminal di Bonaire Petroleum Company (Bopec), lagando solamente sinku di e 21 depósitonan pa operá ku e isla tin, PDVSA a primintí un invershon di 25 mion dòler pa mantenshon i restourashon di e depósitonan.<ref> {{cita web |url= https://elcooperante.com/holanda-envia-ultimatum-a-pdvsa-por-falta-de-mantenimiento-en-terminal-de-bonaire/| title=Holanda envía ultimátum a Pdvsa por falta de mantenimiento en terminal de Bonaire|date=2017-12-20 | publisher= El cooperante}}</ref> Na mei 2018, e kompania ConocoPhillips ku sede na Houston a asumí kontrol di e aktivonan petrolero di Venezuela riba e isla kompania karibense di Boneiru<ref>{{cite web |url= https://www.radiotelevisionmarti.com/a/corte-de-bonaire-autoriza-embargo-millonario-a-pdvsa/175740.html | title= Corte de Bonaire autoriza embargo millonario a PDVSA|date=2018-05-12| publisher= Radio Televisión Martí}}</ref>, na ougùstùs 2018 a yega na un akuerdo ku PDVSA pa e pago di 2.040 mion ku un pago inisial di 500 mion dòler denter di un periodo di 90 dia for di momentu di firma e akuerdo, e sobra suma lo wòrdu pagá tur kuartal den un lapso di kuater aña i mei.<ref name="Sin-nombre-p2Jf-4">{{cite web |url=https://www.voanoticias.com/a/conocophillips-acuerdo-pdvsa-sobre-pago-de-2-000-millones-venezuela/4536051.html| title= ConocoPhillips llega a acuerdo con PDVSA sobre pago de 2.000 millones|date=2018-08-20| publisher= Voa Noticias.com }}</ref> Dia 26 di ougùstùs 2020, gobièrnu di Boneiru a duna òrdu pa hasi bashí e sinku tankinan di almasenahe di zeta ku ta kontené 10 mion bari pa motibu di riesgonan ambiental i falta di mantenshon.<ref> {{cite web |url=https://www.bancaynegocios.com/bonaire-ordena-a-pdvsa-vaciar-tanques-en-terminal-petrolera-por-riesgos-ambientales/| title=Bonaire ordena a Pdvsa vaciar tanques en terminal petrolera por riesgos ambientales|date=2020-08-28| publisher=Bancaynegocios}}</ref> Na mart 2021, e filial di Bopec a deklará bankarota pasobra e no por a paga su debenan.<ref>«El terminal petrolero de Pdvsa en Bonaire tenía capacidad para almacenar unos 10 millones de barriles de petróleo y cargar grandes embarcaciones desde sus muelles de aguas profundas» {{cite web |url=https://talcualdigital.com/filial-en-bonaire-de-pdvsa-se-declara-en-bancarrota-debido-a-sanciones-de-eeuu/| title=Filial en Bonaire de PDVSA se declara en bancarrota debido a sanciones de EEUU|date=2021-03-23| publisher=Tal Cual}}</ref> Na novèmber, un korte di Boneiru a dikta tokante e pago di 41.69 mion dòler pa e debenan atrasá di PDVSA.<ref>{{cite web |url=https://www.bancaynegocios.com/tribunal-de-bonaire-condeno-a-pdvsa-a-pagar-us4169-millones-por-deuda-en-litigio-con-bopec/|title=Tribunal de Bonaire condenó a Pdvsa a pagar US$41,69 millones por deuda en litigio con Bopec|date=2021-11-08|work=Banca y Negocios}}« » </ref> Na mart 2023, un hues di Boneiru a ordená e destaho forsá di kombustibel for di e depósito di 1933 ku tabata kontené 371.790 bari di kombustibel situá den e zona di Kaminda Turistiko, den nortost di e isla, propiedat di e kompania Commerchamp CA, un filial di PDVSA (na balor di mas o ménos 18 mion dòler) ku no tin un lisensia di OFAC pa negoshá esaki, e destaho a wòrdu realisá pa un debe di 41.7 mion dòler ku e supsidiario debe komo honorario i interes di pago atrasá na Bopec.<ref>{{cite web |url=https://cronicasdelcaribe.com/economia/ordenan-la-subasta-forzosa-de-fuel-oil-de-pdvsa-en-bonaire/|title= Ordenan la subasta forzosa de fuel oil de Pdvsa en Bonaire|date=2023-03-17|work=Crónicas del Caribe}}</ref> === Kòrsou === Desde 1985, PDVSA i gobièrnu di [[Kòrsou]] tabatin un kontrato di hür pa e [[Refineria Isla]] ku un kapasidat di 335.000 bari di krudo, konstruí pa Royal Dutch Shell na 1919. Pa 2016, Kòrsou a eksigi pa PDVSA aporta un invershon di 15 bion dòler pa modernis’e pa por a prolonga e contract, pero si esaki no sosode, PDVSA lo keda afo. Na mei 2018, Korte Komersial di Curacao a outorisá ConocoPhillips pa pone beslag riba $636 mion na aktivo di Venezolano PDVSA.<ref name="Sin-nombre-p2Jf-5">{{cite web |url= https://lta.reuters.com/articulo/topNews/idLTAKCN1ID0R1-OUSLT |title= Corte Curazao autoriza a ConocoPhillips embargar 636 mln dlr en activos de venezolana PDVSA |date=2018-05-12 |publisher= Reuters |fechaarchivo= 22 de abril de 2020 |urlarchivo= https://web.archive.org/web/20200422133703/https://lta.reuters.com/articulo/topNews/idLTAKCN1ID0R1-OUSLT}}</ref> PDVSA ta confrontá un krisis di exportashon pa motibu di e bahada den produkshon di krudo, posiblemente e kompania chines Guangdong Zhenrong lo maneha e refineria aki na fin di 2019<ref> {{cite web |url= https://elcooperante.com/menos-ingreos-pdvsa-pierde-refineria-de-curazao-por-desinversion-para-modernizarla/| title= ¡Menos ingresos! Pdvsa pierde refinería de Curazao por desinversión para modernizarla |fecha= 19 de sep 2016 | publisher= El Coperante }}</ref><ref> {{cita web |url= https://elnuevopais.net/2018/06/22/204038/ | title= Curazao se cansa de PDVSA y busca nuevo operador para refinería Isla|pages= ConocoPhillips en mayo obtuvo órdenes judiciales e incautó algunos inventarios, activos y cargas de PDVSA en el Caribe|fecha=22 de junio de 2018 | publisher= El Nuevo País Zeta }}</ref> tin mas di un aña ta sufriendo severamente di e krisis na Venezuela. Gobièrnu di Kòrsou ta buskando un operadó nobo pa remplasá PDVSA i e sesamentu di e lease ta surgiendo komo esun mas probable. Sinembargo, PDVSA a logra finalisá e kontrato di hür pa un aña mas pa uso di almasenamentu, te ku desèmber 2020.<ref>«Refinería di Korsou extendió por un año el contrato que permite a PDVSA operar ese complejo con capacidad de 335.000 barriles de crudo diario»{{cite web |url=https://www.elnacional.com/economia/refineria-de-curazao-extendio-acuerdo-de-operaciones-con-pdvsa/|title=Refinería de Curazao extendió acuerdo de operaciones con Pdvsa|fecha=2 de diciembre de 2019| publisher=El Nacional}}</ref> Riba 26 di ougùstùs 2020, PDVSA a wòrdu demandá pa $51 mion dor di e kompania petrolero di Kòrsou, doño di e Refineria Isla na Kòrsou pa inkumplimentu ku e kontrato di pago mensual akumulá for di fin di 2018.<ref> {{cite web |url=https://www.bancaynegocios.com/otra-demanda-para-pdvsa-refineria-de-curazao-exige-pago-de-us51-millones/| title= Otra demanda para Pdvsa: Refinería de Curazao exige pago de US$51 millones|fecha= 28 de agosto de 2020| publisher=Bancaynegocios}}</ref> E refineria di Isla ta inaktivo for di mei 2018 i PDVSA tin un kontrato di hür kaduká pa su kapasidat di almasenamentu di 15 mion bari den su 38 tanki i dos waf di karga, un 25 % di su depósitonan (9 tanki) lo wòrdu hür na e kompania petrolero SPS Drilling E&P, PDVSA a bin ta desokupá parti di su zeta wardá despues di e sanshonnan na 2020, miéntras ku su doño Korsou ta buskando un operadó nobo.<ref> {{cite web |url=https://www.bancaynegocios.com/refineria-de-curazao-reemplaza-a-pdvsa-y-adjudica-a-petrolera-sps-oferta-de-arrendamiento-de-tanques/| title=Refinería de Curazao reemplaza a Pdvsa y adjudica a petrolera SPS oferta de arrendamiento de tanques |date=2020-09-03| publisher=Bancaynegocios}}</ref> E kompania Kòrsou tin plania pa destaho e zeta wardá Petroleo di PDVSA pa regla algun debe laboral cu el a laga pendiente.{{cite web |url= https://www.bancaynegocios.com/curazao-tendra-que-subastar-petroleo-para-pagar-deudas-dejadas-por-pdvsa/| title=Curazao tendrá que subastar petróleo para pagar deudas dejadas por Pdvsa|date=2021-06-02| publisher=Banca y Negocios}}</ref> Riba 30 di augustus, a determina ku PDVSA ta obligá di paga Kòrsou un debe atrasá pa e hür di e Refineria di Isla, despues di a perde e apelashon den kual a priminti di paga 20 mion dòler pa aña na hür pa daño i perhuisio na momentu di terminashon di e kontrato i lunanan akumulá di hür, parti di e debe ei a wòrdu kobra direktamente dor di RdK, kontra e stòknan di zeta krudo i produktonan akabá, ku a wòrdu wardá na e terminal di Bullenbaai.<ref>« El 30 de diciembre de 2019, Curazao reclamó su derecho a la “rescisión especial” del contrato con Isla, y le exigió a la empresa la cancelación de 100 millones de dólares, el asunto es por la reclamación de indemnización por daños y perjuicios derivados del cese abrupto del arrendamiento» {{cita web |url=https://www.bancaynegocios.com/pdvsa-perdio-apelacion-y-esta-obligada-a-cancelar-deudas-pendientes-por-operacion-de-refineria-en-curazao/| title= Pdvsa perdió apelación y está obligada a cancelar deudas pendientes por operación de refinería en Curazao|fecha=31 de agosto de 2021| publisher=Banca y Negocios}}</ref> Un korte na Kòrsou a outorisá benta di akshonnan di e filial di Pdvsa: Propernyn ta un filial di PDVSA, ku ta manehá e akshonnan di Nynas pa kubri e debe no pagá na e kompania Korsou di 52 mion dòler, miéntras ku ConocoPhillips tambe ta drenta e espera di e likidashon di akshonnan ku a gana un demanda pa 10.000 mion dòler.<ref>« Al igual que Curazao y Aruba, Bonaire fue en su día una parte clave de la red logística de Pdvsa en el Caribe holandés. En los últimos años, las sanciones de EE.UU., los agresivos embargos de ConocoPhillips y otros demandantes, y la falta de inversiones por parte de la petrolera estatal venezolana, aparte de la caída del suministro de petróleo despojaron a la empresa de sus vínculos comerciales en el Caribe holandés. Se calcula que Venezuela tiene una deuda pendiente de 160.000 millones de dólares, entre bonos, laudos arbitrales y otros pasivos» {{cita web |url=https://www.bancaynegocios.com/tribunal-autoriza-a-petrolera-curazolena-a-liquidar-acciones-de-filial-holandesa-de-pdvsa-para-cobrar-deuda/ | title=Tribunal autoriza a petrolera curazoleña a liquidar acciones de filial holandesa de Pdvsa para cobrar deuda|fecha= 4 de octubre de 2021| publisher=Banca y Negocios}}</ref> E filial di PDVSA tin te ku 31 di desèmber 2022 pa benta privá di su akshonnan.<ref>{{cita web |url= https://talcualdigital.com/tribunal-de-la-haya-da-prorroga-al-embargo-de-acciones-propernyn-bv-filial-de-pdvsa/| título=Tribunal de La Haya da prórroga al embargo de acciones en Propernyn BV, filial de Pdvsa|fecha=4 de septiembre de 2022| sitioweb= Tal Cual|fechaacceso= 20 de abril de 2023|cita= }}</ref> Na aprel 2023, e refineria di Kòrsou na e isla di Kòrsou ta eksigí di PDVSA e pago di US$62.3 mion ku e debe pa e no-kanselashon di e servisio eléktriko dor di e kompania petrolero venezolano entre e añanan 2018 i 2019 i e demanda a keda gana den un korte di New York.<ref>{{cita web |url=https://www.bancaynegocios.com/refineria-de-curazao-exige-a-pdvsa-que-pague-us623-millones-que-adeuda-por-servicio-electrico/| título= Refinería de Curazao exige a PDVSA que pague US$62,3 millones que adeuda por servicio eléctrico|fecha= 20 de abril de 2023| sitioweb=Banca y Negocios|fechaacceso= |cita=Otro litigio: la empresa petrolera de Curazao inició un litigio contra PDVSA en Suiza, por la falta de mantenimiento de la Refinería Isla, así como también por los daños ocasionados en el ecosistema, por una indemnización de US$1.000 millones }}</ref> Na desèmber PDVSA a kontestá ku e lo regla su debe dor di suministrá kombustibel, Venezuela na òktober a proveé ​​un oportunidat pa un akuerdo, despues ku Kòrsou a apelá na un korte di New York na 2020 pa enforsá un pago di 51 mion dòler di e debe akumulá te na e punto ei.<ref>{{cite web |url= https://www.bancaynegocios.com/reuters-pdvsa-saldara-deuda-con-refineria-de-curazao-suministrando-combustible/| título=Reuters: PDVSA saldará deuda con refinería de Curazao suministrando combustible|fecha=18 de diciembre de 2023| sitioweb=Banca y Negocios|fechaacceso= |cita= El acuerdo podría permitir la reanudación de las relaciones entre Venezuela, Curazao y Bonaire para que PDVSA pueda reactivar las operaciones de almacenamiento de petróleo y combustible en la terminal Bullenbaai en Curazao }}</ref> Na febrüari 2024, Curaçao Refinery Utilities (CRU) a bende kasi 500.000 bari di zeta di kombustibel propiedat di PDVSA ku tabata warda den e tankinan di Bullenbaai, ku tabata na oferta for di novèmber 2023.<ref>{{cite web |url=https://www.bancaynegocios.com/tras-2-subastas-fallidas-refineria-de-curazao-vendio-de-forma-privada-fueloil-que-pertenecia-a-pdvsa/| título= Tras 2 subastas fallidas: Refinería de Curazao vendió de "forma privada" fueloil que pertenecía a PDVSA|fecha=20 de febrero de 2024| sitioweb= Banca y Negocios |fechaacceso= |cita= }}</ref> {{Appendix}} [[Category:Empresa]] [[Category:Venezuela]] -------------------------- '''Antilliaanse Verffabriek''' of '''AVF Paints''' ta un empresa na Korsou ku ta fabrika verf pa e merkado lokal i e otro islanan di [[Karibe Hulandes]]. == Historia == AVF a wordu funda 17 di november 1959 bou di nomber di ... Fundadonan tabata KoninkIijke Lak-; Fabrica di vernis y verf Molijn y Co. N.V. Fabriek van Compositieverven C.V., B.J. de Castro y Yiunan y S.E.L. Maduro y Sons N.V. Na 2014?, despues di un traspaso pa dononan nobo, el a kambia nomber ofisial pa Pintuco Curacao BV bij overname ?? Fundá na 1960, AVF Paints (Antilliaanse Verffabriek) i su kompania ruman Arvefa (Arubaanse Verffabriek) ta komprometé den entregá produktonan inovativo i di kalidat haltu na e industria di verf i revestimentu. Den un era di konsolidashon, ora mas grandi ta bira mas grandi i nòmbernan di marka ta parse di dominá, AVF Paints ta mantené su parti di merkado i base di kliente leal dor di fabriká e mihó kalidat di verf i revestimentu ku lo surpasá tur otro verf den nos klima tropikal duru i ku moda bieu “pueblo natal” servisio práktiko. AVF Paints ta bo eksperto di verf lokal.<ref>https://www.avfpaint.com/about-us</ref> Antilliaanse Verffabriek NV a wordu funda na Curaçao dia 30 di october 1959 door di KoninkIijke Lak-; Fabrica di vernis y verf Molijn y Co. N.V. Fabriek van Compositieverven C.V., B.J. de Castro y Yiunan y S.E.L. Maduro y Sons N.V. E fabrica cu tin 40 empleado actualmente ta sirbi 80% di e mercado domestico. Na 1972 a lanta un filial na Aruba, Arubaanse Verffabriek N.V.; actualmente 12 empleado y un cuota di mercado di mas o menos 50%.<ref>https://web.archive.org/web/20161120102825/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=369&lang= Antilliaanse Verffabriek NV], Encyclopedie van Curacao</ref> Is op Curaçao opgericht 30 Oktober 1959 door KoninkIijke Lak-; Vernis- en Verffabriek Molijn en Co. N.V. Fabriek van Compositieverven C.V., B.J. de Castro and Sons en S.E.L. Maduro and Sons N.V. De fabriek met 40 werknemers bedient thans 80% van de binnenlandse markt. In 1972 is op Aruba een dochteronderneming opgericht, de Arubaanse Verffabriek N. V.; thans 12 werknemers en een marktaandeel van ca. 50%.<ref>https://web.archive.org/web/20161120102825/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=369&lang= Antilliaanse Verffabriek NV], Encyclopedie van Curacao</ref> Founded in 1960, AVF Paints (Antilliaanse Verffabriek) and his sister company Arvefa (Arubaanse Verffabriek) are committed in delivering innovative and high-quality products to the paints and coatings industry. In an age of consolidations, when bigger gets bigger and brand names seem to dominate, AVF Paints maintains its market share and loyal customer base by manufacturing the finest quality paints and coatings that will outperform all other paints in our harsh tropical climate and with old fashion “hometown” hands on service. AVF Paints is your local paint expert. E febrika ta establese na Asteroienweg. E tin tiendan na Korsou i Aruba. (Arvefa) ---------------------------------- {{Databox}} '''Damen Shiprepair Curaçao''' (DSCu), antes '''Curaçaosche Dok Maatschappij''' (CDM), ta un empresa di eksplotashon di dòk i reparashon di barku ku ta establesé den [[Schottegat]] na [[Kòrsou]] desde 1958. E fasilidatnan i infrastruktura di e dòknan i waf ta propiedat di CDM Holding NV<ref>[https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/28535-meo-houdt-rekening-met-vertrek-damen MEO houdt rekening met vertrek Damen], [[Antilliaans Dagblad]] (26 di oktober 2023)</ref> , un kompania di gobièrnu di Kòrsou fundá na 1958. Desde 2017 DSCu ta hür i opera esakinan. == Historia == Curaçaosche Dok Maatschappij a wòrdu fundá na desèmber 1958 a base di un akuerdo entre [[Refineria Isla|Curaçaosche Petroleum Industrie Maatschappij]] (CPIM) ku su supsidiario [[Curaçaosche Scheepvaart Maatschappij]] (CSM) i e companianan N.V. Combinatie Pletterij Nederhorst, Dok- en Werf Maatschappij Wilton¬Feijenoord N.V. i Nederlandse Dok¬ en Scheepsbouw Maatschappij v.o.f.<ref>{{citeer web|titel=N.V. Curacaose Dok Maatschappij|werk=[[Amigoe]]|datum=1958-10-29|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010405174:mpeg21:p002|bezochtdatum=2024-04-18}}</ref> Riba 1 di yanüari 1959 CSM a pasa e operashon di e dòknan pa Curaçaosche Dok Maatschappij. For di inisio CDM tabata e empresa di reparashon di barku mas moderno den Karibe i for di 1972 tambe esun mas grandi. CDM a kontribui grandemente na ekonomia di [[Antias Hulandes]]. Het totaal aantal eigen werknemers bedraagt circa 1.200.?? Den un reorganisashon grandi na 1962 e empresa ta tuma over e Reina Wilhelmina dok di NV Combinatie Pletterij Nederhorst i Beatrix dok di refineria Shell.<ref>DRASTISCHE REORGANISATIE BIJ DE CURACAOSE DOKMY. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 19-12-1962, p. 1. Geraadpleegd op Delpher op 18-04-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010461724:mpeg21:p001</ref> E ekspansion di su fasilidatnan i personal a kontinua te aña 1982, ora un reseshon a dal e mundu maritimo. Te fin di e dekada tabatin atrobe un subida den e aktividatnan.<ref>Production manager: 'Sprake van opleving' Curaçaose Dok Maatschappij momenteel enorm veel klanten. "Amigoe". Curaçao, 09-02-1989, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 18-04-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642553:mpeg21:p003</ref> Na 2015 e empresa hulandes Damen Shipyard Group a traha un waf di reparashon na Kòrsou pa e toubotnan, fabriká pa Damen, ku ta navega den [[Laman Karibe]]. Riba proposishon di gobièrnu di Kòrsou, e grupo tambe a tuma over dia 1 di febrüari 2017 e aktividatnan di CDM, ku den un forma kontrolá a bai fayit na ougùstùs 2016.<ref>Antilliaans Dagblad 2 februari 2017</ref><ref>https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/24433-faillissement-cdm-opgeheven Faillissement CDM opgeheven], [[Antilliaans Dagblad]] (4 di oktober 2021)</ref> Bou di nòmber i maneho nobo e empresa a logra rekobrá un posishon den top na Karibe na 2018, ofresiendo un seri di servisio den mantenshon, reparashon, adaptashon i konvershon di barkunan i konstrukshonnan offshore di tur tamaño. == Dòknan == Den kurso di tempu a operá diferente dòk: * ''Reina Wilhelmina'': dòk flotante, 3000 dwt, 1926 -1980 (antes di NV Combinatie Pletterij Nederhorst) * ''Juliana'' - dòk flotante, 4000 dwt, 1929-1946 (bendi na Surabaya) * ''Beatrix''- dòk kobá di 28.000 dwt, 192 meter largu (1943 - presente) * ''Antilia'': dòk kobá di 120.000 dwt, 280 meter largu (april 1972 - presente) Banda di esei tin dos dòk flotante desde 2018.<ref>https://knipselkrant-curacao.com/pbc-videoreportage-aankomst-drijvende-droogdokken-damen/ Videoreportage aankomst drijvende droogdokken Damen], 30 aprel 2018</ref> Despues ku nan tabata defekto pa algun tempu a disidi pa saka nan por kompleto for di waf den kurso di 2024.<ref>[https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/29316-damen-verwijdert-2e-drijvende-dok Damen verwijdert 2e drijvende dok], [[Antilliaans Dagblad]] (17 di aprel 2024)</ref> {{Appendix}} [[Category:Empresa]] [[Category:Kòrsou]] ===Damen ==== * Desde 2017 Damen Shiprepair Curacao ta hür i ta eksplota e fasilidatnan i infrastruktura den waf di CDM di un kompania di gobièrnu funda na 1958, CDM Holding NV. <ref>[https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/28535-meo-houdt-rekening-met-vertrek-damen MEO houdt rekening met vertrek Damen], [[Antilliaans Dagblad]] (26 di oktober 2023)</ref> Desde 20?? propiedad di Antias Hulandes. * Na 2016 CDM a wordu deklara fayit ku a wordu lanta na 2021 wegens gebrek aan baten.<ref>https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/24433-faillissement-cdm-opgeheven Faillissement CDM opgeheven], [[Antilliaans Dagblad]] (4 di oktober 2021)</ref> Na 2015 Damen a traha un waf di reparashon na Kòrsou pa e trailernan ku Damen a traha i ku ta bula den awa karibense. Riba 1 di febrüari 2017, riba proposhon di e Gobièrnu di Kòrsou, e Grupo tambe a tuma over e aktividatnan di CDM, ku den un forma kontrola a bai fayit na ougùstùs 2016.<ref>Antilliaans Dagblad 2 februari 2017</ref> Personal i material a pasa pa e kompania nobo Damen Shiprepair Curaçao (DSCu). E pianan flosante di e CDM lo ser remplasá durante di aña 2018 ku pianan mas grandi: pianan C lo bira 230 pa 45 meter i pianan D 108 pa 23 meter. E kantidat aki ta úniko den Karibe i Latino-Amerika.<ref>[https://knipselkrant-curacao.com/ad-slotuitdeling-failliet-cdm/ Slotuitdeling failliet CDM], Antilliaans Dagblad 22 maart 2018</ref> Damen bouwde in 2015 een reparatiewerf op [[Curaçao]] voor de door Damen gebouwde sleepboten die in de Caribische wateren varen. Op voorstel van de Curaçaose regering nam de Groep op 1 februari 2017 ook de activiteiten over van de [[Curaçaose Dokmaatschappij]] (CDM), die in augustus 2016 gecontroleerd failliet was gegaan.<ref>Antilliaans Dagblad 2 februari 2017</ref> Personeel en materieel ging over naar het nieuwe bedrijf Damen Shiprepair Curaçao (DSCu). De oude drijvende dokken van de CDM worden in de loop van 2018 vervangen door grotere: dok C wordt 230 bij 45 meter en dok D 108 x 23 meter. Deze omvang is uniek voor het Caribisch gebied en Latijns-Amerika.<ref>Antilliaans Dagblad 22 maart 2018</ref> *NOTES Van ds zijde van de afdeling „Public Relations" van de CPIM kregen wij het volgende bericht: De N.V. combinatie Plet terij--Noderhorst tezamen mol de Nederlandsche dok- en scheepsbouw maatschappij V.O.F, on do N.V. dok-on werf maatschappij Wilton-Feyenoord hebben in principe overeenstemming bereikt mei do N.V. Curacaosche Petroleum Industrie maatschappij en de N.V. Curacaosche scheepvaart maatschappij-, op grond waarvan hol thans door laatstgenoemde maatschappij geëxploiteerde Beatrix dok met bijbehorend scheepsreparatiebedrtjf als mode do bedrijven dor N.V. combinatie Pletterij-Nederhorsl binnenkort als oen bedrijf zullen worden geëxploiteerd door oen 'o stichten „N.V. Curacaose dok maatschappij". De nieuwe N.V. zal hierdoor beschikken over do grootste en modernste schoepsreparatie-faciliteiten in hot Caraibisch gebied.<ref>N.V. Curacaose Dok Maatschappij. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 29-10-1958, p. 2. Geraadpleegd op Delpher op 14-04-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010405174:mpeg21:p002</ref> In 2017, DAMEN Shipyards took over the facilities and invested heavily in infrastructure, as well as the upgrading and training of its workforce. With two large graving docks and two floating docks, cranes with capacities of up to 75 tons and more than 2,000 meters of repair wharves and fully equipped repair shops, DAMEN Shipyards is one of the largest and best-equipped ship repair facilities in the Caribbean. Er zijn twee gegraven dokken, namelijk het 30.000 dwt Beatrixdok, gebouwd door de Shell in 1942/1943 en het Antiliadok, groot 130.000 ton, in april 1972 officieel in gebruik gesteld door Gouverneur Leito. Het bedrijf heeft in belangrijke mate bijgedragen aan de economie van de Nederlandse Antillen, heeft tot 1982 voortdurend uitgebreid zowel in faciliteiten als in mankracht, maar is in 1982 getroffen door de recessie in de scheepvaart. Het totaal aantal eigen werknemers bedraagt circa 1.200. Door de moderne faciliteiten kunnen alle scheepsreparaties worden verricht. Het heeft technisch gezien in de internationale scheepvaartwereld een zeer goede naam. De Curaçaosche Dok Maatschappij beschikt behalve over de twee gegraven dokken ook over diverse reparatiekaden, dok- en kadekranen en modern ingerichte werkplaatsen.<ref>[https://web.archive.org/web/20161120102825/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=369&lang= Curacoasche Dok Maatschappij NV], Encyclopedie van Curaçao</ref> Ter gelegenheid van de ingebruikneming van het grootste commerciële droogdok van het westelijk halfrond zal de post'administratie van de Nederlandse Antillen op 7 april 1972 een bijzondere frankeerzegel in de waarde van 30 cent uitgeven. Het ontwerp van deze zegel werd verzorgd door de heer Oscar Ravelo op Curacao. Op de eerste dag van uitgifte zullen de enveloppen uitsluitend gefrankeerd met deze zegel voorzien worden van een eerste-dag-stempelafdruk.<ref>Speciale zegel voor Curacaos droogdok. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 02-02-1972, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 14-04-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010461089:mpeg21:p003</ref> Overname per 1 februari 2017 door Damen Shipyard Group<ref>[https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/15195-damen-trots-op-curacaose-werf Damen trots op Curacaose werf], [[Antilliaans Dagblad]] (5 di februari 2017) </ref> {{Appendix}} Curaçaosche Dok Maatschappij N.V. is een dok- en scheepsreparatiebedrijf gevestigd in Curacao. Het kwam in december 1958 voort uit de combinatie [[Refineria Isla|Curacaos Petroleum Industrie Maatschappij]] (CPIM) en [[Curaçaosche Scheepvaart Maatschappij]] (CSM) en de N.V. Combinatie Pletterij Nederhorst, de Dok- en Werf-Maatschappij Wilton¬Feijenoord N.V. en de Nederlandse Dok¬ en Scheepsbouw Maatschappij v.o.f., waarbij op 1 januari 1959 het dokbedrijf van CSM overgedragen werd aan de N.V. Curaçaosche Dok Mij. Na 1972 e tabata e empresa di reparashon di barku mas grandi den Karibe. El a logra rekobrá un posishon den top na 2018, despues ku e grupo hulandes multinashonal a tuma over e maneho di CDM na 2017 pfresiendo servisio amplio den mantenshon, reparashon, adaptashon i konvershon di barkunan i konstrukshonnan offshore di tur tamaño. despues ku esaki a pasa pa e grupo hulandes Damen Shipyards na 2017. In 2017, global player Damen Shiprepair & Conversion took over the management of the Curaçao Drydock Company, established in 1959. Under the new name it will continue offering a full range of services in maintenance, repair, refit and conversion of vessels and offshore constructions of all sizes. Na 2017, e hungadó global Damen Shiprepair & Conversion a tuma over e maneho di Curaçao Drydock Company, establesé na 1959. Den e nòmber nobo e lo sigui ofresé un gama kompleto di servisio den mantenshon, reparashon, adaptashon i konvershon di barkunan i konstrukshonnan offshore di tur tamaño. -------------------- == Tula == * nl.wiki vertalen: Vrijheidsstrijder wordt nationale held Tula werd steeds meer gezien als symbool tegen de slavernij. In 2010 werden hij en andere leiders van de slavenopstand officieel gerehabiliteerd als ‘mannen en vrouwen van eer en goede naam’ en op initiatief van het Fundashon Rehabilitashon Tula werd hij zelfs officieel uitgeroepen tot nationale held van Curaçao.[23] Dit werd nog eens benadrukt in 2013, toen het 150 jaar geleden was dat de slavernij door Nederland werd afgeschaft. Dat jaar werd door de ministerraad namelijk uitgeroepen tot het jaar ter ere van de vrijheidsstrijder Tula.[24] Volgens oud-premier Don Martina kan de nationale held Tula zich nu voegen bij illustere internationale vrijheidsstrijders zoals Nelson Mandela, Martin Luther King en Gandhi.[23] Sinds 2020 is hij opgenomen in het lijstje van vijftig onderwerpen die inkijk geven in de Curaçaose geschiedenis, de zgn. Canon van Curaçao.[25] In Nederland gaat deze erkenning moeizamer. In 2021 werd een motie in de Tweede Kamer om Tula op te nemen in het onderwijs nog afgewezen, maar op 29 oktober 2022 wordt wel een motie aangenomen om meer aandacht geven aan de verhalen van vrijheidsstrijders als Tula en anderen in het onderwijs en tegelijkertijd ook onderzoek naar hen te doen.[26] In de excuses van de Nederlandse regering voor het slavernijverleden wordt Tula door minister-president Mark Rutte met name genoemd.[27] --------- '''Pedro Pablo Medardo de Marchena''' (☆ 29 di yüni 1899]] na [[Kòrsou]] - † Kòrsou 29 di yüni 1899 i a muri 15 di mei 1968 na Boneiru, kaminda el a biba for di aña 1940 te na su morto. Kasi 30 aña el a biba na Boneiru, despues ku gobièrnu kolonial a pone prezu den kampo di konsentrashon pa motibu di su pensamentu revolushonario.<ref>https://awemainta.com/wp-content/uploads/2024/03/BONERIANO-27-03-2024.pdf Bula Waya], Boneriano (27 di mart 2024)</ref> Medardo ta yu di un hudiu ku tabata biba na Kòrsou. Su mama tabata un dama koló skur di Kòrsou ku a kria Medardo. Su tata a sostené su edukashon kompletamente i tambe a rekonosé su yu, for di kua Medardo a haña e fam di su tata, Benjamin Abraham de Marchena. Medardo den e tempu ei tabata negoshante. ==Guera== Durante di Di Dos Guera Mundial, den mei 1940, Gobièrnu Kolonial a disidí di kue diferente hende sospechoso i ku fam straño prezu. Aparentemente nan tabata un peliger pa estado. Entre personanan akí tabatin Fred Fischer fotógrafo, dòkter J. Benesch, tur dos nasé na Alemania i tambe Pader Paul Brenneker ku nan a kere ku el a nase na Berlin i tambe Medardo de Marchena. Medardo no pa motibu kaminda el a nase, pero si pa su pensamentunan ku nan a kategorisá komo peligroso i antikolonial. E tabata un di e promé personanan peligroso ku nan a arestá na Kòrsou., sospecha di ta simpatisá ideanan komunista i pro nazi. Aparentemente tabatin 2 otro Antiano mas den e kampo di konsentrashon na Boneiru, pero mi no a haña konfirmashon di esaki. Den dékada 20 Medardo de Marchena ta haña problema ku iglesia katóliko i asta tabata na punto di kuminsá un kaso den korte kontra iglesia katóliko. Medardo a publiká diferente artíkulo kontra mishon katóliko, i tambe kontra dominio hulandes. E tabata kier a habri wowo di nos komunidat kontra di dominio hulandes i tambe kontra katolisismo. Medardo a batisá i kasa katóliko i su yunan tambe el a batisá katóliko. Durante e lucha akí e ta laga un domi batisá su di 4 yu. ==Publikashon== Na 1929 Medardo a publiká e buki “Ignorancia o educando un pueblo”, despues el a manda un karta pastoral i tambe artíkulonan ( entre pueblo i gobièrnu) den “De Onpartijdige” (1932– 1934). Ni e gobièrnu kolonial, ni iglesia katóliko por a imaginá ku Medardo lo a alkansá asina tantu hende. Den e publikashonnan akí e tabatin algun akusashon hopi serio. Por ehèmpel el a puntra ken tin falta, ku nos no tin nos mes hendenan den posishonnan haltu den komunidat, posishon ku ta nesesario pa duna nos hendenan mas rèspèt. Medardo a splika, ku ta: “hòmbernan blanku ku wowo blou ku ta parse hende muhé dor di nan manera di bisti, ku tin tantu Roma komo Hulanda komo nan patria. Ta nan ta kulpabel ku Kòrsou a keda tras, miéntras ku e poblashon di koló pa mas ku kuater generashon kaba ta gosa di abolishon di sklabitut”. Pedro Pablo Medardo de Marchena ta derá den e santana di Iglesia Protestant na Playa Boneiru. Revishon aktual di 15:57, 15 aprel 2026 Pending: Tragalus - Salario minimo - Barttholomeus Wouter Theodorus van Slobbe - Albert Kikkert - Florin karibense (aanvulling) - Yudansa pa desaroyo - Michelangelo Winklaar - PDVSA (aanvulling) - Antilliaanse Verffabriek - Francio Guadeloupe - Tula (aanvulling) - Medardo de Marchena (aanvulling) - Damen Shiprepair Curacao pkcdi2k0bgkxk6s8su0pi025ktmu7i0 2 8962 199223 197143 2026-08-02T08:19:00Z Caribiana 8320 199223 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ [[Wals antiano]] - [[Hermanito Narvaez]] - [[Macario Prudencia]] - [[Doy Salsbach]] - [[Vernon Chatlein]] - [[Tipico Santa Rosa]] ---------------------------- Pending: [[Tumba]] (aanvulling) - [[Vernon Chatlein]] - [[Tipico Santa Rosa]] - [[Moron Combo]] - [[Hermanito Narvaez]] - [[Marcario Prudencio]] - [[Doy Salsbach]] - [[Wals antiano]] ------------- Jules Blasini: een Curaçaose musicus die een betekenisvolle bijdrage leverde aan de ontwikkeling en instandhouding van ons muzikaal erfgoed. Junny Alves Junny Alves Junny Alves Published Jul 16, 2026 + Follow NEDERLANDS Jules François Blasini (Curaçao,2 februari 1847- Curaçao 26 december 1887) was de zoon van Maria Elizabeth Leon en de Corsicaanse diplomaat Jean Blasini, die destijds Frans consul op Curaçao was. Al op jonge leeftijd bleek zijn uitzonderlijke muzikale talent. Hij kreeg les van de beroemde Curaçaose componist en muziekpedagoog Jan Gerard Palm, die hem als een van zijn meest begaafde leerlingen beschouwde. In 1863 gaf de zestienjarige Blasini al succesvolle pianorecitals op Curaçao. Dankzij aanbevelingen van invloedrijke Franse contacten werd hij in 1865 toegelaten tot het prestigieuze Conservatoire de Paris. Hij studeerde daar bij Georges Mathias, een directe leerling van Frédéric Chopin. Daarmee werd Blasini de enige op Curaçao geboren componist uit zijn tijd die een formele opleiding aan het conservatorium van Parijs volgde. Na zijn studie keerde Blasini terug naar Curaçao, waar hij naam maakte als virtuoos pianist. Hij stond bekend om zijn verfijnde techniek en zijn uitvoeringen van romantische pianomuziek. In 1878 behoorde hij tot de oprichters van het eerste symfonieorkest van Curaçao, waarin hij de pianopartij verzorgde. Blasini componeerde zowel dansmuziek als meer lyrische luistermuziek. Zijn werken vertonen invloeden van de Europese romantiek, gecombineerd met Curaçaose muzikale tradities. Zijn stijl wordt gekenmerkt door elegantie, subtiele ritmiek en een verfijnde melodische opbouw. Jules Blasini geldt als een van de belangrijkste vertegenwoordigers van de negentiende-eeuwse Curaçaose kunstmuziek. Zijn opleiding in Parijs bracht Europese muzikale invloeden naar Curaçao, terwijl zijn composities tegelijkertijd geworteld bleven in de lokale cultuur. Daardoor vormt hij een belangrijke schakel in de ontwikkeling van de Curaçaose klassieke muziektraditie. PAPIAMENTU Jules François Blasini (Kòrsou, 2 di febrüari 1847 – Kòrsou, 26 di desèmber 1887) tabata yu di Maria Elizabeth Leon i e diplomátiko di e isla Corsica Jean Blasini, kende tabata e kònsul franses na Kòrsou e tempu ei. Su talento musikal eksepshonal a bira bisto na un edat yòn. El a haña lès serka e famoso kompositor i pedagogo di músika di Kòrsou Jan Gerard Palm, kende a konsider’é un di su alumnonan mas talentoso. Na 1863, Blasini di dieseis aña ya tabata duna resitalnan di piano exitoso na Kòrsou. Danki na rekomendashonnan di kontaktonan franses influente, el a wòrdu atmití na e prestigioso Konservatorio di Paris na 1865. Einan el a studia serka Georges Mathias, un alumno direkto di Frédéric Chopin. Esaki a hasi Blasini e úniko kompositor nasé na Kòrsou di su tempu ku a risibí formashon formal na Konservatorio di Paris. Despues di su estudio, Blasini a regresá Kòrsou, kaminda el a traha un nòmber komo pianista virtuoso. E tabata konosí pa su téknika refiná i su presentashonnan di músika romántiko di piano. Na 1878, e tabata un di e fundadornan di e promé orkesta sinfóniko di Kòrsou, den kua el a toka e parti di piano. Blasini a komponé tantu músika di baile komo músika di skucha mas líriko. Su obranan ta mustra influensianan di Romantismo Oropeo, kombiná ku tradishonnan musikal di Kòrsou. Su estilo ta karakterisá pa elegansia, ritmonan sutil, i un struktura melódiko refiná. Jules Blasini ta wòrdu konsiderá komo un di e representantenan mas importante di músika di arte Kurasoleño di siglo diesnuebe. Su formashon na Paris a trese influensianan musikal Oropeo pa Kòrsou, miéntras ku su komposishonnan simultáneamente a keda ankrá den e kultura lokal. Komo resultado, e ta forma un laso importante den desaroyo di e tradishon di músika klásiko di Kòrsou. --------------- en.wiki:'''Happy Peanuts''' ta un banda bon konosí di e isla di Kòrsou. Nan estilonan ta inkluí tumba lokal i ritmo kombiná, i tambe merengue dominikano. Un di e forsanan impulsivo di tumba moderno i ritmo kombiná, Happy Peanuts ta meskla congas i timbales di impulso ku sintetizador i guitara eléktriko. Tambe úniko na Happy Peanuts ta nan estilo di merengue. Komo ku no tin tokadó di güira, e patronchi ta wòrdu toká riba e hi-hat dor di e tokadó di drumset. Nan cancion mas conoci ta sigui ta “Kareda di Buriku” (Careda di Burico), cu ta sinonimo di e cultura di Curaçao, y ta un cantica di baile hopi popular. ------------------ {{Variante|c}} {{infobox musico | variante = c | nomber = Diangelo Cicilia | alias = | imagen = | imagen hanchura= 235 | descripcion = | fecha nacemento = 1971 | luga nacemento = {{CUW}} | residencia = {{JPN}} | fecha fayecimento= | luga fayecimento= | nationalidad = | educacion = Konservatorio di Rotterdam | aña activo = | genero = músika kontemporáneo | instrumento = [[kitara]] | ofishi = músiko, kitarista, dosente | influencia = | pais = | distincion = | website = https://ciciliamusic.com/diangelo-english.html }} '''Diangelo Cicilia''' (☆ [[1971]] na [[Kòrsou]]) ta un kitarista [[Kòrsou|kurasoleño]]-[[Hulanda|hulandes]], ku ta biba i traha na [[Osaka]], [[Hapon]]. E ta spesialisá den músika kontemporáneo pa kitara. == Bida i karera == Diangelo Cicilia a nase i lanta na Kòrsou. Na edat di 14 aña el a muda pa [[Hulanda]], kaminda el a sigui su formashon musikal. El a studia na Konservatorio di Rotterdam serka Marin Kaaij, despues na e Konservatorio Real di Den Haag serka Enno Voorhorts. Posteriormente, el a sigui un un estudio avansá na e Konservatorio di New England na [[Boston]] serka Eliot Fisk.<ref name=:"0">[https://ciciliamusic.com/diangelo-english.html Profil Diangelo Cicilia], ciciliamusic.com </ref> Durante su formashon, el a risibí varios beka, entre otro di Prins Bernhard Cultuurfonds i Fondsen Podiumkunsten.<ref name=:"0"/> ===Karera=== Cicilia ta interpretá prinsipalmente músika contemporáneo i a estrená diferente komposishon, algun di nan dediká spesífikamente na dje. Su trabou ta enfoká riba promové obra di kompositornan, en partikular di Hulanda.<ref name=:"1">[https://www.12xholland.com/2004/Ned04/deeln04/diangelo-n.html Diangelo Cicilia (muziek)], 12xholland.com</ref> Ku sosten di Donemus, el a graba un CD ku obranan di, entre otro, Luciano Berio, Frank Crijns, Paul Goodman, Florian Magnus Maier i Jo Sporck. Ademas, el a partisipá den grabashonnan pa radio i televishon na Hulanda, [[Nort Amérika|Nort]] i [[Sur Amérika]] i Hapon.<ref name=:"0"/> Desde 2000, e ta forma un duo ku su kasá, e tokadó di fió hapones Mariko Cicilia, bou di e nòmber ''Duo Cicilia''. Huntu nan ta presentá konsiertonan regularmente na Oropa i Hapon.<ref>[https://ciciliamusic.com/duo-english.html Duo Cicilia], ciciliamusic.com</ref> Cicilia a duna konsierto i tayer den diferente pais, inkluyendo [[Antias Hulandes]], Hulanda, Merka i Hapon.<ref name=:"1"/> Na Hapon, e ta involukrá den proyektonan edukativo i kultural, manera konsierto i kolaborashon ku músikonan lokal. ===Otro aktividat=== Ademas di su trabou komo intérprete, Cicilia ta aktivo komo dosente di músika. El a kontribuí na proyektonan kultural i edukativo, inkluyendo kolaborashonnan internashonal, i tayer pa skol i otro inisiativanan pa promové músika di Kòrsou i di [[Antias Hulandes]].<ref name=:"1"/> Na 2004, el a partisipá den un konsierto na honor di e gitarista [[Julian Coco]] su 80 aña di bida.<ref>Liberta Rosario, [https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/in-memoriam-shon-coco-9-januari-1924-%e2%80%a0-4-februari-2013/ In Memoriam Shon Coco, 9 januari 1924 – † 4 februari 2013], Caraibisch Uitzicht</ref> {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Cicilia, Diangelo}} [[Category:Hende]] [[Category:Músika]] [[Category:Kòrsou]] E ta interpretá prinsipalmente músika contemporáneo, inkluyendo numeroso estreno di komposishonnan dediká na dje, i ta partikularmente komprometé na sostené e generashon mas yòn di kompositornan hulandes. Su tokamentu eksepshonalmente virtuoso ta karakterisá pa un oido skèrpi pa zonido i sensitividat. Sostené pa e Fundashon Donemus, el a graba un CD ku ta inkluí obranan di Luciano Berio, Frank Crijns, Paul Goodman, Florian Magnus Maier, i Jo Sporck. Tambe el a hasi numeroso grabashon di radio i televishon, prinsipalmente na Hulanda, Nort i Sur Amérika, i Hapon. He teamed up with his wife Mariko Cicilia, violinist from Japan, to form Duo Cicilia, that has been performing in Europe and Japan since 2000.<ref>[https://ciciliamusic.com/duo-english.html Duo Cicilia], ciciliamusic.com</ref> El a kontribui supstansialmente na e konsierto dia 24 di yanὓari 2004, na honor di Julian Coco su 80 aña di bida, organisa pa e Asosashon di Músikonan Pro Guitarra.<ref>Liberta Rosario, [https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/in-memoriam-shon-coco-9-januari-1924-%e2%80%a0-4-februari-2013/ In Memoriam Shon Coco, 9 januari 1924 – † 4 februari 2013], caraibisch uitzicht</ref> Diangelo Cicilia (1971): gitarist Discipline Klassiek gitaar, specialisatie Moderne Muziek. Afgestudeerd Klassiek gitaar, eerst DM aan het Rotterdams Conservatorium. Daarna UM aan het Koninklijk Conservatorium Den Haag met als specialisatie hedendaagse muziek. Vervolgstudie aan The New England Conservatory in Bosten, VS, bij de Eliot Fisk. Tijdens dat studiejaar winnaar van de Wildcard competitie voor geïmproviseerde wereldmuziek. Concertreizen gemaakt naar de Nederlandse Antillen en de Verenigde staten. Momenteel werkzaam als muziekdocent en bezig met het instuderen en uitvoeren van voornamelijk nieuwe Nederlandse solo werken voor gitaar.<ref name=:"1">[https://www.12xholland.com/2004/Ned04/deeln04/diangelo-n.html Diangelo Cicilia (muziek)]</ref> "...Verder zou ik heel graag de traditionele gitaar muziek uit de Nederlandse Antillen willen tonen. Ik ben zelf op Curacao geboren en heb daar tot mijn 14de jaar gewoond. Ik ben nog altijd gefascineerd door de mooie muziek voor gitaar die daar vandaan komt." Beknopt overzicht van zijn 12xHolland activiteiten in Hirado:<ref name=:"1"/> *concerten/recital (solo en met lokale musici) *schoolworkshops (rondom Nederlandse en Antilliaanse gitaarmuziek) *samenwerking met lokale Japanse muzikant om zo een werk te creëren voor het Hirado Cultural Festival op 3 November. *interesse voor lessen in Kyûdô (Japans boogschieten) en Japanse snaarinstrumenten. * co-founded a violin and guitar school in Japan * language teacher - certified for teaching English as a foreign language * Online Teaching Language and Music {{Appendix}} Diangelo Cicilia (* 1971 na Kòrsou) ta un gitarista kurasoleño-hulandes ku ta biba i traha na Osaka, Hapon. E ta spesialisá den músika contemporáneo pa gitara. Bida i edukashon Cicilia a nase i lanta na Kòrsou. Na edat di 14 aña el a muda pa Hulanda, kaminda el a sigui su formashon musikal. El a studia na e Konservatorio di Rotterdam ku Marin Kaaij, despues na e Koninklijk Conservatorium den Den Haag ku Enno Voorhorst. Posteriormente, el a sigui un estudio avansá na e New England Conservatory den Boston serka Eliot Fisk. Durante su formashon, el a risibí varios beka, entre otro di e Prins Bernhard Cultuurfonds i e Fondsen Podiumkunsten. Karera Cicilia ta interpretá prinsipalmente músika contemporáneo i a estrená diferente komposishon, algun di nan dediká spesífikamente na dje. Su trabou ta enfoká riba promové obra di kompositornan, en partikular di Hulanda. Ku sosten di Donemus, el a graba un CD ku obranan di, entre otro, Luciano Berio, Frank Crijns, Paul Goodman, Florian Magnus Maier i Jo Sporck. Ademas, el a partisipá den grabashonnan pa radio i televishon na Hulanda, Amérika i Hapon. Desde 2000, el ta forma duo ku su esposa, e violinista haponés Mariko Cicilia. Huntu nan a forma Duo Cicilia, ku ta presentá konsertonan regularmente na Europa i Hapon. Cicilia a duna konsertonan i taller den diferente pais, inkluyendo Hulanda, Estados Unidos i Hapon. Na Hapon, el a involukrá den proyektonan edukativo i kultural, manera konsertonan, taller pa skol i kolaborashonnan ku músikonan lokal. Otro aktividat Ademas di su trabou komo intérprete, Cicilia ta aktivo komo docente di músika. El a kontribuí na proyektonan kultural i edukativo, inkluyendo kolaborashonnan internashonal i inisiativanan pa promové músika di Kòrsou i di Antianan Hulandes. Na 2004, el a partisipá den un konserto na honor di e gitarista Julian Coco su 80 aña di bida. ---------- == Joropo == A declara e ‘joropo’ di Venezuela—un genero cu ta mescla musica, cancion y bailamento rapido di pareha—como un tesoro cultural intangible di UNESCO.<ref>[https://www.cspnv.com/pdf/bon-dia-aruba-20251210.pdf A declara baile Venezolano ‘joropo’ un tesoro di UNESCO], BDA (10 di december 2025)</ref> E tin raiznan indigena, Africano y Europeo y a origina den a ‘llanos’ cerca di e frontera entre Venezuela y Colombia. Ta presenta joropo cu e zonido di instrumentonan incluyendo e harpa, maraca y violin mientras bailarinanan ta draai y nan pareha masculino ta bati pia riba suela den e ritmo rapido di e musica. E bailarinanan ta bisti shimisnan colorido y hende homber ta bisti bachi y un sombre. UNESCO a anuncia e designacion na un reunion na New Delhi den cual e organisacion cultural di e Organisacion di Nacionnan Uni (UN) a examina decenas candidato pa ser declara tesoronan cultural intocable. Joropo a ser declara un activo cultural nacional di Venezuela na 2014. {{Appendix}} --------- {{infobox persona| variante = c }} '''Angel Salsbach''' (☆ [[1 di mart]] [[1937]] na [[Boneiru]] – † [[20 di desèmber]] [[2025]]<ref>[https://kikotapasando.com/2025/12/20/angel-salsbach-gran-musiko-i-un-gran-politiko-a-bai-sosega/ Angel Salsbach gran musiko i un gran politiko a bai sosega], Kikotapasando.com (20 di desèmber 2025)</ref> na [[Kòrsou]]) ta un ingeniero, sientífiko, polítiko, eskritor, músiko, kompositor, filósofo, i Maestro di Reiki. Salsbach a skirbi dos musikal tokante historia di Kòrsou, di kual uno a wòrdu tradusí na aleman. Su pashon pa músika, spesialmente [[jazz]], a hasié konosí den e mundu di músika. El a kuminsá toka mandolin na edat di sinku aña.<ref>[https://www.curacaovakantieland.nl/over-ons-curacao-vakantieland/over-site-beheer-curacao-vakantieland-curacao-vakantieland/ Beroemde Curaçaoënaars], Curaçao Vakantieland</ref> E ta toka piano, tròmpèt i kontrabas tambe. E ta e fundadó di e Salsbach Jazz Trio.[2] Komo eskritor, el a skirbi vários buki pa mucha ku ta kroniká su eksperensianan kresiendo na Boneiru. {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =70383858|titulo=Angel Salsbach}} {{References}} }} {{Stub}} Angel R. Salsbach (☆ 1 di mart 1937 na Bonaire – † 20 di desèmber 2025 na Kòrsou) ta un ingeniero, polítiko, sientífiko, eskritor, músiko, kompositor i Maestro di Reiki, konosí principalmente komo un pionero i figura legendario den escena di jazz di Kòrsou i di e Antia Hulandes. Salsbach Jazz Trio Bida i formashon Angel Salsbach a nase na Bonaire como yu di Hilario “Lachi” Salsbach i Andrea Salsbach-Martijn y tabatin tres ruman. Su dos ruman homber tambe tabatin karera musikal, entre nan Dionisio “Doy” Salsbach, ku tabata miembro di Los Aventureros na Aruba, i Roberto “Papachi” Salsbach, integrantenan di Tipiko Boneriano. ufdcimages.uflib.ufl.edu Salsbach a kuminsá hinka su interess pa música hopi tempran, ta kominsá toka mandolin na edat di sinku anja i despues a deskubri otro instrumento manera piano, tròmpèt i kontrabas. Salsbach Jazz Trio == Carera musikal i Salsbach Jazz Trio == Den añanan 1960, Angel Salsbach a fundá e famos Salsbach Jazz Trio, junto ku e pianista Etzel Provence i e tokadó di drums Ramon Penzo. Salsbach Jazz Trio E trio no solamente a representa e komienzo di jazz moderno riba Kòrsou, sino tambe a promové un meskla unique di influensia jazz internashonal ku ritmonan i kultura lokal. Nan a prezentá regularmente den Luganan manera Centro Pro Arte, Negropont, Groot Kwartier i radio i TV na Kòrsou i Aruba, inkluí konsertonan klasiko i programanan edukativo pa skolnan. coleccion.aw Segun historianan di jazz den Aruba i Kòrsou, Salsbach Jazz Trio tabata un di e trio jazz mas prominente riba e islanan den e sesenta i sieuenta, ku Salsbach mes como leidende bassista i improvisadó. Nan tabatin repertorio ku ta bai for di jazz tradicional te na modalidadnan mas avansa, i nan a kompilá tema propio ku a reflehá influensianan kultur i sosial di komunidat lokal. percypinedo.com Konkret kontributo den musica Angel Salsbach a kontribuí na: Rekonosemento di jazz den Kòrsou i den Antia Hulandes komo un forma di ekspreshon artístiko independiente. percypinedo.com Presentashon i interpretashon di jazz klasiko i modern, repasando influensianan sosa manera Duke Ellington, Oscar Pettiford i Bud Powell den su trio oraz otro formashon. Salsbach Jazz Trio Esforsonan edukativo pa enseña i promoté jazz na skolnan i programa pa hobenan. Salsbach Jazz Trio Otras kontribushonnan i kreatividat Ademas di su labor komo músiko, Salsbach a skirbi varios buki i kronikanan tokante su bida i eksperensianan. Durante su bida tambe el a traha na nivel políticos i administratif den Kòrsou, inkluí participashon den Island Council i varios komisionnan pa kultura i edukashon, representando e Antia Hulandes den eventonan regional internacional. Salsbach Jazz Trio Salsbach tambe a formá Destinations – The Art of Vision, un kompania ku a promové desarrollo espiritual, terapianan i enseñansa pa amplio publiko, ku el mes mismo a lidera komo Master di Reiki i kondukto di diversas workshop i konsultashon espiritual. Martien Verstraaten Obstakulonan i resilensia Den 2001, Angel Salsbach a sufri un accidente serioso ku a kousa un stroke, ku resultá den afasia — un kondishon kaminda un hende ta perde e abilidat pa papia, lesa i skirbi. A pesar di esei, atravéz di terapia intensivo i perseveransia, el a logra rekonobrá hopi di e abilidatnan aki i posteriormente a skibi su propio buki Skirbi sin por lesa, ku ta relata su proseso di rekuperashon. Salsbach Jazz Trio {{DEFAULTSORT:Salsbach, Angel}} [[:Kategoria:Politiko]] [[:Kategoria:Hende]] [[:Kategoria:Músika]] Komo resultado di un aksidente na 2001, Angel Salsbach a desaroyá afasia. E no por a papia, lesa ni skirbi mas. Pa medio di terapia i perseveransia, el a logra rekobrá e abilidatnan aki. Posishonnan okupá 1966 Co-fundador y candidato pa e “Union Reformista Antiano” na Curaçao 1983-1992 Miembro di Konseho Insular pa Partido MAN 1995-1999 Miembro di Konseho Insular pa Partido MAN 1995-1999 Suplente Teniente Gobernador di Territorio Insular Curaçao 1986-1988 Gezaghebber suplente di Teritorio Insular Curaçao pa Partido MAN 1997-1999 Gezaghebber suplente di Teritorio Insular Curaçao pa Partido MAN Presidente di Hunta di Toezicht di Curaçao Ports Authority (CPA), Setel (kompania di telefon), Curoil (kompania di zeta), Curinta, ABC (kompania di bus), KODELA, i KAE. ------------- '''Eric M. la Croes''', (☆ - † november [[2016]]) tabata un etnomusikologo, folklorista i eskritor di Kòrsou. Eric M. La Croes († November 2016) tabata un prominente folklorista, etnomusikologo, edukadó i eskritor di Kòrsou. Reconoci pa su dedicacion profundo na cultura y musica tradicional di su patria, La Croes a hunga un rol crucial den preservacion y promocion di herencia cultural di Curaçao. == Biografia == Eric La Croes a nase na [[Kòrsou]] y a studia na [[Kolegio Alejandro Paula|Peter Stuyvesant College]] i despues na [[Hulanda]]. El a optené su lisensiatura den Sikologia Edukativo i Desaroyo di Mucha, i despues a spesialisá den etnomusikologia i antropologia ouditivo. E tabata dosente na [[University of Curaçao|Universidat di Antia Hulandes]] (UNA), kaminda e tabata duna kursonan den áreanan manera sikologia edukativo, sikologia di desaroyo, etnomuzikologia i antropologia ouditivo. dcdp.uoc.cw. Tambe el a traha como investigador na Instituto Antiyano di Arqueologia y Antropologia (AAINA), aportando significativamente na estudio y documentacion di e tradicionnan cultural di e region. Kontribushonnan Kultural La Croes tabata un ferviente defensor di Curaçao su músika tradishonal, spesialmente e tambú, e isla su ritmo indígena. El a dediká su mes na rekohé, konserbá i siña e tradishonnan musikal aki, sigurando nan transmishon pa futuro generashonnan. El a outor di vários obra ku ta reflehá su kompromiso ku kultura lokal. Su publikashonnan ta inkluí: “Fuente di sabiduria” (Fuentenan di Sabiduria): Un kompilashon di proverbionan i sabiduria popular na Papiamentu. “Mucha ta pidi atenshon” (E Mucha Exigi Atencion): Un obra cu ta trata temanan di infancia y educacion dentro di e contexto cultural di Curaçao. Tambe el a partisipá den kreashon di obranan di teatro ku a trata aspektonan históriko i kultural di e isla. Un ehèmpel notabel ta su kolaborashon riba e obra “Tula,” ku ta dramatisá e rebelion di katibu di 1795 riba Kòrsou. La Croes tabata enkargá ku komponé kantikanan i kantikanan di katibu, manera e tambú i e kantika di rebelion, komo ku no tabata konosí ningun disko musikal for di e tempu ei. curacaovakantieland.nl == Obra == * 1976 - ''Sla habri i mi ta sere ku un sla será'' * 1977 - ''Sabidoría di nos bieunan'' * 1978 - ''Wawa ta konta'', Produkshon Shon Krioyo * 1979 - ''Trinta di mèi, mi ta konmemora bo'' * 1982 - ''Mentalidat : un kayente un frien!'', Produkshon Shon Krioyo, Willemstad * 1986 - ''Tutumba'' * 1988 - ''Tumba di karnaval de Curazao'', Caracas * 2004 - ''Poesia di mama di Girasol : Terapia di arte'' * 2004 - ''Karnaval : (muchu mas ku nos ta kere!)'' * 2009 - ''Fuente di sabiduria'', Produkshon Shon Krioyo, Willemstad * 2012 - ''Seú ta muzik kultural : (lagu'é manera e ta!!!)'' == Honor == Como reconocimento di su contribucion invaluable na cultura Curazoleño, Eric La Croes a haya e titulo di Ridder van de Orde van Oranje-Nassau na 2013. E honor aki a resalta su dedicacion y esfuersonan pa conserva y promove herencia cultural di su pais. Herensha E legado di Eric La Croes ta sigui biba pa e generacionnan actual y futuro na Curaçao. Su trabou komo edukadó, investigadó i defensor di kultura lokal a laga un marka indelibel riba e identidat kultural di e isla. Pa medio di su skirbimentonan, siñansanan, y composicionnan, La Croes a percura pa Curaçao su tradicionnan musical y cultural sigui wordo balora y celebra. {{Appendix}} ---------------- '''Eric la Croes''', onder andere auteur van ''Fuente di sabiduria'' (vrij vertaald is dat ‘Bronnen van wijsheid’) en Mucha ta pidi atenshon (Kind vraagt om aandacht), wordt omschreven als een ethnomusicoloog. Zelf noemt Eric La Croes zichzelf kulturista; Cultuurliefhebber. Eric la Croes is zeer sociaal en laat grote persoonlijke betrokkenheid zien bij zijn moederland. Hij schrijft gedichten, poëzie en muziek in Papiamentu, zijn moedertaal, en Nederlands. Hij maakt zich sterk voor de typisch oude Curaçaose volksmuziek zodat deze niet verloren gaat en stimuleert de jeugd om die te blijven spelen.<ref>https://curacaovakantieland.nl/reisgids/beroemde-curacaoenaars/ Beroemde Curacaoenaars], curacaovakantieland.nl</ref> * 1965 - Peter Stuyvesant College (Amigoe) * tabata traha na AAINA * Drs. Eric La Croes (Curaçao) teaches in the General Faculty of the University of the Netherlands Antilles, Curaçao. His areas of specialization include educational psychology, developmental psychology, ethnomusicology, and audio-anthropology. Formerly, he was a researcher at the Institute of Archaeology and Anthropology of the Antilles. He has published poetry and prose, as well as publishing books, articles and audio materials on the traditional music and rhythms of Curacao.<ref>https://dcdp.uoc.cw/AA00000309/00026</ref> * [[Gueni]] * [[Tapushi Literario]] * Ridder [[Orden di Oranje-Nassau]] (2013) nl.wiki: Een jaar later volgde Tula, een toneelstuk over de Curaçaose slavenopstand van 1795 en het eerste over de slavernijgeschiedenis vanuit de perspectief van een zwarte Curacaoënaar.[9] Het verhaal werd in hoofdlijnen gebaseerd op onderzoek van de historicus H.J. Hamelberg (1862-1918),[10] terwijl de werkliederen van de slaven, zoals de tambú en de kantika di rebelion, door etnomusicoloog Eric La Croes geschreven werden omdat er van de opstand geen liederen bekend waren.<ref>[https://arhive.org/details/BNA-DIG-RAPPORT-SLAVERNIJVERLEDEN-2021/mode/1up?q=pacheco+domacasse Slavernijverleden in expressievormen in: ''Ketenen van het Verleden: Rapport van Bevindingen Adviescollege Dialooggroep Slavernijverleden''], 26 juli 2021, bijlage 4C </ref> {{Appendix}} ---------------- '''Ephrem J''', nomber artistico di '''Ephrem Jonathan Ocalia''' (☆ [[24 di novèmber]] [[1984]] na [[Kòrsou]]) ta un kantante [[yu di Kòrsou]], residensia na Hulanda/Merka? Zijn vader, Ephrem Ocalia was ook zanger en was zijn eerste inspiratie als kind. Ephrem J werd aangemoedigd door zijn vader om ook de muziek in te gaan. Hij begon zijn zang try-outs door deel te nemen aan lokale talentenshows op Curaçao. Ephrem Jonathan Ocalia, beter bekend als Ephrem J ging eind 2006 solo na het winnen van 4 Premio Karabela en werd genomineerd als beste zanger in 2006. Hij lanceerde zijn eerste album als solist in juli 2007 en had een succesvol concert eind september 2007. De band van Ephrem J draait helemaal om slow groove, ballads en Latin R&B met een vleugje jazzy muziek. Ephrem Jonathan Ocalia werd geboren op Curaçao op 24 november 1984. Zijn vader, Ephrem Ocalia Sr., zong en was als kind zijn eerste inspiratiebron. Ephrem J begon zijn zangtry-outs zoals de meeste kinderen doen, door deel te nemen aan lokale talentenjachten. Hij werd al snel ontdekt als een getalenteerde jonge zanger en begon op zeer jonge leeftijd te zingen in lokale bands. Tijdens zijn schooltijd bleef hij zingen in lokale bands zoals de OK-band en kreeg hij begeleiding van ervaren zangers, hoewel hij een grotendeels autodidactische zanger bleef. Toen stopte hij met school, verliet al snel de OK Band en werd de leadzanger van de lokale band Guess, waarbij hij voornamelijk “ritmo kombinÃ?¡” zong, een lokale populaire dansmuziek. Eind 2006 was Ephrem J de meest gewaardeerde lokale jonge kunstenaar op Curaçao. Hij ontving verschillende prijzen voor beste mannenstem en lokale zanger van het jaar en werd de favoriete entertainmentzanger voor privéverjaardagsfeestjes, huwelijksfeesten en dergelijke. Sterk geïnspireerd door zangers als Luther Vandross en andere Amerikaanse en Latijns-Amerikaanse vocalisten, verliet Ephrem J de band Guess, om begin 2007 aan zijn solocarrière te beginnen. Op dat moment had Ephrem J verschillende composities – door hem geschreven terwijl hij dagdroomde over zijn toekomst. – van ballads, latin R&B en slow groove nummers en benaderde jazzmuzikanten Gregory Colina en Gedeon Chandler, om de nummers muzikaal te arrangeren. Vervolgens ging hij de opnamestudio in en bracht al snel zijn eerste album als solist uit. Zowel de cover “Speransa” (hoop) als “Stimabu So” bereikten de lokale radio-hitlijsten. Ondertussen was Ephrem J het middelpunt tijdens twee concerten en kreeg hij zeer drukke dagen als zanger voor vele privéfeesten. Hij betrad ook de wereld van reclamespots, zong een lokale jingle voor een populair condoommerk, verscheen op een billboard voor een bedrijf in spijkerbroeken en op verschillende reclameposters. Zijn populariteit groeide nog meer onder de lokale gemeenschap en werd eind 2007 opnieuw geëerd als zanger en ontving verschillende prijzen, waaronder de “Edgar Supriano-prijs” van de nationale vereniging van muzikanten en artiesten, AMAK, als zanger van het jaar. In 2008 begon hij het jaar opnieuw met grote impact, nam deel aan het Tumba Festival van het carnaval met een van de populairste bands Gio Fuertisimo en kreeg opnieuw erkenning als derde finalist onder de meer dan 60 deelnemers. Hij creëerde zijn internationale album, met enkele mooie ballads, slow rock en tropische muziek in de Spaanse taal. Zijn solocarrière kreeg een hoogtepunt toen hij de opdracht kreeg om te zingen bij de Marinierskapel van de Royal Marines (een harmonisch orkest) in Willemstad. In november 2008 bracht hij zijn eerste internationale album “Lating Evolution” uit. {{Appendix}} Ephrem J Cantante y Compositor, Despues de su primer gran exito "Amor en la luna" ha seguido trabajando incansablemente y esta logrando poco a poco llegar con su música donde quiere su corazón para todo el munoo La Historia de Ephrem Jonathan, Un artista del mundo ... Con un nombre que empieza a resonar con fuerza en diferentes países, Ephrem J mantiene firme la convicción que lo llevó desde chico a los escenarios: "Seré un artista internacional que pondrá en alto la bandera de Curazao y la de La Republica Dominicana". Aunque naciera en esta pequeña nación antillana, y ser allí donde ha crecido y desarrollado sus potencialidades artísticas, es un intérprete multicultural con raíces latinas y holandesas, algo que se nota, positivamente, en lo bien que maneja la diversas mezclas rítmicas que componen su repertorio. ---------------- {{Wak articulo|dp=ja|Wak [[Palm]] (pagina di referensia) pa un otro nifikashon di tópiko.}} {{infobox musico | variante = c | nomber completo = John Antonio Palm | alias = | imagen = John-palm-profil (cropped).jpg | imagen hanchura= 235 | descripcion = | fecha nacemento = [[13 di yüni]] [[1885]] | luga nacemento = {{CUW}} | fecha fayecimento= [[24 di febrüari]] [[1925]] | luga fayecimento= | ofishi = músiko, kompositor | instrumento = klarinèt | pais = | distincion = }} '''Johan Antoine (John) Palm''' (☆ [[13 di yüni]] [[1885]] na [[Kòrsou]] – † [[24 di febrüari]] [[1925]] na [[Kòrsou]]) tabata un músiko i kompositor antiano. == Biografia == John Palm tabata un di e kuater yu di Maria Felicia Celestina di Kòrsou ku a fam Palm. Na 1905, meskos ku su ruman [[Rudolf Palm|Rudolf]] el a wòrdu rekonosé komo yu di Willem Axson Palm. E tabata un multi-instrumentalista; John Palm a nase den un famia musikal i tabata un instrumentalista prolifiko. Meskos ku su primu [[Jacobo Palm]] i su ruman [[Rudolf Palm]], el a siña toka piano, klarinèt i fluit serka su welo, e músiko i kompositor [[Jan Gerard Palm]] (1831-1906). E klarinèt tabata su instrumènt faborito. Komo solista, el a presentá kuné den varios konhunto i orkesta musikal, inkluyendo “Los Dispuestos” i e seksteto “Los seis.” E tabata konosí pa su bunita manera pa supla cu su boka, ku a permitié entregá bunita solonan di klarinèt. El a fayesé na e edat di 39 aña pa motibu di komplikashonnan di tuberkulosis. E fiamentu na otro di su mes klarinèt finalmente a resultá fatal. == Komposishonnan == Un kantidat limitá di komposishonnan di John Palm a keda konserbá. Nan ta e walsnan di dos parti “La Belleza”, "Club X", "Emma", "La Veloce", "Ma Pensee", "Gozar sufriendo" i "Nocturno". == Literatura == * {{cite book|author=Halman, Johannes I.M. en Rojer, Robert A.|title=Jan Gerard Palm: Leven en werk van een muzikale patriarch op Curaçao|publisher=KITLV, Leiden|year=2008}} * {{cite book|author=Palm, Edgar|title=Muziek en musici van de Nederlandse Antillen|publisher=Curaçaose Drukkerij, Curaçao|year=1978}} * {{cite book|author=Boskaljon, Rudolph|title=Honderd jaar muziekleven op Curaçao|publisher=Van Gorcum & comp. NV, Assen|year=1958}} == Link eksterno == * [http://www.palmmusicfoundation.com Wèpsait Palm Music Foundation] {{Appendix}} John Palm (Curaçao, 13 di yüni 1885 – ibid., 24 di febrüari 1925) tabata un músiko i kompositor. Johan Antoine Palm – mihó konosí komo John Palm – tabata un instrumentalista prolifiko. Meskos ku su primu Jacobo Palm i su ruman hòmber Rudolph Palm, el a siña toka piano, klarinet i fluit serka su welo, e músiko i kompositor [[Jan Gerard Palm]] (1831-1906). E klarinet tabata su instrumènt faborito. Komo solista, el a presentá kuné den vários konhunto i orkesta musikal, inkluyendo “Los Dispuestos” i e seksteto “Los seis.” E tabata konosí pa su bunita embouchure, ku a permitié entregá bunita solonan di klarinet. El a fayesé na e edat di 39 aña pa motibu di komplikashonnan di tuberkulosis. E fiansa di su mes klarinet finalmente a resultá fatal. Komposishonnan Un kantidat limitá di komposishonnan di John Palm a keda konserbá. Nan ta e walsnan di dos parti “La Belleza”, "Club X", "Emma", "La Veloce", "Ma Pensee", "Gozar sufriendo" i "Nocturno". == Bronnen == * {{cite book|author=Halman, Johannes I.M. en Rojer, Robert A.|title=Jan Gerard Palm: Leven en werk van een muzikale patriarch op Curaçao|publisher=KITLV, Leiden|year=2008}} * {{cite book|author=Palm, Edgar|title=Muziek en musici van de Nederlandse Antillen|publisher=Curaçaose Drukkerij, Curaçao|year=1978}} * {{cite book|author=Boskaljon, Rudolph|title=Honderd jaar muziekleven op Curaçao|publisher=Van Gorcum & comp. NV, Assen|year=1958}} *[http://books.caribseek.com/Curacao/Honderd_Jaar_Muziekleven_op_Curacao Honderd jaar muziekleven op Curaçao] {{DEFAULTSORT:Palm, John}} [[:Kategoria:Hende]] [[:Kategoria:Kòrsou]] [[:Kategoria:Músika]] -- Palm, Jacobo Jesus María (Shon Coco) (Curaçao 28 november 1887 - 1 juli 1982) kleinzoon van Jan Gerard Palm, veelzijdig instrumentalist en componist, is één der begaafdste muziekpedagogen die Curaçao heeft gekend; was jarenlang concertmeester van het inmiddels opgeheven Curaçaosch Philharmonisch Orkest; maakte vooral naam als pianist en organist. Zijn composities verraden een gedegen - overigens geheel door zelfstudie verkregen - kennis van de theorie. --------------- '''Jean Bernard Antonio (Tonie) Palm''' (1885 -1963) Tonie Palm werd geboren in 1885 als zoon van George Frederik Palm en Selly Guilhoux. George Frederik Palm was een broer van Willem Axson Palm. Tonie was koopman van beroep maar was ook componist en speelde piano en orgel. Jean Bernard Antonio PalmHij had een winkel in de Breedestraat, Otrobanda. De straat die daar omhoog ging stond bekend als Hanchi de Shon Tonie waar hij het eerste bedrijfje op Curaçao had waar potato chips werden gemaakt en waar hij samen met zijn neef Eddy Gorsira een handel in kreeften uit Sint Maarten had.<ref>[https://www.henkbeers.nl/FamPalm.htm Familie Palm]</ref> Hij was de componist van Curaçaose danzas in de stijl van de beroemde componist Juan Morel Campos uit Puerto Rico. Toen zijn moeder in 1916 kwam te sterven, werd hij hierdoor zo aangegrepen dat hij praktisch geheel stopte met het componeren. Wel heeft hij in 1945 nog het volkslied van Bonaire gecomponeerd. De melodie van dit volkslied heeft een tijd lang ook gediend als volkslied van de Nederlandse Antillen. Sinds enige jaren heeft de Nederlandse Antillen echter een eigen volkslied. Thuis had Tonie Palm een Pleyel piano waar hij altijd op speelde. Hij viel ook nog regelmatig in als organist in de Fortkerk en in de Synagoge. Hij heeft zijn oudste kinderen muziekles gegeven. Na 1948 kreeg hij problemen met zijn gehoor en stopte hij volledig met spelen. Zijn Pleyel piano heeft hij weggegeven. Hij had een kast vol handgeschreven muziek maar voordat hij stief heeft hij opdracht gegeven al die boeken aan Edgar Palm te geven. Op eigen verzoek is hij begraven met een doos oude familie foto's. Tonie Palm was getrouwd met Maria Emilia (Rosa) Inees (1908-1981) en had acht kinderen. Van zijn composities zijn vooral de walsen "Incurable", "Un amargo despertar", "Maria" en "El 33", zijn mazurka "El desengaño" en de danzas "Sorpresa inesperada" en "Vano empeño" populair gebleven. Tonie Palm had twee broers en twee zussen. Broer Frederik Wilhelm Palm, geboren in 1883, was apotheker van beroep en reisde naar Colombia, Costa Rica en Panama. Hij had een botica in Costa Rica, waar hij trouwde met Felicia Hernandez. Hij kreeg vier kinderen. Hij is rond 1935 met de kinderen teruggekeerd naar Curaçao en zou later nog bij de Shell gewerkt hebben. Zijn vrouw heeft het eiland nooit bezocht. Zus Seline Leonie Palm kon goed piano spelen. Zij trouwde met Johannes Philippus Evertsz (John) Gorsira, de shon van plantage Santa Martha. Zij woonde in Otrobanda op de hoek van de Trapsteeg en de Langestraat boven de familie Capello (van de winkel "La Bonanza" aan de Breededstraat) en bezat een groot verdiepingshuis met daarnaast een flink terrein met een koe en verkocht melk aan diverse vaste klanten. Zij verbleef bij het uitbreken van de tweede wereldoorlog in Nederland en kon niet meer naar Curaçao vertrekken. Het werd een moeilijke tijd. Zij heeft al haar juwelen moeten verkopen om te overleven. In juni 1946 ging zij in New York wonen. Haar twee dochters Hertha en Nylka waren muzikaal en zongen met o.a. Pia Beck in de groep Samoa girls. In 1941 is met deze groep het nummer "In the mood" in de GTB-studio, Den Haag opgenomen. Dit nummer staat op de 1e CD 'Koppen op!' van de 4CD box 'Ongehoord 1940-1945; amusement en propaganda tijdens de bezetting'. Haar zoon Wilfred (Boy) Gorsira werd tandarts en trouwde met een dochter van de bekende verzetsman Andries Graafhuis uit Arnhem. -------------- ==Annvulling wals antiano== Rond 1865 verschenen de eerste Curaçaose walsen met eenzelfde strak ritme als de Europese walsen, echter veel eenvoudiger van vorm; het waren 2-delige walsen met 2 × 16 maten.<ref>[https://www.dbnl.org/tekst/rome012cult01_01/rome012cult01_01_0009.php Cultureel mozaïek van de Nederlandse Antillen(1977)–René A. Römer]Hoofdstuk VIII Muziek en dans</ref> Ongeveer 20 jaar later begon er een verandering te komen in de ritmische patroontjes. De evolutie vond plaats volgens de in afbeelding opgenomen figuren. Tegen 1900 werden praktisch geen walsen meer gecomponeerd met het Weense ritme; bovendien zijn de Antillianen bij het spelen van de walsen bepaalde ritmische accenten hierin gaan leggen, waardoor langzamerhand het type wals ontstond dat wij thans de ‘Curaçaose wals’ noemen. De walscomponisten Genie Palm, Joseph Corsen, Jacobo Conrad, Jacobo Palm, Paul de Lima, Janchi Boskaljon en Rudolf Palm bezielden elkaar, waardoor uiteindelijk rond 1910 twee Curaçaose walstypen ontstonden, nl. de tweedelige en driedelige Curaçaose wals, beide zonder inleiding met een apart ritmisch patroon en een soepele melodische lijn zonder tekst. Het verschil tussen de Curaçaose wals en de andere walstypen is tweeledig: 1. de ritmische patroontjes; 2. de manier waarop de Antillianen deze speciale ritmiek in de Curaçaose wals brengen. In het begin stonden de Curaçaose walsen duidelijk onder invloed van buitenlandse muziek (Chopin, Strauss, Waldteufel, etc.): men luistere b.v. naar de walsen ‘El sueño’ van Gerrie Palm (± 1870), ‘Emilia’ van Chris Ulder (± 1883), ‘Un deseo’ van Jo S. Corsen (± 1886), de dichter-componist van de Antillen, wiens composities muzikale gedichten waren, ‘Estrella Solitaria’ van Janchi Boskaljon (± 1912), ‘Porque Sufrir’ van Paul de Lima (± 1916) en ‘Lo Bello’ van Jacobo Conrad (± 1914). Het einde van de 19de eeuw en de 20ste eeuw brachten ons enkele juweeltjes van Curaçaose walsen, vrij van buitenlandse invloeden en met typisch Antilliaans ritme. Men vergelijke b.v. de volgende walsen met bovengenoemde: ‘Inspiración’ van Rudolf Palm (± 1900), ‘Noche Alegre’ en ‘Dulce Scharloo’ van Jacobo Conrad (± 1915), ‘Ina’ van Albert Palm (± 1945), ‘La Encantadora’ van Rudolf Wever (± 1950), om enkele te noemen. Er bestaan ook enkele Curaçaose walsen met tekst, die zeer in de smaak zijn gevallen o.a. ‘Amor’ van Rudi Plaate, ‘Abo so’ van Padu Lampe en ‘Aura’ van Albert Palm, en twee walsen met het karakter van volkslied ‘Himno y Bandera’ van Boeis Haile en ‘Aruba dushi Tera’ van Rufo Wever en Padu Lampe. ----------- '''Wals antiano''', tambe konosí komo *wals di Kòrsou*, ta un género musikal ku tin su raíz den e forma klásiko di wals oropeo. E estilo a nasé na Kòrsou den di dos mita di siglo 19, den un epóka ku músika di salón i bailenan oropeo a bira popular den komunidatnan urbano. E wals antiano ta un produkto di adaptashon lokal di e wals di Viena, mesklá ku elementonan rítmiko i melódiko propio di e región karibeño. == Origen i desaroyo == Ku e introdukshon di forma musikal europeo na Kòrsou, e komunidat kreól a kominsá adaptá e wals vienés pa su propio gusto i tradishon. Kompará ku e wals oropeo, e wals antiano ta mas libre den tempo i fraseo, i ta integrá ornamentashonnan melódiko i ritmo mas sinkopá. E wals antiano tabata originalmente interpretá den salón ku piano, fio, klarinèt i otro instrumentonan di kámara. El a bira un pilar di fiestanan formal, selebrashonnan di famia i evento sosial, ku su komposishon karakterisá pa un tono líriko, sentimental i hopi biaha nostalgiko. == Karakterístikanan musikal == * **Tempo**: mas fleksibel ku e wals vienés; por variá segun interpretashon. * **Ritmo**: tripel kompas, pero ku aksentonan sinkopá tipiko di estil karibeño. * **Melodía**: kantabel, hopi biaha ku ornamentashon kromátiko i ekspreshon rubato. * **Instrumentashon**: tradicionalmente piano i fio, despues expandí ku klarinèt i otro instrumentonan di kámara; mas resientemente tambe orkest di salon. --- ## Kompositornan prominente ### Kòrsou * **Jan Gerard Palm** (1831–1906) * **Jacobo Palm** (1887–1982) * **Rudolf Palm** (1880–1950) * **John Palm** (1885–1925) * **Joseph Sickman Corsen** (1853–1911) * **Jacobo Conrad** * **Genie Palm** * **Paul de Lima** * **Janchi Boskaljon** ### Aruba * **Padu Lampe** (1920–2019) * **Rufo Wever** (1917–1977) --- ## Komparashon ku wals vienés | Aspèk | Wals antiano | Wals vienés | | ----------------------- | ---------------------------------------------------------------------------- | ------------------------------------------------------- | | **Orígen** | Kòrsou, siglo 19; adaptashon di forma oropeo | Viena, siglo 18 | | **Ritmo** | Tripel kompas ku sinkopa i aksentonan fleksibel | Tripel kompas, aksento konstante riba di promé tik | | **Tempo** | Variabel, interpretashon libre | Rápido i konstante | | **Melodía** | Líriko, sentimental, ornamentashon kromátiko, rubato | Elegante, lineá i mas estriktamente strukturá | | **Instrumentashon** | Piano, fio, klarinèt, orkest chikí; despues orkest di salon | Orkest sinfóniko grandi | | **Uso** | Fiestanan di famia, evento lokal, konserto folklóriko | Balnan aristokratiko, salon i konsierto europeo | | **Kompositornan** | Jan Gerard Palm, Rudolf Palm, Jacobo Palm, John Palm, Padu Lampe, Rufo Wever | Johann Strauss I & II, Franz Schubert | | **Nifikashon kultural** | Símbolo di meskla kultural antiano, patrimon kultural di Kòrsou i Aruba | Ikona di tradishon musikal austriako, herensia nashonal | --- ## Nifikashon kultural E wals antiano ta konsiderá parti esencial di herensia musikal di Antias Hulandes. E ta un símbolo di e meskla di tradishon oropeo ku ekspreshon karibeño, i ta wòrdu interpretá tanto den konsertonan klasiko komo den presentashonnan folklóriko. Pa hopi hende riba Kòrsou i Aruba, e wals ta keda relashoná ku memorianan familiar i un sentimiento di nostalshia kultural. --- ## Literatura * Jan Brokken (2006), *Waarom elf Antillianen knielden voor het hart van Chopin*, Atlas Contact, Amsterdam. * Edgar Palm (1999), *An Outline of Antillean Music*, Walburg Pers, Zutphen. --- ## Link eksterno * \[Wals “La Alegría” di Jan Gerard Palm, interpreta pa Trio Armonia (YouTube)] * \[Wals antiano den konserto di orkest juvenil na Kòrsou (YouTube)] --- ¿Kier bo ku mi tambe agrega un **sekuensia tokante e bailenan** (meskos ku kuantu pasonan i estilo den e baile mes) komo ku nos a inkluí pa *Mazurka*? Wals antiano, tambe konosí komo wals di Kòrsou, ta un género musikal di Antias Hulandes, ku su raiz den e forma klásiko di wals oropeo. E estilo a nasé na Kòrsou den di dos mita di siglo diesnuebe, ora músika di salón i bailenan oropeo a bira popular den komunidatnan urbano. E ta un produkto di adaptashon lokal di e wals di Viena, mesklá ku elementonan rítmiko i melódiko propio di e region karibense. Tradishonalmente, e wals antiano tabata wòrdu interpretá den salón ku piano, fio, klarinèt i otro instrumentonan di kámara. E tabata popular na fiestanan formal, selebrashonnan di famia i evento sosial, i su komposishon generalmente tin un tono líriko i sentimental. Kompositor prominente Pais Nòmber Kòrsou Jan Gerard Palm, Jacobo Palm, Rudolf Palm, John Palm, Joseph Sickman Corsen, Jacobo Conrad, Genie Palm, Paul de Lima, Janchi Boskaljon Aruba Padu Lampe, Rufo Wever ---------------- {{Variante|c}} {{Databox}} {{multiple image | total_width = 250 | header = Mazurka | header_align = center | align = right | border = infobox | perrow = 1/2 | image2 = Frederic Chopin photo.jpeg | caption2 = Frédéric Chopin | width2 = 125 | heigth2 = 50 | image1 = Mazur1.jpg | caption1 = Mazurka interpretá pa e grupo di baile folklóriko polako “Mali Gorzowiacy" | image3 = Mazurka 1845.jpg|thumb| | caption3 = Mazurka na 1845 | caption_align = center }} '''Mazurka''', ku su origen den Polonia, ta un género di baile i músika tradishonal den kompas tripel. Na [[Kòrsou]] i [[Aruba]], el a desaroyá komo un estilo lokal i a keda un baile kultural importante asta awe dia.<ref name=":1">Robert A. Rojer, [https://www.dbnl.org/tekst/_gid001199001_01/_gid001199001_01_0104.php De Curacaose muziek], dbnl.org</ref> == Origen == E mazurka a originá na Mazuria, region di [[Polonia]], komo un fushon estilístiko di tres baile tradishonal: e ''mazur'', e ''kujawiak'', i e ''oberek''. Durante [[siglo 19]], e género a bira popular den salonnan [[Oropa|oropeo]], prinsipalmente pa medio di e komposishonnan di [[Frédéric Chopin]] (1810-1849), ku despues lo tin influensia grandi riba e tradishon musikal antiano. For di Oropa, e mazurka a plama pa otro kontinente, inkluso [[Latinoamérika]], unda el a bira parti di músika folklóriko na [[Colombia]], Uruguay, [[Panama]], [[Costa Rica]], [[México]], [[Nicaragua]], [[Chile]], [[Puerto Rico]], [[Kòrsou]] i [[Aruba]]. Na [[polaco|polako]], ''mazur'' komunmente ta referí na e baile folklóriko, mientras ku ''mazurek'' por indiká sea e baile rural òf su forma musikal. Den literatura e dos términonan tin biaha ta wòrdu usá interkambiablemente.<ref>{{Cite web|last1=Pudelek|first1=Janina|last2=Sibilska|first2=Joanna|date=January 1996|title=The Polish dancers visit St. Petersburg, 1851: A detective story|url=http://dx.doi.org/10.1080/01472529608569240|journal=Dance Chronicle|volume=19|issue=2|pages=171–189|doi=10.1080/01472529608569240|issn=0147-2526|url-access=subscription}}</ref> == Historia == Den siglo 19 i kuminsamentu di [[siglo 20]], e mazurka tambe a bira popular na e islanan ABC i tabata sona na enkuentro sosial, evento festivo i selebrashonnan lokal, spesífikamente na momentu ku e selebrashon yega su punto kulminante. E promé komposishonnan di mazurka antiano a aparesé rònt di e di dos mitar di siglo 19. Na Kórsou, kompositornan prominente di mazurka tabata [[Jan Gerard Palm]] (1831–1906), [[Rudolf Palm]] (1880–1950), i [[Jacobo Palm]] (1887–1982), kendenan a yuda kodifiká e tradishonnan musikal i di baile riba e isla. [[Rufo Wever]] (1917-1977) di [[Aruba]] a komponé e mazurka moderno, den kual e aksento ta kai riba e di dos konteo, distinto for di e promé komposishonnan antiano ku tabata aksentuá e di tres konteo.<ref name=":1"/> Otro kompositornan konosí tabata [[Padu Lampe]] (1920-2019) i [[Wim Statius Muller]] (1930-2019), tambe yamá "e Chopin antiano". Na 2006 e eskritor hulandes Jan Brokken a publiká e buki ''Waarom elf Antillianen knielden voor het hart van Chopin''<ref>[https://www.atlascontact.nl/boek/waarom-elf-antillianen-knielden-voor-het-hart-van-chopin/ Waarom elf Antillianen knielden voor het hart van Chopin], Uitgeverij Atlas Contact</ref>, den kual el a eksplorá e raisnan di músika antiano i e influensia ku Oropa tabatin riba dje, partikularmente ku relashon na mazurka. Despues di e tradukshon di e obra na polako den 2008, Brokken huntu ku pianista i kompositornan antiano Wim Statius Muller, Johnny Kleinmoedig, Livio Hermans i Randal Corsen a duna charla i presentashon tokante mazurka antiano na Polonia.<ref>Jan Brokken, [https://www.janbrokken.nl/2015/10/21/de-reis-door-polen/ De reis door Polen]</ref> Ounke su popularidat a mengua ku tempu, e mazurka a keda un parte bibu di herensia kultural di Kòrsou i Aruba. Na okashonnan folklóriko i presentashon di grupo di baile tradishonal, e mazurka ta sigui wòrdu representá komo símbolo di un laso entre kultura oropeo i karibeño. Pa hopi hóben i turista, e mazurka ta sirbi komo un eksperensia edukativo ku ta mustra kon un tradishon polako a adapta i floresé den [[Karibe Hulandes]]. == Músika i baile == E mazurka antiano i e mazurka oropeo ta komparti algun karakterístikanan musikal, pero tambe tin diferensianan klá den estilo i ritmo. Musikalmente, e mazurka antiano ta inkluí aksentonan harmóniko skèrpi, ornamentashon kromátiko i "rubato" rítmiko deliberá<ref>Den músika, "rubato" (tempu hòrta na [[italiano]]) ta un téknika, kaminda un interprete por rek òf komprimí sierto nota, kompas òf fase pa agregá tekstura i emoshon na e músika, sin kambia e ritmo òf struktura general di e piesa.</ref>, similar na e ekspresividat ku ta haña den mazurka di Chopin.<ref>[https://web.archive.org/web/20161120214855/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=372&lang= Mazurka], Encyclopedie van Curaçao</ref> Konsekuentemente, e estilo lokal a desaroyá su propio tempu, fase i interpretashon di baile, kreando un ekspreshon lokal úniko di e tradishon di mazurka. Den baile, e mazurka ta distinguí pa sekuensianan di moveshon kompliká ku ta eksigí ritmo i koordinashon presis. Den tradishon antiano por haña tres variante: * mazurka di dos moveshon: bibu i popular den fiestanan, frekuentemente akompaña ku [[Caha di Orgel|ka’i òrgel]]. * mazurka di tres moveshon: mas solèm i adaptá pa salon. * mazurka di kuater moveshon ku ta inkluí un sekshon falsu bailá na tempu di [[wals antiano|wals]], rekonosí pa su pasonan kompliká i estilo teatral.<ref name=":1"/> === Komparashon === {| class="wikitable" width="97%" ! Músika/baile !! Mazurka antiano !! Mazurka oropeo |- | Origen || Introdusí for di Polonia den siglo 19 i a evolushoná lokalmente || Region di Mazuria, Polonia |- | Uso || Enkuentronan sosial, fiestanan, selebrashonnan, generashonnan mas bieu || Salon, salanan di konsierto, bailenan folklóriko |- | Ritmo || Tripel kompas, patronchinan rítmiko kompleho, estilo "wals", aksento riba di dos i di tres konteo, sekshonnan tin biaha den sekuensianan di kuater parti || Tripel kompas, aksento típikamente riba di dos i di tres konteo |- | Tempu || Variabel, influensiá pa abilidat di e bailadó i interpretashon lokal || Bibu, bailabel |- | Karakterístikanan musikal || Aksentonan harmóniko skèrpi, ornamentashon kromátiko, "rubato" deliberá || Harmónikamente ekspresivo, "rubato" komun den komposishonnan di Chopin |- | Koreografia || Pasonan kompliká pa bailadónan eksperensiá, adaptá lokalmente || Pasonan folklóriko estilístiko, formalisá den salonnan oropeo |- | Kompositornan prominente|| Jan Gerard Palm, Rudolph Palm, Jacobo Palm, Rufo Wever, Padu Lampe, Wim Statius Muller || Frédéric Chopin, kompositornan folklóriko tradishonal |- | Nifikashon kultural || Tradishon bibu na Kòrsou i Aruba, símbolo di herensia lokal || Herensia nashonal polako, ampliamente rekonosé den kontekstonan klásiko i folklóriko |} == Literatura == * Jan Brokken (2006), ''Waarom elf Antillianen knielden voor het hart van Chopin'', Editorial Atlas Contact, Amsterdam. * Jan Brokken (2018) ''Why Eleven Antilleans Knelt before Chopin’s Heart: The Music of the Netherlands Antilles'', tradusi na [[ingles]] pa Scott Rollins, University Press of Mississippi. == Link eksterno == * [https://www.youtube.com/watch?v=RoJc0-gnwS4 Musica Clasico: Mazurka], di tres video di e seri ''Músika di Aruba'' riba [[Youtube]] (5 di yüli 2020) * [https://www.youtube.com/watch?v=QglX8JGRbLA Mazurka "Eliza" di Jan Gerard Palm interpreta pa Trio Nos Otrobanda], video Youtube (3 di yanüari 2023) {{Appendix}} [[:Kategoria:Músika]] [[:Kategoria:Islanan ABC]] --- '''Mazurka''', originalmente di [[Polonia]], ta un género di baile i músika tradishonal den kompas tripel ku un aksento típiko riba e di dos òf di tres konteo di un bara. Na e [[islanan ABC]], partikularmente [[Kòrsou]], el a keda un baile kultural importante, ku ainda ta wòrdu baila regularmente.<ref name=":1">Robert A. Rojer, [https://www.dbnl.org/tekst/_gid001199001_01/_gid001199001_01_0104.php De Curacaose muziek], dbnl.org</ref> Mazurek, originalmente di Polonia, ta un género di baile i músika tradishonal den kompas tripel. Na [[islanan ABC]], partikularmente Kòrsou, el a desaroyá un estilo lokal i ta keda un baile kultural importante asta awe dia.<ref name=":1"/> == Historia == E mazurka a originá na [[Polonia]], evolushonando komo un fushon estilístiko di tres baile tradishonal: e ''mazur'', e ''kujawiak'', i e ''oberek''. El a bira popular den salonnan [[Oropa|oropeo]] durante [[siglo 19]], partikularmente pa medio di e komposishonnan di [[Frédéric Chopin]] (1810-1849). Na [[polaco|polako]], ''mazur'' komunmente ta referí na e baile folklóriko, mientras ku ''mazurek'' por indiká sea e baile rural òf su forma musikal; den literatura e dos términonan tin biaha ta wòrdu usá interkambiablemente.<ref>{{Cite web|last1=Pudelek|first1=Janina|last2=Sibilska|first2=Joanna|date=January 1996|title=The Polish dancers visit St. Petersburg, 1851: A detective story|url=http://dx.doi.org/10.1080/01472529608569240|journal=Dance Chronicle|volume=19|issue=2|pages=171–189|doi=10.1080/01472529608569240|issn=0147-2526|url-access=subscription}}</ref> Den [[siglo 19]] i kuminsamentu di [[siglo 20]], mazurka a bira popular na e islanan ABC i tabata wòrdu interpretá na enkuentro sosial, evento festivo i selebrashonnan lokal, spesifikamente na momentu ku e selebrashon yega su punto kulminante. E promé komposishonnan di mazurka antiano a aparesé alrededor di e di dos mitar di siglo 19. Na Kórsou, kompositornan prominente di mazurka tabata [[Jan Gerard Palm]] (1831–1906), [[Rudolf Palm]] (1880–1950), i [[Jacobo Palm]] (1887–1982), kendenan a yuda kodifiká e tradishonnan musikal i di baile riba e isla. [[Rufo Wever]] (1917-1977) di [[Aruba]] tabata kompositor di e mazurka moderno, den kual e aksento ta kai riba e di dos konteo en bes di e di tres, manera den e mazurka original.<ref name=":1"/> Mas resientemente ta inklui e komposishonnan di [[Wim Statius Muller]] (1930-2019), tambe yamá e Chopin antiano, i [[Randal Corsen]]. Na 2006 e eskritor hulandes Jan Brokken a saka e buki ''Waarom elf Antillianen knielden voor het hart van Chopin''<ref>[https://www.atlascontact.nl/boek/waarom-elf-antillianen-knielden-voor-het-hart-van-chopin/ Waarom elf Antillianen knielden voor het hart van Chopin], Uitgeverij Atlas Contact</ref>, den kual e ta deskribí e raisnan di músika antiano i e influensia ehersé pa Oropa, partikularmente den e kaso di mazurka. Na 2008, despues di e tradukshon di e buki na polako, e outor akompaña pa pianista i kompositornan antiano Wim Statius Muller, Johnny Kleinmoedig, Livio Hermans i Randal Corsen a biaha pa Polonia, unda a duna charla i presentashonnan di e mazurka antiano inspirá riba e komposishonnan di Chopin.<ref>Jan Brokken, [https://www.janbrokken.nl/2015/10/21/de-reis-door-polen/ De reis door Polen]</ref> Ounke su popularidat a baha ku tempu, e mazurka keda ainda un parte di herensia kultural di Kòrsou i Aruba. Na okashonnan folklóriko i presentashon di grupo di baile tradishonal, e mazurka ta sigui wòrdu representá komo símbolo di un lazo entre kultura oropeo i karibeño. Pa hopi hóben i turista, e mazurka ta bira un eksperensia edukativo ku ta mustra kon un tradishon di Polonia a adapta i florecé den Karibe Hulandes. == Músika i baile == E mazurka antiano i e mazurka oropeo (Polonia) ta komparti algun karakterístikanan musikal, pero tambe tin diferensianan klá den estilo i ritmo. Musikalmente, e mazurka antiano ta inkluí aksentonan harmóniko skèrpi, ornamentashon kromátiko i rubato rítmiko deliberá, similar na e karakterístikanan ekspresivo ku ta haña den mazurka oropeo, partikularmente di Chopin. Sinembargo, e estilo lokal a divergí for di e modelonan oropeo den tempo, fraseo i interpretashon di baile, kreando un ekspreshon lokal úniko di e tradishon di mazurka. Den e baile ta distinguí diferente sekuensia di moveshon, inkluso ku pasonan kompliká ku ta eksigí ritmo i koordinashon presis. E mazurka di dos moveshon ta bibu i ta mas komun ku músika di [[caha di Orgel|ka'i òrgel]]. E mazurka di tres moveshon ta mas solèm, agradabel pa skucha, i por lo general ta wòrdu usá komo baile di salon. E mazurka di kuater moveshon tin un sekshon falsu den e di tres moveshon, ku ta wòrdu baila normalmente na tempu di [[wals]].<ref>Robert A. Rojer, [https://www.dbnl.org/tekst/_gid001199001_01/_gid001199001_01_0104.php De Curacaose muziek], dbnl.org</ref> E sekuensianan di e kuater moveshon ta konta ku pasonan kompliká ku ta eksigí ritmo i koordinashon presis.<ref name=":1">Robert A. Rojer, [https://www.dbnl.org/tekst/_gid001199001_01/_gid001199001_01_0104.php De Curacaose muziek], dbnl.org</ref> ------------- Mazurka ta un genero musikal polako basá riba bailenan folklóriko stilisá den tripel tempu, normalmente na un tempu bibu, ku karakter definí prinsipalmente dor di e "mazur" prominente su “aksentonan fuerte insistematikamente poné riba e di dos òf di tres tel”.<ref>Randel, D. M., Ed., ''The New Harvard Dictionary of Music'', Harvard University Press, 1986</ref> E mazurka ta un fushon estilisá di tres baile folkloriko polako: e mazur, e kujawiak, i e oberek. E mazurka, banda di e baile di polka, a bira popular na e salonnan di baile i salonnan di Oropa den [[siglo 19]], partikularmente pa medio di e obranan notabel di [[Frédéric Chopin]]. E mazurka (na polako mazur, e mesun palabra ku e mazur) i mazurek (baile rural basá riba e mazur) hopi biaha ta wòrdu konfundí den literatura oksidental komo e mesun forma musikal.<ref>{{Cite journal|last1=Pudelek|first1=Janina|last2=Sibilska|first2=Joanna|date=January 1996|title=The polish dancers visit St. Petersburg, 1851: A detective story|url=http://dx.doi.org/10.1080/01472529608569240|journal=Dance Chronicle|volume=19|issue=2|pages=171–189|doi=10.1080/01472529608569240|issn=0147-2526|url-access=subscription}}</ref> Edgard Palm (un músiko-kompositor ku a pionero den investigashon musikal i awor ta e miembro di mas bieu di e famia Palm, ku a hunga un ròl krusial den e orígen i desaroyo di músika curasoleño for di siglo diesnuebe) ta opservá korektamente2 ku, pa straño ku e por parse, e mazurka no ta kasi mes popular mas den su pais natal, miéntras ku e tabata wòrdu baila regularmente riba Curaso pa hóbennan i hóbennan bieu pa mas ku un siglo. Pa hopi curazoleño di mas edad, e mazurka tabata hasta nan forma di baile faborito. Nos mazurka, kontrali na e wals, no ta karga e label “Kurasoleño,” tòg e ta diferensiá di e estilo Oropeo. Komo ku e diferensia aki ta un asuntu di estilo, e ta difísil pa definí. Un elemento típiko di Kòrsou ku bo no ta haña niun otro kaminda na Europa ta ku e di tres sekshon di nos mazurka di kuater parti (nos konosé tambe mazurka di dos i tres parti) ta den tempo di wals, e asina yamá “valsante.” E pasonan di baile di nos mazurka tambe ta asina kompleho ku nan ta solamente pa e bailarinnan mas eksperensia i rítmikamente eksakto.<ref>[Robert A. Rojer, [https://www.dbnl.org/tekst/_gid001199001_01/_gid001199001_01_0104.php De Curacaose muziek], dbnl.org</ref> Pa loke ta trata e músika mes, e mesun karakterístikanan ku ta konta pa e mazurka Oropeo ta destaká: un karakter akordeal skèrpi ku un tendensia pa disonansia deliberá ku no mester wòrdu resolvé (esaki ta konta tambe pa e mazurka di Chopin) i e rubato. E konsepto di rubato (literalmente “hòrta,” for di italiano rubare = hòrta), ku ta esensial pa e ritmo difísil di mazurka di Chopin i tambe pa músika di baile di Kòrsou, tambe ta bisto. karakterisá pa patronchinan rítmiko kompleho i koreografianan diseñá pa bailarinnan eksperensia. Sierto sekshonnan di e mazurka antiano, hopi biaha den sekuensianan di kuater parti, ta konta ku pasonan kompliká ku ta eksigí ritmo i koordinashon presis.[1] ----- Origen E mazurka a originá na Polonia, evolushonando komo un fushon estilisá di tres baile tradishonal: e mazur, e kujawiak, i e oberek. El a bira popular den salonnan oropeo durante siglo 19, partikularmente pa medio di e komposishonnan di Frédéric Chopin. Na Polonia, mazur komunmente ta referí na e baile folklóriko, mientras ku mazurek por indiká sea e baile rural òf su forma musikal; den literatura e dos términonan tin biaha ta wòrdu usá interkambiablemente. Historia i desaroyo Den siglo 19 i kuminsamentu di siglo 20, mazurka a bira popular na e islanan ABC i tabata wòrdu interpretá na enkuentronan sosial, eventonan festivo i selebrashonnan lokal. El a desaroyá un estilo lokal distintivo, tin biaha yamá valsante, karakterisá pa patronchinan rítmiko kompleho i koreografianan diseñá pa bailarinnan eksperensia. Sierto sekshonnan di e mazurka antiano, hopi biaha den sekuensianan di kuater parti, ta konta ku pasonan kompliká ku ta eksigí ritmo i koordinashon presis.[1] Musikalmente, mazurkanan di Kòrsou hopi bia ta inkluí aksentonan harmóniko skèrpi, ornamentashon kromátiko i rubato rítmiko deliberá, similar na e karakterístikanan ekspresivo ku ta haña den mazurkanan Oropeo, partikularmente esnan di Chopin. Sinembargo, e estilo lokal a divergí for di modelonan Oropeo den tempo, fraseo i interpretashon di baile, kreando un ekspreshon “Kurasoleño” úniko di e tradishon di mazurka. Kompositornan prominente di mazurkas di Curaçao ta inkluí Jan Gerard Palm (1831–1906), Rudolph Palm (1880–1950), i Jacobo Palm (1887–1982), kendenan a yuda kodifiká e tradishonnan musikal i di baile riba e isla. == Karibe Hulandes == Na Curaçao, e mazurka tabata wòrdu baila den siglo 19 i kuminsamentu di siglo 20 den momento ku un selebrashon yega su punto kulminante. Aunke no ta yam'e mazurka antiano kontrali na e wals, tòg e ta diferensiá di e estilo oropeo. Mazurka ta pega na e patronchi rítmiko preskribí, ku eksepshon di un sekshon kòrtiku i sin klave, pero ta desviá for di e ehèmpel oropeo a traves di un uso abundante di — hopi bia kromátiko — ornamentashon, ku, pa kasualidat, no ta kita for di e struktura di e motibu ni (danki na nan ehekushon rápido) ta frena e tempu.<ref>[https://web.archive.org/web/20161120214855/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=372&lang= Mazurka], Encyclopedie van Curaçao</ref> Kompositornan bon konosí di mazurkas di Kòrsou ta inkluí Jan Gerard Palm (1831-1906), Rudolph Palm (1880-1950), i Jacobo Palm (1887-1982). == Diferensia i Adaptashon == Aunke e mazurka Kòrsou a deriva di e mazurka polako, e ta diferenti na estilo i ritma. E sekshon di cuatro parti ku tempo di wals i pasonan kompleks ta un elemento tipiko lokal. E interpretación musikál ta inkluí akordeu skèrpi, disonansia deliberá i rubato, simia manera e mazurka di Chopin. Ornamentashon kromátiko i improvisashon den ejecución ta tipiko di nos interpretashon lokal. == Kompositornan Kòrsou == Algun di e kompositornan mas konosí ku a trabou ku mazurka na Kòrsou ta: Jan Gerard Palm (1831-1906) Rudolph Palm (1880-1950) Jacobo Palm (1887-1982) E tradishon di mazurka a keda viva na Kòrsou, representando un herensia di mezcla europeo y afro-karibe, i ta un elemento important di kultura lokal. {{Appendix}} De Antilliaanse mazurka houdt zich, behoudens een kort valsant gedeelte, aan het voorgeschreven ritmische patroon, maar wijkt af van het Europese voorbeeld door een overvloedig gebruik van - vaak chromatische - versierselen, die overigens de motiefopbouw niet aantasten, noch (dank zij hun snelle uitvoering) het tempo terughouden. The Mazurka (Polish: mazurek) is a Polish musical form based on stylised folk dances in triple meter, usually at a lively tempo, with character defined mostly by the prominent mazur's "strong accents unsystematically placed on the second or third beat".[2] The Mazurka, alongside the polka dance, became popular at the ballrooms and salons of Europe in the 19th century, particularly through the notable works by Frédéric Chopin. The mazurka (in Polish mazur, the same word as the mazur) and mazurek (rural dance based on the mazur) are often confused in Western literature as the same musical form.[3] ------------- == Tumba == (aanvullen) === Historia === Un baile di dos parti den 2/4 di tempu, ku na kuminsamentu di siglo 20 tabata konosí ainda komo un forma musikal simpel den kua poemanan satíriko tabata wòrdu lansa. Sinembargo, su orígen ya ta sentra rònt di e promé presensia di katibu riba Kòrsou. Desde su inisio, tumba a konosé un desaroyo profundo: E grupo “bad boys”, ku a pone chisme na músika (mira tambe @: Tambú), awor a kambia den un komunidat di kompositor, letra, areglista i músiko di kalidat haltu - últimamente asta graduadonan di konservatorionan - ku, pa mustra nan abilidatnan, ta partisipá den e festival anual, entre otro. Een tweedelige dans in tweekwartsmaat, die in het begin van de 20ste eeuw nog als een eenvoudige muzikale vorm waarin hekeldichten werden gegoten door het leven ging. Haar ontstaan wordt echter reeds rondom de allereerste aanwezigheid van slaven op Curaçao gecentreerd. Sinds haar ontstaan heeft de tumba een diepgaande ontwikkeling doorgemaakt: De "kwajongens" groep, die roddel op muziek zette (zie ook @: Tambú), is thans veranderd in een gemeenschap hoogwaardige komponisten, tekstschrijvers, arrangeurs en musici - de laatste tijd zelfs van aan conservatoria afgestudeerden - die ter stalling van hun kunsten onder andere jaarlijks aan de tumbafestival deelnemen.<ref>[https://web.archive.org/web/20161120010432/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=373&lang= Tumba], Encyclopedie van Curacao</ref> De oorspronkelijke tumba bestond uit twee delen van acht maten. De naam tumba is afkomstig uit de Bantu-cultuur (Kongo), waardoor het te verklaren is dat de tumba als dans- / muziekvorm ook voorkomt in Cuba en de Dominicaanse Republiek. Deze oorspronkelijke tumba, muzik di zumbi genaamd; in werkelijkheid muzik di sòmbi (= slaaf), was in eerste instantie een muzieksoort die in hoofdzaak met de benta werd voortgebracht. In het begin waren er daar twee varianten: De stijl van Johannes van Uyten in Banda'riba, het oostelijk deel van het eiland en die van Tom Plantein in Banda'bou, het westelijk deel. Zijn tumbastijl werd heel toepasselijk tumba di Westpunt genoemd. Tom Plantein schijnt ook als eerste de fluit in de oorspronkelijke tumba te hebben ingebracht. Tegen het einde van de 19de eeuw is de tumba heel ver van zijn eenvoudige oorsprong als muzik di sòmbi ontwikkeld en wordt er ook gebruik gemaakt van instrumenten als kuarta (4-snarig gitaar), de normale gitaar, wiri, tambú grandi en zelfs van de viool en de piano. Met de komst van de viool en de piano in de tumba is ook de West-Europese invloed op de produktie van dit muzieksoort een feit. Met deze invloed komt er ook een verandering in de wijze waarop de tumba geannoteerd wordt: De Europese school noteert de maat en schrijft noten; de Afrikaanse school anoteert het tempo. De eerste overgang in de tumba is de overbrenging van de door de benta gedomineerde muzik di sòmbi naar een tumba waar tokkelinstrumenten (gitaar) de boventoon gaan voeren. Dit betekent echter niet, dat de tumba dan geheel van zijn Afrikaanse oorsprong ontdaan wordt. De ontwikkeling die de tumba hierbij volgt schijnt zich voorheen ook in het Zwarte Continent zelf op ongeveer gelijke wijze te hebben voltrokken, althans voor wat betreft de tokkelinstrumenten. De Afrikaanse cultuur kent namelijk een overvloed aan tokkelinstrumenten, waar de Curaçaosche musici simpelweg niet van op de hoogte zijn. Reeds in het begin van de 19e eeuw gaat de piano een steeds belangrijker rol spelen in de vertolking van de tumba. Met zijn 88 toetsen heeft de piano het in zich om alle instrumenten die de tumba ooit gebruikte te emuleren. Mogelijk maakt de benaming tumba di salòn of tumba pa orkesta reeds dan zijn entree in het lexicon van deze muziek. Want, de Curaçaosche muzikale virtuoos Jan Gerard “Gerry” Palm (1831-1906) schijnt de eerste te zijn, die de vertaling van de tumba gespeeld voornamelijk op basis van tokkelinstrumenten naar de piano te hebben vertaald. Doktoor Palm houdt zich namelijk ook bezig met het komponeren van klassieke of klassiek georiënteerde muziek. Hij is echter zeker niet te beroerd om de tumba, de ex-muzik di zumbi, in zijn belevingswereld toe te laten maar trekt haar wel naar de bijna eenzame hoogte waarop de muzikale genie zich ophoudt. Noblesse oblige! Behalve meer kennis op een nieuw gebied, levert de bemoeienis met de tumba hem geen windeieren op: Toen hij eenmaal zeer bedreven was in het komponeren van de mooiste of scherpste tumba's werd Doktoor Palm met grote regelmaat benaderd door sollicitanten die hem steeds opnieuw de vraag stelden: "Shon Jerry por komponé un tumba pa mi....", waarna steeds opnieuw het lucratief getinte antwoord volgde: "Bai bo bin ku tré (s) yotín". Die tré yotín van die tijd was misschien wel vijftig hedendaagse guldens of zo waard. In het begin van de 20ste eeuw maakte de tumba ook nog de verbinding met de film. De stomme (geluidloze) films van die tijd, op Curaçao met pelikula di Charlie Chaplin aangeduid, vanwege de populariteit van de producties met die personage in de hoofdrol, werden namelijk met een piano-tumba orkest wat aangekleed. In dezelfde tijd ongeveer ondergaat de tumba een andere dramatische ontwikkeling. De piano had zich namelijk als de meest belangrijke instrument in de tumbamuziek ontwikkeld. Een feest was dan ook alleen een feest, als er op piano-tumbamuziek gedanst kon worden. Dat kon meestal alleen in de duurdere gelegenheden; het gewone volk moest het met de andere tumba stellen. De Engels Vicks familie bracht hier verandering in met de uitvinding van het draai-orgel mechanisme: Een cylinder-achtige instrument waar de klanken van de piano mee voortgebracht konden worden. Op zich was het best een duur apparaat; de prijs van een gemiddelde auto waard. Maar omdat het hele instrument wel veel kleiner en dus makkelijker verplaatsbaar en ook goedkoper was dan een echte piano, verschafte de draaiorgel de mogelijkheid om veel meer (dans) gelegenheden na te lopen, waardoor hij ook in de minder gegoede buurten ingezet kon worden. Opeens was het wel mogelijk voor de gemiddelde burger om op "piano" muziek feesten na te lopen en de draaiorgel werd snel erg populair. Op Curaçao waren het de heren Horacio Sprock, Dodo Palm en Henriquez, die als eerste de ka'i oru (draaiorgel) op het eiland introduceerden. Bekend uit deze tijd is de roddel die rondging over de reactie van de Nederlandse parlementatriër Van Kol, die bij het bezoeken van een tumba-feest geëxclameerde schijnt te hebben, dat de "mensen trekken zo aan elkaar". Daarmee het speciale genot dat de Curaçaoenaar uit het dansen van zijn geliefde tumba (en muziek in het algemeen) trekt, aangevende. Een belangrijke hindernis voor de ka'i oru vormde in die tijd wel de politieverordening, dat de machine niet per kar vervoerd mocht worden. Voor de goede gang van zaken en de côntrôle moest het wel 80 kilo wegende aparaat naar de bestemming worden gedragen. In de 1960er jaren maakte de tumba nieuwe ontwikkelingen door. Carlos Sillie maakte de binding met de klassieke dans (ballet), Harry Moen en zijn zanggroep Serenada beëxperimenteerden de tumba op zanggebied met acapella interpretaties op verschillende toonhoogten en auteurs als Ellis Juliana en Piërre Lauffer hiefen het tumba tekstschrijven op poëtische hoogten. In de 1980er jaren bracht allereerst Richard Hooi het fenomeen van de op de tumba gegrondveste poësía rítmiko, gevolgd in de eerste jaren van deze 21ste eeuw door Tio Harry met zijn interpretaties van deze tumba-ritmische poëzie en de experimenten van de nieuwste generatie met de rap-tumba. Op muzikaal gebied zorgden allereerst de Salsbach Jazz Trio en vervolgens aan de conservatorium (af)gestudeerde muzikanten als Cedric Dandaré, Erwin Prudencia en Randall Corsen voor de binding van tumba met jazz, terwijl Izaline Callister met haar prachtige, karaktervolle en inspirerende zang, de tumba wereldwijd openbaart. De tumba is een poly-ritmische muzieksoort, waarin elke instrument haar eigen ritme aanhoudt, samengebonden door een instrument, die de melodie voortbrengt. De meest merkwaardige verandering die de Curaçaosche tumba sinds de 1970er jaren heeft ondergaan is de zogenaamde tumba di karnaval, die veel overeenkomst vertoont met de tumba pregoná. In haar ruim dertigjarig bestaan, heeft de tumba di karnaval haar eigen vooraanstaande vertolkers voortgebracht: Tata di tumba (Lett.: tumba’s vader) Anselmus “Boy” Dap, die het festival liefst tien keer op zijn naam wist te schrijven, Elia Isenia, de eerste Reina di (koningin van) Tumba en Farley Lourens, die de titel Rey (koning) drie keer achter elkaar wist te winnen. De tumba di karnaval, is in feite nagenoeg de enige tumbavariant die anno 2008 nog wordt herkend; de jonge Curaçaoenaar slaat er buiten de karnavalsperiode bijna geen acht op; men prefereert de zogenaamde ritmo kombina. De nieuwste generatie moet dus kennelijk dieper in deze speciale muziek van zijn eigen (ei)land worden ingewijd. De tumbavariant van de cinquillo in de begeleidingsfiguur is uniek. ----------- == Tipico Santa Rosa == De versiering op en om de rotonde van Santa Rosa is een eerbetoon aan muzikant Nemenci ‘Chi’ Domitilia. De bekende mandolinespeler maakte deel uit van de muziekgroep Tipiko Santa Rosa. Bewoners zetten hem en zijn bijdrage aan de Curaçaose cultuur in het zonnetje door de rotonde aan hem op te dragen. -------------- {{Infobox banda | variante = c | nomber = Moron Combo | nomber original = | logo = | imagen = | descripcion = | alias = | funda = 1956 | fundador = Norman Moron | aña activo = 1956 - 1969 | origen = | genero = | influencia = | seya = | manager = | asocia = | miembro actual = | exmiembro = | website = }} '''Moron Combo''' tabata un banda musikal di [[Kòrsou]], fundá na [[1956]] pa Norman Moron. E kombo akí a konosé diferente konstelashon. Entre otro Donny Moron Di robes pa drechi: Norman Moron (piano/direkshon), René Samson (kantante), Bobby Allee (tròmpèt), Sixto (Laco) Felida (saksofon), Robby Moron (kantante/raspu), Bert van Putten (tròmbon), Wilfrido Mongen (konga), George Neman (timbal/kantante) Partikularidat: Nan tabata toka mas tantu na hotèlnan lokal i tambe na Telecuraçao i fiestanan privá. E banda a keda eksistí te den añanan 60. Na 1965 el a presenta pa prome biaha na Aruba.<ref>Moron Combo naar Aruba. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 07-09-1965, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 22-01-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462410:mpeg21:p006</ref> == Literatura == * [https://www.jstor.org/stable/pdf/community.28156960.pdf Manifestashon Kultural], dia 5,6 i 7 di desember 1991 na Curacao Festival Center {{Appendix}} -------------- {{Variante|c}} {{Databox}} '''Pedro Hermanus (Hermanito) Narvaez''' (☆ [[10 di mei]] [[1949]] na [[Kòrsou]]) ta un DJ, presentadó, maestro di seremonia, animadó, empresario, lokutor i personahe di radio y televishon di [[Kòrsou]]. El a okupá un rol signifikante den radiodifusion i mundo farandulero di [[Kòrsou]]. == Bida i karera == Hermanito Narvaez a nase na Kòrsou komo yu mas chikitu di e famia di seis yu di Luz Maria Villanueva i Santos Manuel Narvaez, ambos prosedente di [[Venezuela]]. Su tata a bin traha komo marinero pa Shell na Kòrsou. E tabatin seis ruman. Foi chikitu e tabata masha keto. El a bai skol básiko na St. Jozefschool, Canisius College i Schweitzercollege i a sigui pa HBS na [[Radulphus College]], sin kaba esaki. Despues el a drenta den radio i deporte, i tabata hunga vòlibòl. Den añanan 1960 e tabata enbolbí ku e programa radial pa hubentut di hitnan internashonal na [[Curom]]. Despues di tempu el a bira presentadó, kambiando e nòmber di e programa den PSH (''Post Scriptum Hermanito''), unda e tabata presenta e Top40. E conocido disc jockey Hermanito Narvaez - hopi gusta serca tienernan Antiyano, parcialmente pa motibo di su programa PSH - a casa cu srta. Linda Koek Hermanito, kende ta traha pa e radio emisora ​​Curom, a kontribuí na Amigoe su sekshonnan tiner vários biaha den pasado.<ref>WILLEMSTAD. – De bekende disc jockey Hermanito Narvaez – zeer populair bij de Antilliaanse tieners o.m. door zijn^ programma PSH – is gisteren in het huwelijk getreden met mej. Linda Koek Hermanito die voor het radiostation Curom werkt heeft in het verleden diverse malen medewerking verleend aan tienerrubrieken van de Amigoe. Van deze plaats onze gelukwensen.. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 25-10-1974, p. 1. Geraadpleegd op Delpher op 16-07-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010461182:mpeg21:p001</ref>Hermanito Narvaez a bira un DJ konosí bou di hóbennan antiano, parsialmente pa medio di su programa PSH pa e radio emisora ​​Curom. Den pasado el a kontribuí na e sekshonnan di tiner di Amigoe vários biaha den pasado. Later het programa ''HErmanito i su estilo'' riba djadumingu atardi. Su ruman Danier Narvaez tambe tabata traha na Curom. E ku su ruman Daniel tabata kompila e hitpereet pa publikashon den Amigoe. Di añanan 60 pa 80 Hermanito tabata na RADIO CUROM ( ku P.S.H. , Top 40 , Top 100 , Ambiente na Beach , Soul to Soul ,Festivalnan , Sertamennan , Karnaval ets ) .Di añanan 80 te final di dekada 90 na TeleCuraçao ( ku e.o. Karnaval , di Skina pa Skina , Tesoro di Kòrsou , Miss Kòrsou , Pagina Sosial , Miss Universe , Regatta Boneiru , Zomer Karnaval , Calle 8 , Kòrsou dòrná na lus , Academy Awards , Siman di Kultura , Seú ets). Di 2001 te 2020 riba TDS Kanal 80 (tur sorto di aktividat tantu lokal komo internashonal ) !!!I awor un etapa i eksperimentu nobo :You Tube ku e channel “ kanal80 total “ ( e idea tá pa kambia e nòmber den futuro ) !Según dianan pasa , Hermanito lo pone más i más di su produkshonnan di pasado , riba You Tube !<ref>https://24ora.com/cousou-hermanito-narvaez-riba-you-tube/ CORSOU: HERMANITO NARVÁEZ RIBA YOU TUBE], 24ora.com (10 di yanuari 2021)</ref> Un persona cu tambe a haci hopi pa nos carnaval ta “Hermanito” Narvaez cu merece e titulo di “Mister Karnaval”. Su aporte den e area aki a consisti di reportahenan di TV y radio, numeroso entrevista cu varios miembro di prensa di nos sociedad cu ta (in)directamente relaciona cu e carnaval y programanan cortico (diario) unda publico a keda informa di e evento di carnaval dia. Curacao.<ref>Geslaagd carnavals -slotfeest "Hermanito" overstelpt met plakaten/geschenken. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 08-03-1976, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 16-07-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010460208:mpeg21:p003</ref> Hermanito bracht een heleboel innovaties, zowel op de radio, als andere activiteiten. Hij begon met de top 10, die later top 40 en zelfs de top 100 van het jaar (in 1968 had je de 1 ste top 100 op de Antillen Hey Jude van de Beatles was no 1); carnavals uitzendingen op de radio; opnames van lokale artiesten; Tumba Festival; Ceremonie Meester op Miss Teenage en Miss Curacao verkiezingen; tiener programma’s op Telecuracao; life uitzendingen van songs festival vanuit Puerto Rico; nieuwe talenten etc. Maar ook begon Hermanito met de eerste Drive In Disco op Curaçao ook onder de naam P.S.H. Gedurende, vooral de jaren 70, en begin 80 was PSH, het allerbeste, bekendste en populairste op het gebied van D.J. entertainment. https://www.youtube.com/watch?v=2zA3_y_9DBs&ab_channel=ExtraCuracao 1991:presentator Tumbafestival voor Telecuracao en eindejaarsprogramma ''sperando tiru'' na 1990 * tienerdans marathon == Link eksterno == * [https://www.youtube.com/watch?v=T9p_kpo9Des&ab_channel=J.I.Alves Harry Zimmerman - E Merese], Youtube.com J.I. Alves (1990) * [https://www.discogs.com/artist/4280069-Harry-Zimmerman-2 Harry Zimmerman], Discogs * [https://www.facebook.com/festivalditumba/ Festival di Tumba - Facebook] * [https://www.instagram.com/festivalditumba/ Festival di Tumba - Instagram] {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Narvaez, Hermanito}} [[:Category:Kòrsou]] [[:Category:Musiko]] ------------------------- {{Variante|c}} {{Databox}} {{Infobox Artista | birthname = Macario Prudencia | image = | birthdate = [[1938]] | lugar_nanse = | nationality = Hulandes | training = | known_for = | field = músiko, kompositor i produser | movement = | awards = | website = }} '''Macario (Makai) Prudencia''' (☆ [[1934]] na [[Kòrsou]] - † [[24 di mart]] [[2015]]) ta un músiko, kompositor i dosente di musika yu di hulandes-boneriano. El a krea [[Salsa Antiyano|salsa antiano]], un género di músika ku a pone e fundeshi pa e ascenso di e popular ‘[[ritmo kombina|ritmo kombiná]]’ di e isla di awendia.<ref name="Skempi">[https://www.skempi.com/artist/macario-prudencia Macario Prudencia]</ref> == Biografia == Makai begon zijn muzikale carrière op 15-jarige leeftijd bij ‘Estrellas Nacional’. Hij was tot de jaren 80 actief als congaspeler in diverse groepen. Zijn eerste hit ‘Raspa Bill’ dateert uit 1960. In 1969 scoorde hij een hit met ‘Super Jolly.’ In de jaren ‘70 was Makai erg populair met hits als ‘Bròs Bròs’, een nummer waarmee hij een Gouden Plaat won. De zanger/componist woonde ook geruime tijd in Nederland waar hij onder andere met ‘Dim Dam’, ‘San Dom’, Mi Televishon’, en ‘Wasmashin’ grote hits scoorde. Dit laatste nummer werd in de vertolking van de Surinaamse groep Trafassi een grote hit.<ref>{{Citeer web|url=https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/10746-cultuurvader-overleden|titel=Cultuurvader overleden|werk=[[Antilliaans Dagblad]]|datum=2015-03-24|bezochtdatum=2024-08-10}}</ref> Prudencia werd meerdere keren door de Asosiashon di Músiko di Kòrsou (Amak) gehuldigd, onder andere in 1981 en 1987. Vorig jaar nog organiseerde Amak een muzikale hulde aan de zanger die toen in het Betesda verbleef. El a fayesé dia 24 di mart 2015 na edat di 81 aña. ------ El a krea i ta e embahador internashonal di e ‘Salsa Antiano’. E género di músika aki a pone e fundeshi pa e ascenso di e popular ‘Ritmo Kombiná’ di e isla di awendia. El a wòrdu lantá pa un famia hopi musikal; su ruman hòmber, su primunan i su welo tabata toka instrumento musikal i su mama tabata gusta baila. Na edat di dies sinku aña, el a kuminsá toka e conga i a presentá ku vários grupo di músika riba e isla. Banda di e conga, su ruman homber Emilio tambe a siñ’e con pa toca guitara. Eventualmente el a evaluá su talento pa komponé i kanta kompletamente, su bos di kanto riku i kargá ku personalidat, asina el a disidí di desaroyá su mes karera musikal. Rònt di aña 1970, el a funda su mes grupo di músika yamá ‘Tipiko Prudencia’. E grupo tabata konsistí di su ruman hòmber Emilo (baho), Emilio su dos yu hòmbernan Axel (guitara kuatro) i Erwin (mandolina), su yu muhénan (kantantenan di reserva) i e mes komo kantante prinsipal. Poko despues di a forma e grupo aki el a sigui pa forma un banda mas grandi ainda ku yama ‘Continental Combo’ ku tabata presentá tur wikènt na e klup di anochi El Nido. Nan tabata un éksito grandi riba e isla. Bo no por a haña un persona ku no a disfrutá di nan éksitonan, entre nan ‘Bròs Bròs’ i ‘Kadushi’.<ref name="Skempi"/> Na 1975, el a risibí un plachi di oro di e tienda di joyas mundialmente konosí Spritzer & Fuhrman pa su klásiko sumamente popular i iresistibelmente optimista ‘Den Bo Bèshi’. El a interpretá e kansion aki ku un otro banda ku yama ‘Macay i Su Salsa Antiano’ ku tabata dirigí pa su primu ku a bin bèk for di Hulanda despues di a studia na un konservatorio den e stat di Utrecht.<ref name="Skempi"/> Na 1979 Prudencia a muda pa Hulanda, kaminda el a keda 14 aña i kaminda el a duna vários presentashon elogiá i a komponé hopi éksito manera ‘Dim Dam’, ‘Mi Televishon’ i ‘Wasmashin’. E ultimo a bira un hit mas grandi ainda na Hulanda despues cu el a wordo cover pa e banda Surinam Trafassi. Durante su añanan den eksterior el a wòrdu nominá tambe komo ‘E Mihó Kantante Antiyano Na Hulanda’ na 1988.<ref name="Skempi"/> Na 1993 el a muda bèk pa Curaçao kaminda el a sigui traha músika, lansando vários álbum ku bandanan lokal manera GIO Fuertisimo i ERA Outentiko ademas di kolaborashonnan ku e bahista Eric Calmes. Na 2014 el a wòrdu onrá ku un gran konsierto di homenahe na Brion Square, durante kua artistanan lokal a interpretá e hopi éksitonan lansa pa e leyenda kurasonano aki ku a duna un kontribushon inmensurabel na e esena musikal di e isla durante su karera largu.<ref name="Skempi"/> == Link eksterno == * [https://www.youtube.com/watch?v=T9p_kpo9Des&ab_channel=J.I.Alves Harry Zimmerman - E Merese], Youtube.com J.I. Alves (1990) * [https://www.discogs.com/artist/4280069-Harry-Zimmerman-2 Harry Zimmerman], Discogs * [https://www.facebook.com/festivalditumba/ Festival di Tumba - Facebook] * [https://www.instagram.com/festivalditumba/ Festival di Tumba - Instagram] {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Prudencia, Macario}} [[:Category:Kòrsou]] [[:Category:Kantante]] ------------------------ {{Variante|c}} {{Infobox Artista | birthname = Dionisio F. Salsbach | image = | birthdate = [[1938]] | lugar_nanse = | nationality = Hulandes | training = | known_for = | field = músiko, kompositor i produser | movement = | awards = | website = }} '''Dionisio F. (Doy) Salsbach''' (☆ [[1938]] na [[Boneiru]]) ta un musiko, kompositor i dosente di musika hulandes-boneriano. == Bida == Doy Salsbach a nase den e bario [[Nort di Saliña]], yu di Hilario (Lachi) i Andrea Salsbach-Martijn.<ref>[https://archive.org/details/BNA-DIG-AWEMAINTA-2022-04-08/page/n34/mode/1up?q=doy+salsbach&view=theater Doy Salsbach a bishita Нòfi Kultural], Boneriano (7 di aprel 2022)</ref> E tabatin tres ruman. Su dos ruman homber tambe tabata musiko: Angel tabata forma parti di Salsbach Jazz Trio i Roberto (Papachi) di Tipiko Boneriano. Salsbach ta muda pa Aruba unda e ta kuminsa su karera musikal ku Trio Los Aventureros. Tur tres ruman ta músiko. Angel pa hopi aña tabata forma parti di Salsbach Jazz Trio. Doy a bai biba na Hulanda na 1964. Den e pais ei el a hasi nòmber den farándula ku Trio Los Aventureros i Trio Los Alegres. Ketu bai e ta dunando lès di muzik. E BENEHIBNU. Djaweps 7 aprel 2022 Doy Salsbach a bishita Ной Kultural KRALENDIJK — E konosido artista musikant boneriano Doy Salsbach siman pasá a bishitá Hòfi Kultural di Plataforma Kul- tural. Salsbach, kende taba- ta na Boneiru resientemente pa motibunan familiar, a probechá pa fortalesé kontaktonan ku e tabatin kaba ku Fundashon Históriko к Boneriano (FuHi- KuBo). Doy Salsbach a nase den e bario Nort di Saliña, yu di Hilario (Lachi) i Andrea Salsbach-Martijn.<ref>[https://archive.org/details/BNA-DIG-AWEMAINTA-2022-04-08/page/n34/mode/1up?q=doy+salsbach&view=theater Doy Salsbach a bishita Ной Kultural], Boneriano (7 di aprel 2022)</ref> Tur e tres yu hómbernan di e per- sonanan aki a bira konosí i famá riba tereno musikal: Angel (Salsbach Jazz Trio), Doy (Trio Los Alegres) i Papachi Salsbach (Típiko Boneriano). Doy Salsbach (83) desde 1964 ta establesé na Hulanda, na unda semper el forma un karera profeshonal den farándula, aktuando ku su grupo musikal asta den shownan na televishon hulandes. * speelde op Aruba in '''Trio Los Aventureros''' (1957-1964): Doy Salsbach, Stanley Albertus (dfm) y Martines Dania (dfm). Corto historia di Trio Los Aventureros cu a keda funda na 1958. Na 1959 den un concurso pa trio den teatro Aurora na Santa Cruz e ta sali campeon di Aruba.<ref>[https://archive.org/details/BNA-DIG-ARUBAANSECOURANT-1959-10/page/n79/mode/1up?q=Aventureros&view=theater Trio Los Aventureros Campeon di Aruba di 1959], Arubaanse Courant (26 di oktober 1959)</ref> E trio a presenta den diferente show di television manera e Show di Padu del Caribe y e Show di Rufo Wever. Corto tempo despues di nan fundacion nan a ser contrata pa entretene nos turistanan den hotel. No a dura hopi cu nan a crusa frontera bay Venezuela, Puerto Rico y Europa unda a traha den programa di diferente artista internashonal manera Liberace, Harry Belafonte, Claude François y Udo Jurgens..<ref>[https://archive.org/details/BNA-DIG-AWEMAINTA-2013-02-09/page/n19/mode/1up?q=doy+salsbach&view=theater Certificado di Merito pa Martines Dania di Trio Los Aventureros], Awemainta (9 di februari 2013)</ref> Un di nan cancionnan mas conoci ta “Te aworo” composita conhuntamente cu Wim Statius Muller y Hubert Booi y tabata e tema musical p’e pelicula cu ta carga e mesun titulo. De trio kwam in 1964 een toernee door Europa naar Nederland en slaagde in Europa reeds enige bekendheid te krijgen.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462225:mpeg21:a0091 Los Aventureros: succes in Europa], [[Amigoe]] (4 december 1964)</ref> Doy speelde met het trio Los Aventuros in de film Te Amoro, waarna hij in Nederland bleef hangen. Na Europa e trio ta graba su prome LP. E conocldo trio Arubano. Los Aventureros, kende basta tempo pasa a sali for di Aruba pa bai Eur(ï)a, segun noticia cu a worde ricibi for di Hulanda, na e momento ta haciendo un gira door di e continente Europeo. E trio lo actua na Belgica, Hulanda, Alemania y Francia. Manera ta conoci Los Aventureros, kendenan a toca anjanan largo den Aniba Carlb- bean Hotel, Puerto Rico, y Ve¬ nezuela, ta consisti di D.F.Salz- bach, M. Dania y S. Albertus * richtte in 1967 op in Nederland de '''Trio Los Alegres''' die Zuid amerikaanse muziek speelt, eerst samen met Silvia v.d. Molen en later zijn vrouw Jeannette Berlauwt en Hans Wieringa. In 1975 stond de trio hoog op de Nederlandse hitlijsten met "Coconut Woman". 1977: het trio "Los alegres" bekend van de Nederlandse TV en de Andre van Duin-show. De leider van het trio is Doy Salsbach, Bonaireaan van geboorte die reeds jaren in Nederland woont. * in 1991 richtte hij op Orquesta Colegio Latino, fundado i direktor di Orquesta Colegio Latino Doy Salsbach kreeg destijds op Aruba bekendheid met het trio Los Aventureros, hij werkte voor film, tv en nachtclubs op de Antillen, Puerto Rico en Venezuela. In verband met de premiere van de film "Te Aworo" waarbij Doy de tekst schreef voor de titelsong, kwam het trio in 1964 naar Nederland. Om de naam van dit trio te bevestigen bleef Doy als „Avonturier" in Nederland en formeerde eind 1966 Los Alegres.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010470347:mpeg21:a0124 Los Alegres - pas LP - wil graag naar Antillen], [[Amigoe]] (22 december 1971)</ref>Doy Salsbach stelde dat na het opheffen van trio Los Aventureros de showbusiness door moest gaan en dat hij zich erg gelukkig voelt met Los Alegres, Trio Los Alegres was een Nederlands latintrio afkomstig uit Den Haag. De groep debuteert in 1968 met de single “Maria Christina” en bestaat dan uit zangeres Sylvia van der Molen en gitaristen Doy Salsbach en Hans Wierenga. Beginjaren zeventig horen we weinig van de groep, maar in 1975 zijn ze terug. De single “Coconut woman” wordt in samenwerking met Sweet Okay Supersister gemaakt. Zangeres Sylvia van der Molen is vervangen door de uit Rhenen afkomstige Jeanette Berlauwt.De single Yes I Do Like Your Bermuda kwam bij ons niet verder dan de Tipparade. In Nederland bereikte het nummer de éénentwintigste plaats in de Top 40. Na 15 jaar, besloot de groep om er mee te stoppen in 1983(Diverse bronnen en Wikpedia) De op Bonaire geboren Doy Salsbach, docerend en uitvoerend musicus in Latijns Amerikaanse- en Caribische dansstijlen, zal samen met zijn salsadansorkest Colegio Latino op donderdag 11 juni gelegenheid bieden om onder de titel "Fiesta Tropical" in Latijns Amerikaanse en Caribische sfeer te dansen in Musicon. De 14-koppige band Colegio Latino toert sinds 1990 door Nederland, België en Duitsland en verzorgt optredens met veel enthousiasme en opzwepende ritmes welke een zonnige en tropische sfeer aan uw feest toevoegt.Speciale vermelding: vier jaren achtereen op het North Sea Jazzfestival, waar het aanwezige publiek de zaal keer op keer veranderde in een danssalon met een swingende, vrolijke menigte. Doy’ Salsbach uitvoerend musicus en muziekdocent studeerde o.a. aan de Berklee School of Music (Boston U.S.A.) Als vertolker van Caribische muziek en jazz meegewerkt aan producties met o.a. Lou van Rees, Shirley Bassey, Timi Yuro, André van Duin, De Mounties, Joop van den Ende en aan het North Sea Jazzfestival. Plaatopnames gemaakt zijn eigen ensembles Los Aventureros en Los Alegres en o.a. met Super Sister, Sweet dBuster, Harry Sacksioni, Tineke Schouten en André van Duin. {{Appendix}} ---------- {{Databox}} '''Wals antiano''', mihó konosí komo '''wals di Kòrsou''', ta un género musikal di [[Antias Hulandes]], ku tin su raiz den e forma klásiko di wals [[Oropa|oropeo]]. E estilo musikal aki a nasé na e isla di [[Kòrsou]] den di dos mita di [[siglo 19|siglo diesnuebe]], i ta un produkto di adaptashon lokal di e wals di [[Viena]], mesklá ku elementonan rítmiko i melódiko di e region karibense. Influencia oropeo i Adaptashon Lokal Kontrali na e tumba i danza ku ta refleha e influensia Afrikano, e wals Antiano ta konektá mas ku e bailenan di orígen Iberiko. E prome walsnan di Kòrsou, ku a aparesé riba e isla rond 1865, tabata basá riba e mesun ritmo seif ku e walsnan Europeanan, pero ku un forma hopi mas simpel. Nan tabata konstruí den dos parti di 2 x 16 medida, i den esaki no tabatin introdukshon ni teksto. Mas o ménos 20 aña despues, e patronan rítmiko a kuminsá kambia, i asina a nase e estilu karakterístiko di e wals Kurasowés. Poliritmia i Hemiool Un di e karakterístikanan más sobresaliente di e wals Antiano ta su uzo di poliritmia, particularmente e fenómeno musikal yamá hemiool. Esaki ta un desplazamiento di aksent rítmiko ku tuma lugá ora un ritmonan di dos parti ta bini den un metrum di tres parti (3/4). E aksentnan rítmiko ta kambia e manera kon e puls ta sintí, i sugiere un dualismo rítmiko ku ta distingui e wals di Kòrsou di su ehèmpel Europeo. Na bes, e aksent ta kaye riba e promé i dos i mitar tel. Formanan Melódiko i Estruktura E wals Kurasowés por ta di dos òf tres parti, i generalmente ta konsisti di frasenan di 16 medida. Un wals di dos parti tin 32 medida; un di tres parti, 48. E melodia normalment ta suave, sin teksto, ku armonianan inventivo den e striktura musikal di miniatura. E reto pa komponista ta pa kreá un sekshon musikal ku ta stimulá pa bailá, pero ku tambe tin valor estétiko musikal. == Kompositor notabel == Algun kompositor notabel ku a duna forma na e wals antiano ta:<br> {{CUW}} * Jan Gerard Palm * Jacobo Palm * Rudolph Palm * John Palm * [[Joseph Sickman Corsen]] * Jacobo Conrad * Genie Palm * Paul de Lima * Janchi Boskaljon {{ABW}} * [[Padu Lampe]] * [[Rufo Wever]] Nan obra ta inklui tanto walsnan alegre komo sentimental, i hopi biaha e pieza tabata dediká na persona estimá ò pa ekspresá emoshnan profundo manera duel ò felisidat. Un ehèmpel notabel ta Engelenzang (Canto di Ángel) di Jan Gerard Palm. Estilo i Importansia Kultural Wals di Kòrsou ta konsiderá un elemento importante den e legado musikal klasiko di e Antias Hulandés. Aunke su forma bini di Europa, e estilo ta un ekspreshon musikal puramente Antiano, adaptá na e gusto i dinamika lokal, i a bira parti integral di e repertorio di musika klasiko lokal. Referensianan: Römer, René. Muziek en Dans. Cultureel Mozaiek van de Nederlandse Antillen (1977). Encyclopedie van de Nederlandse Antillen. Palm Stichting: http://www.palmstichting.nl/adcur2.pdf ------- '''Wals antiano''', mihó konosí komo '''Wals di Kòrsou''', ta un género di músika di [[Antias Hulandes]], ku segun melodia, forma i ritmo, tin su origen den [[Oropa]]. E ta un produkto di e di dos mita di [[siglo 19]]. Kontrali na e [[tumba]] i [[danza]] ku ta refleha e influensia afrikano den Kariba, e wals antiano ta konekta ku bailenan predominante iberiko. Alrededor di aña 1865 e promé walsnan di Kòrsou a aparesé ku e mesun ritmo seif ku e walsnan oropeo, pero ku forma hopi mas simpel; nan tabata walsnan di 2 parti ku 2 × 16 medida. Mas o ménos 20 aña despues e patronchinan rítmiko a kuminsá kambia..<ref>{{citeer web|url=https://www.dbnl.org/tekst/rome012cult01_01/rome012cult01_01_0009.php|auteur=[[René Römer|Römer, René]]|titel= Muziek en Dans|werk=Cultureel Mozaiek van de Nederlandse Antillen|datum=1977}}</ref> Kompositornan konosí di e wals antiano ta entre otro Jan Gerard Palm, Jacobo Palm, Rudolph Palm, Joseph Corsen, Jacobo Conrad, Paul de Lima, Janchi Boskaljon i John Palm di Kòrsou; [[Padu Lampe]] i [[Rufo Wever]] di [[Aruba]]. ==Wals, Antillian== Algun di e walsnan di Kòrsou ta mustra un orígen klaramente europeo (Schubert). E prome valsnan antillano rond di 1850 ainda no tabata influensia pa e bailenan iberiko di e kontinente, kontrali na e tumba y e danza, ku si ta refleha e influensia [[afrika]]no den e kuenca karibense. Algun aksènt ritmiko ta sugeri e efekto polirítmiko ku ta distinguí e vals antiano for di su ehèmpel oropeo.<ref>Enciclopedie van Curacao</ref> Bepaalde Curaçaosche walsen vertonen een duidelijke Europese oorsprong (Schubert). De eerste Antilliaanse walsen rond 1850 waren nog niet onder invloed van de Iberische dansen van het vasteland, in tegenstelling tot de tumba en de danza, die de Afrikaanse invloed in het Caribisch bekken reflecteren. Door bepaalde ritmische accenten wordt het polyritmische effect gesuggereerd, dat de Antilliaanse wals van haar Europese voorbeeld onderscheidt. nOTES * nl.wiki 9wals,muziek0:De Latijns-Amerikaanse wals is opvallend rijk aan syncopen, zowel in de melodie als de ritmische begeleiding. Het basisritme wordt hier bepaald door de hemiool, een accentverschuiving dat ontstaat wanneer in een driedelig metrum een tweedelig ritme wordt ingebracht. Kenmerk van de Europese wals is de begeleidingsfiguur met een zwaardere eerste tel (puls), meestal een basnoot, gevolgd door twee lichtere tellen (meestal een akkoordje). Bij de Curaçaose en de Venezolaanse wals daarentegen, valt de klemtoon veelal op de eerste en op de twee en een halve tel, waardoor het hemiool ritme ontstaat. Bekende componisten van Curaçaose walsen zijn onder andere Jan Gerard Palm, Jacobo Palm, Rudolph Palm en John Palm. * De Antilliaanse wals staat beter bekend als ‘Curaçaose wals’. Ze is een produkt van de tweede helft van de 19de eeuw. Na aña 1865 e promé walsnan di Kòrsou a aparesé ku e mesun ritmo seif ku e walsnan oropeo, pero ku forma hopi mas simpel; nan tabata walsnan di 2 parti ku 2 × 16 medida. Mas o ménos 20 aña despues, un kambio a kuminsá den e patronan ritmiko.[ 3] E komponistanan di vals Genie Palm, Joseph Corsen, Jacobo Conrad, Jacobo Palm, Paul de Lima, Janchi Boskaljon i Rudolf Palm a inspirá otro, ku loke finalmente na 1910 a resultá den dos tipo di vals Kurasowese, esta e vals Kurasowese di dos parti i di tres parti, tur dos sin introdukshon ku un patrón ritmiko separá i un liña melodiko suave sin teksto. Rond 1865 verschenen de eerste Curaçaose walsen met eenzelfde strak ritme als de Europese walsen, echter veel eenvoudiger van vorm; het waren 2-delige walsen met 2 × 16 maten. Ongeveer 20 jaar later begon er een verandering te komen in de ritmische patroontjes.<ref>{{citeer web|url=https://www.dbnl.org/tekst/rome012cult01_01/rome012cult01_01_0009.php|auteur=Romer, Rene|titel= Muziek en Dans uit:Cultureel Mozaiek van de Nederlandse Antillen|werk= |datum= }}</ref> De walscomponisten Genie Palm, Joseph Corsen, Jacobo Conrad, Jacobo Palm, Paul de Lima, Janchi Boskaljon en Rudolf Palm bezielden elkaar, waardoor uiteindelijk rond 1910 twee Curaçaose walstypen ontstonden, nl. de tweedelige en driedelige Curaçaose wals, beide zonder inleiding met een apart ritmisch patroon en een soepele melodische lijn zonder tekst. -- * Antilliaanse wals vindt aansluiting bij de overwegend iberische dansen van het vasteland, in tegenstelling tot de [[tumba]] en de [[danza]], die de Afrikaanse invloed in het Caribisch Bekken reflecteren. Er zijn vrolijke 2-delige, en afwisselend sentimentele en opgewekte 3-delige walsen. Door het ritmisch dualisme van zes opeenvolgende achtsten in elke maat, wordt het polyritmische effect gesuggereerd, dat de Antilliaanse wals van haar Europese voorbeeld onderscheidt.(Encyclopedie van de Nederlands Antillen) El vals antillano conecta con las danzas predominantemente ibéricas del continente, a diferencia de la tumba y la danza, que reflejan la influencia africana en la cuenca del Caribe. Hay valses alegres a 2 voces y valses a 3 voces alternativamente sentimentales y alegres. El dualismo rítmico de seis corcheas consecutivas en cada compás sugiere el efecto polirrítmico que distingue al vals antillano de su ejemplo europeo. ------ * De Curaçaose wals kan worden gekenmerkt door een rijk gebruik aan syncopen, in zowel de melodie als in de ritmische begeleiding. Het basisritme is afgeleid van de hemiool, dat bijvoorbeeld ontstaat wanneer in een driedelig metrum (3/4) een tweedelig ritme (2/2 of 2/4) wordt ingebracht. De hemiool komt in de Curaçaose wals tot stand door ritmische figuren zoals weergegeven in figuur 1. Let op de accenten in de figuur 1 (aangegeven als >). De onderlinge afstand tussen de accenten blijft gelijk. De Curaçaose wals is doorgaans opgebouwd uit twee of drie delen van elk 16 maten. Zo kent een typische tweedelige wals 32 maten en een driedelige wals 48 maten. Het is de uitdaging voor de componist om binnen dit strakke regiem vaneen miniatuur met een beperkt aantal toegestane maten, een onstuimige, vindingrijke opeenvolging van akkoorden te verzinnen die niet alleen het oor strelen, maar waarmee ook eendanspaar vleugels onder de voeten krijgt. Verschillende van de walsen van Jan Gerard Palm zijn geschreven om een moment van verdriet of juist van geluk in muziek tot uitdrukking te brengen en om personen die hij liefhad te eren.<ref>http://www.palmstichting.nl/adcur2.pdf</ref> De wals Engelenzang (Canto de los Angeles) is niet alleen {{Appendix}} --------------- i657cj0rcjfx4k7ux2lszk0knr5pdxp 199224 199223 2026-08-02T08:28:22Z Caribiana 8320 199224 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ [[Wals antiano]] - [[Hermanito Narvaez]] - [[Macario Prudencia]] - [[Doy Salsbach]] - [[Vernon Chatlein]] - [[Tipico Santa Rosa]] ---------------------------- Pending: [[Tumba]] (aanvulling) - [[Vernon Chatlein]] - [[Tipico Santa Rosa]] - [[Moron Combo]] - [[Hermanito Narvaez]] - [[Marcario Prudencio]] - [[Doy Salsbach]] - [[Wals antiano]] ------------- Jules Blasini: een Curaçaose musicus die een betekenisvolle bijdrage leverde aan de ontwikkeling en instandhouding van ons muzikaal erfgoed. Junny Alves Junny Alves Junny Alves Published Jul 16, 2026 + Follow NEDERLANDS Jules François Blasini (Curaçao,2 februari 1847- Curaçao 26 december 1887) was de zoon van Maria Elizabeth Leon en de Corsicaanse diplomaat Jean Blasini, die destijds Frans consul op Curaçao was. Al op jonge leeftijd bleek zijn uitzonderlijke muzikale talent. Hij kreeg les van de beroemde Curaçaose componist en muziekpedagoog Jan Gerard Palm, die hem als een van zijn meest begaafde leerlingen beschouwde. In 1863 gaf de zestienjarige Blasini al succesvolle pianorecitals op Curaçao. Dankzij aanbevelingen van invloedrijke Franse contacten werd hij in 1865 toegelaten tot het prestigieuze Conservatoire de Paris. Hij studeerde daar bij Georges Mathias, een directe leerling van Frédéric Chopin. Daarmee werd Blasini de enige op Curaçao geboren componist uit zijn tijd die een formele opleiding aan het conservatorium van Parijs volgde. Na zijn studie keerde Blasini terug naar Curaçao, waar hij naam maakte als virtuoos pianist. Hij stond bekend om zijn verfijnde techniek en zijn uitvoeringen van romantische pianomuziek. In 1878 behoorde hij tot de oprichters van het eerste symfonieorkest van Curaçao, waarin hij de pianopartij verzorgde. Blasini componeerde zowel dansmuziek als meer lyrische luistermuziek. Zijn werken vertonen invloeden van de Europese romantiek, gecombineerd met Curaçaose muzikale tradities. Zijn stijl wordt gekenmerkt door elegantie, subtiele ritmiek en een verfijnde melodische opbouw. Jules Blasini geldt als een van de belangrijkste vertegenwoordigers van de negentiende-eeuwse Curaçaose kunstmuziek. Zijn opleiding in Parijs bracht Europese muzikale invloeden naar Curaçao, terwijl zijn composities tegelijkertijd geworteld bleven in de lokale cultuur. Daardoor vormt hij een belangrijke schakel in de ontwikkeling van de Curaçaose klassieke muziektraditie. PAPIAMENTU Jules François Blasini (Kòrsou, [[2 di febrüari]] [[1847]] – Kòrsou, [[26 di desèmber]] 1887) tabata yu di Maria Elizabeth Leon i e diplomátiko di e isla Corsica Jean (Juan) Blasini, kende tabata e kònsul franses na Kòrsou e tempu ei. Su talento musikal eksepshonal a bira bisto na un edat yòn. El a haña lès serka e famoso kompositor i pedagogo di músika di Kòrsou [[Jan Gerard Palm]], kende a konsider’é un di su alumnonan mas talentoso. Na 1863, Blasini di dieseis aña ya tabata duna resitalnan di piano exitoso na Kòrsou. Danki na rekomendashonnan di kontaktonan franses influente, el a wòrdu atmití na e prestigioso Konservatorio di Paris na 1865. Einan el a studia serka Georges Mathias, un alumno direkto di Frédéric Chopin. Esaki a hasi Blasini e úniko kompositor nasé na Kòrsou di su tempu ku a risibí formashon formal na Konservatorio di Paris. Despues di su estudio, Blasini a regresá Kòrsou, kaminda el a traha un nòmber komo pianista virtuoso. E tabata konosí pa su téknika refiná i su presentashonnan di músika romántiko di piano. Na 1878, e tabata un di e fundadornan di e promé orkesta sinfóniko di Kòrsou, den kua el a toka e parti di piano. Blasini a komponé tantu músika di baile komo músika di skucha mas líriko. Su obranan ta mustra influensianan di Romantismo Oropeo, kombiná ku tradishonnan musikal di Kòrsou. Su estilo ta karakterisá pa elegansia, ritmonan sutil, i un struktura melódiko refiná. Jules Blasini ta wòrdu konsiderá komo un di e representantenan mas importante di músika di arte Kurasoleño di siglo diesnuebe. Su formashon na Paris a trese influensianan musikal Oropeo pa Kòrsou, miéntras ku su komposishonnan simultáneamente a keda ankrá den e kultura lokal. Komo resultado, e ta forma un laso importante den desaroyo di e tradishon di músika klásiko di Kòrsou. Er is een straat in Brievengat naar hem genoemd: Kaya Jules Blasini.<ref>Autowassen te Brievengat. "Amigoe". Curaçao, 09-11-1992, p. 14. Geraadpleegd op Delpher op 02-08-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643691:mpeg21:p014</ref> --------------- en.wiki:'''Happy Peanuts''' ta un banda bon konosí di e isla di Kòrsou. Nan estilonan ta inkluí tumba lokal i ritmo kombiná, i tambe merengue dominikano. Un di e forsanan impulsivo di tumba moderno i ritmo kombiná, Happy Peanuts ta meskla congas i timbales di impulso ku sintetizador i guitara eléktriko. Tambe úniko na Happy Peanuts ta nan estilo di merengue. Komo ku no tin tokadó di güira, e patronchi ta wòrdu toká riba e hi-hat dor di e tokadó di drumset. Nan cancion mas conoci ta sigui ta “Kareda di Buriku” (Careda di Burico), cu ta sinonimo di e cultura di Curaçao, y ta un cantica di baile hopi popular. ------------------ {{Variante|c}} {{infobox musico | variante = c | nomber = Diangelo Cicilia | alias = | imagen = | imagen hanchura= 235 | descripcion = | fecha nacemento = 1971 | luga nacemento = {{CUW}} | residencia = {{JPN}} | fecha fayecimento= | luga fayecimento= | nationalidad = | educacion = Konservatorio di Rotterdam | aña activo = | genero = músika kontemporáneo | instrumento = [[kitara]] | ofishi = músiko, kitarista, dosente | influencia = | pais = | distincion = | website = https://ciciliamusic.com/diangelo-english.html }} '''Diangelo Cicilia''' (☆ [[1971]] na [[Kòrsou]]) ta un kitarista [[Kòrsou|kurasoleño]]-[[Hulanda|hulandes]], ku ta biba i traha na [[Osaka]], [[Hapon]]. E ta spesialisá den músika kontemporáneo pa kitara. == Bida i karera == Diangelo Cicilia a nase i lanta na Kòrsou. Na edat di 14 aña el a muda pa [[Hulanda]], kaminda el a sigui su formashon musikal. El a studia na Konservatorio di Rotterdam serka Marin Kaaij, despues na e Konservatorio Real di Den Haag serka Enno Voorhorts. Posteriormente, el a sigui un un estudio avansá na e Konservatorio di New England na [[Boston]] serka Eliot Fisk.<ref name=:"0">[https://ciciliamusic.com/diangelo-english.html Profil Diangelo Cicilia], ciciliamusic.com </ref> Durante su formashon, el a risibí varios beka, entre otro di Prins Bernhard Cultuurfonds i Fondsen Podiumkunsten.<ref name=:"0"/> ===Karera=== Cicilia ta interpretá prinsipalmente músika contemporáneo i a estrená diferente komposishon, algun di nan dediká spesífikamente na dje. Su trabou ta enfoká riba promové obra di kompositornan, en partikular di Hulanda.<ref name=:"1">[https://www.12xholland.com/2004/Ned04/deeln04/diangelo-n.html Diangelo Cicilia (muziek)], 12xholland.com</ref> Ku sosten di Donemus, el a graba un CD ku obranan di, entre otro, Luciano Berio, Frank Crijns, Paul Goodman, Florian Magnus Maier i Jo Sporck. Ademas, el a partisipá den grabashonnan pa radio i televishon na Hulanda, [[Nort Amérika|Nort]] i [[Sur Amérika]] i Hapon.<ref name=:"0"/> Desde 2000, e ta forma un duo ku su kasá, e tokadó di fió hapones Mariko Cicilia, bou di e nòmber ''Duo Cicilia''. Huntu nan ta presentá konsiertonan regularmente na Oropa i Hapon.<ref>[https://ciciliamusic.com/duo-english.html Duo Cicilia], ciciliamusic.com</ref> Cicilia a duna konsierto i tayer den diferente pais, inkluyendo [[Antias Hulandes]], Hulanda, Merka i Hapon.<ref name=:"1"/> Na Hapon, e ta involukrá den proyektonan edukativo i kultural, manera konsierto i kolaborashon ku músikonan lokal. ===Otro aktividat=== Ademas di su trabou komo intérprete, Cicilia ta aktivo komo dosente di músika. El a kontribuí na proyektonan kultural i edukativo, inkluyendo kolaborashonnan internashonal, i tayer pa skol i otro inisiativanan pa promové músika di Kòrsou i di [[Antias Hulandes]].<ref name=:"1"/> Na 2004, el a partisipá den un konsierto na honor di e gitarista [[Julian Coco]] su 80 aña di bida.<ref>Liberta Rosario, [https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/in-memoriam-shon-coco-9-januari-1924-%e2%80%a0-4-februari-2013/ In Memoriam Shon Coco, 9 januari 1924 – † 4 februari 2013], Caraibisch Uitzicht</ref> {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Cicilia, Diangelo}} [[Category:Hende]] [[Category:Músika]] [[Category:Kòrsou]] E ta interpretá prinsipalmente músika contemporáneo, inkluyendo numeroso estreno di komposishonnan dediká na dje, i ta partikularmente komprometé na sostené e generashon mas yòn di kompositornan hulandes. Su tokamentu eksepshonalmente virtuoso ta karakterisá pa un oido skèrpi pa zonido i sensitividat. Sostené pa e Fundashon Donemus, el a graba un CD ku ta inkluí obranan di Luciano Berio, Frank Crijns, Paul Goodman, Florian Magnus Maier, i Jo Sporck. Tambe el a hasi numeroso grabashon di radio i televishon, prinsipalmente na Hulanda, Nort i Sur Amérika, i Hapon. He teamed up with his wife Mariko Cicilia, violinist from Japan, to form Duo Cicilia, that has been performing in Europe and Japan since 2000.<ref>[https://ciciliamusic.com/duo-english.html Duo Cicilia], ciciliamusic.com</ref> El a kontribui supstansialmente na e konsierto dia 24 di yanὓari 2004, na honor di Julian Coco su 80 aña di bida, organisa pa e Asosashon di Músikonan Pro Guitarra.<ref>Liberta Rosario, [https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/in-memoriam-shon-coco-9-januari-1924-%e2%80%a0-4-februari-2013/ In Memoriam Shon Coco, 9 januari 1924 – † 4 februari 2013], caraibisch uitzicht</ref> Diangelo Cicilia (1971): gitarist Discipline Klassiek gitaar, specialisatie Moderne Muziek. Afgestudeerd Klassiek gitaar, eerst DM aan het Rotterdams Conservatorium. Daarna UM aan het Koninklijk Conservatorium Den Haag met als specialisatie hedendaagse muziek. Vervolgstudie aan The New England Conservatory in Bosten, VS, bij de Eliot Fisk. Tijdens dat studiejaar winnaar van de Wildcard competitie voor geïmproviseerde wereldmuziek. Concertreizen gemaakt naar de Nederlandse Antillen en de Verenigde staten. Momenteel werkzaam als muziekdocent en bezig met het instuderen en uitvoeren van voornamelijk nieuwe Nederlandse solo werken voor gitaar.<ref name=:"1">[https://www.12xholland.com/2004/Ned04/deeln04/diangelo-n.html Diangelo Cicilia (muziek)]</ref> "...Verder zou ik heel graag de traditionele gitaar muziek uit de Nederlandse Antillen willen tonen. Ik ben zelf op Curacao geboren en heb daar tot mijn 14de jaar gewoond. Ik ben nog altijd gefascineerd door de mooie muziek voor gitaar die daar vandaan komt." Beknopt overzicht van zijn 12xHolland activiteiten in Hirado:<ref name=:"1"/> *concerten/recital (solo en met lokale musici) *schoolworkshops (rondom Nederlandse en Antilliaanse gitaarmuziek) *samenwerking met lokale Japanse muzikant om zo een werk te creëren voor het Hirado Cultural Festival op 3 November. *interesse voor lessen in Kyûdô (Japans boogschieten) en Japanse snaarinstrumenten. * co-founded a violin and guitar school in Japan * language teacher - certified for teaching English as a foreign language * Online Teaching Language and Music {{Appendix}} Diangelo Cicilia (* 1971 na Kòrsou) ta un gitarista kurasoleño-hulandes ku ta biba i traha na Osaka, Hapon. E ta spesialisá den músika contemporáneo pa gitara. Bida i edukashon Cicilia a nase i lanta na Kòrsou. Na edat di 14 aña el a muda pa Hulanda, kaminda el a sigui su formashon musikal. El a studia na e Konservatorio di Rotterdam ku Marin Kaaij, despues na e Koninklijk Conservatorium den Den Haag ku Enno Voorhorst. Posteriormente, el a sigui un estudio avansá na e New England Conservatory den Boston serka Eliot Fisk. Durante su formashon, el a risibí varios beka, entre otro di e Prins Bernhard Cultuurfonds i e Fondsen Podiumkunsten. Karera Cicilia ta interpretá prinsipalmente músika contemporáneo i a estrená diferente komposishon, algun di nan dediká spesífikamente na dje. Su trabou ta enfoká riba promové obra di kompositornan, en partikular di Hulanda. Ku sosten di Donemus, el a graba un CD ku obranan di, entre otro, Luciano Berio, Frank Crijns, Paul Goodman, Florian Magnus Maier i Jo Sporck. Ademas, el a partisipá den grabashonnan pa radio i televishon na Hulanda, Amérika i Hapon. Desde 2000, el ta forma duo ku su esposa, e violinista haponés Mariko Cicilia. Huntu nan a forma Duo Cicilia, ku ta presentá konsertonan regularmente na Europa i Hapon. Cicilia a duna konsertonan i taller den diferente pais, inkluyendo Hulanda, Estados Unidos i Hapon. Na Hapon, el a involukrá den proyektonan edukativo i kultural, manera konsertonan, taller pa skol i kolaborashonnan ku músikonan lokal. Otro aktividat Ademas di su trabou komo intérprete, Cicilia ta aktivo komo docente di músika. El a kontribuí na proyektonan kultural i edukativo, inkluyendo kolaborashonnan internashonal i inisiativanan pa promové músika di Kòrsou i di Antianan Hulandes. Na 2004, el a partisipá den un konserto na honor di e gitarista Julian Coco su 80 aña di bida. ---------- == Joropo == A declara e ‘joropo’ di Venezuela—un genero cu ta mescla musica, cancion y bailamento rapido di pareha—como un tesoro cultural intangible di UNESCO.<ref>[https://www.cspnv.com/pdf/bon-dia-aruba-20251210.pdf A declara baile Venezolano ‘joropo’ un tesoro di UNESCO], BDA (10 di december 2025)</ref> E tin raiznan indigena, Africano y Europeo y a origina den a ‘llanos’ cerca di e frontera entre Venezuela y Colombia. Ta presenta joropo cu e zonido di instrumentonan incluyendo e harpa, maraca y violin mientras bailarinanan ta draai y nan pareha masculino ta bati pia riba suela den e ritmo rapido di e musica. E bailarinanan ta bisti shimisnan colorido y hende homber ta bisti bachi y un sombre. UNESCO a anuncia e designacion na un reunion na New Delhi den cual e organisacion cultural di e Organisacion di Nacionnan Uni (UN) a examina decenas candidato pa ser declara tesoronan cultural intocable. Joropo a ser declara un activo cultural nacional di Venezuela na 2014. {{Appendix}} --------- {{infobox persona| variante = c }} '''Angel Salsbach''' (☆ [[1 di mart]] [[1937]] na [[Boneiru]] – † [[20 di desèmber]] [[2025]]<ref>[https://kikotapasando.com/2025/12/20/angel-salsbach-gran-musiko-i-un-gran-politiko-a-bai-sosega/ Angel Salsbach gran musiko i un gran politiko a bai sosega], Kikotapasando.com (20 di desèmber 2025)</ref> na [[Kòrsou]]) ta un ingeniero, sientífiko, polítiko, eskritor, músiko, kompositor, filósofo, i Maestro di Reiki. Salsbach a skirbi dos musikal tokante historia di Kòrsou, di kual uno a wòrdu tradusí na aleman. Su pashon pa músika, spesialmente [[jazz]], a hasié konosí den e mundu di músika. El a kuminsá toka mandolin na edat di sinku aña.<ref>[https://www.curacaovakantieland.nl/over-ons-curacao-vakantieland/over-site-beheer-curacao-vakantieland-curacao-vakantieland/ Beroemde Curaçaoënaars], Curaçao Vakantieland</ref> E ta toka piano, tròmpèt i kontrabas tambe. E ta e fundadó di e Salsbach Jazz Trio.[2] Komo eskritor, el a skirbi vários buki pa mucha ku ta kroniká su eksperensianan kresiendo na Boneiru. {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =70383858|titulo=Angel Salsbach}} {{References}} }} {{Stub}} Angel R. Salsbach (☆ 1 di mart 1937 na Bonaire – † 20 di desèmber 2025 na Kòrsou) ta un ingeniero, polítiko, sientífiko, eskritor, músiko, kompositor i Maestro di Reiki, konosí principalmente komo un pionero i figura legendario den escena di jazz di Kòrsou i di e Antia Hulandes. Salsbach Jazz Trio Bida i formashon Angel Salsbach a nase na Bonaire como yu di Hilario “Lachi” Salsbach i Andrea Salsbach-Martijn y tabatin tres ruman. Su dos ruman homber tambe tabatin karera musikal, entre nan Dionisio “Doy” Salsbach, ku tabata miembro di Los Aventureros na Aruba, i Roberto “Papachi” Salsbach, integrantenan di Tipiko Boneriano. ufdcimages.uflib.ufl.edu Salsbach a kuminsá hinka su interess pa música hopi tempran, ta kominsá toka mandolin na edat di sinku anja i despues a deskubri otro instrumento manera piano, tròmpèt i kontrabas. Salsbach Jazz Trio == Carera musikal i Salsbach Jazz Trio == Den añanan 1960, Angel Salsbach a fundá e famos Salsbach Jazz Trio, junto ku e pianista Etzel Provence i e tokadó di drums Ramon Penzo. Salsbach Jazz Trio E trio no solamente a representa e komienzo di jazz moderno riba Kòrsou, sino tambe a promové un meskla unique di influensia jazz internashonal ku ritmonan i kultura lokal. Nan a prezentá regularmente den Luganan manera Centro Pro Arte, Negropont, Groot Kwartier i radio i TV na Kòrsou i Aruba, inkluí konsertonan klasiko i programanan edukativo pa skolnan. coleccion.aw Segun historianan di jazz den Aruba i Kòrsou, Salsbach Jazz Trio tabata un di e trio jazz mas prominente riba e islanan den e sesenta i sieuenta, ku Salsbach mes como leidende bassista i improvisadó. Nan tabatin repertorio ku ta bai for di jazz tradicional te na modalidadnan mas avansa, i nan a kompilá tema propio ku a reflehá influensianan kultur i sosial di komunidat lokal. percypinedo.com Konkret kontributo den musica Angel Salsbach a kontribuí na: Rekonosemento di jazz den Kòrsou i den Antia Hulandes komo un forma di ekspreshon artístiko independiente. percypinedo.com Presentashon i interpretashon di jazz klasiko i modern, repasando influensianan sosa manera Duke Ellington, Oscar Pettiford i Bud Powell den su trio oraz otro formashon. Salsbach Jazz Trio Esforsonan edukativo pa enseña i promoté jazz na skolnan i programa pa hobenan. Salsbach Jazz Trio Otras kontribushonnan i kreatividat Ademas di su labor komo músiko, Salsbach a skirbi varios buki i kronikanan tokante su bida i eksperensianan. Durante su bida tambe el a traha na nivel políticos i administratif den Kòrsou, inkluí participashon den Island Council i varios komisionnan pa kultura i edukashon, representando e Antia Hulandes den eventonan regional internacional. Salsbach Jazz Trio Salsbach tambe a formá Destinations – The Art of Vision, un kompania ku a promové desarrollo espiritual, terapianan i enseñansa pa amplio publiko, ku el mes mismo a lidera komo Master di Reiki i kondukto di diversas workshop i konsultashon espiritual. Martien Verstraaten Obstakulonan i resilensia Den 2001, Angel Salsbach a sufri un accidente serioso ku a kousa un stroke, ku resultá den afasia — un kondishon kaminda un hende ta perde e abilidat pa papia, lesa i skirbi. A pesar di esei, atravéz di terapia intensivo i perseveransia, el a logra rekonobrá hopi di e abilidatnan aki i posteriormente a skibi su propio buki Skirbi sin por lesa, ku ta relata su proseso di rekuperashon. Salsbach Jazz Trio {{DEFAULTSORT:Salsbach, Angel}} [[:Kategoria:Politiko]] [[:Kategoria:Hende]] [[:Kategoria:Músika]] Komo resultado di un aksidente na 2001, Angel Salsbach a desaroyá afasia. E no por a papia, lesa ni skirbi mas. Pa medio di terapia i perseveransia, el a logra rekobrá e abilidatnan aki. Posishonnan okupá 1966 Co-fundador y candidato pa e “Union Reformista Antiano” na Curaçao 1983-1992 Miembro di Konseho Insular pa Partido MAN 1995-1999 Miembro di Konseho Insular pa Partido MAN 1995-1999 Suplente Teniente Gobernador di Territorio Insular Curaçao 1986-1988 Gezaghebber suplente di Teritorio Insular Curaçao pa Partido MAN 1997-1999 Gezaghebber suplente di Teritorio Insular Curaçao pa Partido MAN Presidente di Hunta di Toezicht di Curaçao Ports Authority (CPA), Setel (kompania di telefon), Curoil (kompania di zeta), Curinta, ABC (kompania di bus), KODELA, i KAE. ------------- '''Eric M. la Croes''', (☆ - † november [[2016]]) tabata un etnomusikologo, folklorista i eskritor di Kòrsou. Eric M. La Croes († November 2016) tabata un prominente folklorista, etnomusikologo, edukadó i eskritor di Kòrsou. Reconoci pa su dedicacion profundo na cultura y musica tradicional di su patria, La Croes a hunga un rol crucial den preservacion y promocion di herencia cultural di Curaçao. == Biografia == Eric La Croes a nase na [[Kòrsou]] y a studia na [[Kolegio Alejandro Paula|Peter Stuyvesant College]] i despues na [[Hulanda]]. El a optené su lisensiatura den Sikologia Edukativo i Desaroyo di Mucha, i despues a spesialisá den etnomusikologia i antropologia ouditivo. E tabata dosente na [[University of Curaçao|Universidat di Antia Hulandes]] (UNA), kaminda e tabata duna kursonan den áreanan manera sikologia edukativo, sikologia di desaroyo, etnomuzikologia i antropologia ouditivo. dcdp.uoc.cw. Tambe el a traha como investigador na Instituto Antiyano di Arqueologia y Antropologia (AAINA), aportando significativamente na estudio y documentacion di e tradicionnan cultural di e region. Kontribushonnan Kultural La Croes tabata un ferviente defensor di Curaçao su músika tradishonal, spesialmente e tambú, e isla su ritmo indígena. El a dediká su mes na rekohé, konserbá i siña e tradishonnan musikal aki, sigurando nan transmishon pa futuro generashonnan. El a outor di vários obra ku ta reflehá su kompromiso ku kultura lokal. Su publikashonnan ta inkluí: “Fuente di sabiduria” (Fuentenan di Sabiduria): Un kompilashon di proverbionan i sabiduria popular na Papiamentu. “Mucha ta pidi atenshon” (E Mucha Exigi Atencion): Un obra cu ta trata temanan di infancia y educacion dentro di e contexto cultural di Curaçao. Tambe el a partisipá den kreashon di obranan di teatro ku a trata aspektonan históriko i kultural di e isla. Un ehèmpel notabel ta su kolaborashon riba e obra “Tula,” ku ta dramatisá e rebelion di katibu di 1795 riba Kòrsou. La Croes tabata enkargá ku komponé kantikanan i kantikanan di katibu, manera e tambú i e kantika di rebelion, komo ku no tabata konosí ningun disko musikal for di e tempu ei. curacaovakantieland.nl == Obra == * 1976 - ''Sla habri i mi ta sere ku un sla será'' * 1977 - ''Sabidoría di nos bieunan'' * 1978 - ''Wawa ta konta'', Produkshon Shon Krioyo * 1979 - ''Trinta di mèi, mi ta konmemora bo'' * 1982 - ''Mentalidat : un kayente un frien!'', Produkshon Shon Krioyo, Willemstad * 1986 - ''Tutumba'' * 1988 - ''Tumba di karnaval de Curazao'', Caracas * 2004 - ''Poesia di mama di Girasol : Terapia di arte'' * 2004 - ''Karnaval : (muchu mas ku nos ta kere!)'' * 2009 - ''Fuente di sabiduria'', Produkshon Shon Krioyo, Willemstad * 2012 - ''Seú ta muzik kultural : (lagu'é manera e ta!!!)'' == Honor == Como reconocimento di su contribucion invaluable na cultura Curazoleño, Eric La Croes a haya e titulo di Ridder van de Orde van Oranje-Nassau na 2013. E honor aki a resalta su dedicacion y esfuersonan pa conserva y promove herencia cultural di su pais. Herensha E legado di Eric La Croes ta sigui biba pa e generacionnan actual y futuro na Curaçao. Su trabou komo edukadó, investigadó i defensor di kultura lokal a laga un marka indelibel riba e identidat kultural di e isla. Pa medio di su skirbimentonan, siñansanan, y composicionnan, La Croes a percura pa Curaçao su tradicionnan musical y cultural sigui wordo balora y celebra. {{Appendix}} ---------------- '''Eric la Croes''', onder andere auteur van ''Fuente di sabiduria'' (vrij vertaald is dat ‘Bronnen van wijsheid’) en Mucha ta pidi atenshon (Kind vraagt om aandacht), wordt omschreven als een ethnomusicoloog. Zelf noemt Eric La Croes zichzelf kulturista; Cultuurliefhebber. Eric la Croes is zeer sociaal en laat grote persoonlijke betrokkenheid zien bij zijn moederland. Hij schrijft gedichten, poëzie en muziek in Papiamentu, zijn moedertaal, en Nederlands. Hij maakt zich sterk voor de typisch oude Curaçaose volksmuziek zodat deze niet verloren gaat en stimuleert de jeugd om die te blijven spelen.<ref>https://curacaovakantieland.nl/reisgids/beroemde-curacaoenaars/ Beroemde Curacaoenaars], curacaovakantieland.nl</ref> * 1965 - Peter Stuyvesant College (Amigoe) * tabata traha na AAINA * Drs. Eric La Croes (Curaçao) teaches in the General Faculty of the University of the Netherlands Antilles, Curaçao. His areas of specialization include educational psychology, developmental psychology, ethnomusicology, and audio-anthropology. Formerly, he was a researcher at the Institute of Archaeology and Anthropology of the Antilles. He has published poetry and prose, as well as publishing books, articles and audio materials on the traditional music and rhythms of Curacao.<ref>https://dcdp.uoc.cw/AA00000309/00026</ref> * [[Gueni]] * [[Tapushi Literario]] * Ridder [[Orden di Oranje-Nassau]] (2013) nl.wiki: Een jaar later volgde Tula, een toneelstuk over de Curaçaose slavenopstand van 1795 en het eerste over de slavernijgeschiedenis vanuit de perspectief van een zwarte Curacaoënaar.[9] Het verhaal werd in hoofdlijnen gebaseerd op onderzoek van de historicus H.J. Hamelberg (1862-1918),[10] terwijl de werkliederen van de slaven, zoals de tambú en de kantika di rebelion, door etnomusicoloog Eric La Croes geschreven werden omdat er van de opstand geen liederen bekend waren.<ref>[https://arhive.org/details/BNA-DIG-RAPPORT-SLAVERNIJVERLEDEN-2021/mode/1up?q=pacheco+domacasse Slavernijverleden in expressievormen in: ''Ketenen van het Verleden: Rapport van Bevindingen Adviescollege Dialooggroep Slavernijverleden''], 26 juli 2021, bijlage 4C </ref> {{Appendix}} ---------------- '''Ephrem J''', nomber artistico di '''Ephrem Jonathan Ocalia''' (☆ [[24 di novèmber]] [[1984]] na [[Kòrsou]]) ta un kantante [[yu di Kòrsou]], residensia na Hulanda/Merka? Zijn vader, Ephrem Ocalia was ook zanger en was zijn eerste inspiratie als kind. Ephrem J werd aangemoedigd door zijn vader om ook de muziek in te gaan. Hij begon zijn zang try-outs door deel te nemen aan lokale talentenshows op Curaçao. Ephrem Jonathan Ocalia, beter bekend als Ephrem J ging eind 2006 solo na het winnen van 4 Premio Karabela en werd genomineerd als beste zanger in 2006. Hij lanceerde zijn eerste album als solist in juli 2007 en had een succesvol concert eind september 2007. De band van Ephrem J draait helemaal om slow groove, ballads en Latin R&B met een vleugje jazzy muziek. Ephrem Jonathan Ocalia werd geboren op Curaçao op 24 november 1984. Zijn vader, Ephrem Ocalia Sr., zong en was als kind zijn eerste inspiratiebron. Ephrem J begon zijn zangtry-outs zoals de meeste kinderen doen, door deel te nemen aan lokale talentenjachten. Hij werd al snel ontdekt als een getalenteerde jonge zanger en begon op zeer jonge leeftijd te zingen in lokale bands. Tijdens zijn schooltijd bleef hij zingen in lokale bands zoals de OK-band en kreeg hij begeleiding van ervaren zangers, hoewel hij een grotendeels autodidactische zanger bleef. Toen stopte hij met school, verliet al snel de OK Band en werd de leadzanger van de lokale band Guess, waarbij hij voornamelijk “ritmo kombinÃ?¡” zong, een lokale populaire dansmuziek. Eind 2006 was Ephrem J de meest gewaardeerde lokale jonge kunstenaar op Curaçao. Hij ontving verschillende prijzen voor beste mannenstem en lokale zanger van het jaar en werd de favoriete entertainmentzanger voor privéverjaardagsfeestjes, huwelijksfeesten en dergelijke. Sterk geïnspireerd door zangers als Luther Vandross en andere Amerikaanse en Latijns-Amerikaanse vocalisten, verliet Ephrem J de band Guess, om begin 2007 aan zijn solocarrière te beginnen. Op dat moment had Ephrem J verschillende composities – door hem geschreven terwijl hij dagdroomde over zijn toekomst. – van ballads, latin R&B en slow groove nummers en benaderde jazzmuzikanten Gregory Colina en Gedeon Chandler, om de nummers muzikaal te arrangeren. Vervolgens ging hij de opnamestudio in en bracht al snel zijn eerste album als solist uit. Zowel de cover “Speransa” (hoop) als “Stimabu So” bereikten de lokale radio-hitlijsten. Ondertussen was Ephrem J het middelpunt tijdens twee concerten en kreeg hij zeer drukke dagen als zanger voor vele privéfeesten. Hij betrad ook de wereld van reclamespots, zong een lokale jingle voor een populair condoommerk, verscheen op een billboard voor een bedrijf in spijkerbroeken en op verschillende reclameposters. Zijn populariteit groeide nog meer onder de lokale gemeenschap en werd eind 2007 opnieuw geëerd als zanger en ontving verschillende prijzen, waaronder de “Edgar Supriano-prijs” van de nationale vereniging van muzikanten en artiesten, AMAK, als zanger van het jaar. In 2008 begon hij het jaar opnieuw met grote impact, nam deel aan het Tumba Festival van het carnaval met een van de populairste bands Gio Fuertisimo en kreeg opnieuw erkenning als derde finalist onder de meer dan 60 deelnemers. Hij creëerde zijn internationale album, met enkele mooie ballads, slow rock en tropische muziek in de Spaanse taal. Zijn solocarrière kreeg een hoogtepunt toen hij de opdracht kreeg om te zingen bij de Marinierskapel van de Royal Marines (een harmonisch orkest) in Willemstad. In november 2008 bracht hij zijn eerste internationale album “Lating Evolution” uit. {{Appendix}} Ephrem J Cantante y Compositor, Despues de su primer gran exito "Amor en la luna" ha seguido trabajando incansablemente y esta logrando poco a poco llegar con su música donde quiere su corazón para todo el munoo La Historia de Ephrem Jonathan, Un artista del mundo ... Con un nombre que empieza a resonar con fuerza en diferentes países, Ephrem J mantiene firme la convicción que lo llevó desde chico a los escenarios: "Seré un artista internacional que pondrá en alto la bandera de Curazao y la de La Republica Dominicana". Aunque naciera en esta pequeña nación antillana, y ser allí donde ha crecido y desarrollado sus potencialidades artísticas, es un intérprete multicultural con raíces latinas y holandesas, algo que se nota, positivamente, en lo bien que maneja la diversas mezclas rítmicas que componen su repertorio. ---------------- {{Wak articulo|dp=ja|Wak [[Palm]] (pagina di referensia) pa un otro nifikashon di tópiko.}} {{infobox musico | variante = c | nomber completo = John Antonio Palm | alias = | imagen = John-palm-profil (cropped).jpg | imagen hanchura= 235 | descripcion = | fecha nacemento = [[13 di yüni]] [[1885]] | luga nacemento = {{CUW}} | fecha fayecimento= [[24 di febrüari]] [[1925]] | luga fayecimento= | ofishi = músiko, kompositor | instrumento = klarinèt | pais = | distincion = }} '''Johan Antoine (John) Palm''' (☆ [[13 di yüni]] [[1885]] na [[Kòrsou]] – † [[24 di febrüari]] [[1925]] na [[Kòrsou]]) tabata un músiko i kompositor antiano. == Biografia == John Palm tabata un di e kuater yu di Maria Felicia Celestina di Kòrsou ku a fam Palm. Na 1905, meskos ku su ruman [[Rudolf Palm|Rudolf]] el a wòrdu rekonosé komo yu di Willem Axson Palm. E tabata un multi-instrumentalista; John Palm a nase den un famia musikal i tabata un instrumentalista prolifiko. Meskos ku su primu [[Jacobo Palm]] i su ruman [[Rudolf Palm]], el a siña toka piano, klarinèt i fluit serka su welo, e músiko i kompositor [[Jan Gerard Palm]] (1831-1906). E klarinèt tabata su instrumènt faborito. Komo solista, el a presentá kuné den varios konhunto i orkesta musikal, inkluyendo “Los Dispuestos” i e seksteto “Los seis.” E tabata konosí pa su bunita manera pa supla cu su boka, ku a permitié entregá bunita solonan di klarinèt. El a fayesé na e edat di 39 aña pa motibu di komplikashonnan di tuberkulosis. E fiamentu na otro di su mes klarinèt finalmente a resultá fatal. == Komposishonnan == Un kantidat limitá di komposishonnan di John Palm a keda konserbá. Nan ta e walsnan di dos parti “La Belleza”, "Club X", "Emma", "La Veloce", "Ma Pensee", "Gozar sufriendo" i "Nocturno". == Literatura == * {{cite book|author=Halman, Johannes I.M. en Rojer, Robert A.|title=Jan Gerard Palm: Leven en werk van een muzikale patriarch op Curaçao|publisher=KITLV, Leiden|year=2008}} * {{cite book|author=Palm, Edgar|title=Muziek en musici van de Nederlandse Antillen|publisher=Curaçaose Drukkerij, Curaçao|year=1978}} * {{cite book|author=Boskaljon, Rudolph|title=Honderd jaar muziekleven op Curaçao|publisher=Van Gorcum & comp. NV, Assen|year=1958}} == Link eksterno == * [http://www.palmmusicfoundation.com Wèpsait Palm Music Foundation] {{Appendix}} John Palm (Curaçao, 13 di yüni 1885 – ibid., 24 di febrüari 1925) tabata un músiko i kompositor. Johan Antoine Palm – mihó konosí komo John Palm – tabata un instrumentalista prolifiko. Meskos ku su primu Jacobo Palm i su ruman hòmber Rudolph Palm, el a siña toka piano, klarinet i fluit serka su welo, e músiko i kompositor [[Jan Gerard Palm]] (1831-1906). E klarinet tabata su instrumènt faborito. Komo solista, el a presentá kuné den vários konhunto i orkesta musikal, inkluyendo “Los Dispuestos” i e seksteto “Los seis.” E tabata konosí pa su bunita embouchure, ku a permitié entregá bunita solonan di klarinet. El a fayesé na e edat di 39 aña pa motibu di komplikashonnan di tuberkulosis. E fiansa di su mes klarinet finalmente a resultá fatal. Komposishonnan Un kantidat limitá di komposishonnan di John Palm a keda konserbá. Nan ta e walsnan di dos parti “La Belleza”, "Club X", "Emma", "La Veloce", "Ma Pensee", "Gozar sufriendo" i "Nocturno". == Bronnen == * {{cite book|author=Halman, Johannes I.M. en Rojer, Robert A.|title=Jan Gerard Palm: Leven en werk van een muzikale patriarch op Curaçao|publisher=KITLV, Leiden|year=2008}} * {{cite book|author=Palm, Edgar|title=Muziek en musici van de Nederlandse Antillen|publisher=Curaçaose Drukkerij, Curaçao|year=1978}} * {{cite book|author=Boskaljon, Rudolph|title=Honderd jaar muziekleven op Curaçao|publisher=Van Gorcum & comp. NV, Assen|year=1958}} *[http://books.caribseek.com/Curacao/Honderd_Jaar_Muziekleven_op_Curacao Honderd jaar muziekleven op Curaçao] {{DEFAULTSORT:Palm, John}} [[:Kategoria:Hende]] [[:Kategoria:Kòrsou]] [[:Kategoria:Músika]] -- Palm, Jacobo Jesus María (Shon Coco) (Curaçao 28 november 1887 - 1 juli 1982) kleinzoon van Jan Gerard Palm, veelzijdig instrumentalist en componist, is één der begaafdste muziekpedagogen die Curaçao heeft gekend; was jarenlang concertmeester van het inmiddels opgeheven Curaçaosch Philharmonisch Orkest; maakte vooral naam als pianist en organist. Zijn composities verraden een gedegen - overigens geheel door zelfstudie verkregen - kennis van de theorie. --------------- '''Jean Bernard Antonio (Tonie) Palm''' (1885 -1963) Tonie Palm werd geboren in 1885 als zoon van George Frederik Palm en Selly Guilhoux. George Frederik Palm was een broer van Willem Axson Palm. Tonie was koopman van beroep maar was ook componist en speelde piano en orgel. Jean Bernard Antonio PalmHij had een winkel in de Breedestraat, Otrobanda. De straat die daar omhoog ging stond bekend als Hanchi de Shon Tonie waar hij het eerste bedrijfje op Curaçao had waar potato chips werden gemaakt en waar hij samen met zijn neef Eddy Gorsira een handel in kreeften uit Sint Maarten had.<ref>[https://www.henkbeers.nl/FamPalm.htm Familie Palm]</ref> Hij was de componist van Curaçaose danzas in de stijl van de beroemde componist Juan Morel Campos uit Puerto Rico. Toen zijn moeder in 1916 kwam te sterven, werd hij hierdoor zo aangegrepen dat hij praktisch geheel stopte met het componeren. Wel heeft hij in 1945 nog het volkslied van Bonaire gecomponeerd. De melodie van dit volkslied heeft een tijd lang ook gediend als volkslied van de Nederlandse Antillen. Sinds enige jaren heeft de Nederlandse Antillen echter een eigen volkslied. Thuis had Tonie Palm een Pleyel piano waar hij altijd op speelde. Hij viel ook nog regelmatig in als organist in de Fortkerk en in de Synagoge. Hij heeft zijn oudste kinderen muziekles gegeven. Na 1948 kreeg hij problemen met zijn gehoor en stopte hij volledig met spelen. Zijn Pleyel piano heeft hij weggegeven. Hij had een kast vol handgeschreven muziek maar voordat hij stief heeft hij opdracht gegeven al die boeken aan Edgar Palm te geven. Op eigen verzoek is hij begraven met een doos oude familie foto's. Tonie Palm was getrouwd met Maria Emilia (Rosa) Inees (1908-1981) en had acht kinderen. Van zijn composities zijn vooral de walsen "Incurable", "Un amargo despertar", "Maria" en "El 33", zijn mazurka "El desengaño" en de danzas "Sorpresa inesperada" en "Vano empeño" populair gebleven. Tonie Palm had twee broers en twee zussen. Broer Frederik Wilhelm Palm, geboren in 1883, was apotheker van beroep en reisde naar Colombia, Costa Rica en Panama. Hij had een botica in Costa Rica, waar hij trouwde met Felicia Hernandez. Hij kreeg vier kinderen. Hij is rond 1935 met de kinderen teruggekeerd naar Curaçao en zou later nog bij de Shell gewerkt hebben. Zijn vrouw heeft het eiland nooit bezocht. Zus Seline Leonie Palm kon goed piano spelen. Zij trouwde met Johannes Philippus Evertsz (John) Gorsira, de shon van plantage Santa Martha. Zij woonde in Otrobanda op de hoek van de Trapsteeg en de Langestraat boven de familie Capello (van de winkel "La Bonanza" aan de Breededstraat) en bezat een groot verdiepingshuis met daarnaast een flink terrein met een koe en verkocht melk aan diverse vaste klanten. Zij verbleef bij het uitbreken van de tweede wereldoorlog in Nederland en kon niet meer naar Curaçao vertrekken. Het werd een moeilijke tijd. Zij heeft al haar juwelen moeten verkopen om te overleven. In juni 1946 ging zij in New York wonen. Haar twee dochters Hertha en Nylka waren muzikaal en zongen met o.a. Pia Beck in de groep Samoa girls. In 1941 is met deze groep het nummer "In the mood" in de GTB-studio, Den Haag opgenomen. Dit nummer staat op de 1e CD 'Koppen op!' van de 4CD box 'Ongehoord 1940-1945; amusement en propaganda tijdens de bezetting'. Haar zoon Wilfred (Boy) Gorsira werd tandarts en trouwde met een dochter van de bekende verzetsman Andries Graafhuis uit Arnhem. -------------- ==Annvulling wals antiano== Rond 1865 verschenen de eerste Curaçaose walsen met eenzelfde strak ritme als de Europese walsen, echter veel eenvoudiger van vorm; het waren 2-delige walsen met 2 × 16 maten.<ref>[https://www.dbnl.org/tekst/rome012cult01_01/rome012cult01_01_0009.php Cultureel mozaïek van de Nederlandse Antillen(1977)–René A. Römer]Hoofdstuk VIII Muziek en dans</ref> Ongeveer 20 jaar later begon er een verandering te komen in de ritmische patroontjes. De evolutie vond plaats volgens de in afbeelding opgenomen figuren. Tegen 1900 werden praktisch geen walsen meer gecomponeerd met het Weense ritme; bovendien zijn de Antillianen bij het spelen van de walsen bepaalde ritmische accenten hierin gaan leggen, waardoor langzamerhand het type wals ontstond dat wij thans de ‘Curaçaose wals’ noemen. De walscomponisten Genie Palm, Joseph Corsen, Jacobo Conrad, Jacobo Palm, Paul de Lima, Janchi Boskaljon en Rudolf Palm bezielden elkaar, waardoor uiteindelijk rond 1910 twee Curaçaose walstypen ontstonden, nl. de tweedelige en driedelige Curaçaose wals, beide zonder inleiding met een apart ritmisch patroon en een soepele melodische lijn zonder tekst. Het verschil tussen de Curaçaose wals en de andere walstypen is tweeledig: 1. de ritmische patroontjes; 2. de manier waarop de Antillianen deze speciale ritmiek in de Curaçaose wals brengen. In het begin stonden de Curaçaose walsen duidelijk onder invloed van buitenlandse muziek (Chopin, Strauss, Waldteufel, etc.): men luistere b.v. naar de walsen ‘El sueño’ van Gerrie Palm (± 1870), ‘Emilia’ van Chris Ulder (± 1883), ‘Un deseo’ van Jo S. Corsen (± 1886), de dichter-componist van de Antillen, wiens composities muzikale gedichten waren, ‘Estrella Solitaria’ van Janchi Boskaljon (± 1912), ‘Porque Sufrir’ van Paul de Lima (± 1916) en ‘Lo Bello’ van Jacobo Conrad (± 1914). Het einde van de 19de eeuw en de 20ste eeuw brachten ons enkele juweeltjes van Curaçaose walsen, vrij van buitenlandse invloeden en met typisch Antilliaans ritme. Men vergelijke b.v. de volgende walsen met bovengenoemde: ‘Inspiración’ van Rudolf Palm (± 1900), ‘Noche Alegre’ en ‘Dulce Scharloo’ van Jacobo Conrad (± 1915), ‘Ina’ van Albert Palm (± 1945), ‘La Encantadora’ van Rudolf Wever (± 1950), om enkele te noemen. Er bestaan ook enkele Curaçaose walsen met tekst, die zeer in de smaak zijn gevallen o.a. ‘Amor’ van Rudi Plaate, ‘Abo so’ van Padu Lampe en ‘Aura’ van Albert Palm, en twee walsen met het karakter van volkslied ‘Himno y Bandera’ van Boeis Haile en ‘Aruba dushi Tera’ van Rufo Wever en Padu Lampe. ----------- '''Wals antiano''', tambe konosí komo *wals di Kòrsou*, ta un género musikal ku tin su raíz den e forma klásiko di wals oropeo. E estilo a nasé na Kòrsou den di dos mita di siglo 19, den un epóka ku músika di salón i bailenan oropeo a bira popular den komunidatnan urbano. E wals antiano ta un produkto di adaptashon lokal di e wals di Viena, mesklá ku elementonan rítmiko i melódiko propio di e región karibeño. == Origen i desaroyo == Ku e introdukshon di forma musikal europeo na Kòrsou, e komunidat kreól a kominsá adaptá e wals vienés pa su propio gusto i tradishon. Kompará ku e wals oropeo, e wals antiano ta mas libre den tempo i fraseo, i ta integrá ornamentashonnan melódiko i ritmo mas sinkopá. E wals antiano tabata originalmente interpretá den salón ku piano, fio, klarinèt i otro instrumentonan di kámara. El a bira un pilar di fiestanan formal, selebrashonnan di famia i evento sosial, ku su komposishon karakterisá pa un tono líriko, sentimental i hopi biaha nostalgiko. == Karakterístikanan musikal == * **Tempo**: mas fleksibel ku e wals vienés; por variá segun interpretashon. * **Ritmo**: tripel kompas, pero ku aksentonan sinkopá tipiko di estil karibeño. * **Melodía**: kantabel, hopi biaha ku ornamentashon kromátiko i ekspreshon rubato. * **Instrumentashon**: tradicionalmente piano i fio, despues expandí ku klarinèt i otro instrumentonan di kámara; mas resientemente tambe orkest di salon. --- ## Kompositornan prominente ### Kòrsou * **Jan Gerard Palm** (1831–1906) * **Jacobo Palm** (1887–1982) * **Rudolf Palm** (1880–1950) * **John Palm** (1885–1925) * **Joseph Sickman Corsen** (1853–1911) * **Jacobo Conrad** * **Genie Palm** * **Paul de Lima** * **Janchi Boskaljon** ### Aruba * **Padu Lampe** (1920–2019) * **Rufo Wever** (1917–1977) --- ## Komparashon ku wals vienés | Aspèk | Wals antiano | Wals vienés | | ----------------------- | ---------------------------------------------------------------------------- | ------------------------------------------------------- | | **Orígen** | Kòrsou, siglo 19; adaptashon di forma oropeo | Viena, siglo 18 | | **Ritmo** | Tripel kompas ku sinkopa i aksentonan fleksibel | Tripel kompas, aksento konstante riba di promé tik | | **Tempo** | Variabel, interpretashon libre | Rápido i konstante | | **Melodía** | Líriko, sentimental, ornamentashon kromátiko, rubato | Elegante, lineá i mas estriktamente strukturá | | **Instrumentashon** | Piano, fio, klarinèt, orkest chikí; despues orkest di salon | Orkest sinfóniko grandi | | **Uso** | Fiestanan di famia, evento lokal, konserto folklóriko | Balnan aristokratiko, salon i konsierto europeo | | **Kompositornan** | Jan Gerard Palm, Rudolf Palm, Jacobo Palm, John Palm, Padu Lampe, Rufo Wever | Johann Strauss I & II, Franz Schubert | | **Nifikashon kultural** | Símbolo di meskla kultural antiano, patrimon kultural di Kòrsou i Aruba | Ikona di tradishon musikal austriako, herensia nashonal | --- ## Nifikashon kultural E wals antiano ta konsiderá parti esencial di herensia musikal di Antias Hulandes. E ta un símbolo di e meskla di tradishon oropeo ku ekspreshon karibeño, i ta wòrdu interpretá tanto den konsertonan klasiko komo den presentashonnan folklóriko. Pa hopi hende riba Kòrsou i Aruba, e wals ta keda relashoná ku memorianan familiar i un sentimiento di nostalshia kultural. --- ## Literatura * Jan Brokken (2006), *Waarom elf Antillianen knielden voor het hart van Chopin*, Atlas Contact, Amsterdam. * Edgar Palm (1999), *An Outline of Antillean Music*, Walburg Pers, Zutphen. --- ## Link eksterno * \[Wals “La Alegría” di Jan Gerard Palm, interpreta pa Trio Armonia (YouTube)] * \[Wals antiano den konserto di orkest juvenil na Kòrsou (YouTube)] --- ¿Kier bo ku mi tambe agrega un **sekuensia tokante e bailenan** (meskos ku kuantu pasonan i estilo den e baile mes) komo ku nos a inkluí pa *Mazurka*? Wals antiano, tambe konosí komo wals di Kòrsou, ta un género musikal di Antias Hulandes, ku su raiz den e forma klásiko di wals oropeo. E estilo a nasé na Kòrsou den di dos mita di siglo diesnuebe, ora músika di salón i bailenan oropeo a bira popular den komunidatnan urbano. E ta un produkto di adaptashon lokal di e wals di Viena, mesklá ku elementonan rítmiko i melódiko propio di e region karibense. Tradishonalmente, e wals antiano tabata wòrdu interpretá den salón ku piano, fio, klarinèt i otro instrumentonan di kámara. E tabata popular na fiestanan formal, selebrashonnan di famia i evento sosial, i su komposishon generalmente tin un tono líriko i sentimental. Kompositor prominente Pais Nòmber Kòrsou Jan Gerard Palm, Jacobo Palm, Rudolf Palm, John Palm, Joseph Sickman Corsen, Jacobo Conrad, Genie Palm, Paul de Lima, Janchi Boskaljon Aruba Padu Lampe, Rufo Wever ---------------- {{Variante|c}} {{Databox}} {{multiple image | total_width = 250 | header = Mazurka | header_align = center | align = right | border = infobox | perrow = 1/2 | image2 = Frederic Chopin photo.jpeg | caption2 = Frédéric Chopin | width2 = 125 | heigth2 = 50 | image1 = Mazur1.jpg | caption1 = Mazurka interpretá pa e grupo di baile folklóriko polako “Mali Gorzowiacy" | image3 = Mazurka 1845.jpg|thumb| | caption3 = Mazurka na 1845 | caption_align = center }} '''Mazurka''', ku su origen den Polonia, ta un género di baile i músika tradishonal den kompas tripel. Na [[Kòrsou]] i [[Aruba]], el a desaroyá komo un estilo lokal i a keda un baile kultural importante asta awe dia.<ref name=":1">Robert A. Rojer, [https://www.dbnl.org/tekst/_gid001199001_01/_gid001199001_01_0104.php De Curacaose muziek], dbnl.org</ref> == Origen == E mazurka a originá na Mazuria, region di [[Polonia]], komo un fushon estilístiko di tres baile tradishonal: e ''mazur'', e ''kujawiak'', i e ''oberek''. Durante [[siglo 19]], e género a bira popular den salonnan [[Oropa|oropeo]], prinsipalmente pa medio di e komposishonnan di [[Frédéric Chopin]] (1810-1849), ku despues lo tin influensia grandi riba e tradishon musikal antiano. For di Oropa, e mazurka a plama pa otro kontinente, inkluso [[Latinoamérika]], unda el a bira parti di músika folklóriko na [[Colombia]], Uruguay, [[Panama]], [[Costa Rica]], [[México]], [[Nicaragua]], [[Chile]], [[Puerto Rico]], [[Kòrsou]] i [[Aruba]]. Na [[polaco|polako]], ''mazur'' komunmente ta referí na e baile folklóriko, mientras ku ''mazurek'' por indiká sea e baile rural òf su forma musikal. Den literatura e dos términonan tin biaha ta wòrdu usá interkambiablemente.<ref>{{Cite web|last1=Pudelek|first1=Janina|last2=Sibilska|first2=Joanna|date=January 1996|title=The Polish dancers visit St. Petersburg, 1851: A detective story|url=http://dx.doi.org/10.1080/01472529608569240|journal=Dance Chronicle|volume=19|issue=2|pages=171–189|doi=10.1080/01472529608569240|issn=0147-2526|url-access=subscription}}</ref> == Historia == Den siglo 19 i kuminsamentu di [[siglo 20]], e mazurka tambe a bira popular na e islanan ABC i tabata sona na enkuentro sosial, evento festivo i selebrashonnan lokal, spesífikamente na momentu ku e selebrashon yega su punto kulminante. E promé komposishonnan di mazurka antiano a aparesé rònt di e di dos mitar di siglo 19. Na Kórsou, kompositornan prominente di mazurka tabata [[Jan Gerard Palm]] (1831–1906), [[Rudolf Palm]] (1880–1950), i [[Jacobo Palm]] (1887–1982), kendenan a yuda kodifiká e tradishonnan musikal i di baile riba e isla. [[Rufo Wever]] (1917-1977) di [[Aruba]] a komponé e mazurka moderno, den kual e aksento ta kai riba e di dos konteo, distinto for di e promé komposishonnan antiano ku tabata aksentuá e di tres konteo.<ref name=":1"/> Otro kompositornan konosí tabata [[Padu Lampe]] (1920-2019) i [[Wim Statius Muller]] (1930-2019), tambe yamá "e Chopin antiano". Na 2006 e eskritor hulandes Jan Brokken a publiká e buki ''Waarom elf Antillianen knielden voor het hart van Chopin''<ref>[https://www.atlascontact.nl/boek/waarom-elf-antillianen-knielden-voor-het-hart-van-chopin/ Waarom elf Antillianen knielden voor het hart van Chopin], Uitgeverij Atlas Contact</ref>, den kual el a eksplorá e raisnan di músika antiano i e influensia ku Oropa tabatin riba dje, partikularmente ku relashon na mazurka. Despues di e tradukshon di e obra na polako den 2008, Brokken huntu ku pianista i kompositornan antiano Wim Statius Muller, Johnny Kleinmoedig, Livio Hermans i Randal Corsen a duna charla i presentashon tokante mazurka antiano na Polonia.<ref>Jan Brokken, [https://www.janbrokken.nl/2015/10/21/de-reis-door-polen/ De reis door Polen]</ref> Ounke su popularidat a mengua ku tempu, e mazurka a keda un parte bibu di herensia kultural di Kòrsou i Aruba. Na okashonnan folklóriko i presentashon di grupo di baile tradishonal, e mazurka ta sigui wòrdu representá komo símbolo di un laso entre kultura oropeo i karibeño. Pa hopi hóben i turista, e mazurka ta sirbi komo un eksperensia edukativo ku ta mustra kon un tradishon polako a adapta i floresé den [[Karibe Hulandes]]. == Músika i baile == E mazurka antiano i e mazurka oropeo ta komparti algun karakterístikanan musikal, pero tambe tin diferensianan klá den estilo i ritmo. Musikalmente, e mazurka antiano ta inkluí aksentonan harmóniko skèrpi, ornamentashon kromátiko i "rubato" rítmiko deliberá<ref>Den músika, "rubato" (tempu hòrta na [[italiano]]) ta un téknika, kaminda un interprete por rek òf komprimí sierto nota, kompas òf fase pa agregá tekstura i emoshon na e músika, sin kambia e ritmo òf struktura general di e piesa.</ref>, similar na e ekspresividat ku ta haña den mazurka di Chopin.<ref>[https://web.archive.org/web/20161120214855/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=372&lang= Mazurka], Encyclopedie van Curaçao</ref> Konsekuentemente, e estilo lokal a desaroyá su propio tempu, fase i interpretashon di baile, kreando un ekspreshon lokal úniko di e tradishon di mazurka. Den baile, e mazurka ta distinguí pa sekuensianan di moveshon kompliká ku ta eksigí ritmo i koordinashon presis. Den tradishon antiano por haña tres variante: * mazurka di dos moveshon: bibu i popular den fiestanan, frekuentemente akompaña ku [[Caha di Orgel|ka’i òrgel]]. * mazurka di tres moveshon: mas solèm i adaptá pa salon. * mazurka di kuater moveshon ku ta inkluí un sekshon falsu bailá na tempu di [[wals antiano|wals]], rekonosí pa su pasonan kompliká i estilo teatral.<ref name=":1"/> === Komparashon === {| class="wikitable" width="97%" ! Músika/baile !! Mazurka antiano !! Mazurka oropeo |- | Origen || Introdusí for di Polonia den siglo 19 i a evolushoná lokalmente || Region di Mazuria, Polonia |- | Uso || Enkuentronan sosial, fiestanan, selebrashonnan, generashonnan mas bieu || Salon, salanan di konsierto, bailenan folklóriko |- | Ritmo || Tripel kompas, patronchinan rítmiko kompleho, estilo "wals", aksento riba di dos i di tres konteo, sekshonnan tin biaha den sekuensianan di kuater parti || Tripel kompas, aksento típikamente riba di dos i di tres konteo |- | Tempu || Variabel, influensiá pa abilidat di e bailadó i interpretashon lokal || Bibu, bailabel |- | Karakterístikanan musikal || Aksentonan harmóniko skèrpi, ornamentashon kromátiko, "rubato" deliberá || Harmónikamente ekspresivo, "rubato" komun den komposishonnan di Chopin |- | Koreografia || Pasonan kompliká pa bailadónan eksperensiá, adaptá lokalmente || Pasonan folklóriko estilístiko, formalisá den salonnan oropeo |- | Kompositornan prominente|| Jan Gerard Palm, Rudolph Palm, Jacobo Palm, Rufo Wever, Padu Lampe, Wim Statius Muller || Frédéric Chopin, kompositornan folklóriko tradishonal |- | Nifikashon kultural || Tradishon bibu na Kòrsou i Aruba, símbolo di herensia lokal || Herensia nashonal polako, ampliamente rekonosé den kontekstonan klásiko i folklóriko |} == Literatura == * Jan Brokken (2006), ''Waarom elf Antillianen knielden voor het hart van Chopin'', Editorial Atlas Contact, Amsterdam. * Jan Brokken (2018) ''Why Eleven Antilleans Knelt before Chopin’s Heart: The Music of the Netherlands Antilles'', tradusi na [[ingles]] pa Scott Rollins, University Press of Mississippi. == Link eksterno == * [https://www.youtube.com/watch?v=RoJc0-gnwS4 Musica Clasico: Mazurka], di tres video di e seri ''Músika di Aruba'' riba [[Youtube]] (5 di yüli 2020) * [https://www.youtube.com/watch?v=QglX8JGRbLA Mazurka "Eliza" di Jan Gerard Palm interpreta pa Trio Nos Otrobanda], video Youtube (3 di yanüari 2023) {{Appendix}} [[:Kategoria:Músika]] [[:Kategoria:Islanan ABC]] --- '''Mazurka''', originalmente di [[Polonia]], ta un género di baile i músika tradishonal den kompas tripel ku un aksento típiko riba e di dos òf di tres konteo di un bara. Na e [[islanan ABC]], partikularmente [[Kòrsou]], el a keda un baile kultural importante, ku ainda ta wòrdu baila regularmente.<ref name=":1">Robert A. Rojer, [https://www.dbnl.org/tekst/_gid001199001_01/_gid001199001_01_0104.php De Curacaose muziek], dbnl.org</ref> Mazurek, originalmente di Polonia, ta un género di baile i músika tradishonal den kompas tripel. Na [[islanan ABC]], partikularmente Kòrsou, el a desaroyá un estilo lokal i ta keda un baile kultural importante asta awe dia.<ref name=":1"/> == Historia == E mazurka a originá na [[Polonia]], evolushonando komo un fushon estilístiko di tres baile tradishonal: e ''mazur'', e ''kujawiak'', i e ''oberek''. El a bira popular den salonnan [[Oropa|oropeo]] durante [[siglo 19]], partikularmente pa medio di e komposishonnan di [[Frédéric Chopin]] (1810-1849). Na [[polaco|polako]], ''mazur'' komunmente ta referí na e baile folklóriko, mientras ku ''mazurek'' por indiká sea e baile rural òf su forma musikal; den literatura e dos términonan tin biaha ta wòrdu usá interkambiablemente.<ref>{{Cite web|last1=Pudelek|first1=Janina|last2=Sibilska|first2=Joanna|date=January 1996|title=The Polish dancers visit St. Petersburg, 1851: A detective story|url=http://dx.doi.org/10.1080/01472529608569240|journal=Dance Chronicle|volume=19|issue=2|pages=171–189|doi=10.1080/01472529608569240|issn=0147-2526|url-access=subscription}}</ref> Den [[siglo 19]] i kuminsamentu di [[siglo 20]], mazurka a bira popular na e islanan ABC i tabata wòrdu interpretá na enkuentro sosial, evento festivo i selebrashonnan lokal, spesifikamente na momentu ku e selebrashon yega su punto kulminante. E promé komposishonnan di mazurka antiano a aparesé alrededor di e di dos mitar di siglo 19. Na Kórsou, kompositornan prominente di mazurka tabata [[Jan Gerard Palm]] (1831–1906), [[Rudolf Palm]] (1880–1950), i [[Jacobo Palm]] (1887–1982), kendenan a yuda kodifiká e tradishonnan musikal i di baile riba e isla. [[Rufo Wever]] (1917-1977) di [[Aruba]] tabata kompositor di e mazurka moderno, den kual e aksento ta kai riba e di dos konteo en bes di e di tres, manera den e mazurka original.<ref name=":1"/> Mas resientemente ta inklui e komposishonnan di [[Wim Statius Muller]] (1930-2019), tambe yamá e Chopin antiano, i [[Randal Corsen]]. Na 2006 e eskritor hulandes Jan Brokken a saka e buki ''Waarom elf Antillianen knielden voor het hart van Chopin''<ref>[https://www.atlascontact.nl/boek/waarom-elf-antillianen-knielden-voor-het-hart-van-chopin/ Waarom elf Antillianen knielden voor het hart van Chopin], Uitgeverij Atlas Contact</ref>, den kual e ta deskribí e raisnan di músika antiano i e influensia ehersé pa Oropa, partikularmente den e kaso di mazurka. Na 2008, despues di e tradukshon di e buki na polako, e outor akompaña pa pianista i kompositornan antiano Wim Statius Muller, Johnny Kleinmoedig, Livio Hermans i Randal Corsen a biaha pa Polonia, unda a duna charla i presentashonnan di e mazurka antiano inspirá riba e komposishonnan di Chopin.<ref>Jan Brokken, [https://www.janbrokken.nl/2015/10/21/de-reis-door-polen/ De reis door Polen]</ref> Ounke su popularidat a baha ku tempu, e mazurka keda ainda un parte di herensia kultural di Kòrsou i Aruba. Na okashonnan folklóriko i presentashon di grupo di baile tradishonal, e mazurka ta sigui wòrdu representá komo símbolo di un lazo entre kultura oropeo i karibeño. Pa hopi hóben i turista, e mazurka ta bira un eksperensia edukativo ku ta mustra kon un tradishon di Polonia a adapta i florecé den Karibe Hulandes. == Músika i baile == E mazurka antiano i e mazurka oropeo (Polonia) ta komparti algun karakterístikanan musikal, pero tambe tin diferensianan klá den estilo i ritmo. Musikalmente, e mazurka antiano ta inkluí aksentonan harmóniko skèrpi, ornamentashon kromátiko i rubato rítmiko deliberá, similar na e karakterístikanan ekspresivo ku ta haña den mazurka oropeo, partikularmente di Chopin. Sinembargo, e estilo lokal a divergí for di e modelonan oropeo den tempo, fraseo i interpretashon di baile, kreando un ekspreshon lokal úniko di e tradishon di mazurka. Den e baile ta distinguí diferente sekuensia di moveshon, inkluso ku pasonan kompliká ku ta eksigí ritmo i koordinashon presis. E mazurka di dos moveshon ta bibu i ta mas komun ku músika di [[caha di Orgel|ka'i òrgel]]. E mazurka di tres moveshon ta mas solèm, agradabel pa skucha, i por lo general ta wòrdu usá komo baile di salon. E mazurka di kuater moveshon tin un sekshon falsu den e di tres moveshon, ku ta wòrdu baila normalmente na tempu di [[wals]].<ref>Robert A. Rojer, [https://www.dbnl.org/tekst/_gid001199001_01/_gid001199001_01_0104.php De Curacaose muziek], dbnl.org</ref> E sekuensianan di e kuater moveshon ta konta ku pasonan kompliká ku ta eksigí ritmo i koordinashon presis.<ref name=":1">Robert A. Rojer, [https://www.dbnl.org/tekst/_gid001199001_01/_gid001199001_01_0104.php De Curacaose muziek], dbnl.org</ref> ------------- Mazurka ta un genero musikal polako basá riba bailenan folklóriko stilisá den tripel tempu, normalmente na un tempu bibu, ku karakter definí prinsipalmente dor di e "mazur" prominente su “aksentonan fuerte insistematikamente poné riba e di dos òf di tres tel”.<ref>Randel, D. M., Ed., ''The New Harvard Dictionary of Music'', Harvard University Press, 1986</ref> E mazurka ta un fushon estilisá di tres baile folkloriko polako: e mazur, e kujawiak, i e oberek. E mazurka, banda di e baile di polka, a bira popular na e salonnan di baile i salonnan di Oropa den [[siglo 19]], partikularmente pa medio di e obranan notabel di [[Frédéric Chopin]]. E mazurka (na polako mazur, e mesun palabra ku e mazur) i mazurek (baile rural basá riba e mazur) hopi biaha ta wòrdu konfundí den literatura oksidental komo e mesun forma musikal.<ref>{{Cite journal|last1=Pudelek|first1=Janina|last2=Sibilska|first2=Joanna|date=January 1996|title=The polish dancers visit St. Petersburg, 1851: A detective story|url=http://dx.doi.org/10.1080/01472529608569240|journal=Dance Chronicle|volume=19|issue=2|pages=171–189|doi=10.1080/01472529608569240|issn=0147-2526|url-access=subscription}}</ref> Edgard Palm (un músiko-kompositor ku a pionero den investigashon musikal i awor ta e miembro di mas bieu di e famia Palm, ku a hunga un ròl krusial den e orígen i desaroyo di músika curasoleño for di siglo diesnuebe) ta opservá korektamente2 ku, pa straño ku e por parse, e mazurka no ta kasi mes popular mas den su pais natal, miéntras ku e tabata wòrdu baila regularmente riba Curaso pa hóbennan i hóbennan bieu pa mas ku un siglo. Pa hopi curazoleño di mas edad, e mazurka tabata hasta nan forma di baile faborito. Nos mazurka, kontrali na e wals, no ta karga e label “Kurasoleño,” tòg e ta diferensiá di e estilo Oropeo. Komo ku e diferensia aki ta un asuntu di estilo, e ta difísil pa definí. Un elemento típiko di Kòrsou ku bo no ta haña niun otro kaminda na Europa ta ku e di tres sekshon di nos mazurka di kuater parti (nos konosé tambe mazurka di dos i tres parti) ta den tempo di wals, e asina yamá “valsante.” E pasonan di baile di nos mazurka tambe ta asina kompleho ku nan ta solamente pa e bailarinnan mas eksperensia i rítmikamente eksakto.<ref>[Robert A. Rojer, [https://www.dbnl.org/tekst/_gid001199001_01/_gid001199001_01_0104.php De Curacaose muziek], dbnl.org</ref> Pa loke ta trata e músika mes, e mesun karakterístikanan ku ta konta pa e mazurka Oropeo ta destaká: un karakter akordeal skèrpi ku un tendensia pa disonansia deliberá ku no mester wòrdu resolvé (esaki ta konta tambe pa e mazurka di Chopin) i e rubato. E konsepto di rubato (literalmente “hòrta,” for di italiano rubare = hòrta), ku ta esensial pa e ritmo difísil di mazurka di Chopin i tambe pa músika di baile di Kòrsou, tambe ta bisto. karakterisá pa patronchinan rítmiko kompleho i koreografianan diseñá pa bailarinnan eksperensia. Sierto sekshonnan di e mazurka antiano, hopi biaha den sekuensianan di kuater parti, ta konta ku pasonan kompliká ku ta eksigí ritmo i koordinashon presis.[1] ----- Origen E mazurka a originá na Polonia, evolushonando komo un fushon estilisá di tres baile tradishonal: e mazur, e kujawiak, i e oberek. El a bira popular den salonnan oropeo durante siglo 19, partikularmente pa medio di e komposishonnan di Frédéric Chopin. Na Polonia, mazur komunmente ta referí na e baile folklóriko, mientras ku mazurek por indiká sea e baile rural òf su forma musikal; den literatura e dos términonan tin biaha ta wòrdu usá interkambiablemente. Historia i desaroyo Den siglo 19 i kuminsamentu di siglo 20, mazurka a bira popular na e islanan ABC i tabata wòrdu interpretá na enkuentronan sosial, eventonan festivo i selebrashonnan lokal. El a desaroyá un estilo lokal distintivo, tin biaha yamá valsante, karakterisá pa patronchinan rítmiko kompleho i koreografianan diseñá pa bailarinnan eksperensia. Sierto sekshonnan di e mazurka antiano, hopi biaha den sekuensianan di kuater parti, ta konta ku pasonan kompliká ku ta eksigí ritmo i koordinashon presis.[1] Musikalmente, mazurkanan di Kòrsou hopi bia ta inkluí aksentonan harmóniko skèrpi, ornamentashon kromátiko i rubato rítmiko deliberá, similar na e karakterístikanan ekspresivo ku ta haña den mazurkanan Oropeo, partikularmente esnan di Chopin. Sinembargo, e estilo lokal a divergí for di modelonan Oropeo den tempo, fraseo i interpretashon di baile, kreando un ekspreshon “Kurasoleño” úniko di e tradishon di mazurka. Kompositornan prominente di mazurkas di Curaçao ta inkluí Jan Gerard Palm (1831–1906), Rudolph Palm (1880–1950), i Jacobo Palm (1887–1982), kendenan a yuda kodifiká e tradishonnan musikal i di baile riba e isla. == Karibe Hulandes == Na Curaçao, e mazurka tabata wòrdu baila den siglo 19 i kuminsamentu di siglo 20 den momento ku un selebrashon yega su punto kulminante. Aunke no ta yam'e mazurka antiano kontrali na e wals, tòg e ta diferensiá di e estilo oropeo. Mazurka ta pega na e patronchi rítmiko preskribí, ku eksepshon di un sekshon kòrtiku i sin klave, pero ta desviá for di e ehèmpel oropeo a traves di un uso abundante di — hopi bia kromátiko — ornamentashon, ku, pa kasualidat, no ta kita for di e struktura di e motibu ni (danki na nan ehekushon rápido) ta frena e tempu.<ref>[https://web.archive.org/web/20161120214855/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=372&lang= Mazurka], Encyclopedie van Curaçao</ref> Kompositornan bon konosí di mazurkas di Kòrsou ta inkluí Jan Gerard Palm (1831-1906), Rudolph Palm (1880-1950), i Jacobo Palm (1887-1982). == Diferensia i Adaptashon == Aunke e mazurka Kòrsou a deriva di e mazurka polako, e ta diferenti na estilo i ritma. E sekshon di cuatro parti ku tempo di wals i pasonan kompleks ta un elemento tipiko lokal. E interpretación musikál ta inkluí akordeu skèrpi, disonansia deliberá i rubato, simia manera e mazurka di Chopin. Ornamentashon kromátiko i improvisashon den ejecución ta tipiko di nos interpretashon lokal. == Kompositornan Kòrsou == Algun di e kompositornan mas konosí ku a trabou ku mazurka na Kòrsou ta: Jan Gerard Palm (1831-1906) Rudolph Palm (1880-1950) Jacobo Palm (1887-1982) E tradishon di mazurka a keda viva na Kòrsou, representando un herensia di mezcla europeo y afro-karibe, i ta un elemento important di kultura lokal. {{Appendix}} De Antilliaanse mazurka houdt zich, behoudens een kort valsant gedeelte, aan het voorgeschreven ritmische patroon, maar wijkt af van het Europese voorbeeld door een overvloedig gebruik van - vaak chromatische - versierselen, die overigens de motiefopbouw niet aantasten, noch (dank zij hun snelle uitvoering) het tempo terughouden. The Mazurka (Polish: mazurek) is a Polish musical form based on stylised folk dances in triple meter, usually at a lively tempo, with character defined mostly by the prominent mazur's "strong accents unsystematically placed on the second or third beat".[2] The Mazurka, alongside the polka dance, became popular at the ballrooms and salons of Europe in the 19th century, particularly through the notable works by Frédéric Chopin. The mazurka (in Polish mazur, the same word as the mazur) and mazurek (rural dance based on the mazur) are often confused in Western literature as the same musical form.[3] ------------- == Tumba == (aanvullen) === Historia === Un baile di dos parti den 2/4 di tempu, ku na kuminsamentu di siglo 20 tabata konosí ainda komo un forma musikal simpel den kua poemanan satíriko tabata wòrdu lansa. Sinembargo, su orígen ya ta sentra rònt di e promé presensia di katibu riba Kòrsou. Desde su inisio, tumba a konosé un desaroyo profundo: E grupo “bad boys”, ku a pone chisme na músika (mira tambe @: Tambú), awor a kambia den un komunidat di kompositor, letra, areglista i músiko di kalidat haltu - últimamente asta graduadonan di konservatorionan - ku, pa mustra nan abilidatnan, ta partisipá den e festival anual, entre otro. Een tweedelige dans in tweekwartsmaat, die in het begin van de 20ste eeuw nog als een eenvoudige muzikale vorm waarin hekeldichten werden gegoten door het leven ging. Haar ontstaan wordt echter reeds rondom de allereerste aanwezigheid van slaven op Curaçao gecentreerd. Sinds haar ontstaan heeft de tumba een diepgaande ontwikkeling doorgemaakt: De "kwajongens" groep, die roddel op muziek zette (zie ook @: Tambú), is thans veranderd in een gemeenschap hoogwaardige komponisten, tekstschrijvers, arrangeurs en musici - de laatste tijd zelfs van aan conservatoria afgestudeerden - die ter stalling van hun kunsten onder andere jaarlijks aan de tumbafestival deelnemen.<ref>[https://web.archive.org/web/20161120010432/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=373&lang= Tumba], Encyclopedie van Curacao</ref> De oorspronkelijke tumba bestond uit twee delen van acht maten. De naam tumba is afkomstig uit de Bantu-cultuur (Kongo), waardoor het te verklaren is dat de tumba als dans- / muziekvorm ook voorkomt in Cuba en de Dominicaanse Republiek. Deze oorspronkelijke tumba, muzik di zumbi genaamd; in werkelijkheid muzik di sòmbi (= slaaf), was in eerste instantie een muzieksoort die in hoofdzaak met de benta werd voortgebracht. In het begin waren er daar twee varianten: De stijl van Johannes van Uyten in Banda'riba, het oostelijk deel van het eiland en die van Tom Plantein in Banda'bou, het westelijk deel. Zijn tumbastijl werd heel toepasselijk tumba di Westpunt genoemd. Tom Plantein schijnt ook als eerste de fluit in de oorspronkelijke tumba te hebben ingebracht. Tegen het einde van de 19de eeuw is de tumba heel ver van zijn eenvoudige oorsprong als muzik di sòmbi ontwikkeld en wordt er ook gebruik gemaakt van instrumenten als kuarta (4-snarig gitaar), de normale gitaar, wiri, tambú grandi en zelfs van de viool en de piano. Met de komst van de viool en de piano in de tumba is ook de West-Europese invloed op de produktie van dit muzieksoort een feit. Met deze invloed komt er ook een verandering in de wijze waarop de tumba geannoteerd wordt: De Europese school noteert de maat en schrijft noten; de Afrikaanse school anoteert het tempo. De eerste overgang in de tumba is de overbrenging van de door de benta gedomineerde muzik di sòmbi naar een tumba waar tokkelinstrumenten (gitaar) de boventoon gaan voeren. Dit betekent echter niet, dat de tumba dan geheel van zijn Afrikaanse oorsprong ontdaan wordt. De ontwikkeling die de tumba hierbij volgt schijnt zich voorheen ook in het Zwarte Continent zelf op ongeveer gelijke wijze te hebben voltrokken, althans voor wat betreft de tokkelinstrumenten. De Afrikaanse cultuur kent namelijk een overvloed aan tokkelinstrumenten, waar de Curaçaosche musici simpelweg niet van op de hoogte zijn. Reeds in het begin van de 19e eeuw gaat de piano een steeds belangrijker rol spelen in de vertolking van de tumba. Met zijn 88 toetsen heeft de piano het in zich om alle instrumenten die de tumba ooit gebruikte te emuleren. Mogelijk maakt de benaming tumba di salòn of tumba pa orkesta reeds dan zijn entree in het lexicon van deze muziek. Want, de Curaçaosche muzikale virtuoos Jan Gerard “Gerry” Palm (1831-1906) schijnt de eerste te zijn, die de vertaling van de tumba gespeeld voornamelijk op basis van tokkelinstrumenten naar de piano te hebben vertaald. Doktoor Palm houdt zich namelijk ook bezig met het komponeren van klassieke of klassiek georiënteerde muziek. Hij is echter zeker niet te beroerd om de tumba, de ex-muzik di zumbi, in zijn belevingswereld toe te laten maar trekt haar wel naar de bijna eenzame hoogte waarop de muzikale genie zich ophoudt. Noblesse oblige! Behalve meer kennis op een nieuw gebied, levert de bemoeienis met de tumba hem geen windeieren op: Toen hij eenmaal zeer bedreven was in het komponeren van de mooiste of scherpste tumba's werd Doktoor Palm met grote regelmaat benaderd door sollicitanten die hem steeds opnieuw de vraag stelden: "Shon Jerry por komponé un tumba pa mi....", waarna steeds opnieuw het lucratief getinte antwoord volgde: "Bai bo bin ku tré (s) yotín". Die tré yotín van die tijd was misschien wel vijftig hedendaagse guldens of zo waard. In het begin van de 20ste eeuw maakte de tumba ook nog de verbinding met de film. De stomme (geluidloze) films van die tijd, op Curaçao met pelikula di Charlie Chaplin aangeduid, vanwege de populariteit van de producties met die personage in de hoofdrol, werden namelijk met een piano-tumba orkest wat aangekleed. In dezelfde tijd ongeveer ondergaat de tumba een andere dramatische ontwikkeling. De piano had zich namelijk als de meest belangrijke instrument in de tumbamuziek ontwikkeld. Een feest was dan ook alleen een feest, als er op piano-tumbamuziek gedanst kon worden. Dat kon meestal alleen in de duurdere gelegenheden; het gewone volk moest het met de andere tumba stellen. De Engels Vicks familie bracht hier verandering in met de uitvinding van het draai-orgel mechanisme: Een cylinder-achtige instrument waar de klanken van de piano mee voortgebracht konden worden. Op zich was het best een duur apparaat; de prijs van een gemiddelde auto waard. Maar omdat het hele instrument wel veel kleiner en dus makkelijker verplaatsbaar en ook goedkoper was dan een echte piano, verschafte de draaiorgel de mogelijkheid om veel meer (dans) gelegenheden na te lopen, waardoor hij ook in de minder gegoede buurten ingezet kon worden. Opeens was het wel mogelijk voor de gemiddelde burger om op "piano" muziek feesten na te lopen en de draaiorgel werd snel erg populair. Op Curaçao waren het de heren Horacio Sprock, Dodo Palm en Henriquez, die als eerste de ka'i oru (draaiorgel) op het eiland introduceerden. Bekend uit deze tijd is de roddel die rondging over de reactie van de Nederlandse parlementatriër Van Kol, die bij het bezoeken van een tumba-feest geëxclameerde schijnt te hebben, dat de "mensen trekken zo aan elkaar". Daarmee het speciale genot dat de Curaçaoenaar uit het dansen van zijn geliefde tumba (en muziek in het algemeen) trekt, aangevende. Een belangrijke hindernis voor de ka'i oru vormde in die tijd wel de politieverordening, dat de machine niet per kar vervoerd mocht worden. Voor de goede gang van zaken en de côntrôle moest het wel 80 kilo wegende aparaat naar de bestemming worden gedragen. In de 1960er jaren maakte de tumba nieuwe ontwikkelingen door. Carlos Sillie maakte de binding met de klassieke dans (ballet), Harry Moen en zijn zanggroep Serenada beëxperimenteerden de tumba op zanggebied met acapella interpretaties op verschillende toonhoogten en auteurs als Ellis Juliana en Piërre Lauffer hiefen het tumba tekstschrijven op poëtische hoogten. In de 1980er jaren bracht allereerst Richard Hooi het fenomeen van de op de tumba gegrondveste poësía rítmiko, gevolgd in de eerste jaren van deze 21ste eeuw door Tio Harry met zijn interpretaties van deze tumba-ritmische poëzie en de experimenten van de nieuwste generatie met de rap-tumba. Op muzikaal gebied zorgden allereerst de Salsbach Jazz Trio en vervolgens aan de conservatorium (af)gestudeerde muzikanten als Cedric Dandaré, Erwin Prudencia en Randall Corsen voor de binding van tumba met jazz, terwijl Izaline Callister met haar prachtige, karaktervolle en inspirerende zang, de tumba wereldwijd openbaart. De tumba is een poly-ritmische muzieksoort, waarin elke instrument haar eigen ritme aanhoudt, samengebonden door een instrument, die de melodie voortbrengt. De meest merkwaardige verandering die de Curaçaosche tumba sinds de 1970er jaren heeft ondergaan is de zogenaamde tumba di karnaval, die veel overeenkomst vertoont met de tumba pregoná. In haar ruim dertigjarig bestaan, heeft de tumba di karnaval haar eigen vooraanstaande vertolkers voortgebracht: Tata di tumba (Lett.: tumba’s vader) Anselmus “Boy” Dap, die het festival liefst tien keer op zijn naam wist te schrijven, Elia Isenia, de eerste Reina di (koningin van) Tumba en Farley Lourens, die de titel Rey (koning) drie keer achter elkaar wist te winnen. De tumba di karnaval, is in feite nagenoeg de enige tumbavariant die anno 2008 nog wordt herkend; de jonge Curaçaoenaar slaat er buiten de karnavalsperiode bijna geen acht op; men prefereert de zogenaamde ritmo kombina. De nieuwste generatie moet dus kennelijk dieper in deze speciale muziek van zijn eigen (ei)land worden ingewijd. De tumbavariant van de cinquillo in de begeleidingsfiguur is uniek. ----------- == Tipico Santa Rosa == De versiering op en om de rotonde van Santa Rosa is een eerbetoon aan muzikant Nemenci ‘Chi’ Domitilia. De bekende mandolinespeler maakte deel uit van de muziekgroep Tipiko Santa Rosa. Bewoners zetten hem en zijn bijdrage aan de Curaçaose cultuur in het zonnetje door de rotonde aan hem op te dragen. -------------- {{Infobox banda | variante = c | nomber = Moron Combo | nomber original = | logo = | imagen = | descripcion = | alias = | funda = 1956 | fundador = Norman Moron | aña activo = 1956 - 1969 | origen = | genero = | influencia = | seya = | manager = | asocia = | miembro actual = | exmiembro = | website = }} '''Moron Combo''' tabata un banda musikal di [[Kòrsou]], fundá na [[1956]] pa Norman Moron. E kombo akí a konosé diferente konstelashon. Entre otro Donny Moron Di robes pa drechi: Norman Moron (piano/direkshon), René Samson (kantante), Bobby Allee (tròmpèt), Sixto (Laco) Felida (saksofon), Robby Moron (kantante/raspu), Bert van Putten (tròmbon), Wilfrido Mongen (konga), George Neman (timbal/kantante) Partikularidat: Nan tabata toka mas tantu na hotèlnan lokal i tambe na Telecuraçao i fiestanan privá. E banda a keda eksistí te den añanan 60. Na 1965 el a presenta pa prome biaha na Aruba.<ref>Moron Combo naar Aruba. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 07-09-1965, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 22-01-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462410:mpeg21:p006</ref> == Literatura == * [https://www.jstor.org/stable/pdf/community.28156960.pdf Manifestashon Kultural], dia 5,6 i 7 di desember 1991 na Curacao Festival Center {{Appendix}} -------------- {{Variante|c}} {{Databox}} '''Pedro Hermanus (Hermanito) Narvaez''' (☆ [[10 di mei]] [[1949]] na [[Kòrsou]]) ta un DJ, presentadó, maestro di seremonia, animadó, empresario, lokutor i personahe di radio y televishon di [[Kòrsou]]. El a okupá un rol signifikante den radiodifusion i mundo farandulero di [[Kòrsou]]. == Bida i karera == Hermanito Narvaez a nase na Kòrsou komo yu mas chikitu di e famia di seis yu di Luz Maria Villanueva i Santos Manuel Narvaez, ambos prosedente di [[Venezuela]]. Su tata a bin traha komo marinero pa Shell na Kòrsou. E tabatin seis ruman. Foi chikitu e tabata masha keto. El a bai skol básiko na St. Jozefschool, Canisius College i Schweitzercollege i a sigui pa HBS na [[Radulphus College]], sin kaba esaki. Despues el a drenta den radio i deporte, i tabata hunga vòlibòl. Den añanan 1960 e tabata enbolbí ku e programa radial pa hubentut di hitnan internashonal na [[Curom]]. Despues di tempu el a bira presentadó, kambiando e nòmber di e programa den PSH (''Post Scriptum Hermanito''), unda e tabata presenta e Top40. E conocido disc jockey Hermanito Narvaez - hopi gusta serca tienernan Antiyano, parcialmente pa motibo di su programa PSH - a casa cu srta. Linda Koek Hermanito, kende ta traha pa e radio emisora ​​Curom, a kontribuí na Amigoe su sekshonnan tiner vários biaha den pasado.<ref>WILLEMSTAD. – De bekende disc jockey Hermanito Narvaez – zeer populair bij de Antilliaanse tieners o.m. door zijn^ programma PSH – is gisteren in het huwelijk getreden met mej. Linda Koek Hermanito die voor het radiostation Curom werkt heeft in het verleden diverse malen medewerking verleend aan tienerrubrieken van de Amigoe. Van deze plaats onze gelukwensen.. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 25-10-1974, p. 1. Geraadpleegd op Delpher op 16-07-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010461182:mpeg21:p001</ref>Hermanito Narvaez a bira un DJ konosí bou di hóbennan antiano, parsialmente pa medio di su programa PSH pa e radio emisora ​​Curom. Den pasado el a kontribuí na e sekshonnan di tiner di Amigoe vários biaha den pasado. Later het programa ''HErmanito i su estilo'' riba djadumingu atardi. Su ruman Danier Narvaez tambe tabata traha na Curom. E ku su ruman Daniel tabata kompila e hitpereet pa publikashon den Amigoe. Di añanan 60 pa 80 Hermanito tabata na RADIO CUROM ( ku P.S.H. , Top 40 , Top 100 , Ambiente na Beach , Soul to Soul ,Festivalnan , Sertamennan , Karnaval ets ) .Di añanan 80 te final di dekada 90 na TeleCuraçao ( ku e.o. Karnaval , di Skina pa Skina , Tesoro di Kòrsou , Miss Kòrsou , Pagina Sosial , Miss Universe , Regatta Boneiru , Zomer Karnaval , Calle 8 , Kòrsou dòrná na lus , Academy Awards , Siman di Kultura , Seú ets). Di 2001 te 2020 riba TDS Kanal 80 (tur sorto di aktividat tantu lokal komo internashonal ) !!!I awor un etapa i eksperimentu nobo :You Tube ku e channel “ kanal80 total “ ( e idea tá pa kambia e nòmber den futuro ) !Según dianan pasa , Hermanito lo pone más i más di su produkshonnan di pasado , riba You Tube !<ref>https://24ora.com/cousou-hermanito-narvaez-riba-you-tube/ CORSOU: HERMANITO NARVÁEZ RIBA YOU TUBE], 24ora.com (10 di yanuari 2021)</ref> Un persona cu tambe a haci hopi pa nos carnaval ta “Hermanito” Narvaez cu merece e titulo di “Mister Karnaval”. Su aporte den e area aki a consisti di reportahenan di TV y radio, numeroso entrevista cu varios miembro di prensa di nos sociedad cu ta (in)directamente relaciona cu e carnaval y programanan cortico (diario) unda publico a keda informa di e evento di carnaval dia. Curacao.<ref>Geslaagd carnavals -slotfeest "Hermanito" overstelpt met plakaten/geschenken. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 08-03-1976, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 16-07-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010460208:mpeg21:p003</ref> Hermanito bracht een heleboel innovaties, zowel op de radio, als andere activiteiten. Hij begon met de top 10, die later top 40 en zelfs de top 100 van het jaar (in 1968 had je de 1 ste top 100 op de Antillen Hey Jude van de Beatles was no 1); carnavals uitzendingen op de radio; opnames van lokale artiesten; Tumba Festival; Ceremonie Meester op Miss Teenage en Miss Curacao verkiezingen; tiener programma’s op Telecuracao; life uitzendingen van songs festival vanuit Puerto Rico; nieuwe talenten etc. Maar ook begon Hermanito met de eerste Drive In Disco op Curaçao ook onder de naam P.S.H. Gedurende, vooral de jaren 70, en begin 80 was PSH, het allerbeste, bekendste en populairste op het gebied van D.J. entertainment. https://www.youtube.com/watch?v=2zA3_y_9DBs&ab_channel=ExtraCuracao 1991:presentator Tumbafestival voor Telecuracao en eindejaarsprogramma ''sperando tiru'' na 1990 * tienerdans marathon == Link eksterno == * [https://www.youtube.com/watch?v=T9p_kpo9Des&ab_channel=J.I.Alves Harry Zimmerman - E Merese], Youtube.com J.I. Alves (1990) * [https://www.discogs.com/artist/4280069-Harry-Zimmerman-2 Harry Zimmerman], Discogs * [https://www.facebook.com/festivalditumba/ Festival di Tumba - Facebook] * [https://www.instagram.com/festivalditumba/ Festival di Tumba - Instagram] {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Narvaez, Hermanito}} [[:Category:Kòrsou]] [[:Category:Musiko]] ------------------------- {{Variante|c}} {{Databox}} {{Infobox Artista | birthname = Macario Prudencia | image = | birthdate = [[1938]] | lugar_nanse = | nationality = Hulandes | training = | known_for = | field = músiko, kompositor i produser | movement = | awards = | website = }} '''Macario (Makai) Prudencia''' (☆ [[1934]] na [[Kòrsou]] - † [[24 di mart]] [[2015]]) ta un músiko, kompositor i dosente di musika yu di hulandes-boneriano. El a krea [[Salsa Antiyano|salsa antiano]], un género di músika ku a pone e fundeshi pa e ascenso di e popular ‘[[ritmo kombina|ritmo kombiná]]’ di e isla di awendia.<ref name="Skempi">[https://www.skempi.com/artist/macario-prudencia Macario Prudencia]</ref> == Biografia == Makai begon zijn muzikale carrière op 15-jarige leeftijd bij ‘Estrellas Nacional’. Hij was tot de jaren 80 actief als congaspeler in diverse groepen. Zijn eerste hit ‘Raspa Bill’ dateert uit 1960. In 1969 scoorde hij een hit met ‘Super Jolly.’ In de jaren ‘70 was Makai erg populair met hits als ‘Bròs Bròs’, een nummer waarmee hij een Gouden Plaat won. De zanger/componist woonde ook geruime tijd in Nederland waar hij onder andere met ‘Dim Dam’, ‘San Dom’, Mi Televishon’, en ‘Wasmashin’ grote hits scoorde. Dit laatste nummer werd in de vertolking van de Surinaamse groep Trafassi een grote hit.<ref>{{Citeer web|url=https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/10746-cultuurvader-overleden|titel=Cultuurvader overleden|werk=[[Antilliaans Dagblad]]|datum=2015-03-24|bezochtdatum=2024-08-10}}</ref> Prudencia werd meerdere keren door de Asosiashon di Músiko di Kòrsou (Amak) gehuldigd, onder andere in 1981 en 1987. Vorig jaar nog organiseerde Amak een muzikale hulde aan de zanger die toen in het Betesda verbleef. El a fayesé dia 24 di mart 2015 na edat di 81 aña. ------ El a krea i ta e embahador internashonal di e ‘Salsa Antiano’. E género di músika aki a pone e fundeshi pa e ascenso di e popular ‘Ritmo Kombiná’ di e isla di awendia. El a wòrdu lantá pa un famia hopi musikal; su ruman hòmber, su primunan i su welo tabata toka instrumento musikal i su mama tabata gusta baila. Na edat di dies sinku aña, el a kuminsá toka e conga i a presentá ku vários grupo di músika riba e isla. Banda di e conga, su ruman homber Emilio tambe a siñ’e con pa toca guitara. Eventualmente el a evaluá su talento pa komponé i kanta kompletamente, su bos di kanto riku i kargá ku personalidat, asina el a disidí di desaroyá su mes karera musikal. Rònt di aña 1970, el a funda su mes grupo di músika yamá ‘Tipiko Prudencia’. E grupo tabata konsistí di su ruman hòmber Emilo (baho), Emilio su dos yu hòmbernan Axel (guitara kuatro) i Erwin (mandolina), su yu muhénan (kantantenan di reserva) i e mes komo kantante prinsipal. Poko despues di a forma e grupo aki el a sigui pa forma un banda mas grandi ainda ku yama ‘Continental Combo’ ku tabata presentá tur wikènt na e klup di anochi El Nido. Nan tabata un éksito grandi riba e isla. Bo no por a haña un persona ku no a disfrutá di nan éksitonan, entre nan ‘Bròs Bròs’ i ‘Kadushi’.<ref name="Skempi"/> Na 1975, el a risibí un plachi di oro di e tienda di joyas mundialmente konosí Spritzer & Fuhrman pa su klásiko sumamente popular i iresistibelmente optimista ‘Den Bo Bèshi’. El a interpretá e kansion aki ku un otro banda ku yama ‘Macay i Su Salsa Antiano’ ku tabata dirigí pa su primu ku a bin bèk for di Hulanda despues di a studia na un konservatorio den e stat di Utrecht.<ref name="Skempi"/> Na 1979 Prudencia a muda pa Hulanda, kaminda el a keda 14 aña i kaminda el a duna vários presentashon elogiá i a komponé hopi éksito manera ‘Dim Dam’, ‘Mi Televishon’ i ‘Wasmashin’. E ultimo a bira un hit mas grandi ainda na Hulanda despues cu el a wordo cover pa e banda Surinam Trafassi. Durante su añanan den eksterior el a wòrdu nominá tambe komo ‘E Mihó Kantante Antiyano Na Hulanda’ na 1988.<ref name="Skempi"/> Na 1993 el a muda bèk pa Curaçao kaminda el a sigui traha músika, lansando vários álbum ku bandanan lokal manera GIO Fuertisimo i ERA Outentiko ademas di kolaborashonnan ku e bahista Eric Calmes. Na 2014 el a wòrdu onrá ku un gran konsierto di homenahe na Brion Square, durante kua artistanan lokal a interpretá e hopi éksitonan lansa pa e leyenda kurasonano aki ku a duna un kontribushon inmensurabel na e esena musikal di e isla durante su karera largu.<ref name="Skempi"/> == Link eksterno == * [https://www.youtube.com/watch?v=T9p_kpo9Des&ab_channel=J.I.Alves Harry Zimmerman - E Merese], Youtube.com J.I. Alves (1990) * [https://www.discogs.com/artist/4280069-Harry-Zimmerman-2 Harry Zimmerman], Discogs * [https://www.facebook.com/festivalditumba/ Festival di Tumba - Facebook] * [https://www.instagram.com/festivalditumba/ Festival di Tumba - Instagram] {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Prudencia, Macario}} [[:Category:Kòrsou]] [[:Category:Kantante]] ------------------------ {{Variante|c}} {{Infobox Artista | birthname = Dionisio F. Salsbach | image = | birthdate = [[1938]] | lugar_nanse = | nationality = Hulandes | training = | known_for = | field = músiko, kompositor i produser | movement = | awards = | website = }} '''Dionisio F. (Doy) Salsbach''' (☆ [[1938]] na [[Boneiru]]) ta un musiko, kompositor i dosente di musika hulandes-boneriano. == Bida == Doy Salsbach a nase den e bario [[Nort di Saliña]], yu di Hilario (Lachi) i Andrea Salsbach-Martijn.<ref>[https://archive.org/details/BNA-DIG-AWEMAINTA-2022-04-08/page/n34/mode/1up?q=doy+salsbach&view=theater Doy Salsbach a bishita Нòfi Kultural], Boneriano (7 di aprel 2022)</ref> E tabatin tres ruman. Su dos ruman homber tambe tabata musiko: Angel tabata forma parti di Salsbach Jazz Trio i Roberto (Papachi) di Tipiko Boneriano. Salsbach ta muda pa Aruba unda e ta kuminsa su karera musikal ku Trio Los Aventureros. Tur tres ruman ta músiko. Angel pa hopi aña tabata forma parti di Salsbach Jazz Trio. Doy a bai biba na Hulanda na 1964. Den e pais ei el a hasi nòmber den farándula ku Trio Los Aventureros i Trio Los Alegres. Ketu bai e ta dunando lès di muzik. E BENEHIBNU. Djaweps 7 aprel 2022 Doy Salsbach a bishita Ной Kultural KRALENDIJK — E konosido artista musikant boneriano Doy Salsbach siman pasá a bishitá Hòfi Kultural di Plataforma Kul- tural. Salsbach, kende taba- ta na Boneiru resientemente pa motibunan familiar, a probechá pa fortalesé kontaktonan ku e tabatin kaba ku Fundashon Históriko к Boneriano (FuHi- KuBo). Doy Salsbach a nase den e bario Nort di Saliña, yu di Hilario (Lachi) i Andrea Salsbach-Martijn.<ref>[https://archive.org/details/BNA-DIG-AWEMAINTA-2022-04-08/page/n34/mode/1up?q=doy+salsbach&view=theater Doy Salsbach a bishita Ной Kultural], Boneriano (7 di aprel 2022)</ref> Tur e tres yu hómbernan di e per- sonanan aki a bira konosí i famá riba tereno musikal: Angel (Salsbach Jazz Trio), Doy (Trio Los Alegres) i Papachi Salsbach (Típiko Boneriano). Doy Salsbach (83) desde 1964 ta establesé na Hulanda, na unda semper el forma un karera profeshonal den farándula, aktuando ku su grupo musikal asta den shownan na televishon hulandes. * speelde op Aruba in '''Trio Los Aventureros''' (1957-1964): Doy Salsbach, Stanley Albertus (dfm) y Martines Dania (dfm). Corto historia di Trio Los Aventureros cu a keda funda na 1958. Na 1959 den un concurso pa trio den teatro Aurora na Santa Cruz e ta sali campeon di Aruba.<ref>[https://archive.org/details/BNA-DIG-ARUBAANSECOURANT-1959-10/page/n79/mode/1up?q=Aventureros&view=theater Trio Los Aventureros Campeon di Aruba di 1959], Arubaanse Courant (26 di oktober 1959)</ref> E trio a presenta den diferente show di television manera e Show di Padu del Caribe y e Show di Rufo Wever. Corto tempo despues di nan fundacion nan a ser contrata pa entretene nos turistanan den hotel. No a dura hopi cu nan a crusa frontera bay Venezuela, Puerto Rico y Europa unda a traha den programa di diferente artista internashonal manera Liberace, Harry Belafonte, Claude François y Udo Jurgens..<ref>[https://archive.org/details/BNA-DIG-AWEMAINTA-2013-02-09/page/n19/mode/1up?q=doy+salsbach&view=theater Certificado di Merito pa Martines Dania di Trio Los Aventureros], Awemainta (9 di februari 2013)</ref> Un di nan cancionnan mas conoci ta “Te aworo” composita conhuntamente cu Wim Statius Muller y Hubert Booi y tabata e tema musical p’e pelicula cu ta carga e mesun titulo. De trio kwam in 1964 een toernee door Europa naar Nederland en slaagde in Europa reeds enige bekendheid te krijgen.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462225:mpeg21:a0091 Los Aventureros: succes in Europa], [[Amigoe]] (4 december 1964)</ref> Doy speelde met het trio Los Aventuros in de film Te Amoro, waarna hij in Nederland bleef hangen. Na Europa e trio ta graba su prome LP. E conocldo trio Arubano. Los Aventureros, kende basta tempo pasa a sali for di Aruba pa bai Eur(ï)a, segun noticia cu a worde ricibi for di Hulanda, na e momento ta haciendo un gira door di e continente Europeo. E trio lo actua na Belgica, Hulanda, Alemania y Francia. Manera ta conoci Los Aventureros, kendenan a toca anjanan largo den Aniba Carlb- bean Hotel, Puerto Rico, y Ve¬ nezuela, ta consisti di D.F.Salz- bach, M. Dania y S. Albertus * richtte in 1967 op in Nederland de '''Trio Los Alegres''' die Zuid amerikaanse muziek speelt, eerst samen met Silvia v.d. Molen en later zijn vrouw Jeannette Berlauwt en Hans Wieringa. In 1975 stond de trio hoog op de Nederlandse hitlijsten met "Coconut Woman". 1977: het trio "Los alegres" bekend van de Nederlandse TV en de Andre van Duin-show. De leider van het trio is Doy Salsbach, Bonaireaan van geboorte die reeds jaren in Nederland woont. * in 1991 richtte hij op Orquesta Colegio Latino, fundado i direktor di Orquesta Colegio Latino Doy Salsbach kreeg destijds op Aruba bekendheid met het trio Los Aventureros, hij werkte voor film, tv en nachtclubs op de Antillen, Puerto Rico en Venezuela. In verband met de premiere van de film "Te Aworo" waarbij Doy de tekst schreef voor de titelsong, kwam het trio in 1964 naar Nederland. Om de naam van dit trio te bevestigen bleef Doy als „Avonturier" in Nederland en formeerde eind 1966 Los Alegres.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010470347:mpeg21:a0124 Los Alegres - pas LP - wil graag naar Antillen], [[Amigoe]] (22 december 1971)</ref>Doy Salsbach stelde dat na het opheffen van trio Los Aventureros de showbusiness door moest gaan en dat hij zich erg gelukkig voelt met Los Alegres, Trio Los Alegres was een Nederlands latintrio afkomstig uit Den Haag. De groep debuteert in 1968 met de single “Maria Christina” en bestaat dan uit zangeres Sylvia van der Molen en gitaristen Doy Salsbach en Hans Wierenga. Beginjaren zeventig horen we weinig van de groep, maar in 1975 zijn ze terug. De single “Coconut woman” wordt in samenwerking met Sweet Okay Supersister gemaakt. Zangeres Sylvia van der Molen is vervangen door de uit Rhenen afkomstige Jeanette Berlauwt.De single Yes I Do Like Your Bermuda kwam bij ons niet verder dan de Tipparade. In Nederland bereikte het nummer de éénentwintigste plaats in de Top 40. Na 15 jaar, besloot de groep om er mee te stoppen in 1983(Diverse bronnen en Wikpedia) De op Bonaire geboren Doy Salsbach, docerend en uitvoerend musicus in Latijns Amerikaanse- en Caribische dansstijlen, zal samen met zijn salsadansorkest Colegio Latino op donderdag 11 juni gelegenheid bieden om onder de titel "Fiesta Tropical" in Latijns Amerikaanse en Caribische sfeer te dansen in Musicon. De 14-koppige band Colegio Latino toert sinds 1990 door Nederland, België en Duitsland en verzorgt optredens met veel enthousiasme en opzwepende ritmes welke een zonnige en tropische sfeer aan uw feest toevoegt.Speciale vermelding: vier jaren achtereen op het North Sea Jazzfestival, waar het aanwezige publiek de zaal keer op keer veranderde in een danssalon met een swingende, vrolijke menigte. Doy’ Salsbach uitvoerend musicus en muziekdocent studeerde o.a. aan de Berklee School of Music (Boston U.S.A.) Als vertolker van Caribische muziek en jazz meegewerkt aan producties met o.a. Lou van Rees, Shirley Bassey, Timi Yuro, André van Duin, De Mounties, Joop van den Ende en aan het North Sea Jazzfestival. Plaatopnames gemaakt zijn eigen ensembles Los Aventureros en Los Alegres en o.a. met Super Sister, Sweet dBuster, Harry Sacksioni, Tineke Schouten en André van Duin. {{Appendix}} ---------- {{Databox}} '''Wals antiano''', mihó konosí komo '''wals di Kòrsou''', ta un género musikal di [[Antias Hulandes]], ku tin su raiz den e forma klásiko di wals [[Oropa|oropeo]]. E estilo musikal aki a nasé na e isla di [[Kòrsou]] den di dos mita di [[siglo 19|siglo diesnuebe]], i ta un produkto di adaptashon lokal di e wals di [[Viena]], mesklá ku elementonan rítmiko i melódiko di e region karibense. Influencia oropeo i Adaptashon Lokal Kontrali na e tumba i danza ku ta refleha e influensia Afrikano, e wals Antiano ta konektá mas ku e bailenan di orígen Iberiko. E prome walsnan di Kòrsou, ku a aparesé riba e isla rond 1865, tabata basá riba e mesun ritmo seif ku e walsnan Europeanan, pero ku un forma hopi mas simpel. Nan tabata konstruí den dos parti di 2 x 16 medida, i den esaki no tabatin introdukshon ni teksto. Mas o ménos 20 aña despues, e patronan rítmiko a kuminsá kambia, i asina a nase e estilu karakterístiko di e wals Kurasowés. Poliritmia i Hemiool Un di e karakterístikanan más sobresaliente di e wals Antiano ta su uzo di poliritmia, particularmente e fenómeno musikal yamá hemiool. Esaki ta un desplazamiento di aksent rítmiko ku tuma lugá ora un ritmonan di dos parti ta bini den un metrum di tres parti (3/4). E aksentnan rítmiko ta kambia e manera kon e puls ta sintí, i sugiere un dualismo rítmiko ku ta distingui e wals di Kòrsou di su ehèmpel Europeo. Na bes, e aksent ta kaye riba e promé i dos i mitar tel. Formanan Melódiko i Estruktura E wals Kurasowés por ta di dos òf tres parti, i generalmente ta konsisti di frasenan di 16 medida. Un wals di dos parti tin 32 medida; un di tres parti, 48. E melodia normalment ta suave, sin teksto, ku armonianan inventivo den e striktura musikal di miniatura. E reto pa komponista ta pa kreá un sekshon musikal ku ta stimulá pa bailá, pero ku tambe tin valor estétiko musikal. == Kompositor notabel == Algun kompositor notabel ku a duna forma na e wals antiano ta:<br> {{CUW}} * Jan Gerard Palm * Jacobo Palm * Rudolph Palm * John Palm * [[Joseph Sickman Corsen]] * Jacobo Conrad * Genie Palm * Paul de Lima * Janchi Boskaljon {{ABW}} * [[Padu Lampe]] * [[Rufo Wever]] Nan obra ta inklui tanto walsnan alegre komo sentimental, i hopi biaha e pieza tabata dediká na persona estimá ò pa ekspresá emoshnan profundo manera duel ò felisidat. Un ehèmpel notabel ta Engelenzang (Canto di Ángel) di Jan Gerard Palm. Estilo i Importansia Kultural Wals di Kòrsou ta konsiderá un elemento importante den e legado musikal klasiko di e Antias Hulandés. Aunke su forma bini di Europa, e estilo ta un ekspreshon musikal puramente Antiano, adaptá na e gusto i dinamika lokal, i a bira parti integral di e repertorio di musika klasiko lokal. Referensianan: Römer, René. Muziek en Dans. Cultureel Mozaiek van de Nederlandse Antillen (1977). Encyclopedie van de Nederlandse Antillen. Palm Stichting: http://www.palmstichting.nl/adcur2.pdf ------- '''Wals antiano''', mihó konosí komo '''Wals di Kòrsou''', ta un género di músika di [[Antias Hulandes]], ku segun melodia, forma i ritmo, tin su origen den [[Oropa]]. E ta un produkto di e di dos mita di [[siglo 19]]. Kontrali na e [[tumba]] i [[danza]] ku ta refleha e influensia afrikano den Kariba, e wals antiano ta konekta ku bailenan predominante iberiko. Alrededor di aña 1865 e promé walsnan di Kòrsou a aparesé ku e mesun ritmo seif ku e walsnan oropeo, pero ku forma hopi mas simpel; nan tabata walsnan di 2 parti ku 2 × 16 medida. Mas o ménos 20 aña despues e patronchinan rítmiko a kuminsá kambia..<ref>{{citeer web|url=https://www.dbnl.org/tekst/rome012cult01_01/rome012cult01_01_0009.php|auteur=[[René Römer|Römer, René]]|titel= Muziek en Dans|werk=Cultureel Mozaiek van de Nederlandse Antillen|datum=1977}}</ref> Kompositornan konosí di e wals antiano ta entre otro Jan Gerard Palm, Jacobo Palm, Rudolph Palm, Joseph Corsen, Jacobo Conrad, Paul de Lima, Janchi Boskaljon i John Palm di Kòrsou; [[Padu Lampe]] i [[Rufo Wever]] di [[Aruba]]. ==Wals, Antillian== Algun di e walsnan di Kòrsou ta mustra un orígen klaramente europeo (Schubert). E prome valsnan antillano rond di 1850 ainda no tabata influensia pa e bailenan iberiko di e kontinente, kontrali na e tumba y e danza, ku si ta refleha e influensia [[afrika]]no den e kuenca karibense. Algun aksènt ritmiko ta sugeri e efekto polirítmiko ku ta distinguí e vals antiano for di su ehèmpel oropeo.<ref>Enciclopedie van Curacao</ref> Bepaalde Curaçaosche walsen vertonen een duidelijke Europese oorsprong (Schubert). De eerste Antilliaanse walsen rond 1850 waren nog niet onder invloed van de Iberische dansen van het vasteland, in tegenstelling tot de tumba en de danza, die de Afrikaanse invloed in het Caribisch bekken reflecteren. Door bepaalde ritmische accenten wordt het polyritmische effect gesuggereerd, dat de Antilliaanse wals van haar Europese voorbeeld onderscheidt. nOTES * nl.wiki 9wals,muziek0:De Latijns-Amerikaanse wals is opvallend rijk aan syncopen, zowel in de melodie als de ritmische begeleiding. Het basisritme wordt hier bepaald door de hemiool, een accentverschuiving dat ontstaat wanneer in een driedelig metrum een tweedelig ritme wordt ingebracht. Kenmerk van de Europese wals is de begeleidingsfiguur met een zwaardere eerste tel (puls), meestal een basnoot, gevolgd door twee lichtere tellen (meestal een akkoordje). Bij de Curaçaose en de Venezolaanse wals daarentegen, valt de klemtoon veelal op de eerste en op de twee en een halve tel, waardoor het hemiool ritme ontstaat. Bekende componisten van Curaçaose walsen zijn onder andere Jan Gerard Palm, Jacobo Palm, Rudolph Palm en John Palm. * De Antilliaanse wals staat beter bekend als ‘Curaçaose wals’. Ze is een produkt van de tweede helft van de 19de eeuw. Na aña 1865 e promé walsnan di Kòrsou a aparesé ku e mesun ritmo seif ku e walsnan oropeo, pero ku forma hopi mas simpel; nan tabata walsnan di 2 parti ku 2 × 16 medida. Mas o ménos 20 aña despues, un kambio a kuminsá den e patronan ritmiko.[ 3] E komponistanan di vals Genie Palm, Joseph Corsen, Jacobo Conrad, Jacobo Palm, Paul de Lima, Janchi Boskaljon i Rudolf Palm a inspirá otro, ku loke finalmente na 1910 a resultá den dos tipo di vals Kurasowese, esta e vals Kurasowese di dos parti i di tres parti, tur dos sin introdukshon ku un patrón ritmiko separá i un liña melodiko suave sin teksto. Rond 1865 verschenen de eerste Curaçaose walsen met eenzelfde strak ritme als de Europese walsen, echter veel eenvoudiger van vorm; het waren 2-delige walsen met 2 × 16 maten. Ongeveer 20 jaar later begon er een verandering te komen in de ritmische patroontjes.<ref>{{citeer web|url=https://www.dbnl.org/tekst/rome012cult01_01/rome012cult01_01_0009.php|auteur=Romer, Rene|titel= Muziek en Dans uit:Cultureel Mozaiek van de Nederlandse Antillen|werk= |datum= }}</ref> De walscomponisten Genie Palm, Joseph Corsen, Jacobo Conrad, Jacobo Palm, Paul de Lima, Janchi Boskaljon en Rudolf Palm bezielden elkaar, waardoor uiteindelijk rond 1910 twee Curaçaose walstypen ontstonden, nl. de tweedelige en driedelige Curaçaose wals, beide zonder inleiding met een apart ritmisch patroon en een soepele melodische lijn zonder tekst. -- * Antilliaanse wals vindt aansluiting bij de overwegend iberische dansen van het vasteland, in tegenstelling tot de [[tumba]] en de [[danza]], die de Afrikaanse invloed in het Caribisch Bekken reflecteren. Er zijn vrolijke 2-delige, en afwisselend sentimentele en opgewekte 3-delige walsen. Door het ritmisch dualisme van zes opeenvolgende achtsten in elke maat, wordt het polyritmische effect gesuggereerd, dat de Antilliaanse wals van haar Europese voorbeeld onderscheidt.(Encyclopedie van de Nederlands Antillen) El vals antillano conecta con las danzas predominantemente ibéricas del continente, a diferencia de la tumba y la danza, que reflejan la influencia africana en la cuenca del Caribe. Hay valses alegres a 2 voces y valses a 3 voces alternativamente sentimentales y alegres. El dualismo rítmico de seis corcheas consecutivas en cada compás sugiere el efecto polirrítmico que distingue al vals antillano de su ejemplo europeo. ------ * De Curaçaose wals kan worden gekenmerkt door een rijk gebruik aan syncopen, in zowel de melodie als in de ritmische begeleiding. Het basisritme is afgeleid van de hemiool, dat bijvoorbeeld ontstaat wanneer in een driedelig metrum (3/4) een tweedelig ritme (2/2 of 2/4) wordt ingebracht. De hemiool komt in de Curaçaose wals tot stand door ritmische figuren zoals weergegeven in figuur 1. Let op de accenten in de figuur 1 (aangegeven als >). De onderlinge afstand tussen de accenten blijft gelijk. De Curaçaose wals is doorgaans opgebouwd uit twee of drie delen van elk 16 maten. Zo kent een typische tweedelige wals 32 maten en een driedelige wals 48 maten. Het is de uitdaging voor de componist om binnen dit strakke regiem vaneen miniatuur met een beperkt aantal toegestane maten, een onstuimige, vindingrijke opeenvolging van akkoorden te verzinnen die niet alleen het oor strelen, maar waarmee ook eendanspaar vleugels onder de voeten krijgt. Verschillende van de walsen van Jan Gerard Palm zijn geschreven om een moment van verdriet of juist van geluk in muziek tot uitdrukking te brengen en om personen die hij liefhad te eren.<ref>http://www.palmstichting.nl/adcur2.pdf</ref> De wals Engelenzang (Canto de los Angeles) is niet alleen {{Appendix}} --------------- nfp0aoum95q3su28eibh0y6lsfkgjfj 199225 199224 2026-08-02T08:31:24Z Caribiana 8320 199225 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ [[Wals antiano]] - [[Hermanito Narvaez]] - [[Macario Prudencia]] - [[Doy Salsbach]] - [[Vernon Chatlein]] - [[Tipico Santa Rosa]] ---------------------------- Pending: [[Tumba]] (aanvulling) - [[Vernon Chatlein]] - [[Tipico Santa Rosa]] - [[Moron Combo]] - [[Hermanito Narvaez]] - [[Marcario Prudencio]] - [[Doy Salsbach]] - [[Wals antiano]] ------------- Jules Blasini: een Curaçaose musicus die een betekenisvolle bijdrage leverde aan de ontwikkeling en instandhouding van ons muzikaal erfgoed. Junny Alves Junny Alves Junny Alves Published Jul 16, 2026 + Follow NEDERLANDS Jules François Blasini (Curaçao,2 februari 1847- Curaçao 26 december 1887) was de zoon van Maria Elizabeth Leon en de Corsicaanse diplomaat Jean Blasini, die destijds Frans consul op Curaçao was. Al op jonge leeftijd bleek zijn uitzonderlijke muzikale talent. Hij kreeg les van de beroemde Curaçaose componist en muziekpedagoog Jan Gerard Palm, die hem als een van zijn meest begaafde leerlingen beschouwde. In 1863 gaf de zestienjarige Blasini al succesvolle pianorecitals op Curaçao. Dankzij aanbevelingen van invloedrijke Franse contacten werd hij in 1865 toegelaten tot het prestigieuze Conservatoire de Paris. Hij studeerde daar bij Georges Mathias, een directe leerling van Frédéric Chopin. Daarmee werd Blasini de enige op Curaçao geboren componist uit zijn tijd die een formele opleiding aan het conservatorium van Parijs volgde. Na zijn studie keerde Blasini terug naar Curaçao, waar hij naam maakte als virtuoos pianist. Hij stond bekend om zijn verfijnde techniek en zijn uitvoeringen van romantische pianomuziek. In 1878 behoorde hij tot de oprichters van het eerste symfonieorkest van Curaçao, waarin hij de pianopartij verzorgde. Blasini componeerde zowel dansmuziek als meer lyrische luistermuziek. Zijn werken vertonen invloeden van de Europese romantiek, gecombineerd met Curaçaose muzikale tradities. Zijn stijl wordt gekenmerkt door elegantie, subtiele ritmiek en een verfijnde melodische opbouw. Jules Blasini geldt als een van de belangrijkste vertegenwoordigers van de negentiende-eeuwse Curaçaose kunstmuziek. Zijn opleiding in Parijs bracht Europese muzikale invloeden naar Curaçao, terwijl zijn composities tegelijkertijd geworteld bleven in de lokale cultuur. Daardoor vormt hij een belangrijke schakel in de ontwikkeling van de Curaçaose klassieke muziektraditie. PAPIAMENTU Jules François Blasini (Kòrsou, [[2 di febrüari]] [[1847]] – Kòrsou, [[26 di desèmber]] 1887) tabata yu di Maria Elizabeth Leon i e diplomátiko di e isla Corsica Jean (Juan) Blasini, kende tabata e kònsul franses na Kòrsou e tempu ei.<ref>Uit Nederlandsche Couranten.. "De Curaçaosche courant". [Willemstad], 20-10-1877. Geraadpleegd op Delpher op 02-08-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000213466:mpeg21:p001</ref> Su talento musikal eksepshonal a bira bisto na un edat yòn. El a haña lès serka e famoso kompositor i pedagogo di músika di Kòrsou [[Jan Gerard Palm]], kende a konsider’é un di su alumnonan mas talentoso. Na 1863, Blasini di dieseis aña ya tabata duna resitalnan di piano exitoso na Kòrsou. Danki na rekomendashonnan di kontaktonan franses influente, el a wòrdu atmití na e prestigioso Konservatorio di Paris na 1865. Einan el a studia serka Georges Mathias, un alumno direkto di Frédéric Chopin. Esaki a hasi Blasini e úniko kompositor nasé na Kòrsou di su tempu ku a risibí formashon formal na Konservatorio di Paris. Despues di su estudio, Blasini a regresá Kòrsou, kaminda el a traha un nòmber komo pianista virtuoso. E tabata konosí pa su téknika refiná i su presentashonnan di músika romántiko di piano. Na 1878, e tabata un di e fundadornan di e promé orkesta sinfóniko di Kòrsou, den kua el a toka e parti di piano. Blasini a komponé tantu músika di baile komo músika di skucha mas líriko. Su obranan ta mustra influensianan di Romantismo Oropeo, kombiná ku tradishonnan musikal di Kòrsou. Su estilo ta karakterisá pa elegansia, ritmonan sutil, i un struktura melódiko refiná. Jules Blasini ta wòrdu konsiderá komo un di e representantenan mas importante di músika di arte Kurasoleño di siglo diesnuebe. Su formashon na Paris a trese influensianan musikal Oropeo pa Kòrsou, miéntras ku su komposishonnan simultáneamente a keda ankrá den e kultura lokal. Komo resultado, e ta forma un laso importante den desaroyo di e tradishon di músika klásiko di Kòrsou. Er is een straat in Brievengat naar hem genoemd: Kaya Jules Blasini.<ref>Autowassen te Brievengat. "Amigoe". Curaçao, 09-11-1992, p. 14. Geraadpleegd op Delpher op 02-08-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643691:mpeg21:p014</ref> {{Appendix}} --------------- en.wiki:'''Happy Peanuts''' ta un banda bon konosí di e isla di Kòrsou. Nan estilonan ta inkluí tumba lokal i ritmo kombiná, i tambe merengue dominikano. Un di e forsanan impulsivo di tumba moderno i ritmo kombiná, Happy Peanuts ta meskla congas i timbales di impulso ku sintetizador i guitara eléktriko. Tambe úniko na Happy Peanuts ta nan estilo di merengue. Komo ku no tin tokadó di güira, e patronchi ta wòrdu toká riba e hi-hat dor di e tokadó di drumset. Nan cancion mas conoci ta sigui ta “Kareda di Buriku” (Careda di Burico), cu ta sinonimo di e cultura di Curaçao, y ta un cantica di baile hopi popular. ------------------ {{Variante|c}} {{infobox musico | variante = c | nomber = Diangelo Cicilia | alias = | imagen = | imagen hanchura= 235 | descripcion = | fecha nacemento = 1971 | luga nacemento = {{CUW}} | residencia = {{JPN}} | fecha fayecimento= | luga fayecimento= | nationalidad = | educacion = Konservatorio di Rotterdam | aña activo = | genero = músika kontemporáneo | instrumento = [[kitara]] | ofishi = músiko, kitarista, dosente | influencia = | pais = | distincion = | website = https://ciciliamusic.com/diangelo-english.html }} '''Diangelo Cicilia''' (☆ [[1971]] na [[Kòrsou]]) ta un kitarista [[Kòrsou|kurasoleño]]-[[Hulanda|hulandes]], ku ta biba i traha na [[Osaka]], [[Hapon]]. E ta spesialisá den músika kontemporáneo pa kitara. == Bida i karera == Diangelo Cicilia a nase i lanta na Kòrsou. Na edat di 14 aña el a muda pa [[Hulanda]], kaminda el a sigui su formashon musikal. El a studia na Konservatorio di Rotterdam serka Marin Kaaij, despues na e Konservatorio Real di Den Haag serka Enno Voorhorts. Posteriormente, el a sigui un un estudio avansá na e Konservatorio di New England na [[Boston]] serka Eliot Fisk.<ref name=:"0">[https://ciciliamusic.com/diangelo-english.html Profil Diangelo Cicilia], ciciliamusic.com </ref> Durante su formashon, el a risibí varios beka, entre otro di Prins Bernhard Cultuurfonds i Fondsen Podiumkunsten.<ref name=:"0"/> ===Karera=== Cicilia ta interpretá prinsipalmente músika contemporáneo i a estrená diferente komposishon, algun di nan dediká spesífikamente na dje. Su trabou ta enfoká riba promové obra di kompositornan, en partikular di Hulanda.<ref name=:"1">[https://www.12xholland.com/2004/Ned04/deeln04/diangelo-n.html Diangelo Cicilia (muziek)], 12xholland.com</ref> Ku sosten di Donemus, el a graba un CD ku obranan di, entre otro, Luciano Berio, Frank Crijns, Paul Goodman, Florian Magnus Maier i Jo Sporck. Ademas, el a partisipá den grabashonnan pa radio i televishon na Hulanda, [[Nort Amérika|Nort]] i [[Sur Amérika]] i Hapon.<ref name=:"0"/> Desde 2000, e ta forma un duo ku su kasá, e tokadó di fió hapones Mariko Cicilia, bou di e nòmber ''Duo Cicilia''. Huntu nan ta presentá konsiertonan regularmente na Oropa i Hapon.<ref>[https://ciciliamusic.com/duo-english.html Duo Cicilia], ciciliamusic.com</ref> Cicilia a duna konsierto i tayer den diferente pais, inkluyendo [[Antias Hulandes]], Hulanda, Merka i Hapon.<ref name=:"1"/> Na Hapon, e ta involukrá den proyektonan edukativo i kultural, manera konsierto i kolaborashon ku músikonan lokal. ===Otro aktividat=== Ademas di su trabou komo intérprete, Cicilia ta aktivo komo dosente di músika. El a kontribuí na proyektonan kultural i edukativo, inkluyendo kolaborashonnan internashonal, i tayer pa skol i otro inisiativanan pa promové músika di Kòrsou i di [[Antias Hulandes]].<ref name=:"1"/> Na 2004, el a partisipá den un konsierto na honor di e gitarista [[Julian Coco]] su 80 aña di bida.<ref>Liberta Rosario, [https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/in-memoriam-shon-coco-9-januari-1924-%e2%80%a0-4-februari-2013/ In Memoriam Shon Coco, 9 januari 1924 – † 4 februari 2013], Caraibisch Uitzicht</ref> {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Cicilia, Diangelo}} [[Category:Hende]] [[Category:Músika]] [[Category:Kòrsou]] E ta interpretá prinsipalmente músika contemporáneo, inkluyendo numeroso estreno di komposishonnan dediká na dje, i ta partikularmente komprometé na sostené e generashon mas yòn di kompositornan hulandes. Su tokamentu eksepshonalmente virtuoso ta karakterisá pa un oido skèrpi pa zonido i sensitividat. Sostené pa e Fundashon Donemus, el a graba un CD ku ta inkluí obranan di Luciano Berio, Frank Crijns, Paul Goodman, Florian Magnus Maier, i Jo Sporck. Tambe el a hasi numeroso grabashon di radio i televishon, prinsipalmente na Hulanda, Nort i Sur Amérika, i Hapon. He teamed up with his wife Mariko Cicilia, violinist from Japan, to form Duo Cicilia, that has been performing in Europe and Japan since 2000.<ref>[https://ciciliamusic.com/duo-english.html Duo Cicilia], ciciliamusic.com</ref> El a kontribui supstansialmente na e konsierto dia 24 di yanὓari 2004, na honor di Julian Coco su 80 aña di bida, organisa pa e Asosashon di Músikonan Pro Guitarra.<ref>Liberta Rosario, [https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/in-memoriam-shon-coco-9-januari-1924-%e2%80%a0-4-februari-2013/ In Memoriam Shon Coco, 9 januari 1924 – † 4 februari 2013], caraibisch uitzicht</ref> Diangelo Cicilia (1971): gitarist Discipline Klassiek gitaar, specialisatie Moderne Muziek. Afgestudeerd Klassiek gitaar, eerst DM aan het Rotterdams Conservatorium. Daarna UM aan het Koninklijk Conservatorium Den Haag met als specialisatie hedendaagse muziek. Vervolgstudie aan The New England Conservatory in Bosten, VS, bij de Eliot Fisk. Tijdens dat studiejaar winnaar van de Wildcard competitie voor geïmproviseerde wereldmuziek. Concertreizen gemaakt naar de Nederlandse Antillen en de Verenigde staten. Momenteel werkzaam als muziekdocent en bezig met het instuderen en uitvoeren van voornamelijk nieuwe Nederlandse solo werken voor gitaar.<ref name=:"1">[https://www.12xholland.com/2004/Ned04/deeln04/diangelo-n.html Diangelo Cicilia (muziek)]</ref> "...Verder zou ik heel graag de traditionele gitaar muziek uit de Nederlandse Antillen willen tonen. Ik ben zelf op Curacao geboren en heb daar tot mijn 14de jaar gewoond. Ik ben nog altijd gefascineerd door de mooie muziek voor gitaar die daar vandaan komt." Beknopt overzicht van zijn 12xHolland activiteiten in Hirado:<ref name=:"1"/> *concerten/recital (solo en met lokale musici) *schoolworkshops (rondom Nederlandse en Antilliaanse gitaarmuziek) *samenwerking met lokale Japanse muzikant om zo een werk te creëren voor het Hirado Cultural Festival op 3 November. *interesse voor lessen in Kyûdô (Japans boogschieten) en Japanse snaarinstrumenten. * co-founded a violin and guitar school in Japan * language teacher - certified for teaching English as a foreign language * Online Teaching Language and Music {{Appendix}} Diangelo Cicilia (* 1971 na Kòrsou) ta un gitarista kurasoleño-hulandes ku ta biba i traha na Osaka, Hapon. E ta spesialisá den músika contemporáneo pa gitara. Bida i edukashon Cicilia a nase i lanta na Kòrsou. Na edat di 14 aña el a muda pa Hulanda, kaminda el a sigui su formashon musikal. El a studia na e Konservatorio di Rotterdam ku Marin Kaaij, despues na e Koninklijk Conservatorium den Den Haag ku Enno Voorhorst. Posteriormente, el a sigui un estudio avansá na e New England Conservatory den Boston serka Eliot Fisk. Durante su formashon, el a risibí varios beka, entre otro di e Prins Bernhard Cultuurfonds i e Fondsen Podiumkunsten. Karera Cicilia ta interpretá prinsipalmente músika contemporáneo i a estrená diferente komposishon, algun di nan dediká spesífikamente na dje. Su trabou ta enfoká riba promové obra di kompositornan, en partikular di Hulanda. Ku sosten di Donemus, el a graba un CD ku obranan di, entre otro, Luciano Berio, Frank Crijns, Paul Goodman, Florian Magnus Maier i Jo Sporck. Ademas, el a partisipá den grabashonnan pa radio i televishon na Hulanda, Amérika i Hapon. Desde 2000, el ta forma duo ku su esposa, e violinista haponés Mariko Cicilia. Huntu nan a forma Duo Cicilia, ku ta presentá konsertonan regularmente na Europa i Hapon. Cicilia a duna konsertonan i taller den diferente pais, inkluyendo Hulanda, Estados Unidos i Hapon. Na Hapon, el a involukrá den proyektonan edukativo i kultural, manera konsertonan, taller pa skol i kolaborashonnan ku músikonan lokal. Otro aktividat Ademas di su trabou komo intérprete, Cicilia ta aktivo komo docente di músika. El a kontribuí na proyektonan kultural i edukativo, inkluyendo kolaborashonnan internashonal i inisiativanan pa promové músika di Kòrsou i di Antianan Hulandes. Na 2004, el a partisipá den un konserto na honor di e gitarista Julian Coco su 80 aña di bida. ---------- == Joropo == A declara e ‘joropo’ di Venezuela—un genero cu ta mescla musica, cancion y bailamento rapido di pareha—como un tesoro cultural intangible di UNESCO.<ref>[https://www.cspnv.com/pdf/bon-dia-aruba-20251210.pdf A declara baile Venezolano ‘joropo’ un tesoro di UNESCO], BDA (10 di december 2025)</ref> E tin raiznan indigena, Africano y Europeo y a origina den a ‘llanos’ cerca di e frontera entre Venezuela y Colombia. Ta presenta joropo cu e zonido di instrumentonan incluyendo e harpa, maraca y violin mientras bailarinanan ta draai y nan pareha masculino ta bati pia riba suela den e ritmo rapido di e musica. E bailarinanan ta bisti shimisnan colorido y hende homber ta bisti bachi y un sombre. UNESCO a anuncia e designacion na un reunion na New Delhi den cual e organisacion cultural di e Organisacion di Nacionnan Uni (UN) a examina decenas candidato pa ser declara tesoronan cultural intocable. Joropo a ser declara un activo cultural nacional di Venezuela na 2014. {{Appendix}} --------- {{infobox persona| variante = c }} '''Angel Salsbach''' (☆ [[1 di mart]] [[1937]] na [[Boneiru]] – † [[20 di desèmber]] [[2025]]<ref>[https://kikotapasando.com/2025/12/20/angel-salsbach-gran-musiko-i-un-gran-politiko-a-bai-sosega/ Angel Salsbach gran musiko i un gran politiko a bai sosega], Kikotapasando.com (20 di desèmber 2025)</ref> na [[Kòrsou]]) ta un ingeniero, sientífiko, polítiko, eskritor, músiko, kompositor, filósofo, i Maestro di Reiki. Salsbach a skirbi dos musikal tokante historia di Kòrsou, di kual uno a wòrdu tradusí na aleman. Su pashon pa músika, spesialmente [[jazz]], a hasié konosí den e mundu di músika. El a kuminsá toka mandolin na edat di sinku aña.<ref>[https://www.curacaovakantieland.nl/over-ons-curacao-vakantieland/over-site-beheer-curacao-vakantieland-curacao-vakantieland/ Beroemde Curaçaoënaars], Curaçao Vakantieland</ref> E ta toka piano, tròmpèt i kontrabas tambe. E ta e fundadó di e Salsbach Jazz Trio.[2] Komo eskritor, el a skirbi vários buki pa mucha ku ta kroniká su eksperensianan kresiendo na Boneiru. {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =70383858|titulo=Angel Salsbach}} {{References}} }} {{Stub}} Angel R. Salsbach (☆ 1 di mart 1937 na Bonaire – † 20 di desèmber 2025 na Kòrsou) ta un ingeniero, polítiko, sientífiko, eskritor, músiko, kompositor i Maestro di Reiki, konosí principalmente komo un pionero i figura legendario den escena di jazz di Kòrsou i di e Antia Hulandes. Salsbach Jazz Trio Bida i formashon Angel Salsbach a nase na Bonaire como yu di Hilario “Lachi” Salsbach i Andrea Salsbach-Martijn y tabatin tres ruman. Su dos ruman homber tambe tabatin karera musikal, entre nan Dionisio “Doy” Salsbach, ku tabata miembro di Los Aventureros na Aruba, i Roberto “Papachi” Salsbach, integrantenan di Tipiko Boneriano. ufdcimages.uflib.ufl.edu Salsbach a kuminsá hinka su interess pa música hopi tempran, ta kominsá toka mandolin na edat di sinku anja i despues a deskubri otro instrumento manera piano, tròmpèt i kontrabas. Salsbach Jazz Trio == Carera musikal i Salsbach Jazz Trio == Den añanan 1960, Angel Salsbach a fundá e famos Salsbach Jazz Trio, junto ku e pianista Etzel Provence i e tokadó di drums Ramon Penzo. Salsbach Jazz Trio E trio no solamente a representa e komienzo di jazz moderno riba Kòrsou, sino tambe a promové un meskla unique di influensia jazz internashonal ku ritmonan i kultura lokal. Nan a prezentá regularmente den Luganan manera Centro Pro Arte, Negropont, Groot Kwartier i radio i TV na Kòrsou i Aruba, inkluí konsertonan klasiko i programanan edukativo pa skolnan. coleccion.aw Segun historianan di jazz den Aruba i Kòrsou, Salsbach Jazz Trio tabata un di e trio jazz mas prominente riba e islanan den e sesenta i sieuenta, ku Salsbach mes como leidende bassista i improvisadó. Nan tabatin repertorio ku ta bai for di jazz tradicional te na modalidadnan mas avansa, i nan a kompilá tema propio ku a reflehá influensianan kultur i sosial di komunidat lokal. percypinedo.com Konkret kontributo den musica Angel Salsbach a kontribuí na: Rekonosemento di jazz den Kòrsou i den Antia Hulandes komo un forma di ekspreshon artístiko independiente. percypinedo.com Presentashon i interpretashon di jazz klasiko i modern, repasando influensianan sosa manera Duke Ellington, Oscar Pettiford i Bud Powell den su trio oraz otro formashon. Salsbach Jazz Trio Esforsonan edukativo pa enseña i promoté jazz na skolnan i programa pa hobenan. Salsbach Jazz Trio Otras kontribushonnan i kreatividat Ademas di su labor komo músiko, Salsbach a skirbi varios buki i kronikanan tokante su bida i eksperensianan. Durante su bida tambe el a traha na nivel políticos i administratif den Kòrsou, inkluí participashon den Island Council i varios komisionnan pa kultura i edukashon, representando e Antia Hulandes den eventonan regional internacional. Salsbach Jazz Trio Salsbach tambe a formá Destinations – The Art of Vision, un kompania ku a promové desarrollo espiritual, terapianan i enseñansa pa amplio publiko, ku el mes mismo a lidera komo Master di Reiki i kondukto di diversas workshop i konsultashon espiritual. Martien Verstraaten Obstakulonan i resilensia Den 2001, Angel Salsbach a sufri un accidente serioso ku a kousa un stroke, ku resultá den afasia — un kondishon kaminda un hende ta perde e abilidat pa papia, lesa i skirbi. A pesar di esei, atravéz di terapia intensivo i perseveransia, el a logra rekonobrá hopi di e abilidatnan aki i posteriormente a skibi su propio buki Skirbi sin por lesa, ku ta relata su proseso di rekuperashon. Salsbach Jazz Trio {{DEFAULTSORT:Salsbach, Angel}} [[:Kategoria:Politiko]] [[:Kategoria:Hende]] [[:Kategoria:Músika]] Komo resultado di un aksidente na 2001, Angel Salsbach a desaroyá afasia. E no por a papia, lesa ni skirbi mas. Pa medio di terapia i perseveransia, el a logra rekobrá e abilidatnan aki. Posishonnan okupá 1966 Co-fundador y candidato pa e “Union Reformista Antiano” na Curaçao 1983-1992 Miembro di Konseho Insular pa Partido MAN 1995-1999 Miembro di Konseho Insular pa Partido MAN 1995-1999 Suplente Teniente Gobernador di Territorio Insular Curaçao 1986-1988 Gezaghebber suplente di Teritorio Insular Curaçao pa Partido MAN 1997-1999 Gezaghebber suplente di Teritorio Insular Curaçao pa Partido MAN Presidente di Hunta di Toezicht di Curaçao Ports Authority (CPA), Setel (kompania di telefon), Curoil (kompania di zeta), Curinta, ABC (kompania di bus), KODELA, i KAE. ------------- '''Eric M. la Croes''', (☆ - † november [[2016]]) tabata un etnomusikologo, folklorista i eskritor di Kòrsou. Eric M. La Croes († November 2016) tabata un prominente folklorista, etnomusikologo, edukadó i eskritor di Kòrsou. Reconoci pa su dedicacion profundo na cultura y musica tradicional di su patria, La Croes a hunga un rol crucial den preservacion y promocion di herencia cultural di Curaçao. == Biografia == Eric La Croes a nase na [[Kòrsou]] y a studia na [[Kolegio Alejandro Paula|Peter Stuyvesant College]] i despues na [[Hulanda]]. El a optené su lisensiatura den Sikologia Edukativo i Desaroyo di Mucha, i despues a spesialisá den etnomusikologia i antropologia ouditivo. E tabata dosente na [[University of Curaçao|Universidat di Antia Hulandes]] (UNA), kaminda e tabata duna kursonan den áreanan manera sikologia edukativo, sikologia di desaroyo, etnomuzikologia i antropologia ouditivo. dcdp.uoc.cw. Tambe el a traha como investigador na Instituto Antiyano di Arqueologia y Antropologia (AAINA), aportando significativamente na estudio y documentacion di e tradicionnan cultural di e region. Kontribushonnan Kultural La Croes tabata un ferviente defensor di Curaçao su músika tradishonal, spesialmente e tambú, e isla su ritmo indígena. El a dediká su mes na rekohé, konserbá i siña e tradishonnan musikal aki, sigurando nan transmishon pa futuro generashonnan. El a outor di vários obra ku ta reflehá su kompromiso ku kultura lokal. Su publikashonnan ta inkluí: “Fuente di sabiduria” (Fuentenan di Sabiduria): Un kompilashon di proverbionan i sabiduria popular na Papiamentu. “Mucha ta pidi atenshon” (E Mucha Exigi Atencion): Un obra cu ta trata temanan di infancia y educacion dentro di e contexto cultural di Curaçao. Tambe el a partisipá den kreashon di obranan di teatro ku a trata aspektonan históriko i kultural di e isla. Un ehèmpel notabel ta su kolaborashon riba e obra “Tula,” ku ta dramatisá e rebelion di katibu di 1795 riba Kòrsou. La Croes tabata enkargá ku komponé kantikanan i kantikanan di katibu, manera e tambú i e kantika di rebelion, komo ku no tabata konosí ningun disko musikal for di e tempu ei. curacaovakantieland.nl == Obra == * 1976 - ''Sla habri i mi ta sere ku un sla será'' * 1977 - ''Sabidoría di nos bieunan'' * 1978 - ''Wawa ta konta'', Produkshon Shon Krioyo * 1979 - ''Trinta di mèi, mi ta konmemora bo'' * 1982 - ''Mentalidat : un kayente un frien!'', Produkshon Shon Krioyo, Willemstad * 1986 - ''Tutumba'' * 1988 - ''Tumba di karnaval de Curazao'', Caracas * 2004 - ''Poesia di mama di Girasol : Terapia di arte'' * 2004 - ''Karnaval : (muchu mas ku nos ta kere!)'' * 2009 - ''Fuente di sabiduria'', Produkshon Shon Krioyo, Willemstad * 2012 - ''Seú ta muzik kultural : (lagu'é manera e ta!!!)'' == Honor == Como reconocimento di su contribucion invaluable na cultura Curazoleño, Eric La Croes a haya e titulo di Ridder van de Orde van Oranje-Nassau na 2013. E honor aki a resalta su dedicacion y esfuersonan pa conserva y promove herencia cultural di su pais. Herensha E legado di Eric La Croes ta sigui biba pa e generacionnan actual y futuro na Curaçao. Su trabou komo edukadó, investigadó i defensor di kultura lokal a laga un marka indelibel riba e identidat kultural di e isla. Pa medio di su skirbimentonan, siñansanan, y composicionnan, La Croes a percura pa Curaçao su tradicionnan musical y cultural sigui wordo balora y celebra. {{Appendix}} ---------------- '''Eric la Croes''', onder andere auteur van ''Fuente di sabiduria'' (vrij vertaald is dat ‘Bronnen van wijsheid’) en Mucha ta pidi atenshon (Kind vraagt om aandacht), wordt omschreven als een ethnomusicoloog. Zelf noemt Eric La Croes zichzelf kulturista; Cultuurliefhebber. Eric la Croes is zeer sociaal en laat grote persoonlijke betrokkenheid zien bij zijn moederland. Hij schrijft gedichten, poëzie en muziek in Papiamentu, zijn moedertaal, en Nederlands. Hij maakt zich sterk voor de typisch oude Curaçaose volksmuziek zodat deze niet verloren gaat en stimuleert de jeugd om die te blijven spelen.<ref>https://curacaovakantieland.nl/reisgids/beroemde-curacaoenaars/ Beroemde Curacaoenaars], curacaovakantieland.nl</ref> * 1965 - Peter Stuyvesant College (Amigoe) * tabata traha na AAINA * Drs. Eric La Croes (Curaçao) teaches in the General Faculty of the University of the Netherlands Antilles, Curaçao. His areas of specialization include educational psychology, developmental psychology, ethnomusicology, and audio-anthropology. Formerly, he was a researcher at the Institute of Archaeology and Anthropology of the Antilles. He has published poetry and prose, as well as publishing books, articles and audio materials on the traditional music and rhythms of Curacao.<ref>https://dcdp.uoc.cw/AA00000309/00026</ref> * [[Gueni]] * [[Tapushi Literario]] * Ridder [[Orden di Oranje-Nassau]] (2013) nl.wiki: Een jaar later volgde Tula, een toneelstuk over de Curaçaose slavenopstand van 1795 en het eerste over de slavernijgeschiedenis vanuit de perspectief van een zwarte Curacaoënaar.[9] Het verhaal werd in hoofdlijnen gebaseerd op onderzoek van de historicus H.J. Hamelberg (1862-1918),[10] terwijl de werkliederen van de slaven, zoals de tambú en de kantika di rebelion, door etnomusicoloog Eric La Croes geschreven werden omdat er van de opstand geen liederen bekend waren.<ref>[https://arhive.org/details/BNA-DIG-RAPPORT-SLAVERNIJVERLEDEN-2021/mode/1up?q=pacheco+domacasse Slavernijverleden in expressievormen in: ''Ketenen van het Verleden: Rapport van Bevindingen Adviescollege Dialooggroep Slavernijverleden''], 26 juli 2021, bijlage 4C </ref> {{Appendix}} ---------------- '''Ephrem J''', nomber artistico di '''Ephrem Jonathan Ocalia''' (☆ [[24 di novèmber]] [[1984]] na [[Kòrsou]]) ta un kantante [[yu di Kòrsou]], residensia na Hulanda/Merka? Zijn vader, Ephrem Ocalia was ook zanger en was zijn eerste inspiratie als kind. Ephrem J werd aangemoedigd door zijn vader om ook de muziek in te gaan. Hij begon zijn zang try-outs door deel te nemen aan lokale talentenshows op Curaçao. Ephrem Jonathan Ocalia, beter bekend als Ephrem J ging eind 2006 solo na het winnen van 4 Premio Karabela en werd genomineerd als beste zanger in 2006. Hij lanceerde zijn eerste album als solist in juli 2007 en had een succesvol concert eind september 2007. De band van Ephrem J draait helemaal om slow groove, ballads en Latin R&B met een vleugje jazzy muziek. Ephrem Jonathan Ocalia werd geboren op Curaçao op 24 november 1984. Zijn vader, Ephrem Ocalia Sr., zong en was als kind zijn eerste inspiratiebron. Ephrem J begon zijn zangtry-outs zoals de meeste kinderen doen, door deel te nemen aan lokale talentenjachten. Hij werd al snel ontdekt als een getalenteerde jonge zanger en begon op zeer jonge leeftijd te zingen in lokale bands. Tijdens zijn schooltijd bleef hij zingen in lokale bands zoals de OK-band en kreeg hij begeleiding van ervaren zangers, hoewel hij een grotendeels autodidactische zanger bleef. Toen stopte hij met school, verliet al snel de OK Band en werd de leadzanger van de lokale band Guess, waarbij hij voornamelijk “ritmo kombinÃ?¡” zong, een lokale populaire dansmuziek. Eind 2006 was Ephrem J de meest gewaardeerde lokale jonge kunstenaar op Curaçao. Hij ontving verschillende prijzen voor beste mannenstem en lokale zanger van het jaar en werd de favoriete entertainmentzanger voor privéverjaardagsfeestjes, huwelijksfeesten en dergelijke. Sterk geïnspireerd door zangers als Luther Vandross en andere Amerikaanse en Latijns-Amerikaanse vocalisten, verliet Ephrem J de band Guess, om begin 2007 aan zijn solocarrière te beginnen. Op dat moment had Ephrem J verschillende composities – door hem geschreven terwijl hij dagdroomde over zijn toekomst. – van ballads, latin R&B en slow groove nummers en benaderde jazzmuzikanten Gregory Colina en Gedeon Chandler, om de nummers muzikaal te arrangeren. Vervolgens ging hij de opnamestudio in en bracht al snel zijn eerste album als solist uit. Zowel de cover “Speransa” (hoop) als “Stimabu So” bereikten de lokale radio-hitlijsten. Ondertussen was Ephrem J het middelpunt tijdens twee concerten en kreeg hij zeer drukke dagen als zanger voor vele privéfeesten. Hij betrad ook de wereld van reclamespots, zong een lokale jingle voor een populair condoommerk, verscheen op een billboard voor een bedrijf in spijkerbroeken en op verschillende reclameposters. Zijn populariteit groeide nog meer onder de lokale gemeenschap en werd eind 2007 opnieuw geëerd als zanger en ontving verschillende prijzen, waaronder de “Edgar Supriano-prijs” van de nationale vereniging van muzikanten en artiesten, AMAK, als zanger van het jaar. In 2008 begon hij het jaar opnieuw met grote impact, nam deel aan het Tumba Festival van het carnaval met een van de populairste bands Gio Fuertisimo en kreeg opnieuw erkenning als derde finalist onder de meer dan 60 deelnemers. Hij creëerde zijn internationale album, met enkele mooie ballads, slow rock en tropische muziek in de Spaanse taal. Zijn solocarrière kreeg een hoogtepunt toen hij de opdracht kreeg om te zingen bij de Marinierskapel van de Royal Marines (een harmonisch orkest) in Willemstad. In november 2008 bracht hij zijn eerste internationale album “Lating Evolution” uit. {{Appendix}} Ephrem J Cantante y Compositor, Despues de su primer gran exito "Amor en la luna" ha seguido trabajando incansablemente y esta logrando poco a poco llegar con su música donde quiere su corazón para todo el munoo La Historia de Ephrem Jonathan, Un artista del mundo ... Con un nombre que empieza a resonar con fuerza en diferentes países, Ephrem J mantiene firme la convicción que lo llevó desde chico a los escenarios: "Seré un artista internacional que pondrá en alto la bandera de Curazao y la de La Republica Dominicana". Aunque naciera en esta pequeña nación antillana, y ser allí donde ha crecido y desarrollado sus potencialidades artísticas, es un intérprete multicultural con raíces latinas y holandesas, algo que se nota, positivamente, en lo bien que maneja la diversas mezclas rítmicas que componen su repertorio. ---------------- {{Wak articulo|dp=ja|Wak [[Palm]] (pagina di referensia) pa un otro nifikashon di tópiko.}} {{infobox musico | variante = c | nomber completo = John Antonio Palm | alias = | imagen = John-palm-profil (cropped).jpg | imagen hanchura= 235 | descripcion = | fecha nacemento = [[13 di yüni]] [[1885]] | luga nacemento = {{CUW}} | fecha fayecimento= [[24 di febrüari]] [[1925]] | luga fayecimento= | ofishi = músiko, kompositor | instrumento = klarinèt | pais = | distincion = }} '''Johan Antoine (John) Palm''' (☆ [[13 di yüni]] [[1885]] na [[Kòrsou]] – † [[24 di febrüari]] [[1925]] na [[Kòrsou]]) tabata un músiko i kompositor antiano. == Biografia == John Palm tabata un di e kuater yu di Maria Felicia Celestina di Kòrsou ku a fam Palm. Na 1905, meskos ku su ruman [[Rudolf Palm|Rudolf]] el a wòrdu rekonosé komo yu di Willem Axson Palm. E tabata un multi-instrumentalista; John Palm a nase den un famia musikal i tabata un instrumentalista prolifiko. Meskos ku su primu [[Jacobo Palm]] i su ruman [[Rudolf Palm]], el a siña toka piano, klarinèt i fluit serka su welo, e músiko i kompositor [[Jan Gerard Palm]] (1831-1906). E klarinèt tabata su instrumènt faborito. Komo solista, el a presentá kuné den varios konhunto i orkesta musikal, inkluyendo “Los Dispuestos” i e seksteto “Los seis.” E tabata konosí pa su bunita manera pa supla cu su boka, ku a permitié entregá bunita solonan di klarinèt. El a fayesé na e edat di 39 aña pa motibu di komplikashonnan di tuberkulosis. E fiamentu na otro di su mes klarinèt finalmente a resultá fatal. == Komposishonnan == Un kantidat limitá di komposishonnan di John Palm a keda konserbá. Nan ta e walsnan di dos parti “La Belleza”, "Club X", "Emma", "La Veloce", "Ma Pensee", "Gozar sufriendo" i "Nocturno". == Literatura == * {{cite book|author=Halman, Johannes I.M. en Rojer, Robert A.|title=Jan Gerard Palm: Leven en werk van een muzikale patriarch op Curaçao|publisher=KITLV, Leiden|year=2008}} * {{cite book|author=Palm, Edgar|title=Muziek en musici van de Nederlandse Antillen|publisher=Curaçaose Drukkerij, Curaçao|year=1978}} * {{cite book|author=Boskaljon, Rudolph|title=Honderd jaar muziekleven op Curaçao|publisher=Van Gorcum & comp. NV, Assen|year=1958}} == Link eksterno == * [http://www.palmmusicfoundation.com Wèpsait Palm Music Foundation] {{Appendix}} John Palm (Curaçao, 13 di yüni 1885 – ibid., 24 di febrüari 1925) tabata un músiko i kompositor. Johan Antoine Palm – mihó konosí komo John Palm – tabata un instrumentalista prolifiko. Meskos ku su primu Jacobo Palm i su ruman hòmber Rudolph Palm, el a siña toka piano, klarinet i fluit serka su welo, e músiko i kompositor [[Jan Gerard Palm]] (1831-1906). E klarinet tabata su instrumènt faborito. Komo solista, el a presentá kuné den vários konhunto i orkesta musikal, inkluyendo “Los Dispuestos” i e seksteto “Los seis.” E tabata konosí pa su bunita embouchure, ku a permitié entregá bunita solonan di klarinet. El a fayesé na e edat di 39 aña pa motibu di komplikashonnan di tuberkulosis. E fiansa di su mes klarinet finalmente a resultá fatal. Komposishonnan Un kantidat limitá di komposishonnan di John Palm a keda konserbá. Nan ta e walsnan di dos parti “La Belleza”, "Club X", "Emma", "La Veloce", "Ma Pensee", "Gozar sufriendo" i "Nocturno". == Bronnen == * {{cite book|author=Halman, Johannes I.M. en Rojer, Robert A.|title=Jan Gerard Palm: Leven en werk van een muzikale patriarch op Curaçao|publisher=KITLV, Leiden|year=2008}} * {{cite book|author=Palm, Edgar|title=Muziek en musici van de Nederlandse Antillen|publisher=Curaçaose Drukkerij, Curaçao|year=1978}} * {{cite book|author=Boskaljon, Rudolph|title=Honderd jaar muziekleven op Curaçao|publisher=Van Gorcum & comp. NV, Assen|year=1958}} *[http://books.caribseek.com/Curacao/Honderd_Jaar_Muziekleven_op_Curacao Honderd jaar muziekleven op Curaçao] {{DEFAULTSORT:Palm, John}} [[:Kategoria:Hende]] [[:Kategoria:Kòrsou]] [[:Kategoria:Músika]] -- Palm, Jacobo Jesus María (Shon Coco) (Curaçao 28 november 1887 - 1 juli 1982) kleinzoon van Jan Gerard Palm, veelzijdig instrumentalist en componist, is één der begaafdste muziekpedagogen die Curaçao heeft gekend; was jarenlang concertmeester van het inmiddels opgeheven Curaçaosch Philharmonisch Orkest; maakte vooral naam als pianist en organist. Zijn composities verraden een gedegen - overigens geheel door zelfstudie verkregen - kennis van de theorie. --------------- '''Jean Bernard Antonio (Tonie) Palm''' (1885 -1963) Tonie Palm werd geboren in 1885 als zoon van George Frederik Palm en Selly Guilhoux. George Frederik Palm was een broer van Willem Axson Palm. Tonie was koopman van beroep maar was ook componist en speelde piano en orgel. Jean Bernard Antonio PalmHij had een winkel in de Breedestraat, Otrobanda. De straat die daar omhoog ging stond bekend als Hanchi de Shon Tonie waar hij het eerste bedrijfje op Curaçao had waar potato chips werden gemaakt en waar hij samen met zijn neef Eddy Gorsira een handel in kreeften uit Sint Maarten had.<ref>[https://www.henkbeers.nl/FamPalm.htm Familie Palm]</ref> Hij was de componist van Curaçaose danzas in de stijl van de beroemde componist Juan Morel Campos uit Puerto Rico. Toen zijn moeder in 1916 kwam te sterven, werd hij hierdoor zo aangegrepen dat hij praktisch geheel stopte met het componeren. Wel heeft hij in 1945 nog het volkslied van Bonaire gecomponeerd. De melodie van dit volkslied heeft een tijd lang ook gediend als volkslied van de Nederlandse Antillen. Sinds enige jaren heeft de Nederlandse Antillen echter een eigen volkslied. Thuis had Tonie Palm een Pleyel piano waar hij altijd op speelde. Hij viel ook nog regelmatig in als organist in de Fortkerk en in de Synagoge. Hij heeft zijn oudste kinderen muziekles gegeven. Na 1948 kreeg hij problemen met zijn gehoor en stopte hij volledig met spelen. Zijn Pleyel piano heeft hij weggegeven. Hij had een kast vol handgeschreven muziek maar voordat hij stief heeft hij opdracht gegeven al die boeken aan Edgar Palm te geven. Op eigen verzoek is hij begraven met een doos oude familie foto's. Tonie Palm was getrouwd met Maria Emilia (Rosa) Inees (1908-1981) en had acht kinderen. Van zijn composities zijn vooral de walsen "Incurable", "Un amargo despertar", "Maria" en "El 33", zijn mazurka "El desengaño" en de danzas "Sorpresa inesperada" en "Vano empeño" populair gebleven. Tonie Palm had twee broers en twee zussen. Broer Frederik Wilhelm Palm, geboren in 1883, was apotheker van beroep en reisde naar Colombia, Costa Rica en Panama. Hij had een botica in Costa Rica, waar hij trouwde met Felicia Hernandez. Hij kreeg vier kinderen. Hij is rond 1935 met de kinderen teruggekeerd naar Curaçao en zou later nog bij de Shell gewerkt hebben. Zijn vrouw heeft het eiland nooit bezocht. Zus Seline Leonie Palm kon goed piano spelen. Zij trouwde met Johannes Philippus Evertsz (John) Gorsira, de shon van plantage Santa Martha. Zij woonde in Otrobanda op de hoek van de Trapsteeg en de Langestraat boven de familie Capello (van de winkel "La Bonanza" aan de Breededstraat) en bezat een groot verdiepingshuis met daarnaast een flink terrein met een koe en verkocht melk aan diverse vaste klanten. Zij verbleef bij het uitbreken van de tweede wereldoorlog in Nederland en kon niet meer naar Curaçao vertrekken. Het werd een moeilijke tijd. Zij heeft al haar juwelen moeten verkopen om te overleven. In juni 1946 ging zij in New York wonen. Haar twee dochters Hertha en Nylka waren muzikaal en zongen met o.a. Pia Beck in de groep Samoa girls. In 1941 is met deze groep het nummer "In the mood" in de GTB-studio, Den Haag opgenomen. Dit nummer staat op de 1e CD 'Koppen op!' van de 4CD box 'Ongehoord 1940-1945; amusement en propaganda tijdens de bezetting'. Haar zoon Wilfred (Boy) Gorsira werd tandarts en trouwde met een dochter van de bekende verzetsman Andries Graafhuis uit Arnhem. -------------- ==Annvulling wals antiano== Rond 1865 verschenen de eerste Curaçaose walsen met eenzelfde strak ritme als de Europese walsen, echter veel eenvoudiger van vorm; het waren 2-delige walsen met 2 × 16 maten.<ref>[https://www.dbnl.org/tekst/rome012cult01_01/rome012cult01_01_0009.php Cultureel mozaïek van de Nederlandse Antillen(1977)–René A. Römer]Hoofdstuk VIII Muziek en dans</ref> Ongeveer 20 jaar later begon er een verandering te komen in de ritmische patroontjes. De evolutie vond plaats volgens de in afbeelding opgenomen figuren. Tegen 1900 werden praktisch geen walsen meer gecomponeerd met het Weense ritme; bovendien zijn de Antillianen bij het spelen van de walsen bepaalde ritmische accenten hierin gaan leggen, waardoor langzamerhand het type wals ontstond dat wij thans de ‘Curaçaose wals’ noemen. De walscomponisten Genie Palm, Joseph Corsen, Jacobo Conrad, Jacobo Palm, Paul de Lima, Janchi Boskaljon en Rudolf Palm bezielden elkaar, waardoor uiteindelijk rond 1910 twee Curaçaose walstypen ontstonden, nl. de tweedelige en driedelige Curaçaose wals, beide zonder inleiding met een apart ritmisch patroon en een soepele melodische lijn zonder tekst. Het verschil tussen de Curaçaose wals en de andere walstypen is tweeledig: 1. de ritmische patroontjes; 2. de manier waarop de Antillianen deze speciale ritmiek in de Curaçaose wals brengen. In het begin stonden de Curaçaose walsen duidelijk onder invloed van buitenlandse muziek (Chopin, Strauss, Waldteufel, etc.): men luistere b.v. naar de walsen ‘El sueño’ van Gerrie Palm (± 1870), ‘Emilia’ van Chris Ulder (± 1883), ‘Un deseo’ van Jo S. Corsen (± 1886), de dichter-componist van de Antillen, wiens composities muzikale gedichten waren, ‘Estrella Solitaria’ van Janchi Boskaljon (± 1912), ‘Porque Sufrir’ van Paul de Lima (± 1916) en ‘Lo Bello’ van Jacobo Conrad (± 1914). Het einde van de 19de eeuw en de 20ste eeuw brachten ons enkele juweeltjes van Curaçaose walsen, vrij van buitenlandse invloeden en met typisch Antilliaans ritme. Men vergelijke b.v. de volgende walsen met bovengenoemde: ‘Inspiración’ van Rudolf Palm (± 1900), ‘Noche Alegre’ en ‘Dulce Scharloo’ van Jacobo Conrad (± 1915), ‘Ina’ van Albert Palm (± 1945), ‘La Encantadora’ van Rudolf Wever (± 1950), om enkele te noemen. Er bestaan ook enkele Curaçaose walsen met tekst, die zeer in de smaak zijn gevallen o.a. ‘Amor’ van Rudi Plaate, ‘Abo so’ van Padu Lampe en ‘Aura’ van Albert Palm, en twee walsen met het karakter van volkslied ‘Himno y Bandera’ van Boeis Haile en ‘Aruba dushi Tera’ van Rufo Wever en Padu Lampe. ----------- '''Wals antiano''', tambe konosí komo *wals di Kòrsou*, ta un género musikal ku tin su raíz den e forma klásiko di wals oropeo. E estilo a nasé na Kòrsou den di dos mita di siglo 19, den un epóka ku músika di salón i bailenan oropeo a bira popular den komunidatnan urbano. E wals antiano ta un produkto di adaptashon lokal di e wals di Viena, mesklá ku elementonan rítmiko i melódiko propio di e región karibeño. == Origen i desaroyo == Ku e introdukshon di forma musikal europeo na Kòrsou, e komunidat kreól a kominsá adaptá e wals vienés pa su propio gusto i tradishon. Kompará ku e wals oropeo, e wals antiano ta mas libre den tempo i fraseo, i ta integrá ornamentashonnan melódiko i ritmo mas sinkopá. E wals antiano tabata originalmente interpretá den salón ku piano, fio, klarinèt i otro instrumentonan di kámara. El a bira un pilar di fiestanan formal, selebrashonnan di famia i evento sosial, ku su komposishon karakterisá pa un tono líriko, sentimental i hopi biaha nostalgiko. == Karakterístikanan musikal == * **Tempo**: mas fleksibel ku e wals vienés; por variá segun interpretashon. * **Ritmo**: tripel kompas, pero ku aksentonan sinkopá tipiko di estil karibeño. * **Melodía**: kantabel, hopi biaha ku ornamentashon kromátiko i ekspreshon rubato. * **Instrumentashon**: tradicionalmente piano i fio, despues expandí ku klarinèt i otro instrumentonan di kámara; mas resientemente tambe orkest di salon. --- ## Kompositornan prominente ### Kòrsou * **Jan Gerard Palm** (1831–1906) * **Jacobo Palm** (1887–1982) * **Rudolf Palm** (1880–1950) * **John Palm** (1885–1925) * **Joseph Sickman Corsen** (1853–1911) * **Jacobo Conrad** * **Genie Palm** * **Paul de Lima** * **Janchi Boskaljon** ### Aruba * **Padu Lampe** (1920–2019) * **Rufo Wever** (1917–1977) --- ## Komparashon ku wals vienés | Aspèk | Wals antiano | Wals vienés | | ----------------------- | ---------------------------------------------------------------------------- | ------------------------------------------------------- | | **Orígen** | Kòrsou, siglo 19; adaptashon di forma oropeo | Viena, siglo 18 | | **Ritmo** | Tripel kompas ku sinkopa i aksentonan fleksibel | Tripel kompas, aksento konstante riba di promé tik | | **Tempo** | Variabel, interpretashon libre | Rápido i konstante | | **Melodía** | Líriko, sentimental, ornamentashon kromátiko, rubato | Elegante, lineá i mas estriktamente strukturá | | **Instrumentashon** | Piano, fio, klarinèt, orkest chikí; despues orkest di salon | Orkest sinfóniko grandi | | **Uso** | Fiestanan di famia, evento lokal, konserto folklóriko | Balnan aristokratiko, salon i konsierto europeo | | **Kompositornan** | Jan Gerard Palm, Rudolf Palm, Jacobo Palm, John Palm, Padu Lampe, Rufo Wever | Johann Strauss I & II, Franz Schubert | | **Nifikashon kultural** | Símbolo di meskla kultural antiano, patrimon kultural di Kòrsou i Aruba | Ikona di tradishon musikal austriako, herensia nashonal | --- ## Nifikashon kultural E wals antiano ta konsiderá parti esencial di herensia musikal di Antias Hulandes. E ta un símbolo di e meskla di tradishon oropeo ku ekspreshon karibeño, i ta wòrdu interpretá tanto den konsertonan klasiko komo den presentashonnan folklóriko. Pa hopi hende riba Kòrsou i Aruba, e wals ta keda relashoná ku memorianan familiar i un sentimiento di nostalshia kultural. --- ## Literatura * Jan Brokken (2006), *Waarom elf Antillianen knielden voor het hart van Chopin*, Atlas Contact, Amsterdam. * Edgar Palm (1999), *An Outline of Antillean Music*, Walburg Pers, Zutphen. --- ## Link eksterno * \[Wals “La Alegría” di Jan Gerard Palm, interpreta pa Trio Armonia (YouTube)] * \[Wals antiano den konserto di orkest juvenil na Kòrsou (YouTube)] --- ¿Kier bo ku mi tambe agrega un **sekuensia tokante e bailenan** (meskos ku kuantu pasonan i estilo den e baile mes) komo ku nos a inkluí pa *Mazurka*? Wals antiano, tambe konosí komo wals di Kòrsou, ta un género musikal di Antias Hulandes, ku su raiz den e forma klásiko di wals oropeo. E estilo a nasé na Kòrsou den di dos mita di siglo diesnuebe, ora músika di salón i bailenan oropeo a bira popular den komunidatnan urbano. E ta un produkto di adaptashon lokal di e wals di Viena, mesklá ku elementonan rítmiko i melódiko propio di e region karibense. Tradishonalmente, e wals antiano tabata wòrdu interpretá den salón ku piano, fio, klarinèt i otro instrumentonan di kámara. E tabata popular na fiestanan formal, selebrashonnan di famia i evento sosial, i su komposishon generalmente tin un tono líriko i sentimental. Kompositor prominente Pais Nòmber Kòrsou Jan Gerard Palm, Jacobo Palm, Rudolf Palm, John Palm, Joseph Sickman Corsen, Jacobo Conrad, Genie Palm, Paul de Lima, Janchi Boskaljon Aruba Padu Lampe, Rufo Wever ---------------- {{Variante|c}} {{Databox}} {{multiple image | total_width = 250 | header = Mazurka | header_align = center | align = right | border = infobox | perrow = 1/2 | image2 = Frederic Chopin photo.jpeg | caption2 = Frédéric Chopin | width2 = 125 | heigth2 = 50 | image1 = Mazur1.jpg | caption1 = Mazurka interpretá pa e grupo di baile folklóriko polako “Mali Gorzowiacy" | image3 = Mazurka 1845.jpg|thumb| | caption3 = Mazurka na 1845 | caption_align = center }} '''Mazurka''', ku su origen den Polonia, ta un género di baile i músika tradishonal den kompas tripel. Na [[Kòrsou]] i [[Aruba]], el a desaroyá komo un estilo lokal i a keda un baile kultural importante asta awe dia.<ref name=":1">Robert A. Rojer, [https://www.dbnl.org/tekst/_gid001199001_01/_gid001199001_01_0104.php De Curacaose muziek], dbnl.org</ref> == Origen == E mazurka a originá na Mazuria, region di [[Polonia]], komo un fushon estilístiko di tres baile tradishonal: e ''mazur'', e ''kujawiak'', i e ''oberek''. Durante [[siglo 19]], e género a bira popular den salonnan [[Oropa|oropeo]], prinsipalmente pa medio di e komposishonnan di [[Frédéric Chopin]] (1810-1849), ku despues lo tin influensia grandi riba e tradishon musikal antiano. For di Oropa, e mazurka a plama pa otro kontinente, inkluso [[Latinoamérika]], unda el a bira parti di músika folklóriko na [[Colombia]], Uruguay, [[Panama]], [[Costa Rica]], [[México]], [[Nicaragua]], [[Chile]], [[Puerto Rico]], [[Kòrsou]] i [[Aruba]]. Na [[polaco|polako]], ''mazur'' komunmente ta referí na e baile folklóriko, mientras ku ''mazurek'' por indiká sea e baile rural òf su forma musikal. Den literatura e dos términonan tin biaha ta wòrdu usá interkambiablemente.<ref>{{Cite web|last1=Pudelek|first1=Janina|last2=Sibilska|first2=Joanna|date=January 1996|title=The Polish dancers visit St. Petersburg, 1851: A detective story|url=http://dx.doi.org/10.1080/01472529608569240|journal=Dance Chronicle|volume=19|issue=2|pages=171–189|doi=10.1080/01472529608569240|issn=0147-2526|url-access=subscription}}</ref> == Historia == Den siglo 19 i kuminsamentu di [[siglo 20]], e mazurka tambe a bira popular na e islanan ABC i tabata sona na enkuentro sosial, evento festivo i selebrashonnan lokal, spesífikamente na momentu ku e selebrashon yega su punto kulminante. E promé komposishonnan di mazurka antiano a aparesé rònt di e di dos mitar di siglo 19. Na Kórsou, kompositornan prominente di mazurka tabata [[Jan Gerard Palm]] (1831–1906), [[Rudolf Palm]] (1880–1950), i [[Jacobo Palm]] (1887–1982), kendenan a yuda kodifiká e tradishonnan musikal i di baile riba e isla. [[Rufo Wever]] (1917-1977) di [[Aruba]] a komponé e mazurka moderno, den kual e aksento ta kai riba e di dos konteo, distinto for di e promé komposishonnan antiano ku tabata aksentuá e di tres konteo.<ref name=":1"/> Otro kompositornan konosí tabata [[Padu Lampe]] (1920-2019) i [[Wim Statius Muller]] (1930-2019), tambe yamá "e Chopin antiano". Na 2006 e eskritor hulandes Jan Brokken a publiká e buki ''Waarom elf Antillianen knielden voor het hart van Chopin''<ref>[https://www.atlascontact.nl/boek/waarom-elf-antillianen-knielden-voor-het-hart-van-chopin/ Waarom elf Antillianen knielden voor het hart van Chopin], Uitgeverij Atlas Contact</ref>, den kual el a eksplorá e raisnan di músika antiano i e influensia ku Oropa tabatin riba dje, partikularmente ku relashon na mazurka. Despues di e tradukshon di e obra na polako den 2008, Brokken huntu ku pianista i kompositornan antiano Wim Statius Muller, Johnny Kleinmoedig, Livio Hermans i Randal Corsen a duna charla i presentashon tokante mazurka antiano na Polonia.<ref>Jan Brokken, [https://www.janbrokken.nl/2015/10/21/de-reis-door-polen/ De reis door Polen]</ref> Ounke su popularidat a mengua ku tempu, e mazurka a keda un parte bibu di herensia kultural di Kòrsou i Aruba. Na okashonnan folklóriko i presentashon di grupo di baile tradishonal, e mazurka ta sigui wòrdu representá komo símbolo di un laso entre kultura oropeo i karibeño. Pa hopi hóben i turista, e mazurka ta sirbi komo un eksperensia edukativo ku ta mustra kon un tradishon polako a adapta i floresé den [[Karibe Hulandes]]. == Músika i baile == E mazurka antiano i e mazurka oropeo ta komparti algun karakterístikanan musikal, pero tambe tin diferensianan klá den estilo i ritmo. Musikalmente, e mazurka antiano ta inkluí aksentonan harmóniko skèrpi, ornamentashon kromátiko i "rubato" rítmiko deliberá<ref>Den músika, "rubato" (tempu hòrta na [[italiano]]) ta un téknika, kaminda un interprete por rek òf komprimí sierto nota, kompas òf fase pa agregá tekstura i emoshon na e músika, sin kambia e ritmo òf struktura general di e piesa.</ref>, similar na e ekspresividat ku ta haña den mazurka di Chopin.<ref>[https://web.archive.org/web/20161120214855/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=372&lang= Mazurka], Encyclopedie van Curaçao</ref> Konsekuentemente, e estilo lokal a desaroyá su propio tempu, fase i interpretashon di baile, kreando un ekspreshon lokal úniko di e tradishon di mazurka. Den baile, e mazurka ta distinguí pa sekuensianan di moveshon kompliká ku ta eksigí ritmo i koordinashon presis. Den tradishon antiano por haña tres variante: * mazurka di dos moveshon: bibu i popular den fiestanan, frekuentemente akompaña ku [[Caha di Orgel|ka’i òrgel]]. * mazurka di tres moveshon: mas solèm i adaptá pa salon. * mazurka di kuater moveshon ku ta inkluí un sekshon falsu bailá na tempu di [[wals antiano|wals]], rekonosí pa su pasonan kompliká i estilo teatral.<ref name=":1"/> === Komparashon === {| class="wikitable" width="97%" ! Músika/baile !! Mazurka antiano !! Mazurka oropeo |- | Origen || Introdusí for di Polonia den siglo 19 i a evolushoná lokalmente || Region di Mazuria, Polonia |- | Uso || Enkuentronan sosial, fiestanan, selebrashonnan, generashonnan mas bieu || Salon, salanan di konsierto, bailenan folklóriko |- | Ritmo || Tripel kompas, patronchinan rítmiko kompleho, estilo "wals", aksento riba di dos i di tres konteo, sekshonnan tin biaha den sekuensianan di kuater parti || Tripel kompas, aksento típikamente riba di dos i di tres konteo |- | Tempu || Variabel, influensiá pa abilidat di e bailadó i interpretashon lokal || Bibu, bailabel |- | Karakterístikanan musikal || Aksentonan harmóniko skèrpi, ornamentashon kromátiko, "rubato" deliberá || Harmónikamente ekspresivo, "rubato" komun den komposishonnan di Chopin |- | Koreografia || Pasonan kompliká pa bailadónan eksperensiá, adaptá lokalmente || Pasonan folklóriko estilístiko, formalisá den salonnan oropeo |- | Kompositornan prominente|| Jan Gerard Palm, Rudolph Palm, Jacobo Palm, Rufo Wever, Padu Lampe, Wim Statius Muller || Frédéric Chopin, kompositornan folklóriko tradishonal |- | Nifikashon kultural || Tradishon bibu na Kòrsou i Aruba, símbolo di herensia lokal || Herensia nashonal polako, ampliamente rekonosé den kontekstonan klásiko i folklóriko |} == Literatura == * Jan Brokken (2006), ''Waarom elf Antillianen knielden voor het hart van Chopin'', Editorial Atlas Contact, Amsterdam. * Jan Brokken (2018) ''Why Eleven Antilleans Knelt before Chopin’s Heart: The Music of the Netherlands Antilles'', tradusi na [[ingles]] pa Scott Rollins, University Press of Mississippi. == Link eksterno == * [https://www.youtube.com/watch?v=RoJc0-gnwS4 Musica Clasico: Mazurka], di tres video di e seri ''Músika di Aruba'' riba [[Youtube]] (5 di yüli 2020) * [https://www.youtube.com/watch?v=QglX8JGRbLA Mazurka "Eliza" di Jan Gerard Palm interpreta pa Trio Nos Otrobanda], video Youtube (3 di yanüari 2023) {{Appendix}} [[:Kategoria:Músika]] [[:Kategoria:Islanan ABC]] --- '''Mazurka''', originalmente di [[Polonia]], ta un género di baile i músika tradishonal den kompas tripel ku un aksento típiko riba e di dos òf di tres konteo di un bara. Na e [[islanan ABC]], partikularmente [[Kòrsou]], el a keda un baile kultural importante, ku ainda ta wòrdu baila regularmente.<ref name=":1">Robert A. Rojer, [https://www.dbnl.org/tekst/_gid001199001_01/_gid001199001_01_0104.php De Curacaose muziek], dbnl.org</ref> Mazurek, originalmente di Polonia, ta un género di baile i músika tradishonal den kompas tripel. Na [[islanan ABC]], partikularmente Kòrsou, el a desaroyá un estilo lokal i ta keda un baile kultural importante asta awe dia.<ref name=":1"/> == Historia == E mazurka a originá na [[Polonia]], evolushonando komo un fushon estilístiko di tres baile tradishonal: e ''mazur'', e ''kujawiak'', i e ''oberek''. El a bira popular den salonnan [[Oropa|oropeo]] durante [[siglo 19]], partikularmente pa medio di e komposishonnan di [[Frédéric Chopin]] (1810-1849). Na [[polaco|polako]], ''mazur'' komunmente ta referí na e baile folklóriko, mientras ku ''mazurek'' por indiká sea e baile rural òf su forma musikal; den literatura e dos términonan tin biaha ta wòrdu usá interkambiablemente.<ref>{{Cite web|last1=Pudelek|first1=Janina|last2=Sibilska|first2=Joanna|date=January 1996|title=The Polish dancers visit St. Petersburg, 1851: A detective story|url=http://dx.doi.org/10.1080/01472529608569240|journal=Dance Chronicle|volume=19|issue=2|pages=171–189|doi=10.1080/01472529608569240|issn=0147-2526|url-access=subscription}}</ref> Den [[siglo 19]] i kuminsamentu di [[siglo 20]], mazurka a bira popular na e islanan ABC i tabata wòrdu interpretá na enkuentro sosial, evento festivo i selebrashonnan lokal, spesifikamente na momentu ku e selebrashon yega su punto kulminante. E promé komposishonnan di mazurka antiano a aparesé alrededor di e di dos mitar di siglo 19. Na Kórsou, kompositornan prominente di mazurka tabata [[Jan Gerard Palm]] (1831–1906), [[Rudolf Palm]] (1880–1950), i [[Jacobo Palm]] (1887–1982), kendenan a yuda kodifiká e tradishonnan musikal i di baile riba e isla. [[Rufo Wever]] (1917-1977) di [[Aruba]] tabata kompositor di e mazurka moderno, den kual e aksento ta kai riba e di dos konteo en bes di e di tres, manera den e mazurka original.<ref name=":1"/> Mas resientemente ta inklui e komposishonnan di [[Wim Statius Muller]] (1930-2019), tambe yamá e Chopin antiano, i [[Randal Corsen]]. Na 2006 e eskritor hulandes Jan Brokken a saka e buki ''Waarom elf Antillianen knielden voor het hart van Chopin''<ref>[https://www.atlascontact.nl/boek/waarom-elf-antillianen-knielden-voor-het-hart-van-chopin/ Waarom elf Antillianen knielden voor het hart van Chopin], Uitgeverij Atlas Contact</ref>, den kual e ta deskribí e raisnan di músika antiano i e influensia ehersé pa Oropa, partikularmente den e kaso di mazurka. Na 2008, despues di e tradukshon di e buki na polako, e outor akompaña pa pianista i kompositornan antiano Wim Statius Muller, Johnny Kleinmoedig, Livio Hermans i Randal Corsen a biaha pa Polonia, unda a duna charla i presentashonnan di e mazurka antiano inspirá riba e komposishonnan di Chopin.<ref>Jan Brokken, [https://www.janbrokken.nl/2015/10/21/de-reis-door-polen/ De reis door Polen]</ref> Ounke su popularidat a baha ku tempu, e mazurka keda ainda un parte di herensia kultural di Kòrsou i Aruba. Na okashonnan folklóriko i presentashon di grupo di baile tradishonal, e mazurka ta sigui wòrdu representá komo símbolo di un lazo entre kultura oropeo i karibeño. Pa hopi hóben i turista, e mazurka ta bira un eksperensia edukativo ku ta mustra kon un tradishon di Polonia a adapta i florecé den Karibe Hulandes. == Músika i baile == E mazurka antiano i e mazurka oropeo (Polonia) ta komparti algun karakterístikanan musikal, pero tambe tin diferensianan klá den estilo i ritmo. Musikalmente, e mazurka antiano ta inkluí aksentonan harmóniko skèrpi, ornamentashon kromátiko i rubato rítmiko deliberá, similar na e karakterístikanan ekspresivo ku ta haña den mazurka oropeo, partikularmente di Chopin. Sinembargo, e estilo lokal a divergí for di e modelonan oropeo den tempo, fraseo i interpretashon di baile, kreando un ekspreshon lokal úniko di e tradishon di mazurka. Den e baile ta distinguí diferente sekuensia di moveshon, inkluso ku pasonan kompliká ku ta eksigí ritmo i koordinashon presis. E mazurka di dos moveshon ta bibu i ta mas komun ku músika di [[caha di Orgel|ka'i òrgel]]. E mazurka di tres moveshon ta mas solèm, agradabel pa skucha, i por lo general ta wòrdu usá komo baile di salon. E mazurka di kuater moveshon tin un sekshon falsu den e di tres moveshon, ku ta wòrdu baila normalmente na tempu di [[wals]].<ref>Robert A. Rojer, [https://www.dbnl.org/tekst/_gid001199001_01/_gid001199001_01_0104.php De Curacaose muziek], dbnl.org</ref> E sekuensianan di e kuater moveshon ta konta ku pasonan kompliká ku ta eksigí ritmo i koordinashon presis.<ref name=":1">Robert A. Rojer, [https://www.dbnl.org/tekst/_gid001199001_01/_gid001199001_01_0104.php De Curacaose muziek], dbnl.org</ref> ------------- Mazurka ta un genero musikal polako basá riba bailenan folklóriko stilisá den tripel tempu, normalmente na un tempu bibu, ku karakter definí prinsipalmente dor di e "mazur" prominente su “aksentonan fuerte insistematikamente poné riba e di dos òf di tres tel”.<ref>Randel, D. M., Ed., ''The New Harvard Dictionary of Music'', Harvard University Press, 1986</ref> E mazurka ta un fushon estilisá di tres baile folkloriko polako: e mazur, e kujawiak, i e oberek. E mazurka, banda di e baile di polka, a bira popular na e salonnan di baile i salonnan di Oropa den [[siglo 19]], partikularmente pa medio di e obranan notabel di [[Frédéric Chopin]]. E mazurka (na polako mazur, e mesun palabra ku e mazur) i mazurek (baile rural basá riba e mazur) hopi biaha ta wòrdu konfundí den literatura oksidental komo e mesun forma musikal.<ref>{{Cite journal|last1=Pudelek|first1=Janina|last2=Sibilska|first2=Joanna|date=January 1996|title=The polish dancers visit St. Petersburg, 1851: A detective story|url=http://dx.doi.org/10.1080/01472529608569240|journal=Dance Chronicle|volume=19|issue=2|pages=171–189|doi=10.1080/01472529608569240|issn=0147-2526|url-access=subscription}}</ref> Edgard Palm (un músiko-kompositor ku a pionero den investigashon musikal i awor ta e miembro di mas bieu di e famia Palm, ku a hunga un ròl krusial den e orígen i desaroyo di músika curasoleño for di siglo diesnuebe) ta opservá korektamente2 ku, pa straño ku e por parse, e mazurka no ta kasi mes popular mas den su pais natal, miéntras ku e tabata wòrdu baila regularmente riba Curaso pa hóbennan i hóbennan bieu pa mas ku un siglo. Pa hopi curazoleño di mas edad, e mazurka tabata hasta nan forma di baile faborito. Nos mazurka, kontrali na e wals, no ta karga e label “Kurasoleño,” tòg e ta diferensiá di e estilo Oropeo. Komo ku e diferensia aki ta un asuntu di estilo, e ta difísil pa definí. Un elemento típiko di Kòrsou ku bo no ta haña niun otro kaminda na Europa ta ku e di tres sekshon di nos mazurka di kuater parti (nos konosé tambe mazurka di dos i tres parti) ta den tempo di wals, e asina yamá “valsante.” E pasonan di baile di nos mazurka tambe ta asina kompleho ku nan ta solamente pa e bailarinnan mas eksperensia i rítmikamente eksakto.<ref>[Robert A. Rojer, [https://www.dbnl.org/tekst/_gid001199001_01/_gid001199001_01_0104.php De Curacaose muziek], dbnl.org</ref> Pa loke ta trata e músika mes, e mesun karakterístikanan ku ta konta pa e mazurka Oropeo ta destaká: un karakter akordeal skèrpi ku un tendensia pa disonansia deliberá ku no mester wòrdu resolvé (esaki ta konta tambe pa e mazurka di Chopin) i e rubato. E konsepto di rubato (literalmente “hòrta,” for di italiano rubare = hòrta), ku ta esensial pa e ritmo difísil di mazurka di Chopin i tambe pa músika di baile di Kòrsou, tambe ta bisto. karakterisá pa patronchinan rítmiko kompleho i koreografianan diseñá pa bailarinnan eksperensia. Sierto sekshonnan di e mazurka antiano, hopi biaha den sekuensianan di kuater parti, ta konta ku pasonan kompliká ku ta eksigí ritmo i koordinashon presis.[1] ----- Origen E mazurka a originá na Polonia, evolushonando komo un fushon estilisá di tres baile tradishonal: e mazur, e kujawiak, i e oberek. El a bira popular den salonnan oropeo durante siglo 19, partikularmente pa medio di e komposishonnan di Frédéric Chopin. Na Polonia, mazur komunmente ta referí na e baile folklóriko, mientras ku mazurek por indiká sea e baile rural òf su forma musikal; den literatura e dos términonan tin biaha ta wòrdu usá interkambiablemente. Historia i desaroyo Den siglo 19 i kuminsamentu di siglo 20, mazurka a bira popular na e islanan ABC i tabata wòrdu interpretá na enkuentronan sosial, eventonan festivo i selebrashonnan lokal. El a desaroyá un estilo lokal distintivo, tin biaha yamá valsante, karakterisá pa patronchinan rítmiko kompleho i koreografianan diseñá pa bailarinnan eksperensia. Sierto sekshonnan di e mazurka antiano, hopi biaha den sekuensianan di kuater parti, ta konta ku pasonan kompliká ku ta eksigí ritmo i koordinashon presis.[1] Musikalmente, mazurkanan di Kòrsou hopi bia ta inkluí aksentonan harmóniko skèrpi, ornamentashon kromátiko i rubato rítmiko deliberá, similar na e karakterístikanan ekspresivo ku ta haña den mazurkanan Oropeo, partikularmente esnan di Chopin. Sinembargo, e estilo lokal a divergí for di modelonan Oropeo den tempo, fraseo i interpretashon di baile, kreando un ekspreshon “Kurasoleño” úniko di e tradishon di mazurka. Kompositornan prominente di mazurkas di Curaçao ta inkluí Jan Gerard Palm (1831–1906), Rudolph Palm (1880–1950), i Jacobo Palm (1887–1982), kendenan a yuda kodifiká e tradishonnan musikal i di baile riba e isla. == Karibe Hulandes == Na Curaçao, e mazurka tabata wòrdu baila den siglo 19 i kuminsamentu di siglo 20 den momento ku un selebrashon yega su punto kulminante. Aunke no ta yam'e mazurka antiano kontrali na e wals, tòg e ta diferensiá di e estilo oropeo. Mazurka ta pega na e patronchi rítmiko preskribí, ku eksepshon di un sekshon kòrtiku i sin klave, pero ta desviá for di e ehèmpel oropeo a traves di un uso abundante di — hopi bia kromátiko — ornamentashon, ku, pa kasualidat, no ta kita for di e struktura di e motibu ni (danki na nan ehekushon rápido) ta frena e tempu.<ref>[https://web.archive.org/web/20161120214855/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=372&lang= Mazurka], Encyclopedie van Curaçao</ref> Kompositornan bon konosí di mazurkas di Kòrsou ta inkluí Jan Gerard Palm (1831-1906), Rudolph Palm (1880-1950), i Jacobo Palm (1887-1982). == Diferensia i Adaptashon == Aunke e mazurka Kòrsou a deriva di e mazurka polako, e ta diferenti na estilo i ritma. E sekshon di cuatro parti ku tempo di wals i pasonan kompleks ta un elemento tipiko lokal. E interpretación musikál ta inkluí akordeu skèrpi, disonansia deliberá i rubato, simia manera e mazurka di Chopin. Ornamentashon kromátiko i improvisashon den ejecución ta tipiko di nos interpretashon lokal. == Kompositornan Kòrsou == Algun di e kompositornan mas konosí ku a trabou ku mazurka na Kòrsou ta: Jan Gerard Palm (1831-1906) Rudolph Palm (1880-1950) Jacobo Palm (1887-1982) E tradishon di mazurka a keda viva na Kòrsou, representando un herensia di mezcla europeo y afro-karibe, i ta un elemento important di kultura lokal. {{Appendix}} De Antilliaanse mazurka houdt zich, behoudens een kort valsant gedeelte, aan het voorgeschreven ritmische patroon, maar wijkt af van het Europese voorbeeld door een overvloedig gebruik van - vaak chromatische - versierselen, die overigens de motiefopbouw niet aantasten, noch (dank zij hun snelle uitvoering) het tempo terughouden. The Mazurka (Polish: mazurek) is a Polish musical form based on stylised folk dances in triple meter, usually at a lively tempo, with character defined mostly by the prominent mazur's "strong accents unsystematically placed on the second or third beat".[2] The Mazurka, alongside the polka dance, became popular at the ballrooms and salons of Europe in the 19th century, particularly through the notable works by Frédéric Chopin. The mazurka (in Polish mazur, the same word as the mazur) and mazurek (rural dance based on the mazur) are often confused in Western literature as the same musical form.[3] ------------- == Tumba == (aanvullen) === Historia === Un baile di dos parti den 2/4 di tempu, ku na kuminsamentu di siglo 20 tabata konosí ainda komo un forma musikal simpel den kua poemanan satíriko tabata wòrdu lansa. Sinembargo, su orígen ya ta sentra rònt di e promé presensia di katibu riba Kòrsou. Desde su inisio, tumba a konosé un desaroyo profundo: E grupo “bad boys”, ku a pone chisme na músika (mira tambe @: Tambú), awor a kambia den un komunidat di kompositor, letra, areglista i músiko di kalidat haltu - últimamente asta graduadonan di konservatorionan - ku, pa mustra nan abilidatnan, ta partisipá den e festival anual, entre otro. Een tweedelige dans in tweekwartsmaat, die in het begin van de 20ste eeuw nog als een eenvoudige muzikale vorm waarin hekeldichten werden gegoten door het leven ging. Haar ontstaan wordt echter reeds rondom de allereerste aanwezigheid van slaven op Curaçao gecentreerd. Sinds haar ontstaan heeft de tumba een diepgaande ontwikkeling doorgemaakt: De "kwajongens" groep, die roddel op muziek zette (zie ook @: Tambú), is thans veranderd in een gemeenschap hoogwaardige komponisten, tekstschrijvers, arrangeurs en musici - de laatste tijd zelfs van aan conservatoria afgestudeerden - die ter stalling van hun kunsten onder andere jaarlijks aan de tumbafestival deelnemen.<ref>[https://web.archive.org/web/20161120010432/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=373&lang= Tumba], Encyclopedie van Curacao</ref> De oorspronkelijke tumba bestond uit twee delen van acht maten. De naam tumba is afkomstig uit de Bantu-cultuur (Kongo), waardoor het te verklaren is dat de tumba als dans- / muziekvorm ook voorkomt in Cuba en de Dominicaanse Republiek. Deze oorspronkelijke tumba, muzik di zumbi genaamd; in werkelijkheid muzik di sòmbi (= slaaf), was in eerste instantie een muzieksoort die in hoofdzaak met de benta werd voortgebracht. In het begin waren er daar twee varianten: De stijl van Johannes van Uyten in Banda'riba, het oostelijk deel van het eiland en die van Tom Plantein in Banda'bou, het westelijk deel. Zijn tumbastijl werd heel toepasselijk tumba di Westpunt genoemd. Tom Plantein schijnt ook als eerste de fluit in de oorspronkelijke tumba te hebben ingebracht. Tegen het einde van de 19de eeuw is de tumba heel ver van zijn eenvoudige oorsprong als muzik di sòmbi ontwikkeld en wordt er ook gebruik gemaakt van instrumenten als kuarta (4-snarig gitaar), de normale gitaar, wiri, tambú grandi en zelfs van de viool en de piano. Met de komst van de viool en de piano in de tumba is ook de West-Europese invloed op de produktie van dit muzieksoort een feit. Met deze invloed komt er ook een verandering in de wijze waarop de tumba geannoteerd wordt: De Europese school noteert de maat en schrijft noten; de Afrikaanse school anoteert het tempo. De eerste overgang in de tumba is de overbrenging van de door de benta gedomineerde muzik di sòmbi naar een tumba waar tokkelinstrumenten (gitaar) de boventoon gaan voeren. Dit betekent echter niet, dat de tumba dan geheel van zijn Afrikaanse oorsprong ontdaan wordt. De ontwikkeling die de tumba hierbij volgt schijnt zich voorheen ook in het Zwarte Continent zelf op ongeveer gelijke wijze te hebben voltrokken, althans voor wat betreft de tokkelinstrumenten. De Afrikaanse cultuur kent namelijk een overvloed aan tokkelinstrumenten, waar de Curaçaosche musici simpelweg niet van op de hoogte zijn. Reeds in het begin van de 19e eeuw gaat de piano een steeds belangrijker rol spelen in de vertolking van de tumba. Met zijn 88 toetsen heeft de piano het in zich om alle instrumenten die de tumba ooit gebruikte te emuleren. Mogelijk maakt de benaming tumba di salòn of tumba pa orkesta reeds dan zijn entree in het lexicon van deze muziek. Want, de Curaçaosche muzikale virtuoos Jan Gerard “Gerry” Palm (1831-1906) schijnt de eerste te zijn, die de vertaling van de tumba gespeeld voornamelijk op basis van tokkelinstrumenten naar de piano te hebben vertaald. Doktoor Palm houdt zich namelijk ook bezig met het komponeren van klassieke of klassiek georiënteerde muziek. Hij is echter zeker niet te beroerd om de tumba, de ex-muzik di zumbi, in zijn belevingswereld toe te laten maar trekt haar wel naar de bijna eenzame hoogte waarop de muzikale genie zich ophoudt. Noblesse oblige! Behalve meer kennis op een nieuw gebied, levert de bemoeienis met de tumba hem geen windeieren op: Toen hij eenmaal zeer bedreven was in het komponeren van de mooiste of scherpste tumba's werd Doktoor Palm met grote regelmaat benaderd door sollicitanten die hem steeds opnieuw de vraag stelden: "Shon Jerry por komponé un tumba pa mi....", waarna steeds opnieuw het lucratief getinte antwoord volgde: "Bai bo bin ku tré (s) yotín". Die tré yotín van die tijd was misschien wel vijftig hedendaagse guldens of zo waard. In het begin van de 20ste eeuw maakte de tumba ook nog de verbinding met de film. De stomme (geluidloze) films van die tijd, op Curaçao met pelikula di Charlie Chaplin aangeduid, vanwege de populariteit van de producties met die personage in de hoofdrol, werden namelijk met een piano-tumba orkest wat aangekleed. In dezelfde tijd ongeveer ondergaat de tumba een andere dramatische ontwikkeling. De piano had zich namelijk als de meest belangrijke instrument in de tumbamuziek ontwikkeld. Een feest was dan ook alleen een feest, als er op piano-tumbamuziek gedanst kon worden. Dat kon meestal alleen in de duurdere gelegenheden; het gewone volk moest het met de andere tumba stellen. De Engels Vicks familie bracht hier verandering in met de uitvinding van het draai-orgel mechanisme: Een cylinder-achtige instrument waar de klanken van de piano mee voortgebracht konden worden. Op zich was het best een duur apparaat; de prijs van een gemiddelde auto waard. Maar omdat het hele instrument wel veel kleiner en dus makkelijker verplaatsbaar en ook goedkoper was dan een echte piano, verschafte de draaiorgel de mogelijkheid om veel meer (dans) gelegenheden na te lopen, waardoor hij ook in de minder gegoede buurten ingezet kon worden. Opeens was het wel mogelijk voor de gemiddelde burger om op "piano" muziek feesten na te lopen en de draaiorgel werd snel erg populair. Op Curaçao waren het de heren Horacio Sprock, Dodo Palm en Henriquez, die als eerste de ka'i oru (draaiorgel) op het eiland introduceerden. Bekend uit deze tijd is de roddel die rondging over de reactie van de Nederlandse parlementatriër Van Kol, die bij het bezoeken van een tumba-feest geëxclameerde schijnt te hebben, dat de "mensen trekken zo aan elkaar". Daarmee het speciale genot dat de Curaçaoenaar uit het dansen van zijn geliefde tumba (en muziek in het algemeen) trekt, aangevende. Een belangrijke hindernis voor de ka'i oru vormde in die tijd wel de politieverordening, dat de machine niet per kar vervoerd mocht worden. Voor de goede gang van zaken en de côntrôle moest het wel 80 kilo wegende aparaat naar de bestemming worden gedragen. In de 1960er jaren maakte de tumba nieuwe ontwikkelingen door. Carlos Sillie maakte de binding met de klassieke dans (ballet), Harry Moen en zijn zanggroep Serenada beëxperimenteerden de tumba op zanggebied met acapella interpretaties op verschillende toonhoogten en auteurs als Ellis Juliana en Piërre Lauffer hiefen het tumba tekstschrijven op poëtische hoogten. In de 1980er jaren bracht allereerst Richard Hooi het fenomeen van de op de tumba gegrondveste poësía rítmiko, gevolgd in de eerste jaren van deze 21ste eeuw door Tio Harry met zijn interpretaties van deze tumba-ritmische poëzie en de experimenten van de nieuwste generatie met de rap-tumba. Op muzikaal gebied zorgden allereerst de Salsbach Jazz Trio en vervolgens aan de conservatorium (af)gestudeerde muzikanten als Cedric Dandaré, Erwin Prudencia en Randall Corsen voor de binding van tumba met jazz, terwijl Izaline Callister met haar prachtige, karaktervolle en inspirerende zang, de tumba wereldwijd openbaart. De tumba is een poly-ritmische muzieksoort, waarin elke instrument haar eigen ritme aanhoudt, samengebonden door een instrument, die de melodie voortbrengt. De meest merkwaardige verandering die de Curaçaosche tumba sinds de 1970er jaren heeft ondergaan is de zogenaamde tumba di karnaval, die veel overeenkomst vertoont met de tumba pregoná. In haar ruim dertigjarig bestaan, heeft de tumba di karnaval haar eigen vooraanstaande vertolkers voortgebracht: Tata di tumba (Lett.: tumba’s vader) Anselmus “Boy” Dap, die het festival liefst tien keer op zijn naam wist te schrijven, Elia Isenia, de eerste Reina di (koningin van) Tumba en Farley Lourens, die de titel Rey (koning) drie keer achter elkaar wist te winnen. De tumba di karnaval, is in feite nagenoeg de enige tumbavariant die anno 2008 nog wordt herkend; de jonge Curaçaoenaar slaat er buiten de karnavalsperiode bijna geen acht op; men prefereert de zogenaamde ritmo kombina. De nieuwste generatie moet dus kennelijk dieper in deze speciale muziek van zijn eigen (ei)land worden ingewijd. De tumbavariant van de cinquillo in de begeleidingsfiguur is uniek. ----------- == Tipico Santa Rosa == De versiering op en om de rotonde van Santa Rosa is een eerbetoon aan muzikant Nemenci ‘Chi’ Domitilia. De bekende mandolinespeler maakte deel uit van de muziekgroep Tipiko Santa Rosa. Bewoners zetten hem en zijn bijdrage aan de Curaçaose cultuur in het zonnetje door de rotonde aan hem op te dragen. -------------- {{Infobox banda | variante = c | nomber = Moron Combo | nomber original = | logo = | imagen = | descripcion = | alias = | funda = 1956 | fundador = Norman Moron | aña activo = 1956 - 1969 | origen = | genero = | influencia = | seya = | manager = | asocia = | miembro actual = | exmiembro = | website = }} '''Moron Combo''' tabata un banda musikal di [[Kòrsou]], fundá na [[1956]] pa Norman Moron. E kombo akí a konosé diferente konstelashon. Entre otro Donny Moron Di robes pa drechi: Norman Moron (piano/direkshon), René Samson (kantante), Bobby Allee (tròmpèt), Sixto (Laco) Felida (saksofon), Robby Moron (kantante/raspu), Bert van Putten (tròmbon), Wilfrido Mongen (konga), George Neman (timbal/kantante) Partikularidat: Nan tabata toka mas tantu na hotèlnan lokal i tambe na Telecuraçao i fiestanan privá. E banda a keda eksistí te den añanan 60. Na 1965 el a presenta pa prome biaha na Aruba.<ref>Moron Combo naar Aruba. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 07-09-1965, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 22-01-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462410:mpeg21:p006</ref> == Literatura == * [https://www.jstor.org/stable/pdf/community.28156960.pdf Manifestashon Kultural], dia 5,6 i 7 di desember 1991 na Curacao Festival Center {{Appendix}} -------------- {{Variante|c}} {{Databox}} '''Pedro Hermanus (Hermanito) Narvaez''' (☆ [[10 di mei]] [[1949]] na [[Kòrsou]]) ta un DJ, presentadó, maestro di seremonia, animadó, empresario, lokutor i personahe di radio y televishon di [[Kòrsou]]. El a okupá un rol signifikante den radiodifusion i mundo farandulero di [[Kòrsou]]. == Bida i karera == Hermanito Narvaez a nase na Kòrsou komo yu mas chikitu di e famia di seis yu di Luz Maria Villanueva i Santos Manuel Narvaez, ambos prosedente di [[Venezuela]]. Su tata a bin traha komo marinero pa Shell na Kòrsou. E tabatin seis ruman. Foi chikitu e tabata masha keto. El a bai skol básiko na St. Jozefschool, Canisius College i Schweitzercollege i a sigui pa HBS na [[Radulphus College]], sin kaba esaki. Despues el a drenta den radio i deporte, i tabata hunga vòlibòl. Den añanan 1960 e tabata enbolbí ku e programa radial pa hubentut di hitnan internashonal na [[Curom]]. Despues di tempu el a bira presentadó, kambiando e nòmber di e programa den PSH (''Post Scriptum Hermanito''), unda e tabata presenta e Top40. E conocido disc jockey Hermanito Narvaez - hopi gusta serca tienernan Antiyano, parcialmente pa motibo di su programa PSH - a casa cu srta. Linda Koek Hermanito, kende ta traha pa e radio emisora ​​Curom, a kontribuí na Amigoe su sekshonnan tiner vários biaha den pasado.<ref>WILLEMSTAD. – De bekende disc jockey Hermanito Narvaez – zeer populair bij de Antilliaanse tieners o.m. door zijn^ programma PSH – is gisteren in het huwelijk getreden met mej. Linda Koek Hermanito die voor het radiostation Curom werkt heeft in het verleden diverse malen medewerking verleend aan tienerrubrieken van de Amigoe. Van deze plaats onze gelukwensen.. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 25-10-1974, p. 1. Geraadpleegd op Delpher op 16-07-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010461182:mpeg21:p001</ref>Hermanito Narvaez a bira un DJ konosí bou di hóbennan antiano, parsialmente pa medio di su programa PSH pa e radio emisora ​​Curom. Den pasado el a kontribuí na e sekshonnan di tiner di Amigoe vários biaha den pasado. Later het programa ''HErmanito i su estilo'' riba djadumingu atardi. Su ruman Danier Narvaez tambe tabata traha na Curom. E ku su ruman Daniel tabata kompila e hitpereet pa publikashon den Amigoe. Di añanan 60 pa 80 Hermanito tabata na RADIO CUROM ( ku P.S.H. , Top 40 , Top 100 , Ambiente na Beach , Soul to Soul ,Festivalnan , Sertamennan , Karnaval ets ) .Di añanan 80 te final di dekada 90 na TeleCuraçao ( ku e.o. Karnaval , di Skina pa Skina , Tesoro di Kòrsou , Miss Kòrsou , Pagina Sosial , Miss Universe , Regatta Boneiru , Zomer Karnaval , Calle 8 , Kòrsou dòrná na lus , Academy Awards , Siman di Kultura , Seú ets). Di 2001 te 2020 riba TDS Kanal 80 (tur sorto di aktividat tantu lokal komo internashonal ) !!!I awor un etapa i eksperimentu nobo :You Tube ku e channel “ kanal80 total “ ( e idea tá pa kambia e nòmber den futuro ) !Según dianan pasa , Hermanito lo pone más i más di su produkshonnan di pasado , riba You Tube !<ref>https://24ora.com/cousou-hermanito-narvaez-riba-you-tube/ CORSOU: HERMANITO NARVÁEZ RIBA YOU TUBE], 24ora.com (10 di yanuari 2021)</ref> Un persona cu tambe a haci hopi pa nos carnaval ta “Hermanito” Narvaez cu merece e titulo di “Mister Karnaval”. Su aporte den e area aki a consisti di reportahenan di TV y radio, numeroso entrevista cu varios miembro di prensa di nos sociedad cu ta (in)directamente relaciona cu e carnaval y programanan cortico (diario) unda publico a keda informa di e evento di carnaval dia. Curacao.<ref>Geslaagd carnavals -slotfeest "Hermanito" overstelpt met plakaten/geschenken. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 08-03-1976, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 16-07-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010460208:mpeg21:p003</ref> Hermanito bracht een heleboel innovaties, zowel op de radio, als andere activiteiten. Hij begon met de top 10, die later top 40 en zelfs de top 100 van het jaar (in 1968 had je de 1 ste top 100 op de Antillen Hey Jude van de Beatles was no 1); carnavals uitzendingen op de radio; opnames van lokale artiesten; Tumba Festival; Ceremonie Meester op Miss Teenage en Miss Curacao verkiezingen; tiener programma’s op Telecuracao; life uitzendingen van songs festival vanuit Puerto Rico; nieuwe talenten etc. Maar ook begon Hermanito met de eerste Drive In Disco op Curaçao ook onder de naam P.S.H. Gedurende, vooral de jaren 70, en begin 80 was PSH, het allerbeste, bekendste en populairste op het gebied van D.J. entertainment. https://www.youtube.com/watch?v=2zA3_y_9DBs&ab_channel=ExtraCuracao 1991:presentator Tumbafestival voor Telecuracao en eindejaarsprogramma ''sperando tiru'' na 1990 * tienerdans marathon == Link eksterno == * [https://www.youtube.com/watch?v=T9p_kpo9Des&ab_channel=J.I.Alves Harry Zimmerman - E Merese], Youtube.com J.I. Alves (1990) * [https://www.discogs.com/artist/4280069-Harry-Zimmerman-2 Harry Zimmerman], Discogs * [https://www.facebook.com/festivalditumba/ Festival di Tumba - Facebook] * [https://www.instagram.com/festivalditumba/ Festival di Tumba - Instagram] {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Narvaez, Hermanito}} [[:Category:Kòrsou]] [[:Category:Musiko]] ------------------------- {{Variante|c}} {{Databox}} {{Infobox Artista | birthname = Macario Prudencia | image = | birthdate = [[1938]] | lugar_nanse = | nationality = Hulandes | training = | known_for = | field = músiko, kompositor i produser | movement = | awards = | website = }} '''Macario (Makai) Prudencia''' (☆ [[1934]] na [[Kòrsou]] - † [[24 di mart]] [[2015]]) ta un músiko, kompositor i dosente di musika yu di hulandes-boneriano. El a krea [[Salsa Antiyano|salsa antiano]], un género di músika ku a pone e fundeshi pa e ascenso di e popular ‘[[ritmo kombina|ritmo kombiná]]’ di e isla di awendia.<ref name="Skempi">[https://www.skempi.com/artist/macario-prudencia Macario Prudencia]</ref> == Biografia == Makai begon zijn muzikale carrière op 15-jarige leeftijd bij ‘Estrellas Nacional’. Hij was tot de jaren 80 actief als congaspeler in diverse groepen. Zijn eerste hit ‘Raspa Bill’ dateert uit 1960. In 1969 scoorde hij een hit met ‘Super Jolly.’ In de jaren ‘70 was Makai erg populair met hits als ‘Bròs Bròs’, een nummer waarmee hij een Gouden Plaat won. De zanger/componist woonde ook geruime tijd in Nederland waar hij onder andere met ‘Dim Dam’, ‘San Dom’, Mi Televishon’, en ‘Wasmashin’ grote hits scoorde. Dit laatste nummer werd in de vertolking van de Surinaamse groep Trafassi een grote hit.<ref>{{Citeer web|url=https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/10746-cultuurvader-overleden|titel=Cultuurvader overleden|werk=[[Antilliaans Dagblad]]|datum=2015-03-24|bezochtdatum=2024-08-10}}</ref> Prudencia werd meerdere keren door de Asosiashon di Músiko di Kòrsou (Amak) gehuldigd, onder andere in 1981 en 1987. Vorig jaar nog organiseerde Amak een muzikale hulde aan de zanger die toen in het Betesda verbleef. El a fayesé dia 24 di mart 2015 na edat di 81 aña. ------ El a krea i ta e embahador internashonal di e ‘Salsa Antiano’. E género di músika aki a pone e fundeshi pa e ascenso di e popular ‘Ritmo Kombiná’ di e isla di awendia. El a wòrdu lantá pa un famia hopi musikal; su ruman hòmber, su primunan i su welo tabata toka instrumento musikal i su mama tabata gusta baila. Na edat di dies sinku aña, el a kuminsá toka e conga i a presentá ku vários grupo di músika riba e isla. Banda di e conga, su ruman homber Emilio tambe a siñ’e con pa toca guitara. Eventualmente el a evaluá su talento pa komponé i kanta kompletamente, su bos di kanto riku i kargá ku personalidat, asina el a disidí di desaroyá su mes karera musikal. Rònt di aña 1970, el a funda su mes grupo di músika yamá ‘Tipiko Prudencia’. E grupo tabata konsistí di su ruman hòmber Emilo (baho), Emilio su dos yu hòmbernan Axel (guitara kuatro) i Erwin (mandolina), su yu muhénan (kantantenan di reserva) i e mes komo kantante prinsipal. Poko despues di a forma e grupo aki el a sigui pa forma un banda mas grandi ainda ku yama ‘Continental Combo’ ku tabata presentá tur wikènt na e klup di anochi El Nido. Nan tabata un éksito grandi riba e isla. Bo no por a haña un persona ku no a disfrutá di nan éksitonan, entre nan ‘Bròs Bròs’ i ‘Kadushi’.<ref name="Skempi"/> Na 1975, el a risibí un plachi di oro di e tienda di joyas mundialmente konosí Spritzer & Fuhrman pa su klásiko sumamente popular i iresistibelmente optimista ‘Den Bo Bèshi’. El a interpretá e kansion aki ku un otro banda ku yama ‘Macay i Su Salsa Antiano’ ku tabata dirigí pa su primu ku a bin bèk for di Hulanda despues di a studia na un konservatorio den e stat di Utrecht.<ref name="Skempi"/> Na 1979 Prudencia a muda pa Hulanda, kaminda el a keda 14 aña i kaminda el a duna vários presentashon elogiá i a komponé hopi éksito manera ‘Dim Dam’, ‘Mi Televishon’ i ‘Wasmashin’. E ultimo a bira un hit mas grandi ainda na Hulanda despues cu el a wordo cover pa e banda Surinam Trafassi. Durante su añanan den eksterior el a wòrdu nominá tambe komo ‘E Mihó Kantante Antiyano Na Hulanda’ na 1988.<ref name="Skempi"/> Na 1993 el a muda bèk pa Curaçao kaminda el a sigui traha músika, lansando vários álbum ku bandanan lokal manera GIO Fuertisimo i ERA Outentiko ademas di kolaborashonnan ku e bahista Eric Calmes. Na 2014 el a wòrdu onrá ku un gran konsierto di homenahe na Brion Square, durante kua artistanan lokal a interpretá e hopi éksitonan lansa pa e leyenda kurasonano aki ku a duna un kontribushon inmensurabel na e esena musikal di e isla durante su karera largu.<ref name="Skempi"/> == Link eksterno == * [https://www.youtube.com/watch?v=T9p_kpo9Des&ab_channel=J.I.Alves Harry Zimmerman - E Merese], Youtube.com J.I. Alves (1990) * [https://www.discogs.com/artist/4280069-Harry-Zimmerman-2 Harry Zimmerman], Discogs * [https://www.facebook.com/festivalditumba/ Festival di Tumba - Facebook] * [https://www.instagram.com/festivalditumba/ Festival di Tumba - Instagram] {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Prudencia, Macario}} [[:Category:Kòrsou]] [[:Category:Kantante]] ------------------------ {{Variante|c}} {{Infobox Artista | birthname = Dionisio F. Salsbach | image = | birthdate = [[1938]] | lugar_nanse = | nationality = Hulandes | training = | known_for = | field = músiko, kompositor i produser | movement = | awards = | website = }} '''Dionisio F. (Doy) Salsbach''' (☆ [[1938]] na [[Boneiru]]) ta un musiko, kompositor i dosente di musika hulandes-boneriano. == Bida == Doy Salsbach a nase den e bario [[Nort di Saliña]], yu di Hilario (Lachi) i Andrea Salsbach-Martijn.<ref>[https://archive.org/details/BNA-DIG-AWEMAINTA-2022-04-08/page/n34/mode/1up?q=doy+salsbach&view=theater Doy Salsbach a bishita Нòfi Kultural], Boneriano (7 di aprel 2022)</ref> E tabatin tres ruman. Su dos ruman homber tambe tabata musiko: Angel tabata forma parti di Salsbach Jazz Trio i Roberto (Papachi) di Tipiko Boneriano. Salsbach ta muda pa Aruba unda e ta kuminsa su karera musikal ku Trio Los Aventureros. Tur tres ruman ta músiko. Angel pa hopi aña tabata forma parti di Salsbach Jazz Trio. Doy a bai biba na Hulanda na 1964. Den e pais ei el a hasi nòmber den farándula ku Trio Los Aventureros i Trio Los Alegres. Ketu bai e ta dunando lès di muzik. E BENEHIBNU. Djaweps 7 aprel 2022 Doy Salsbach a bishita Ной Kultural KRALENDIJK — E konosido artista musikant boneriano Doy Salsbach siman pasá a bishitá Hòfi Kultural di Plataforma Kul- tural. Salsbach, kende taba- ta na Boneiru resientemente pa motibunan familiar, a probechá pa fortalesé kontaktonan ku e tabatin kaba ku Fundashon Históriko к Boneriano (FuHi- KuBo). Doy Salsbach a nase den e bario Nort di Saliña, yu di Hilario (Lachi) i Andrea Salsbach-Martijn.<ref>[https://archive.org/details/BNA-DIG-AWEMAINTA-2022-04-08/page/n34/mode/1up?q=doy+salsbach&view=theater Doy Salsbach a bishita Ной Kultural], Boneriano (7 di aprel 2022)</ref> Tur e tres yu hómbernan di e per- sonanan aki a bira konosí i famá riba tereno musikal: Angel (Salsbach Jazz Trio), Doy (Trio Los Alegres) i Papachi Salsbach (Típiko Boneriano). Doy Salsbach (83) desde 1964 ta establesé na Hulanda, na unda semper el forma un karera profeshonal den farándula, aktuando ku su grupo musikal asta den shownan na televishon hulandes. * speelde op Aruba in '''Trio Los Aventureros''' (1957-1964): Doy Salsbach, Stanley Albertus (dfm) y Martines Dania (dfm). Corto historia di Trio Los Aventureros cu a keda funda na 1958. Na 1959 den un concurso pa trio den teatro Aurora na Santa Cruz e ta sali campeon di Aruba.<ref>[https://archive.org/details/BNA-DIG-ARUBAANSECOURANT-1959-10/page/n79/mode/1up?q=Aventureros&view=theater Trio Los Aventureros Campeon di Aruba di 1959], Arubaanse Courant (26 di oktober 1959)</ref> E trio a presenta den diferente show di television manera e Show di Padu del Caribe y e Show di Rufo Wever. Corto tempo despues di nan fundacion nan a ser contrata pa entretene nos turistanan den hotel. No a dura hopi cu nan a crusa frontera bay Venezuela, Puerto Rico y Europa unda a traha den programa di diferente artista internashonal manera Liberace, Harry Belafonte, Claude François y Udo Jurgens..<ref>[https://archive.org/details/BNA-DIG-AWEMAINTA-2013-02-09/page/n19/mode/1up?q=doy+salsbach&view=theater Certificado di Merito pa Martines Dania di Trio Los Aventureros], Awemainta (9 di februari 2013)</ref> Un di nan cancionnan mas conoci ta “Te aworo” composita conhuntamente cu Wim Statius Muller y Hubert Booi y tabata e tema musical p’e pelicula cu ta carga e mesun titulo. De trio kwam in 1964 een toernee door Europa naar Nederland en slaagde in Europa reeds enige bekendheid te krijgen.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462225:mpeg21:a0091 Los Aventureros: succes in Europa], [[Amigoe]] (4 december 1964)</ref> Doy speelde met het trio Los Aventuros in de film Te Amoro, waarna hij in Nederland bleef hangen. Na Europa e trio ta graba su prome LP. E conocldo trio Arubano. Los Aventureros, kende basta tempo pasa a sali for di Aruba pa bai Eur(ï)a, segun noticia cu a worde ricibi for di Hulanda, na e momento ta haciendo un gira door di e continente Europeo. E trio lo actua na Belgica, Hulanda, Alemania y Francia. Manera ta conoci Los Aventureros, kendenan a toca anjanan largo den Aniba Carlb- bean Hotel, Puerto Rico, y Ve¬ nezuela, ta consisti di D.F.Salz- bach, M. Dania y S. Albertus * richtte in 1967 op in Nederland de '''Trio Los Alegres''' die Zuid amerikaanse muziek speelt, eerst samen met Silvia v.d. Molen en later zijn vrouw Jeannette Berlauwt en Hans Wieringa. In 1975 stond de trio hoog op de Nederlandse hitlijsten met "Coconut Woman". 1977: het trio "Los alegres" bekend van de Nederlandse TV en de Andre van Duin-show. De leider van het trio is Doy Salsbach, Bonaireaan van geboorte die reeds jaren in Nederland woont. * in 1991 richtte hij op Orquesta Colegio Latino, fundado i direktor di Orquesta Colegio Latino Doy Salsbach kreeg destijds op Aruba bekendheid met het trio Los Aventureros, hij werkte voor film, tv en nachtclubs op de Antillen, Puerto Rico en Venezuela. In verband met de premiere van de film "Te Aworo" waarbij Doy de tekst schreef voor de titelsong, kwam het trio in 1964 naar Nederland. Om de naam van dit trio te bevestigen bleef Doy als „Avonturier" in Nederland en formeerde eind 1966 Los Alegres.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010470347:mpeg21:a0124 Los Alegres - pas LP - wil graag naar Antillen], [[Amigoe]] (22 december 1971)</ref>Doy Salsbach stelde dat na het opheffen van trio Los Aventureros de showbusiness door moest gaan en dat hij zich erg gelukkig voelt met Los Alegres, Trio Los Alegres was een Nederlands latintrio afkomstig uit Den Haag. De groep debuteert in 1968 met de single “Maria Christina” en bestaat dan uit zangeres Sylvia van der Molen en gitaristen Doy Salsbach en Hans Wierenga. Beginjaren zeventig horen we weinig van de groep, maar in 1975 zijn ze terug. De single “Coconut woman” wordt in samenwerking met Sweet Okay Supersister gemaakt. Zangeres Sylvia van der Molen is vervangen door de uit Rhenen afkomstige Jeanette Berlauwt.De single Yes I Do Like Your Bermuda kwam bij ons niet verder dan de Tipparade. In Nederland bereikte het nummer de éénentwintigste plaats in de Top 40. Na 15 jaar, besloot de groep om er mee te stoppen in 1983(Diverse bronnen en Wikpedia) De op Bonaire geboren Doy Salsbach, docerend en uitvoerend musicus in Latijns Amerikaanse- en Caribische dansstijlen, zal samen met zijn salsadansorkest Colegio Latino op donderdag 11 juni gelegenheid bieden om onder de titel "Fiesta Tropical" in Latijns Amerikaanse en Caribische sfeer te dansen in Musicon. De 14-koppige band Colegio Latino toert sinds 1990 door Nederland, België en Duitsland en verzorgt optredens met veel enthousiasme en opzwepende ritmes welke een zonnige en tropische sfeer aan uw feest toevoegt.Speciale vermelding: vier jaren achtereen op het North Sea Jazzfestival, waar het aanwezige publiek de zaal keer op keer veranderde in een danssalon met een swingende, vrolijke menigte. Doy’ Salsbach uitvoerend musicus en muziekdocent studeerde o.a. aan de Berklee School of Music (Boston U.S.A.) Als vertolker van Caribische muziek en jazz meegewerkt aan producties met o.a. Lou van Rees, Shirley Bassey, Timi Yuro, André van Duin, De Mounties, Joop van den Ende en aan het North Sea Jazzfestival. Plaatopnames gemaakt zijn eigen ensembles Los Aventureros en Los Alegres en o.a. met Super Sister, Sweet dBuster, Harry Sacksioni, Tineke Schouten en André van Duin. {{Appendix}} ---------- {{Databox}} '''Wals antiano''', mihó konosí komo '''wals di Kòrsou''', ta un género musikal di [[Antias Hulandes]], ku tin su raiz den e forma klásiko di wals [[Oropa|oropeo]]. E estilo musikal aki a nasé na e isla di [[Kòrsou]] den di dos mita di [[siglo 19|siglo diesnuebe]], i ta un produkto di adaptashon lokal di e wals di [[Viena]], mesklá ku elementonan rítmiko i melódiko di e region karibense. Influencia oropeo i Adaptashon Lokal Kontrali na e tumba i danza ku ta refleha e influensia Afrikano, e wals Antiano ta konektá mas ku e bailenan di orígen Iberiko. E prome walsnan di Kòrsou, ku a aparesé riba e isla rond 1865, tabata basá riba e mesun ritmo seif ku e walsnan Europeanan, pero ku un forma hopi mas simpel. Nan tabata konstruí den dos parti di 2 x 16 medida, i den esaki no tabatin introdukshon ni teksto. Mas o ménos 20 aña despues, e patronan rítmiko a kuminsá kambia, i asina a nase e estilu karakterístiko di e wals Kurasowés. Poliritmia i Hemiool Un di e karakterístikanan más sobresaliente di e wals Antiano ta su uzo di poliritmia, particularmente e fenómeno musikal yamá hemiool. Esaki ta un desplazamiento di aksent rítmiko ku tuma lugá ora un ritmonan di dos parti ta bini den un metrum di tres parti (3/4). E aksentnan rítmiko ta kambia e manera kon e puls ta sintí, i sugiere un dualismo rítmiko ku ta distingui e wals di Kòrsou di su ehèmpel Europeo. Na bes, e aksent ta kaye riba e promé i dos i mitar tel. Formanan Melódiko i Estruktura E wals Kurasowés por ta di dos òf tres parti, i generalmente ta konsisti di frasenan di 16 medida. Un wals di dos parti tin 32 medida; un di tres parti, 48. E melodia normalment ta suave, sin teksto, ku armonianan inventivo den e striktura musikal di miniatura. E reto pa komponista ta pa kreá un sekshon musikal ku ta stimulá pa bailá, pero ku tambe tin valor estétiko musikal. == Kompositor notabel == Algun kompositor notabel ku a duna forma na e wals antiano ta:<br> {{CUW}} * Jan Gerard Palm * Jacobo Palm * Rudolph Palm * John Palm * [[Joseph Sickman Corsen]] * Jacobo Conrad * Genie Palm * Paul de Lima * Janchi Boskaljon {{ABW}} * [[Padu Lampe]] * [[Rufo Wever]] Nan obra ta inklui tanto walsnan alegre komo sentimental, i hopi biaha e pieza tabata dediká na persona estimá ò pa ekspresá emoshnan profundo manera duel ò felisidat. Un ehèmpel notabel ta Engelenzang (Canto di Ángel) di Jan Gerard Palm. Estilo i Importansia Kultural Wals di Kòrsou ta konsiderá un elemento importante den e legado musikal klasiko di e Antias Hulandés. Aunke su forma bini di Europa, e estilo ta un ekspreshon musikal puramente Antiano, adaptá na e gusto i dinamika lokal, i a bira parti integral di e repertorio di musika klasiko lokal. Referensianan: Römer, René. Muziek en Dans. Cultureel Mozaiek van de Nederlandse Antillen (1977). Encyclopedie van de Nederlandse Antillen. Palm Stichting: http://www.palmstichting.nl/adcur2.pdf ------- '''Wals antiano''', mihó konosí komo '''Wals di Kòrsou''', ta un género di músika di [[Antias Hulandes]], ku segun melodia, forma i ritmo, tin su origen den [[Oropa]]. E ta un produkto di e di dos mita di [[siglo 19]]. Kontrali na e [[tumba]] i [[danza]] ku ta refleha e influensia afrikano den Kariba, e wals antiano ta konekta ku bailenan predominante iberiko. Alrededor di aña 1865 e promé walsnan di Kòrsou a aparesé ku e mesun ritmo seif ku e walsnan oropeo, pero ku forma hopi mas simpel; nan tabata walsnan di 2 parti ku 2 × 16 medida. Mas o ménos 20 aña despues e patronchinan rítmiko a kuminsá kambia..<ref>{{citeer web|url=https://www.dbnl.org/tekst/rome012cult01_01/rome012cult01_01_0009.php|auteur=[[René Römer|Römer, René]]|titel= Muziek en Dans|werk=Cultureel Mozaiek van de Nederlandse Antillen|datum=1977}}</ref> Kompositornan konosí di e wals antiano ta entre otro Jan Gerard Palm, Jacobo Palm, Rudolph Palm, Joseph Corsen, Jacobo Conrad, Paul de Lima, Janchi Boskaljon i John Palm di Kòrsou; [[Padu Lampe]] i [[Rufo Wever]] di [[Aruba]]. ==Wals, Antillian== Algun di e walsnan di Kòrsou ta mustra un orígen klaramente europeo (Schubert). E prome valsnan antillano rond di 1850 ainda no tabata influensia pa e bailenan iberiko di e kontinente, kontrali na e tumba y e danza, ku si ta refleha e influensia [[afrika]]no den e kuenca karibense. Algun aksènt ritmiko ta sugeri e efekto polirítmiko ku ta distinguí e vals antiano for di su ehèmpel oropeo.<ref>Enciclopedie van Curacao</ref> Bepaalde Curaçaosche walsen vertonen een duidelijke Europese oorsprong (Schubert). De eerste Antilliaanse walsen rond 1850 waren nog niet onder invloed van de Iberische dansen van het vasteland, in tegenstelling tot de tumba en de danza, die de Afrikaanse invloed in het Caribisch bekken reflecteren. Door bepaalde ritmische accenten wordt het polyritmische effect gesuggereerd, dat de Antilliaanse wals van haar Europese voorbeeld onderscheidt. nOTES * nl.wiki 9wals,muziek0:De Latijns-Amerikaanse wals is opvallend rijk aan syncopen, zowel in de melodie als de ritmische begeleiding. Het basisritme wordt hier bepaald door de hemiool, een accentverschuiving dat ontstaat wanneer in een driedelig metrum een tweedelig ritme wordt ingebracht. Kenmerk van de Europese wals is de begeleidingsfiguur met een zwaardere eerste tel (puls), meestal een basnoot, gevolgd door twee lichtere tellen (meestal een akkoordje). Bij de Curaçaose en de Venezolaanse wals daarentegen, valt de klemtoon veelal op de eerste en op de twee en een halve tel, waardoor het hemiool ritme ontstaat. Bekende componisten van Curaçaose walsen zijn onder andere Jan Gerard Palm, Jacobo Palm, Rudolph Palm en John Palm. * De Antilliaanse wals staat beter bekend als ‘Curaçaose wals’. Ze is een produkt van de tweede helft van de 19de eeuw. Na aña 1865 e promé walsnan di Kòrsou a aparesé ku e mesun ritmo seif ku e walsnan oropeo, pero ku forma hopi mas simpel; nan tabata walsnan di 2 parti ku 2 × 16 medida. Mas o ménos 20 aña despues, un kambio a kuminsá den e patronan ritmiko.[ 3] E komponistanan di vals Genie Palm, Joseph Corsen, Jacobo Conrad, Jacobo Palm, Paul de Lima, Janchi Boskaljon i Rudolf Palm a inspirá otro, ku loke finalmente na 1910 a resultá den dos tipo di vals Kurasowese, esta e vals Kurasowese di dos parti i di tres parti, tur dos sin introdukshon ku un patrón ritmiko separá i un liña melodiko suave sin teksto. Rond 1865 verschenen de eerste Curaçaose walsen met eenzelfde strak ritme als de Europese walsen, echter veel eenvoudiger van vorm; het waren 2-delige walsen met 2 × 16 maten. Ongeveer 20 jaar later begon er een verandering te komen in de ritmische patroontjes.<ref>{{citeer web|url=https://www.dbnl.org/tekst/rome012cult01_01/rome012cult01_01_0009.php|auteur=Romer, Rene|titel= Muziek en Dans uit:Cultureel Mozaiek van de Nederlandse Antillen|werk= |datum= }}</ref> De walscomponisten Genie Palm, Joseph Corsen, Jacobo Conrad, Jacobo Palm, Paul de Lima, Janchi Boskaljon en Rudolf Palm bezielden elkaar, waardoor uiteindelijk rond 1910 twee Curaçaose walstypen ontstonden, nl. de tweedelige en driedelige Curaçaose wals, beide zonder inleiding met een apart ritmisch patroon en een soepele melodische lijn zonder tekst. -- * Antilliaanse wals vindt aansluiting bij de overwegend iberische dansen van het vasteland, in tegenstelling tot de [[tumba]] en de [[danza]], die de Afrikaanse invloed in het Caribisch Bekken reflecteren. Er zijn vrolijke 2-delige, en afwisselend sentimentele en opgewekte 3-delige walsen. Door het ritmisch dualisme van zes opeenvolgende achtsten in elke maat, wordt het polyritmische effect gesuggereerd, dat de Antilliaanse wals van haar Europese voorbeeld onderscheidt.(Encyclopedie van de Nederlands Antillen) El vals antillano conecta con las danzas predominantemente ibéricas del continente, a diferencia de la tumba y la danza, que reflejan la influencia africana en la cuenca del Caribe. Hay valses alegres a 2 voces y valses a 3 voces alternativamente sentimentales y alegres. El dualismo rítmico de seis corcheas consecutivas en cada compás sugiere el efecto polirrítmico que distingue al vals antillano de su ejemplo europeo. ------ * De Curaçaose wals kan worden gekenmerkt door een rijk gebruik aan syncopen, in zowel de melodie als in de ritmische begeleiding. Het basisritme is afgeleid van de hemiool, dat bijvoorbeeld ontstaat wanneer in een driedelig metrum (3/4) een tweedelig ritme (2/2 of 2/4) wordt ingebracht. De hemiool komt in de Curaçaose wals tot stand door ritmische figuren zoals weergegeven in figuur 1. Let op de accenten in de figuur 1 (aangegeven als >). De onderlinge afstand tussen de accenten blijft gelijk. De Curaçaose wals is doorgaans opgebouwd uit twee of drie delen van elk 16 maten. Zo kent een typische tweedelige wals 32 maten en een driedelige wals 48 maten. Het is de uitdaging voor de componist om binnen dit strakke regiem vaneen miniatuur met een beperkt aantal toegestane maten, een onstuimige, vindingrijke opeenvolging van akkoorden te verzinnen die niet alleen het oor strelen, maar waarmee ook eendanspaar vleugels onder de voeten krijgt. Verschillende van de walsen van Jan Gerard Palm zijn geschreven om een moment van verdriet of juist van geluk in muziek tot uitdrukking te brengen en om personen die hij liefhad te eren.<ref>http://www.palmstichting.nl/adcur2.pdf</ref> De wals Engelenzang (Canto de los Angeles) is niet alleen {{Appendix}} --------------- aq72nqlp8xsaeb00vzgf723hf85cexn 199227 199225 2026-08-02T08:41:24Z Caribiana 8320 199227 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ [[Wals antiano]] - [[Hermanito Narvaez]] - [[Macario Prudencia]] - [[Doy Salsbach]] - [[Vernon Chatlein]] - [[Tipico Santa Rosa]] ---------------------------- Pending: [[Tumba]] (aanvulling) - [[Vernon Chatlein]] - [[Tipico Santa Rosa]] - [[Moron Combo]] - [[Hermanito Narvaez]] - [[Marcario Prudencio]] - [[Doy Salsbach]] - [[Wals antiano]] ------------- Harold Martina: een vooraanstaand Curaçaos musicus en ambassadeur van het muzikale erfgoed van Curaçao. Junny Alves June 12, 2026 '''Harold Martina''' is een Curaçaose concertpianist die internationaal erkenning verwierf door zijn uitzonderlijke technische beheersing en zijn verfijnde interpretaties van het klassieke pianorepertoire. Hij werd geboren in Willemstad, Curaçao, in 1935 en groeide op in een cultureel rijk milieu waarin muziek een belangrijke plaats innam. Zijn eerste pianolessen kreeg hij op Curaçao bij de bekende musicus Teun Don, die zijn uitzonderlijke talent al vroeg herkende. Op jonge leeftijd vertrok Martina naar Colombia om zijn muzikale opleiding voort te zetten aan het conservatorium van Medellín. Daar ontwikkelde hij zich snel tot een pianist van hoog niveau en studeerde hij cum laude af. Zijn artistieke ambitie bracht hem vervolgens naar Wenen, waar hij lessen volgde bij de gerenommeerde Oostenrijkse pianopedagoog Richard Hauser. In Europa verfijnde hij zijn interpretatieve stijl en bouwde hij een breed klassiek repertoire op met werken van componisten als Bach, Haydn, Brahms, Schumann en Bartók. In de jaren zestig trad Harold Martina op in verschillende internationale concertzalen. Een belangrijk moment in zijn carrière was zijn recital in het Concertgebouw van Amsterdam in 1962, een bijzonder optreden dat mede mogelijk werd gemaakt door culturele organisaties van de Nederlandse Antillen. Zijn concerten werden gewaardeerd om hun muzikaliteit, discipline en intellectuele diepgang. Naast zijn carrière als uitvoerend pianist speelde Martina ook een belangrijke rol als muziekpedagoog. Vooral in Colombia leverde hij een grote bijdrage aan de ontwikkeling van klassieke muziekeducatie en inspireerde hij generaties jonge pianisten. Hij stond bekend als een toegewijde docent met een sterke nadruk op muzikaal begrip, techniek en artistieke integriteit. Binnen de Curaçaose muziekgeschiedenis wordt Harold Martina beschouwd als een van de belangrijke vertegenwoordigers van de klassieke traditie van het eiland. Samen met andere prominente Curaçaose musici hielp hij de internationale zichtbaarheid van Caribische klassieke muziek en talenten te vergroten. Zijn levensloop weerspiegelt de culturele verbinding tussen Curaçao, Latijns-Amerika en Europa, en zijn nalatenschap leeft voort via zijn leerlingen, opnames en de blijvende waardering voor zijn artistieke bijdrage. PAPIAMENTU Harold Martina ta un pianista di konsierto di Kòrsou ku a haña rekonosementu internashonal pa medio di su dominio tékniko eksepshonal i interpretashonnan refiná di e repertorio di piano klásiko. El a nase na Kòrsou, na aña 1935 i a lanta den un ambiente kulturalmente riku kaminda musika tabata tin un lugar prominente. El a haña su promé lèsnan di piano na Kòrsou serka e musiko renombra Teun Don, kende for di trempan a rekonose su talento eksepshonal. Na un edat yòn, Martina a sali pa Colombia pa sigui ku su edukashon musikal na e Konservatorio di Medellín. Einan, el a desaroyá lihé den un pianista di nivel haltu i a gradua ku elogio. Su ambishon artístiko a hib’é Viena, kaminda el a studia serka e renombrá pedagogo di piano Austriaco Richard Hauser. Na Europa, el a refiná su estilo interpretativo i a konstruí un repertorio klásiko amplio ku obranan di kompositornan manera Bach, Haydn, Brahms, Schumann i Bartók. Den añanan 1960, Harold Martina a presentá den vários sala di konsierto internashonal. Un momento signifikativo den su karera tabata su resital na Concertgebouw na Amsterdam na 1962, un aktuashon remarkabel hasí posibel en parti dor di organisashonnan kultural di Antiyas Hulandes. Su konsiertonan tabata wòrdu apresiá pa nan musikalidat, disiplina i profundidat intelektual. Banda di su karera komo pianista , Martina tambe a hunga un ròl importante komo edukadó di músika. Partikularmente na Colombia, el a duna un kontribushon grandi na desaroyo di edukashon di músika klásiko i a inspirá generashonnan di pianista hóben. E tabata konosí komo un maestro dediká ku un énfasis fuerte riba komprenshon musikal, téknika i integridat artístiko. Den di historia di músika di Kòrsou, Harold Martina ta wòrdu konsiderá komo un di e representantenan importante di e tradishon klásiko di Kòrsou. Huntu ku otro músikonan prominente di Kòrsou, el a yuda oumentá e visibilidat internashonal di músika i talento klásiko karibense. Su historia di bida ta reflehá e konekshon kultural entre Kòrsou, Latino Amérika i Europa, i su legado ta biba pa medio di su studiantenan, grabashonnan i e apresio duradero pa su kontribushon artístiko. --------------- Jules Blasini: een Curaçaose musicus die een betekenisvolle bijdrage leverde aan de ontwikkeling en instandhouding van ons muzikaal erfgoed. Junny Alves Published Jul 16, 2026 '''Jules François Blasini''' (Curaçao,2 februari 1847- Curaçao 26 december 1887) was de zoon van Maria Elizabeth Leon en de Corsicaanse diplomaat Jean Blasini, die destijds Frans consul op Curaçao was. Al op jonge leeftijd bleek zijn uitzonderlijke muzikale talent. Hij kreeg les van de beroemde Curaçaose componist en muziekpedagoog Jan Gerard Palm, die hem als een van zijn meest begaafde leerlingen beschouwde. In 1863 gaf de zestienjarige Blasini al succesvolle pianorecitals op Curaçao. Dankzij aanbevelingen van invloedrijke Franse contacten werd hij in 1865 toegelaten tot het prestigieuze Conservatoire de Paris. Hij studeerde daar bij Georges Mathias, een directe leerling van Frédéric Chopin. Daarmee werd Blasini de enige op Curaçao geboren componist uit zijn tijd die een formele opleiding aan het conservatorium van Parijs volgde. Na zijn studie keerde Blasini terug naar Curaçao, waar hij naam maakte als virtuoos pianist. Hij stond bekend om zijn verfijnde techniek en zijn uitvoeringen van romantische pianomuziek. In 1878 behoorde hij tot de oprichters van het eerste symfonieorkest van Curaçao, waarin hij de pianopartij verzorgde. Blasini componeerde zowel dansmuziek als meer lyrische luistermuziek. Zijn werken vertonen invloeden van de Europese romantiek, gecombineerd met Curaçaose muzikale tradities. Zijn stijl wordt gekenmerkt door elegantie, subtiele ritmiek en een verfijnde melodische opbouw. Jules Blasini geldt als een van de belangrijkste vertegenwoordigers van de negentiende-eeuwse Curaçaose kunstmuziek. Zijn opleiding in Parijs bracht Europese muzikale invloeden naar Curaçao, terwijl zijn composities tegelijkertijd geworteld bleven in de lokale cultuur. Daardoor vormt hij een belangrijke schakel in de ontwikkeling van de Curaçaose klassieke muziektraditie. PAPIAMENTU Jules François Blasini (Kòrsou, [[2 di febrüari]] [[1847]] – Kòrsou, [[26 di desèmber]] 1887) tabata yu di Maria Elizabeth Leon i e diplomátiko di e isla Corsica Jean (Juan) Blasini, kende tabata e kònsul franses na Kòrsou e tempu ei.<ref>Uit Nederlandsche Couranten.. "De Curaçaosche courant". [Willemstad], 20-10-1877. Geraadpleegd op Delpher op 02-08-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000213466:mpeg21:p001</ref> Su talento musikal eksepshonal a bira bisto na un edat yòn. El a haña lès serka e famoso kompositor i pedagogo di músika di Kòrsou [[Jan Gerard Palm]], kende a konsider’é un di su alumnonan mas talentoso. Na 1863, Blasini di dieseis aña ya tabata duna resitalnan di piano exitoso na Kòrsou. Danki na rekomendashonnan di kontaktonan franses influente, el a wòrdu atmití na e prestigioso Konservatorio di Paris na 1865. Einan el a studia serka Georges Mathias, un alumno direkto di Frédéric Chopin. Esaki a hasi Blasini e úniko kompositor nasé na Kòrsou di su tempu ku a risibí formashon formal na Konservatorio di Paris. Despues di su estudio, Blasini a regresá Kòrsou, kaminda el a traha un nòmber komo pianista virtuoso. E tabata konosí pa su téknika refiná i su presentashonnan di músika romántiko di piano. Na 1878, e tabata un di e fundadornan di e promé orkesta sinfóniko di Kòrsou, den kua el a toka e parti di piano. Blasini a komponé tantu músika di baile komo músika di skucha mas líriko. Su obranan ta mustra influensianan di Romantismo Oropeo, kombiná ku tradishonnan musikal di Kòrsou. Su estilo ta karakterisá pa elegansia, ritmonan sutil, i un struktura melódiko refiná. Jules Blasini ta wòrdu konsiderá komo un di e representantenan mas importante di músika di arte Kurasoleño di siglo diesnuebe. Su formashon na Paris a trese influensianan musikal Oropeo pa Kòrsou, miéntras ku su komposishonnan simultáneamente a keda ankrá den e kultura lokal. Komo resultado, e ta forma un laso importante den desaroyo di e tradishon di músika klásiko di Kòrsou. Er is een straat in Brievengat naar hem genoemd: Kaya Jules Blasini.<ref>Autowassen te Brievengat. "Amigoe". Curaçao, 09-11-1992, p. 14. Geraadpleegd op Delpher op 02-08-2026, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010643691:mpeg21:p014</ref> {{Appendix}} --------------- en.wiki:'''Happy Peanuts''' ta un banda bon konosí di e isla di Kòrsou. Nan estilonan ta inkluí tumba lokal i ritmo kombiná, i tambe merengue dominikano. Un di e forsanan impulsivo di tumba moderno i ritmo kombiná, Happy Peanuts ta meskla congas i timbales di impulso ku sintetizador i guitara eléktriko. Tambe úniko na Happy Peanuts ta nan estilo di merengue. Komo ku no tin tokadó di güira, e patronchi ta wòrdu toká riba e hi-hat dor di e tokadó di drumset. Nan cancion mas conoci ta sigui ta “Kareda di Buriku” (Careda di Burico), cu ta sinonimo di e cultura di Curaçao, y ta un cantica di baile hopi popular. ------------------ {{Variante|c}} {{infobox musico | variante = c | nomber = Diangelo Cicilia | alias = | imagen = | imagen hanchura= 235 | descripcion = | fecha nacemento = 1971 | luga nacemento = {{CUW}} | residencia = {{JPN}} | fecha fayecimento= | luga fayecimento= | nationalidad = | educacion = Konservatorio di Rotterdam | aña activo = | genero = músika kontemporáneo | instrumento = [[kitara]] | ofishi = músiko, kitarista, dosente | influencia = | pais = | distincion = | website = https://ciciliamusic.com/diangelo-english.html }} '''Diangelo Cicilia''' (☆ [[1971]] na [[Kòrsou]]) ta un kitarista [[Kòrsou|kurasoleño]]-[[Hulanda|hulandes]], ku ta biba i traha na [[Osaka]], [[Hapon]]. E ta spesialisá den músika kontemporáneo pa kitara. == Bida i karera == Diangelo Cicilia a nase i lanta na Kòrsou. Na edat di 14 aña el a muda pa [[Hulanda]], kaminda el a sigui su formashon musikal. El a studia na Konservatorio di Rotterdam serka Marin Kaaij, despues na e Konservatorio Real di Den Haag serka Enno Voorhorts. Posteriormente, el a sigui un un estudio avansá na e Konservatorio di New England na [[Boston]] serka Eliot Fisk.<ref name=:"0">[https://ciciliamusic.com/diangelo-english.html Profil Diangelo Cicilia], ciciliamusic.com </ref> Durante su formashon, el a risibí varios beka, entre otro di Prins Bernhard Cultuurfonds i Fondsen Podiumkunsten.<ref name=:"0"/> ===Karera=== Cicilia ta interpretá prinsipalmente músika contemporáneo i a estrená diferente komposishon, algun di nan dediká spesífikamente na dje. Su trabou ta enfoká riba promové obra di kompositornan, en partikular di Hulanda.<ref name=:"1">[https://www.12xholland.com/2004/Ned04/deeln04/diangelo-n.html Diangelo Cicilia (muziek)], 12xholland.com</ref> Ku sosten di Donemus, el a graba un CD ku obranan di, entre otro, Luciano Berio, Frank Crijns, Paul Goodman, Florian Magnus Maier i Jo Sporck. Ademas, el a partisipá den grabashonnan pa radio i televishon na Hulanda, [[Nort Amérika|Nort]] i [[Sur Amérika]] i Hapon.<ref name=:"0"/> Desde 2000, e ta forma un duo ku su kasá, e tokadó di fió hapones Mariko Cicilia, bou di e nòmber ''Duo Cicilia''. Huntu nan ta presentá konsiertonan regularmente na Oropa i Hapon.<ref>[https://ciciliamusic.com/duo-english.html Duo Cicilia], ciciliamusic.com</ref> Cicilia a duna konsierto i tayer den diferente pais, inkluyendo [[Antias Hulandes]], Hulanda, Merka i Hapon.<ref name=:"1"/> Na Hapon, e ta involukrá den proyektonan edukativo i kultural, manera konsierto i kolaborashon ku músikonan lokal. ===Otro aktividat=== Ademas di su trabou komo intérprete, Cicilia ta aktivo komo dosente di músika. El a kontribuí na proyektonan kultural i edukativo, inkluyendo kolaborashonnan internashonal, i tayer pa skol i otro inisiativanan pa promové músika di Kòrsou i di [[Antias Hulandes]].<ref name=:"1"/> Na 2004, el a partisipá den un konsierto na honor di e gitarista [[Julian Coco]] su 80 aña di bida.<ref>Liberta Rosario, [https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/in-memoriam-shon-coco-9-januari-1924-%e2%80%a0-4-februari-2013/ In Memoriam Shon Coco, 9 januari 1924 – † 4 februari 2013], Caraibisch Uitzicht</ref> {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Cicilia, Diangelo}} [[Category:Hende]] [[Category:Músika]] [[Category:Kòrsou]] E ta interpretá prinsipalmente músika contemporáneo, inkluyendo numeroso estreno di komposishonnan dediká na dje, i ta partikularmente komprometé na sostené e generashon mas yòn di kompositornan hulandes. Su tokamentu eksepshonalmente virtuoso ta karakterisá pa un oido skèrpi pa zonido i sensitividat. Sostené pa e Fundashon Donemus, el a graba un CD ku ta inkluí obranan di Luciano Berio, Frank Crijns, Paul Goodman, Florian Magnus Maier, i Jo Sporck. Tambe el a hasi numeroso grabashon di radio i televishon, prinsipalmente na Hulanda, Nort i Sur Amérika, i Hapon. He teamed up with his wife Mariko Cicilia, violinist from Japan, to form Duo Cicilia, that has been performing in Europe and Japan since 2000.<ref>[https://ciciliamusic.com/duo-english.html Duo Cicilia], ciciliamusic.com</ref> El a kontribui supstansialmente na e konsierto dia 24 di yanὓari 2004, na honor di Julian Coco su 80 aña di bida, organisa pa e Asosashon di Músikonan Pro Guitarra.<ref>Liberta Rosario, [https://werkgroepcaraibischeletteren.nl/in-memoriam-shon-coco-9-januari-1924-%e2%80%a0-4-februari-2013/ In Memoriam Shon Coco, 9 januari 1924 – † 4 februari 2013], caraibisch uitzicht</ref> Diangelo Cicilia (1971): gitarist Discipline Klassiek gitaar, specialisatie Moderne Muziek. Afgestudeerd Klassiek gitaar, eerst DM aan het Rotterdams Conservatorium. Daarna UM aan het Koninklijk Conservatorium Den Haag met als specialisatie hedendaagse muziek. Vervolgstudie aan The New England Conservatory in Bosten, VS, bij de Eliot Fisk. Tijdens dat studiejaar winnaar van de Wildcard competitie voor geïmproviseerde wereldmuziek. Concertreizen gemaakt naar de Nederlandse Antillen en de Verenigde staten. Momenteel werkzaam als muziekdocent en bezig met het instuderen en uitvoeren van voornamelijk nieuwe Nederlandse solo werken voor gitaar.<ref name=:"1">[https://www.12xholland.com/2004/Ned04/deeln04/diangelo-n.html Diangelo Cicilia (muziek)]</ref> "...Verder zou ik heel graag de traditionele gitaar muziek uit de Nederlandse Antillen willen tonen. Ik ben zelf op Curacao geboren en heb daar tot mijn 14de jaar gewoond. Ik ben nog altijd gefascineerd door de mooie muziek voor gitaar die daar vandaan komt." Beknopt overzicht van zijn 12xHolland activiteiten in Hirado:<ref name=:"1"/> *concerten/recital (solo en met lokale musici) *schoolworkshops (rondom Nederlandse en Antilliaanse gitaarmuziek) *samenwerking met lokale Japanse muzikant om zo een werk te creëren voor het Hirado Cultural Festival op 3 November. *interesse voor lessen in Kyûdô (Japans boogschieten) en Japanse snaarinstrumenten. * co-founded a violin and guitar school in Japan * language teacher - certified for teaching English as a foreign language * Online Teaching Language and Music {{Appendix}} Diangelo Cicilia (* 1971 na Kòrsou) ta un gitarista kurasoleño-hulandes ku ta biba i traha na Osaka, Hapon. E ta spesialisá den músika contemporáneo pa gitara. Bida i edukashon Cicilia a nase i lanta na Kòrsou. Na edat di 14 aña el a muda pa Hulanda, kaminda el a sigui su formashon musikal. El a studia na e Konservatorio di Rotterdam ku Marin Kaaij, despues na e Koninklijk Conservatorium den Den Haag ku Enno Voorhorst. Posteriormente, el a sigui un estudio avansá na e New England Conservatory den Boston serka Eliot Fisk. Durante su formashon, el a risibí varios beka, entre otro di e Prins Bernhard Cultuurfonds i e Fondsen Podiumkunsten. Karera Cicilia ta interpretá prinsipalmente músika contemporáneo i a estrená diferente komposishon, algun di nan dediká spesífikamente na dje. Su trabou ta enfoká riba promové obra di kompositornan, en partikular di Hulanda. Ku sosten di Donemus, el a graba un CD ku obranan di, entre otro, Luciano Berio, Frank Crijns, Paul Goodman, Florian Magnus Maier i Jo Sporck. Ademas, el a partisipá den grabashonnan pa radio i televishon na Hulanda, Amérika i Hapon. Desde 2000, el ta forma duo ku su esposa, e violinista haponés Mariko Cicilia. Huntu nan a forma Duo Cicilia, ku ta presentá konsertonan regularmente na Europa i Hapon. Cicilia a duna konsertonan i taller den diferente pais, inkluyendo Hulanda, Estados Unidos i Hapon. Na Hapon, el a involukrá den proyektonan edukativo i kultural, manera konsertonan, taller pa skol i kolaborashonnan ku músikonan lokal. Otro aktividat Ademas di su trabou komo intérprete, Cicilia ta aktivo komo docente di músika. El a kontribuí na proyektonan kultural i edukativo, inkluyendo kolaborashonnan internashonal i inisiativanan pa promové músika di Kòrsou i di Antianan Hulandes. Na 2004, el a partisipá den un konserto na honor di e gitarista Julian Coco su 80 aña di bida. ---------- == Joropo == A declara e ‘joropo’ di Venezuela—un genero cu ta mescla musica, cancion y bailamento rapido di pareha—como un tesoro cultural intangible di UNESCO.<ref>[https://www.cspnv.com/pdf/bon-dia-aruba-20251210.pdf A declara baile Venezolano ‘joropo’ un tesoro di UNESCO], BDA (10 di december 2025)</ref> E tin raiznan indigena, Africano y Europeo y a origina den a ‘llanos’ cerca di e frontera entre Venezuela y Colombia. Ta presenta joropo cu e zonido di instrumentonan incluyendo e harpa, maraca y violin mientras bailarinanan ta draai y nan pareha masculino ta bati pia riba suela den e ritmo rapido di e musica. E bailarinanan ta bisti shimisnan colorido y hende homber ta bisti bachi y un sombre. UNESCO a anuncia e designacion na un reunion na New Delhi den cual e organisacion cultural di e Organisacion di Nacionnan Uni (UN) a examina decenas candidato pa ser declara tesoronan cultural intocable. Joropo a ser declara un activo cultural nacional di Venezuela na 2014. {{Appendix}} --------- {{infobox persona| variante = c }} '''Angel Salsbach''' (☆ [[1 di mart]] [[1937]] na [[Boneiru]] – † [[20 di desèmber]] [[2025]]<ref>[https://kikotapasando.com/2025/12/20/angel-salsbach-gran-musiko-i-un-gran-politiko-a-bai-sosega/ Angel Salsbach gran musiko i un gran politiko a bai sosega], Kikotapasando.com (20 di desèmber 2025)</ref> na [[Kòrsou]]) ta un ingeniero, sientífiko, polítiko, eskritor, músiko, kompositor, filósofo, i Maestro di Reiki. Salsbach a skirbi dos musikal tokante historia di Kòrsou, di kual uno a wòrdu tradusí na aleman. Su pashon pa músika, spesialmente [[jazz]], a hasié konosí den e mundu di músika. El a kuminsá toka mandolin na edat di sinku aña.<ref>[https://www.curacaovakantieland.nl/over-ons-curacao-vakantieland/over-site-beheer-curacao-vakantieland-curacao-vakantieland/ Beroemde Curaçaoënaars], Curaçao Vakantieland</ref> E ta toka piano, tròmpèt i kontrabas tambe. E ta e fundadó di e Salsbach Jazz Trio.[2] Komo eskritor, el a skirbi vários buki pa mucha ku ta kroniká su eksperensianan kresiendo na Boneiru. {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =70383858|titulo=Angel Salsbach}} {{References}} }} {{Stub}} Angel R. Salsbach (☆ 1 di mart 1937 na Bonaire – † 20 di desèmber 2025 na Kòrsou) ta un ingeniero, polítiko, sientífiko, eskritor, músiko, kompositor i Maestro di Reiki, konosí principalmente komo un pionero i figura legendario den escena di jazz di Kòrsou i di e Antia Hulandes. Salsbach Jazz Trio Bida i formashon Angel Salsbach a nase na Bonaire como yu di Hilario “Lachi” Salsbach i Andrea Salsbach-Martijn y tabatin tres ruman. Su dos ruman homber tambe tabatin karera musikal, entre nan Dionisio “Doy” Salsbach, ku tabata miembro di Los Aventureros na Aruba, i Roberto “Papachi” Salsbach, integrantenan di Tipiko Boneriano. ufdcimages.uflib.ufl.edu Salsbach a kuminsá hinka su interess pa música hopi tempran, ta kominsá toka mandolin na edat di sinku anja i despues a deskubri otro instrumento manera piano, tròmpèt i kontrabas. Salsbach Jazz Trio == Carera musikal i Salsbach Jazz Trio == Den añanan 1960, Angel Salsbach a fundá e famos Salsbach Jazz Trio, junto ku e pianista Etzel Provence i e tokadó di drums Ramon Penzo. Salsbach Jazz Trio E trio no solamente a representa e komienzo di jazz moderno riba Kòrsou, sino tambe a promové un meskla unique di influensia jazz internashonal ku ritmonan i kultura lokal. Nan a prezentá regularmente den Luganan manera Centro Pro Arte, Negropont, Groot Kwartier i radio i TV na Kòrsou i Aruba, inkluí konsertonan klasiko i programanan edukativo pa skolnan. coleccion.aw Segun historianan di jazz den Aruba i Kòrsou, Salsbach Jazz Trio tabata un di e trio jazz mas prominente riba e islanan den e sesenta i sieuenta, ku Salsbach mes como leidende bassista i improvisadó. Nan tabatin repertorio ku ta bai for di jazz tradicional te na modalidadnan mas avansa, i nan a kompilá tema propio ku a reflehá influensianan kultur i sosial di komunidat lokal. percypinedo.com Konkret kontributo den musica Angel Salsbach a kontribuí na: Rekonosemento di jazz den Kòrsou i den Antia Hulandes komo un forma di ekspreshon artístiko independiente. percypinedo.com Presentashon i interpretashon di jazz klasiko i modern, repasando influensianan sosa manera Duke Ellington, Oscar Pettiford i Bud Powell den su trio oraz otro formashon. Salsbach Jazz Trio Esforsonan edukativo pa enseña i promoté jazz na skolnan i programa pa hobenan. Salsbach Jazz Trio Otras kontribushonnan i kreatividat Ademas di su labor komo músiko, Salsbach a skirbi varios buki i kronikanan tokante su bida i eksperensianan. Durante su bida tambe el a traha na nivel políticos i administratif den Kòrsou, inkluí participashon den Island Council i varios komisionnan pa kultura i edukashon, representando e Antia Hulandes den eventonan regional internacional. Salsbach Jazz Trio Salsbach tambe a formá Destinations – The Art of Vision, un kompania ku a promové desarrollo espiritual, terapianan i enseñansa pa amplio publiko, ku el mes mismo a lidera komo Master di Reiki i kondukto di diversas workshop i konsultashon espiritual. Martien Verstraaten Obstakulonan i resilensia Den 2001, Angel Salsbach a sufri un accidente serioso ku a kousa un stroke, ku resultá den afasia — un kondishon kaminda un hende ta perde e abilidat pa papia, lesa i skirbi. A pesar di esei, atravéz di terapia intensivo i perseveransia, el a logra rekonobrá hopi di e abilidatnan aki i posteriormente a skibi su propio buki Skirbi sin por lesa, ku ta relata su proseso di rekuperashon. Salsbach Jazz Trio {{DEFAULTSORT:Salsbach, Angel}} [[:Kategoria:Politiko]] [[:Kategoria:Hende]] [[:Kategoria:Músika]] Komo resultado di un aksidente na 2001, Angel Salsbach a desaroyá afasia. E no por a papia, lesa ni skirbi mas. Pa medio di terapia i perseveransia, el a logra rekobrá e abilidatnan aki. Posishonnan okupá 1966 Co-fundador y candidato pa e “Union Reformista Antiano” na Curaçao 1983-1992 Miembro di Konseho Insular pa Partido MAN 1995-1999 Miembro di Konseho Insular pa Partido MAN 1995-1999 Suplente Teniente Gobernador di Territorio Insular Curaçao 1986-1988 Gezaghebber suplente di Teritorio Insular Curaçao pa Partido MAN 1997-1999 Gezaghebber suplente di Teritorio Insular Curaçao pa Partido MAN Presidente di Hunta di Toezicht di Curaçao Ports Authority (CPA), Setel (kompania di telefon), Curoil (kompania di zeta), Curinta, ABC (kompania di bus), KODELA, i KAE. ------------- '''Eric M. la Croes''', (☆ - † november [[2016]]) tabata un etnomusikologo, folklorista i eskritor di Kòrsou. Eric M. La Croes († November 2016) tabata un prominente folklorista, etnomusikologo, edukadó i eskritor di Kòrsou. Reconoci pa su dedicacion profundo na cultura y musica tradicional di su patria, La Croes a hunga un rol crucial den preservacion y promocion di herencia cultural di Curaçao. == Biografia == Eric La Croes a nase na [[Kòrsou]] y a studia na [[Kolegio Alejandro Paula|Peter Stuyvesant College]] i despues na [[Hulanda]]. El a optené su lisensiatura den Sikologia Edukativo i Desaroyo di Mucha, i despues a spesialisá den etnomusikologia i antropologia ouditivo. E tabata dosente na [[University of Curaçao|Universidat di Antia Hulandes]] (UNA), kaminda e tabata duna kursonan den áreanan manera sikologia edukativo, sikologia di desaroyo, etnomuzikologia i antropologia ouditivo. dcdp.uoc.cw. Tambe el a traha como investigador na Instituto Antiyano di Arqueologia y Antropologia (AAINA), aportando significativamente na estudio y documentacion di e tradicionnan cultural di e region. Kontribushonnan Kultural La Croes tabata un ferviente defensor di Curaçao su músika tradishonal, spesialmente e tambú, e isla su ritmo indígena. El a dediká su mes na rekohé, konserbá i siña e tradishonnan musikal aki, sigurando nan transmishon pa futuro generashonnan. El a outor di vários obra ku ta reflehá su kompromiso ku kultura lokal. Su publikashonnan ta inkluí: “Fuente di sabiduria” (Fuentenan di Sabiduria): Un kompilashon di proverbionan i sabiduria popular na Papiamentu. “Mucha ta pidi atenshon” (E Mucha Exigi Atencion): Un obra cu ta trata temanan di infancia y educacion dentro di e contexto cultural di Curaçao. Tambe el a partisipá den kreashon di obranan di teatro ku a trata aspektonan históriko i kultural di e isla. Un ehèmpel notabel ta su kolaborashon riba e obra “Tula,” ku ta dramatisá e rebelion di katibu di 1795 riba Kòrsou. La Croes tabata enkargá ku komponé kantikanan i kantikanan di katibu, manera e tambú i e kantika di rebelion, komo ku no tabata konosí ningun disko musikal for di e tempu ei. curacaovakantieland.nl == Obra == * 1976 - ''Sla habri i mi ta sere ku un sla será'' * 1977 - ''Sabidoría di nos bieunan'' * 1978 - ''Wawa ta konta'', Produkshon Shon Krioyo * 1979 - ''Trinta di mèi, mi ta konmemora bo'' * 1982 - ''Mentalidat : un kayente un frien!'', Produkshon Shon Krioyo, Willemstad * 1986 - ''Tutumba'' * 1988 - ''Tumba di karnaval de Curazao'', Caracas * 2004 - ''Poesia di mama di Girasol : Terapia di arte'' * 2004 - ''Karnaval : (muchu mas ku nos ta kere!)'' * 2009 - ''Fuente di sabiduria'', Produkshon Shon Krioyo, Willemstad * 2012 - ''Seú ta muzik kultural : (lagu'é manera e ta!!!)'' == Honor == Como reconocimento di su contribucion invaluable na cultura Curazoleño, Eric La Croes a haya e titulo di Ridder van de Orde van Oranje-Nassau na 2013. E honor aki a resalta su dedicacion y esfuersonan pa conserva y promove herencia cultural di su pais. Herensha E legado di Eric La Croes ta sigui biba pa e generacionnan actual y futuro na Curaçao. Su trabou komo edukadó, investigadó i defensor di kultura lokal a laga un marka indelibel riba e identidat kultural di e isla. Pa medio di su skirbimentonan, siñansanan, y composicionnan, La Croes a percura pa Curaçao su tradicionnan musical y cultural sigui wordo balora y celebra. {{Appendix}} ---------------- '''Eric la Croes''', onder andere auteur van ''Fuente di sabiduria'' (vrij vertaald is dat ‘Bronnen van wijsheid’) en Mucha ta pidi atenshon (Kind vraagt om aandacht), wordt omschreven als een ethnomusicoloog. Zelf noemt Eric La Croes zichzelf kulturista; Cultuurliefhebber. Eric la Croes is zeer sociaal en laat grote persoonlijke betrokkenheid zien bij zijn moederland. Hij schrijft gedichten, poëzie en muziek in Papiamentu, zijn moedertaal, en Nederlands. Hij maakt zich sterk voor de typisch oude Curaçaose volksmuziek zodat deze niet verloren gaat en stimuleert de jeugd om die te blijven spelen.<ref>https://curacaovakantieland.nl/reisgids/beroemde-curacaoenaars/ Beroemde Curacaoenaars], curacaovakantieland.nl</ref> * 1965 - Peter Stuyvesant College (Amigoe) * tabata traha na AAINA * Drs. Eric La Croes (Curaçao) teaches in the General Faculty of the University of the Netherlands Antilles, Curaçao. His areas of specialization include educational psychology, developmental psychology, ethnomusicology, and audio-anthropology. Formerly, he was a researcher at the Institute of Archaeology and Anthropology of the Antilles. He has published poetry and prose, as well as publishing books, articles and audio materials on the traditional music and rhythms of Curacao.<ref>https://dcdp.uoc.cw/AA00000309/00026</ref> * [[Gueni]] * [[Tapushi Literario]] * Ridder [[Orden di Oranje-Nassau]] (2013) nl.wiki: Een jaar later volgde Tula, een toneelstuk over de Curaçaose slavenopstand van 1795 en het eerste over de slavernijgeschiedenis vanuit de perspectief van een zwarte Curacaoënaar.[9] Het verhaal werd in hoofdlijnen gebaseerd op onderzoek van de historicus H.J. Hamelberg (1862-1918),[10] terwijl de werkliederen van de slaven, zoals de tambú en de kantika di rebelion, door etnomusicoloog Eric La Croes geschreven werden omdat er van de opstand geen liederen bekend waren.<ref>[https://arhive.org/details/BNA-DIG-RAPPORT-SLAVERNIJVERLEDEN-2021/mode/1up?q=pacheco+domacasse Slavernijverleden in expressievormen in: ''Ketenen van het Verleden: Rapport van Bevindingen Adviescollege Dialooggroep Slavernijverleden''], 26 juli 2021, bijlage 4C </ref> {{Appendix}} ---------------- '''Ephrem J''', nomber artistico di '''Ephrem Jonathan Ocalia''' (☆ [[24 di novèmber]] [[1984]] na [[Kòrsou]]) ta un kantante [[yu di Kòrsou]], residensia na Hulanda/Merka? Zijn vader, Ephrem Ocalia was ook zanger en was zijn eerste inspiratie als kind. Ephrem J werd aangemoedigd door zijn vader om ook de muziek in te gaan. Hij begon zijn zang try-outs door deel te nemen aan lokale talentenshows op Curaçao. Ephrem Jonathan Ocalia, beter bekend als Ephrem J ging eind 2006 solo na het winnen van 4 Premio Karabela en werd genomineerd als beste zanger in 2006. Hij lanceerde zijn eerste album als solist in juli 2007 en had een succesvol concert eind september 2007. De band van Ephrem J draait helemaal om slow groove, ballads en Latin R&B met een vleugje jazzy muziek. Ephrem Jonathan Ocalia werd geboren op Curaçao op 24 november 1984. Zijn vader, Ephrem Ocalia Sr., zong en was als kind zijn eerste inspiratiebron. Ephrem J begon zijn zangtry-outs zoals de meeste kinderen doen, door deel te nemen aan lokale talentenjachten. Hij werd al snel ontdekt als een getalenteerde jonge zanger en begon op zeer jonge leeftijd te zingen in lokale bands. Tijdens zijn schooltijd bleef hij zingen in lokale bands zoals de OK-band en kreeg hij begeleiding van ervaren zangers, hoewel hij een grotendeels autodidactische zanger bleef. Toen stopte hij met school, verliet al snel de OK Band en werd de leadzanger van de lokale band Guess, waarbij hij voornamelijk “ritmo kombinÃ?¡” zong, een lokale populaire dansmuziek. Eind 2006 was Ephrem J de meest gewaardeerde lokale jonge kunstenaar op Curaçao. Hij ontving verschillende prijzen voor beste mannenstem en lokale zanger van het jaar en werd de favoriete entertainmentzanger voor privéverjaardagsfeestjes, huwelijksfeesten en dergelijke. Sterk geïnspireerd door zangers als Luther Vandross en andere Amerikaanse en Latijns-Amerikaanse vocalisten, verliet Ephrem J de band Guess, om begin 2007 aan zijn solocarrière te beginnen. Op dat moment had Ephrem J verschillende composities – door hem geschreven terwijl hij dagdroomde over zijn toekomst. – van ballads, latin R&B en slow groove nummers en benaderde jazzmuzikanten Gregory Colina en Gedeon Chandler, om de nummers muzikaal te arrangeren. Vervolgens ging hij de opnamestudio in en bracht al snel zijn eerste album als solist uit. Zowel de cover “Speransa” (hoop) als “Stimabu So” bereikten de lokale radio-hitlijsten. Ondertussen was Ephrem J het middelpunt tijdens twee concerten en kreeg hij zeer drukke dagen als zanger voor vele privéfeesten. Hij betrad ook de wereld van reclamespots, zong een lokale jingle voor een populair condoommerk, verscheen op een billboard voor een bedrijf in spijkerbroeken en op verschillende reclameposters. Zijn populariteit groeide nog meer onder de lokale gemeenschap en werd eind 2007 opnieuw geëerd als zanger en ontving verschillende prijzen, waaronder de “Edgar Supriano-prijs” van de nationale vereniging van muzikanten en artiesten, AMAK, als zanger van het jaar. In 2008 begon hij het jaar opnieuw met grote impact, nam deel aan het Tumba Festival van het carnaval met een van de populairste bands Gio Fuertisimo en kreeg opnieuw erkenning als derde finalist onder de meer dan 60 deelnemers. Hij creëerde zijn internationale album, met enkele mooie ballads, slow rock en tropische muziek in de Spaanse taal. Zijn solocarrière kreeg een hoogtepunt toen hij de opdracht kreeg om te zingen bij de Marinierskapel van de Royal Marines (een harmonisch orkest) in Willemstad. In november 2008 bracht hij zijn eerste internationale album “Lating Evolution” uit. {{Appendix}} Ephrem J Cantante y Compositor, Despues de su primer gran exito "Amor en la luna" ha seguido trabajando incansablemente y esta logrando poco a poco llegar con su música donde quiere su corazón para todo el munoo La Historia de Ephrem Jonathan, Un artista del mundo ... Con un nombre que empieza a resonar con fuerza en diferentes países, Ephrem J mantiene firme la convicción que lo llevó desde chico a los escenarios: "Seré un artista internacional que pondrá en alto la bandera de Curazao y la de La Republica Dominicana". Aunque naciera en esta pequeña nación antillana, y ser allí donde ha crecido y desarrollado sus potencialidades artísticas, es un intérprete multicultural con raíces latinas y holandesas, algo que se nota, positivamente, en lo bien que maneja la diversas mezclas rítmicas que componen su repertorio. ---------------- {{Wak articulo|dp=ja|Wak [[Palm]] (pagina di referensia) pa un otro nifikashon di tópiko.}} {{infobox musico | variante = c | nomber completo = John Antonio Palm | alias = | imagen = John-palm-profil (cropped).jpg | imagen hanchura= 235 | descripcion = | fecha nacemento = [[13 di yüni]] [[1885]] | luga nacemento = {{CUW}} | fecha fayecimento= [[24 di febrüari]] [[1925]] | luga fayecimento= | ofishi = músiko, kompositor | instrumento = klarinèt | pais = | distincion = }} '''Johan Antoine (John) Palm''' (☆ [[13 di yüni]] [[1885]] na [[Kòrsou]] – † [[24 di febrüari]] [[1925]] na [[Kòrsou]]) tabata un músiko i kompositor antiano. == Biografia == John Palm tabata un di e kuater yu di Maria Felicia Celestina di Kòrsou ku a fam Palm. Na 1905, meskos ku su ruman [[Rudolf Palm|Rudolf]] el a wòrdu rekonosé komo yu di Willem Axson Palm. E tabata un multi-instrumentalista; John Palm a nase den un famia musikal i tabata un instrumentalista prolifiko. Meskos ku su primu [[Jacobo Palm]] i su ruman [[Rudolf Palm]], el a siña toka piano, klarinèt i fluit serka su welo, e músiko i kompositor [[Jan Gerard Palm]] (1831-1906). E klarinèt tabata su instrumènt faborito. Komo solista, el a presentá kuné den varios konhunto i orkesta musikal, inkluyendo “Los Dispuestos” i e seksteto “Los seis.” E tabata konosí pa su bunita manera pa supla cu su boka, ku a permitié entregá bunita solonan di klarinèt. El a fayesé na e edat di 39 aña pa motibu di komplikashonnan di tuberkulosis. E fiamentu na otro di su mes klarinèt finalmente a resultá fatal. == Komposishonnan == Un kantidat limitá di komposishonnan di John Palm a keda konserbá. Nan ta e walsnan di dos parti “La Belleza”, "Club X", "Emma", "La Veloce", "Ma Pensee", "Gozar sufriendo" i "Nocturno". == Literatura == * {{cite book|author=Halman, Johannes I.M. en Rojer, Robert A.|title=Jan Gerard Palm: Leven en werk van een muzikale patriarch op Curaçao|publisher=KITLV, Leiden|year=2008}} * {{cite book|author=Palm, Edgar|title=Muziek en musici van de Nederlandse Antillen|publisher=Curaçaose Drukkerij, Curaçao|year=1978}} * {{cite book|author=Boskaljon, Rudolph|title=Honderd jaar muziekleven op Curaçao|publisher=Van Gorcum & comp. NV, Assen|year=1958}} == Link eksterno == * [http://www.palmmusicfoundation.com Wèpsait Palm Music Foundation] {{Appendix}} John Palm (Curaçao, 13 di yüni 1885 – ibid., 24 di febrüari 1925) tabata un músiko i kompositor. Johan Antoine Palm – mihó konosí komo John Palm – tabata un instrumentalista prolifiko. Meskos ku su primu Jacobo Palm i su ruman hòmber Rudolph Palm, el a siña toka piano, klarinet i fluit serka su welo, e músiko i kompositor [[Jan Gerard Palm]] (1831-1906). E klarinet tabata su instrumènt faborito. Komo solista, el a presentá kuné den vários konhunto i orkesta musikal, inkluyendo “Los Dispuestos” i e seksteto “Los seis.” E tabata konosí pa su bunita embouchure, ku a permitié entregá bunita solonan di klarinet. El a fayesé na e edat di 39 aña pa motibu di komplikashonnan di tuberkulosis. E fiansa di su mes klarinet finalmente a resultá fatal. Komposishonnan Un kantidat limitá di komposishonnan di John Palm a keda konserbá. Nan ta e walsnan di dos parti “La Belleza”, "Club X", "Emma", "La Veloce", "Ma Pensee", "Gozar sufriendo" i "Nocturno". == Bronnen == * {{cite book|author=Halman, Johannes I.M. en Rojer, Robert A.|title=Jan Gerard Palm: Leven en werk van een muzikale patriarch op Curaçao|publisher=KITLV, Leiden|year=2008}} * {{cite book|author=Palm, Edgar|title=Muziek en musici van de Nederlandse Antillen|publisher=Curaçaose Drukkerij, Curaçao|year=1978}} * {{cite book|author=Boskaljon, Rudolph|title=Honderd jaar muziekleven op Curaçao|publisher=Van Gorcum & comp. NV, Assen|year=1958}} *[http://books.caribseek.com/Curacao/Honderd_Jaar_Muziekleven_op_Curacao Honderd jaar muziekleven op Curaçao] {{DEFAULTSORT:Palm, John}} [[:Kategoria:Hende]] [[:Kategoria:Kòrsou]] [[:Kategoria:Músika]] -- Palm, Jacobo Jesus María (Shon Coco) (Curaçao 28 november 1887 - 1 juli 1982) kleinzoon van Jan Gerard Palm, veelzijdig instrumentalist en componist, is één der begaafdste muziekpedagogen die Curaçao heeft gekend; was jarenlang concertmeester van het inmiddels opgeheven Curaçaosch Philharmonisch Orkest; maakte vooral naam als pianist en organist. Zijn composities verraden een gedegen - overigens geheel door zelfstudie verkregen - kennis van de theorie. --------------- '''Jean Bernard Antonio (Tonie) Palm''' (1885 -1963) Tonie Palm werd geboren in 1885 als zoon van George Frederik Palm en Selly Guilhoux. George Frederik Palm was een broer van Willem Axson Palm. Tonie was koopman van beroep maar was ook componist en speelde piano en orgel. Jean Bernard Antonio PalmHij had een winkel in de Breedestraat, Otrobanda. De straat die daar omhoog ging stond bekend als Hanchi de Shon Tonie waar hij het eerste bedrijfje op Curaçao had waar potato chips werden gemaakt en waar hij samen met zijn neef Eddy Gorsira een handel in kreeften uit Sint Maarten had.<ref>[https://www.henkbeers.nl/FamPalm.htm Familie Palm]</ref> Hij was de componist van Curaçaose danzas in de stijl van de beroemde componist Juan Morel Campos uit Puerto Rico. Toen zijn moeder in 1916 kwam te sterven, werd hij hierdoor zo aangegrepen dat hij praktisch geheel stopte met het componeren. Wel heeft hij in 1945 nog het volkslied van Bonaire gecomponeerd. De melodie van dit volkslied heeft een tijd lang ook gediend als volkslied van de Nederlandse Antillen. Sinds enige jaren heeft de Nederlandse Antillen echter een eigen volkslied. Thuis had Tonie Palm een Pleyel piano waar hij altijd op speelde. Hij viel ook nog regelmatig in als organist in de Fortkerk en in de Synagoge. Hij heeft zijn oudste kinderen muziekles gegeven. Na 1948 kreeg hij problemen met zijn gehoor en stopte hij volledig met spelen. Zijn Pleyel piano heeft hij weggegeven. Hij had een kast vol handgeschreven muziek maar voordat hij stief heeft hij opdracht gegeven al die boeken aan Edgar Palm te geven. Op eigen verzoek is hij begraven met een doos oude familie foto's. Tonie Palm was getrouwd met Maria Emilia (Rosa) Inees (1908-1981) en had acht kinderen. Van zijn composities zijn vooral de walsen "Incurable", "Un amargo despertar", "Maria" en "El 33", zijn mazurka "El desengaño" en de danzas "Sorpresa inesperada" en "Vano empeño" populair gebleven. Tonie Palm had twee broers en twee zussen. Broer Frederik Wilhelm Palm, geboren in 1883, was apotheker van beroep en reisde naar Colombia, Costa Rica en Panama. Hij had een botica in Costa Rica, waar hij trouwde met Felicia Hernandez. Hij kreeg vier kinderen. Hij is rond 1935 met de kinderen teruggekeerd naar Curaçao en zou later nog bij de Shell gewerkt hebben. Zijn vrouw heeft het eiland nooit bezocht. Zus Seline Leonie Palm kon goed piano spelen. Zij trouwde met Johannes Philippus Evertsz (John) Gorsira, de shon van plantage Santa Martha. Zij woonde in Otrobanda op de hoek van de Trapsteeg en de Langestraat boven de familie Capello (van de winkel "La Bonanza" aan de Breededstraat) en bezat een groot verdiepingshuis met daarnaast een flink terrein met een koe en verkocht melk aan diverse vaste klanten. Zij verbleef bij het uitbreken van de tweede wereldoorlog in Nederland en kon niet meer naar Curaçao vertrekken. Het werd een moeilijke tijd. Zij heeft al haar juwelen moeten verkopen om te overleven. In juni 1946 ging zij in New York wonen. Haar twee dochters Hertha en Nylka waren muzikaal en zongen met o.a. Pia Beck in de groep Samoa girls. In 1941 is met deze groep het nummer "In the mood" in de GTB-studio, Den Haag opgenomen. Dit nummer staat op de 1e CD 'Koppen op!' van de 4CD box 'Ongehoord 1940-1945; amusement en propaganda tijdens de bezetting'. Haar zoon Wilfred (Boy) Gorsira werd tandarts en trouwde met een dochter van de bekende verzetsman Andries Graafhuis uit Arnhem. -------------- ==Annvulling wals antiano== Rond 1865 verschenen de eerste Curaçaose walsen met eenzelfde strak ritme als de Europese walsen, echter veel eenvoudiger van vorm; het waren 2-delige walsen met 2 × 16 maten.<ref>[https://www.dbnl.org/tekst/rome012cult01_01/rome012cult01_01_0009.php Cultureel mozaïek van de Nederlandse Antillen(1977)–René A. Römer]Hoofdstuk VIII Muziek en dans</ref> Ongeveer 20 jaar later begon er een verandering te komen in de ritmische patroontjes. De evolutie vond plaats volgens de in afbeelding opgenomen figuren. Tegen 1900 werden praktisch geen walsen meer gecomponeerd met het Weense ritme; bovendien zijn de Antillianen bij het spelen van de walsen bepaalde ritmische accenten hierin gaan leggen, waardoor langzamerhand het type wals ontstond dat wij thans de ‘Curaçaose wals’ noemen. De walscomponisten Genie Palm, Joseph Corsen, Jacobo Conrad, Jacobo Palm, Paul de Lima, Janchi Boskaljon en Rudolf Palm bezielden elkaar, waardoor uiteindelijk rond 1910 twee Curaçaose walstypen ontstonden, nl. de tweedelige en driedelige Curaçaose wals, beide zonder inleiding met een apart ritmisch patroon en een soepele melodische lijn zonder tekst. Het verschil tussen de Curaçaose wals en de andere walstypen is tweeledig: 1. de ritmische patroontjes; 2. de manier waarop de Antillianen deze speciale ritmiek in de Curaçaose wals brengen. In het begin stonden de Curaçaose walsen duidelijk onder invloed van buitenlandse muziek (Chopin, Strauss, Waldteufel, etc.): men luistere b.v. naar de walsen ‘El sueño’ van Gerrie Palm (± 1870), ‘Emilia’ van Chris Ulder (± 1883), ‘Un deseo’ van Jo S. Corsen (± 1886), de dichter-componist van de Antillen, wiens composities muzikale gedichten waren, ‘Estrella Solitaria’ van Janchi Boskaljon (± 1912), ‘Porque Sufrir’ van Paul de Lima (± 1916) en ‘Lo Bello’ van Jacobo Conrad (± 1914). Het einde van de 19de eeuw en de 20ste eeuw brachten ons enkele juweeltjes van Curaçaose walsen, vrij van buitenlandse invloeden en met typisch Antilliaans ritme. Men vergelijke b.v. de volgende walsen met bovengenoemde: ‘Inspiración’ van Rudolf Palm (± 1900), ‘Noche Alegre’ en ‘Dulce Scharloo’ van Jacobo Conrad (± 1915), ‘Ina’ van Albert Palm (± 1945), ‘La Encantadora’ van Rudolf Wever (± 1950), om enkele te noemen. Er bestaan ook enkele Curaçaose walsen met tekst, die zeer in de smaak zijn gevallen o.a. ‘Amor’ van Rudi Plaate, ‘Abo so’ van Padu Lampe en ‘Aura’ van Albert Palm, en twee walsen met het karakter van volkslied ‘Himno y Bandera’ van Boeis Haile en ‘Aruba dushi Tera’ van Rufo Wever en Padu Lampe. ----------- '''Wals antiano''', tambe konosí komo *wals di Kòrsou*, ta un género musikal ku tin su raíz den e forma klásiko di wals oropeo. E estilo a nasé na Kòrsou den di dos mita di siglo 19, den un epóka ku músika di salón i bailenan oropeo a bira popular den komunidatnan urbano. E wals antiano ta un produkto di adaptashon lokal di e wals di Viena, mesklá ku elementonan rítmiko i melódiko propio di e región karibeño. == Origen i desaroyo == Ku e introdukshon di forma musikal europeo na Kòrsou, e komunidat kreól a kominsá adaptá e wals vienés pa su propio gusto i tradishon. Kompará ku e wals oropeo, e wals antiano ta mas libre den tempo i fraseo, i ta integrá ornamentashonnan melódiko i ritmo mas sinkopá. E wals antiano tabata originalmente interpretá den salón ku piano, fio, klarinèt i otro instrumentonan di kámara. El a bira un pilar di fiestanan formal, selebrashonnan di famia i evento sosial, ku su komposishon karakterisá pa un tono líriko, sentimental i hopi biaha nostalgiko. == Karakterístikanan musikal == * **Tempo**: mas fleksibel ku e wals vienés; por variá segun interpretashon. * **Ritmo**: tripel kompas, pero ku aksentonan sinkopá tipiko di estil karibeño. * **Melodía**: kantabel, hopi biaha ku ornamentashon kromátiko i ekspreshon rubato. * **Instrumentashon**: tradicionalmente piano i fio, despues expandí ku klarinèt i otro instrumentonan di kámara; mas resientemente tambe orkest di salon. --- ## Kompositornan prominente ### Kòrsou * **Jan Gerard Palm** (1831–1906) * **Jacobo Palm** (1887–1982) * **Rudolf Palm** (1880–1950) * **John Palm** (1885–1925) * **Joseph Sickman Corsen** (1853–1911) * **Jacobo Conrad** * **Genie Palm** * **Paul de Lima** * **Janchi Boskaljon** ### Aruba * **Padu Lampe** (1920–2019) * **Rufo Wever** (1917–1977) --- ## Komparashon ku wals vienés | Aspèk | Wals antiano | Wals vienés | | ----------------------- | ---------------------------------------------------------------------------- | ------------------------------------------------------- | | **Orígen** | Kòrsou, siglo 19; adaptashon di forma oropeo | Viena, siglo 18 | | **Ritmo** | Tripel kompas ku sinkopa i aksentonan fleksibel | Tripel kompas, aksento konstante riba di promé tik | | **Tempo** | Variabel, interpretashon libre | Rápido i konstante | | **Melodía** | Líriko, sentimental, ornamentashon kromátiko, rubato | Elegante, lineá i mas estriktamente strukturá | | **Instrumentashon** | Piano, fio, klarinèt, orkest chikí; despues orkest di salon | Orkest sinfóniko grandi | | **Uso** | Fiestanan di famia, evento lokal, konserto folklóriko | Balnan aristokratiko, salon i konsierto europeo | | **Kompositornan** | Jan Gerard Palm, Rudolf Palm, Jacobo Palm, John Palm, Padu Lampe, Rufo Wever | Johann Strauss I & II, Franz Schubert | | **Nifikashon kultural** | Símbolo di meskla kultural antiano, patrimon kultural di Kòrsou i Aruba | Ikona di tradishon musikal austriako, herensia nashonal | --- ## Nifikashon kultural E wals antiano ta konsiderá parti esencial di herensia musikal di Antias Hulandes. E ta un símbolo di e meskla di tradishon oropeo ku ekspreshon karibeño, i ta wòrdu interpretá tanto den konsertonan klasiko komo den presentashonnan folklóriko. Pa hopi hende riba Kòrsou i Aruba, e wals ta keda relashoná ku memorianan familiar i un sentimiento di nostalshia kultural. --- ## Literatura * Jan Brokken (2006), *Waarom elf Antillianen knielden voor het hart van Chopin*, Atlas Contact, Amsterdam. * Edgar Palm (1999), *An Outline of Antillean Music*, Walburg Pers, Zutphen. --- ## Link eksterno * \[Wals “La Alegría” di Jan Gerard Palm, interpreta pa Trio Armonia (YouTube)] * \[Wals antiano den konserto di orkest juvenil na Kòrsou (YouTube)] --- ¿Kier bo ku mi tambe agrega un **sekuensia tokante e bailenan** (meskos ku kuantu pasonan i estilo den e baile mes) komo ku nos a inkluí pa *Mazurka*? Wals antiano, tambe konosí komo wals di Kòrsou, ta un género musikal di Antias Hulandes, ku su raiz den e forma klásiko di wals oropeo. E estilo a nasé na Kòrsou den di dos mita di siglo diesnuebe, ora músika di salón i bailenan oropeo a bira popular den komunidatnan urbano. E ta un produkto di adaptashon lokal di e wals di Viena, mesklá ku elementonan rítmiko i melódiko propio di e region karibense. Tradishonalmente, e wals antiano tabata wòrdu interpretá den salón ku piano, fio, klarinèt i otro instrumentonan di kámara. E tabata popular na fiestanan formal, selebrashonnan di famia i evento sosial, i su komposishon generalmente tin un tono líriko i sentimental. Kompositor prominente Pais Nòmber Kòrsou Jan Gerard Palm, Jacobo Palm, Rudolf Palm, John Palm, Joseph Sickman Corsen, Jacobo Conrad, Genie Palm, Paul de Lima, Janchi Boskaljon Aruba Padu Lampe, Rufo Wever ---------------- {{Variante|c}} {{Databox}} {{multiple image | total_width = 250 | header = Mazurka | header_align = center | align = right | border = infobox | perrow = 1/2 | image2 = Frederic Chopin photo.jpeg | caption2 = Frédéric Chopin | width2 = 125 | heigth2 = 50 | image1 = Mazur1.jpg | caption1 = Mazurka interpretá pa e grupo di baile folklóriko polako “Mali Gorzowiacy" | image3 = Mazurka 1845.jpg|thumb| | caption3 = Mazurka na 1845 | caption_align = center }} '''Mazurka''', ku su origen den Polonia, ta un género di baile i músika tradishonal den kompas tripel. Na [[Kòrsou]] i [[Aruba]], el a desaroyá komo un estilo lokal i a keda un baile kultural importante asta awe dia.<ref name=":1">Robert A. Rojer, [https://www.dbnl.org/tekst/_gid001199001_01/_gid001199001_01_0104.php De Curacaose muziek], dbnl.org</ref> == Origen == E mazurka a originá na Mazuria, region di [[Polonia]], komo un fushon estilístiko di tres baile tradishonal: e ''mazur'', e ''kujawiak'', i e ''oberek''. Durante [[siglo 19]], e género a bira popular den salonnan [[Oropa|oropeo]], prinsipalmente pa medio di e komposishonnan di [[Frédéric Chopin]] (1810-1849), ku despues lo tin influensia grandi riba e tradishon musikal antiano. For di Oropa, e mazurka a plama pa otro kontinente, inkluso [[Latinoamérika]], unda el a bira parti di músika folklóriko na [[Colombia]], Uruguay, [[Panama]], [[Costa Rica]], [[México]], [[Nicaragua]], [[Chile]], [[Puerto Rico]], [[Kòrsou]] i [[Aruba]]. Na [[polaco|polako]], ''mazur'' komunmente ta referí na e baile folklóriko, mientras ku ''mazurek'' por indiká sea e baile rural òf su forma musikal. Den literatura e dos términonan tin biaha ta wòrdu usá interkambiablemente.<ref>{{Cite web|last1=Pudelek|first1=Janina|last2=Sibilska|first2=Joanna|date=January 1996|title=The Polish dancers visit St. Petersburg, 1851: A detective story|url=http://dx.doi.org/10.1080/01472529608569240|journal=Dance Chronicle|volume=19|issue=2|pages=171–189|doi=10.1080/01472529608569240|issn=0147-2526|url-access=subscription}}</ref> == Historia == Den siglo 19 i kuminsamentu di [[siglo 20]], e mazurka tambe a bira popular na e islanan ABC i tabata sona na enkuentro sosial, evento festivo i selebrashonnan lokal, spesífikamente na momentu ku e selebrashon yega su punto kulminante. E promé komposishonnan di mazurka antiano a aparesé rònt di e di dos mitar di siglo 19. Na Kórsou, kompositornan prominente di mazurka tabata [[Jan Gerard Palm]] (1831–1906), [[Rudolf Palm]] (1880–1950), i [[Jacobo Palm]] (1887–1982), kendenan a yuda kodifiká e tradishonnan musikal i di baile riba e isla. [[Rufo Wever]] (1917-1977) di [[Aruba]] a komponé e mazurka moderno, den kual e aksento ta kai riba e di dos konteo, distinto for di e promé komposishonnan antiano ku tabata aksentuá e di tres konteo.<ref name=":1"/> Otro kompositornan konosí tabata [[Padu Lampe]] (1920-2019) i [[Wim Statius Muller]] (1930-2019), tambe yamá "e Chopin antiano". Na 2006 e eskritor hulandes Jan Brokken a publiká e buki ''Waarom elf Antillianen knielden voor het hart van Chopin''<ref>[https://www.atlascontact.nl/boek/waarom-elf-antillianen-knielden-voor-het-hart-van-chopin/ Waarom elf Antillianen knielden voor het hart van Chopin], Uitgeverij Atlas Contact</ref>, den kual el a eksplorá e raisnan di músika antiano i e influensia ku Oropa tabatin riba dje, partikularmente ku relashon na mazurka. Despues di e tradukshon di e obra na polako den 2008, Brokken huntu ku pianista i kompositornan antiano Wim Statius Muller, Johnny Kleinmoedig, Livio Hermans i Randal Corsen a duna charla i presentashon tokante mazurka antiano na Polonia.<ref>Jan Brokken, [https://www.janbrokken.nl/2015/10/21/de-reis-door-polen/ De reis door Polen]</ref> Ounke su popularidat a mengua ku tempu, e mazurka a keda un parte bibu di herensia kultural di Kòrsou i Aruba. Na okashonnan folklóriko i presentashon di grupo di baile tradishonal, e mazurka ta sigui wòrdu representá komo símbolo di un laso entre kultura oropeo i karibeño. Pa hopi hóben i turista, e mazurka ta sirbi komo un eksperensia edukativo ku ta mustra kon un tradishon polako a adapta i floresé den [[Karibe Hulandes]]. == Músika i baile == E mazurka antiano i e mazurka oropeo ta komparti algun karakterístikanan musikal, pero tambe tin diferensianan klá den estilo i ritmo. Musikalmente, e mazurka antiano ta inkluí aksentonan harmóniko skèrpi, ornamentashon kromátiko i "rubato" rítmiko deliberá<ref>Den músika, "rubato" (tempu hòrta na [[italiano]]) ta un téknika, kaminda un interprete por rek òf komprimí sierto nota, kompas òf fase pa agregá tekstura i emoshon na e músika, sin kambia e ritmo òf struktura general di e piesa.</ref>, similar na e ekspresividat ku ta haña den mazurka di Chopin.<ref>[https://web.archive.org/web/20161120214855/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=372&lang= Mazurka], Encyclopedie van Curaçao</ref> Konsekuentemente, e estilo lokal a desaroyá su propio tempu, fase i interpretashon di baile, kreando un ekspreshon lokal úniko di e tradishon di mazurka. Den baile, e mazurka ta distinguí pa sekuensianan di moveshon kompliká ku ta eksigí ritmo i koordinashon presis. Den tradishon antiano por haña tres variante: * mazurka di dos moveshon: bibu i popular den fiestanan, frekuentemente akompaña ku [[Caha di Orgel|ka’i òrgel]]. * mazurka di tres moveshon: mas solèm i adaptá pa salon. * mazurka di kuater moveshon ku ta inkluí un sekshon falsu bailá na tempu di [[wals antiano|wals]], rekonosí pa su pasonan kompliká i estilo teatral.<ref name=":1"/> === Komparashon === {| class="wikitable" width="97%" ! Músika/baile !! Mazurka antiano !! Mazurka oropeo |- | Origen || Introdusí for di Polonia den siglo 19 i a evolushoná lokalmente || Region di Mazuria, Polonia |- | Uso || Enkuentronan sosial, fiestanan, selebrashonnan, generashonnan mas bieu || Salon, salanan di konsierto, bailenan folklóriko |- | Ritmo || Tripel kompas, patronchinan rítmiko kompleho, estilo "wals", aksento riba di dos i di tres konteo, sekshonnan tin biaha den sekuensianan di kuater parti || Tripel kompas, aksento típikamente riba di dos i di tres konteo |- | Tempu || Variabel, influensiá pa abilidat di e bailadó i interpretashon lokal || Bibu, bailabel |- | Karakterístikanan musikal || Aksentonan harmóniko skèrpi, ornamentashon kromátiko, "rubato" deliberá || Harmónikamente ekspresivo, "rubato" komun den komposishonnan di Chopin |- | Koreografia || Pasonan kompliká pa bailadónan eksperensiá, adaptá lokalmente || Pasonan folklóriko estilístiko, formalisá den salonnan oropeo |- | Kompositornan prominente|| Jan Gerard Palm, Rudolph Palm, Jacobo Palm, Rufo Wever, Padu Lampe, Wim Statius Muller || Frédéric Chopin, kompositornan folklóriko tradishonal |- | Nifikashon kultural || Tradishon bibu na Kòrsou i Aruba, símbolo di herensia lokal || Herensia nashonal polako, ampliamente rekonosé den kontekstonan klásiko i folklóriko |} == Literatura == * Jan Brokken (2006), ''Waarom elf Antillianen knielden voor het hart van Chopin'', Editorial Atlas Contact, Amsterdam. * Jan Brokken (2018) ''Why Eleven Antilleans Knelt before Chopin’s Heart: The Music of the Netherlands Antilles'', tradusi na [[ingles]] pa Scott Rollins, University Press of Mississippi. == Link eksterno == * [https://www.youtube.com/watch?v=RoJc0-gnwS4 Musica Clasico: Mazurka], di tres video di e seri ''Músika di Aruba'' riba [[Youtube]] (5 di yüli 2020) * [https://www.youtube.com/watch?v=QglX8JGRbLA Mazurka "Eliza" di Jan Gerard Palm interpreta pa Trio Nos Otrobanda], video Youtube (3 di yanüari 2023) {{Appendix}} [[:Kategoria:Músika]] [[:Kategoria:Islanan ABC]] --- '''Mazurka''', originalmente di [[Polonia]], ta un género di baile i músika tradishonal den kompas tripel ku un aksento típiko riba e di dos òf di tres konteo di un bara. Na e [[islanan ABC]], partikularmente [[Kòrsou]], el a keda un baile kultural importante, ku ainda ta wòrdu baila regularmente.<ref name=":1">Robert A. Rojer, [https://www.dbnl.org/tekst/_gid001199001_01/_gid001199001_01_0104.php De Curacaose muziek], dbnl.org</ref> Mazurek, originalmente di Polonia, ta un género di baile i músika tradishonal den kompas tripel. Na [[islanan ABC]], partikularmente Kòrsou, el a desaroyá un estilo lokal i ta keda un baile kultural importante asta awe dia.<ref name=":1"/> == Historia == E mazurka a originá na [[Polonia]], evolushonando komo un fushon estilístiko di tres baile tradishonal: e ''mazur'', e ''kujawiak'', i e ''oberek''. El a bira popular den salonnan [[Oropa|oropeo]] durante [[siglo 19]], partikularmente pa medio di e komposishonnan di [[Frédéric Chopin]] (1810-1849). Na [[polaco|polako]], ''mazur'' komunmente ta referí na e baile folklóriko, mientras ku ''mazurek'' por indiká sea e baile rural òf su forma musikal; den literatura e dos términonan tin biaha ta wòrdu usá interkambiablemente.<ref>{{Cite web|last1=Pudelek|first1=Janina|last2=Sibilska|first2=Joanna|date=January 1996|title=The Polish dancers visit St. Petersburg, 1851: A detective story|url=http://dx.doi.org/10.1080/01472529608569240|journal=Dance Chronicle|volume=19|issue=2|pages=171–189|doi=10.1080/01472529608569240|issn=0147-2526|url-access=subscription}}</ref> Den [[siglo 19]] i kuminsamentu di [[siglo 20]], mazurka a bira popular na e islanan ABC i tabata wòrdu interpretá na enkuentro sosial, evento festivo i selebrashonnan lokal, spesifikamente na momentu ku e selebrashon yega su punto kulminante. E promé komposishonnan di mazurka antiano a aparesé alrededor di e di dos mitar di siglo 19. Na Kórsou, kompositornan prominente di mazurka tabata [[Jan Gerard Palm]] (1831–1906), [[Rudolf Palm]] (1880–1950), i [[Jacobo Palm]] (1887–1982), kendenan a yuda kodifiká e tradishonnan musikal i di baile riba e isla. [[Rufo Wever]] (1917-1977) di [[Aruba]] tabata kompositor di e mazurka moderno, den kual e aksento ta kai riba e di dos konteo en bes di e di tres, manera den e mazurka original.<ref name=":1"/> Mas resientemente ta inklui e komposishonnan di [[Wim Statius Muller]] (1930-2019), tambe yamá e Chopin antiano, i [[Randal Corsen]]. Na 2006 e eskritor hulandes Jan Brokken a saka e buki ''Waarom elf Antillianen knielden voor het hart van Chopin''<ref>[https://www.atlascontact.nl/boek/waarom-elf-antillianen-knielden-voor-het-hart-van-chopin/ Waarom elf Antillianen knielden voor het hart van Chopin], Uitgeverij Atlas Contact</ref>, den kual e ta deskribí e raisnan di músika antiano i e influensia ehersé pa Oropa, partikularmente den e kaso di mazurka. Na 2008, despues di e tradukshon di e buki na polako, e outor akompaña pa pianista i kompositornan antiano Wim Statius Muller, Johnny Kleinmoedig, Livio Hermans i Randal Corsen a biaha pa Polonia, unda a duna charla i presentashonnan di e mazurka antiano inspirá riba e komposishonnan di Chopin.<ref>Jan Brokken, [https://www.janbrokken.nl/2015/10/21/de-reis-door-polen/ De reis door Polen]</ref> Ounke su popularidat a baha ku tempu, e mazurka keda ainda un parte di herensia kultural di Kòrsou i Aruba. Na okashonnan folklóriko i presentashon di grupo di baile tradishonal, e mazurka ta sigui wòrdu representá komo símbolo di un lazo entre kultura oropeo i karibeño. Pa hopi hóben i turista, e mazurka ta bira un eksperensia edukativo ku ta mustra kon un tradishon di Polonia a adapta i florecé den Karibe Hulandes. == Músika i baile == E mazurka antiano i e mazurka oropeo (Polonia) ta komparti algun karakterístikanan musikal, pero tambe tin diferensianan klá den estilo i ritmo. Musikalmente, e mazurka antiano ta inkluí aksentonan harmóniko skèrpi, ornamentashon kromátiko i rubato rítmiko deliberá, similar na e karakterístikanan ekspresivo ku ta haña den mazurka oropeo, partikularmente di Chopin. Sinembargo, e estilo lokal a divergí for di e modelonan oropeo den tempo, fraseo i interpretashon di baile, kreando un ekspreshon lokal úniko di e tradishon di mazurka. Den e baile ta distinguí diferente sekuensia di moveshon, inkluso ku pasonan kompliká ku ta eksigí ritmo i koordinashon presis. E mazurka di dos moveshon ta bibu i ta mas komun ku músika di [[caha di Orgel|ka'i òrgel]]. E mazurka di tres moveshon ta mas solèm, agradabel pa skucha, i por lo general ta wòrdu usá komo baile di salon. E mazurka di kuater moveshon tin un sekshon falsu den e di tres moveshon, ku ta wòrdu baila normalmente na tempu di [[wals]].<ref>Robert A. Rojer, [https://www.dbnl.org/tekst/_gid001199001_01/_gid001199001_01_0104.php De Curacaose muziek], dbnl.org</ref> E sekuensianan di e kuater moveshon ta konta ku pasonan kompliká ku ta eksigí ritmo i koordinashon presis.<ref name=":1">Robert A. Rojer, [https://www.dbnl.org/tekst/_gid001199001_01/_gid001199001_01_0104.php De Curacaose muziek], dbnl.org</ref> ------------- Mazurka ta un genero musikal polako basá riba bailenan folklóriko stilisá den tripel tempu, normalmente na un tempu bibu, ku karakter definí prinsipalmente dor di e "mazur" prominente su “aksentonan fuerte insistematikamente poné riba e di dos òf di tres tel”.<ref>Randel, D. M., Ed., ''The New Harvard Dictionary of Music'', Harvard University Press, 1986</ref> E mazurka ta un fushon estilisá di tres baile folkloriko polako: e mazur, e kujawiak, i e oberek. E mazurka, banda di e baile di polka, a bira popular na e salonnan di baile i salonnan di Oropa den [[siglo 19]], partikularmente pa medio di e obranan notabel di [[Frédéric Chopin]]. E mazurka (na polako mazur, e mesun palabra ku e mazur) i mazurek (baile rural basá riba e mazur) hopi biaha ta wòrdu konfundí den literatura oksidental komo e mesun forma musikal.<ref>{{Cite journal|last1=Pudelek|first1=Janina|last2=Sibilska|first2=Joanna|date=January 1996|title=The polish dancers visit St. Petersburg, 1851: A detective story|url=http://dx.doi.org/10.1080/01472529608569240|journal=Dance Chronicle|volume=19|issue=2|pages=171–189|doi=10.1080/01472529608569240|issn=0147-2526|url-access=subscription}}</ref> Edgard Palm (un músiko-kompositor ku a pionero den investigashon musikal i awor ta e miembro di mas bieu di e famia Palm, ku a hunga un ròl krusial den e orígen i desaroyo di músika curasoleño for di siglo diesnuebe) ta opservá korektamente2 ku, pa straño ku e por parse, e mazurka no ta kasi mes popular mas den su pais natal, miéntras ku e tabata wòrdu baila regularmente riba Curaso pa hóbennan i hóbennan bieu pa mas ku un siglo. Pa hopi curazoleño di mas edad, e mazurka tabata hasta nan forma di baile faborito. Nos mazurka, kontrali na e wals, no ta karga e label “Kurasoleño,” tòg e ta diferensiá di e estilo Oropeo. Komo ku e diferensia aki ta un asuntu di estilo, e ta difísil pa definí. Un elemento típiko di Kòrsou ku bo no ta haña niun otro kaminda na Europa ta ku e di tres sekshon di nos mazurka di kuater parti (nos konosé tambe mazurka di dos i tres parti) ta den tempo di wals, e asina yamá “valsante.” E pasonan di baile di nos mazurka tambe ta asina kompleho ku nan ta solamente pa e bailarinnan mas eksperensia i rítmikamente eksakto.<ref>[Robert A. Rojer, [https://www.dbnl.org/tekst/_gid001199001_01/_gid001199001_01_0104.php De Curacaose muziek], dbnl.org</ref> Pa loke ta trata e músika mes, e mesun karakterístikanan ku ta konta pa e mazurka Oropeo ta destaká: un karakter akordeal skèrpi ku un tendensia pa disonansia deliberá ku no mester wòrdu resolvé (esaki ta konta tambe pa e mazurka di Chopin) i e rubato. E konsepto di rubato (literalmente “hòrta,” for di italiano rubare = hòrta), ku ta esensial pa e ritmo difísil di mazurka di Chopin i tambe pa músika di baile di Kòrsou, tambe ta bisto. karakterisá pa patronchinan rítmiko kompleho i koreografianan diseñá pa bailarinnan eksperensia. Sierto sekshonnan di e mazurka antiano, hopi biaha den sekuensianan di kuater parti, ta konta ku pasonan kompliká ku ta eksigí ritmo i koordinashon presis.[1] ----- Origen E mazurka a originá na Polonia, evolushonando komo un fushon estilisá di tres baile tradishonal: e mazur, e kujawiak, i e oberek. El a bira popular den salonnan oropeo durante siglo 19, partikularmente pa medio di e komposishonnan di Frédéric Chopin. Na Polonia, mazur komunmente ta referí na e baile folklóriko, mientras ku mazurek por indiká sea e baile rural òf su forma musikal; den literatura e dos términonan tin biaha ta wòrdu usá interkambiablemente. Historia i desaroyo Den siglo 19 i kuminsamentu di siglo 20, mazurka a bira popular na e islanan ABC i tabata wòrdu interpretá na enkuentronan sosial, eventonan festivo i selebrashonnan lokal. El a desaroyá un estilo lokal distintivo, tin biaha yamá valsante, karakterisá pa patronchinan rítmiko kompleho i koreografianan diseñá pa bailarinnan eksperensia. Sierto sekshonnan di e mazurka antiano, hopi biaha den sekuensianan di kuater parti, ta konta ku pasonan kompliká ku ta eksigí ritmo i koordinashon presis.[1] Musikalmente, mazurkanan di Kòrsou hopi bia ta inkluí aksentonan harmóniko skèrpi, ornamentashon kromátiko i rubato rítmiko deliberá, similar na e karakterístikanan ekspresivo ku ta haña den mazurkanan Oropeo, partikularmente esnan di Chopin. Sinembargo, e estilo lokal a divergí for di modelonan Oropeo den tempo, fraseo i interpretashon di baile, kreando un ekspreshon “Kurasoleño” úniko di e tradishon di mazurka. Kompositornan prominente di mazurkas di Curaçao ta inkluí Jan Gerard Palm (1831–1906), Rudolph Palm (1880–1950), i Jacobo Palm (1887–1982), kendenan a yuda kodifiká e tradishonnan musikal i di baile riba e isla. == Karibe Hulandes == Na Curaçao, e mazurka tabata wòrdu baila den siglo 19 i kuminsamentu di siglo 20 den momento ku un selebrashon yega su punto kulminante. Aunke no ta yam'e mazurka antiano kontrali na e wals, tòg e ta diferensiá di e estilo oropeo. Mazurka ta pega na e patronchi rítmiko preskribí, ku eksepshon di un sekshon kòrtiku i sin klave, pero ta desviá for di e ehèmpel oropeo a traves di un uso abundante di — hopi bia kromátiko — ornamentashon, ku, pa kasualidat, no ta kita for di e struktura di e motibu ni (danki na nan ehekushon rápido) ta frena e tempu.<ref>[https://web.archive.org/web/20161120214855/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=372&lang= Mazurka], Encyclopedie van Curaçao</ref> Kompositornan bon konosí di mazurkas di Kòrsou ta inkluí Jan Gerard Palm (1831-1906), Rudolph Palm (1880-1950), i Jacobo Palm (1887-1982). == Diferensia i Adaptashon == Aunke e mazurka Kòrsou a deriva di e mazurka polako, e ta diferenti na estilo i ritma. E sekshon di cuatro parti ku tempo di wals i pasonan kompleks ta un elemento tipiko lokal. E interpretación musikál ta inkluí akordeu skèrpi, disonansia deliberá i rubato, simia manera e mazurka di Chopin. Ornamentashon kromátiko i improvisashon den ejecución ta tipiko di nos interpretashon lokal. == Kompositornan Kòrsou == Algun di e kompositornan mas konosí ku a trabou ku mazurka na Kòrsou ta: Jan Gerard Palm (1831-1906) Rudolph Palm (1880-1950) Jacobo Palm (1887-1982) E tradishon di mazurka a keda viva na Kòrsou, representando un herensia di mezcla europeo y afro-karibe, i ta un elemento important di kultura lokal. {{Appendix}} De Antilliaanse mazurka houdt zich, behoudens een kort valsant gedeelte, aan het voorgeschreven ritmische patroon, maar wijkt af van het Europese voorbeeld door een overvloedig gebruik van - vaak chromatische - versierselen, die overigens de motiefopbouw niet aantasten, noch (dank zij hun snelle uitvoering) het tempo terughouden. The Mazurka (Polish: mazurek) is a Polish musical form based on stylised folk dances in triple meter, usually at a lively tempo, with character defined mostly by the prominent mazur's "strong accents unsystematically placed on the second or third beat".[2] The Mazurka, alongside the polka dance, became popular at the ballrooms and salons of Europe in the 19th century, particularly through the notable works by Frédéric Chopin. The mazurka (in Polish mazur, the same word as the mazur) and mazurek (rural dance based on the mazur) are often confused in Western literature as the same musical form.[3] ------------- == Tumba == (aanvullen) === Historia === Un baile di dos parti den 2/4 di tempu, ku na kuminsamentu di siglo 20 tabata konosí ainda komo un forma musikal simpel den kua poemanan satíriko tabata wòrdu lansa. Sinembargo, su orígen ya ta sentra rònt di e promé presensia di katibu riba Kòrsou. Desde su inisio, tumba a konosé un desaroyo profundo: E grupo “bad boys”, ku a pone chisme na músika (mira tambe @: Tambú), awor a kambia den un komunidat di kompositor, letra, areglista i músiko di kalidat haltu - últimamente asta graduadonan di konservatorionan - ku, pa mustra nan abilidatnan, ta partisipá den e festival anual, entre otro. Een tweedelige dans in tweekwartsmaat, die in het begin van de 20ste eeuw nog als een eenvoudige muzikale vorm waarin hekeldichten werden gegoten door het leven ging. Haar ontstaan wordt echter reeds rondom de allereerste aanwezigheid van slaven op Curaçao gecentreerd. Sinds haar ontstaan heeft de tumba een diepgaande ontwikkeling doorgemaakt: De "kwajongens" groep, die roddel op muziek zette (zie ook @: Tambú), is thans veranderd in een gemeenschap hoogwaardige komponisten, tekstschrijvers, arrangeurs en musici - de laatste tijd zelfs van aan conservatoria afgestudeerden - die ter stalling van hun kunsten onder andere jaarlijks aan de tumbafestival deelnemen.<ref>[https://web.archive.org/web/20161120010432/http://curacao-encyclopedia.com/?node=main&id=373&lang= Tumba], Encyclopedie van Curacao</ref> De oorspronkelijke tumba bestond uit twee delen van acht maten. De naam tumba is afkomstig uit de Bantu-cultuur (Kongo), waardoor het te verklaren is dat de tumba als dans- / muziekvorm ook voorkomt in Cuba en de Dominicaanse Republiek. Deze oorspronkelijke tumba, muzik di zumbi genaamd; in werkelijkheid muzik di sòmbi (= slaaf), was in eerste instantie een muzieksoort die in hoofdzaak met de benta werd voortgebracht. In het begin waren er daar twee varianten: De stijl van Johannes van Uyten in Banda'riba, het oostelijk deel van het eiland en die van Tom Plantein in Banda'bou, het westelijk deel. Zijn tumbastijl werd heel toepasselijk tumba di Westpunt genoemd. Tom Plantein schijnt ook als eerste de fluit in de oorspronkelijke tumba te hebben ingebracht. Tegen het einde van de 19de eeuw is de tumba heel ver van zijn eenvoudige oorsprong als muzik di sòmbi ontwikkeld en wordt er ook gebruik gemaakt van instrumenten als kuarta (4-snarig gitaar), de normale gitaar, wiri, tambú grandi en zelfs van de viool en de piano. Met de komst van de viool en de piano in de tumba is ook de West-Europese invloed op de produktie van dit muzieksoort een feit. Met deze invloed komt er ook een verandering in de wijze waarop de tumba geannoteerd wordt: De Europese school noteert de maat en schrijft noten; de Afrikaanse school anoteert het tempo. De eerste overgang in de tumba is de overbrenging van de door de benta gedomineerde muzik di sòmbi naar een tumba waar tokkelinstrumenten (gitaar) de boventoon gaan voeren. Dit betekent echter niet, dat de tumba dan geheel van zijn Afrikaanse oorsprong ontdaan wordt. De ontwikkeling die de tumba hierbij volgt schijnt zich voorheen ook in het Zwarte Continent zelf op ongeveer gelijke wijze te hebben voltrokken, althans voor wat betreft de tokkelinstrumenten. De Afrikaanse cultuur kent namelijk een overvloed aan tokkelinstrumenten, waar de Curaçaosche musici simpelweg niet van op de hoogte zijn. Reeds in het begin van de 19e eeuw gaat de piano een steeds belangrijker rol spelen in de vertolking van de tumba. Met zijn 88 toetsen heeft de piano het in zich om alle instrumenten die de tumba ooit gebruikte te emuleren. Mogelijk maakt de benaming tumba di salòn of tumba pa orkesta reeds dan zijn entree in het lexicon van deze muziek. Want, de Curaçaosche muzikale virtuoos Jan Gerard “Gerry” Palm (1831-1906) schijnt de eerste te zijn, die de vertaling van de tumba gespeeld voornamelijk op basis van tokkelinstrumenten naar de piano te hebben vertaald. Doktoor Palm houdt zich namelijk ook bezig met het komponeren van klassieke of klassiek georiënteerde muziek. Hij is echter zeker niet te beroerd om de tumba, de ex-muzik di zumbi, in zijn belevingswereld toe te laten maar trekt haar wel naar de bijna eenzame hoogte waarop de muzikale genie zich ophoudt. Noblesse oblige! Behalve meer kennis op een nieuw gebied, levert de bemoeienis met de tumba hem geen windeieren op: Toen hij eenmaal zeer bedreven was in het komponeren van de mooiste of scherpste tumba's werd Doktoor Palm met grote regelmaat benaderd door sollicitanten die hem steeds opnieuw de vraag stelden: "Shon Jerry por komponé un tumba pa mi....", waarna steeds opnieuw het lucratief getinte antwoord volgde: "Bai bo bin ku tré (s) yotín". Die tré yotín van die tijd was misschien wel vijftig hedendaagse guldens of zo waard. In het begin van de 20ste eeuw maakte de tumba ook nog de verbinding met de film. De stomme (geluidloze) films van die tijd, op Curaçao met pelikula di Charlie Chaplin aangeduid, vanwege de populariteit van de producties met die personage in de hoofdrol, werden namelijk met een piano-tumba orkest wat aangekleed. In dezelfde tijd ongeveer ondergaat de tumba een andere dramatische ontwikkeling. De piano had zich namelijk als de meest belangrijke instrument in de tumbamuziek ontwikkeld. Een feest was dan ook alleen een feest, als er op piano-tumbamuziek gedanst kon worden. Dat kon meestal alleen in de duurdere gelegenheden; het gewone volk moest het met de andere tumba stellen. De Engels Vicks familie bracht hier verandering in met de uitvinding van het draai-orgel mechanisme: Een cylinder-achtige instrument waar de klanken van de piano mee voortgebracht konden worden. Op zich was het best een duur apparaat; de prijs van een gemiddelde auto waard. Maar omdat het hele instrument wel veel kleiner en dus makkelijker verplaatsbaar en ook goedkoper was dan een echte piano, verschafte de draaiorgel de mogelijkheid om veel meer (dans) gelegenheden na te lopen, waardoor hij ook in de minder gegoede buurten ingezet kon worden. Opeens was het wel mogelijk voor de gemiddelde burger om op "piano" muziek feesten na te lopen en de draaiorgel werd snel erg populair. Op Curaçao waren het de heren Horacio Sprock, Dodo Palm en Henriquez, die als eerste de ka'i oru (draaiorgel) op het eiland introduceerden. Bekend uit deze tijd is de roddel die rondging over de reactie van de Nederlandse parlementatriër Van Kol, die bij het bezoeken van een tumba-feest geëxclameerde schijnt te hebben, dat de "mensen trekken zo aan elkaar". Daarmee het speciale genot dat de Curaçaoenaar uit het dansen van zijn geliefde tumba (en muziek in het algemeen) trekt, aangevende. Een belangrijke hindernis voor de ka'i oru vormde in die tijd wel de politieverordening, dat de machine niet per kar vervoerd mocht worden. Voor de goede gang van zaken en de côntrôle moest het wel 80 kilo wegende aparaat naar de bestemming worden gedragen. In de 1960er jaren maakte de tumba nieuwe ontwikkelingen door. Carlos Sillie maakte de binding met de klassieke dans (ballet), Harry Moen en zijn zanggroep Serenada beëxperimenteerden de tumba op zanggebied met acapella interpretaties op verschillende toonhoogten en auteurs als Ellis Juliana en Piërre Lauffer hiefen het tumba tekstschrijven op poëtische hoogten. In de 1980er jaren bracht allereerst Richard Hooi het fenomeen van de op de tumba gegrondveste poësía rítmiko, gevolgd in de eerste jaren van deze 21ste eeuw door Tio Harry met zijn interpretaties van deze tumba-ritmische poëzie en de experimenten van de nieuwste generatie met de rap-tumba. Op muzikaal gebied zorgden allereerst de Salsbach Jazz Trio en vervolgens aan de conservatorium (af)gestudeerde muzikanten als Cedric Dandaré, Erwin Prudencia en Randall Corsen voor de binding van tumba met jazz, terwijl Izaline Callister met haar prachtige, karaktervolle en inspirerende zang, de tumba wereldwijd openbaart. De tumba is een poly-ritmische muzieksoort, waarin elke instrument haar eigen ritme aanhoudt, samengebonden door een instrument, die de melodie voortbrengt. De meest merkwaardige verandering die de Curaçaosche tumba sinds de 1970er jaren heeft ondergaan is de zogenaamde tumba di karnaval, die veel overeenkomst vertoont met de tumba pregoná. In haar ruim dertigjarig bestaan, heeft de tumba di karnaval haar eigen vooraanstaande vertolkers voortgebracht: Tata di tumba (Lett.: tumba’s vader) Anselmus “Boy” Dap, die het festival liefst tien keer op zijn naam wist te schrijven, Elia Isenia, de eerste Reina di (koningin van) Tumba en Farley Lourens, die de titel Rey (koning) drie keer achter elkaar wist te winnen. De tumba di karnaval, is in feite nagenoeg de enige tumbavariant die anno 2008 nog wordt herkend; de jonge Curaçaoenaar slaat er buiten de karnavalsperiode bijna geen acht op; men prefereert de zogenaamde ritmo kombina. De nieuwste generatie moet dus kennelijk dieper in deze speciale muziek van zijn eigen (ei)land worden ingewijd. De tumbavariant van de cinquillo in de begeleidingsfiguur is uniek. ----------- == Tipico Santa Rosa == De versiering op en om de rotonde van Santa Rosa is een eerbetoon aan muzikant Nemenci ‘Chi’ Domitilia. De bekende mandolinespeler maakte deel uit van de muziekgroep Tipiko Santa Rosa. Bewoners zetten hem en zijn bijdrage aan de Curaçaose cultuur in het zonnetje door de rotonde aan hem op te dragen. -------------- {{Infobox banda | variante = c | nomber = Moron Combo | nomber original = | logo = | imagen = | descripcion = | alias = | funda = 1956 | fundador = Norman Moron | aña activo = 1956 - 1969 | origen = | genero = | influencia = | seya = | manager = | asocia = | miembro actual = | exmiembro = | website = }} '''Moron Combo''' tabata un banda musikal di [[Kòrsou]], fundá na [[1956]] pa Norman Moron. E kombo akí a konosé diferente konstelashon. Entre otro Donny Moron Di robes pa drechi: Norman Moron (piano/direkshon), René Samson (kantante), Bobby Allee (tròmpèt), Sixto (Laco) Felida (saksofon), Robby Moron (kantante/raspu), Bert van Putten (tròmbon), Wilfrido Mongen (konga), George Neman (timbal/kantante) Partikularidat: Nan tabata toka mas tantu na hotèlnan lokal i tambe na Telecuraçao i fiestanan privá. E banda a keda eksistí te den añanan 60. Na 1965 el a presenta pa prome biaha na Aruba.<ref>Moron Combo naar Aruba. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 07-09-1965, p. 6. Geraadpleegd op Delpher op 22-01-2025, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462410:mpeg21:p006</ref> == Literatura == * [https://www.jstor.org/stable/pdf/community.28156960.pdf Manifestashon Kultural], dia 5,6 i 7 di desember 1991 na Curacao Festival Center {{Appendix}} -------------- {{Variante|c}} {{Databox}} '''Pedro Hermanus (Hermanito) Narvaez''' (☆ [[10 di mei]] [[1949]] na [[Kòrsou]]) ta un DJ, presentadó, maestro di seremonia, animadó, empresario, lokutor i personahe di radio y televishon di [[Kòrsou]]. El a okupá un rol signifikante den radiodifusion i mundo farandulero di [[Kòrsou]]. == Bida i karera == Hermanito Narvaez a nase na Kòrsou komo yu mas chikitu di e famia di seis yu di Luz Maria Villanueva i Santos Manuel Narvaez, ambos prosedente di [[Venezuela]]. Su tata a bin traha komo marinero pa Shell na Kòrsou. E tabatin seis ruman. Foi chikitu e tabata masha keto. El a bai skol básiko na St. Jozefschool, Canisius College i Schweitzercollege i a sigui pa HBS na [[Radulphus College]], sin kaba esaki. Despues el a drenta den radio i deporte, i tabata hunga vòlibòl. Den añanan 1960 e tabata enbolbí ku e programa radial pa hubentut di hitnan internashonal na [[Curom]]. Despues di tempu el a bira presentadó, kambiando e nòmber di e programa den PSH (''Post Scriptum Hermanito''), unda e tabata presenta e Top40. E conocido disc jockey Hermanito Narvaez - hopi gusta serca tienernan Antiyano, parcialmente pa motibo di su programa PSH - a casa cu srta. Linda Koek Hermanito, kende ta traha pa e radio emisora ​​Curom, a kontribuí na Amigoe su sekshonnan tiner vários biaha den pasado.<ref>WILLEMSTAD. – De bekende disc jockey Hermanito Narvaez – zeer populair bij de Antilliaanse tieners o.m. door zijn^ programma PSH – is gisteren in het huwelijk getreden met mej. Linda Koek Hermanito die voor het radiostation Curom werkt heeft in het verleden diverse malen medewerking verleend aan tienerrubrieken van de Amigoe. Van deze plaats onze gelukwensen.. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 25-10-1974, p. 1. Geraadpleegd op Delpher op 16-07-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010461182:mpeg21:p001</ref>Hermanito Narvaez a bira un DJ konosí bou di hóbennan antiano, parsialmente pa medio di su programa PSH pa e radio emisora ​​Curom. Den pasado el a kontribuí na e sekshonnan di tiner di Amigoe vários biaha den pasado. Later het programa ''HErmanito i su estilo'' riba djadumingu atardi. Su ruman Danier Narvaez tambe tabata traha na Curom. E ku su ruman Daniel tabata kompila e hitpereet pa publikashon den Amigoe. Di añanan 60 pa 80 Hermanito tabata na RADIO CUROM ( ku P.S.H. , Top 40 , Top 100 , Ambiente na Beach , Soul to Soul ,Festivalnan , Sertamennan , Karnaval ets ) .Di añanan 80 te final di dekada 90 na TeleCuraçao ( ku e.o. Karnaval , di Skina pa Skina , Tesoro di Kòrsou , Miss Kòrsou , Pagina Sosial , Miss Universe , Regatta Boneiru , Zomer Karnaval , Calle 8 , Kòrsou dòrná na lus , Academy Awards , Siman di Kultura , Seú ets). Di 2001 te 2020 riba TDS Kanal 80 (tur sorto di aktividat tantu lokal komo internashonal ) !!!I awor un etapa i eksperimentu nobo :You Tube ku e channel “ kanal80 total “ ( e idea tá pa kambia e nòmber den futuro ) !Según dianan pasa , Hermanito lo pone más i más di su produkshonnan di pasado , riba You Tube !<ref>https://24ora.com/cousou-hermanito-narvaez-riba-you-tube/ CORSOU: HERMANITO NARVÁEZ RIBA YOU TUBE], 24ora.com (10 di yanuari 2021)</ref> Un persona cu tambe a haci hopi pa nos carnaval ta “Hermanito” Narvaez cu merece e titulo di “Mister Karnaval”. Su aporte den e area aki a consisti di reportahenan di TV y radio, numeroso entrevista cu varios miembro di prensa di nos sociedad cu ta (in)directamente relaciona cu e carnaval y programanan cortico (diario) unda publico a keda informa di e evento di carnaval dia. Curacao.<ref>Geslaagd carnavals -slotfeest "Hermanito" overstelpt met plakaten/geschenken. "Amigoe di Curacao : weekblad voor de Curacaosche eilanden". [Willemstad, 08-03-1976, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 16-07-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010460208:mpeg21:p003</ref> Hermanito bracht een heleboel innovaties, zowel op de radio, als andere activiteiten. Hij begon met de top 10, die later top 40 en zelfs de top 100 van het jaar (in 1968 had je de 1 ste top 100 op de Antillen Hey Jude van de Beatles was no 1); carnavals uitzendingen op de radio; opnames van lokale artiesten; Tumba Festival; Ceremonie Meester op Miss Teenage en Miss Curacao verkiezingen; tiener programma’s op Telecuracao; life uitzendingen van songs festival vanuit Puerto Rico; nieuwe talenten etc. Maar ook begon Hermanito met de eerste Drive In Disco op Curaçao ook onder de naam P.S.H. Gedurende, vooral de jaren 70, en begin 80 was PSH, het allerbeste, bekendste en populairste op het gebied van D.J. entertainment. https://www.youtube.com/watch?v=2zA3_y_9DBs&ab_channel=ExtraCuracao 1991:presentator Tumbafestival voor Telecuracao en eindejaarsprogramma ''sperando tiru'' na 1990 * tienerdans marathon == Link eksterno == * [https://www.youtube.com/watch?v=T9p_kpo9Des&ab_channel=J.I.Alves Harry Zimmerman - E Merese], Youtube.com J.I. Alves (1990) * [https://www.discogs.com/artist/4280069-Harry-Zimmerman-2 Harry Zimmerman], Discogs * [https://www.facebook.com/festivalditumba/ Festival di Tumba - Facebook] * [https://www.instagram.com/festivalditumba/ Festival di Tumba - Instagram] {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Narvaez, Hermanito}} [[:Category:Kòrsou]] [[:Category:Musiko]] ------------------------- {{Variante|c}} {{Databox}} {{Infobox Artista | birthname = Macario Prudencia | image = | birthdate = [[1938]] | lugar_nanse = | nationality = Hulandes | training = | known_for = | field = músiko, kompositor i produser | movement = | awards = | website = }} '''Macario (Makai) Prudencia''' (☆ [[1934]] na [[Kòrsou]] - † [[24 di mart]] [[2015]]) ta un músiko, kompositor i dosente di musika yu di hulandes-boneriano. El a krea [[Salsa Antiyano|salsa antiano]], un género di músika ku a pone e fundeshi pa e ascenso di e popular ‘[[ritmo kombina|ritmo kombiná]]’ di e isla di awendia.<ref name="Skempi">[https://www.skempi.com/artist/macario-prudencia Macario Prudencia]</ref> == Biografia == Makai begon zijn muzikale carrière op 15-jarige leeftijd bij ‘Estrellas Nacional’. Hij was tot de jaren 80 actief als congaspeler in diverse groepen. Zijn eerste hit ‘Raspa Bill’ dateert uit 1960. In 1969 scoorde hij een hit met ‘Super Jolly.’ In de jaren ‘70 was Makai erg populair met hits als ‘Bròs Bròs’, een nummer waarmee hij een Gouden Plaat won. De zanger/componist woonde ook geruime tijd in Nederland waar hij onder andere met ‘Dim Dam’, ‘San Dom’, Mi Televishon’, en ‘Wasmashin’ grote hits scoorde. Dit laatste nummer werd in de vertolking van de Surinaamse groep Trafassi een grote hit.<ref>{{Citeer web|url=https://antilliaansdagblad.com/nieuws-menu/10746-cultuurvader-overleden|titel=Cultuurvader overleden|werk=[[Antilliaans Dagblad]]|datum=2015-03-24|bezochtdatum=2024-08-10}}</ref> Prudencia werd meerdere keren door de Asosiashon di Músiko di Kòrsou (Amak) gehuldigd, onder andere in 1981 en 1987. Vorig jaar nog organiseerde Amak een muzikale hulde aan de zanger die toen in het Betesda verbleef. El a fayesé dia 24 di mart 2015 na edat di 81 aña. ------ El a krea i ta e embahador internashonal di e ‘Salsa Antiano’. E género di músika aki a pone e fundeshi pa e ascenso di e popular ‘Ritmo Kombiná’ di e isla di awendia. El a wòrdu lantá pa un famia hopi musikal; su ruman hòmber, su primunan i su welo tabata toka instrumento musikal i su mama tabata gusta baila. Na edat di dies sinku aña, el a kuminsá toka e conga i a presentá ku vários grupo di músika riba e isla. Banda di e conga, su ruman homber Emilio tambe a siñ’e con pa toca guitara. Eventualmente el a evaluá su talento pa komponé i kanta kompletamente, su bos di kanto riku i kargá ku personalidat, asina el a disidí di desaroyá su mes karera musikal. Rònt di aña 1970, el a funda su mes grupo di músika yamá ‘Tipiko Prudencia’. E grupo tabata konsistí di su ruman hòmber Emilo (baho), Emilio su dos yu hòmbernan Axel (guitara kuatro) i Erwin (mandolina), su yu muhénan (kantantenan di reserva) i e mes komo kantante prinsipal. Poko despues di a forma e grupo aki el a sigui pa forma un banda mas grandi ainda ku yama ‘Continental Combo’ ku tabata presentá tur wikènt na e klup di anochi El Nido. Nan tabata un éksito grandi riba e isla. Bo no por a haña un persona ku no a disfrutá di nan éksitonan, entre nan ‘Bròs Bròs’ i ‘Kadushi’.<ref name="Skempi"/> Na 1975, el a risibí un plachi di oro di e tienda di joyas mundialmente konosí Spritzer & Fuhrman pa su klásiko sumamente popular i iresistibelmente optimista ‘Den Bo Bèshi’. El a interpretá e kansion aki ku un otro banda ku yama ‘Macay i Su Salsa Antiano’ ku tabata dirigí pa su primu ku a bin bèk for di Hulanda despues di a studia na un konservatorio den e stat di Utrecht.<ref name="Skempi"/> Na 1979 Prudencia a muda pa Hulanda, kaminda el a keda 14 aña i kaminda el a duna vários presentashon elogiá i a komponé hopi éksito manera ‘Dim Dam’, ‘Mi Televishon’ i ‘Wasmashin’. E ultimo a bira un hit mas grandi ainda na Hulanda despues cu el a wordo cover pa e banda Surinam Trafassi. Durante su añanan den eksterior el a wòrdu nominá tambe komo ‘E Mihó Kantante Antiyano Na Hulanda’ na 1988.<ref name="Skempi"/> Na 1993 el a muda bèk pa Curaçao kaminda el a sigui traha músika, lansando vários álbum ku bandanan lokal manera GIO Fuertisimo i ERA Outentiko ademas di kolaborashonnan ku e bahista Eric Calmes. Na 2014 el a wòrdu onrá ku un gran konsierto di homenahe na Brion Square, durante kua artistanan lokal a interpretá e hopi éksitonan lansa pa e leyenda kurasonano aki ku a duna un kontribushon inmensurabel na e esena musikal di e isla durante su karera largu.<ref name="Skempi"/> == Link eksterno == * [https://www.youtube.com/watch?v=T9p_kpo9Des&ab_channel=J.I.Alves Harry Zimmerman - E Merese], Youtube.com J.I. Alves (1990) * [https://www.discogs.com/artist/4280069-Harry-Zimmerman-2 Harry Zimmerman], Discogs * [https://www.facebook.com/festivalditumba/ Festival di Tumba - Facebook] * [https://www.instagram.com/festivalditumba/ Festival di Tumba - Instagram] {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Prudencia, Macario}} [[:Category:Kòrsou]] [[:Category:Kantante]] ------------------------ {{Variante|c}} {{Infobox Artista | birthname = Dionisio F. Salsbach | image = | birthdate = [[1938]] | lugar_nanse = | nationality = Hulandes | training = | known_for = | field = músiko, kompositor i produser | movement = | awards = | website = }} '''Dionisio F. (Doy) Salsbach''' (☆ [[1938]] na [[Boneiru]]) ta un musiko, kompositor i dosente di musika hulandes-boneriano. == Bida == Doy Salsbach a nase den e bario [[Nort di Saliña]], yu di Hilario (Lachi) i Andrea Salsbach-Martijn.<ref>[https://archive.org/details/BNA-DIG-AWEMAINTA-2022-04-08/page/n34/mode/1up?q=doy+salsbach&view=theater Doy Salsbach a bishita Нòfi Kultural], Boneriano (7 di aprel 2022)</ref> E tabatin tres ruman. Su dos ruman homber tambe tabata musiko: Angel tabata forma parti di Salsbach Jazz Trio i Roberto (Papachi) di Tipiko Boneriano. Salsbach ta muda pa Aruba unda e ta kuminsa su karera musikal ku Trio Los Aventureros. Tur tres ruman ta músiko. Angel pa hopi aña tabata forma parti di Salsbach Jazz Trio. Doy a bai biba na Hulanda na 1964. Den e pais ei el a hasi nòmber den farándula ku Trio Los Aventureros i Trio Los Alegres. Ketu bai e ta dunando lès di muzik. E BENEHIBNU. Djaweps 7 aprel 2022 Doy Salsbach a bishita Ной Kultural KRALENDIJK — E konosido artista musikant boneriano Doy Salsbach siman pasá a bishitá Hòfi Kultural di Plataforma Kul- tural. Salsbach, kende taba- ta na Boneiru resientemente pa motibunan familiar, a probechá pa fortalesé kontaktonan ku e tabatin kaba ku Fundashon Históriko к Boneriano (FuHi- KuBo). Doy Salsbach a nase den e bario Nort di Saliña, yu di Hilario (Lachi) i Andrea Salsbach-Martijn.<ref>[https://archive.org/details/BNA-DIG-AWEMAINTA-2022-04-08/page/n34/mode/1up?q=doy+salsbach&view=theater Doy Salsbach a bishita Ной Kultural], Boneriano (7 di aprel 2022)</ref> Tur e tres yu hómbernan di e per- sonanan aki a bira konosí i famá riba tereno musikal: Angel (Salsbach Jazz Trio), Doy (Trio Los Alegres) i Papachi Salsbach (Típiko Boneriano). Doy Salsbach (83) desde 1964 ta establesé na Hulanda, na unda semper el forma un karera profeshonal den farándula, aktuando ku su grupo musikal asta den shownan na televishon hulandes. * speelde op Aruba in '''Trio Los Aventureros''' (1957-1964): Doy Salsbach, Stanley Albertus (dfm) y Martines Dania (dfm). Corto historia di Trio Los Aventureros cu a keda funda na 1958. Na 1959 den un concurso pa trio den teatro Aurora na Santa Cruz e ta sali campeon di Aruba.<ref>[https://archive.org/details/BNA-DIG-ARUBAANSECOURANT-1959-10/page/n79/mode/1up?q=Aventureros&view=theater Trio Los Aventureros Campeon di Aruba di 1959], Arubaanse Courant (26 di oktober 1959)</ref> E trio a presenta den diferente show di television manera e Show di Padu del Caribe y e Show di Rufo Wever. Corto tempo despues di nan fundacion nan a ser contrata pa entretene nos turistanan den hotel. No a dura hopi cu nan a crusa frontera bay Venezuela, Puerto Rico y Europa unda a traha den programa di diferente artista internashonal manera Liberace, Harry Belafonte, Claude François y Udo Jurgens..<ref>[https://archive.org/details/BNA-DIG-AWEMAINTA-2013-02-09/page/n19/mode/1up?q=doy+salsbach&view=theater Certificado di Merito pa Martines Dania di Trio Los Aventureros], Awemainta (9 di februari 2013)</ref> Un di nan cancionnan mas conoci ta “Te aworo” composita conhuntamente cu Wim Statius Muller y Hubert Booi y tabata e tema musical p’e pelicula cu ta carga e mesun titulo. De trio kwam in 1964 een toernee door Europa naar Nederland en slaagde in Europa reeds enige bekendheid te krijgen.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462225:mpeg21:a0091 Los Aventureros: succes in Europa], [[Amigoe]] (4 december 1964)</ref> Doy speelde met het trio Los Aventuros in de film Te Amoro, waarna hij in Nederland bleef hangen. Na Europa e trio ta graba su prome LP. E conocldo trio Arubano. Los Aventureros, kende basta tempo pasa a sali for di Aruba pa bai Eur(ï)a, segun noticia cu a worde ricibi for di Hulanda, na e momento ta haciendo un gira door di e continente Europeo. E trio lo actua na Belgica, Hulanda, Alemania y Francia. Manera ta conoci Los Aventureros, kendenan a toca anjanan largo den Aniba Carlb- bean Hotel, Puerto Rico, y Ve¬ nezuela, ta consisti di D.F.Salz- bach, M. Dania y S. Albertus * richtte in 1967 op in Nederland de '''Trio Los Alegres''' die Zuid amerikaanse muziek speelt, eerst samen met Silvia v.d. Molen en later zijn vrouw Jeannette Berlauwt en Hans Wieringa. In 1975 stond de trio hoog op de Nederlandse hitlijsten met "Coconut Woman". 1977: het trio "Los alegres" bekend van de Nederlandse TV en de Andre van Duin-show. De leider van het trio is Doy Salsbach, Bonaireaan van geboorte die reeds jaren in Nederland woont. * in 1991 richtte hij op Orquesta Colegio Latino, fundado i direktor di Orquesta Colegio Latino Doy Salsbach kreeg destijds op Aruba bekendheid met het trio Los Aventureros, hij werkte voor film, tv en nachtclubs op de Antillen, Puerto Rico en Venezuela. In verband met de premiere van de film "Te Aworo" waarbij Doy de tekst schreef voor de titelsong, kwam het trio in 1964 naar Nederland. Om de naam van dit trio te bevestigen bleef Doy als „Avonturier" in Nederland en formeerde eind 1966 Los Alegres.<ref>[https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010470347:mpeg21:a0124 Los Alegres - pas LP - wil graag naar Antillen], [[Amigoe]] (22 december 1971)</ref>Doy Salsbach stelde dat na het opheffen van trio Los Aventureros de showbusiness door moest gaan en dat hij zich erg gelukkig voelt met Los Alegres, Trio Los Alegres was een Nederlands latintrio afkomstig uit Den Haag. De groep debuteert in 1968 met de single “Maria Christina” en bestaat dan uit zangeres Sylvia van der Molen en gitaristen Doy Salsbach en Hans Wierenga. Beginjaren zeventig horen we weinig van de groep, maar in 1975 zijn ze terug. De single “Coconut woman” wordt in samenwerking met Sweet Okay Supersister gemaakt. Zangeres Sylvia van der Molen is vervangen door de uit Rhenen afkomstige Jeanette Berlauwt.De single Yes I Do Like Your Bermuda kwam bij ons niet verder dan de Tipparade. In Nederland bereikte het nummer de éénentwintigste plaats in de Top 40. Na 15 jaar, besloot de groep om er mee te stoppen in 1983(Diverse bronnen en Wikpedia) De op Bonaire geboren Doy Salsbach, docerend en uitvoerend musicus in Latijns Amerikaanse- en Caribische dansstijlen, zal samen met zijn salsadansorkest Colegio Latino op donderdag 11 juni gelegenheid bieden om onder de titel "Fiesta Tropical" in Latijns Amerikaanse en Caribische sfeer te dansen in Musicon. De 14-koppige band Colegio Latino toert sinds 1990 door Nederland, België en Duitsland en verzorgt optredens met veel enthousiasme en opzwepende ritmes welke een zonnige en tropische sfeer aan uw feest toevoegt.Speciale vermelding: vier jaren achtereen op het North Sea Jazzfestival, waar het aanwezige publiek de zaal keer op keer veranderde in een danssalon met een swingende, vrolijke menigte. Doy’ Salsbach uitvoerend musicus en muziekdocent studeerde o.a. aan de Berklee School of Music (Boston U.S.A.) Als vertolker van Caribische muziek en jazz meegewerkt aan producties met o.a. Lou van Rees, Shirley Bassey, Timi Yuro, André van Duin, De Mounties, Joop van den Ende en aan het North Sea Jazzfestival. Plaatopnames gemaakt zijn eigen ensembles Los Aventureros en Los Alegres en o.a. met Super Sister, Sweet dBuster, Harry Sacksioni, Tineke Schouten en André van Duin. {{Appendix}} ---------- {{Databox}} '''Wals antiano''', mihó konosí komo '''wals di Kòrsou''', ta un género musikal di [[Antias Hulandes]], ku tin su raiz den e forma klásiko di wals [[Oropa|oropeo]]. E estilo musikal aki a nasé na e isla di [[Kòrsou]] den di dos mita di [[siglo 19|siglo diesnuebe]], i ta un produkto di adaptashon lokal di e wals di [[Viena]], mesklá ku elementonan rítmiko i melódiko di e region karibense. Influencia oropeo i Adaptashon Lokal Kontrali na e tumba i danza ku ta refleha e influensia Afrikano, e wals Antiano ta konektá mas ku e bailenan di orígen Iberiko. E prome walsnan di Kòrsou, ku a aparesé riba e isla rond 1865, tabata basá riba e mesun ritmo seif ku e walsnan Europeanan, pero ku un forma hopi mas simpel. Nan tabata konstruí den dos parti di 2 x 16 medida, i den esaki no tabatin introdukshon ni teksto. Mas o ménos 20 aña despues, e patronan rítmiko a kuminsá kambia, i asina a nase e estilu karakterístiko di e wals Kurasowés. Poliritmia i Hemiool Un di e karakterístikanan más sobresaliente di e wals Antiano ta su uzo di poliritmia, particularmente e fenómeno musikal yamá hemiool. Esaki ta un desplazamiento di aksent rítmiko ku tuma lugá ora un ritmonan di dos parti ta bini den un metrum di tres parti (3/4). E aksentnan rítmiko ta kambia e manera kon e puls ta sintí, i sugiere un dualismo rítmiko ku ta distingui e wals di Kòrsou di su ehèmpel Europeo. Na bes, e aksent ta kaye riba e promé i dos i mitar tel. Formanan Melódiko i Estruktura E wals Kurasowés por ta di dos òf tres parti, i generalmente ta konsisti di frasenan di 16 medida. Un wals di dos parti tin 32 medida; un di tres parti, 48. E melodia normalment ta suave, sin teksto, ku armonianan inventivo den e striktura musikal di miniatura. E reto pa komponista ta pa kreá un sekshon musikal ku ta stimulá pa bailá, pero ku tambe tin valor estétiko musikal. == Kompositor notabel == Algun kompositor notabel ku a duna forma na e wals antiano ta:<br> {{CUW}} * Jan Gerard Palm * Jacobo Palm * Rudolph Palm * John Palm * [[Joseph Sickman Corsen]] * Jacobo Conrad * Genie Palm * Paul de Lima * Janchi Boskaljon {{ABW}} * [[Padu Lampe]] * [[Rufo Wever]] Nan obra ta inklui tanto walsnan alegre komo sentimental, i hopi biaha e pieza tabata dediká na persona estimá ò pa ekspresá emoshnan profundo manera duel ò felisidat. Un ehèmpel notabel ta Engelenzang (Canto di Ángel) di Jan Gerard Palm. Estilo i Importansia Kultural Wals di Kòrsou ta konsiderá un elemento importante den e legado musikal klasiko di e Antias Hulandés. Aunke su forma bini di Europa, e estilo ta un ekspreshon musikal puramente Antiano, adaptá na e gusto i dinamika lokal, i a bira parti integral di e repertorio di musika klasiko lokal. Referensianan: Römer, René. Muziek en Dans. Cultureel Mozaiek van de Nederlandse Antillen (1977). Encyclopedie van de Nederlandse Antillen. Palm Stichting: http://www.palmstichting.nl/adcur2.pdf ------- '''Wals antiano''', mihó konosí komo '''Wals di Kòrsou''', ta un género di músika di [[Antias Hulandes]], ku segun melodia, forma i ritmo, tin su origen den [[Oropa]]. E ta un produkto di e di dos mita di [[siglo 19]]. Kontrali na e [[tumba]] i [[danza]] ku ta refleha e influensia afrikano den Kariba, e wals antiano ta konekta ku bailenan predominante iberiko. Alrededor di aña 1865 e promé walsnan di Kòrsou a aparesé ku e mesun ritmo seif ku e walsnan oropeo, pero ku forma hopi mas simpel; nan tabata walsnan di 2 parti ku 2 × 16 medida. Mas o ménos 20 aña despues e patronchinan rítmiko a kuminsá kambia..<ref>{{citeer web|url=https://www.dbnl.org/tekst/rome012cult01_01/rome012cult01_01_0009.php|auteur=[[René Römer|Römer, René]]|titel= Muziek en Dans|werk=Cultureel Mozaiek van de Nederlandse Antillen|datum=1977}}</ref> Kompositornan konosí di e wals antiano ta entre otro Jan Gerard Palm, Jacobo Palm, Rudolph Palm, Joseph Corsen, Jacobo Conrad, Paul de Lima, Janchi Boskaljon i John Palm di Kòrsou; [[Padu Lampe]] i [[Rufo Wever]] di [[Aruba]]. ==Wals, Antillian== Algun di e walsnan di Kòrsou ta mustra un orígen klaramente europeo (Schubert). E prome valsnan antillano rond di 1850 ainda no tabata influensia pa e bailenan iberiko di e kontinente, kontrali na e tumba y e danza, ku si ta refleha e influensia [[afrika]]no den e kuenca karibense. Algun aksènt ritmiko ta sugeri e efekto polirítmiko ku ta distinguí e vals antiano for di su ehèmpel oropeo.<ref>Enciclopedie van Curacao</ref> Bepaalde Curaçaosche walsen vertonen een duidelijke Europese oorsprong (Schubert). De eerste Antilliaanse walsen rond 1850 waren nog niet onder invloed van de Iberische dansen van het vasteland, in tegenstelling tot de tumba en de danza, die de Afrikaanse invloed in het Caribisch bekken reflecteren. Door bepaalde ritmische accenten wordt het polyritmische effect gesuggereerd, dat de Antilliaanse wals van haar Europese voorbeeld onderscheidt. nOTES * nl.wiki 9wals,muziek0:De Latijns-Amerikaanse wals is opvallend rijk aan syncopen, zowel in de melodie als de ritmische begeleiding. Het basisritme wordt hier bepaald door de hemiool, een accentverschuiving dat ontstaat wanneer in een driedelig metrum een tweedelig ritme wordt ingebracht. Kenmerk van de Europese wals is de begeleidingsfiguur met een zwaardere eerste tel (puls), meestal een basnoot, gevolgd door twee lichtere tellen (meestal een akkoordje). Bij de Curaçaose en de Venezolaanse wals daarentegen, valt de klemtoon veelal op de eerste en op de twee en een halve tel, waardoor het hemiool ritme ontstaat. Bekende componisten van Curaçaose walsen zijn onder andere Jan Gerard Palm, Jacobo Palm, Rudolph Palm en John Palm. * De Antilliaanse wals staat beter bekend als ‘Curaçaose wals’. Ze is een produkt van de tweede helft van de 19de eeuw. Na aña 1865 e promé walsnan di Kòrsou a aparesé ku e mesun ritmo seif ku e walsnan oropeo, pero ku forma hopi mas simpel; nan tabata walsnan di 2 parti ku 2 × 16 medida. Mas o ménos 20 aña despues, un kambio a kuminsá den e patronan ritmiko.[ 3] E komponistanan di vals Genie Palm, Joseph Corsen, Jacobo Conrad, Jacobo Palm, Paul de Lima, Janchi Boskaljon i Rudolf Palm a inspirá otro, ku loke finalmente na 1910 a resultá den dos tipo di vals Kurasowese, esta e vals Kurasowese di dos parti i di tres parti, tur dos sin introdukshon ku un patrón ritmiko separá i un liña melodiko suave sin teksto. Rond 1865 verschenen de eerste Curaçaose walsen met eenzelfde strak ritme als de Europese walsen, echter veel eenvoudiger van vorm; het waren 2-delige walsen met 2 × 16 maten. Ongeveer 20 jaar later begon er een verandering te komen in de ritmische patroontjes.<ref>{{citeer web|url=https://www.dbnl.org/tekst/rome012cult01_01/rome012cult01_01_0009.php|auteur=Romer, Rene|titel= Muziek en Dans uit:Cultureel Mozaiek van de Nederlandse Antillen|werk= |datum= }}</ref> De walscomponisten Genie Palm, Joseph Corsen, Jacobo Conrad, Jacobo Palm, Paul de Lima, Janchi Boskaljon en Rudolf Palm bezielden elkaar, waardoor uiteindelijk rond 1910 twee Curaçaose walstypen ontstonden, nl. de tweedelige en driedelige Curaçaose wals, beide zonder inleiding met een apart ritmisch patroon en een soepele melodische lijn zonder tekst. -- * Antilliaanse wals vindt aansluiting bij de overwegend iberische dansen van het vasteland, in tegenstelling tot de [[tumba]] en de [[danza]], die de Afrikaanse invloed in het Caribisch Bekken reflecteren. Er zijn vrolijke 2-delige, en afwisselend sentimentele en opgewekte 3-delige walsen. Door het ritmisch dualisme van zes opeenvolgende achtsten in elke maat, wordt het polyritmische effect gesuggereerd, dat de Antilliaanse wals van haar Europese voorbeeld onderscheidt.(Encyclopedie van de Nederlands Antillen) El vals antillano conecta con las danzas predominantemente ibéricas del continente, a diferencia de la tumba y la danza, que reflejan la influencia africana en la cuenca del Caribe. Hay valses alegres a 2 voces y valses a 3 voces alternativamente sentimentales y alegres. El dualismo rítmico de seis corcheas consecutivas en cada compás sugiere el efecto polirrítmico que distingue al vals antillano de su ejemplo europeo. ------ * De Curaçaose wals kan worden gekenmerkt door een rijk gebruik aan syncopen, in zowel de melodie als in de ritmische begeleiding. Het basisritme is afgeleid van de hemiool, dat bijvoorbeeld ontstaat wanneer in een driedelig metrum (3/4) een tweedelig ritme (2/2 of 2/4) wordt ingebracht. De hemiool komt in de Curaçaose wals tot stand door ritmische figuren zoals weergegeven in figuur 1. Let op de accenten in de figuur 1 (aangegeven als >). De onderlinge afstand tussen de accenten blijft gelijk. De Curaçaose wals is doorgaans opgebouwd uit twee of drie delen van elk 16 maten. Zo kent een typische tweedelige wals 32 maten en een driedelige wals 48 maten. Het is de uitdaging voor de componist om binnen dit strakke regiem vaneen miniatuur met een beperkt aantal toegestane maten, een onstuimige, vindingrijke opeenvolging van akkoorden te verzinnen die niet alleen het oor strelen, maar waarmee ook eendanspaar vleugels onder de voeten krijgt. Verschillende van de walsen van Jan Gerard Palm zijn geschreven om een moment van verdriet of juist van geluk in muziek tot uitdrukking te brengen en om personen die hij liefhad te eren.<ref>http://www.palmstichting.nl/adcur2.pdf</ref> De wals Engelenzang (Canto de los Angeles) is niet alleen {{Appendix}} --------------- qfs15f9szv6pke6m0fwdwrj40vs7xru 2 9326 199217 196940 2026-08-02T07:15:13Z Caribiana 8320 199217 wikitext text/x-wiki ³__NOINDEX___ * Clubs {{ABW|bandera}}: [[SV Atlantico Deportivo]] - [[SV Arsenal]] - [[FC United]] - [[SV Estudiantes]] - [[SV San Luis Deportivo]] - [[FC San Nicolas]] - [[SV Undesa]] - [[SV Independiente Hooiberg]] - [[SV Arikok]] - [[SV Aparicio Stars]] * Clubs {{CUW|bandera}}: [[CVV Willemstad]] - [[CSD Barber]] - [[RKSV Centro Dominguito]] - [[UNDEBA|Union Deportivo Banda Abou]] ----------------------------------- Aanvullen: [[CONCACAF]] - [[Selekshon nashonal di futbòl di Kòrsou (maskulino)]] - [[Seleccion nacional di futbol di Aruba (masculino)]] ----------------------- ==List of CONCACAF competitions == Esaki ta un '''lista di kompetensia di CONCACAF'''. [[CONCACAF]] ta e órgano di gobernashon kontinental pa futbòl di asosiashon na Nort Amérika, Sentro Amérika i Karibe. Tres entidat Suramerikano, Guyana i Surinam i Guyana Franses, tambe ta miembro.<ref>{{Cite web |url=http://www.concacaf.com/page/NationalAssociations/0,,12813,00.html |title=Concacaf Main &#124; CONCACAF Home &#124; About Us &#124; National Associations |access-date=2011-06-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121004133131/http://www.concacaf.com/page/NationalAssociations/0,,12813,00.html |archive-date=2012-10-04 |url-status=dead }}</ref> ==Continental== ===Tim nashonal=== '''Maskulino''' *[[Kopa Oro di CONCACAF]] (CONCACAF Gold Cup) **CONCACAF Under-20 Championship **CONCACAF Under-17 Championship **CONCACAF Boys' Under-15 Championship *[[CONCACAF Nations League]] '''Femenino''' * CONCACAF W Gold Cup * CONCACAF W Championship **CONCACAF Women's U-20 Championship **CONCACAF Women's U-17 Championship **CONCACAF Girls' Under-15 Championship ===Klup=== *[[CONCACAF Champions Cup]] *[[Leagues Cup]] *CONCACAF W Champions Cup]] *CONCACAF Central American Cup]] *CONCACAF Caribbean Cup *CONCACAF Caribbean Shield *CONCACAF Under-13 Champions League ==Domestic cups== {| class="wikitable" |- !National association!!National cup |- | {{flagicon|AIA}} [[Anguilla Football Association|Anguilla]] || [[AFA Knockout Cup]] |- | {{flagicon|ATG}} [[Antigua and Barbuda Football Association|Antigua and Barbuda]] || [[Antigua and Barbuda FA Cup]] |- | {{flagicon|ARU}} [[Aruba Football Federation|Aruba]] || [[Torneo Copa Betico Croes]] |- | {{flagicon|BAH}} [[Bahamas Football Association|Bahamas]] || [[Bahamas President's Cup]] |- | {{flagicon|BRB}} [[Barbados Football Association|Barbados]] || [[Barbados FA Cup]] |- | {{flagicon|BLZ}} [[Football Federation of Belize|Belize]] || ''No competition'' |- | {{flagicon|BER}} [[Bermuda Football Association|Bermuda]] || [[Bermuda FA Cup]] |- | {{flagicon|BOE}} [[Bonaire Football Federation|Bonaire]] || ''No competition'' |- | {{flagicon|VGB}} [[British Virgin Islands Football Association|British Virgin Islands]] || [[Terry Evans Knockout Cup]]<br>[[Wendol Williams Cup]] |- | {{flagicon|CAN}} [[Canadian Soccer Association|Canada]] || [[Canadian Championship]] |- | {{flagicon|CAY}} [[Cayman Islands Football Association|Cayman Islands]] || [[Cayman Islands FA Cup]] |- | {{flagicon|CRC}} [[Federación Costarricense de Fútbol|Costa Rica]] || ''No competition'' |- | {{flagicon|CUB}} [[Asociación de Fútbol de Cuba|Cuba]] || ''No competition'' |- | {{flagicon|CUW}} [[Curaçao Football Federation|Curaçao]] || ''No competition'' |- | {{flagicon|DMA}} [[Dominica Football Association|Dominica]] || Champions Cup |- | {{flagicon|DOM}} [[Dominican Football Federation|Dominican Republic]] || [[Copa Dominicana de Fútbol]] |- | {{flagicon|SLV}} [[Federación Salvadoreña de Fútbol|El Salvador]] || [[Copa El Salvador]] |- | {{flagicon|GUF|football}} [[Ligue de football de la Guyane|French Guiana]] || [[Coupe de Guyane]] |- | {{flagicon|GRN}} [[Grenada Football Association|Grenada]] || [[GFA Super Knockout Cup]] |- | {{flagicon|GLP|football}} [[Ligue Guadeloupéenne de Football|Guadeloupe]] || [[Coupe de Guadeloupe]] |- | {{flagicon|GUA}} [[Federación Nacional de Fútbol de Guatemala|Guatemala]] || [[Copa de Guatemala]] |- | {{flagicon|GUY}} [[Guyana Football Federation|Guyana]] || [[GFF Super 8 Cup]]<br>[[Georgetown Regional Cup]] |- | {{flagicon|HAI}} [[Fédération Haïtienne de Football|Haiti]] || [[Coupe d'Haïti]] |- | {{flagicon|HON}} [[Federación Nacional Autónoma de Fútbol de Honduras|Honduras]] || [[Honduran Cup]] |- | {{flagicon|JAM}} [[Jamaica Football Federation|Jamaica]] || [[JFF Champions Cup]] |- | {{flagicon|MTQ|football}} [[Ligue de Football de la Martinique|Martinique]] || ''No competition'' |- | {{flagicon|MEX}} [[Mexican Federation of Association Football|Mexico]] || [[Copa MX]] |- | {{flagicon|MSR}} [[Montserrat Football Association|Montserrat]] || ''No competition'' |- | {{flagicon|NCA}} [[Nicaraguan Football Federation|Nicaragua]] || ''No competition'' |- | {{flagicon|PAN}} [[Panamanian Football Federation|Panama]] || ''No competition'' |- | {{flagicon|PUR}} [[Federación Puertorriqueña de Fútbol|Puerto Rico]] || [[Copa Luis Villarejo]] |- | {{flagicon|SKN}} [[Saint Kitts and Nevis Football Association|Saint Kitts and Nevis]] || [[Saint Kitts and Nevis National Cup]] |- | {{flagicon|LCA}} [[Saint Lucia Football Association|Saint Lucia]] || [[SLFA President's Cup]] |- | {{flagicon|SMN}} [[Comité de Football des Îles du Nord|Saint Martin]] || [[Coupe des Îles du Nord]] |- | {{flagicon|SVG}} [[Saint Vincent and the Grenadines Football Federation|Saint Vincent and the Grenadines]] || ''No competition'' |- | {{flagicon|SXM}} [[Sint Maarten Soccer Association|Sint Maarten]] || ''No competition'' |- | {{flagicon|SUR}} [[Surinaamse Voetbal Bond|Suriname]] || [[Surinamese Cup]]<br>[[Suriname President's Cup]] |- | {{flagicon|TRI}} [[Trinidad and Tobago Football Federation|Trinidad and Tobago]] || [[Trinidad and Tobago FA Trophy]] |- | {{flagicon|TCA}} [[Turks and Caicos Islands Football Association|Turks and Caicos Islands]] || [[Turks and Caicos FA Cup]] |- | {{flagicon|USA}} [[United States Soccer Federation|United States]] || [[U.S. Open Cup]] |- | {{flagicon|VIR}} [[U.S. Virgin Islands Soccer Federation|U.S. Virgin Islands]] || ''No competition'' |} -------------------- {{Variante|a}} {{Infobox futbol club | nomber club = SV San Nicolas | nomber completo = Sportvereniging San Nicolas | alias = Leonnan | funda = [[2006]] | stadion = | capacidad = | Presidente = {{ABW|bandera}} | entrenado = {{ABW|bandera}} | liga = [[Division Uno (Aruba)|Division Uno]] | resultado actual= | website = [https://www.facebook.com/fcsannicolasaruba/]<br>{{URL|https://sannicolas.arubafc.com/|Website}} | pattern_la1 = _adidastirom23w | pattern_b1 = _adidastirom23w | pattern_ra1 = _adidastirom23w | pattern_sh1 = _adidastirol23b | pattern_so1 = _3_stripes_black | leftarm1 = FFFFFF | body1 = FFFFFF | rightarm1 = FFFFFF | shorts1 = FFFFFF | socks1 = FFFFFF | pattern_la2 = _adidastirom23b | pattern_b2 = _adidastirom23b | pattern_ra2 = _adidastirom23b | pattern_sh2 = _adidastirol23b | pattern_so2 = _3_stripes_white | leftarm2 = 000000 | body2 = 000000 | rightarm2 = 000000 | shorts2 = 000000 | socks2 = 000000 | pattern_la3 = _adidastirom23w | pattern_b3 = _adidastirom23w | pattern_ra3 = _adidastirom23w | pattern_sh3 = _adidastirol23w | pattern_so3 = _3_stripes_black | leftarm3 = FFFFFF | body3 = FFFFFF | rightarm3 = FFFFFF | shorts3 = FFFFFF | socks3 = FFFFFF }} '''SV San Nicolas''' (FCSN), oficialmente ''Sportvereniging San Nicolas'' y tambe conoci como FC San Nicolas, ta un club di [[futbol]] [[Aruba]]no di [[San Nicolas]], e di dos ciudad mas grandi di [[Aruba]]. Actualmente, e ta hunga den [[Division Uno (Aruba)|Division Uno]].<ref name="Foundation Dates">{{cite web |last1=Schöggl |first1=Hans |last2=Stokkermans |first2=Karel |title=Dutch Antilles - List of Foundation Dates |url=https://www.rsssf.org/tablesn/nedantfound.html |publisher=RSSSF |access-date=22 August 2025}}</ref> == Historia == E club a wordo funda na [[2006]].<ref name="Foundation Dates"/> Su prome presidente tabata .......... Football Club San Nicolas (Ingles: Sports Club) (conoci como FC San Nicolas ) of simplemente San Nicolas ta un club di futbol Arubiano di San Nicolaas e di dos ciudad mas grandi di e pais, cu actualmente ta hunga den e di dos division di Aruba, Division Uno. [1] Historia E klup a wòrdu fundá na [[26 di mei]] [[2008]].<ref name="Foundation Dates"/> Stadion E club ta hunga su partidonan na cas na Joe Laveist Sport Park. {{Appendix|refs|2= {{References}} ;Lista di fuente *[https://futbolaruba.com/fa/division-uno/ Division Uno] * [http://www.rsssf.com/tablesn/nedantfound.html#aruba Dutch Antilles - List of Foundation Dates] * [https://www.rsssf.org/tablesa/arubacuphist.html Aruba - List of Cup Winners] * [https://www.rsssf.org/tablesa/arubachamp.html Aruba - List of Champions] }} de.wiki: FC San Nicolas is een voetbalclub uit San Nicolas op het eiland Aruba . Na promotie vanuit de tweede divisie, de Division Uno<ref>{{citeer web | url=http://www.avbaruba.aw/index.php?option=com_joomleague&view=teaminfo&p=42:division-di-honor-2014-2015&tid=13:sv-fc-san-nicolas&Itemid=69 | titel=Teaminfo | hrsg=[[Arubaanse Voetbal Bond]] | zugriff=2015-03-16 | archiv-bot=2018-04-09 08:09:29 InternetArchiveBot | offline=ja }}</ref>, speelt de club sinds het seizoen 2014/15 in de Division di Honor , de hoogste divisie van de Arubaanse voetbalbond . Successen Afdeling Uno Tweede plaatsen: 2013/14 Externe links avbaruba.aw: Arubaanse Voetbal Bond: Teaminfo soccerway.de: Clubprofiel, actuele resultaten en standen [[:Kategoria:Futbòl na Aruba]] ------------------- {{Variante|a}} {{Infobox futbol club | nomber club = SV Estudiantes | nomber completo = Sportvereniging Estudiantes Maritimo Aruba?? | alias = | funda = [[15 di desèmber|15 di december]] [[1958]] | stadion = | capacidad = | Presidente = {{ABW|bandera}} Rayanne Davelaar | entrenado = {{ABW|bandera}} Raymond Davelaar | liga = [[Division Uno (Aruba)|Division Uno]] | resultado actual= Division Uno, 6th, Group B Silver League | website = https://www.facebook.com/svestudiantsmaritimo58 | pattern_la1=_edelp1415h | pattern_b1=_celp1415h | pattern_ra1=_edelp1415h | pattern_sh1 =_adidascondivo20bw | pattern_so1 =_color_3_stripes_white | leftarm1 = 000000 | body1 = 000000 | rightarm1 = 000000 | shorts1 = 000000 | socks1 = 000000 | pattern_la2 =_adidascondivo20w | pattern_b2 =_adidascondivo20w | pattern_ra2 =_adidascondivo20w | pattern_sh2 =_adidascondivo20w | pattern_so2 =_color_3_stripes_black | leftarm2 = ffffff | body2 = ffffff | rightarm2 = ffffff | shorts2 = ffffff | socks2 = ffffff | pattern_la3 =_ofk21h | pattern_b3 =_ofk21h | pattern_ra3 =_ofk21h | pattern_sh3 =_adidascondivo20bw | pattern_so3 =_color_3_stripes_red | leftarm3 = 000000 | body3 = 000000 | rightarm3 = 000000 | shorts3 = 000000 | socks3 = 000000 }} '''SV Estudiantes''', oficialmente ''Sportvereniging Estudiantes Maritimo Aruba'', ta un club di [[futbol]] [[Aruba]]no di bario di Solito na [[Oranjestad (Aruba)|Oranjestad]]. Actualmente, e ta hunga den [[Division Uno (Aruba)|Division Uno]]. == Historia == E club a wordo funda dia [[15 di desèmber|15 di december]] [[1958]]. Su prome presidente tabata .......... Estudiantes a cuminsa hunga den Division ... y na ... a bira campeon di e division ..., first mention Delpher: 1949 Sport Vereniging Estudiantes Maritimo (Ingles: Sports Club) (conoci como SV Estudiantes Aruba) of simplemente Estudiantes ta un club di futbol Arubiano cu sede na Oranjestad, cu actualmente ta hunga den e di dos division di Aruba, esta Division Uno. == (Eks)-hungado destaca == * {{ABW|bandera}} == Lista di Honor == '''[[Copa Betico Croes]]: 1''' * campeon na 2006 == Mira tambe == * [[Lista di club di futbol na Aruba]] * [[Arubaanse Voetbalbond]] {{Appendix|refs|2= {{References}} ;Lista di fuente *[https://futbolaruba.com/fa/division-uno/ Division Uno] * [http://www.rsssf.com/tablesn/nedantfound.html#aruba Dutch Antilles - List of Foundation Dates] * [https://www.rsssf.org/tablesa/arubacuphist.html Aruba - List of Cup Winners] * [https://www.rsssf.org/tablesa/arubachamp.html Aruba - List of Champions] }} [[:Kategoria:Futbòl na Aruba]] --------------------- ==Liganan di AVB== Liga Oro (Gold League) and Liga Honor Plata (Silver League) are the two split-phase groups that make up the second half of the Division di Honor season.Instead of a standard double round-robin format, the Aruba Football Federation splits the top-tier competition into two distinct brackets halfway through the season to determine championships, playoff spots, and relegation.How the Split WorksThe Regular Season: All top-tier teams compete against each other in the opening months of the season.The Split: Once the initial round-robin stage finishes, the league splits down the middle based on the point standings.🏆 Liga Honor Oro (Gold League)The top-performing teams from the regular season advance to the Liga Oro.The Goal: Teams in this group compete directly against one another for the official Aruban National Championship.The Playoffs: The matches here serve as the semi-final playoffs and a "Final Four" round to crown the ultimate league winner.📉 Liga Honor Plata (Silver League)The bottom-performing teams from the regular season are moved into the Liga Plata.The Goal: Teams in this bracket compete against each other to avoid being demoted to the lower divisions.The Penalty: The lowest-ranked finishers in this group face automatic relegation or a promotion/relegation playoff against top teams from Division Uno.This structure is regularly tracked by local soccer outlets like FutbolAruba, keeping the mid-to-late season highly competitive at both ends of the table. ---------------- == Lista di Honor == '''[[Division Uno (Aruba)|Division Uno]]: 1 ''' * campeon na 1963/64 * subcampeon na 2022/23, 2025/26 '''[[Copa Betico Croes]]: 1''' * campeon na 2004/05 '''[[Copa Juliana]]: 1''' * campeon na 1973 == (Eks)-hungado conoci == * {{ABW|bandera}} [[Juju Rasmijn]] == Mira tambe == * [[Lista di club di futbol na Aruba]] * [[Arubaanse Voetbalbond]] == Link externo == * [https://www.sofascore.com/football/team/sv-sportboys-aruba/497289 Profiel SV Sportboys]] {{Appendix|refs|2= {{References}} ;Lista di fuente *[https://futbolaruba.com/fa/division-uno/ Division Uno] * [https://www.rsssf.org/tablesa/arubacuphist.html Aruba - List of Cup Winners] * [https://www.rsssf.org/tablesa/arubachamp.html Aruba - List of Champions] }} [[:Kategoria:Futbòl na Aruba]] ---------------------- {{Variante|a}} {{Infobox futbol club| variante=a | nomber club = SV Arsenal | nomber completo = Sportvereniging Arsenal | alias = | logo = SV Arsenal Aruba logo.png | funda = [[26 di yanüari|26 di januari]] [[1964]] | stadion = [[Stadion Guillermo Prospero Trinidad]] | capacidad = 5.500 | Presidente = {{ABW|bandera}} Pedro Morillo | entrenado = {{ABW|bandera}} | liga = [[Division Uno (Aruba)|Division Uno]] | resultado actual= | website = }} '''SV Arsenal''', oficialmente ''Sport vereniging Arsenal'', ta un club di [[futbol]] [[Aruba]]no di bario di Angochi?, region di [[Santa Cruz]]. E ta hunga den [[Division Uno (Aruba)|Division Uno]]. E club tin un team masculino y un team di damas. == Historia == E club a wordo funda dia [[26 di yanüari|26 di januari]] [[1964]] na Coba Lodo, region di [[Santa Cruz]].[1] S.V. Arsenal a wordo funda dia 26 januari 1964 bao Presidencia di Sr. Cipriano Geerman. Tabata un grupo di persona cu a bini hunto y a forma un Bestuur consistiendo di :<ref>[https://arsenal.arubafc.com/?page_id=423 SV Arsenal]]</ref> President - Cipriano Geerman (D.F.M) Vice President - Jan Paesch (D.F.M.) Secretario - Bernardo A. Croes 2do. Secretario - Johannes Geerman (D.F.M.) Tesorero - Antonio J. Morillo (D.F.M) 2do. Tesorero: Armando Geerman (D.F.M) Comisarionan: Pedro Geerman (D.F.M.) Ronald J. Tromp Rafael Koolman Directiva actual ta consisti di: President: Pedro E. Morillo Vice-President: Natalie S. Morillo Secretario: Eldred A.J. Morillo Tesorero: Enrica E. Morillo Comisario: Eugene Filiciana SV Arsenal su Statuut a wordo aproba bij Landsbesluit d.d. 3 April 1965 No. 11. E tereno di Futbol ta situa na Coba Lodo y ta pertenece na “ Arsenal”. Na aña 1964 S.V. Arsenal a cuminsa den B-klasse (awor Division Dos) saliendo subcampeon. Na 1966 nan a bolbe titula Sub-Campeon. Na 1967 nan a titula Campeon Invicto di B-Klasse den 12 wega y asina a promove pa A-klasse. E siguiente aña a bai malo y e team mester a degrada pa B-Klasse. Den 1969 a cuminsa cu un Reseve Team, cual a titula Campeon di Juliana Beker y subcampeon Reserve. E Promer Team tambe a titula Campeon Juliana Beker na 1971. Den añanan 1971-1972 e ekiponan di futbol y domino a bishita Bonaire pa algun partido amistoso. A wordo funda Aspirant Menor y Juvenil durante e anjanan ey. For di 1974 te cu 1980 S.V. Arsenal a sigui lucha den B-Klasse enfrentando varios contratiempo. Den anja 1975 S.V. Arsenal a lanta na promer team di Aspirant,den cual tabata milita e.o. Kees Rasmijn y Denchi Werleman. E siguiente aña cu ta 1976 tur e hungadornan ey a pasa pa Junioren. Na 1980 SV Arsenal su lucha a ser corona ora nan a titula Campeon di B-Klasse y a promove pa A-Klasse,pero e tempo ey a bira Division Promer. Durante 1983 SV Arsenal a bolbe conoce un temporada malo y a degrada pa Division Dos. Na 1984 Arsenal Damas Domino Team a ser funda y nan a titula Sub-Campeon y a desallora pa 3 anja sigui. Na 1985 S.V. Arsenal a bolbe titula Campeon Divicion Dos y a promove pa Divicion Promer. Durante e mes anja 1985 a lanta Seccion Lifida A y B y Aspirant Menor. Den 1987 e team di Infantil B a titula Campeon den Pre-Campeonato. Aña 1988 tabata un tremendo aña pa SV Arsenal debi cu tur e Divisionnan a bay play-off e.o. Divicion Promer,Reserve,Lifida A,Aspirant Menor y e team di Damas Futbol. Den Futbol Damas e team tabata un fuerte Campeon den añanan setenta. Na 1989 Lifida A a titula Campeon Invicto cu hopi bon record cu te awor ainda no por a wordo kibra. For di anja 1990 te cu 1998 varios di e seccionnan a viaja pa differente parti di Venezuela pa realiza weganan Internacional. E team di Futbol Damas a jega di viaja pa Maracaibo,Bonaire y Curacao na unda nan a realiza varios wega. E team Senior a bishita e.o Bonaire y Venezuela unda nan tabattin intercambio cu Centro Hispano,hunto cu e team Infantil. Damas Domino a bishita Bonaire y Venezuela. Alavez na Aruba mes tambe a realiza varios wega Internacional p.e. contra San Thomas de Villanueva den categoria Lifida B. A enfrenta Deportivo Amistad den Menoy y Major. Seccion Amateur a enfrenta Hacoay di Argentina;asina tabatin varios intercambio. S.V. Arsenal a participa den tur su seccion di A.V.B.,na anja 1991 a hunga den Seccion Non Amateur hunto cu e.o Estrella,R.C.A.,Dakota etc. Durante e añanan S.V. Arsenal a conoce varios President y Miembro di Directiva,pero no ta tur a keda pa largo tempo. Despues cu Sr. Antonio a fayece, 2 jui a keda forma parti di e Team pa hopi anja mas y nan ta Genaro L. Morillo y Pedro E. Morillo. Genaro a fungi varios biaha como President,Secretario y Comisario. Pedro a fungi varios biaha como Secretario,2do. Secretario,Tesorero,Vice President y Comisario. Despues di tempo Sr. Genaro L. Morillo tambe a retira por completo for di e team. Durante añanan tabata tin varios Sponser pa e team,pero pa e ultimo anjanan e equipo ta draai riba propio forza. Un di e fundadornan cu a keda mas anja cu S.V. Arsenal tabata Sr. Antonio J. Morillo(D.F.M) cu tabata for di 1964 te cu 1974 y a retira pa motibo di salud. Tambe tabata tin un team bow di e nomber East Stars cu a haci uso di e tereno na Coba Lodo.Despues cu e team ey a kibra y a stop di existi, Sportvereniging Arsenal a nace. * 2009: Despues di a baha di division aña pasa, e muchanan di Angochi, esta SV Arsenal, ta bolbe bek pa Division Uno despues cu diaranzon anochi nan a logra bay cu e titulo di campeon derotando e equipo di Independiente Hooiberg cu e score convincente di 3-0. <ref>[https://archive.org/details/BNA-DIG-BONDIA-2009-05-02/page/n22/mode/1up?q=sporting SV Arsenal campeon di futbol Division Dos], BDA (2 di mei 2009)</ref> ----- Sport Vereniging (SV) Arsenal is an Aruban professional association football club based in the Santa Cruz district. Founded on January 26, 1964, the club is listed on the List of football clubs in Aruba on Wikipedia.SV Arsenal competes in the Aruban football league system, frequently participating in the Division Uno (the second tier of Aruban football). The club's headquarters are located at Coba Lodo 2-A in Santa Cruz. Den presencia di algun hungador a pasa un rato ameno na nos propio club situa na Coba Lodo, Santa Cruz. -------------------- {{Variante|c}} {{Infobox futbol club| variante = c | nomber club = CVV Willemstad | nomber completo = Curaçaose Voetbal Vereniging Inter Willemstad | alias = Groen Wit Bazuin | funda = [[1939]] | stadion = | capacidad = | Presidente = {{CUW|bandera}} Edgar Lotman | entrenado = | liga = [[Liga Kòrsou]] | resultado historico= | resultado actual= | temporada anterior= | website = | pattern_la1 = | pattern_b1 = | pattern_ra1 = | leftarm1 = FFFFFF | body1 = 008000 | rightarm1 = FFFFFF | shorts1 = 008000 | socks1 = 008000 | pattern_la2 = | pattern_b2 = | pattern_ra2 = | leftarm2 = 008000 | body2 = FFFFFF | rightarm2 = 008000 | shorts2 = FFFFFF | socks2 = FFFFFF| }} '''CVV Willemstad''', ofisialmente '''Curaçaose Voetbal Vereniging Inter Willemstad''' i konosí komo ''Groen Wit Bazuin'', ta un klup di [[futbol|futbòl]] di [[Willemstad]], na [[Kòrsou]]. E ta hunga aktualmente den e liga di Kòrsou ...? en.wiki:CVV Inter Willemstad, komunmente konosí komo Willemstad, ta un klub di futbòl semi-profesional di Kòrsou, den e siudat di Willemstad. E ekipo a wòrdu fundá na 1939 i a hunga den Liga di Kòrsou i e kampionato di Antias Hulandes.<ref>{{cite web|url=http://www.weltfussballarchiv.com/club-profile/cura%C3%A7ao/cvv-willemstad/15079/ |title=CVV Willemstad profile |publisher=Weltfussballarchiv.com |accessdate=2017-02-20}}</ref> Su uniform ta kolónan bèrdè i blanku strepiá. Presidente di e klup ta Edgard Lotman y entrenador ta ...... == Historia == E klup a ser funda [[28 di aprel]] [[1939]] pa empleadonan di e compania di aviacion KLM, ku a wòrdu nenga komo miembro di SOV Asiento, e asociacion deportivo di e refineria Shell. E asosiashon aki tabata habrí solamente pa empleadonan di Shell.<ref>{{citeer web|titel=CVV Willemstad bestaat 75 jaar|url=https://web.archive.org/web/20190527151428/http://www.kitlv.nl/wp-content/uploads/2014/08/Het-democratisch-tekort-in-ons-Koninkrijk-een-oplosbaar-probleem.pdf|werk=[[Antilliaans Dagblad]]|datum=2014-09-24|bezochtdatum=2024-05-21|pp=18}}</ref> Pronto e nòmber di e Asosiashon di Futbòl di Willemstad Curaçao a keda inventá. Miembronan no tabata solamente empleadonan di KLM. Dia 28 di aprel 1939 CVV Willemstad a ser fundá oficialmente. E club a uni cu e Football Union of Curaçao den e di dos division. E promé wega tabata kontra FC Sharp i a pèrdè 1 ⁇ 0. Un aña despues, e tim a gana e promé premio. E rapòrt anual di 1945 ta mustra ku na final di di Dos Guera Mundial, hopi miembro a bai Hulanda pa yuda rekonstruí e pais. Na 1948 e kantidat di miembronan di Willemstad a yega 100. Na 1950 e klub a muda pa su lugá aktual na Bramendiweg. Na 1951 e klub a yega na e promé divishon. Na e di dos temporada, Willemstad a promové na Liga MCB. Na e di tres temporada, Willemstad a promové na Liga MCB. Na 2016, CVV Willemstad a gana tur dos wega kontra Jong Colombia, e di 10 di Liga MCB First Division di 2016 ku un skor di 1-0 riba 3 i 7 di novèmber 2016 pa promové na promé divishon. Vailyson Lake a skor e gol di mas importante di e di dos wega den e di 61 minüt. == (Eks)-hungadó konosi == * [[File:Flag of Curaçao.svg|20px|border]] [[Vurnon Anita]] * [[File:Flag of Curaçao.svg|20px|border]] [[Boy Deul]] * [[File:Flag of Curaçao.svg|20px|border]] [[Elson Hooi]] * [[File:Flag of Suriname.svg|20px|border]] [[Marc van Eijk]] * [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] [[Marwin Richard]] {{Appendix|refs|2= {{References}} ;Lista di fuente *[https://web.archive.org/web/20160305093533/http://www.ffk.cw/season/season-2015/first-division/teams/32/rksv-scherpenheuvel/ Profiel bij de Curaçaose voetbalbond (FFK)] *[http://nl.soccerway.com/teams/curacao/scherpenheuvel/32985/ Profiel op soccerway.com] *[https://www.rsssf.org/tablesc/curacaochamp.html Curacao champions], rsssf.org }} [[:Category:Futbòl na Kòrsou]] hubileo 85 ana<ref>[https://curacao.nu/voetbalclub-cvv-inter-willemstad-bestaat-85-jaar/ Voetbalclub CVV Inter Willemstad bestaat 85 jaar], Curacao.nu (18 di mei 2024)</ref> Het nieuwe bestuur bestaat nu uit: voorzitter Edgard Lotman, secretaris Igor Meijer en penningmeester Hans de Wit, het Dagelijks Bestuur. De overige bestuursleden zijn Armand Dunker, Faisel Osborne, Roberto Salas, Michael de Jongh en Stephan Smeets. == Lista di Honor == '''[[Kopa antiano]]: 1''' * kampeon na 1986 * supkampeon na 1983, 2004, 2005 '''[[Liga Kòrsou]]: 0''' * supkampeon na 1983, 1986, 2004, 2005 '''Divishon Dos: 3''' * kampeon na 1972, 1976, 1985 --------------------------------- jmv4d6i4vqc65l57sodzodm2lbgzpei 199218 199217 2026-08-02T07:41:24Z Caribiana 8320 199218 wikitext text/x-wiki ³__NOINDEX___ * Clubs {{ABW|bandera}}: [[SV Atlantico Deportivo]] - [[SV Arsenal]] - [[FC United]] - [[SV Estudiantes]] - [[SV San Luis Deportivo]] - [[FC San Nicolas]] - [[SV Undesa]] - [[SV Independiente Hooiberg]] - [[SV Arikok]] - [[SV Aparicio Stars]] * Clubs {{CUW|bandera}}: [[CVV Willemstad]] - [[CSD Barber]] - [[RKSV Centro Dominguito]] - [[UNDEBA|Union Deportivo Banda Abou]] ----------------------------------- Aanvullen: [[CONCACAF]] - [[Selekshon nashonal di futbòl di Kòrsou (maskulino)]] - [[Seleccion nacional di futbol di Aruba (masculino)]] ----------------------- ==List of CONCACAF competitions == Esaki ta un '''lista di kompetensia di CONCACAF'''. [[CONCACAF]] ta e órgano di gobernashon kontinental pa futbòl di asosiashon na Nort Amérika, Sentro Amérika i Karibe. Tres entidat Suramerikano, Guyana i Surinam i Guyana Franses, tambe ta miembro.<ref>{{Cite web |url=http://www.concacaf.com/page/NationalAssociations/0,,12813,00.html |title=Concacaf Main &#124; CONCACAF Home &#124; About Us &#124; National Associations |access-date=2011-06-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121004133131/http://www.concacaf.com/page/NationalAssociations/0,,12813,00.html |archive-date=2012-10-04 |url-status=dead }}</ref> ==Kopa kontinental== ===Tim nashonal=== '''Maskulino''' *[[Kopa Oro di CONCACAF]] (CONCACAF Gold Cup) **CONCACAF Under-20 Championship **CONCACAF Under-17 Championship **CONCACAF Boys' Under-15 Championship *[[CONCACAF Nations League]] '''Femenino''' * CONCACAF W Gold Cup * CONCACAF W Championship **CONCACAF Women's U-20 Championship **CONCACAF Women's U-17 Championship **CONCACAF Girls' Under-15 Championship ===Klup=== *[[CONCACAF Champions Cup]] *[[Leagues Cup]] *CONCACAF W Champions Cup]] *CONCACAF Central American Cup]] *CONCACAF Caribbean Cup *CONCACAF Caribbean Shield *CONCACAF Under-13 Champions League == Kopa lokal == {| class="wikitable" |- !National association!!National cup |- | {{flagicon|AIA}} [[Anguilla Football Association|Anguilla]] || [[AFA Knockout Cup]] |- | {{flagicon|ATG}} [[Antigua and Barbuda Football Association|Antigua and Barbuda]] || [[Antigua and Barbuda FA Cup]] |- | {{ABWf}} || [[Copa Betico Croes]] |- | {{flagicon|BAH}} [[Bahamas Football Association|Bahamas]] || [[Bahamas President's Cup]] |- | {{flagicon|BRB}} [[Barbados Football Association|Barbados]] || [[Barbados FA Cup]] |- | {{BLZ}} || ''No competition'' |- | {{flagicon|BER}} [[Bermuda Football Association|Bermuda]] || [[Bermuda FA Cup]] |- | {{flagicon|BOE}} [[Bonaire Football Federation|Bonaire]] || ''No competition'' |- | {{flagicon|VGB}} [[British Virgin Islands Football Association|British Virgin Islands]] || [[Terry Evans Knockout Cup]]<br>[[Wendol Williams Cup]] |- | {{CAN}} [[Canadian Soccer Association|Canada]] || [[Canadian Championship]] |- | {{flagicon|CAY}} [[Cayman Islands Football Association|Cayman Islands]] || [[Cayman Islands FA Cup]] |- | {{CRC}} [[Federación Costarricense de Fútbol|Costa Rica]] || ''No competition'' |- | {{CUB}} [[Asociación de Fútbol de Cuba|Cuba]] || ''No competition'' |- | {{CUWf}} [[Curaçao Football Federation|Curaçao]] || ''No competition'' |- | {{flagicon|DMA}} [[Dominica Football Association|Dominica]] || Champions Cup |- | {{DOM}} || Copa Dominicana de Fútbol]] |- | {{SLV}} || Copa El Salvador |- | {{flagicon|GUF|football}} [[Ligue de football de la Guyane|French Guiana]] || [[Coupe de Guyane]] |- | {{GRN}} || GFA Super Knockout Cup |- | {{flagicon|GLP|football}} [[Ligue Guadeloupéenne de Football|Guadeloupe]] || [[Coupe de Guadeloupe]] |- | {{flagicon|GUA}} [[Federación Nacional de Fútbol de Guatemala|Guatemala]] || [[Copa de Guatemala]] |- | {{GUY}} [[Guyana Football Federation|Guyana]] || [[GFF Super 8 Cup]]<br>[[Georgetown Regional Cup]] |- | {{HTI}} [[Fédération Haïtienne de Football|Haiti]] || [[Coupe d'Haïti]] |- | {{flagicon|HON}} [[Federación Nacional Autónoma de Fútbol de Honduras|Honduras]] || [[Honduran Cup]] |- | {{JAM}} [[Jamaica Football Federation|Jamaica]] || [[JFF Champions Cup]] |- | {{flagicon|MTQ|football}} [[Ligue de Football de la Martinique|Martinique]] || ''No competition'' |- | {{MEX}} [[Mexican Federation of Association Football|Mexico]] || [[Copa MX]] |- | {{flagicon|MSR}} [[Montserrat Football Association|Montserrat]] || ''No competition'' |- | {{flagicon|NCA}} [[Nicaraguan Football Federation|Nicaragua]] || ''No competition'' |- | {{PAN}} [[Panamanian Football Federation|Panama]] || ''No competition'' |- | {{flagicon|PUR}} [[Federación Puertorriqueña de Fútbol|Puerto Rico]] || [[Copa Luis Villarejo]] |- | {{flagicon|SKN}} [[Saint Kitts and Nevis Football Association|Saint Kitts and Nevis]] || [[Saint Kitts and Nevis National Cup]] |- | {{LCA}} [[Saint Lucia Football Association|Saint Lucia]] || [[SLFA President's Cup]] |- | {{flagicon|SMN}} [[Comité de Football des Îles du Nord|Saint Martin]] || [[Coupe des Îles du Nord]] |- | {{flagicon|SVG}} [[Saint Vincent and the Grenadines Football Federation|Saint Vincent and the Grenadines]] || ''No competition'' |- | {{SXM}} [[Sint Maarten Soccer Association|Sint Maarten]] || ''No competition'' |- | {{SUR}} [[Surinaamse Voetbal Bond|Suriname]] || [[Surinamese Cup]]<br>[[Suriname President's Cup]] |- | {{TTO}} [[Trinidad and Tobago Football Federation|Trinidad and Tobago]] || [[Trinidad and Tobago FA Trophy]] |- | {{flagicon|TCA}} [[Turks and Caicos Islands Football Association|Turks and Caicos Islands]] || [[Turks and Caicos FA Cup]] |- | {{USA}} [[United States Soccer Federation|United States]] || [[U.S. Open Cup]] |- | {{flagicon|VIR}} [[U.S. Virgin Islands Soccer Federation|U.S. Virgin Islands]] || ''No competition'' |} -------------------- {{Variante|a}} {{Infobox futbol club | nomber club = SV San Nicolas | nomber completo = Sportvereniging San Nicolas | alias = Leonnan | funda = [[2006]] | stadion = | capacidad = | Presidente = {{ABW|bandera}} | entrenado = {{ABW|bandera}} | liga = [[Division Uno (Aruba)|Division Uno]] | resultado actual= | website = [https://www.facebook.com/fcsannicolasaruba/]<br>{{URL|https://sannicolas.arubafc.com/|Website}} | pattern_la1 = _adidastirom23w | pattern_b1 = _adidastirom23w | pattern_ra1 = _adidastirom23w | pattern_sh1 = _adidastirol23b | pattern_so1 = _3_stripes_black | leftarm1 = FFFFFF | body1 = FFFFFF | rightarm1 = FFFFFF | shorts1 = FFFFFF | socks1 = FFFFFF | pattern_la2 = _adidastirom23b | pattern_b2 = _adidastirom23b | pattern_ra2 = _adidastirom23b | pattern_sh2 = _adidastirol23b | pattern_so2 = _3_stripes_white | leftarm2 = 000000 | body2 = 000000 | rightarm2 = 000000 | shorts2 = 000000 | socks2 = 000000 | pattern_la3 = _adidastirom23w | pattern_b3 = _adidastirom23w | pattern_ra3 = _adidastirom23w | pattern_sh3 = _adidastirol23w | pattern_so3 = _3_stripes_black | leftarm3 = FFFFFF | body3 = FFFFFF | rightarm3 = FFFFFF | shorts3 = FFFFFF | socks3 = FFFFFF }} '''SV San Nicolas''' (FCSN), oficialmente ''Sportvereniging San Nicolas'' y tambe conoci como FC San Nicolas, ta un club di [[futbol]] [[Aruba]]no di [[San Nicolas]], e di dos ciudad mas grandi di [[Aruba]]. Actualmente, e ta hunga den [[Division Uno (Aruba)|Division Uno]].<ref name="Foundation Dates">{{cite web |last1=Schöggl |first1=Hans |last2=Stokkermans |first2=Karel |title=Dutch Antilles - List of Foundation Dates |url=https://www.rsssf.org/tablesn/nedantfound.html |publisher=RSSSF |access-date=22 August 2025}}</ref> == Historia == E club a wordo funda na [[2006]].<ref name="Foundation Dates"/> Su prome presidente tabata .......... Football Club San Nicolas (Ingles: Sports Club) (conoci como FC San Nicolas ) of simplemente San Nicolas ta un club di futbol Arubiano di San Nicolaas e di dos ciudad mas grandi di e pais, cu actualmente ta hunga den e di dos division di Aruba, Division Uno. [1] Historia E klup a wòrdu fundá na [[26 di mei]] [[2008]].<ref name="Foundation Dates"/> Stadion E club ta hunga su partidonan na cas na Joe Laveist Sport Park. {{Appendix|refs|2= {{References}} ;Lista di fuente *[https://futbolaruba.com/fa/division-uno/ Division Uno] * [http://www.rsssf.com/tablesn/nedantfound.html#aruba Dutch Antilles - List of Foundation Dates] * [https://www.rsssf.org/tablesa/arubacuphist.html Aruba - List of Cup Winners] * [https://www.rsssf.org/tablesa/arubachamp.html Aruba - List of Champions] }} de.wiki: FC San Nicolas is een voetbalclub uit San Nicolas op het eiland Aruba . Na promotie vanuit de tweede divisie, de Division Uno<ref>{{citeer web | url=http://www.avbaruba.aw/index.php?option=com_joomleague&view=teaminfo&p=42:division-di-honor-2014-2015&tid=13:sv-fc-san-nicolas&Itemid=69 | titel=Teaminfo | hrsg=[[Arubaanse Voetbal Bond]] | zugriff=2015-03-16 | archiv-bot=2018-04-09 08:09:29 InternetArchiveBot | offline=ja }}</ref>, speelt de club sinds het seizoen 2014/15 in de Division di Honor , de hoogste divisie van de Arubaanse voetbalbond . Successen Afdeling Uno Tweede plaatsen: 2013/14 Externe links avbaruba.aw: Arubaanse Voetbal Bond: Teaminfo soccerway.de: Clubprofiel, actuele resultaten en standen [[:Kategoria:Futbòl na Aruba]] ------------------- {{Variante|a}} {{Infobox futbol club | nomber club = SV Estudiantes | nomber completo = Sportvereniging Estudiantes Maritimo Aruba?? | alias = | funda = [[15 di desèmber|15 di december]] [[1958]] | stadion = | capacidad = | Presidente = {{ABW|bandera}} Rayanne Davelaar | entrenado = {{ABW|bandera}} Raymond Davelaar | liga = [[Division Uno (Aruba)|Division Uno]] | resultado actual= Division Uno, 6th, Group B Silver League | website = https://www.facebook.com/svestudiantsmaritimo58 | pattern_la1=_edelp1415h | pattern_b1=_celp1415h | pattern_ra1=_edelp1415h | pattern_sh1 =_adidascondivo20bw | pattern_so1 =_color_3_stripes_white | leftarm1 = 000000 | body1 = 000000 | rightarm1 = 000000 | shorts1 = 000000 | socks1 = 000000 | pattern_la2 =_adidascondivo20w | pattern_b2 =_adidascondivo20w | pattern_ra2 =_adidascondivo20w | pattern_sh2 =_adidascondivo20w | pattern_so2 =_color_3_stripes_black | leftarm2 = ffffff | body2 = ffffff | rightarm2 = ffffff | shorts2 = ffffff | socks2 = ffffff | pattern_la3 =_ofk21h | pattern_b3 =_ofk21h | pattern_ra3 =_ofk21h | pattern_sh3 =_adidascondivo20bw | pattern_so3 =_color_3_stripes_red | leftarm3 = 000000 | body3 = 000000 | rightarm3 = 000000 | shorts3 = 000000 | socks3 = 000000 }} '''SV Estudiantes''', oficialmente ''Sportvereniging Estudiantes Maritimo Aruba'', ta un club di [[futbol]] [[Aruba]]no di bario di Solito na [[Oranjestad (Aruba)|Oranjestad]]. Actualmente, e ta hunga den [[Division Uno (Aruba)|Division Uno]]. == Historia == E club a wordo funda dia [[15 di desèmber|15 di december]] [[1958]]. Su prome presidente tabata .......... Estudiantes a cuminsa hunga den Division ... y na ... a bira campeon di e division ..., first mention Delpher: 1949 Sport Vereniging Estudiantes Maritimo (Ingles: Sports Club) (conoci como SV Estudiantes Aruba) of simplemente Estudiantes ta un club di futbol Arubiano cu sede na Oranjestad, cu actualmente ta hunga den e di dos division di Aruba, esta Division Uno. == (Eks)-hungado destaca == * {{ABW|bandera}} == Lista di Honor == '''[[Copa Betico Croes]]: 1''' * campeon na 2006 == Mira tambe == * [[Lista di club di futbol na Aruba]] * [[Arubaanse Voetbalbond]] {{Appendix|refs|2= {{References}} ;Lista di fuente *[https://futbolaruba.com/fa/division-uno/ Division Uno] * [http://www.rsssf.com/tablesn/nedantfound.html#aruba Dutch Antilles - List of Foundation Dates] * [https://www.rsssf.org/tablesa/arubacuphist.html Aruba - List of Cup Winners] * [https://www.rsssf.org/tablesa/arubachamp.html Aruba - List of Champions] }} [[:Kategoria:Futbòl na Aruba]] --------------------- ==Liganan di AVB== Liga Oro (Gold League) and Liga Honor Plata (Silver League) are the two split-phase groups that make up the second half of the Division di Honor season.Instead of a standard double round-robin format, the Aruba Football Federation splits the top-tier competition into two distinct brackets halfway through the season to determine championships, playoff spots, and relegation.How the Split WorksThe Regular Season: All top-tier teams compete against each other in the opening months of the season.The Split: Once the initial round-robin stage finishes, the league splits down the middle based on the point standings.🏆 Liga Honor Oro (Gold League)The top-performing teams from the regular season advance to the Liga Oro.The Goal: Teams in this group compete directly against one another for the official Aruban National Championship.The Playoffs: The matches here serve as the semi-final playoffs and a "Final Four" round to crown the ultimate league winner.📉 Liga Honor Plata (Silver League)The bottom-performing teams from the regular season are moved into the Liga Plata.The Goal: Teams in this bracket compete against each other to avoid being demoted to the lower divisions.The Penalty: The lowest-ranked finishers in this group face automatic relegation or a promotion/relegation playoff against top teams from Division Uno.This structure is regularly tracked by local soccer outlets like FutbolAruba, keeping the mid-to-late season highly competitive at both ends of the table. ---------------- == Lista di Honor == '''[[Division Uno (Aruba)|Division Uno]]: 1 ''' * campeon na 1963/64 * subcampeon na 2022/23, 2025/26 '''[[Copa Betico Croes]]: 1''' * campeon na 2004/05 '''[[Copa Juliana]]: 1''' * campeon na 1973 == (Eks)-hungado conoci == * {{ABW|bandera}} [[Juju Rasmijn]] == Mira tambe == * [[Lista di club di futbol na Aruba]] * [[Arubaanse Voetbalbond]] == Link externo == * [https://www.sofascore.com/football/team/sv-sportboys-aruba/497289 Profiel SV Sportboys]] {{Appendix|refs|2= {{References}} ;Lista di fuente *[https://futbolaruba.com/fa/division-uno/ Division Uno] * [https://www.rsssf.org/tablesa/arubacuphist.html Aruba - List of Cup Winners] * [https://www.rsssf.org/tablesa/arubachamp.html Aruba - List of Champions] }} [[:Kategoria:Futbòl na Aruba]] ---------------------- {{Variante|a}} {{Infobox futbol club| variante=a | nomber club = SV Arsenal | nomber completo = Sportvereniging Arsenal | alias = | logo = SV Arsenal Aruba logo.png | funda = [[26 di yanüari|26 di januari]] [[1964]] | stadion = [[Stadion Guillermo Prospero Trinidad]] | capacidad = 5.500 | Presidente = {{ABW|bandera}} Pedro Morillo | entrenado = {{ABW|bandera}} | liga = [[Division Uno (Aruba)|Division Uno]] | resultado actual= | website = }} '''SV Arsenal''', oficialmente ''Sport vereniging Arsenal'', ta un club di [[futbol]] [[Aruba]]no di bario di Angochi?, region di [[Santa Cruz]]. E ta hunga den [[Division Uno (Aruba)|Division Uno]]. E club tin un team masculino y un team di damas. == Historia == E club a wordo funda dia [[26 di yanüari|26 di januari]] [[1964]] na Coba Lodo, region di [[Santa Cruz]].[1] S.V. Arsenal a wordo funda dia 26 januari 1964 bao Presidencia di Sr. Cipriano Geerman. Tabata un grupo di persona cu a bini hunto y a forma un Bestuur consistiendo di :<ref>[https://arsenal.arubafc.com/?page_id=423 SV Arsenal]]</ref> President - Cipriano Geerman (D.F.M) Vice President - Jan Paesch (D.F.M.) Secretario - Bernardo A. Croes 2do. Secretario - Johannes Geerman (D.F.M.) Tesorero - Antonio J. Morillo (D.F.M) 2do. Tesorero: Armando Geerman (D.F.M) Comisarionan: Pedro Geerman (D.F.M.) Ronald J. Tromp Rafael Koolman Directiva actual ta consisti di: President: Pedro E. Morillo Vice-President: Natalie S. Morillo Secretario: Eldred A.J. Morillo Tesorero: Enrica E. Morillo Comisario: Eugene Filiciana SV Arsenal su Statuut a wordo aproba bij Landsbesluit d.d. 3 April 1965 No. 11. E tereno di Futbol ta situa na Coba Lodo y ta pertenece na “ Arsenal”. Na aña 1964 S.V. Arsenal a cuminsa den B-klasse (awor Division Dos) saliendo subcampeon. Na 1966 nan a bolbe titula Sub-Campeon. Na 1967 nan a titula Campeon Invicto di B-Klasse den 12 wega y asina a promove pa A-klasse. E siguiente aña a bai malo y e team mester a degrada pa B-Klasse. Den 1969 a cuminsa cu un Reseve Team, cual a titula Campeon di Juliana Beker y subcampeon Reserve. E Promer Team tambe a titula Campeon Juliana Beker na 1971. Den añanan 1971-1972 e ekiponan di futbol y domino a bishita Bonaire pa algun partido amistoso. A wordo funda Aspirant Menor y Juvenil durante e anjanan ey. For di 1974 te cu 1980 S.V. Arsenal a sigui lucha den B-Klasse enfrentando varios contratiempo. Den anja 1975 S.V. Arsenal a lanta na promer team di Aspirant,den cual tabata milita e.o. Kees Rasmijn y Denchi Werleman. E siguiente aña cu ta 1976 tur e hungadornan ey a pasa pa Junioren. Na 1980 SV Arsenal su lucha a ser corona ora nan a titula Campeon di B-Klasse y a promove pa A-Klasse,pero e tempo ey a bira Division Promer. Durante 1983 SV Arsenal a bolbe conoce un temporada malo y a degrada pa Division Dos. Na 1984 Arsenal Damas Domino Team a ser funda y nan a titula Sub-Campeon y a desallora pa 3 anja sigui. Na 1985 S.V. Arsenal a bolbe titula Campeon Divicion Dos y a promove pa Divicion Promer. Durante e mes anja 1985 a lanta Seccion Lifida A y B y Aspirant Menor. Den 1987 e team di Infantil B a titula Campeon den Pre-Campeonato. Aña 1988 tabata un tremendo aña pa SV Arsenal debi cu tur e Divisionnan a bay play-off e.o. Divicion Promer,Reserve,Lifida A,Aspirant Menor y e team di Damas Futbol. Den Futbol Damas e team tabata un fuerte Campeon den añanan setenta. Na 1989 Lifida A a titula Campeon Invicto cu hopi bon record cu te awor ainda no por a wordo kibra. For di anja 1990 te cu 1998 varios di e seccionnan a viaja pa differente parti di Venezuela pa realiza weganan Internacional. E team di Futbol Damas a jega di viaja pa Maracaibo,Bonaire y Curacao na unda nan a realiza varios wega. E team Senior a bishita e.o Bonaire y Venezuela unda nan tabattin intercambio cu Centro Hispano,hunto cu e team Infantil. Damas Domino a bishita Bonaire y Venezuela. Alavez na Aruba mes tambe a realiza varios wega Internacional p.e. contra San Thomas de Villanueva den categoria Lifida B. A enfrenta Deportivo Amistad den Menoy y Major. Seccion Amateur a enfrenta Hacoay di Argentina;asina tabatin varios intercambio. S.V. Arsenal a participa den tur su seccion di A.V.B.,na anja 1991 a hunga den Seccion Non Amateur hunto cu e.o Estrella,R.C.A.,Dakota etc. Durante e añanan S.V. Arsenal a conoce varios President y Miembro di Directiva,pero no ta tur a keda pa largo tempo. Despues cu Sr. Antonio a fayece, 2 jui a keda forma parti di e Team pa hopi anja mas y nan ta Genaro L. Morillo y Pedro E. Morillo. Genaro a fungi varios biaha como President,Secretario y Comisario. Pedro a fungi varios biaha como Secretario,2do. Secretario,Tesorero,Vice President y Comisario. Despues di tempo Sr. Genaro L. Morillo tambe a retira por completo for di e team. Durante añanan tabata tin varios Sponser pa e team,pero pa e ultimo anjanan e equipo ta draai riba propio forza. Un di e fundadornan cu a keda mas anja cu S.V. Arsenal tabata Sr. Antonio J. Morillo(D.F.M) cu tabata for di 1964 te cu 1974 y a retira pa motibo di salud. Tambe tabata tin un team bow di e nomber East Stars cu a haci uso di e tereno na Coba Lodo.Despues cu e team ey a kibra y a stop di existi, Sportvereniging Arsenal a nace. * 2009: Despues di a baha di division aña pasa, e muchanan di Angochi, esta SV Arsenal, ta bolbe bek pa Division Uno despues cu diaranzon anochi nan a logra bay cu e titulo di campeon derotando e equipo di Independiente Hooiberg cu e score convincente di 3-0. <ref>[https://archive.org/details/BNA-DIG-BONDIA-2009-05-02/page/n22/mode/1up?q=sporting SV Arsenal campeon di futbol Division Dos], BDA (2 di mei 2009)</ref> ----- Sport Vereniging (SV) Arsenal is an Aruban professional association football club based in the Santa Cruz district. Founded on January 26, 1964, the club is listed on the List of football clubs in Aruba on Wikipedia.SV Arsenal competes in the Aruban football league system, frequently participating in the Division Uno (the second tier of Aruban football). The club's headquarters are located at Coba Lodo 2-A in Santa Cruz. Den presencia di algun hungador a pasa un rato ameno na nos propio club situa na Coba Lodo, Santa Cruz. -------------------- {{Variante|c}} {{Infobox futbol club| variante = c | nomber club = CVV Willemstad | nomber completo = Curaçaose Voetbal Vereniging Inter Willemstad | alias = Groen Wit Bazuin | funda = [[1939]] | stadion = | capacidad = | Presidente = {{CUW|bandera}} Edgar Lotman | entrenado = | liga = [[Liga Kòrsou]] | resultado historico= | resultado actual= | temporada anterior= | website = | pattern_la1 = | pattern_b1 = | pattern_ra1 = | leftarm1 = FFFFFF | body1 = 008000 | rightarm1 = FFFFFF | shorts1 = 008000 | socks1 = 008000 | pattern_la2 = | pattern_b2 = | pattern_ra2 = | leftarm2 = 008000 | body2 = FFFFFF | rightarm2 = 008000 | shorts2 = FFFFFF | socks2 = FFFFFF| }} '''CVV Willemstad''', ofisialmente '''Curaçaose Voetbal Vereniging Inter Willemstad''' i konosí komo ''Groen Wit Bazuin'', ta un klup di [[futbol|futbòl]] di [[Willemstad]], na [[Kòrsou]]. E ta hunga aktualmente den e liga di Kòrsou ...? en.wiki:CVV Inter Willemstad, komunmente konosí komo Willemstad, ta un klub di futbòl semi-profesional di Kòrsou, den e siudat di Willemstad. E ekipo a wòrdu fundá na 1939 i a hunga den Liga di Kòrsou i e kampionato di Antias Hulandes.<ref>{{cite web|url=http://www.weltfussballarchiv.com/club-profile/cura%C3%A7ao/cvv-willemstad/15079/ |title=CVV Willemstad profile |publisher=Weltfussballarchiv.com |accessdate=2017-02-20}}</ref> Su uniform ta kolónan bèrdè i blanku strepiá. Presidente di e klup ta Edgard Lotman y entrenador ta ...... == Historia == E klup a ser funda [[28 di aprel]] [[1939]] pa empleadonan di e compania di aviacion KLM, ku a wòrdu nenga komo miembro di SOV Asiento, e asociacion deportivo di e refineria Shell. E asosiashon aki tabata habrí solamente pa empleadonan di Shell.<ref>{{citeer web|titel=CVV Willemstad bestaat 75 jaar|url=https://web.archive.org/web/20190527151428/http://www.kitlv.nl/wp-content/uploads/2014/08/Het-democratisch-tekort-in-ons-Koninkrijk-een-oplosbaar-probleem.pdf|werk=[[Antilliaans Dagblad]]|datum=2014-09-24|bezochtdatum=2024-05-21|pp=18}}</ref> Pronto e nòmber di e Asosiashon di Futbòl di Willemstad Curaçao a keda inventá. Miembronan no tabata solamente empleadonan di KLM. Dia 28 di aprel 1939 CVV Willemstad a ser fundá oficialmente. E club a uni cu e Football Union of Curaçao den e di dos division. E promé wega tabata kontra FC Sharp i a pèrdè 1 ⁇ 0. Un aña despues, e tim a gana e promé premio. E rapòrt anual di 1945 ta mustra ku na final di di Dos Guera Mundial, hopi miembro a bai Hulanda pa yuda rekonstruí e pais. Na 1948 e kantidat di miembronan di Willemstad a yega 100. Na 1950 e klub a muda pa su lugá aktual na Bramendiweg. Na 1951 e klub a yega na e promé divishon. Na e di dos temporada, Willemstad a promové na Liga MCB. Na e di tres temporada, Willemstad a promové na Liga MCB. Na 2016, CVV Willemstad a gana tur dos wega kontra Jong Colombia, e di 10 di Liga MCB First Division di 2016 ku un skor di 1-0 riba 3 i 7 di novèmber 2016 pa promové na promé divishon. Vailyson Lake a skor e gol di mas importante di e di dos wega den e di 61 minüt. == (Eks)-hungadó konosi == * [[File:Flag of Curaçao.svg|20px|border]] [[Vurnon Anita]] * [[File:Flag of Curaçao.svg|20px|border]] [[Boy Deul]] * [[File:Flag of Curaçao.svg|20px|border]] [[Elson Hooi]] * [[File:Flag of Suriname.svg|20px|border]] [[Marc van Eijk]] * [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] [[Marwin Richard]] {{Appendix|refs|2= {{References}} ;Lista di fuente *[https://web.archive.org/web/20160305093533/http://www.ffk.cw/season/season-2015/first-division/teams/32/rksv-scherpenheuvel/ Profiel bij de Curaçaose voetbalbond (FFK)] *[http://nl.soccerway.com/teams/curacao/scherpenheuvel/32985/ Profiel op soccerway.com] *[https://www.rsssf.org/tablesc/curacaochamp.html Curacao champions], rsssf.org }} [[:Category:Futbòl na Kòrsou]] hubileo 85 ana<ref>[https://curacao.nu/voetbalclub-cvv-inter-willemstad-bestaat-85-jaar/ Voetbalclub CVV Inter Willemstad bestaat 85 jaar], Curacao.nu (18 di mei 2024)</ref> Het nieuwe bestuur bestaat nu uit: voorzitter Edgard Lotman, secretaris Igor Meijer en penningmeester Hans de Wit, het Dagelijks Bestuur. De overige bestuursleden zijn Armand Dunker, Faisel Osborne, Roberto Salas, Michael de Jongh en Stephan Smeets. == Lista di Honor == '''[[Kopa antiano]]: 1''' * kampeon na 1986 * supkampeon na 1983, 2004, 2005 '''[[Liga Kòrsou]]: 0''' * supkampeon na 1983, 1986, 2004, 2005 '''Divishon Dos: 3''' * kampeon na 1972, 1976, 1985 --------------------------------- mx3gsp3i3tx0r0kxdpgs4r3ny6fs9au 199219 199218 2026-08-02T07:46:22Z Caribiana 8320 199219 wikitext text/x-wiki ³__NOINDEX___ * Clubs {{ABW|bandera}}: [[SV Atlantico Deportivo]] - [[SV Arsenal]] - [[FC United]] - [[SV Estudiantes]] - [[SV San Luis Deportivo]] - [[FC San Nicolas]] - [[SV Undesa]] - [[SV Independiente Hooiberg]] - [[SV Arikok]] - [[SV Aparicio Stars]] * Clubs {{CUW|bandera}}: [[CVV Willemstad]] - [[CSD Barber]] - [[RKSV Centro Dominguito]] - [[UNDEBA|Union Deportivo Banda Abou]] ----------------------------------- Aanvullen: [[CONCACAF]] - [[Selekshon nashonal di futbòl di Kòrsou (maskulino)]] - [[Seleccion nacional di futbol di Aruba (masculino)]] ----------------------- ==List of CONCACAF competitions == Esaki ta un '''lista di kompetensia di CONCACAF'''. [[CONCACAF]] ta e órgano di gobernashon kontinental pa futbòl di asosiashon na Nort Amérika, Sentro Amérika i Karibe. Tres entidat Suramerikano, Guyana i Surinam i Guyana Franses, tambe ta miembro.<ref>{{Cite web |url=http://www.concacaf.com/page/NationalAssociations/0,,12813,00.html |title=Concacaf Main &#124; CONCACAF Home &#124; About Us &#124; National Associations |access-date=2011-06-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121004133131/http://www.concacaf.com/page/NationalAssociations/0,,12813,00.html |archive-date=2012-10-04 |url-status=dead }}</ref> ==Kopa kontinental== ===Tim nashonal=== '''Maskulino''' *[[Kopa Oro di CONCACAF]] (CONCACAF Gold Cup) **CONCACAF Under-20 Championship **CONCACAF Under-17 Championship **CONCACAF Boys' Under-15 Championship *[[CONCACAF Nations League]] '''Femenino''' * CONCACAF W Gold Cup * CONCACAF W Championship **CONCACAF Women's U-20 Championship **CONCACAF Women's U-17 Championship **CONCACAF Girls' Under-15 Championship ===Klup=== *[[CONCACAF Champions Cup]] *[[Leagues Cup]] *CONCACAF W Champions Cup]] *CONCACAF Central American Cup]] *CONCACAF Caribbean Cup *CONCACAF Caribbean Shield *CONCACAF Under-13 Champions League == Kopa lokal == {| class="wikitable" |- !National association!!National cup |- | {{flagicon|AIA}} [[Anguilla Football Association|Anguilla]] || [[AFA Knockout Cup]] |- | {{flagicon|ATG}} [[Antigua and Barbuda Football Association|Antigua and Barbuda]] || [[Antigua and Barbuda FA Cup]] |- | {{ABWf}} || [[Copa Betico Croes]] |- | {{flagicon|BAH}} [[Bahamas Football Association|Bahamas]] || [[Bahamas President's Cup]] |- | {{flagicon|BRB}} [[Barbados Football Association|Barbados]] || [[Barbados FA Cup]] |- | {{BLZ}} || ''No competition'' |- | {{flagicon|BER}} [[Bermuda Football Association|Bermuda]] || [[Bermuda FA Cup]] |- | {{flagicon|BOE}} [[Bonaire Football Federation|Bonaire]] || ''No competition'' |- | {{flagicon|VGB}} [[British Virgin Islands Football Association|British Virgin Islands]] || [[Terry Evans Knockout Cup]]<br>[[Wendol Williams Cup]] |- | {{CAN}} [[Canadian Soccer Association|Canada]] || [[Canadian Championship]] |- | {{flagicon|CAY}} [[Cayman Islands Football Association|Cayman Islands]] || [[Cayman Islands FA Cup]] |- | {{CRC}} [[Federación Costarricense de Fútbol|Costa Rica]] || ''No competition'' |- | {{CUB}} [[Asociación de Fútbol de Cuba|Cuba]] || ''No competition'' |- | {{CUWf}} [[Curaçao Football Federation|Curaçao]] || ''No competition'' |- | {{flagicon|DMA}} [[Dominica Football Association|Dominica]] || Champions Cup |- | {{DOM}} || Copa Dominicana de Fútbol]] |- | {{SLV}} || Copa El Salvador |- | {{flagicon|GUF|football}} [[Ligue de football de la Guyane|French Guiana]] || [[Coupe de Guyane]] |- | {{GRN}} || GFA Super Knockout Cup |- | {{flagicon|GLP|football}} [[Ligue Guadeloupéenne de Football|Guadeloupe]] || [[Coupe de Guadeloupe]] |- | {{flagicon|GUA}} [[Federación Nacional de Fútbol de Guatemala|Guatemala]] || [[Copa de Guatemala]] |- | {{GUY}} [[Guyana Football Federation|Guyana]] || [[GFF Super 8 Cup]]<br>[[Georgetown Regional Cup]] |- | {{HTI}} [[Fédération Haïtienne de Football|Haiti]] || [[Coupe d'Haïti]] |- | {{flagicon|HON}} [[Federación Nacional Autónoma de Fútbol de Honduras|Honduras]] || [[Honduran Cup]] |- | {{JAM}} [[Jamaica Football Federation|Jamaica]] || [[JFF Champions Cup]] |- | {{flagicon|MTQ|football}} [[Ligue de Football de la Martinique|Martinique]] || ''No competition'' |- | {{MEX}} [[Mexican Federation of Association Football|Mexico]] || [[Copa MX]] |- | {{flagicon|MSR}} [[Montserrat Football Association|Montserrat]] || ''No competition'' |- | {{flagicon|NCA}} [[Nicaraguan Football Federation|Nicaragua]] || ''No competition'' |- | {{PAN}} [[Panamanian Football Federation|Panama]] || ''No competition'' |- | {{flagicon|PUR}} [[Federación Puertorriqueña de Fútbol|Puerto Rico]] || [[Copa Luis Villarejo]] |- | {{flagicon|SKN}} [[Saint Kitts and Nevis Football Association|Saint Kitts and Nevis]] || [[Saint Kitts and Nevis National Cup]] |- | {{LCA}} [[Saint Lucia Football Association|Saint Lucia]] || [[SLFA President's Cup]] |- | {{flagicon|SMN}} [[Comité de Football des Îles du Nord|Saint Martin]] || [[Coupe des Îles du Nord]] |- | {{flagicon|SVG}} [[Saint Vincent and the Grenadines Football Federation|Saint Vincent and the Grenadines]] || ''No competition'' |- | {{SXM}} [[Sint Maarten Soccer Association|Sint Maarten]] || ''No competition'' |- | {{SUR}} [[Surinaamse Voetbal Bond|Suriname]] || [[Surinamese Cup]]<br>[[Suriname President's Cup]] |- | {{TTO}} [[Trinidad and Tobago Football Federation|Trinidad and Tobago]] || [[Trinidad and Tobago FA Trophy]] |- | {{flagicon|TCA}} [[Turks and Caicos Islands Football Association|Turks and Caicos Islands]] || [[Turks and Caicos FA Cup]] |- | {{USA}} [[United States Soccer Federation|United States]] || [[U.S. Open Cup]] |- | {{flagicon|VIR}} [[U.S. Virgin Islands Soccer Federation|U.S. Virgin Islands]] || ''No competition'' |} ==Ligae== {| class="wikitable sortable" |- !Country!!First division!!Second division!!Other |- | {{AIA}} [[Football in Anguilla|Anguilla]] | AFA Senior Male League | | |- | {{Flagicon|ATG}} [[Football in Antigua and Barbuda|Antigua and Barbuda]] | Antigua and Barbuda Premier Division]] | Antigua and Barbuda First Division]] | Antigua and Barbuda Regional Division]] |- | {{ABW}} [[Football in Aruba|Aruba]] | [[Division di Honor]] | [[Division Uno]] | [[Division Dos]] |- |{{Flagicon|BAH}} [[Football in the Bahamas|Bahamas]] | [[BFA Senior League]] | [[Grand Bahama Football League]]<br>[[New Providence Football League]] | |- |{{Flagicon|BRB}} [[Football in Barbados|Barbados]] | [[Barbados Premier League]] | [[Barbados Division One]] | [[Barbados Division Two]] |- | {{Flagicon|BLZ}} [[Football in Belize|Belize]] | [[Premier League of Belize]] | | |- | {{Flagicon|BER}} [[Football in Bermuda|Bermuda]] | [[Bermudian Premier Division]] | [[Bermuda First Division]] | |- | {{flagicon|Bonaire}} [[Football in Bonaire|Bonaire]] | [[Bonaire League]] | | |- | {{Flagicon|BVI}} [[Football in the British Virgin Islands|British Virgin Islands]] | [[BVIFA National Football League]] | [[Tortola League]]<br>[[Virgin Gorda League]] | |- | {{flagicon|CAN}} [[Soccer in Canada|Canada]] | [[Canadian Premier League]] | | [[League1 Alberta]]<br>[[League1 British Columbia]]<br>[[League1 Ontario]]<br>[[Ligue1 Québec]] |- | {{Flagicon|CAY}} [[Football in the Cayman Islands|Cayman Islands]] | [[Cayman Islands Premier League]] | [[Cayman Islands First Division]] | |- | {{Flagicon|CRC}} [[Football in Costa Rica|Costa Rica]] | [[Liga FPD]] | [[Segunda División de Costa Rica]] | [[Tercera Division de Costa Rica]] |- | {{Flagicon|CUB}} [[Football in Cuba|Cuba]] | [[Campeonato Nacional de Fútbol de Cuba]] | [[Torneo de Ascenso]] | |- | {{Flagicon|CUW}} [[Football in Curaçao|Curaçao]] | [[Curaçao Sekshon Pagá]] | | |- | {{Flagicon|DMA}} [[Football in Dominica|Dominica]] | [[Dominica Premier League]] | [[Dominica First Division]] | |- | {{Flagicon|DOM}} [[Football in the Dominican Republic|Dominican Republic]] | [[Liga Dominicana de Fútbol]] | | |- | {{Flagicon|SLV}} [[Football in El Salvador|El Salvador]] | [[Salvadoran Primera División]] | [[Segunda División de El Salvador]] | [[Tercera Division de Fútbol Salvadoreño]] |- | {{Flagicon|GUF|football}} [[Football in French Guiana|French Guiana]] | [[French Guiana Honor Division]] | [[French Guiana Promotion of Honor]] | |- |{{Flagicon|GRN}} [[Football in Grenada|Grenada]] | [[GFA Premier Division]] | [[GFA First Division]] | [[GFA Second Division]] |- | {{Flagicon|GLP|football}} [[Football in Guadeloupe|Guadeloupe]] | [[Guadeloupe Division of Honor]] | [[Honorary Promotion Championship]] | |- | {{Flagicon|GUA}} [[Football in Guatemala|Guatemala]] | [[Liga Nacional de Fútbol de Guatemala]] | [[Primera División de Ascenso]] | [[Segunda División de Ascenso]] |- | {{Flagicon|GUY}} [[Football in Guyana|Guyana]] | [[GFF National Super League]] | [[Guyana FA Divisions]] | |- | {{Flagicon|HAI}} [[Football in Haiti|Haiti]] | [[Ligue Haïtienne|Championnat National D1]] | [[Championnat National D2]] | [[Championnat National D3]] |- | {{Flagicon|HON}} [[Football in Honduras|Honduras]] | [[Liga Nacional de Fútbol Profesional de Honduras]] | [[Honduran Liga Nacional de Ascenso]] | [[Honduran Liga Mayor]] |- | {{Flagicon|JAM}} [[Football in Jamaica|Jamaica]] | [[National Premier League]] | [[KSAFA Super League]]<br>[[Western Confederation Super League]]<br>[[Eastern Confederation Super League]]<br>[[South Central Confederation Super League]] | |- | {{Flagicon|MTQ|local}} [[Football in Martinique|Martinique]] | [[Martinique Championnat National]] | [[Martinique Promotion d'Honneur]] | |- | {{Flagicon|MEX}} [[Football in Mexico|Mexico]] | [[Liga MX]] | [[Liga de Expansión MX]] | [[Liga Premier de México]]<br>[[Liga TDP]] |- | {{Flagicon|MSR}} [[Football in Montserrat|Montserrat]] | [[Montserrat Championship]] | | |- | {{Flagicon|NCA}} [[Football in Nicaragua|Nicaragua]] | [[Primera División de Nicaragua]] | [[Segunda División de Nicaragua]] | [[Tercera División de Nicaragua]] |- |{{Flagicon|PAN}} [[Football in Panama|Panama]] | [[Liga Panameña de Fútbol]] | [[Liga Nacional de Ascenso]] | [[Copa Rommel Fernández]] |- | {{Flagicon|PUR}} [[Football in Puerto Rico|Puerto Rico]] | [[Liga Puerto Rico]] | | |- | {{Flagicon|SKN}} [[Football in Saint Kitts and Nevis|St. Kitts and Nevis]] | [[SKNFA Super League]] | [[SKNFA Division 1]] | |- | {{Flagicon|LCA}} [[Football in Saint Lucia|St. Lucia]] | [[SLFA First Division]] | [[SLFA Second Division]] | |- | {{Flagicon|SMT}} [[Football in Saint Martin|St. Martin]] | [[Saint-Martin Senior League]] | | |- | {{Flagicon|VIN}} [[Football in Saint Vincent and the Grenadines|St. Vincent and the Grenadines]] | [[NLA Premier League]] | [[SVGFF First Division]] | |- | {{Flagicon|SXM}} [[Football in Sint Maarten|Sint Maarten]] | [[Sint Maarten Senior League]] | | |- | {{Flagicon|SUR}} [[Football in Suriname|Suriname]] | [[Suriname Major League]] | [[SVB Eerste Divisie]] | [[SVB Lidbondentoernooi]] |- | {{Flagicon|TRI}} [[Football in Trinidad and Tobago|Trinidad and Tobago]] | [[TT Pro League]] | | |- | {{Flagicon|TCA}} [[Football in the Turks and Caicos Islands|Turks and Caicos Islands]] | [[Provo Premier League]] | | |- |{{Flagicon|USA}} [[Soccer in the United States|United States]] | [[Major League Soccer]] | [[USL Championship]] | [[USL League One]]<br>[[National Independent Soccer Association]]<br>[[USL League Two]] |- | {{Flagicon|VIR}} [[Soccer in the United States Virgin Islands|U.S. Virgin Islands]] | [[U.S. Virgin Islands Championship]] | [[St. Croix Soccer League]]<br>[[St. Thomas League]] | |} -------------------- {{Variante|a}} {{Infobox futbol club | nomber club = SV San Nicolas | nomber completo = Sportvereniging San Nicolas | alias = Leonnan | funda = [[2006]] | stadion = | capacidad = | Presidente = {{ABW|bandera}} | entrenado = {{ABW|bandera}} | liga = [[Division Uno (Aruba)|Division Uno]] | resultado actual= | website = [https://www.facebook.com/fcsannicolasaruba/]<br>{{URL|https://sannicolas.arubafc.com/|Website}} | pattern_la1 = _adidastirom23w | pattern_b1 = _adidastirom23w | pattern_ra1 = _adidastirom23w | pattern_sh1 = _adidastirol23b | pattern_so1 = _3_stripes_black | leftarm1 = FFFFFF | body1 = FFFFFF | rightarm1 = FFFFFF | shorts1 = FFFFFF | socks1 = FFFFFF | pattern_la2 = _adidastirom23b | pattern_b2 = _adidastirom23b | pattern_ra2 = _adidastirom23b | pattern_sh2 = _adidastirol23b | pattern_so2 = _3_stripes_white | leftarm2 = 000000 | body2 = 000000 | rightarm2 = 000000 | shorts2 = 000000 | socks2 = 000000 | pattern_la3 = _adidastirom23w | pattern_b3 = _adidastirom23w | pattern_ra3 = _adidastirom23w | pattern_sh3 = _adidastirol23w | pattern_so3 = _3_stripes_black | leftarm3 = FFFFFF | body3 = FFFFFF | rightarm3 = FFFFFF | shorts3 = FFFFFF | socks3 = FFFFFF }} '''SV San Nicolas''' (FCSN), oficialmente ''Sportvereniging San Nicolas'' y tambe conoci como FC San Nicolas, ta un club di [[futbol]] [[Aruba]]no di [[San Nicolas]], e di dos ciudad mas grandi di [[Aruba]]. Actualmente, e ta hunga den [[Division Uno (Aruba)|Division Uno]].<ref name="Foundation Dates">{{cite web |last1=Schöggl |first1=Hans |last2=Stokkermans |first2=Karel |title=Dutch Antilles - List of Foundation Dates |url=https://www.rsssf.org/tablesn/nedantfound.html |publisher=RSSSF |access-date=22 August 2025}}</ref> == Historia == E club a wordo funda na [[2006]].<ref name="Foundation Dates"/> Su prome presidente tabata .......... Football Club San Nicolas (Ingles: Sports Club) (conoci como FC San Nicolas ) of simplemente San Nicolas ta un club di futbol Arubiano di San Nicolaas e di dos ciudad mas grandi di e pais, cu actualmente ta hunga den e di dos division di Aruba, Division Uno. [1] Historia E klup a wòrdu fundá na [[26 di mei]] [[2008]].<ref name="Foundation Dates"/> Stadion E club ta hunga su partidonan na cas na Joe Laveist Sport Park. {{Appendix|refs|2= {{References}} ;Lista di fuente *[https://futbolaruba.com/fa/division-uno/ Division Uno] * [http://www.rsssf.com/tablesn/nedantfound.html#aruba Dutch Antilles - List of Foundation Dates] * [https://www.rsssf.org/tablesa/arubacuphist.html Aruba - List of Cup Winners] * [https://www.rsssf.org/tablesa/arubachamp.html Aruba - List of Champions] }} de.wiki: FC San Nicolas is een voetbalclub uit San Nicolas op het eiland Aruba . Na promotie vanuit de tweede divisie, de Division Uno<ref>{{citeer web | url=http://www.avbaruba.aw/index.php?option=com_joomleague&view=teaminfo&p=42:division-di-honor-2014-2015&tid=13:sv-fc-san-nicolas&Itemid=69 | titel=Teaminfo | hrsg=[[Arubaanse Voetbal Bond]] | zugriff=2015-03-16 | archiv-bot=2018-04-09 08:09:29 InternetArchiveBot | offline=ja }}</ref>, speelt de club sinds het seizoen 2014/15 in de Division di Honor , de hoogste divisie van de Arubaanse voetbalbond . Successen Afdeling Uno Tweede plaatsen: 2013/14 Externe links avbaruba.aw: Arubaanse Voetbal Bond: Teaminfo soccerway.de: Clubprofiel, actuele resultaten en standen [[:Kategoria:Futbòl na Aruba]] ------------------- {{Variante|a}} {{Infobox futbol club | nomber club = SV Estudiantes | nomber completo = Sportvereniging Estudiantes Maritimo Aruba?? | alias = | funda = [[15 di desèmber|15 di december]] [[1958]] | stadion = | capacidad = | Presidente = {{ABW|bandera}} Rayanne Davelaar | entrenado = {{ABW|bandera}} Raymond Davelaar | liga = [[Division Uno (Aruba)|Division Uno]] | resultado actual= Division Uno, 6th, Group B Silver League | website = https://www.facebook.com/svestudiantsmaritimo58 | pattern_la1=_edelp1415h | pattern_b1=_celp1415h | pattern_ra1=_edelp1415h | pattern_sh1 =_adidascondivo20bw | pattern_so1 =_color_3_stripes_white | leftarm1 = 000000 | body1 = 000000 | rightarm1 = 000000 | shorts1 = 000000 | socks1 = 000000 | pattern_la2 =_adidascondivo20w | pattern_b2 =_adidascondivo20w | pattern_ra2 =_adidascondivo20w | pattern_sh2 =_adidascondivo20w | pattern_so2 =_color_3_stripes_black | leftarm2 = ffffff | body2 = ffffff | rightarm2 = ffffff | shorts2 = ffffff | socks2 = ffffff | pattern_la3 =_ofk21h | pattern_b3 =_ofk21h | pattern_ra3 =_ofk21h | pattern_sh3 =_adidascondivo20bw | pattern_so3 =_color_3_stripes_red | leftarm3 = 000000 | body3 = 000000 | rightarm3 = 000000 | shorts3 = 000000 | socks3 = 000000 }} '''SV Estudiantes''', oficialmente ''Sportvereniging Estudiantes Maritimo Aruba'', ta un club di [[futbol]] [[Aruba]]no di bario di Solito na [[Oranjestad (Aruba)|Oranjestad]]. Actualmente, e ta hunga den [[Division Uno (Aruba)|Division Uno]]. == Historia == E club a wordo funda dia [[15 di desèmber|15 di december]] [[1958]]. Su prome presidente tabata .......... Estudiantes a cuminsa hunga den Division ... y na ... a bira campeon di e division ..., first mention Delpher: 1949 Sport Vereniging Estudiantes Maritimo (Ingles: Sports Club) (conoci como SV Estudiantes Aruba) of simplemente Estudiantes ta un club di futbol Arubiano cu sede na Oranjestad, cu actualmente ta hunga den e di dos division di Aruba, esta Division Uno. == (Eks)-hungado destaca == * {{ABW|bandera}} == Lista di Honor == '''[[Copa Betico Croes]]: 1''' * campeon na 2006 == Mira tambe == * [[Lista di club di futbol na Aruba]] * [[Arubaanse Voetbalbond]] {{Appendix|refs|2= {{References}} ;Lista di fuente *[https://futbolaruba.com/fa/division-uno/ Division Uno] * [http://www.rsssf.com/tablesn/nedantfound.html#aruba Dutch Antilles - List of Foundation Dates] * [https://www.rsssf.org/tablesa/arubacuphist.html Aruba - List of Cup Winners] * [https://www.rsssf.org/tablesa/arubachamp.html Aruba - List of Champions] }} [[:Kategoria:Futbòl na Aruba]] --------------------- ==Liganan di AVB== Liga Oro (Gold League) and Liga Honor Plata (Silver League) are the two split-phase groups that make up the second half of the Division di Honor season.Instead of a standard double round-robin format, the Aruba Football Federation splits the top-tier competition into two distinct brackets halfway through the season to determine championships, playoff spots, and relegation.How the Split WorksThe Regular Season: All top-tier teams compete against each other in the opening months of the season.The Split: Once the initial round-robin stage finishes, the league splits down the middle based on the point standings.🏆 Liga Honor Oro (Gold League)The top-performing teams from the regular season advance to the Liga Oro.The Goal: Teams in this group compete directly against one another for the official Aruban National Championship.The Playoffs: The matches here serve as the semi-final playoffs and a "Final Four" round to crown the ultimate league winner.📉 Liga Honor Plata (Silver League)The bottom-performing teams from the regular season are moved into the Liga Plata.The Goal: Teams in this bracket compete against each other to avoid being demoted to the lower divisions.The Penalty: The lowest-ranked finishers in this group face automatic relegation or a promotion/relegation playoff against top teams from Division Uno.This structure is regularly tracked by local soccer outlets like FutbolAruba, keeping the mid-to-late season highly competitive at both ends of the table. ---------------- == Lista di Honor == '''[[Division Uno (Aruba)|Division Uno]]: 1 ''' * campeon na 1963/64 * subcampeon na 2022/23, 2025/26 '''[[Copa Betico Croes]]: 1''' * campeon na 2004/05 '''[[Copa Juliana]]: 1''' * campeon na 1973 == (Eks)-hungado conoci == * {{ABW|bandera}} [[Juju Rasmijn]] == Mira tambe == * [[Lista di club di futbol na Aruba]] * [[Arubaanse Voetbalbond]] == Link externo == * [https://www.sofascore.com/football/team/sv-sportboys-aruba/497289 Profiel SV Sportboys]] {{Appendix|refs|2= {{References}} ;Lista di fuente *[https://futbolaruba.com/fa/division-uno/ Division Uno] * [https://www.rsssf.org/tablesa/arubacuphist.html Aruba - List of Cup Winners] * [https://www.rsssf.org/tablesa/arubachamp.html Aruba - List of Champions] }} [[:Kategoria:Futbòl na Aruba]] ---------------------- {{Variante|a}} {{Infobox futbol club| variante=a | nomber club = SV Arsenal | nomber completo = Sportvereniging Arsenal | alias = | logo = SV Arsenal Aruba logo.png | funda = [[26 di yanüari|26 di januari]] [[1964]] | stadion = [[Stadion Guillermo Prospero Trinidad]] | capacidad = 5.500 | Presidente = {{ABW|bandera}} Pedro Morillo | entrenado = {{ABW|bandera}} | liga = [[Division Uno (Aruba)|Division Uno]] | resultado actual= | website = }} '''SV Arsenal''', oficialmente ''Sport vereniging Arsenal'', ta un club di [[futbol]] [[Aruba]]no di bario di Angochi?, region di [[Santa Cruz]]. E ta hunga den [[Division Uno (Aruba)|Division Uno]]. E club tin un team masculino y un team di damas. == Historia == E club a wordo funda dia [[26 di yanüari|26 di januari]] [[1964]] na Coba Lodo, region di [[Santa Cruz]].[1] S.V. Arsenal a wordo funda dia 26 januari 1964 bao Presidencia di Sr. Cipriano Geerman. Tabata un grupo di persona cu a bini hunto y a forma un Bestuur consistiendo di :<ref>[https://arsenal.arubafc.com/?page_id=423 SV Arsenal]]</ref> President - Cipriano Geerman (D.F.M) Vice President - Jan Paesch (D.F.M.) Secretario - Bernardo A. Croes 2do. Secretario - Johannes Geerman (D.F.M.) Tesorero - Antonio J. Morillo (D.F.M) 2do. Tesorero: Armando Geerman (D.F.M) Comisarionan: Pedro Geerman (D.F.M.) Ronald J. Tromp Rafael Koolman Directiva actual ta consisti di: President: Pedro E. Morillo Vice-President: Natalie S. Morillo Secretario: Eldred A.J. Morillo Tesorero: Enrica E. Morillo Comisario: Eugene Filiciana SV Arsenal su Statuut a wordo aproba bij Landsbesluit d.d. 3 April 1965 No. 11. E tereno di Futbol ta situa na Coba Lodo y ta pertenece na “ Arsenal”. Na aña 1964 S.V. Arsenal a cuminsa den B-klasse (awor Division Dos) saliendo subcampeon. Na 1966 nan a bolbe titula Sub-Campeon. Na 1967 nan a titula Campeon Invicto di B-Klasse den 12 wega y asina a promove pa A-klasse. E siguiente aña a bai malo y e team mester a degrada pa B-Klasse. Den 1969 a cuminsa cu un Reseve Team, cual a titula Campeon di Juliana Beker y subcampeon Reserve. E Promer Team tambe a titula Campeon Juliana Beker na 1971. Den añanan 1971-1972 e ekiponan di futbol y domino a bishita Bonaire pa algun partido amistoso. A wordo funda Aspirant Menor y Juvenil durante e anjanan ey. For di 1974 te cu 1980 S.V. Arsenal a sigui lucha den B-Klasse enfrentando varios contratiempo. Den anja 1975 S.V. Arsenal a lanta na promer team di Aspirant,den cual tabata milita e.o. Kees Rasmijn y Denchi Werleman. E siguiente aña cu ta 1976 tur e hungadornan ey a pasa pa Junioren. Na 1980 SV Arsenal su lucha a ser corona ora nan a titula Campeon di B-Klasse y a promove pa A-Klasse,pero e tempo ey a bira Division Promer. Durante 1983 SV Arsenal a bolbe conoce un temporada malo y a degrada pa Division Dos. Na 1984 Arsenal Damas Domino Team a ser funda y nan a titula Sub-Campeon y a desallora pa 3 anja sigui. Na 1985 S.V. Arsenal a bolbe titula Campeon Divicion Dos y a promove pa Divicion Promer. Durante e mes anja 1985 a lanta Seccion Lifida A y B y Aspirant Menor. Den 1987 e team di Infantil B a titula Campeon den Pre-Campeonato. Aña 1988 tabata un tremendo aña pa SV Arsenal debi cu tur e Divisionnan a bay play-off e.o. Divicion Promer,Reserve,Lifida A,Aspirant Menor y e team di Damas Futbol. Den Futbol Damas e team tabata un fuerte Campeon den añanan setenta. Na 1989 Lifida A a titula Campeon Invicto cu hopi bon record cu te awor ainda no por a wordo kibra. For di anja 1990 te cu 1998 varios di e seccionnan a viaja pa differente parti di Venezuela pa realiza weganan Internacional. E team di Futbol Damas a jega di viaja pa Maracaibo,Bonaire y Curacao na unda nan a realiza varios wega. E team Senior a bishita e.o Bonaire y Venezuela unda nan tabattin intercambio cu Centro Hispano,hunto cu e team Infantil. Damas Domino a bishita Bonaire y Venezuela. Alavez na Aruba mes tambe a realiza varios wega Internacional p.e. contra San Thomas de Villanueva den categoria Lifida B. A enfrenta Deportivo Amistad den Menoy y Major. Seccion Amateur a enfrenta Hacoay di Argentina;asina tabatin varios intercambio. S.V. Arsenal a participa den tur su seccion di A.V.B.,na anja 1991 a hunga den Seccion Non Amateur hunto cu e.o Estrella,R.C.A.,Dakota etc. Durante e añanan S.V. Arsenal a conoce varios President y Miembro di Directiva,pero no ta tur a keda pa largo tempo. Despues cu Sr. Antonio a fayece, 2 jui a keda forma parti di e Team pa hopi anja mas y nan ta Genaro L. Morillo y Pedro E. Morillo. Genaro a fungi varios biaha como President,Secretario y Comisario. Pedro a fungi varios biaha como Secretario,2do. Secretario,Tesorero,Vice President y Comisario. Despues di tempo Sr. Genaro L. Morillo tambe a retira por completo for di e team. Durante añanan tabata tin varios Sponser pa e team,pero pa e ultimo anjanan e equipo ta draai riba propio forza. Un di e fundadornan cu a keda mas anja cu S.V. Arsenal tabata Sr. Antonio J. Morillo(D.F.M) cu tabata for di 1964 te cu 1974 y a retira pa motibo di salud. Tambe tabata tin un team bow di e nomber East Stars cu a haci uso di e tereno na Coba Lodo.Despues cu e team ey a kibra y a stop di existi, Sportvereniging Arsenal a nace. * 2009: Despues di a baha di division aña pasa, e muchanan di Angochi, esta SV Arsenal, ta bolbe bek pa Division Uno despues cu diaranzon anochi nan a logra bay cu e titulo di campeon derotando e equipo di Independiente Hooiberg cu e score convincente di 3-0. <ref>[https://archive.org/details/BNA-DIG-BONDIA-2009-05-02/page/n22/mode/1up?q=sporting SV Arsenal campeon di futbol Division Dos], BDA (2 di mei 2009)</ref> ----- Sport Vereniging (SV) Arsenal is an Aruban professional association football club based in the Santa Cruz district. Founded on January 26, 1964, the club is listed on the List of football clubs in Aruba on Wikipedia.SV Arsenal competes in the Aruban football league system, frequently participating in the Division Uno (the second tier of Aruban football). The club's headquarters are located at Coba Lodo 2-A in Santa Cruz. Den presencia di algun hungador a pasa un rato ameno na nos propio club situa na Coba Lodo, Santa Cruz. -------------------- {{Variante|c}} {{Infobox futbol club| variante = c | nomber club = CVV Willemstad | nomber completo = Curaçaose Voetbal Vereniging Inter Willemstad | alias = Groen Wit Bazuin | funda = [[1939]] | stadion = | capacidad = | Presidente = {{CUW|bandera}} Edgar Lotman | entrenado = | liga = [[Liga Kòrsou]] | resultado historico= | resultado actual= | temporada anterior= | website = | pattern_la1 = | pattern_b1 = | pattern_ra1 = | leftarm1 = FFFFFF | body1 = 008000 | rightarm1 = FFFFFF | shorts1 = 008000 | socks1 = 008000 | pattern_la2 = | pattern_b2 = | pattern_ra2 = | leftarm2 = 008000 | body2 = FFFFFF | rightarm2 = 008000 | shorts2 = FFFFFF | socks2 = FFFFFF| }} '''CVV Willemstad''', ofisialmente '''Curaçaose Voetbal Vereniging Inter Willemstad''' i konosí komo ''Groen Wit Bazuin'', ta un klup di [[futbol|futbòl]] di [[Willemstad]], na [[Kòrsou]]. E ta hunga aktualmente den e liga di Kòrsou ...? en.wiki:CVV Inter Willemstad, komunmente konosí komo Willemstad, ta un klub di futbòl semi-profesional di Kòrsou, den e siudat di Willemstad. E ekipo a wòrdu fundá na 1939 i a hunga den Liga di Kòrsou i e kampionato di Antias Hulandes.<ref>{{cite web|url=http://www.weltfussballarchiv.com/club-profile/cura%C3%A7ao/cvv-willemstad/15079/ |title=CVV Willemstad profile |publisher=Weltfussballarchiv.com |accessdate=2017-02-20}}</ref> Su uniform ta kolónan bèrdè i blanku strepiá. Presidente di e klup ta Edgard Lotman y entrenador ta ...... == Historia == E klup a ser funda [[28 di aprel]] [[1939]] pa empleadonan di e compania di aviacion KLM, ku a wòrdu nenga komo miembro di SOV Asiento, e asociacion deportivo di e refineria Shell. E asosiashon aki tabata habrí solamente pa empleadonan di Shell.<ref>{{citeer web|titel=CVV Willemstad bestaat 75 jaar|url=https://web.archive.org/web/20190527151428/http://www.kitlv.nl/wp-content/uploads/2014/08/Het-democratisch-tekort-in-ons-Koninkrijk-een-oplosbaar-probleem.pdf|werk=[[Antilliaans Dagblad]]|datum=2014-09-24|bezochtdatum=2024-05-21|pp=18}}</ref> Pronto e nòmber di e Asosiashon di Futbòl di Willemstad Curaçao a keda inventá. Miembronan no tabata solamente empleadonan di KLM. Dia 28 di aprel 1939 CVV Willemstad a ser fundá oficialmente. E club a uni cu e Football Union of Curaçao den e di dos division. E promé wega tabata kontra FC Sharp i a pèrdè 1 ⁇ 0. Un aña despues, e tim a gana e promé premio. E rapòrt anual di 1945 ta mustra ku na final di di Dos Guera Mundial, hopi miembro a bai Hulanda pa yuda rekonstruí e pais. Na 1948 e kantidat di miembronan di Willemstad a yega 100. Na 1950 e klub a muda pa su lugá aktual na Bramendiweg. Na 1951 e klub a yega na e promé divishon. Na e di dos temporada, Willemstad a promové na Liga MCB. Na e di tres temporada, Willemstad a promové na Liga MCB. Na 2016, CVV Willemstad a gana tur dos wega kontra Jong Colombia, e di 10 di Liga MCB First Division di 2016 ku un skor di 1-0 riba 3 i 7 di novèmber 2016 pa promové na promé divishon. Vailyson Lake a skor e gol di mas importante di e di dos wega den e di 61 minüt. == (Eks)-hungadó konosi == * [[File:Flag of Curaçao.svg|20px|border]] [[Vurnon Anita]] * [[File:Flag of Curaçao.svg|20px|border]] [[Boy Deul]] * [[File:Flag of Curaçao.svg|20px|border]] [[Elson Hooi]] * [[File:Flag of Suriname.svg|20px|border]] [[Marc van Eijk]] * [[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] [[Marwin Richard]] {{Appendix|refs|2= {{References}} ;Lista di fuente *[https://web.archive.org/web/20160305093533/http://www.ffk.cw/season/season-2015/first-division/teams/32/rksv-scherpenheuvel/ Profiel bij de Curaçaose voetbalbond (FFK)] *[http://nl.soccerway.com/teams/curacao/scherpenheuvel/32985/ Profiel op soccerway.com] *[https://www.rsssf.org/tablesc/curacaochamp.html Curacao champions], rsssf.org }} [[:Category:Futbòl na Kòrsou]] hubileo 85 ana<ref>[https://curacao.nu/voetbalclub-cvv-inter-willemstad-bestaat-85-jaar/ Voetbalclub CVV Inter Willemstad bestaat 85 jaar], Curacao.nu (18 di mei 2024)</ref> Het nieuwe bestuur bestaat nu uit: voorzitter Edgard Lotman, secretaris Igor Meijer en penningmeester Hans de Wit, het Dagelijks Bestuur. De overige bestuursleden zijn Armand Dunker, Faisel Osborne, Roberto Salas, Michael de Jongh en Stephan Smeets. == Lista di Honor == '''[[Kopa antiano]]: 1''' * kampeon na 1986 * supkampeon na 1983, 2004, 2005 '''[[Liga Kòrsou]]: 0''' * supkampeon na 1983, 1986, 2004, 2005 '''Divishon Dos: 3''' * kampeon na 1972, 1976, 1985 --------------------------------- od8tzau7wuyjryoyqku7fuktulmezn5 0 10116 199210 156321 2026-08-01T21:33:27Z Caribiana 8320 linkfix 199210 wikitext text/x-wiki {{Variante|c}} [[File:Nt-map.png|thumb|right|200px|Mapa di [[Karibe Hulandes]].]] Esaki ta un '''lista di aeropuerto den Karibe Hulandes''', ordená segun isla unda e aeropuesto ta establesé. [[Karibe Hulandes]] (antes [[Antias Hulandes]]) ta parti di e islanan di [[Antia Menor]] i ta konsistí di dos grupo di islanan den [[Laman Karibe]]: [[Aruba]], [[Boneiru]] i [[Kòrsou]] (panort di e kosta di [[Venezuela]]) i tambe konosí komo [[Islanan ABC]], i [[Saba]], [[Sint Eustatius]] i [[Sint Maarten]] (situá sùitost di e [[Islanan Birgen]]) i tambe konosí komo e islanan di [[Islariba]]. == Lista == {| class="wikitable sortable" |- valign=baseline style="font-weight:bold; background:#DDDDDD;" | [[Isla]]&nbsp;(Siudat) | Kódigo ICAO | Kódigo [[Kódigo di aeropuerto di IATA|IATA]] | Aeropuerto&nbsp;nomber | Koordinatonan |- valign=top | [[Aruba]] ([[Oranjestad (Aruba)|Oranjestad]]) | TNCA | AUA | [[Aeropuerto Internacional Reina Beatrix|Aeropuerto Internashonal Reina Beatrix]] | <small>{{coord|12|30|05|N|70|00|55|W|type:airport|name= }}</small> |- valign=top | [[Boneiru]] ([[Kralendijk]]) | TNCB<ref>{{citeer web|url-status=usurped|url=https://web.archive.org/web/20190305143444/http://worldaerodata.com/wad.cgi?airport=TNCB|titel=Airport information for TNCB|werk=World Aero Data}} </ref> | BON | [[Aeropuerto Internashonal di Boneiru]] | <small>{{coord|12|07|51|N|068|16|06|W|type:airport|name= }}</small> |- valign=top | [[Kòrsou]] ([[Willemstad]]) | TNCC<ref>{{citeer web|url-status=usurped|url=https://web.archive.org/web/20190305143444/http://worldaerodata.com/wad.cgi?airport=TNCC|titel=Airport information for TNCC|werk=World Aero Data}}</ref> | CUR | [[Aeropuerto Hato]] | <small>{{coord|12|11|19|N|068|57|35|W|type:airport|name=Hato Airport (Curaçao)}}</small> |- valign=top | [[Saba]] | TNCS | SAB | [[Aeropuerto Juancho E. Yrausquin]] | <small>{{coord|17|38|43|N|063|13|14|W|type:airport|name=J.E. Yrausquin Airport (Saba)}}</small> |- valign=top | [[Sint Eustatius]] | TNCE<ref>{{citeer web|url=https://web.archive.org/web/20190305143444/http://worldaerodata.com/wad.cgi?airport=TNCE|titel=Airport information for TNCE|werk=World Aero Data}}</ref> | EUX | [[Aeropuerto F.D. Roosevelt]] | <small>{{coord|17|29|47|N|062|58|45|W|type:airport|name=F.D. Roosevelt Airport (Sint Eustatius)}}</small> |- valign=top | [[Sint Maarten]] ([[Philipsburg]]) | TNCM<ref>{{citeer web|url=https://web.archive.org/web/20190305143444/http://worldaerodata.com/wad.cgi?airport=TNCM|titel=Airport information for TNCM|werk=World Aero Data}}</ref> | SXM | [[Aeropuerto Internashonal Prinsesa Juliana]] | <small>{{coord|18|02|27|N|063|06|32|W|type:airport|name=Princess Juliana Airport (Sint Maarten)}}</small> |} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=en|oldid =1184561500|titulo=list of airports in the Netherlands Antilles}} {{References}} ;Lista di fuente *{{citeer web |url = http://www.icao.int/anb/aig/Taxonomy/R4CDLocationIndicatorsbystate.pdf|titel= ICAO Location Indicators by State|uitgever= International Civil Aviation Organization|datum= 2006-01-12}} *{{citeer web |url = http://www.unece.org/cefact/locode/an.htm|titel = UN Location Codes: Netherlands Antilles|uitgever=United Nations Economic Commission for Europe|datum = 2007-04-30}} * {{citeer web|url=http://gc.kls2.com/cgi-bin/gclookup?Q=country:AN|titel= ICAO Location Indicators by State|uitgever= International Civil Aviation Organization|datum= 2006-01-12}} }} [[Category:Karibe Hulandes]] [[Category:Aviashon]] 370hmnjjqi4v2rvb3qn7wr145ksus9y 0 11240 199209 164448 2026-08-01T21:32:04Z Caribiana 8320 /* Autor */ wikilink 199209 wikitext text/x-wiki {{Variante|a}} {{Wak articulo|dp=ja|Wak [[Arrindell]] (pagina di referencia) pa un otro nificacion di topico.}} {{Variante|a}} {{Infobox dignatario | variante = a |nomber completo= Gracita Regina Arrindell |fecha nacemento= [[4 di mart|4 di maart]] [[1956]] |luga nacemento = {{CUW}} |fecha fayecimento= |luga fayecimento= |region = |pais = | sucesion = [[Lista di minister plenipotensiario di Sint Maarten|Minister plenipotenciario di Sint Maarten na Hulanda]] | periodo start = [[26 di novèmber|26 di november]] 2024 | periodo fin = | antecesor = [[Patrice Gumbs]] | sucesor = | sucesion2 = [[Lista di presidente di Parlamento di Sint Maarten|Presidente di Parlamento di Sint Maarten]] | periodo start2 = 2010 | periodo fin2 = 2012 | antecesor2 = no tin | sucesor2 = Rodolphe Samuel | periodo start3 = 2013 | periodo fin3 = 2014 | antecesor3 = Rodolphe Samuel | sucesor3 = [[Sarah Wescot-Williams]] | sucesion4 = Miembro di [[Parlamento di Sint Maarten]] | periodo start4 = 2010 | periodo fin4 = 2014 | partido = [[Unified Resilient St. Maarten Movement]] }} '''Gracita Regina Arrindell''' (☆ [[4 di mart|4 di maart]] [[1956]] na [[Kòrsou]]) ta un politico y autor di [[Sint Maarten]]. Desde 26 di november 2024 e ta [[Minister plenipotenciario|Minister Plenipotenciario]] di Sint Maarten na [[Den Haag]] den gabinete Mercelina II. Previamente el a fungi como minister plenipotenciario interino. E tabata [[Lista di presidente di Parlamento di Sint Maarten|presidente di Parlamento di Sint Maarten]] na dos ocacion: di 2010 pa 2012 como e promé presidente di parlamento di Sint Maarten como pais autonomo den [[Reino Hulandes]] y pa di dos bes di 2013 pa 2014.<ref name="ntr">{{nl}} Caribisch Netwerk, [https://caribischnetwerk.ntr.nl/2016/06/22/gracita-arrindell-leidt-ppa-in-verkiezingen/ Gracita Arrindell leidt PPA in verkiezingen], 22 di juni 2016. [https://web.archive.org/web/20230328014044/https://caribischnetwerk.ntr.nl/2016/06/22/gracita-arrindell-leidt-ppa-in-verkiezingen/ Archiva] 28 di maart 2023.</ref><ref name="soul">{{en}} Soualiga News Day, [https://www.soualiganewsday.com/index.php?option=com_k2&view=item&id=34088:arrindell-high-councils-of-state-first-responders-carried-our-democracy&Itemid=450 Arrindell: High Councils of State & First Responders carried our democracy], 19 di october 2020 </ref> == Biografia == Gracita Arrindell a nace na Kòrsou<ref>{{Citeer web |last= |titel=Arrindell: High Councils of State & First Responders Carried Our Democracy |url=https://www.sxm-talks.com/soualiga-newsday/arrindell-high-councils-of-state-first-responders-carried-our-democracy/ |access-date= |werk=SXM Talks |datum=2020-10-19}}</ref> na 1956 y a bay [[Kolegio Alejandro Paula|Peter Stuyvesant College]] na [[Kòrsou|Corsou]].<ref name="ppa">{{en}} SMN News, [https://smn-news.com/images/stories/pdffiles/PPA%20list%202019.pdf PPA List 2009]. [https://web.archive.org/web/20220816133839/https://smn-news.com/images/stories/pdffiles/PPA%20list%202019.pdf Archiva] 16 di augustus 2022.</ref><ref name="soul"/><ref>{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010493488:mpeg21:a0171|titel=Willemstad speechcontest|werk=[[Amigoe]]|datum=1975-05-31|bezochtdatum=2024-04-07}}</ref>. El a studia ciencia politico na [[Universidat Radboud]] y a gradua cu un master na 1987. Na 1988 el a bira secretario insular adhunto. Seguidamente na comienso di añanan nobenta el a bay biba bek na Sint Maarten y a drenta servicio di [[Teritorio insular (Antias Hulandes)|teritorio insular di Sint Maarten]], birando despues hefe di asuntunan estatal. Na 1993 el a wordo nombra como miembro di e grupo di trabou pa restructuracion estatal den cuadro di e preparacion pa e autonomia interno kompleto di e isla. Na 1994 e tabata [[presidente]] di e Comision di referendum constitucional cu e mesun aña a organisá un [[referèndum|referendum]] tocante e status di e pais.<ref name="bio"/> Den e referendum un mayoria di e poblacion a scoge pa keda den [[Antias Hulandes]].<ref>{{nl}} Gert Oostindie, [https://pure.knaw.nl/portal/en/publications/het-paradijs-overzee-de-nederlandse-cara%C3%AFben-en-nederland Het paradijs overzee; De ‘Nederlandse’ Caraïben en Nederland], 1997, pp.171–172, Amsterdam: Bert Bakker. [https://web.archive.org/web/20220816133840/https://pure.knaw.nl/portal/en/publications/het-paradijs-overzee-de-nederlandse-cara%C3%AFben-en-nederland Archiva] 16 di augustus 2022.</ref> === Politica === Na 1999, Arrindell tabata candidato den e eleccionnan pa [[Konseho Insular|Conseho Insular di Sint Maarten]] komo miembro di [[Democratic Party (Sint Maarten)|Partido Demokrátiko]] (DP), pero no a keda eligí. Na 2003, despues di a bandona DP, e tabata e fundador i lider di partido di [[Aliansa Progresista di Pueblo]] (PPA). Entre 2003 y 2007 e tabata miembro di conseho insular na nomber di PPA.<ref name="bio"/> Na 2010, PPA a drenta den un aliansa ku [[United People's Party]] (UP) pa e eleccionnan.<ref name="ntr"/> E ta keda elegi komo miembro di e [[Parlamento di Sint Maarten|parlamento nobo]]. Dia 10 di october 2010, Arrindell a keda eligi como e prome [[Lista di presidente di Parlamento di Sint Maarten|presidente di Parlamento di Sint Maarten]], funcion cu el a ocupa te 14 di juli 2012. E tabata presidente atrobe entre 24 di juni 2013 y 9 di october 2014.<ref>{{en}} The Daily Herald, [https://web.archive.org/web/20160604185922if_/http://www.thedailyherald.info/subscribers/clients-files/2010/10-Oct-2010/Oct-11-10.pdf Arrindell elected president of first parliament of St. Maarten], 11 oktober 2010, p.4 (via archive.org)</ref><ref>{{en}} The Daily Herald, [https://web.archive.org/web/20161125144152if_/http://www.thedailyherald.info/subscribers/clients-files/2013/06Jun2013/Jun-25-2013.pdf Gracita Arrindell back as President of the Parliament], 6 juni 2013, pp.1,10 (via archive.org)</ref> Durante su [[presidente|presidensia]], e tabata tambe presidente di PPA.<ref>{{en}} Soualiga Newsday, [https://www.sxm-talks.com/soualiga-newsday/gracita-parliaments-electoral-reform-ad-hoc-committee-slumbers/ GRACITA: PARLIAMENT’S ELECTORAL REFORM AD-HOC COMMITTEE SLUMBERS], 24 di october 2012. [https://web.archive.org/web/20220307143708/https://www.sxm-talks.com/soualiga-newsday/gracita-parliaments-electoral-reform-ad-hoc-committee-slumbers/ Archiva] dia 7 di maart 2022.</ref> El a lucha kontra [[nepotismo]], cu tabata comun den nombramentonan politico riba e isla.<ref>{{en}} Soualiga Newsday, [https://www.sxm-talks.com/soualiga-newsday/gracita-time-to-rise-to-the-occasion-soualiga-newsday/ GRACITA: TIME TO RISE TO THE OCCASION], 13 di juli 2020. [https://web.archive.org/web/20220307145228/https://www.sxm-talks.com/soualiga-newsday/gracita-time-to-rise-to-the-occasion-soualiga-newsday/ Archiva] dia 7 di maart 2022.</ref> Den e eleccionnan di 2014, e tabatin posicion nr.2 riba e lista di UP i a ricibi 139 voto, faltando 66 voto pa wordo re-eligi den parlamento. E tabata lider di partido di PPA den e eleccionnan na 2016, 2018 y 2020.<ref>{{citeer web|url=https://caribischnetwerk.ntr.nl/2016/06/22/gracita-arrindell-leidt-ppa-in-verkiezingen/|titel=Gracita Arrindell leidt PPA in verkiezingen|werk=Caribisch Netwerk|datum=22 juni 2016|archiefurl=https://web.archive.org/web/20230328014044/https://caribischnetwerk.ntr.nl/2016/06/22/gracita-arrindell-leidt-ppa-in-verkiezingen/|archiefdatum=2023-03-28}}</ref> E partido no a gana un asiento den e eleccionnan aki. Na 2024 el a uni na e partido nobo [[Unified Resilient St. Maarten Movement]] y tabata nr. 6 riba lista durante ambos eleccion<ref>[http://sxmelections.com/sint-maarten/election-2024/unified-resilient-st-maarten-movement/461/17/partycandidates.aspx 2024 URSM], sxmelelections.com</ref>. El a fungi como minister plenipotenciario interino na Den Haag den e prome [[Luc Mercelina|gabinete Mercelina]] di 3 di mei te 26 di november 2024..<ref>[https://www.sintmaartengov.org/Documents/National%20Gazette/11%20Landscourant%20Special%20Edition%2003%20mei%202024.pdf Landscourant van Sint Maarten], sintmaartengov.org (3 di mei 2024)</ref> === Autor === Arrindell ta activo tambe como escritor, y entre otro a skirbi ''Looking Back to Move Forward'' cu ta un coleccion di discurso di ex-prome ministernan di Antias, y huntu ku M. Wolters ''A study of new organization structures in large municipalities''.<ref name="bio"/> E ta presidente di e Peridot Foundation contra [[violencia domestico]] na e islanan Sint Maarten, Sint Eustatius y Saba.<ref name="bio">{{en}} House of Nehesi, [http://www.houseofnehesipublish.com/authors/gracitarrindell.html Gracita R. Arrindell]. [https://web.archive.org/web/20220221135625/http://www.houseofnehesipublish.com/authors/gracitarrindell.html Archiva] 21 di februari 2022.</ref><ref>{{en}} SMN News, [https://www.sxm-talks.com/st-martin-news-network/peridot-foundation-to-celebrate-international-womens-day-2022-theme-break-the-bias-exciting-program/ Peridot Foundation to Celebrate International Women’s Day 2022 Theme: #Break the Bias Exciting Program], 4 di maart 2022. [https://web.archive.org/web/20220306232054/https://www.sxm-talks.com/st-martin-news-network/peridot-foundation-to-celebrate-international-womens-day-2022-theme-break-the-bias-exciting-program/ Archiva] 6 di maart 2022.</ref> E tabata presidente di e hunta di comisario di [[Aeropuerto Internashonal Prinsesa Juliana]].<ref name="bio"/> {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Arrindell, Gracita} [[Category:Hende]] [[Category:Polítiko di Sint Maarten]] 8jfhmtbia960b0o6is3g8t0ukaatt6r 2 11333 199181 199147 2026-08-01T18:59:50Z Caribiana 8320 199181 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ * Nieuw: [[Avia Air]] - [[Insel Air Aruba]] - [[Aruba Airlines]] - [[Aruba Flying Club]] . [[SLM]] - [[Jetair Caribbean]] - [[Buelo 980 di ALM]] - [[Margareth Abraham]] * Aanvullen: [[Z Air]] --------------- {{Infobox Aeropuerto | variante = c | nomber oficial = Princess Juliana International Airport | imagen = | tipo = Públiko | sirbi = [[Sint Maarten (isla)|Isla di Sint Maarten]] | funda = | apertura = 1916 komo un aeropuerto militar <br>17 mei 1920 promé servisio programá di KLM<br> 1967 edifisio nobo | propietario = Princess Juliana International Airport Holding Company N.V. | lat_deg = 18 | lat_min = 02 | lat_sec = 27 | lat_dir = N | lon_deg = 63 | lon_min = 06 | lon_sec = 32 | lon_dir = W | pais = {{SXM}} | pista = | operado = Princess Juliana International Operating Company N.V. | website = http://www.sxmairport.com/ }} '''Aeropuerto Internashonal Prinses Juliana''' (IATA: '''SXM''', ICAO: '''TNCM'''), konosí na [[ingles]] komo '''Princess Juliana International Airport''' (PJIA), ta e aeropuerto prinsipal di e [[Sint Maarten (isla)|isla di Sint Maarten]]. E ta sirbi tantu e [[Sint Maarten|parti hulandes]] komo e [[Sint Maarten (Fransia)|parti franses]] di e isla. E aeropuerto ta situá den e pais [[Sint Maarten]], serka di Simpson Bay Lagoon. El a haña su nòmber for di Reina [[Juliana di Hulanda]], kende ainda tabata prinses heredero tempu ku e aeropuerto a habri. Ademas di PJIA, tin un aeropuerto mas chikitu na e parti franses di e isla, konosí komo Aeropuerto Grand Case-Espérance. E aeropuerto aki ta sirbi prinsipalmente buelonan regional chikitu. == Historia == Na 1942, durante [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]], e ehérsito [[Estadonan Uni di Amérika|merikano]] a konstruí un pista di aterisahe na e sitio kaminda e aeropuerto moderno ta pará awe. E ophetivo tabata pa monitoriá i kontrarestá aktividat di supmarino nazi den e área. <ref name="CBCS">[https://www.centralbank.cw/storage/app/media/economic_bulletins_2024/20240927_feature_article_princess_juliana_international_airport_economic_bulletin_september_2024.pdf Princess Juliana International Airport An Economic Profile], [[Banko Sentral di Kòrsou i Sint Maarten|CBCS]] Economic Bulletin (sèptèmber 2024)</ref> Pa 1944, e promé buelo no-militar ku pasahero sivil, operá pa [[KLM]], a baha na Sint Maarten. E aeropuerto desaroyá posteriormente riba e mesun sitio a wòrdu nombrá na honor di Prinsesa Juliana, kende tabata abordo e buelo inougural.<ref name="CBCS"/> == Infrastruktura i desaroyo == For di 2001, a elaborá plannan pa ekspanshon i modernisashon di e aeropuerto. Un terminal nobo, ku un kapasidat pa 2,5 mion pasahero pa aña, a wòrdu habrí ofisialmente na novèmber 2006 pa [[Beatrix di Hulanda|Reina Beatrix]]. The new $80m terminal, which was opened in late 2006, has a design capacity of 2.5 million and was built on a reclaimed site to the northwest of the old terminal. The terminal building has 27,000m² of floor space across two storeys. The check-in (46 desks) and baggage reclaim is located on the ground floor and the departure lounge and retail areas are located on the first floor.<ref name="pjia"/> Na 2015, e aeropuerto a manehá 1.829.543 pasahero i aproksimadamente 60.000 moveshon di avion.<ref>{{cite web |website=Sxmairport.com |url=http://www.sxmairport.com/includes/pdfs/2015-Annual-Report.pdf |title=Annual Report 2015 |access-date= |archive-date=2023-07-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230709223107/https://www.sxmairport.com/includes/pdfs/2015-Annual-Report.pdf |url-status=dead }}</ref> E aeropuerto ta sirbi komo un sentro importante pa aviashon den e region di Nortost Karibe. E ta e base di operashon pa [[Winair]] i ta funshoná komo e hub prinsipal pa islanan mas chikitu den region, manera [[Anguilla]], [[Saba]], [[Sint Eustatius]] i [[Saint Barthélemy]].<ref name="pjia">[https://www.airport-technology.com/projects/princessjulianaint/?cf-view Princess Juliana International Airport], airport-technology.com (2008)</ref> E aeropuerto, ku ta konektá ku Oropa dor di KLM i vários kompania di aviashon franses, ta internashonalmente konosí prinsipalmente pa Maho Beach.<ref name="cleaver"/> Avionnan ta bula hopi abou riba e playa ei promé ku baha riba e pista situá direktamente su tras, hasiendo esaki un atrakshon turístiko prinsipal.<ref name="cleaver"/> Un di e aspektunan mas distintivo di e aeropuerto ta su aserkamentu di aterisahe. Un punta di e pista ta situá hopi serka di Maho Beach, loke ta hasi ku avionnan pasa na altitut hopi abou riba e playa ora nan ta aterisá. Esaki a hasi e sitio konosí internashonalmente, pero tambe ta krea situashonnan potensialmente peligroso pa bishitante. == Organisashon == PJIA su kantidat total di empleado tabata 305 ekivalente di tempu kompletu (FTEs) na 2024, hasiendo e ta un di e dunadónan di trabou individual mas grandi na Sint Maarten, ekskluyendo gobièrnu.<ref name="CBCS"/> Maneho di e aeropuerto ta den man di Princess Juliana International Operating Company N.V.<ref name="pjia"/><ref>[https://web.archive.org/web/20050526154747/http://www.pjiae.com/pdfs/company-profile.pdf Company profile - The Princess Juliana International Airport (PJIA)], sxm-airport.com (4 di mart 2005)</ref>, un kompania supsidiario di Princess Juliana International Airport Holding Company N.V., ku gobièrnu di Sint Maarten komo úniko akshonista. Michael Cleaver ta direktor ehekutivo (CEO) di e aeropuerto for di 2025.<ref name="cleaver">[https://www.luchtvaartnieuws.nl/nieuws/categorie/3/airports/michael-cleaver-volgt-brian-mingo-op-als-ceo-van-luchthaven-van-sint-maarten Michael Cleaver volgt Brian Mingo op als CEO van luchthaven van Sint Maarten], luchtvaartnieuws.nl (5 di aprel 2025)</ref> {{Commonscat}} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =70946032|titulo=Princess Juliana International Airport}} {{References}} }} [[:Kategoria:Sint Maarten]] [[:Kategoria:Aviashon]] ------------ Aeropuerto Internashonal Prinses Juliana (IATA: SXM, ICAO: TNCM), konosí na ingles komo Princess Juliana International Airport (PJIA), ta e aeropuerto prinsipal di e isla di Sint Maarten. E ta sirbi tantu e parti hulandes komo e parti franses di e isla. E aeropuerto ta situá den e pais Sint Maarten, serka di Simpson Bay Lagoon. E a haña su nòmber for di Reina Juliana di Hulanda, kende ainda tabata prinses heredero tempu ku e aeropuerto a habri na 1943. Na 1944, e a bishitá e sitio, loke a kontribuí na e nòmber ofisial. Ademas di PJIA, tin un aeropuerto mas chikitu na e parti franses di e isla, konosí komo Aeropuerto Grand Case–Espérance, cu ta sirbi prinsipalmente buelonan regional. Historia Na 1942, durante e Di Dos Guera Mundial, e ehérsito merikano a konstruí un pista di aterisahe riba e lokashon kaminda e aeropuerto moderno ta eksistí awe. E objetivo tabata pa monitoriá i kontrarestá aktividat di supmarino den e área. Na 1944, e promé buelo no-militar ku pasaheronan sivil — operá pa KLM — a baha na Sint Maarten. E aeropuerto posterior a wòrdu desaroyá riba e mesun sitio i a haña su nòmber na honor di Prinsesa Juliana, kende tabata abordo di e buelo inaugural. Infrastruktura i desaroyo For di 2001, a elaborá plannan pa modernisashon i ekspanshon di e aeropuerto. Un terminal nobo, ku un kapasidat di 2,5 mion pasahero pa aña, a wòrdu habrí ofisialmente na novèmber 2006 pa Reina Beatrix. E terminal nobo a wòrdu konstruí riba tereno rekupersá na noroeste di e terminal anterior. E edifisio tin dos piso i un superfisie total di aproksimadamente 27.000 m². Check-in i entrega di maleta ta situá na planta abou, miéntras ku sala di salida i áreanan komersial ta na e promé piso. Na 2015, e aeropuerto a manehá 1.829.543 pasahero i aproksimadamente 60.000 moveshon di avion. Rol regional E aeropuerto ta un sentro importante pa aviashon den e region di Nortost Karibe. E ta funshoná komo base di operashon pa Winair i komo hub prinsipal pa konekshon ku islanan mas chikitu den e region, manera Anguilla, Saba, Sint Eustatius i Saint Barthélemy. E aeropuerto tin konekshonnan regular ku Oropa i Nort Amérika dor di diferente aerolinea, inkluyendo KLM i kompania di aviashon franses. Aserkamentu di aterisahe Un di e karakterístikanan mas distintivo di e aeropuerto ta su aserkamentu di aterisahe. Un punta di e pista ta situá hopi serka di Maho Beach, loke ta hasi ku avionnan pasa na altitut hopi abou riba e playa promé ku nan aterisá. Esaki a hasi e sitio konosí internashonalmente i a kontribuí na su popularidat komo atrakshon. Alabes, e situashon ta konsiderá potensialmente peligroso, i bishitantenan ta wordo advertí pa sigui instrukshonnan di siguridat. Organisashon Maneho di e aeropuerto ta den man di Princess Juliana International Operating Company N.V., un supsidiario di Princess Juliana International Airport Holding Company N.V., ku gobièrnu di Sint Maarten komo úniko akshonista. Na 2024, e aeropuerto tabatin aproximadamente 305 empleado (FTE), hasiendo e un di e empleadornan individual mas grandi na Sint Maarten, fuera di sektor públiko. Michael Cleaver ta direktor ehekutivo (CEO) di e aeropuerto for di 2025. ---- For di 2001, a traha plannan pa ekspanshon i modernisashon di e aeropuerto. Un edifisio nobo di aeropuerto, ku un kapasidat pa 2.5 mion pasahero pa aña, a wordo habri ofisialmente pa [[Beatrix di Hulanda|Reina Beatrix]] na novèmber 2006. Komo parti di e di 70 aniversario na 2014, e aeropuerto a hasi un donashon di tres estatua di pelikan maron na gobièrnu. Nan a wòrdu poné riba e rotònde dilanti di e aeropuerto, huntu ku e lèternan di e kódigonan di aeropuerto di IATA di e aeropuertonan partner.<ref>The Daily Herald, [https://www.thedailyherald.sx/islands/national-bird-monument-at-airport-roundabout-restored National bird monument at airport roundabout restored], 9 juni 2021</ref> [[File:06-SXM-airport1s.jpg|thumb|left|200px|Interior di e terminal di Aeropuerto Internashonal Prinses Juliana.]] Aeropuerto Internashonal di Prinsesa Juliana (IATA: SXM, ICAO: TNCM) ta e aeropuerto prinsipal riba e isla karibense di Saint Martin. E aeropuerto ta situá na e parti hulandes di e isla, den e pais di Sint Maarten, serka di e kosta di Simpson Bay Lagoon. Na 2015, e aeropuerto a manehá 1.829.543 pasahero i alrededor di 60.000 moveshon di avion.<ref>{{cite web |website=Sxmairport.com |url=http://www.sxmairport.com/includes/pdfs/2015-Annual-Report.pdf |title=Annual Report 2015 |access-date=2 March 2016 |archive-date=9 July 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230709223107/https://www.sxmairport.com/includes/pdfs/2015-Annual-Report.pdf |url-status=dead }}</ref> E aeropuerto ta sirbi komo un sentro pa Winair i ta e porta prinsipal pa e Islanan Leeward mas chikitu, inkluyendo Anguilla, Saba, Saint Barthélemy i Sint Eustatius. E ta haya su nomber for di Reina Juliana di Hulanda, kende a baha eynan tempo cu e tabata heredero presunto na 1944, e aña despues cu e aeropuerto a habri. E aeropuerto tin aserkamentu di aterisahe di flyover na altitud hopi abou pasobra un punta di su pista ta sumamente serka di kosta i Maho Beach. Miéntras ku Prinsesa Juliana Internashonal ta e porta di aviashon prinsipal pa e isla, tin tambe un aeropuerto di uso públiko mas chikitu na e parti Franses, den e Kolektividat Franses di San Martin, yamá Aeropuerto Grand Case-Espérance. {{Commonscat}} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =70946032|titulo=Princess Juliana International Airport}} {{References}} }} [[:Kategoria:Sint Maarten]] [[:Kategoria:Aviashon]] --------------- {{Variante|c}} {{Infobox accidente aereo | variante = c | nomber = Buelo 980 di ALM | imagen = Douglas DC-9-33F N937F ONA MIA 17.07.76 edited-2.jpg | descripcion = Avion tipo Douglas DC-9-33CF di ONA, similar na esun di hür pa [[Antilliaanse Luchtvaart Maatschappij|ALM]] dia di e insidente. | mapa = | fecha = [[2 di mei]] [[1970]] | tipo_calamidad = | sitio = | morto = | tipo_avion = Douglas DC-9-33CF | number_avion = | operado = Overseas National Airways (ONA) pa [[Antilliaanse Luchtvaart Maatschappij|ALM]] | nomber_avion = | number_vuelo = 980 di ALM | salida_vuelo = | layover = | destinacion = [[Sint Maarten]] | pasahero = 57 | tripulante = 6 | sobrviviente = 40 }} '''Buelo 980 di ALM''' tabata e buelo komersial programá pa bula for di aeropuerto JFK, [[New York City|New York]] pa Aeropuerto Prinses Juliana na [[Sint Maarten]] dia [[2 di mei]] [[1970]]. Despues di vários intento di aterisahe sin eksito, e avion a keda sin kombustibel i a kai den [[Laman Karibe]] (48 km for di [[Sint Croix|St. Croix]]), resultando den 23 persona morto i 40 sobrebibente. E suseso ta un di e poko kasonan di aterisahe forsoso (''ditching'') di un avion jet i ta ser konsiderá komo e pió desastre den historia di aviashon di [[Antias Hulandes]]. == Detaye di e buelo == * '''Data''': 2 di mei 1970 * '''Ruta''': New York (JFK) → Sint Maarten (SXM) * '''Avion''': Boeing 727-200 * '''Operadó''': Overseas National Airways (pa ALM) * '''Persona riba avion''': 63 (inkluso miembronan di tripulashon) == Avion i su tripulashon == E avion tabata un Douglas DC-9-33CF di dos motor, operá pa [[Antilliaanse Luchtvaart Maatschappij]] (ALM) dor di Overseas National Airways (ONA), ku un avion i tripulashon di buelo di ONA i un tripulashon di kabina di ALM.[1] Su number di seri tabata 47407, su number di ruta tabata 457. E avion a wòrdu fabriká dia 23 di yanüari 1969 i tabata matrikulá na [[Estadonan Uni di Amérika|Merka]] bou di e number di registrashon: FAA N935F. E buelo tabata transportá 57 pasahero i 6 miembro di tripulashon. E tripulashon di buelo tabata konsistí di kapitan Balsey DeWitt (37), promé ofisial Harry Evans II (25), i piloto Hugh Hart (35).[2] == Buelo i aterisahe forsoso == Buelo 980 a sali for di Aeropuerto John F. Kennedy normalmente i a sigui sin nobedat den direkshon di Karibe, ounke e DC-9 mester a baha na un altitut mas abou pasùit di [[Bermuda ]]pa evitá un tormenta di strena, oumentando su kimamentu di kombustibel. Despues ku e buelo a haña pèrmit pa baha te na 10.000 pia (3.000 m), kontrol di tráfiko aéreo regional (ATC) a konsehá ku e kondishonnan di tempu na St. Maarten tabata bou di e mínimo pa aterisahe, un sèt di kriterio ku ta determiná si un aterisahe ta posibel. Kapitan DeWitt a disidí di desviá pa San Juan, pero poko despues, kontrol di St. Maarten a informá nan ku e kondishonnan di tempu a mehorá sufisiente pa aterisa. E buelo a hasi un aserkamentu inisial na e aeropuerto pero no a logra mira e pista na tempu pa aliñea pa aterisahe i a deklará un aserkamentu faya pèrdí. Buelo 980 a purba di baha un di dos biaha, pero atrobe no a logra yega na aliñea ku e pista. Despues di a abortá e aserkamentu ei, e tripulashon a hasi un di tres intento, pero e avion tabata muchu altu pa aterisa sigur. Despues di a evaluá e situashon di tempu i kombustibel, e pilotonan a disidí di desviá pa Saint Croix, risibiendo un vektor di aserkamentu i pèrmit pa aterisahe. Na e punto aki, a konstatá un posibel diskrepansia entre e meter di kombustibel i loke a wòrdu kalkulá komo e kantidat di kombustibel ku a sobra den e tankinan. DeWitt a informá e kontroladó di tráfiko aereo di su intenshon pa bandoná e avion i a kuminsá un aserkamentu abou riba awa, aterisando pa 3:49 pm ora lokal, 30 mia ost di Saint Croix.[3][2] Ounke e pilotonan a aktivá señalnan di faha di seguridat djis promé ku aterisahe, tabatin insertidumbre den e kabina tokante ki ora, òf si, e avion lo a baha. E sistema di komunikashon di e kòkpit no tabata funshoná, pues pasaheronan no a risibí ningun atvertensia di e bashamentu inminente. Consecuentemente, un cantidad desconoci di pasahero y tripulacion tabata para of tabatin nan faha di seguridad kita ora cu e avion a dal den awa. Na e momento aki, laman tabata brutu debí na kondishonnan di wer volatil. E avion a keda relativamente intacto despues di a baha den awa, pero pronto a sink den mas o menos 5.000 pia (1.500 m) y nunca a wordo recupera. E aksidente a resultá den 23 morto i 37 herido, ku 40 sobrebibiente en total. Tantu e pilotonan komo e nabegante a sobrebibí. E sobrebibientenan a keda bula den e laman turbulento, infestá ku tiburon ku nan vest di salbabida te ora ku yudansa a yega.[3][4] E rekuperashon di e sobrebibientenan ku helikòpter a kuminsá mas o ménos 12:00, un pa dos ora despues di e bentamentu, i e último sobrebibiente, Promé Ofisial Evans, a wòrdu rekuperá mas o ménos 1 ora despues.[2] E helikòpternan a wòrdu guiá pa e sitio di reskate dor di un avion di Pan American Airways, kende su piloto a informá e bentamentu via radio, despues a bula riba e sitio te ora ku yudansa a yega pa guia e reskatistanan.[3] E esfuersonan di reskate a enbolbí unidatnan di Guardakosta di Merka, Marina di Merka, i Kuerpo di Marina di Merka, i un kantidat di sobrebibiente a wòrdu hibá tera ku helikòpter.[5] ---- Durante e buelo, e avion a topa ku maltempu ku a forsa e kapitan pa hasi varios intento pa landa den aeropuerto Prinses Juliana na Sint Maarten. Despues di intentonan repetí sin éksito i ku e gasolin a kaba, e kapitan a desidí pa hasi un '''ditching''' (aterisáhe forzoso den laman) serka di isla Saint Croix. == En kultura == E historia di buelo 980 a inspirá varios artikulo, dokumental i video ku ta analisá e desishonnan tomá durante e vuelo, inkluí: * ''A desperate crew and their awful decisions – The extraordinary tale of ALM Flight 980'' (YouTube, 10 di febrüari 2025) * Emilio Corsetti – ''What a Real Hero Looks Like'' [[:Kategoria:Aviashon]] [[:Kategoria:Antias Hulandes]] == E aksidente == E impakto ku e laman a keda mas fuerte ku tabata spera, i e fuselaje di e avion a kibra den barios parti. Di e total di 63 hende riba avion, 23 a fayece, mientras 40 a logra salba via bote di salbashon òf flotadónan. Entre e viktimanan tabata hopi hende di Kòrsou, Sint Maarten i Hulanda. === Viktimanan konosí === Un di e viktimanan mas konosí tabata '''[[Margareth Abraham]]''', un stewardess di 24 aña for di Kòrsou. Segun testigunan, e tabata yudando pasaheronan pone su chaleko di salbashon i no a logra siña pa su mes. Su entrega i sakrifisio a ser rekonosé mas latr pa medio di un premi di valentia posthumo. == Investigashon == Investigashon di e '''[[National Transportation Safety Board]] (NTSB)''' a indiká ku e avion a keda sin gasolin despues di intentonan repetí pa landa den Sint Maarten. E raport a menzioná tambe ku komunikashon entre e kapitan i kontrol aéreo tabata konfuso, i ku desishon humano den un situashon di stres a kontribuí na e desenláse fatal. NTSB a rekomendá mehoras den planifikashon di ruta aéreo, maneho di krisis, i komunikashon durante emerhensia. == Impacto == E aksidente di Vuelo 980 a trese hopi dolor den e komunidat di e Antias Hulandes, partikularmente na Kòrsou. Den su respuèsta, [[ALM Antillean Airlines|ALM]] a pasa pa un revishon di proseduranan di emerhensia i entrenamiento di tripulantenan. E aksidente a keda den memoria kolektivo komo un simbolo di valentia humano, partikularmente pa e akshon di Margareth Abraham. == En kultura == E historia di Vuelo 980 a inspirá barios artikulonan, dokumental i video ku ta analiza e desishonnan tomá durante e vuelo, inkluí: * ''A desperate crew and their awful decisions – The extraordinary tale of ALM Flight 980'' (YouTube, 10 di febrüari 2025) * Emilio Corsetti – ''What a Real Hero Looks Like'' == Referensia == <references> <ref>National Transportation Safety Board (NTSB) – Aircraft Accident Report: Overseas National Airways Flight ALM980.</ref> <ref>SimpleFlying – Crew Perspective: Lessons from ALM Flight 980.</ref> <ref>Emilio Corsetti – What a Real Hero Looks Like (2024).</ref> </references> {{Variante|a}} {{Databox}} {{Infobox accidente aereo | variante = c | nomber = ALM Buelo 980 }} [[File:Douglas DC-9-33F N937F ONA MIA 17.07.76 edited-2.jpg|thumb|Avion tipo Douglas DC-9-33CF di ONA, similar na esun di hür pa [[Antilliaanse Luchtvaart Maatschappij|ALM]] dia di e insidente.]] '''Buelo 980 di ALM''' tabata un buelo komersial ku a tuma lugá riba [[2 di mei]] [[1970]], operá pa Overseas National Airways den nòmber di [[Antilliaanse Luchtvaart Maatschappij]] (ALM). E vuelo tabata bai for di New York JFK pa [[Sint Maarten]], pero a terminá den un tragedia despues ku e avion a tene ku hasi un aterisahe forzoso den laman serka [[Sint Croix|St. Croix]]. E tabata e peor desastre den historia di aviashon antiano. Detaye di e vuelo Avion: Boeing 727-200 Operadó: Overseas National Airways (pa ALM) Ruta: New York (JFK) → St. Maarten Data: 2 di mei 1970 Persona riba avion: 63 (incluso tripulantenan) Durante e vuelo, e avion a topa ku malu tempu ku a forsa e piloto pa hasi barios intento pa landa den aeropuerto Prinses Juliana na St. Maarten. Despues di barios intento sin éksito i gasolin ku ta kaba, e kapitán a desidí pa hasi un ditching (aterrisahe den laman) serka isla St. Croix. E aksidente E avion a impacta e laman mas fuerte ku lo a spera, i e fuselaje a kibra den varias parti. Di e total di 63 hende riba avion, 23 a fayece. E resto di e pasaheronan i tripulantenan a salba, algun via flotadónan i bote di salva. Viktimanan i heróes Un di e viktimanan mas konosí tabata Margareth Abraham, un stewardess di 24 aña for di Kòrsou. Segun testigunan, e tabata yudando pasaheronan pone su chaleko di salbashon i no a logra siña pa su mes. Su entrega i sakrifisio a ser rekonosé ku un premi di valentia posthumo. Investigashon i resultado Investigashon di NTSB (National Transportation Safety Board) a determiná ku e avion a keda sin gasolin despues di intentonan repetí pa landa. Tambe a indiká ku komunikashon entre e kapitan i kontrol di trafiko aéreo tabata konfuso. A resultá den rekomendashon pa mehoras den manejamentu di krisis i planifikashon di ruta aéreo. Impacto E aksidente di ALM Vlucht 980 a trese hopi dolor na Antias Hulandes i tambe a pone preshon riba ALM. E kasonan di valor humano, manera e di Margareth Abraham, a keda parte di e memoria kolektivo di Kòrsou. * Tobias Cordeiro - mira it.wiki == Link eksterno == * [https://www.youtube.com/watch?v=rPQZbbgr4w8&t=62s A desperate crew and their aweful decisions - The extraordinary tale of ALM flight 980], [[Youtube]] (10 di febrüari 2025) {{Infobox vuelo aéreo | nòmber_vuelo = ALM Vlucht 980 | operador = Overseas National Airways pa ALM Antillean Airlines | ruta = JFK – St. Maarten | avion = Boeing 727-200 | pasaheero = 57 | tripulashon = 6 | total_persona = 63 | viktima = 23 | sobrevivienten= 40 | data = 2 di mei 1970 | lugá = Serka St. Croix, Karibe }} '''ALM Vlucht 980''' tabata un vuelo di [[ALM Antillean Airlines]], operá pa [[Overseas National Airways]], ku a pasa un aksidente fatal riba 2 di mei 1970. E avion a tuma un aterrisahe forzoso (''ditching'') den laman serka isla [[St. Croix]], despues ku a keda sin gasolin. 23 hende a fayece, entre nan e stewardess [[Margareth Abraham]]. == Detaye di e vuelo == E avion a sali for di [[New York JFK]] pa [[St. Maarten]], pero a topa ku malu tempu. Despues di barios intento pa landa i sin eksito, e kapitan a desidí hasi un ditching den laman. == E aksidente == E avion a kibra den varias parti den e impakto. A haya 23 viktima humano. Barios hende a salba via bote i flotador, entre nan 40 sobrevivientenan. == Viktimanan konosí == - [[Margareth Abraham]], stewardess di 24 aña for di Kòrsou, a fayece mientras tabata yudando pasaheronan. == Investigashon == E investigashon di [[NTSB]] a determiná ku agotashon di gasolin i desishon difísil durante e vuelo a kontribuí na e aksidente. A yega tambe ku komunikashon ku kontrol aéreo tabata konfundí. == Impacto == E aksidente a trese hopi dolor den e komunidat di Antias Hulandes. ALM a pasa pa revishon di proseduranan di emerhensia. E aksidente a keda komo un punto importante den istoria di aviashon di e región. == Referensianan == * [https://simpleflying.com/alm-antillean-airlines-flight-980-cabin-crew-perspective/ SimpleFlying – Crew Perspective] * [https://emiliocorsetti.com/what-a-real-hero-looks-like/ Emilio Corsetti – What a Real Hero Looks Like] * [https://www.ntsb.gov/about/organization/Pages/Air.aspx National Transportation Safety Board (NTSB)] -------------- {{infobox persona| variante = c | nomber completo = Margareth Aleida Abraham | fecha nacemento = [[11 di yüni]] [[1945]] | luga nacemento = [[Kòrsou]] | fecha fayecimento = [[2 di mei]] [[1970]] | luga fayecimento = Serka St. Croix, Karibe | ofishi = stewardess | konosí pa = Su akshonnan heróiko durante e aksidente aéreo di buelo 980 di ALM | distincion = ''Zilveren Erepenning voor Menslievend Hulpbetoon'' (2020) }} '''Margareth Aleida Abraham''' (☆ [[11 di yüni]] [[1945]] na [[Kòrsou]] - † [[2 di mei]] [[1970]] den serkania di [[Sint Croix]]) tabata un stewardess di [[Kòrsou]] den servisio di [[Antilliaanse Luchtvaart Maatschappij|ALM]], ku a fayesé na edat di 24 aña durante un aterisahe di emergensia.<ref>[https://curacao-airport.com/history-margareth-abraham/ History of Margareth Abraham], [[Aeropuerto Hato|Curacao International Airport]]</ref> Su kurashi i trankilidat bou di preshon ekstremo a hasié un héroe den aviashon [[Antias Hulandes|antiano]]. == Biografia == Margareth Abraham, huntu ku su ruman hòmber ohochi Carol, a nase dia 11 di yüni 1945. Den e famia Abraham tabatin kuater ruman mayó. Na aña 1967, despues di a kaba Mulo, el a skoge un karera komo stewardess na [[Antilliaanse Luchtvaart Maatschappij]] (ALM).<ref name="Pionero">{{cite book|author=[[Jeanne Henriquez|Henriquez, Jeanne]]|title=Kòrsou su muhénan pionero|year=2000|publisher=[[Archivo Nashonal Kòrsou]]|pag= 40-42|ISBN=99904-0-431-3}}</ref> === Buelo LM 980 2 di mei 1970 === [[File:Douglas DC-9-33F N937F ONA MIA 17.07.76 edited-2.jpg|thumb|Avion tipo Douglas DC-9-33F di ONA, similar na esun di hür pa [[Antilliaanse Luchtvaart Maatschappij|ALM]] dia di e desaster.]] Riba 2 di mei 1970, Abraham tabata miembro di tripulashon di kabina riba buelo 980 for di [[New York City|New York]] (JFK) pa [[Sint Maarten]]. E avion, tipo DC‐9-33CF, tabata un avion ku ALM a hür di a kompania merikano Overseas National Airways (ONA). Tabatin sinkuentishete pasahero y seis miembro di tripulashon abordo. Debí na bientu fuerte i neblina, e piloto a purba baha varios biaha na Aeropuerto Internashonal Prinsesa Juliana (SXM). Kapitan Balsey De Witt a disidí despues di desviá pa Sint Croix. Durante e buelo aki, e piloto a keda sin kombustibel i e riesgo di un aterisahe den awa (ditch) a surgi. Abraham a sobresalí den heroismo: segun testigunan okular, el a yuda pasaheronan bisti nan salbabida i a kompañá nan te na e salida. Na e momentu presiso ey, e avion a hasi un impakto duro ku e awa i a kibra banda di e kòkpit. Abraham, kende a sigui duna asistensia te na final, no a sobrebibí e desaster.<ref>[https://emiliocorsetti.com/what-a-real-hero-looks-like/ What a real hero looks like], emiliocorsetti.com (3 di mei 2019)</ref> El a fayesé inesperadamente durante e akshon di rescate. Un total di 43 persona a sobrebibí; 23 hende a muri, inkluso Margareth Abraham. == Personal == Despues di e buelo, Abraham tabata pa bula bèk New York unda e lo a topa ku su komprometido, Robby Schouten. Nan tabatin plan pa kasa dia 15 di yüni 1970, djis algun siman despues di e suseso trágiko.<ref name="Pionero"/> [[File:Erepenning voor Menslievend Hulpbetoon Versie sinds 1912.jpg|thumb|170x210px|]] == Honor == Margareth Abraham ta wòrdu rekordá komo un símbolo di balentia i altruismo den [[Karibe Hulandes]]. Su akshonnan den momentu di pániko a salba bida di varios hende i su historia ta sigui inspirá hende den Kòrsou i mas aya. Den sala di yegada di [[Aeropuerto Hato|Aeropuerto Internashonal di Kòrsou]], a develá un plakat di bròns na 1972, poné pa [[Estadonan Uni di Amérika|Merka]]. Despues na 2024, a pone un mural ku su imagen riba e fachada di e terminal, komo un homenahe bibu. E gerensia di aeropuerto a kambia e nòmber di e lokalidat pa aktividatnan di aviashon pa "Plasa Margareth Abraham" na 1990. Na 2020, el a wòrdu otorgá póstumo e Medaya di Honor di Plata pa Yudansa Humanitario (''Erepenning voor Menslievend Hulpbetoon''), un di e medayanan sivil militar [[Reino Hulandes|hulandes]] di mas altu pa yudansa humanitario. {{DEFAULTSORT:Abraham, Margareth}} [[:Kategoria:Hende]] [[:Kategoria:Aviashon]] [[:Kategoria:Kòrsou]] Margareth Abraham a wòrdu rekonosé komo un berdadero hende di balentia. Margareth Abraham ta konsiderá un símbolo di balentia i altruismo den Karibe Hulandes. Su akshonnan den momentu di pániko a salba bida di barios hende i su historia ta sigui inspirá hende den Kòrsou i mas aya.Na 1972 Merka a pone un plaka ku inskripshon den sala di salida di [[Aeropuerto Hato]]. Pa honrá su memoria, Aeropuerto Internashonal di Kòrsou a pone su nòmber na su direkshon ofisial: Plasa Margareth Abraham. Na 2024, a develá un mural ku su potret na fachada di e terminal, komo un símbolo di su entrega i korahe.<ref>{{citeer web|url=https://www.curacaochronicle.com/post/local/cap-honoring-a-true-hero-margareth-abraham/|titel= CAP honoring a true hero, Margareth Abraham|datum=2024-05-02|bezochtdatum=2025-07-01|werk=curacaochronicle.com}}</ref> Na 2020, el a risibí posthumamente e ''Zilveren Erepenning voor Menslievend Hulpbetoon'' (Plaka di Plata pa Ayudo Humanitario), un di e mas antiguo i prestisioso premionan di valentia di [[Hulanda]]. --- Margareth Abraham ta wòrdu rekordá komo un símbolo di kurashi i sakrifisio den Karibe Hulandes: 1972: Un plachi di bròns òf metal a wòrdu desvelá den e sala di yegada di Aeropuerto Hato. 1990: E maneho di aeropuerto a kambia e nòmber di e lugá pa aktividatnan di aviashon pa Plasa Margareth Abraham. 2024: Un mural ku su potrèt a wòrdu desvelá riba e fachada di e terminal, komo un homenahe bibu. 2020: El a wòrdu otorgá postumamente ku e Medaya di Honor di Plata pa Asistensia Karitativo, un di e medayanan sivil militar mas haltu pa ayudo humanitario na Hulanda. Margareth Abraham ta keda un fuente di inspirashon pa hopi na Kòrsou i mas leu. Su legado ta sigui biba komo un ehèmpel di sakrifisio propio i forsa humano bou di sirkunstansianan ekstremo. , ku tabata baseá den Antias Hulandes. E tabata konosí pa su amabilidat i entrega na su trabou. {{Infobox persona | nòmber = Margareth Abraham | portret = | nashimentu = ±1946 | lugá nashimentu = Kòrsou | morto = 2 di mei 1970 | lugá morto = Serka St. Croix, Karibe | trabou = Stewardess (ALM) | konosí pa = Su akshonnan heróiko durante e aksidente aéreo di ALM Vlucht 980 }} '''Margareth Abraham''' (±1946 – 2 di mei 1970) tabata un stewardess di [[Kòrsou]] ku a perde su bida den e aksidente aéreo trágiko di [[ALM Vlucht 980]]. E a wòrdu rekordá komo un verdadero hende valent, ku su entrega a yuda salba bida di pasaheronan riba e avion. == Bida i karera == Margareth Abraham a nase den Kòrsou i a traha komo stewardess pa [[ALM Antillean Airlines]]. E tabata konosí pa su amabilidat i entrega na su trabou. == Aksidente di 2 di mei 1970 == Riba 2 di mei 1970, Abraham tabata riba e vuelo [[ALM Vlucht 980]], ku a hasi un ''ditching'' den laman serka [[St. Croix]] despues ku e avion a keda sin gasolin. Testigunan a bisa ku e tabata yudando pasaheronan pone su chaleko di salbashon, i tabata para den e pasillo ora e avion a impacta e laman. E a fayece den e impakto. == Rekonosimentu posthumo == - A risibí e [[Zilveren Erepenning voor Menslievend Hulpbetoon]] (Plaka di Plata pa Ayudo Humanitario) di Reinou Hulanda. - Su nòmber ta honra na [[Aeropuerto Internashonal Hato]] na Kòrsou, ku su direkshon ofisial ta '''Plasa Margareth Abraham'''. - Tambe tin un mural ku su potrèt riba e fachada di e terminal. == Legado == E ta konsiderá komo un símbolo di balentia i entrega humano den e istoria di aviashon Karibe Hulandes. == Referensia == * [https://emiliocorsetti.com/what-a-real-hero-looks-like/ What a Real Hero Looks Like – Emilio Corsetti] * [https://www.curacaochronicle.com/post/local/cap-honoring-a-true-hero-margareth-abraham/ CAP Honoring a True Hero – Curaçao Chronicle] * [https://simpleflying.com/alm-antillean-airlines-flight-980-cabin-crew-perspective/ SimpleFlying on Flight 980] --------- Margareth Abraham was a 24-year-old flight attendant from Curaçao who served on ALM Antillean Airlines Flight 980. On May 2, 1970, the flight, operated by Overseas National Airways on behalf of ALM, departed from New York's JFK International Airport bound for St. Maarten. Due to poor weather conditions, the aircraft made several unsuccessful landing attempts and eventually ran out of fuel, leading to a controlled ditching in the Caribbean Sea near St. Croix. Of the 63 people on board, 40 survived, while 23, including Margareth Abraham, perished .​ Wikipedia, la enciclopedia libre +7 Curaçao International Airport +7 Simple Flying +7 Curaçao International Airport +7 Wikipedia +7 Curaçao International Airport +7 Medium Margareth Abraham is remembered for her heroic actions during the emergency. She assisted passengers in evacuating the aircraft, prioritizing their safety over her own. Tragically, she lost her life in the process . At the time of the accident, she was engaged to Robby Schouten, a well-known Antillean TV presenter, and was planning to leave her position at ALM .​ Curaçao International Airport In honor of her bravery, the address of Curaçao International Airport was named 'Margareth Abraham Plasa' . Her sacrifice is commemorated by the local community, and she is celebrated as a true hero .​ {{Appendix}} ------------------- '''Aruba Airlines''' (officially Arubaanse Luchtvaart Maatschappij N.V.) ta e aerolínea di bandera y e único aerolínea nashonal di Aruba. Fundá den 2006, Aruba Airlines ta oferé transporte aéreo regular y charter pa pasaheronan pa varias destinashon. Su sede korporativo ta na Oranjestad, Aruba, y su base di mantenemento prinsipal ta na Miami, Florida. Den 2015 e compañías a risibí e Aircraft Operating Certificate (AOC) for di Estados Unidos.[1][2] == Historia == Aruba Airlines a wordo funda na 2006 pa Onno J. de Swart, kien tabata su promé direktor. Den 2010 e a inicia operashon di charter ku un Piper PA-31 Navajo di shete asiento. Su sede operashonal ta na Oranjestad, kaminda e tin su base perto di Aeropuerto Internacional Reina Beatrix. E tin ofisinan di benta na Miami (EEUU), Curaçao, Bonaire, i Venezuela (Maracaibo, Valencia y Maracay).[3] Na 2011 Aruba Airlines a atraé inversionistanan nobo pa mehorá su flota. Den ougùstùs 2012, e aerolínea risibí su sertifikado di operashon aéreo ekonómiko, y e a introducí dos Airbus A320 na su flota (su promé A320 yegá na Aruba na november 2012). Su promé ruta regular tabata Aruba → Maracaibo (Venezuela), sigi pa Aruba → Valencia (Venezuela), y mas dilanti Aruba → Panama City (Panamá) i Aruba → Miami (EEUU). Flota y Destinashonnan {| class="wikitable sortable" ! Tipo di Avion !! Modelo !! Kantidat !! Kabina !! Asiento !! Registrashon |- | Airbus || A320-200 || 1 || Ekonomiko || ~180 || P4-AAF [4] |- | Airbus || A321-200 || 1 || Ekonomiko/“Premium” || ~178 || (vhe model, [5]) |- | Bombardier || CRJ200 || 1 || Ekonomiko || ~52 || P4-CRA [6] |} == Destinashonnan selectá == {| class="wikitable sortable" ! Ruta !! País/Región !! Estado |- | Aruba ↔ Miami !! EEUU !! Activo (charter/regular) [3] |- | Aruba ↔ Maracaibo !! Venezuela !! Introdi (2012) [3] |- | Aruba ↔ Valencia !! Venezuela !! Introdi (2012) [3] |- | Aruba ↔ Panama City !! Panamá !! Introdi (5 Julio) [3] |} == Dificultadnan i Estado Actual == Durante e kriis di COVID-19 y problemanan operashonal, Aruba Airlines a enfrenta varios reto. Pa ehempel: su flota a keda parká, i datos reciente ta mustra ku e aerolínea no ta tene vuelos normales kuendo; por ehempel, un sitio pa seguimiento di vuelos ta nifiká kantidat “0” destinashon pa Aruba Airlines. [7] Den marzo 2021 Aruba Airlines a risibí su promé A321-200 (P4-AAI) pa possibilitá un relansa, pero no ta klaro si e aerolínea actualmente ta operando vuelos regulares.[8] E situashon ta kompleho: aunke e sitio ofisial y rekursonan ta indiká ku e aerolínea ta “active” [9], e falta di voli actual y klaridat publikashonal ta kreá duda. ------------ {{Infobox empresa | variante =a tipo = compania di aviacion | nomber = Aruba Airlines | pais = {{ABW}} | imagen = | descripcion = | funda = 2006 | antesecor = | fecha disolucion= | causa disolucion= | fundado = Onno J. de Swart | propietario = | director ehecutivo = | pais = {{ABW}} | sector = transporte | industria = aviacion }} '''Aruba Airlines''' (oficialmente '''Arubaanse Luchtvaart Maatschappij N.V.''') ta e aerolinea di bandera y e unico aerolinea di [[Aruba]]. E aerolinea, fundá na 2006, ku ta ofresé transporte aéreo regular i charter pa pasahero pa 13 destinashon. Aruba Airlines su sede corporativo ta na Oranjestad, Aruba. Aruba ta opera su base di mantencion principal na Miami. Na 2015 el a ricibi un AOC (''aircraft operating certificate'') for di [[Estadonan Uni di Amérika|Merka]]. == Historia == Aruba Airlines a ser funda na 2006 pa Onno J. de Swart, kende tabata su prome director.<ref>{{Cite web|url=http://curacaochronicle.com/aviation/press-release-settlement-between-aruba-airlines-and-de-swart/|title=Press release: Settlement between Aruba Airlines and de Swart|date=16 June 2017}}</ref> E aerolinea a cuminsa operacion di charter cu un Piper PA-31 Navajo di shete asiento na 2010. E sede principal ta na Oranjestad na Aruba, cual ta e centro di operacion principal, y e aerolinea a habri un oficina nobo na [[Aeropuerto Internacional Reina Beatrix]]. E tin tambe ofisina di benta na Miami, Curaçao, Bonaire i na Maracaibo, Valencia i Maracay.<ref name="arubaair-offices">{{cite web|url=http://www.arubaairlines.com/#contactus|title=Aruba Airlines - Contact Us|accessdate=2015-04-21 }}</ref> Na kuminsamentu di 2011 e kompania a atrae inversionista nobo, ku ta kondusí na e mehoracion di e flota. E compania a risibí un Sertifikado di Operashon di aerolínea ekonómiko na ougùstùs di 2012. E aerolinea ta haya dos avion Airbus A320, e prome di nan a yega Aruba na november di 2012. E avion a kuminsá bula buelonan charter for di Aruba na fin di 2012 i e operashonnan programá a kuminsá e siguiente aña. Su promé destinashon tabata Maracaibo, Venezuela i despues Valencia, Venezuela. Despues riba 5 di yüli di e aña ei nan a inaugurá e buelonan pa Panama City, Panama. Y finalmente Miami, Merca. {{Appendix}} 18/10/25 Aruba Airlines is still operating and is the flag carrier and sole airline of Aruba. It is based at Queen Beatrix International Airport in Oranjestad and provides scheduled and charter services to various destinations across the Caribbean, South America, and the United States. Operations: Aruba Airlines is currently the only Aruban airline. It offers both scheduled and charter flights, serving as a primary carrier to and from the island. Headquarters: The airline's corporate headquarters are in Oranjestad, Aruba. Its main maintenance base is in Miami, Florida. Destinations: It flies to a number of destinations, including cities in the Caribbean, South America (such as Medellin, Colombia, and Georgetown, Guyana), and the United States (such as Miami). ------------------ {{Variante|a}} {{Databox}} '''Jet Air''' (oficialmente ) ta e aerolínea nacional di {{Appendix}} [[Category:Aviashon]] [[Category:Karibe Hulandes]] ------------------- {{Databox}} '''Avia Air''' ta un compania aereo di Aruba cu a opera entre .. y november 2003. Avia Air tabata un aerolinea basá na Aruba. Avia Air a suspendé su servisio na novèmber 2003 i tabata trahando pa reestructurá su operashonnan bou di protekshon di bankrut. 1] == Historia == Avia Air a kuminsá operashon den zomer di 1994 inicialmente tres Cessna 402B ⁇ (P4-AVA te ku P4-AVC); e mesun aña a añadí un Embraer Bandeirante (P4-AVD). Pasobra Air Aruba a enfoca mas y mas riba buelonan pa Merka, algun ruta regional por a bira operá. A kuminsá ku servisionan di liña pa Curaçao, Bonaire i e siudatnan Venezolano di Maracaibo, Punto Fijo i Valencia. Na fin di 1995, a cumpra un di dos Bandeirante P4-AVE).<ref>[http://landewers.net/P4-artikel.pdf 20 jaar Arubaans Luchtvaartuig Register Arno Landewers]</ref> Na 13 di mart di 1996 e barku a kai banda di (Venezuela) e Cessna 402B P4-AVB na laman, cu a mata tur ocho persona den e auto. E tabata trata di un buelo di linea di Aruba pa Punto Fijo. E piloto a reporta na un otro avion di Avia Problema di aire ku e motor robes, i algun tempu despues cu un candela a kibra. For di investigashon a resulta cu e candela a causa e motor y un parti di a kibra e ala robes di e avion, despues cu e Nort di Las Piedras- Aeropuerto di Punto Fijo - a kai. Na komienso di 2003, un Short SD.360-200 a kumpra, pero e aparato aki no a wòrdu a drenta servisio. For di mei 2003 no tabatin sèn mas pa paga salario di e personal y operacionnan di vuelo a keda para. Poco despues e lease company Volvo Aero a pidi e motornan di e dos Bandeirantes y finalmente E departamento di impuesto a konfiská tur e produktonan. E Cessna tambe a keda destruí. aerodinámiko pa motibu di mantenshon atrasá. Con E shortenan a bira algun e vuelo di entrenamentu a tuma lugá despues di e grupo di invershon IMCA, propietario di Air Exel, a kumpra un participacion di 50% den Avia Air. Avia Air lo sigui como AviaExel. E falta di Avia Air a hasi un pèrmit di establesementu definitivo drecha bo kara. Na òktober 2003 e kompania a a declara su mes na faillite. Poco despues, e 'Short' a bira e doño a rekuperá; tur dos Bandeirantes a keda te ku e zomer di e aña aki riba e Aeropuerto di Oranjestad ta para y e Cessna 402 P4-AVA ainda ta presente aki. ==Code data== *[[International Air Transport Association|IATA]] Code: '''3R''' *[[International Civil Aviation Organization|ICAO]] Code: '''ARB''' *Callsign: Aviair ==Flota== *Short 360-200 *Embraer EMB 110 Bandeirante == Wak tambe == * [[Lista di eks-kompania aéreo di Karibe Hulandes]] {{Appendix}} NOTES * Avia Air a cuminsa na 1984 como compania di charter Avia Air Chapter cu tabata activo na Aruba i Corwou. * in augustus 1987 verscheen het Avia Air toestel met piloot Robby Anjie, 26 jr., ter hoogte van MAcoya, Venezuela. Een tweemotorig vliegtuig Cessna met kenteken N-5351- A van de particuliere chartermaatschappij van de heer Efi Tromp, Avia Air, wordt sinds vrijdagavond op de route van Punto Fjjo (Venezuela) naar de luchthaven van Aruba vermist. * directie/eignaaar? Efi Tromp. * HetvliegtuigiseenJetpropAerocommander, een snelle vliegtuig ingericht met de nodige luxe. Avia- Air hoopt met zijn nieuwe aanwinst de Curagaose zakenman nu een nog betere service te verlenen. Avia- Air die in 1980 bij ministriële beschikking toestemming kreeg om samen met twee andere luchttransportmaatschappijen commerciële passagiersvluchten uit te voeren, biedt rechtstreekse vluchten aan naar alle bestemmingen in het Caribisch gebied, Colombia, Venezuela en Suriname. Met dit nieuwe vliegtuig hoopt Avia- Air bij te kunnen dragen aan de economische ontwikkeling van Curagao,<ref>TOEKOMST ANDERS TEKORT AAN GEKWALIFICEERDE KRACHTEN CDM ervaart dat nu al Opleiding vaklieden in metaalsector noodzakelijk. "Amigoe". Curaçao, 24-08-1987, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 12-03-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642489:mpeg21:p003</ref> * 1994: Avia Air van Efi Tromp is reeds enige tijd doende met plannen om commutervluchten tussen de eilanden te gaan vliegen. * Avia Air heeft vanaf woensdag een nieuw vliegtuig in bedrijf. Het is een EMB-110, van Braziliaanse makelij, dat 19 passagiers kan vervoeren. Het kan gecharterd worden voor vluchten Aruba - Curagao v.v. en Aruba - Bonaire v.v. Auia Air voert tweemaal daags vluchten uit tussen Aruba en Punto Fijo in Venezuela.<ref>WILLEMSTAD— Avia Air heeft vanaf woensdag een nieuw vliegtuig in bedrijf. Het is een EMB-110, van Braziliaanse makelij, dat 19 passagiers kan vervoeren. Het kan gecharterd worden voor vluchten Aruba – Curagao v.v. en Aruba – Bonaire v.v. Auia Air voert tweemaal daags vluchten uit tussen Aruba en Punto Fijo in Venezuela.. "Amigoe". Curaçao, 12-10-1994, p. 9. Geraadpleegd op Delpher op 12-03-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010645369:mpeg21:p009</ref> * Luchtvaartmaatschappij Avia Air die door de regering als nationale luchtvaartmaatschappij *s erkend, heeft plannen °ni met ingang van 1 december aanstaande naar vleugels uit te slaan. **er dag vertrekken twee yiuchten naar Punto Fijo (Venezuela), dirie naar en vier naar öonaire. Avia Air president Ciro Pieters. In 1986 is Avia Air begonnen als chartermaatschappij voor vluchten in de omgeving. In april van dit jaar kreeg Avia Air een vergunning om regelmatige vluchten uit te voeren. De maatschappij heeft vijf vliegtuigen: twee Embriers 110, elk met zestien stoelen en extra ruimte voor de koffers en twee Cessnas, elk met zeven stoelen.<ref>Plannen Avia Air om vleugels uit te slaan. "Amigoe". Curaçao, 28-11-1995, p. 7. Geraadpleegd op Delpher op 12-03-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644874:mpeg21:p007</ref> * 1995: Het particuliere Avia Air heeft afgelopen vrijdag van minister. Glenbert Croes van Verkeer en Communicatie de vergunning ontvangen om geregelde vluchten uit te voeren. "Wij zijn nu ook een officiële luchtvaartmaatschappij die vluchten uit mag voeren op Bonaire, Curacao, Coro en Las Piedras", zo reageerde Avia Air-president Ciro Pieters vanmorgen desgevraagd. Ook werd vastgesteld dat de luchtvaartmaatschappijen van de twee landen (aruba-NA) elk een bepaald aantal vluchten kan uitvoeren. Dit zijn Aruba- Curacao met 35 vluchten per week, Aruba-Bonaire met 28 Avia Air, dat tot nu toe alleen chartervluchten verzorgde, begint binnen afzienbare tijd met de vluchten op Bonaire, Curacao en de twee Venezolaanse steden Coro en Las Piedras. * Avia Air kreeg op 28 april van de minister Glenbert Croes van Vervoer en Communicatie een vergunning om geregelde vluchten uit te voeren tussen Cura9ao, Bonaire, Coro, Las Piedras en thuisbasis Aruba. De voorbereidingen betreffen nu voornamelijk de vluchten tussen de ABC-eilanden. {{Appendix}} ------------------ '''Insel Air Aruba''' tabata un aerolinea y subsidiario di Insel Air, como tambe e aerolinea oficial nacional di Aruba.<ref>[http://curacaochronicle.com/aviation/insel-air-aruba-seeks-u-s-routes/ Insel Air Aruba Seeks U.S. Routes]</ref> de.wiki:Insel Air Aruba tabata un aerolinea y subsidiario di Insel Air, como tambe e aerolinea oficial nacional di Aruba. [1] Un investigashon ku a tuma lugá na yanüari 2017 dor di e Inspectie Leefomgeving en Transport di Reino Hulandes a evidensiá defectonan tantu den e kompania mayor Insel Air i Insel Air Aruba, komo tambe den e outoridatnan di aviashon di Kòrsou i Aruba. Komo resultado, un kantidat di avion di e dos kompanianan lo no por bula pa un tempu indeterminá. Insel Air i Insel Air Aruba despues a reduci nan destinashonnan di buelo, ku anteriormente tambe tabata inkluí destinashonnan den Merka i Sur Amerika, pa e islanan ABC i Sint Maarten.<ref>{{Literatur |Autor= |Titel=Dutch ILT intervenes in Curaçao, Aruba CAAs |Sammelwerk=ch-aviation |Verlag= |Ort= |Datum= |Seiten= |Online=[http://www.ch-aviation.com/portal/news/53584-dutch-ilt-intervenes-in-curaao-aruba-caas ch-aviation.com]}}</ref><ref>{{Literatur |Autor= |Titel=Insel Air axes bulk of network, retains ABC Islands |Sammelwerk=ch-aviation |Verlag= |Ort= |Datum= |Seiten= |Online=[http://www.ch-aviation.com/portal/news/53989-insel-air-axes-bulk-of-network-retains-abc-islands ch-aviation.com]}}</ref><ref>{{Literatur |Autor= |Titel=Curaçao's Insel Air looking to dispose of Aruban unit |Sammelwerk=ch-aviation |Verlag= |Ort= |Datum= |Seiten= |Online=[http://www.ch-aviation.com/portal/news/54051-curaaos-insel-air-looking-to-dispose-of-aruban-unit ch-aviation.com]}}</ref><ref>{{Literatur |Autor= |Titel=Curaçao's Insel Air fends off bankruptcy filing |Sammelwerk=ch-aviation |Verlag= |Ort= |Datum= |Seiten= |Online=[http://www.ch-aviation.com/portal/news/54267-curaaos-insel-air-fends-off-bankruptcy-filing ch-aviation.com]}}</ref> Insel Air Aruba a stop di opera na 2017 despues di cinco aña. [6] == Flota == For di maart 2017, Insel Air Aruba su flota tabata consisti di ocho avion, di cual ningun ta operacional.<ref>[http://www.ch-aviation.com/portal/aircraft/search?search=1&cha=ISU ch-aviation], abgerufen am 20. März 2017.</ref> ==Wak tambe == * [[Lista di eks-kompania aéreo di Karibe Hulandes]] == Link externo == * [https://www.fly-inselair.com/en/ Webpräsenz der Insel Air] (englisch und spanisch) * [http://www.airliners.net/search/photo.search?airlinesearch=Insel%20Air%20Aruba&distinct_entry=true Fotos] der Insel Air Aruba auf [[Airliners.net]] {{Appendix}} ----------------- '''Aruba Flying Club''' tabata un asociacion di piloto amatur na Aruba?? == Historia == AFC ta data di ananan 1940. Tabata haci uzo di aeropuerto de Vuyst na San nicolas den bario di juana morto. met hangar Na 1998 AFC a bira activo atrobe. AFC in 1950 statutair opgricht Vereniging Aruba Flying Club In 1998 werd de Aruba Flying Club weer actief (welke vanaf de oorlogsjaren tot in de jaren 70 al had bestaan). Aanvankelijk werd gevlogen met de Cessna 172M P4-BON, in 1992 en 1993 aangevuld met Cessna 182P P4-GIN en sinds 1998 met een Amerikaans geregistreerde Cessna 172R, de N174AP.<ref>[http://landewers.net/P4-artikel.pdf 20 jaar Arubaans Luchtvaartuig Register Arno Landewers]</ref> Eleccion di directiva di AFC * na 1956 e club tabatin 4 avioneta propio di cual e ultimo adkisicion tabata un stimson. Cu e avionetanan tabata bula y tene competencia y demostracionnan.<ref>[https://archive.org/details/BNA-DIG-ARUBAANSECOURANT-1956-09/page/n67/mode/2up?q=flying Aruba Flying Club viert eerste vlucht van nieuwe Stimson], Arubaanse Courant (21 september 1956)</ref> * Aanwijzing: Als leden van de Raad van Beheer van de Aruba Flying Club, de heren: P. A. de Vuyst; Commandant Onderzoekings en Bewakingsdienst op Aruba; H. A. Hessling, Ambtenaar belast met het domein beheer op Aruba * in 1950 de 100ste vliegbevet uitgereikt =- examens sportvliegr, instrument vlieger en instructur * De Aruba Flying | Club 'is een bloeiende vereniging. | Het maximum aantal leden dat toegelaten wordt bedraagt statutair vijftig en dat heeft men vrijwel voortdurend. Het aantal brevetten dat in de loop der jaren werd uitge- > reikt loopt in de honderden. De samenwerking tussen A.F.C. en overheid is voortreffelijk en het aantal deskundigen waarover men kan beschikken ruim voldoende. De vloot bestaat uit vier toestellen, waarbij dan nog drie komen, die particulier eigendom van enkele leden zijn. De minimum leeftijdsgrens voor het behalen van een brevet is zeventien jaar. Men moet zich hiertoe eerst aan een strenge medische keuring onderwerpen. Voorschrift i.; dat men een aandeel koopt van driehonderd gulden. Daarna hebben de meeste leerlingen ongeveer 12 uur lessen nodig om dan nog een 25 tot 30 uur solo te vliegen voor zij het brevet kunnen halen. De totale instruktieteksten belopen dan ongeveer ƒ 500.—. Wie eenmaal het brevet heeft en de nodige proeven hoeft afgelegd mag zelf een vliegtuigje huren, eerst voor vluchten boven het eiland, daarna ook voor tochtjes naar buiten. Voor weekenden komen vooral Curaeao en Bonaire in aanmerking voor langere vakanties Venezuela en andere omliggende landen. Enkele leden, als de heren Riehardson en van der Voort maakten ook veel langer vakantievluchteri (om langs de Venezolaans kust, Trinidad en andere eilanden naar Sint Maarten.<ref>De Aruba Flying Club. "Amigoe di Curacao". Willemstad, 26-10-1957. Geraadpleegd op Delpher op 12-03-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000211195:mpeg21:p003</ref> * Voor velen is het vertrek van de heer Pieter A. de Vuyst ongemerkt voorbij gegaan. Gedurende de tweede wereldoorlog was hij verbindingsmarineofficier en gedurende die tijd begon hij met het plannen voor een particulier vliegvels, dat naar hem genoemd werd. Op 16 juli 1944 werd dit vliegveld geopend dooi de toenmalige Gezaghebber I. Wagemaker. Dat het vliegveld naar hem ge noemd werd, was op voordracht van Aruba Flying Club als waardering voor het vele werk dat hij voor deze club had gedaan. In oktober 1945 kwam de heer de Vuyst in dienst van de Lago en verliet deze op 1 juni j.l. 1956.<ref>{{nl}}{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010404914:mpeg21:p005|titel=Pieter A. de Vuyst verliet Aruba|werk=[[Amigoe]]|datum=1956-06-18|bezochtdatum=2024-03-12}}</ref> {{Appendix}} AFC is een Arubaanse vereniging ter beoefening van de vliegsport, opgericht in 1942 door employes van Lago te San Nicolas. Eerste voorzitter was Pieter A. de Vuijst, waarnaar het sportvliegveld is genoemd.<ref>Hoetink, Encyclopedie van de Nederlandse Antillen, 1969 pag.55</ref> ----------------- == EZ Air (aanvulling)== Mester menshoná ku direktor di Medicair Rene Winkel ta alabes direktor di aerolínea EZ Air, pues e kontrato firmá ta ku Winkel i no e aerolínea EZ Air. Esaki ta importante pa menshoná mirando ku den komunidat tin e impreshon ku ta EZ Air ta sòru pa Ambulans Aéreo. “Nos tin kontrato ku e doño pues no e aerolínea mes. Awor a yega e momentu ku e kontrato a vense. Segun e proseso, tur interesado por entregá un petishon pa ehekutá e tarea di Ambulans Aéreo. Boneriano 29-11-2023 titel=Ken ta bai ehekuta air ambulans?|https://awemainta.com/boneriano/ Medicair tambe por bolbe entregá un petishon”, e ta splika. Sinembargo e no ta konfirmá ku vensementu di e kontrato a sosedé entrante yanüari 2024. Tambe e ta sigurá ku e situashon di niun forma ta opstakulisá servisio di Ambulans Aéreo. Mester menshoná ku ya pa algun luna tin spekulashon tokante e situashon aki. Dòkter Frans komo direktor di FM den un rueda di prensa anterior a konfirmá ku Ministerio na Hulanda ke pa ehekutá buelonan di Ambulans Aéreo ku avionnan registrá na Hulanda. Tur esaki por konsiderá komo opstákulo pa proveodornan lokal. BONERIANO a tuma kontakto ku Rene Winkel tokante e situashon aki i e ta splika ku e no ta deseá na amplia masha mirando ku FM ainda ta un kliente. “Echo sí ta ku FM algun tempu atras a saka un asina yamá ‘tender’ pa buska un operadó pa ambulans aéreo ku lo trese avionnan ku registrashon PH, esta di Hulanda. Es mas FM lo ta basta leu pa bira un operador di aerolínea. No ta eksistí Ambulans Aéreo, ta eksistí pèrmit pa ehekutá buelo ‘ airline operator certificate’ (AOC). Di aki ta haña un provishon riba e pèrmit pa Ambulans Aéreo pasombra ta buelo komersial i ku nan lo bula bou di e reglanan Europeo, EASA”, e ta splika. Winkel ta agregá ku nan tambe a lesa ku FM ke bin ku avion di Ambulans eléktriko, pero tambe mester bisa ku e teknologia aki no ta asina leu ainda. “No ta eksistí avion eléktriko ainda ku por bula e rutanan aki, i dado kaso ku bin ku avionnan asina mes, mester pasa den hinter un prosedura pa nan wòrdu sertifiká pa departamentonan konserní manera Curacao Civil Aviation Authority (CCAA) Y ILT holanda , Esei ta nifiká ku por dura añanan promé ku por bai usa avionnan eléktriko pa transporte di pashènt.” Importansia di Ambulans Aéreo Esaki ta un avion privá spesialmente adaptá pa duna sosten médiko na pashèntnan durante transporte. Un dòkter, paramediko òf ekipo di dòkternan altamente kualifiká lo biaha ku su pashènt pa atendé e pashènt te ora e yega e aeropuerto destiná i por transportá e pashènt na un manera sigur te su kas òf pa un hòspital den e pais. E Ambulans Aéreo lógikamente ta karga tur e ekipo i e remedinan nesesario durante e buelo. {{Appendix}} ----------------------------- __NOINDEX__ rrkmdrgun4a4rhgrawcioznh3l21ffm 199182 199181 2026-08-01T19:01:42Z Caribiana 8320 199182 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ * Nieuw: [[Avia Air]] - [[Insel Air Aruba]] - [[Aruba Airlines]] - [[Aruba Flying Club]] . [[SLM]] - [[Jetair Caribbean]] - [[Buelo 980 di ALM]] - [[Margareth Abraham]] * Aanvullen: [[Z Air]] --------------- {{Infobox Aeropuerto | variante = c | nomber oficial = Princess Juliana International Airport | imagen = | tipo = Públiko | sirbi = [[Sint Maarten (isla)|Isla di Sint Maarten]] | funda = | apertura = 1916 komo un aeropuerto militar <br>17 mei 1920 promé servisio programá di KLM<br> 1967 edifisio nobo | propietario = Princess Juliana International Airport Holding Company N.V. | lat_deg = 18 | lat_min = 02 | lat_sec = 27 | lat_dir = N | lon_deg = 63 | lon_min = 06 | lon_sec = 32 | lon_dir = W | pais = {{SXM}} | pista = | operado = Princess Juliana International Operating Company N.V. | website = http://www.sxmairport.com/ }} '''Aeropuerto Internashonal Prinses Juliana''' (IATA: '''SXM''', ICAO: '''TNCM'''), konosí na [[ingles]] komo '''Princess Juliana International Airport''' (PJIA), ta e aeropuerto prinsipal di e [[Sint Maarten (isla)|isla di Sint Maarten]]. E ta sirbi tantu e [[Sint Maarten|parti hulandes]] komo e [[Sint Maarten (Fransia)|parti franses]] di e isla. E aeropuerto ta situá den e pais [[Sint Maarten]], serka di Simpson Bay Lagoon. El a haña su nòmber for di Reina [[Juliana di Hulanda]], kende ainda tabata prinses heredero tempu ku e aeropuerto a habri. Ademas di PJIA, tin un aeropuerto mas chikitu na e parti franses di e isla, konosí komo Aeropuerto Grand Case-Espérance. E aeropuerto aki ta sirbi prinsipalmente buelonan regional chikitu. == Historia == Na 1942, durante [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]], e ehérsito [[Estadonan Uni di Amérika|merikano]] a konstruí un pista di aterisahe na e sitio kaminda e aeropuerto moderno ta pará awe. E ophetivo tabata pa monitoriá i kontrarestá aktividat di supmarino nazi den e área. <ref name="CBCS">[https://www.centralbank.cw/storage/app/media/economic_bulletins_2024/20240927_feature_article_princess_juliana_international_airport_economic_bulletin_september_2024.pdf Princess Juliana International Airport An Economic Profile], [[Banko Sentral di Kòrsou i Sint Maarten|CBCS]] Economic Bulletin (sèptèmber 2024)</ref> Pa 1944, e promé buelo no-militar ku pasahero sivil, operá pa [[KLM]], a baha na Sint Maarten. E aeropuerto desaroyá posteriormente riba e mesun sitio a wòrdu nombrá na honor di Prinsesa Juliana, kende tabata abordo di e buelo inougural.<ref name="CBCS"/> == Infrastruktura i desaroyo == For di 2001, a elaborá plannan pa ekspanshon i modernisashon di e aeropuerto. Un terminal nobo, ku un kapasidat pa 2,5 mion pasahero pa aña, a wòrdu habrí ofisialmente na novèmber 2006 pa [[Beatrix di Hulanda|Reina Beatrix]]. The new $80m terminal, which was opened in late 2006, has a design capacity of 2.5 million and was built on a reclaimed site to the northwest of the old terminal. The terminal building has 27,000m² of floor space across two storeys. The check-in (46 desks) and baggage reclaim is located on the ground floor and the departure lounge and retail areas are located on the first floor.<ref name="pjia"/> Na 2015, e aeropuerto a manehá 1.829.543 pasahero i aproksimadamente 60.000 moveshon di avion.<ref>{{cite web |website=Sxmairport.com |url=http://www.sxmairport.com/includes/pdfs/2015-Annual-Report.pdf |title=Annual Report 2015 |access-date= |archive-date=2023-07-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230709223107/https://www.sxmairport.com/includes/pdfs/2015-Annual-Report.pdf |url-status=dead }}</ref> E aeropuerto ta sirbi komo un sentro importante pa aviashon den e region di Nortost Karibe. E ta e base di operashon pa [[Winair]] i ta funshoná komo e hub prinsipal pa islanan mas chikitu den region, manera [[Anguilla]], [[Saba]], [[Sint Eustatius]] i [[Saint Barthélemy]].<ref name="pjia">[https://www.airport-technology.com/projects/princessjulianaint/?cf-view Princess Juliana International Airport], airport-technology.com (2008)</ref> E aeropuerto, ku ta konektá ku Oropa dor di KLM i vários kompania di aviashon franses, ta internashonalmente konosí prinsipalmente pa Maho Beach.<ref name="cleaver"/> Avionnan ta bula hopi abou riba e playa ei promé ku baha riba e pista situá direktamente su tras, hasiendo esaki un atrakshon turístiko prinsipal.<ref name="cleaver"/> Un di e aspektunan mas distintivo di e aeropuerto ta su aserkamentu di aterisahe. Un punta di e pista ta situá hopi serka di Maho Beach, loke ta hasi ku avionnan pasa na altitut hopi abou riba e playa ora nan ta aterisá. Esaki a hasi e sitio konosí internashonalmente, pero tambe ta krea situashonnan potensialmente peligroso pa bishitante. == Organisashon == PJIA su kantidat total di empleado tabata 305 ekivalente di tempu kompletu (FTEs) na 2024, hasiendo e ta un di e dunadónan di trabou individual mas grandi na Sint Maarten, ekskluyendo gobièrnu.<ref name="CBCS"/> Maneho di e aeropuerto ta den man di Princess Juliana International Operating Company N.V.<ref name="pjia"/><ref>[https://web.archive.org/web/20050526154747/http://www.pjiae.com/pdfs/company-profile.pdf Company profile - The Princess Juliana International Airport (PJIA)], sxm-airport.com (4 di mart 2005)</ref>, un kompania supsidiario di Princess Juliana International Airport Holding Company N.V., ku gobièrnu di Sint Maarten komo úniko akshonista. Michael Cleaver ta direktor ehekutivo (CEO) di e aeropuerto for di 2025.<ref name="cleaver">[https://www.luchtvaartnieuws.nl/nieuws/categorie/3/airports/michael-cleaver-volgt-brian-mingo-op-als-ceo-van-luchthaven-van-sint-maarten Michael Cleaver volgt Brian Mingo op als CEO van luchthaven van Sint Maarten], luchtvaartnieuws.nl (5 di aprel 2025)</ref> {{Commonscat}} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =70946032|titulo=Princess Juliana International Airport}} {{References}} }} [[:Kategoria:Sint Maarten]] [[:Kategoria:Aviashon]] ------------ Aeropuerto Internashonal Prinses Juliana (IATA: SXM, ICAO: TNCM), konosí na ingles komo Princess Juliana International Airport (PJIA), ta e aeropuerto prinsipal di e isla di Sint Maarten. E ta sirbi tantu e parti hulandes komo e parti franses di e isla. E aeropuerto ta situá den e pais Sint Maarten, serka di Simpson Bay Lagoon. E a haña su nòmber for di Reina Juliana di Hulanda, kende ainda tabata prinses heredero tempu ku e aeropuerto a habri na 1943. Na 1944, e a bishitá e sitio, loke a kontribuí na e nòmber ofisial. Ademas di PJIA, tin un aeropuerto mas chikitu na e parti franses di e isla, konosí komo Aeropuerto Grand Case–Espérance, cu ta sirbi prinsipalmente buelonan regional. Historia Na 1942, durante e Di Dos Guera Mundial, e ehérsito merikano a konstruí un pista di aterisahe riba e lokashon kaminda e aeropuerto moderno ta eksistí awe. E objetivo tabata pa monitoriá i kontrarestá aktividat di supmarino den e área. Na 1944, e promé buelo no-militar ku pasaheronan sivil — operá pa KLM — a baha na Sint Maarten. E aeropuerto posterior a wòrdu desaroyá riba e mesun sitio i a haña su nòmber na honor di Prinsesa Juliana, kende tabata abordo di e buelo inaugural. Infrastruktura i desaroyo For di 2001, a elaborá plannan pa modernisashon i ekspanshon di e aeropuerto. Un terminal nobo, ku un kapasidat di 2,5 mion pasahero pa aña, a wòrdu habrí ofisialmente na novèmber 2006 pa Reina Beatrix. E terminal nobo a wòrdu konstruí riba tereno rekupersá na noroeste di e terminal anterior. E edifisio tin dos piso i un superfisie total di aproksimadamente 27.000 m². Check-in i entrega di maleta ta situá na planta abou, miéntras ku sala di salida i áreanan komersial ta na e promé piso. Na 2015, e aeropuerto a manehá 1.829.543 pasahero i aproksimadamente 60.000 moveshon di avion. Rol regional E aeropuerto ta un sentro importante pa aviashon den e region di Nortost Karibe. E ta funshoná komo base di operashon pa Winair i komo hub prinsipal pa konekshon ku islanan mas chikitu den e region, manera Anguilla, Saba, Sint Eustatius i Saint Barthélemy. E aeropuerto tin konekshonnan regular ku Oropa i Nort Amérika dor di diferente aerolinea, inkluyendo KLM i kompania di aviashon franses. Aserkamentu di aterisahe Un di e karakterístikanan mas distintivo di e aeropuerto ta su aserkamentu di aterisahe. Un punta di e pista ta situá hopi serka di Maho Beach, loke ta hasi ku avionnan pasa na altitut hopi abou riba e playa promé ku nan aterisá. Esaki a hasi e sitio konosí internashonalmente i a kontribuí na su popularidat komo atrakshon. Alabes, e situashon ta konsiderá potensialmente peligroso, i bishitantenan ta wordo advertí pa sigui instrukshonnan di siguridat. Organisashon Maneho di e aeropuerto ta den man di Princess Juliana International Operating Company N.V., un supsidiario di Princess Juliana International Airport Holding Company N.V., ku gobièrnu di Sint Maarten komo úniko akshonista. Na 2024, e aeropuerto tabatin aproximadamente 305 empleado (FTE), hasiendo e un di e empleadornan individual mas grandi na Sint Maarten, fuera di sektor públiko. Michael Cleaver ta direktor ehekutivo (CEO) di e aeropuerto for di 2025. ---- For di 2001, a traha plannan pa ekspanshon i modernisashon di e aeropuerto. Un edifisio nobo di aeropuerto, ku un kapasidat pa 2.5 mion pasahero pa aña, a wordo habri ofisialmente pa [[Beatrix di Hulanda|Reina Beatrix]] na novèmber 2006. Komo parti di e di 70 aniversario na 2014, e aeropuerto a hasi un donashon di tres estatua di pelikan maron na gobièrnu. Nan a wòrdu poné riba e rotònde dilanti di e aeropuerto, huntu ku e lèternan di e kódigonan di aeropuerto di IATA di e aeropuertonan partner.<ref>The Daily Herald, [https://www.thedailyherald.sx/islands/national-bird-monument-at-airport-roundabout-restored National bird monument at airport roundabout restored], 9 juni 2021</ref> [[File:06-SXM-airport1s.jpg|thumb|left|200px|Interior di e terminal di Aeropuerto Internashonal Prinses Juliana.]] Aeropuerto Internashonal di Prinsesa Juliana (IATA: SXM, ICAO: TNCM) ta e aeropuerto prinsipal riba e isla karibense di Saint Martin. E aeropuerto ta situá na e parti hulandes di e isla, den e pais di Sint Maarten, serka di e kosta di Simpson Bay Lagoon. Na 2015, e aeropuerto a manehá 1.829.543 pasahero i alrededor di 60.000 moveshon di avion.<ref>{{cite web |website=Sxmairport.com |url=http://www.sxmairport.com/includes/pdfs/2015-Annual-Report.pdf |title=Annual Report 2015 |access-date=2 March 2016 |archive-date=9 July 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230709223107/https://www.sxmairport.com/includes/pdfs/2015-Annual-Report.pdf |url-status=dead }}</ref> E aeropuerto ta sirbi komo un sentro pa Winair i ta e porta prinsipal pa e Islanan Leeward mas chikitu, inkluyendo Anguilla, Saba, Saint Barthélemy i Sint Eustatius. E ta haya su nomber for di Reina Juliana di Hulanda, kende a baha eynan tempo cu e tabata heredero presunto na 1944, e aña despues cu e aeropuerto a habri. E aeropuerto tin aserkamentu di aterisahe di flyover na altitud hopi abou pasobra un punta di su pista ta sumamente serka di kosta i Maho Beach. Miéntras ku Prinsesa Juliana Internashonal ta e porta di aviashon prinsipal pa e isla, tin tambe un aeropuerto di uso públiko mas chikitu na e parti Franses, den e Kolektividat Franses di San Martin, yamá Aeropuerto Grand Case-Espérance. {{Commonscat}} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =70946032|titulo=Princess Juliana International Airport}} {{References}} }} [[:Kategoria:Sint Maarten]] [[:Kategoria:Aviashon]] --------------- {{Variante|c}} {{Infobox accidente aereo | variante = c | nomber = Buelo 980 di ALM | imagen = Douglas DC-9-33F N937F ONA MIA 17.07.76 edited-2.jpg | descripcion = Avion tipo Douglas DC-9-33CF di ONA, similar na esun di hür pa [[Antilliaanse Luchtvaart Maatschappij|ALM]] dia di e insidente. | mapa = | fecha = [[2 di mei]] [[1970]] | tipo_calamidad = | sitio = | morto = | tipo_avion = Douglas DC-9-33CF | number_avion = | operado = Overseas National Airways (ONA) pa [[Antilliaanse Luchtvaart Maatschappij|ALM]] | nomber_avion = | number_vuelo = 980 di ALM | salida_vuelo = | layover = | destinacion = [[Sint Maarten]] | pasahero = 57 | tripulante = 6 | sobrviviente = 40 }} '''Buelo 980 di ALM''' tabata e buelo komersial programá pa bula for di aeropuerto JFK, [[New York City|New York]] pa Aeropuerto Prinses Juliana na [[Sint Maarten]] dia [[2 di mei]] [[1970]]. Despues di vários intento di aterisahe sin eksito, e avion a keda sin kombustibel i a kai den [[Laman Karibe]] (48 km for di [[Sint Croix|St. Croix]]), resultando den 23 persona morto i 40 sobrebibente. E suseso ta un di e poko kasonan di aterisahe forsoso (''ditching'') di un avion jet i ta ser konsiderá komo e pió desastre den historia di aviashon di [[Antias Hulandes]]. == Detaye di e buelo == * '''Data''': 2 di mei 1970 * '''Ruta''': New York (JFK) → Sint Maarten (SXM) * '''Avion''': Boeing 727-200 * '''Operadó''': Overseas National Airways (pa ALM) * '''Persona riba avion''': 63 (inkluso miembronan di tripulashon) == Avion i su tripulashon == E avion tabata un Douglas DC-9-33CF di dos motor, operá pa [[Antilliaanse Luchtvaart Maatschappij]] (ALM) dor di Overseas National Airways (ONA), ku un avion i tripulashon di buelo di ONA i un tripulashon di kabina di ALM.[1] Su number di seri tabata 47407, su number di ruta tabata 457. E avion a wòrdu fabriká dia 23 di yanüari 1969 i tabata matrikulá na [[Estadonan Uni di Amérika|Merka]] bou di e number di registrashon: FAA N935F. E buelo tabata transportá 57 pasahero i 6 miembro di tripulashon. E tripulashon di buelo tabata konsistí di kapitan Balsey DeWitt (37), promé ofisial Harry Evans II (25), i piloto Hugh Hart (35).[2] == Buelo i aterisahe forsoso == Buelo 980 a sali for di Aeropuerto John F. Kennedy normalmente i a sigui sin nobedat den direkshon di Karibe, ounke e DC-9 mester a baha na un altitut mas abou pasùit di [[Bermuda ]]pa evitá un tormenta di strena, oumentando su kimamentu di kombustibel. Despues ku e buelo a haña pèrmit pa baha te na 10.000 pia (3.000 m), kontrol di tráfiko aéreo regional (ATC) a konsehá ku e kondishonnan di tempu na St. Maarten tabata bou di e mínimo pa aterisahe, un sèt di kriterio ku ta determiná si un aterisahe ta posibel. Kapitan DeWitt a disidí di desviá pa San Juan, pero poko despues, kontrol di St. Maarten a informá nan ku e kondishonnan di tempu a mehorá sufisiente pa aterisa. E buelo a hasi un aserkamentu inisial na e aeropuerto pero no a logra mira e pista na tempu pa aliñea pa aterisahe i a deklará un aserkamentu faya pèrdí. Buelo 980 a purba di baha un di dos biaha, pero atrobe no a logra yega na aliñea ku e pista. Despues di a abortá e aserkamentu ei, e tripulashon a hasi un di tres intento, pero e avion tabata muchu altu pa aterisa sigur. Despues di a evaluá e situashon di tempu i kombustibel, e pilotonan a disidí di desviá pa Saint Croix, risibiendo un vektor di aserkamentu i pèrmit pa aterisahe. Na e punto aki, a konstatá un posibel diskrepansia entre e meter di kombustibel i loke a wòrdu kalkulá komo e kantidat di kombustibel ku a sobra den e tankinan. DeWitt a informá e kontroladó di tráfiko aereo di su intenshon pa bandoná e avion i a kuminsá un aserkamentu abou riba awa, aterisando pa 3:49 pm ora lokal, 30 mia ost di Saint Croix.[3][2] Ounke e pilotonan a aktivá señalnan di faha di seguridat djis promé ku aterisahe, tabatin insertidumbre den e kabina tokante ki ora, òf si, e avion lo a baha. E sistema di komunikashon di e kòkpit no tabata funshoná, pues pasaheronan no a risibí ningun atvertensia di e bashamentu inminente. Consecuentemente, un cantidad desconoci di pasahero y tripulacion tabata para of tabatin nan faha di seguridad kita ora cu e avion a dal den awa. Na e momento aki, laman tabata brutu debí na kondishonnan di wer volatil. E avion a keda relativamente intacto despues di a baha den awa, pero pronto a sink den mas o menos 5.000 pia (1.500 m) y nunca a wordo recupera. E aksidente a resultá den 23 morto i 37 herido, ku 40 sobrebibiente en total. Tantu e pilotonan komo e nabegante a sobrebibí. E sobrebibientenan a keda bula den e laman turbulento, infestá ku tiburon ku nan vest di salbabida te ora ku yudansa a yega.[3][4] E rekuperashon di e sobrebibientenan ku helikòpter a kuminsá mas o ménos 12:00, un pa dos ora despues di e bentamentu, i e último sobrebibiente, Promé Ofisial Evans, a wòrdu rekuperá mas o ménos 1 ora despues.[2] E helikòpternan a wòrdu guiá pa e sitio di reskate dor di un avion di Pan American Airways, kende su piloto a informá e bentamentu via radio, despues a bula riba e sitio te ora ku yudansa a yega pa guia e reskatistanan.[3] E esfuersonan di reskate a enbolbí unidatnan di Guardakosta di Merka, Marina di Merka, i Kuerpo di Marina di Merka, i un kantidat di sobrebibiente a wòrdu hibá tera ku helikòpter.[5] ---- Durante e buelo, e avion a topa ku maltempu ku a forsa e kapitan pa hasi varios intento pa landa den aeropuerto Prinses Juliana na Sint Maarten. Despues di intentonan repetí sin éksito i ku e gasolin a kaba, e kapitan a desidí pa hasi un '''ditching''' (aterisáhe forzoso den laman) serka di isla Saint Croix. == En kultura == E historia di buelo 980 a inspirá varios artikulo, dokumental i video ku ta analisá e desishonnan tomá durante e vuelo, inkluí: * ''A desperate crew and their awful decisions – The extraordinary tale of ALM Flight 980'' (YouTube, 10 di febrüari 2025) * Emilio Corsetti – ''What a Real Hero Looks Like'' [[:Kategoria:Aviashon]] [[:Kategoria:Antias Hulandes]] == E aksidente == E impakto ku e laman a keda mas fuerte ku tabata spera, i e fuselaje di e avion a kibra den barios parti. Di e total di 63 hende riba avion, 23 a fayece, mientras 40 a logra salba via bote di salbashon òf flotadónan. Entre e viktimanan tabata hopi hende di Kòrsou, Sint Maarten i Hulanda. === Viktimanan konosí === Un di e viktimanan mas konosí tabata '''[[Margareth Abraham]]''', un stewardess di 24 aña for di Kòrsou. Segun testigunan, e tabata yudando pasaheronan pone su chaleko di salbashon i no a logra siña pa su mes. Su entrega i sakrifisio a ser rekonosé mas latr pa medio di un premi di valentia posthumo. == Investigashon == Investigashon di e '''[[National Transportation Safety Board]] (NTSB)''' a indiká ku e avion a keda sin gasolin despues di intentonan repetí pa landa den Sint Maarten. E raport a menzioná tambe ku komunikashon entre e kapitan i kontrol aéreo tabata konfuso, i ku desishon humano den un situashon di stres a kontribuí na e desenláse fatal. NTSB a rekomendá mehoras den planifikashon di ruta aéreo, maneho di krisis, i komunikashon durante emerhensia. == Impacto == E aksidente di Vuelo 980 a trese hopi dolor den e komunidat di e Antias Hulandes, partikularmente na Kòrsou. Den su respuèsta, [[ALM Antillean Airlines|ALM]] a pasa pa un revishon di proseduranan di emerhensia i entrenamiento di tripulantenan. E aksidente a keda den memoria kolektivo komo un simbolo di valentia humano, partikularmente pa e akshon di Margareth Abraham. == En kultura == E historia di Vuelo 980 a inspirá barios artikulonan, dokumental i video ku ta analiza e desishonnan tomá durante e vuelo, inkluí: * ''A desperate crew and their awful decisions – The extraordinary tale of ALM Flight 980'' (YouTube, 10 di febrüari 2025) * Emilio Corsetti – ''What a Real Hero Looks Like'' == Referensia == <references> <ref>National Transportation Safety Board (NTSB) – Aircraft Accident Report: Overseas National Airways Flight ALM980.</ref> <ref>SimpleFlying – Crew Perspective: Lessons from ALM Flight 980.</ref> <ref>Emilio Corsetti – What a Real Hero Looks Like (2024).</ref> </references> {{Variante|a}} {{Databox}} {{Infobox accidente aereo | variante = c | nomber = ALM Buelo 980 }} [[File:Douglas DC-9-33F N937F ONA MIA 17.07.76 edited-2.jpg|thumb|Avion tipo Douglas DC-9-33CF di ONA, similar na esun di hür pa [[Antilliaanse Luchtvaart Maatschappij|ALM]] dia di e insidente.]] '''Buelo 980 di ALM''' tabata un buelo komersial ku a tuma lugá riba [[2 di mei]] [[1970]], operá pa Overseas National Airways den nòmber di [[Antilliaanse Luchtvaart Maatschappij]] (ALM). E vuelo tabata bai for di New York JFK pa [[Sint Maarten]], pero a terminá den un tragedia despues ku e avion a tene ku hasi un aterisahe forzoso den laman serka [[Sint Croix|St. Croix]]. E tabata e peor desastre den historia di aviashon antiano. Detaye di e vuelo Avion: Boeing 727-200 Operadó: Overseas National Airways (pa ALM) Ruta: New York (JFK) → St. Maarten Data: 2 di mei 1970 Persona riba avion: 63 (incluso tripulantenan) Durante e vuelo, e avion a topa ku malu tempu ku a forsa e piloto pa hasi barios intento pa landa den aeropuerto Prinses Juliana na St. Maarten. Despues di barios intento sin éksito i gasolin ku ta kaba, e kapitán a desidí pa hasi un ditching (aterrisahe den laman) serka isla St. Croix. E aksidente E avion a impacta e laman mas fuerte ku lo a spera, i e fuselaje a kibra den varias parti. Di e total di 63 hende riba avion, 23 a fayece. E resto di e pasaheronan i tripulantenan a salba, algun via flotadónan i bote di salva. Viktimanan i heróes Un di e viktimanan mas konosí tabata Margareth Abraham, un stewardess di 24 aña for di Kòrsou. Segun testigunan, e tabata yudando pasaheronan pone su chaleko di salbashon i no a logra siña pa su mes. Su entrega i sakrifisio a ser rekonosé ku un premi di valentia posthumo. Investigashon i resultado Investigashon di NTSB (National Transportation Safety Board) a determiná ku e avion a keda sin gasolin despues di intentonan repetí pa landa. Tambe a indiká ku komunikashon entre e kapitan i kontrol di trafiko aéreo tabata konfuso. A resultá den rekomendashon pa mehoras den manejamentu di krisis i planifikashon di ruta aéreo. Impacto E aksidente di ALM Vlucht 980 a trese hopi dolor na Antias Hulandes i tambe a pone preshon riba ALM. E kasonan di valor humano, manera e di Margareth Abraham, a keda parte di e memoria kolektivo di Kòrsou. * Tobias Cordeiro - mira it.wiki == Link eksterno == * [https://www.youtube.com/watch?v=rPQZbbgr4w8&t=62s A desperate crew and their aweful decisions - The extraordinary tale of ALM flight 980], [[Youtube]] (10 di febrüari 2025) {{Infobox vuelo aéreo | nòmber_vuelo = ALM Vlucht 980 | operador = Overseas National Airways pa ALM Antillean Airlines | ruta = JFK – St. Maarten | avion = Boeing 727-200 | pasaheero = 57 | tripulashon = 6 | total_persona = 63 | viktima = 23 | sobrevivienten= 40 | data = 2 di mei 1970 | lugá = Serka St. Croix, Karibe }} '''ALM Vlucht 980''' tabata un vuelo di [[ALM Antillean Airlines]], operá pa [[Overseas National Airways]], ku a pasa un aksidente fatal riba 2 di mei 1970. E avion a tuma un aterrisahe forzoso (''ditching'') den laman serka isla [[St. Croix]], despues ku a keda sin gasolin. 23 hende a fayece, entre nan e stewardess [[Margareth Abraham]]. == Detaye di e vuelo == E avion a sali for di [[New York JFK]] pa [[St. Maarten]], pero a topa ku malu tempu. Despues di barios intento pa landa i sin eksito, e kapitan a desidí hasi un ditching den laman. == E aksidente == E avion a kibra den varias parti den e impakto. A haya 23 viktima humano. Barios hende a salba via bote i flotador, entre nan 40 sobrevivientenan. == Viktimanan konosí == - [[Margareth Abraham]], stewardess di 24 aña for di Kòrsou, a fayece mientras tabata yudando pasaheronan. == Investigashon == E investigashon di [[NTSB]] a determiná ku agotashon di gasolin i desishon difísil durante e vuelo a kontribuí na e aksidente. A yega tambe ku komunikashon ku kontrol aéreo tabata konfundí. == Impacto == E aksidente a trese hopi dolor den e komunidat di Antias Hulandes. ALM a pasa pa revishon di proseduranan di emerhensia. E aksidente a keda komo un punto importante den istoria di aviashon di e región. == Referensianan == * [https://simpleflying.com/alm-antillean-airlines-flight-980-cabin-crew-perspective/ SimpleFlying – Crew Perspective] * [https://emiliocorsetti.com/what-a-real-hero-looks-like/ Emilio Corsetti – What a Real Hero Looks Like] * [https://www.ntsb.gov/about/organization/Pages/Air.aspx National Transportation Safety Board (NTSB)] -------------- {{infobox persona| variante = c | nomber completo = Margareth Aleida Abraham | fecha nacemento = [[11 di yüni]] [[1945]] | luga nacemento = [[Kòrsou]] | fecha fayecimento = [[2 di mei]] [[1970]] | luga fayecimento = Serka St. Croix, Karibe | ofishi = stewardess | konosí pa = Su akshonnan heróiko durante e aksidente aéreo di buelo 980 di ALM | distincion = ''Zilveren Erepenning voor Menslievend Hulpbetoon'' (2020) }} '''Margareth Aleida Abraham''' (☆ [[11 di yüni]] [[1945]] na [[Kòrsou]] - † [[2 di mei]] [[1970]] den serkania di [[Sint Croix]]) tabata un stewardess di [[Kòrsou]] den servisio di [[Antilliaanse Luchtvaart Maatschappij|ALM]], ku a fayesé na edat di 24 aña durante un aterisahe di emergensia.<ref>[https://curacao-airport.com/history-margareth-abraham/ History of Margareth Abraham], [[Aeropuerto Hato|Curacao International Airport]]</ref> Su kurashi i trankilidat bou di preshon ekstremo a hasié un héroe den aviashon [[Antias Hulandes|antiano]]. == Biografia == Margareth Abraham, huntu ku su ruman hòmber ohochi Carol, a nase dia 11 di yüni 1945. Den e famia Abraham tabatin kuater ruman mayó. Na aña 1967, despues di a kaba Mulo, el a skoge un karera komo stewardess na [[Antilliaanse Luchtvaart Maatschappij]] (ALM).<ref name="Pionero">{{cite book|author=[[Jeanne Henriquez|Henriquez, Jeanne]]|title=Kòrsou su muhénan pionero|year=2000|publisher=[[Archivo Nashonal Kòrsou]]|pag= 40-42|ISBN=99904-0-431-3}}</ref> === Buelo LM 980 2 di mei 1970 === [[File:Douglas DC-9-33F N937F ONA MIA 17.07.76 edited-2.jpg|thumb|Avion tipo Douglas DC-9-33F di ONA, similar na esun di hür pa [[Antilliaanse Luchtvaart Maatschappij|ALM]] dia di e desaster.]] Riba 2 di mei 1970, Abraham tabata miembro di tripulashon di kabina riba buelo 980 for di [[New York City|New York]] (JFK) pa [[Sint Maarten]]. E avion, tipo DC‐9-33CF, tabata un avion ku ALM a hür di a kompania merikano Overseas National Airways (ONA). Tabatin sinkuentishete pasahero y seis miembro di tripulashon abordo. Debí na bientu fuerte i neblina, e piloto a purba baha varios biaha na Aeropuerto Internashonal Prinsesa Juliana (SXM). Kapitan Balsey De Witt a disidí despues di desviá pa Sint Croix. Durante e buelo aki, e piloto a keda sin kombustibel i e riesgo di un aterisahe den awa (ditch) a surgi. Abraham a sobresalí den heroismo: segun testigunan okular, el a yuda pasaheronan bisti nan salbabida i a kompañá nan te na e salida. Na e momentu presiso ey, e avion a hasi un impakto duro ku e awa i a kibra banda di e kòkpit. Abraham, kende a sigui duna asistensia te na final, no a sobrebibí e desaster.<ref>[https://emiliocorsetti.com/what-a-real-hero-looks-like/ What a real hero looks like], emiliocorsetti.com (3 di mei 2019)</ref> El a fayesé inesperadamente durante e akshon di rescate. Un total di 43 persona a sobrebibí; 23 hende a muri, inkluso Margareth Abraham. == Personal == Despues di e buelo, Abraham tabata pa bula bèk New York unda e lo a topa ku su komprometido, Robby Schouten. Nan tabatin plan pa kasa dia 15 di yüni 1970, djis algun siman despues di e suseso trágiko.<ref name="Pionero"/> [[File:Erepenning voor Menslievend Hulpbetoon Versie sinds 1912.jpg|thumb|170x210px|]] == Honor == Margareth Abraham ta wòrdu rekordá komo un símbolo di balentia i altruismo den [[Karibe Hulandes]]. Su akshonnan den momentu di pániko a salba bida di varios hende i su historia ta sigui inspirá hende den Kòrsou i mas aya. Den sala di yegada di [[Aeropuerto Hato|Aeropuerto Internashonal di Kòrsou]], a develá un plakat di bròns na 1972, poné pa [[Estadonan Uni di Amérika|Merka]]. Despues na 2024, a pone un mural ku su imagen riba e fachada di e terminal, komo un homenahe bibu. E gerensia di aeropuerto a kambia e nòmber di e lokalidat pa aktividatnan di aviashon pa "Plasa Margareth Abraham" na 1990. Na 2020, el a wòrdu otorgá póstumo e Medaya di Honor di Plata pa Yudansa Humanitario (''Erepenning voor Menslievend Hulpbetoon''), un di e medayanan sivil militar [[Reino Hulandes|hulandes]] di mas altu pa yudansa humanitario. {{DEFAULTSORT:Abraham, Margareth}} [[:Kategoria:Hende]] [[:Kategoria:Aviashon]] [[:Kategoria:Kòrsou]] Margareth Abraham a wòrdu rekonosé komo un berdadero hende di balentia. Margareth Abraham ta konsiderá un símbolo di balentia i altruismo den Karibe Hulandes. Su akshonnan den momentu di pániko a salba bida di barios hende i su historia ta sigui inspirá hende den Kòrsou i mas aya.Na 1972 Merka a pone un plaka ku inskripshon den sala di salida di [[Aeropuerto Hato]]. Pa honrá su memoria, Aeropuerto Internashonal di Kòrsou a pone su nòmber na su direkshon ofisial: Plasa Margareth Abraham. Na 2024, a develá un mural ku su potret na fachada di e terminal, komo un símbolo di su entrega i korahe.<ref>{{citeer web|url=https://www.curacaochronicle.com/post/local/cap-honoring-a-true-hero-margareth-abraham/|titel= CAP honoring a true hero, Margareth Abraham|datum=2024-05-02|bezochtdatum=2025-07-01|werk=curacaochronicle.com}}</ref> Na 2020, el a risibí posthumamente e ''Zilveren Erepenning voor Menslievend Hulpbetoon'' (Plaka di Plata pa Ayudo Humanitario), un di e mas antiguo i prestisioso premionan di valentia di [[Hulanda]]. --- Margareth Abraham ta wòrdu rekordá komo un símbolo di kurashi i sakrifisio den Karibe Hulandes: 1972: Un plachi di bròns òf metal a wòrdu desvelá den e sala di yegada di Aeropuerto Hato. 1990: E maneho di aeropuerto a kambia e nòmber di e lugá pa aktividatnan di aviashon pa Plasa Margareth Abraham. 2024: Un mural ku su potrèt a wòrdu desvelá riba e fachada di e terminal, komo un homenahe bibu. 2020: El a wòrdu otorgá postumamente ku e Medaya di Honor di Plata pa Asistensia Karitativo, un di e medayanan sivil militar mas haltu pa ayudo humanitario na Hulanda. Margareth Abraham ta keda un fuente di inspirashon pa hopi na Kòrsou i mas leu. Su legado ta sigui biba komo un ehèmpel di sakrifisio propio i forsa humano bou di sirkunstansianan ekstremo. , ku tabata baseá den Antias Hulandes. E tabata konosí pa su amabilidat i entrega na su trabou. {{Infobox persona | nòmber = Margareth Abraham | portret = | nashimentu = ±1946 | lugá nashimentu = Kòrsou | morto = 2 di mei 1970 | lugá morto = Serka St. Croix, Karibe | trabou = Stewardess (ALM) | konosí pa = Su akshonnan heróiko durante e aksidente aéreo di ALM Vlucht 980 }} '''Margareth Abraham''' (±1946 – 2 di mei 1970) tabata un stewardess di [[Kòrsou]] ku a perde su bida den e aksidente aéreo trágiko di [[ALM Vlucht 980]]. E a wòrdu rekordá komo un verdadero hende valent, ku su entrega a yuda salba bida di pasaheronan riba e avion. == Bida i karera == Margareth Abraham a nase den Kòrsou i a traha komo stewardess pa [[ALM Antillean Airlines]]. E tabata konosí pa su amabilidat i entrega na su trabou. == Aksidente di 2 di mei 1970 == Riba 2 di mei 1970, Abraham tabata riba e vuelo [[ALM Vlucht 980]], ku a hasi un ''ditching'' den laman serka [[St. Croix]] despues ku e avion a keda sin gasolin. Testigunan a bisa ku e tabata yudando pasaheronan pone su chaleko di salbashon, i tabata para den e pasillo ora e avion a impacta e laman. E a fayece den e impakto. == Rekonosimentu posthumo == - A risibí e [[Zilveren Erepenning voor Menslievend Hulpbetoon]] (Plaka di Plata pa Ayudo Humanitario) di Reinou Hulanda. - Su nòmber ta honra na [[Aeropuerto Internashonal Hato]] na Kòrsou, ku su direkshon ofisial ta '''Plasa Margareth Abraham'''. - Tambe tin un mural ku su potrèt riba e fachada di e terminal. == Legado == E ta konsiderá komo un símbolo di balentia i entrega humano den e istoria di aviashon Karibe Hulandes. == Referensia == * [https://emiliocorsetti.com/what-a-real-hero-looks-like/ What a Real Hero Looks Like – Emilio Corsetti] * [https://www.curacaochronicle.com/post/local/cap-honoring-a-true-hero-margareth-abraham/ CAP Honoring a True Hero – Curaçao Chronicle] * [https://simpleflying.com/alm-antillean-airlines-flight-980-cabin-crew-perspective/ SimpleFlying on Flight 980] --------- Margareth Abraham was a 24-year-old flight attendant from Curaçao who served on ALM Antillean Airlines Flight 980. On May 2, 1970, the flight, operated by Overseas National Airways on behalf of ALM, departed from New York's JFK International Airport bound for St. Maarten. Due to poor weather conditions, the aircraft made several unsuccessful landing attempts and eventually ran out of fuel, leading to a controlled ditching in the Caribbean Sea near St. Croix. Of the 63 people on board, 40 survived, while 23, including Margareth Abraham, perished .​ Wikipedia, la enciclopedia libre +7 Curaçao International Airport +7 Simple Flying +7 Curaçao International Airport +7 Wikipedia +7 Curaçao International Airport +7 Medium Margareth Abraham is remembered for her heroic actions during the emergency. She assisted passengers in evacuating the aircraft, prioritizing their safety over her own. Tragically, she lost her life in the process . At the time of the accident, she was engaged to Robby Schouten, a well-known Antillean TV presenter, and was planning to leave her position at ALM .​ Curaçao International Airport In honor of her bravery, the address of Curaçao International Airport was named 'Margareth Abraham Plasa' . Her sacrifice is commemorated by the local community, and she is celebrated as a true hero .​ {{Appendix}} ------------------- '''Aruba Airlines''' (officially Arubaanse Luchtvaart Maatschappij N.V.) ta e aerolínea di bandera y e único aerolínea nashonal di Aruba. Fundá den 2006, Aruba Airlines ta oferé transporte aéreo regular y charter pa pasaheronan pa varias destinashon. Su sede korporativo ta na Oranjestad, Aruba, y su base di mantenemento prinsipal ta na Miami, Florida. Den 2015 e compañías a risibí e Aircraft Operating Certificate (AOC) for di Estados Unidos.[1][2] == Historia == Aruba Airlines a wordo funda na 2006 pa Onno J. de Swart, kien tabata su promé direktor. Den 2010 e a inicia operashon di charter ku un Piper PA-31 Navajo di shete asiento. Su sede operashonal ta na Oranjestad, kaminda e tin su base perto di Aeropuerto Internacional Reina Beatrix. E tin ofisinan di benta na Miami (EEUU), Curaçao, Bonaire, i Venezuela (Maracaibo, Valencia y Maracay).[3] Na 2011 Aruba Airlines a atraé inversionistanan nobo pa mehorá su flota. Den ougùstùs 2012, e aerolínea risibí su sertifikado di operashon aéreo ekonómiko, y e a introducí dos Airbus A320 na su flota (su promé A320 yegá na Aruba na november 2012). Su promé ruta regular tabata Aruba → Maracaibo (Venezuela), sigi pa Aruba → Valencia (Venezuela), y mas dilanti Aruba → Panama City (Panamá) i Aruba → Miami (EEUU). Flota y Destinashonnan {| class="wikitable sortable" ! Tipo di Avion !! Modelo !! Kantidat !! Kabina !! Asiento !! Registrashon |- | Airbus || A320-200 || 1 || Ekonomiko || ~180 || P4-AAF [4] |- | Airbus || A321-200 || 1 || Ekonomiko/“Premium” || ~178 || (vhe model, [5]) |- | Bombardier || CRJ200 || 1 || Ekonomiko || ~52 || P4-CRA [6] |} == Destinashonnan selectá == {| class="wikitable sortable" ! Ruta !! País/Región !! Estado |- | Aruba ↔ Miami !! EEUU !! Activo (charter/regular) [3] |- | Aruba ↔ Maracaibo !! Venezuela !! Introdi (2012) [3] |- | Aruba ↔ Valencia !! Venezuela !! Introdi (2012) [3] |- | Aruba ↔ Panama City !! Panamá !! Introdi (5 Julio) [3] |} == Dificultadnan i Estado Actual == Durante e kriis di COVID-19 y problemanan operashonal, Aruba Airlines a enfrenta varios reto. Pa ehempel: su flota a keda parká, i datos reciente ta mustra ku e aerolínea no ta tene vuelos normales kuendo; por ehempel, un sitio pa seguimiento di vuelos ta nifiká kantidat “0” destinashon pa Aruba Airlines. [7] Den marzo 2021 Aruba Airlines a risibí su promé A321-200 (P4-AAI) pa possibilitá un relansa, pero no ta klaro si e aerolínea actualmente ta operando vuelos regulares.[8] E situashon ta kompleho: aunke e sitio ofisial y rekursonan ta indiká ku e aerolínea ta “active” [9], e falta di voli actual y klaridat publikashonal ta kreá duda. ------------ {{Infobox empresa | variante =a tipo = compania di aviacion | nomber = Aruba Airlines | pais = {{ABW}} | imagen = | descripcion = | funda = 2006 | antesecor = | fecha disolucion= | causa disolucion= | fundado = Onno J. de Swart | propietario = | director ehecutivo = | pais = {{ABW}} | sector = transporte | industria = aviacion }} '''Aruba Airlines''' (oficialmente '''Arubaanse Luchtvaart Maatschappij N.V.''') ta e aerolinea di bandera y e unico aerolinea di [[Aruba]]. E aerolinea, fundá na 2006, ku ta ofresé transporte aéreo regular i charter pa pasahero pa 13 destinashon. Aruba Airlines su sede corporativo ta na Oranjestad, Aruba. Aruba ta opera su base di mantencion principal na Miami. Na 2015 el a ricibi un AOC (''aircraft operating certificate'') for di [[Estadonan Uni di Amérika|Merka]]. == Historia == Aruba Airlines a ser funda na 2006 pa Onno J. de Swart, kende tabata su prome director.<ref>{{Cite web|url=http://curacaochronicle.com/aviation/press-release-settlement-between-aruba-airlines-and-de-swart/|title=Press release: Settlement between Aruba Airlines and de Swart|date=16 June 2017}}</ref> E aerolinea a cuminsa operacion di charter cu un Piper PA-31 Navajo di shete asiento na 2010. E sede principal ta na Oranjestad na Aruba, cual ta e centro di operacion principal, y e aerolinea a habri un oficina nobo na [[Aeropuerto Internacional Reina Beatrix]]. E tin tambe ofisina di benta na Miami, Curaçao, Bonaire i na Maracaibo, Valencia i Maracay.<ref name="arubaair-offices">{{cite web|url=http://www.arubaairlines.com/#contactus|title=Aruba Airlines - Contact Us|accessdate=2015-04-21 }}</ref> Na kuminsamentu di 2011 e kompania a atrae inversionista nobo, ku ta kondusí na e mehoracion di e flota. E compania a risibí un Sertifikado di Operashon di aerolínea ekonómiko na ougùstùs di 2012. E aerolinea ta haya dos avion Airbus A320, e prome di nan a yega Aruba na november di 2012. E avion a kuminsá bula buelonan charter for di Aruba na fin di 2012 i e operashonnan programá a kuminsá e siguiente aña. Su promé destinashon tabata Maracaibo, Venezuela i despues Valencia, Venezuela. Despues riba 5 di yüli di e aña ei nan a inaugurá e buelonan pa Panama City, Panama. Y finalmente Miami, Merca. {{Appendix}} 18/10/25 Aruba Airlines is still operating and is the flag carrier and sole airline of Aruba. It is based at Queen Beatrix International Airport in Oranjestad and provides scheduled and charter services to various destinations across the Caribbean, South America, and the United States. Operations: Aruba Airlines is currently the only Aruban airline. It offers both scheduled and charter flights, serving as a primary carrier to and from the island. Headquarters: The airline's corporate headquarters are in Oranjestad, Aruba. Its main maintenance base is in Miami, Florida. Destinations: It flies to a number of destinations, including cities in the Caribbean, South America (such as Medellin, Colombia, and Georgetown, Guyana), and the United States (such as Miami). ------------------ {{Variante|a}} {{Databox}} '''Jet Air''' (oficialmente ) ta e aerolínea nacional di {{Appendix}} [[Category:Aviashon]] [[Category:Karibe Hulandes]] ------------------- {{Databox}} '''Avia Air''' ta un compania aereo di Aruba cu a opera entre .. y november 2003. Avia Air tabata un aerolinea basá na Aruba. Avia Air a suspendé su servisio na novèmber 2003 i tabata trahando pa reestructurá su operashonnan bou di protekshon di bankrut. 1] == Historia == Avia Air a kuminsá operashon den zomer di 1994 inicialmente tres Cessna 402B ⁇ (P4-AVA te ku P4-AVC); e mesun aña a añadí un Embraer Bandeirante (P4-AVD). Pasobra Air Aruba a enfoca mas y mas riba buelonan pa Merka, algun ruta regional por a bira operá. A kuminsá ku servisionan di liña pa Curaçao, Bonaire i e siudatnan Venezolano di Maracaibo, Punto Fijo i Valencia. Na fin di 1995, a cumpra un di dos Bandeirante P4-AVE).<ref>[http://landewers.net/P4-artikel.pdf 20 jaar Arubaans Luchtvaartuig Register Arno Landewers]</ref> Na 13 di mart di 1996 e barku a kai banda di (Venezuela) e Cessna 402B P4-AVB na laman, cu a mata tur ocho persona den e auto. E tabata trata di un buelo di linea di Aruba pa Punto Fijo. E piloto a reporta na un otro avion di Avia Problema di aire ku e motor robes, i algun tempu despues cu un candela a kibra. For di investigashon a resulta cu e candela a causa e motor y un parti di a kibra e ala robes di e avion, despues cu e Nort di Las Piedras- Aeropuerto di Punto Fijo - a kai. Na komienso di 2003, un Short SD.360-200 a kumpra, pero e aparato aki no a wòrdu a drenta servisio. For di mei 2003 no tabatin sèn mas pa paga salario di e personal y operacionnan di vuelo a keda para. Poco despues e lease company Volvo Aero a pidi e motornan di e dos Bandeirantes y finalmente E departamento di impuesto a konfiská tur e produktonan. E Cessna tambe a keda destruí. aerodinámiko pa motibu di mantenshon atrasá. Con E shortenan a bira algun e vuelo di entrenamentu a tuma lugá despues di e grupo di invershon IMCA, propietario di Air Exel, a kumpra un participacion di 50% den Avia Air. Avia Air lo sigui como AviaExel. E falta di Avia Air a hasi un pèrmit di establesementu definitivo drecha bo kara. Na òktober 2003 e kompania a a declara su mes na faillite. Poco despues, e 'Short' a bira e doño a rekuperá; tur dos Bandeirantes a keda te ku e zomer di e aña aki riba e Aeropuerto di Oranjestad ta para y e Cessna 402 P4-AVA ainda ta presente aki. ==Code data== *[[International Air Transport Association|IATA]] Code: '''3R''' *[[International Civil Aviation Organization|ICAO]] Code: '''ARB''' *Callsign: Aviair ==Flota== *Short 360-200 *Embraer EMB 110 Bandeirante == Wak tambe == * [[Lista di eks-kompania aéreo di Karibe Hulandes]] {{Appendix}} NOTES * Avia Air a cuminsa na 1984 como compania di charter Avia Air Chapter cu tabata activo na Aruba i Corwou. * in augustus 1987 verscheen het Avia Air toestel met piloot Robby Anjie, 26 jr., ter hoogte van MAcoya, Venezuela. Een tweemotorig vliegtuig Cessna met kenteken N-5351- A van de particuliere chartermaatschappij van de heer Efi Tromp, Avia Air, wordt sinds vrijdagavond op de route van Punto Fjjo (Venezuela) naar de luchthaven van Aruba vermist. * directie/eignaaar? Efi Tromp. * HetvliegtuigiseenJetpropAerocommander, een snelle vliegtuig ingericht met de nodige luxe. Avia- Air hoopt met zijn nieuwe aanwinst de Curagaose zakenman nu een nog betere service te verlenen. Avia- Air die in 1980 bij ministriële beschikking toestemming kreeg om samen met twee andere luchttransportmaatschappijen commerciële passagiersvluchten uit te voeren, biedt rechtstreekse vluchten aan naar alle bestemmingen in het Caribisch gebied, Colombia, Venezuela en Suriname. Met dit nieuwe vliegtuig hoopt Avia- Air bij te kunnen dragen aan de economische ontwikkeling van Curagao,<ref>TOEKOMST ANDERS TEKORT AAN GEKWALIFICEERDE KRACHTEN CDM ervaart dat nu al Opleiding vaklieden in metaalsector noodzakelijk. "Amigoe". Curaçao, 24-08-1987, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 12-03-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642489:mpeg21:p003</ref> * 1994: Avia Air van Efi Tromp is reeds enige tijd doende met plannen om commutervluchten tussen de eilanden te gaan vliegen. * Avia Air heeft vanaf woensdag een nieuw vliegtuig in bedrijf. Het is een EMB-110, van Braziliaanse makelij, dat 19 passagiers kan vervoeren. Het kan gecharterd worden voor vluchten Aruba - Curagao v.v. en Aruba - Bonaire v.v. Auia Air voert tweemaal daags vluchten uit tussen Aruba en Punto Fijo in Venezuela.<ref>WILLEMSTAD— Avia Air heeft vanaf woensdag een nieuw vliegtuig in bedrijf. Het is een EMB-110, van Braziliaanse makelij, dat 19 passagiers kan vervoeren. Het kan gecharterd worden voor vluchten Aruba – Curagao v.v. en Aruba – Bonaire v.v. Auia Air voert tweemaal daags vluchten uit tussen Aruba en Punto Fijo in Venezuela.. "Amigoe". Curaçao, 12-10-1994, p. 9. Geraadpleegd op Delpher op 12-03-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010645369:mpeg21:p009</ref> * Luchtvaartmaatschappij Avia Air die door de regering als nationale luchtvaartmaatschappij *s erkend, heeft plannen °ni met ingang van 1 december aanstaande naar vleugels uit te slaan. **er dag vertrekken twee yiuchten naar Punto Fijo (Venezuela), dirie naar en vier naar öonaire. Avia Air president Ciro Pieters. In 1986 is Avia Air begonnen als chartermaatschappij voor vluchten in de omgeving. In april van dit jaar kreeg Avia Air een vergunning om regelmatige vluchten uit te voeren. De maatschappij heeft vijf vliegtuigen: twee Embriers 110, elk met zestien stoelen en extra ruimte voor de koffers en twee Cessnas, elk met zeven stoelen.<ref>Plannen Avia Air om vleugels uit te slaan. "Amigoe". Curaçao, 28-11-1995, p. 7. Geraadpleegd op Delpher op 12-03-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644874:mpeg21:p007</ref> * 1995: Het particuliere Avia Air heeft afgelopen vrijdag van minister. Glenbert Croes van Verkeer en Communicatie de vergunning ontvangen om geregelde vluchten uit te voeren. "Wij zijn nu ook een officiële luchtvaartmaatschappij die vluchten uit mag voeren op Bonaire, Curacao, Coro en Las Piedras", zo reageerde Avia Air-president Ciro Pieters vanmorgen desgevraagd. Ook werd vastgesteld dat de luchtvaartmaatschappijen van de twee landen (aruba-NA) elk een bepaald aantal vluchten kan uitvoeren. Dit zijn Aruba- Curacao met 35 vluchten per week, Aruba-Bonaire met 28 Avia Air, dat tot nu toe alleen chartervluchten verzorgde, begint binnen afzienbare tijd met de vluchten op Bonaire, Curacao en de twee Venezolaanse steden Coro en Las Piedras. * Avia Air kreeg op 28 april van de minister Glenbert Croes van Vervoer en Communicatie een vergunning om geregelde vluchten uit te voeren tussen Cura9ao, Bonaire, Coro, Las Piedras en thuisbasis Aruba. De voorbereidingen betreffen nu voornamelijk de vluchten tussen de ABC-eilanden. {{Appendix}} ------------------ '''Insel Air Aruba''' tabata un aerolinea y subsidiario di Insel Air, como tambe e aerolinea oficial nacional di Aruba.<ref>[http://curacaochronicle.com/aviation/insel-air-aruba-seeks-u-s-routes/ Insel Air Aruba Seeks U.S. Routes]</ref> de.wiki:Insel Air Aruba tabata un aerolinea y subsidiario di Insel Air, como tambe e aerolinea oficial nacional di Aruba. [1] Un investigashon ku a tuma lugá na yanüari 2017 dor di e Inspectie Leefomgeving en Transport di Reino Hulandes a evidensiá defectonan tantu den e kompania mayor Insel Air i Insel Air Aruba, komo tambe den e outoridatnan di aviashon di Kòrsou i Aruba. Komo resultado, un kantidat di avion di e dos kompanianan lo no por bula pa un tempu indeterminá. Insel Air i Insel Air Aruba despues a reduci nan destinashonnan di buelo, ku anteriormente tambe tabata inkluí destinashonnan den Merka i Sur Amerika, pa e islanan ABC i Sint Maarten.<ref>{{Literatur |Autor= |Titel=Dutch ILT intervenes in Curaçao, Aruba CAAs |Sammelwerk=ch-aviation |Verlag= |Ort= |Datum= |Seiten= |Online=[http://www.ch-aviation.com/portal/news/53584-dutch-ilt-intervenes-in-curaao-aruba-caas ch-aviation.com]}}</ref><ref>{{Literatur |Autor= |Titel=Insel Air axes bulk of network, retains ABC Islands |Sammelwerk=ch-aviation |Verlag= |Ort= |Datum= |Seiten= |Online=[http://www.ch-aviation.com/portal/news/53989-insel-air-axes-bulk-of-network-retains-abc-islands ch-aviation.com]}}</ref><ref>{{Literatur |Autor= |Titel=Curaçao's Insel Air looking to dispose of Aruban unit |Sammelwerk=ch-aviation |Verlag= |Ort= |Datum= |Seiten= |Online=[http://www.ch-aviation.com/portal/news/54051-curaaos-insel-air-looking-to-dispose-of-aruban-unit ch-aviation.com]}}</ref><ref>{{Literatur |Autor= |Titel=Curaçao's Insel Air fends off bankruptcy filing |Sammelwerk=ch-aviation |Verlag= |Ort= |Datum= |Seiten= |Online=[http://www.ch-aviation.com/portal/news/54267-curaaos-insel-air-fends-off-bankruptcy-filing ch-aviation.com]}}</ref> Insel Air Aruba a stop di opera na 2017 despues di cinco aña. [6] == Flota == For di maart 2017, Insel Air Aruba su flota tabata consisti di ocho avion, di cual ningun ta operacional.<ref>[http://www.ch-aviation.com/portal/aircraft/search?search=1&cha=ISU ch-aviation], abgerufen am 20. März 2017.</ref> ==Wak tambe == * [[Lista di eks-kompania aéreo di Karibe Hulandes]] == Link externo == * [https://www.fly-inselair.com/en/ Webpräsenz der Insel Air] (englisch und spanisch) * [http://www.airliners.net/search/photo.search?airlinesearch=Insel%20Air%20Aruba&distinct_entry=true Fotos] der Insel Air Aruba auf [[Airliners.net]] {{Appendix}} ----------------- '''Aruba Flying Club''' tabata un asociacion di piloto amatur na Aruba?? == Historia == AFC ta data di ananan 1940. Tabata haci uzo di aeropuerto de Vuyst na San nicolas den bario di juana morto. met hangar Na 1998 AFC a bira activo atrobe. AFC in 1950 statutair opgricht Vereniging Aruba Flying Club In 1998 werd de Aruba Flying Club weer actief (welke vanaf de oorlogsjaren tot in de jaren 70 al had bestaan). Aanvankelijk werd gevlogen met de Cessna 172M P4-BON, in 1992 en 1993 aangevuld met Cessna 182P P4-GIN en sinds 1998 met een Amerikaans geregistreerde Cessna 172R, de N174AP.<ref>[http://landewers.net/P4-artikel.pdf 20 jaar Arubaans Luchtvaartuig Register Arno Landewers]</ref> Eleccion di directiva di AFC * na 1956 e club tabatin 4 avioneta propio di cual e ultimo adkisicion tabata un stimson. Cu e avionetanan tabata bula y tene competencia y demostracionnan.<ref>[https://archive.org/details/BNA-DIG-ARUBAANSECOURANT-1956-09/page/n67/mode/2up?q=flying Aruba Flying Club viert eerste vlucht van nieuwe Stimson], Arubaanse Courant (21 september 1956)</ref> * Aanwijzing: Als leden van de Raad van Beheer van de Aruba Flying Club, de heren: P. A. de Vuyst; Commandant Onderzoekings en Bewakingsdienst op Aruba; H. A. Hessling, Ambtenaar belast met het domein beheer op Aruba * in 1950 de 100ste vliegbevet uitgereikt =- examens sportvliegr, instrument vlieger en instructur * De Aruba Flying | Club 'is een bloeiende vereniging. | Het maximum aantal leden dat toegelaten wordt bedraagt statutair vijftig en dat heeft men vrijwel voortdurend. Het aantal brevetten dat in de loop der jaren werd uitge- > reikt loopt in de honderden. De samenwerking tussen A.F.C. en overheid is voortreffelijk en het aantal deskundigen waarover men kan beschikken ruim voldoende. De vloot bestaat uit vier toestellen, waarbij dan nog drie komen, die particulier eigendom van enkele leden zijn. De minimum leeftijdsgrens voor het behalen van een brevet is zeventien jaar. Men moet zich hiertoe eerst aan een strenge medische keuring onderwerpen. Voorschrift i.; dat men een aandeel koopt van driehonderd gulden. Daarna hebben de meeste leerlingen ongeveer 12 uur lessen nodig om dan nog een 25 tot 30 uur solo te vliegen voor zij het brevet kunnen halen. De totale instruktieteksten belopen dan ongeveer ƒ 500.—. Wie eenmaal het brevet heeft en de nodige proeven hoeft afgelegd mag zelf een vliegtuigje huren, eerst voor vluchten boven het eiland, daarna ook voor tochtjes naar buiten. Voor weekenden komen vooral Curaeao en Bonaire in aanmerking voor langere vakanties Venezuela en andere omliggende landen. Enkele leden, als de heren Riehardson en van der Voort maakten ook veel langer vakantievluchteri (om langs de Venezolaans kust, Trinidad en andere eilanden naar Sint Maarten.<ref>De Aruba Flying Club. "Amigoe di Curacao". Willemstad, 26-10-1957. Geraadpleegd op Delpher op 12-03-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000211195:mpeg21:p003</ref> * Voor velen is het vertrek van de heer Pieter A. de Vuyst ongemerkt voorbij gegaan. Gedurende de tweede wereldoorlog was hij verbindingsmarineofficier en gedurende die tijd begon hij met het plannen voor een particulier vliegvels, dat naar hem genoemd werd. Op 16 juli 1944 werd dit vliegveld geopend dooi de toenmalige Gezaghebber I. Wagemaker. Dat het vliegveld naar hem ge noemd werd, was op voordracht van Aruba Flying Club als waardering voor het vele werk dat hij voor deze club had gedaan. In oktober 1945 kwam de heer de Vuyst in dienst van de Lago en verliet deze op 1 juni j.l. 1956.<ref>{{nl}}{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010404914:mpeg21:p005|titel=Pieter A. de Vuyst verliet Aruba|werk=[[Amigoe]]|datum=1956-06-18|bezochtdatum=2024-03-12}}</ref> {{Appendix}} AFC is een Arubaanse vereniging ter beoefening van de vliegsport, opgericht in 1942 door employes van Lago te San Nicolas. Eerste voorzitter was Pieter A. de Vuijst, waarnaar het sportvliegveld is genoemd.<ref>Hoetink, Encyclopedie van de Nederlandse Antillen, 1969 pag.55</ref> ----------------- == EZ Air (aanvulling)== Mester menshoná ku direktor di Medicair Rene Winkel ta alabes direktor di aerolínea EZ Air, pues e kontrato firmá ta ku Winkel i no e aerolínea EZ Air. Esaki ta importante pa menshoná mirando ku den komunidat tin e impreshon ku ta EZ Air ta sòru pa Ambulans Aéreo. “Nos tin kontrato ku e doño pues no e aerolínea mes. Awor a yega e momentu ku e kontrato a vense. Segun e proseso, tur interesado por entregá un petishon pa ehekutá e tarea di Ambulans Aéreo. Boneriano 29-11-2023 titel=Ken ta bai ehekuta air ambulans?|https://awemainta.com/boneriano/ Medicair tambe por bolbe entregá un petishon”, e ta splika. Sinembargo e no ta konfirmá ku vensementu di e kontrato a sosedé entrante yanüari 2024. Tambe e ta sigurá ku e situashon di niun forma ta opstakulisá servisio di Ambulans Aéreo. Mester menshoná ku ya pa algun luna tin spekulashon tokante e situashon aki. Dòkter Frans komo direktor di FM den un rueda di prensa anterior a konfirmá ku Ministerio na Hulanda ke pa ehekutá buelonan di Ambulans Aéreo ku avionnan registrá na Hulanda. Tur esaki por konsiderá komo opstákulo pa proveodornan lokal. BONERIANO a tuma kontakto ku Rene Winkel tokante e situashon aki i e ta splika ku e no ta deseá na amplia masha mirando ku FM ainda ta un kliente. “Echo sí ta ku FM algun tempu atras a saka un asina yamá ‘tender’ pa buska un operadó pa ambulans aéreo ku lo trese avionnan ku registrashon PH, esta di Hulanda. Es mas FM lo ta basta leu pa bira un operador di aerolínea. No ta eksistí Ambulans Aéreo, ta eksistí pèrmit pa ehekutá buelo ‘ airline operator certificate’ (AOC). Di aki ta haña un provishon riba e pèrmit pa Ambulans Aéreo pasombra ta buelo komersial i ku nan lo bula bou di e reglanan Europeo, EASA”, e ta splika. Winkel ta agregá ku nan tambe a lesa ku FM ke bin ku avion di Ambulans eléktriko, pero tambe mester bisa ku e teknologia aki no ta asina leu ainda. “No ta eksistí avion eléktriko ainda ku por bula e rutanan aki, i dado kaso ku bin ku avionnan asina mes, mester pasa den hinter un prosedura pa nan wòrdu sertifiká pa departamentonan konserní manera Curacao Civil Aviation Authority (CCAA) Y ILT holanda , Esei ta nifiká ku por dura añanan promé ku por bai usa avionnan eléktriko pa transporte di pashènt.” Importansia di Ambulans Aéreo Esaki ta un avion privá spesialmente adaptá pa duna sosten médiko na pashèntnan durante transporte. Un dòkter, paramediko òf ekipo di dòkternan altamente kualifiká lo biaha ku su pashènt pa atendé e pashènt te ora e yega e aeropuerto destiná i por transportá e pashènt na un manera sigur te su kas òf pa un hòspital den e pais. E Ambulans Aéreo lógikamente ta karga tur e ekipo i e remedinan nesesario durante e buelo. {{Appendix}} ----------------------------- __NOINDEX__ aqkfaq0v5hegp47vmsmw83glwoz3p9d 199183 199182 2026-08-01T19:03:20Z Caribiana 8320 199183 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ * Nieuw: [[Avia Air]] - [[Insel Air Aruba]] - [[Aruba Airlines]] - [[Aruba Flying Club]] . [[SLM]] - [[Jetair Caribbean]] - [[Buelo 980 di ALM]] - [[Margareth Abraham]] * Aanvullen: [[Z Air]] --------------- {{Infobox Aeropuerto | variante = c | nomber oficial = Princess Juliana International Airport | imagen = | tipo = Públiko | sirbi = [[Sint Maarten (isla)|Isla di Sint Maarten]] | funda = | apertura = 1916 komo un aeropuerto militar <br>17 mei 1920 promé servisio programá di KLM<br> 1967 edifisio nobo | propietario = Princess Juliana International Airport Holding Company N.V. | lat_deg = 18 | lat_min = 02 | lat_sec = 27 | lat_dir = N | lon_deg = 63 | lon_min = 06 | lon_sec = 32 | lon_dir = W | pais = {{SXM}} | pista = | operado = Princess Juliana International Operating Company N.V. | website = http://www.sxmairport.com/ }} '''Aeropuerto Internashonal Prinses Juliana''' (IATA: '''SXM''', ICAO: '''TNCM'''), konosí na [[ingles]] komo '''Princess Juliana International Airport''' (PJIA), ta e aeropuerto prinsipal di e [[Sint Maarten (isla)|isla di Sint Maarten]]. E ta sirbi tantu e [[Sint Maarten|parti hulandes]] komo e [[Sint Maarten (Fransia)|parti franses]] di e isla. E aeropuerto ta situá den e pais [[Sint Maarten]], serka di Simpson Bay Lagoon. El a haña su nòmber for di Reina [[Juliana di Hulanda]], kende ainda tabata prinsesa heredero tempu ku e aeropuerto a habri. Ademas di PJIA, tin un aeropuerto mas chikitu na e parti franses di e isla, konosí komo Aeropuerto Grand Case-Espérance. E aeropuerto aki ta sirbi prinsipalmente buelonan regional chikitu. == Historia == Na 1942, durante [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]], e ehérsito [[Estadonan Uni di Amérika|merikano]] a konstruí un pista di aterisahe na e sitio kaminda e aeropuerto moderno ta pará awe. E ophetivo tabata pa monitoriá i kontrarestá aktividat di supmarino nazi den e área. <ref name="CBCS">[https://www.centralbank.cw/storage/app/media/economic_bulletins_2024/20240927_feature_article_princess_juliana_international_airport_economic_bulletin_september_2024.pdf Princess Juliana International Airport An Economic Profile], [[Banko Sentral di Kòrsou i Sint Maarten|CBCS]] Economic Bulletin (sèptèmber 2024)</ref> Pa 1944, e promé buelo no-militar ku pasahero sivil, operá pa [[KLM]], a baha na Sint Maarten. E aeropuerto desaroyá posteriormente riba e mesun sitio a wòrdu nombrá na honor di Prinsesa Juliana, kende tabata abordo di e buelo inougural.<ref name="CBCS"/> == Infrastruktura i desaroyo == For di 2001, a elaborá plannan pa ekspanshon i modernisashon di e aeropuerto. Un terminal nobo, ku un kapasidat pa 2,5 mion pasahero pa aña, a wòrdu habrí ofisialmente na novèmber 2006 pa [[Beatrix di Hulanda|Reina Beatrix]]. The new $80m terminal, which was opened in late 2006, has a design capacity of 2.5 million and was built on a reclaimed site to the northwest of the old terminal. The terminal building has 27,000m² of floor space across two storeys. The check-in (46 desks) and baggage reclaim is located on the ground floor and the departure lounge and retail areas are located on the first floor.<ref name="pjia"/> Na 2015, e aeropuerto a manehá 1.829.543 pasahero i aproksimadamente 60.000 moveshon di avion.<ref>{{cite web |website=Sxmairport.com |url=http://www.sxmairport.com/includes/pdfs/2015-Annual-Report.pdf |title=Annual Report 2015 |access-date= |archive-date=2023-07-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230709223107/https://www.sxmairport.com/includes/pdfs/2015-Annual-Report.pdf |url-status=dead }}</ref> E aeropuerto ta sirbi komo un sentro importante pa aviashon den e region di Nortost Karibe. E ta e base di operashon pa [[Winair]] i ta funshoná komo e hub prinsipal pa islanan mas chikitu den region, manera [[Anguilla]], [[Saba]], [[Sint Eustatius]] i [[Saint Barthélemy]].<ref name="pjia">[https://www.airport-technology.com/projects/princessjulianaint/?cf-view Princess Juliana International Airport], airport-technology.com (2008)</ref> E aeropuerto, ku ta konektá ku Oropa dor di KLM i vários kompania di aviashon franses, ta internashonalmente konosí prinsipalmente pa Maho Beach.<ref name="cleaver"/> Avionnan ta bula hopi abou riba e playa ei promé ku baha riba e pista situá direktamente su tras, hasiendo esaki un atrakshon turístiko prinsipal.<ref name="cleaver"/> Un di e aspektunan mas distintivo di e aeropuerto ta su aserkamentu di aterisahe. Un punta di e pista ta situá hopi serka di Maho Beach, loke ta hasi ku avionnan pasa na altitut hopi abou riba e playa ora nan ta aterisá. Esaki a hasi e sitio konosí internashonalmente, pero tambe ta krea situashonnan potensialmente peligroso pa bishitante. == Organisashon == PJIA su kantidat total di empleado tabata 305 ekivalente di tempu kompletu (FTEs) na 2024, hasiendo e ta un di e dunadónan di trabou individual mas grandi na Sint Maarten, ekskluyendo gobièrnu.<ref name="CBCS"/> Maneho di e aeropuerto ta den man di Princess Juliana International Operating Company N.V.<ref name="pjia"/><ref>[https://web.archive.org/web/20050526154747/http://www.pjiae.com/pdfs/company-profile.pdf Company profile - The Princess Juliana International Airport (PJIA)], sxm-airport.com (4 di mart 2005)</ref>, un kompania supsidiario di Princess Juliana International Airport Holding Company N.V., ku gobièrnu di Sint Maarten komo úniko akshonista. Michael Cleaver ta direktor ehekutivo (CEO) di e aeropuerto for di 2025.<ref name="cleaver">[https://www.luchtvaartnieuws.nl/nieuws/categorie/3/airports/michael-cleaver-volgt-brian-mingo-op-als-ceo-van-luchthaven-van-sint-maarten Michael Cleaver volgt Brian Mingo op als CEO van luchthaven van Sint Maarten], luchtvaartnieuws.nl (5 di aprel 2025)</ref> {{Commonscat}} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =70946032|titulo=Princess Juliana International Airport}} {{References}} }} [[:Kategoria:Sint Maarten]] [[:Kategoria:Aviashon]] ------------ Aeropuerto Internashonal Prinses Juliana (IATA: SXM, ICAO: TNCM), konosí na ingles komo Princess Juliana International Airport (PJIA), ta e aeropuerto prinsipal di e isla di Sint Maarten. E ta sirbi tantu e parti hulandes komo e parti franses di e isla. E aeropuerto ta situá den e pais Sint Maarten, serka di Simpson Bay Lagoon. E a haña su nòmber for di Reina Juliana di Hulanda, kende ainda tabata prinses heredero tempu ku e aeropuerto a habri na 1943. Na 1944, e a bishitá e sitio, loke a kontribuí na e nòmber ofisial. Ademas di PJIA, tin un aeropuerto mas chikitu na e parti franses di e isla, konosí komo Aeropuerto Grand Case–Espérance, cu ta sirbi prinsipalmente buelonan regional. Historia Na 1942, durante e Di Dos Guera Mundial, e ehérsito merikano a konstruí un pista di aterisahe riba e lokashon kaminda e aeropuerto moderno ta eksistí awe. E objetivo tabata pa monitoriá i kontrarestá aktividat di supmarino den e área. Na 1944, e promé buelo no-militar ku pasaheronan sivil — operá pa KLM — a baha na Sint Maarten. E aeropuerto posterior a wòrdu desaroyá riba e mesun sitio i a haña su nòmber na honor di Prinsesa Juliana, kende tabata abordo di e buelo inaugural. Infrastruktura i desaroyo For di 2001, a elaborá plannan pa modernisashon i ekspanshon di e aeropuerto. Un terminal nobo, ku un kapasidat di 2,5 mion pasahero pa aña, a wòrdu habrí ofisialmente na novèmber 2006 pa Reina Beatrix. E terminal nobo a wòrdu konstruí riba tereno rekupersá na noroeste di e terminal anterior. E edifisio tin dos piso i un superfisie total di aproksimadamente 27.000 m². Check-in i entrega di maleta ta situá na planta abou, miéntras ku sala di salida i áreanan komersial ta na e promé piso. Na 2015, e aeropuerto a manehá 1.829.543 pasahero i aproksimadamente 60.000 moveshon di avion. Rol regional E aeropuerto ta un sentro importante pa aviashon den e region di Nortost Karibe. E ta funshoná komo base di operashon pa Winair i komo hub prinsipal pa konekshon ku islanan mas chikitu den e region, manera Anguilla, Saba, Sint Eustatius i Saint Barthélemy. E aeropuerto tin konekshonnan regular ku Oropa i Nort Amérika dor di diferente aerolinea, inkluyendo KLM i kompania di aviashon franses. Aserkamentu di aterisahe Un di e karakterístikanan mas distintivo di e aeropuerto ta su aserkamentu di aterisahe. Un punta di e pista ta situá hopi serka di Maho Beach, loke ta hasi ku avionnan pasa na altitut hopi abou riba e playa promé ku nan aterisá. Esaki a hasi e sitio konosí internashonalmente i a kontribuí na su popularidat komo atrakshon. Alabes, e situashon ta konsiderá potensialmente peligroso, i bishitantenan ta wordo advertí pa sigui instrukshonnan di siguridat. Organisashon Maneho di e aeropuerto ta den man di Princess Juliana International Operating Company N.V., un supsidiario di Princess Juliana International Airport Holding Company N.V., ku gobièrnu di Sint Maarten komo úniko akshonista. Na 2024, e aeropuerto tabatin aproximadamente 305 empleado (FTE), hasiendo e un di e empleadornan individual mas grandi na Sint Maarten, fuera di sektor públiko. Michael Cleaver ta direktor ehekutivo (CEO) di e aeropuerto for di 2025. ---- For di 2001, a traha plannan pa ekspanshon i modernisashon di e aeropuerto. Un edifisio nobo di aeropuerto, ku un kapasidat pa 2.5 mion pasahero pa aña, a wordo habri ofisialmente pa [[Beatrix di Hulanda|Reina Beatrix]] na novèmber 2006. Komo parti di e di 70 aniversario na 2014, e aeropuerto a hasi un donashon di tres estatua di pelikan maron na gobièrnu. Nan a wòrdu poné riba e rotònde dilanti di e aeropuerto, huntu ku e lèternan di e kódigonan di aeropuerto di IATA di e aeropuertonan partner.<ref>The Daily Herald, [https://www.thedailyherald.sx/islands/national-bird-monument-at-airport-roundabout-restored National bird monument at airport roundabout restored], 9 juni 2021</ref> [[File:06-SXM-airport1s.jpg|thumb|left|200px|Interior di e terminal di Aeropuerto Internashonal Prinses Juliana.]] Aeropuerto Internashonal di Prinsesa Juliana (IATA: SXM, ICAO: TNCM) ta e aeropuerto prinsipal riba e isla karibense di Saint Martin. E aeropuerto ta situá na e parti hulandes di e isla, den e pais di Sint Maarten, serka di e kosta di Simpson Bay Lagoon. Na 2015, e aeropuerto a manehá 1.829.543 pasahero i alrededor di 60.000 moveshon di avion.<ref>{{cite web |website=Sxmairport.com |url=http://www.sxmairport.com/includes/pdfs/2015-Annual-Report.pdf |title=Annual Report 2015 |access-date=2 March 2016 |archive-date=9 July 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230709223107/https://www.sxmairport.com/includes/pdfs/2015-Annual-Report.pdf |url-status=dead }}</ref> E aeropuerto ta sirbi komo un sentro pa Winair i ta e porta prinsipal pa e Islanan Leeward mas chikitu, inkluyendo Anguilla, Saba, Saint Barthélemy i Sint Eustatius. E ta haya su nomber for di Reina Juliana di Hulanda, kende a baha eynan tempo cu e tabata heredero presunto na 1944, e aña despues cu e aeropuerto a habri. E aeropuerto tin aserkamentu di aterisahe di flyover na altitud hopi abou pasobra un punta di su pista ta sumamente serka di kosta i Maho Beach. Miéntras ku Prinsesa Juliana Internashonal ta e porta di aviashon prinsipal pa e isla, tin tambe un aeropuerto di uso públiko mas chikitu na e parti Franses, den e Kolektividat Franses di San Martin, yamá Aeropuerto Grand Case-Espérance. {{Commonscat}} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =70946032|titulo=Princess Juliana International Airport}} {{References}} }} [[:Kategoria:Sint Maarten]] [[:Kategoria:Aviashon]] --------------- {{Variante|c}} {{Infobox accidente aereo | variante = c | nomber = Buelo 980 di ALM | imagen = Douglas DC-9-33F N937F ONA MIA 17.07.76 edited-2.jpg | descripcion = Avion tipo Douglas DC-9-33CF di ONA, similar na esun di hür pa [[Antilliaanse Luchtvaart Maatschappij|ALM]] dia di e insidente. | mapa = | fecha = [[2 di mei]] [[1970]] | tipo_calamidad = | sitio = | morto = | tipo_avion = Douglas DC-9-33CF | number_avion = | operado = Overseas National Airways (ONA) pa [[Antilliaanse Luchtvaart Maatschappij|ALM]] | nomber_avion = | number_vuelo = 980 di ALM | salida_vuelo = | layover = | destinacion = [[Sint Maarten]] | pasahero = 57 | tripulante = 6 | sobrviviente = 40 }} '''Buelo 980 di ALM''' tabata e buelo komersial programá pa bula for di aeropuerto JFK, [[New York City|New York]] pa Aeropuerto Prinses Juliana na [[Sint Maarten]] dia [[2 di mei]] [[1970]]. Despues di vários intento di aterisahe sin eksito, e avion a keda sin kombustibel i a kai den [[Laman Karibe]] (48 km for di [[Sint Croix|St. Croix]]), resultando den 23 persona morto i 40 sobrebibente. E suseso ta un di e poko kasonan di aterisahe forsoso (''ditching'') di un avion jet i ta ser konsiderá komo e pió desastre den historia di aviashon di [[Antias Hulandes]]. == Detaye di e buelo == * '''Data''': 2 di mei 1970 * '''Ruta''': New York (JFK) → Sint Maarten (SXM) * '''Avion''': Boeing 727-200 * '''Operadó''': Overseas National Airways (pa ALM) * '''Persona riba avion''': 63 (inkluso miembronan di tripulashon) == Avion i su tripulashon == E avion tabata un Douglas DC-9-33CF di dos motor, operá pa [[Antilliaanse Luchtvaart Maatschappij]] (ALM) dor di Overseas National Airways (ONA), ku un avion i tripulashon di buelo di ONA i un tripulashon di kabina di ALM.[1] Su number di seri tabata 47407, su number di ruta tabata 457. E avion a wòrdu fabriká dia 23 di yanüari 1969 i tabata matrikulá na [[Estadonan Uni di Amérika|Merka]] bou di e number di registrashon: FAA N935F. E buelo tabata transportá 57 pasahero i 6 miembro di tripulashon. E tripulashon di buelo tabata konsistí di kapitan Balsey DeWitt (37), promé ofisial Harry Evans II (25), i piloto Hugh Hart (35).[2] == Buelo i aterisahe forsoso == Buelo 980 a sali for di Aeropuerto John F. Kennedy normalmente i a sigui sin nobedat den direkshon di Karibe, ounke e DC-9 mester a baha na un altitut mas abou pasùit di [[Bermuda ]]pa evitá un tormenta di strena, oumentando su kimamentu di kombustibel. Despues ku e buelo a haña pèrmit pa baha te na 10.000 pia (3.000 m), kontrol di tráfiko aéreo regional (ATC) a konsehá ku e kondishonnan di tempu na St. Maarten tabata bou di e mínimo pa aterisahe, un sèt di kriterio ku ta determiná si un aterisahe ta posibel. Kapitan DeWitt a disidí di desviá pa San Juan, pero poko despues, kontrol di St. Maarten a informá nan ku e kondishonnan di tempu a mehorá sufisiente pa aterisa. E buelo a hasi un aserkamentu inisial na e aeropuerto pero no a logra mira e pista na tempu pa aliñea pa aterisahe i a deklará un aserkamentu faya pèrdí. Buelo 980 a purba di baha un di dos biaha, pero atrobe no a logra yega na aliñea ku e pista. Despues di a abortá e aserkamentu ei, e tripulashon a hasi un di tres intento, pero e avion tabata muchu altu pa aterisa sigur. Despues di a evaluá e situashon di tempu i kombustibel, e pilotonan a disidí di desviá pa Saint Croix, risibiendo un vektor di aserkamentu i pèrmit pa aterisahe. Na e punto aki, a konstatá un posibel diskrepansia entre e meter di kombustibel i loke a wòrdu kalkulá komo e kantidat di kombustibel ku a sobra den e tankinan. DeWitt a informá e kontroladó di tráfiko aereo di su intenshon pa bandoná e avion i a kuminsá un aserkamentu abou riba awa, aterisando pa 3:49 pm ora lokal, 30 mia ost di Saint Croix.[3][2] Ounke e pilotonan a aktivá señalnan di faha di seguridat djis promé ku aterisahe, tabatin insertidumbre den e kabina tokante ki ora, òf si, e avion lo a baha. E sistema di komunikashon di e kòkpit no tabata funshoná, pues pasaheronan no a risibí ningun atvertensia di e bashamentu inminente. Consecuentemente, un cantidad desconoci di pasahero y tripulacion tabata para of tabatin nan faha di seguridad kita ora cu e avion a dal den awa. Na e momento aki, laman tabata brutu debí na kondishonnan di wer volatil. E avion a keda relativamente intacto despues di a baha den awa, pero pronto a sink den mas o menos 5.000 pia (1.500 m) y nunca a wordo recupera. E aksidente a resultá den 23 morto i 37 herido, ku 40 sobrebibiente en total. Tantu e pilotonan komo e nabegante a sobrebibí. E sobrebibientenan a keda bula den e laman turbulento, infestá ku tiburon ku nan vest di salbabida te ora ku yudansa a yega.[3][4] E rekuperashon di e sobrebibientenan ku helikòpter a kuminsá mas o ménos 12:00, un pa dos ora despues di e bentamentu, i e último sobrebibiente, Promé Ofisial Evans, a wòrdu rekuperá mas o ménos 1 ora despues.[2] E helikòpternan a wòrdu guiá pa e sitio di reskate dor di un avion di Pan American Airways, kende su piloto a informá e bentamentu via radio, despues a bula riba e sitio te ora ku yudansa a yega pa guia e reskatistanan.[3] E esfuersonan di reskate a enbolbí unidatnan di Guardakosta di Merka, Marina di Merka, i Kuerpo di Marina di Merka, i un kantidat di sobrebibiente a wòrdu hibá tera ku helikòpter.[5] ---- Durante e buelo, e avion a topa ku maltempu ku a forsa e kapitan pa hasi varios intento pa landa den aeropuerto Prinses Juliana na Sint Maarten. Despues di intentonan repetí sin éksito i ku e gasolin a kaba, e kapitan a desidí pa hasi un '''ditching''' (aterisáhe forzoso den laman) serka di isla Saint Croix. == En kultura == E historia di buelo 980 a inspirá varios artikulo, dokumental i video ku ta analisá e desishonnan tomá durante e vuelo, inkluí: * ''A desperate crew and their awful decisions – The extraordinary tale of ALM Flight 980'' (YouTube, 10 di febrüari 2025) * Emilio Corsetti – ''What a Real Hero Looks Like'' [[:Kategoria:Aviashon]] [[:Kategoria:Antias Hulandes]] == E aksidente == E impakto ku e laman a keda mas fuerte ku tabata spera, i e fuselaje di e avion a kibra den barios parti. Di e total di 63 hende riba avion, 23 a fayece, mientras 40 a logra salba via bote di salbashon òf flotadónan. Entre e viktimanan tabata hopi hende di Kòrsou, Sint Maarten i Hulanda. === Viktimanan konosí === Un di e viktimanan mas konosí tabata '''[[Margareth Abraham]]''', un stewardess di 24 aña for di Kòrsou. Segun testigunan, e tabata yudando pasaheronan pone su chaleko di salbashon i no a logra siña pa su mes. Su entrega i sakrifisio a ser rekonosé mas latr pa medio di un premi di valentia posthumo. == Investigashon == Investigashon di e '''[[National Transportation Safety Board]] (NTSB)''' a indiká ku e avion a keda sin gasolin despues di intentonan repetí pa landa den Sint Maarten. E raport a menzioná tambe ku komunikashon entre e kapitan i kontrol aéreo tabata konfuso, i ku desishon humano den un situashon di stres a kontribuí na e desenláse fatal. NTSB a rekomendá mehoras den planifikashon di ruta aéreo, maneho di krisis, i komunikashon durante emerhensia. == Impacto == E aksidente di Vuelo 980 a trese hopi dolor den e komunidat di e Antias Hulandes, partikularmente na Kòrsou. Den su respuèsta, [[ALM Antillean Airlines|ALM]] a pasa pa un revishon di proseduranan di emerhensia i entrenamiento di tripulantenan. E aksidente a keda den memoria kolektivo komo un simbolo di valentia humano, partikularmente pa e akshon di Margareth Abraham. == En kultura == E historia di Vuelo 980 a inspirá barios artikulonan, dokumental i video ku ta analiza e desishonnan tomá durante e vuelo, inkluí: * ''A desperate crew and their awful decisions – The extraordinary tale of ALM Flight 980'' (YouTube, 10 di febrüari 2025) * Emilio Corsetti – ''What a Real Hero Looks Like'' == Referensia == <references> <ref>National Transportation Safety Board (NTSB) – Aircraft Accident Report: Overseas National Airways Flight ALM980.</ref> <ref>SimpleFlying – Crew Perspective: Lessons from ALM Flight 980.</ref> <ref>Emilio Corsetti – What a Real Hero Looks Like (2024).</ref> </references> {{Variante|a}} {{Databox}} {{Infobox accidente aereo | variante = c | nomber = ALM Buelo 980 }} [[File:Douglas DC-9-33F N937F ONA MIA 17.07.76 edited-2.jpg|thumb|Avion tipo Douglas DC-9-33CF di ONA, similar na esun di hür pa [[Antilliaanse Luchtvaart Maatschappij|ALM]] dia di e insidente.]] '''Buelo 980 di ALM''' tabata un buelo komersial ku a tuma lugá riba [[2 di mei]] [[1970]], operá pa Overseas National Airways den nòmber di [[Antilliaanse Luchtvaart Maatschappij]] (ALM). E vuelo tabata bai for di New York JFK pa [[Sint Maarten]], pero a terminá den un tragedia despues ku e avion a tene ku hasi un aterisahe forzoso den laman serka [[Sint Croix|St. Croix]]. E tabata e peor desastre den historia di aviashon antiano. Detaye di e vuelo Avion: Boeing 727-200 Operadó: Overseas National Airways (pa ALM) Ruta: New York (JFK) → St. Maarten Data: 2 di mei 1970 Persona riba avion: 63 (incluso tripulantenan) Durante e vuelo, e avion a topa ku malu tempu ku a forsa e piloto pa hasi barios intento pa landa den aeropuerto Prinses Juliana na St. Maarten. Despues di barios intento sin éksito i gasolin ku ta kaba, e kapitán a desidí pa hasi un ditching (aterrisahe den laman) serka isla St. Croix. E aksidente E avion a impacta e laman mas fuerte ku lo a spera, i e fuselaje a kibra den varias parti. Di e total di 63 hende riba avion, 23 a fayece. E resto di e pasaheronan i tripulantenan a salba, algun via flotadónan i bote di salva. Viktimanan i heróes Un di e viktimanan mas konosí tabata Margareth Abraham, un stewardess di 24 aña for di Kòrsou. Segun testigunan, e tabata yudando pasaheronan pone su chaleko di salbashon i no a logra siña pa su mes. Su entrega i sakrifisio a ser rekonosé ku un premi di valentia posthumo. Investigashon i resultado Investigashon di NTSB (National Transportation Safety Board) a determiná ku e avion a keda sin gasolin despues di intentonan repetí pa landa. Tambe a indiká ku komunikashon entre e kapitan i kontrol di trafiko aéreo tabata konfuso. A resultá den rekomendashon pa mehoras den manejamentu di krisis i planifikashon di ruta aéreo. Impacto E aksidente di ALM Vlucht 980 a trese hopi dolor na Antias Hulandes i tambe a pone preshon riba ALM. E kasonan di valor humano, manera e di Margareth Abraham, a keda parte di e memoria kolektivo di Kòrsou. * Tobias Cordeiro - mira it.wiki == Link eksterno == * [https://www.youtube.com/watch?v=rPQZbbgr4w8&t=62s A desperate crew and their aweful decisions - The extraordinary tale of ALM flight 980], [[Youtube]] (10 di febrüari 2025) {{Infobox vuelo aéreo | nòmber_vuelo = ALM Vlucht 980 | operador = Overseas National Airways pa ALM Antillean Airlines | ruta = JFK – St. Maarten | avion = Boeing 727-200 | pasaheero = 57 | tripulashon = 6 | total_persona = 63 | viktima = 23 | sobrevivienten= 40 | data = 2 di mei 1970 | lugá = Serka St. Croix, Karibe }} '''ALM Vlucht 980''' tabata un vuelo di [[ALM Antillean Airlines]], operá pa [[Overseas National Airways]], ku a pasa un aksidente fatal riba 2 di mei 1970. E avion a tuma un aterrisahe forzoso (''ditching'') den laman serka isla [[St. Croix]], despues ku a keda sin gasolin. 23 hende a fayece, entre nan e stewardess [[Margareth Abraham]]. == Detaye di e vuelo == E avion a sali for di [[New York JFK]] pa [[St. Maarten]], pero a topa ku malu tempu. Despues di barios intento pa landa i sin eksito, e kapitan a desidí hasi un ditching den laman. == E aksidente == E avion a kibra den varias parti den e impakto. A haya 23 viktima humano. Barios hende a salba via bote i flotador, entre nan 40 sobrevivientenan. == Viktimanan konosí == - [[Margareth Abraham]], stewardess di 24 aña for di Kòrsou, a fayece mientras tabata yudando pasaheronan. == Investigashon == E investigashon di [[NTSB]] a determiná ku agotashon di gasolin i desishon difísil durante e vuelo a kontribuí na e aksidente. A yega tambe ku komunikashon ku kontrol aéreo tabata konfundí. == Impacto == E aksidente a trese hopi dolor den e komunidat di Antias Hulandes. ALM a pasa pa revishon di proseduranan di emerhensia. E aksidente a keda komo un punto importante den istoria di aviashon di e región. == Referensianan == * [https://simpleflying.com/alm-antillean-airlines-flight-980-cabin-crew-perspective/ SimpleFlying – Crew Perspective] * [https://emiliocorsetti.com/what-a-real-hero-looks-like/ Emilio Corsetti – What a Real Hero Looks Like] * [https://www.ntsb.gov/about/organization/Pages/Air.aspx National Transportation Safety Board (NTSB)] -------------- {{infobox persona| variante = c | nomber completo = Margareth Aleida Abraham | fecha nacemento = [[11 di yüni]] [[1945]] | luga nacemento = [[Kòrsou]] | fecha fayecimento = [[2 di mei]] [[1970]] | luga fayecimento = Serka St. Croix, Karibe | ofishi = stewardess | konosí pa = Su akshonnan heróiko durante e aksidente aéreo di buelo 980 di ALM | distincion = ''Zilveren Erepenning voor Menslievend Hulpbetoon'' (2020) }} '''Margareth Aleida Abraham''' (☆ [[11 di yüni]] [[1945]] na [[Kòrsou]] - † [[2 di mei]] [[1970]] den serkania di [[Sint Croix]]) tabata un stewardess di [[Kòrsou]] den servisio di [[Antilliaanse Luchtvaart Maatschappij|ALM]], ku a fayesé na edat di 24 aña durante un aterisahe di emergensia.<ref>[https://curacao-airport.com/history-margareth-abraham/ History of Margareth Abraham], [[Aeropuerto Hato|Curacao International Airport]]</ref> Su kurashi i trankilidat bou di preshon ekstremo a hasié un héroe den aviashon [[Antias Hulandes|antiano]]. == Biografia == Margareth Abraham, huntu ku su ruman hòmber ohochi Carol, a nase dia 11 di yüni 1945. Den e famia Abraham tabatin kuater ruman mayó. Na aña 1967, despues di a kaba Mulo, el a skoge un karera komo stewardess na [[Antilliaanse Luchtvaart Maatschappij]] (ALM).<ref name="Pionero">{{cite book|author=[[Jeanne Henriquez|Henriquez, Jeanne]]|title=Kòrsou su muhénan pionero|year=2000|publisher=[[Archivo Nashonal Kòrsou]]|pag= 40-42|ISBN=99904-0-431-3}}</ref> === Buelo LM 980 2 di mei 1970 === [[File:Douglas DC-9-33F N937F ONA MIA 17.07.76 edited-2.jpg|thumb|Avion tipo Douglas DC-9-33F di ONA, similar na esun di hür pa [[Antilliaanse Luchtvaart Maatschappij|ALM]] dia di e desaster.]] Riba 2 di mei 1970, Abraham tabata miembro di tripulashon di kabina riba buelo 980 for di [[New York City|New York]] (JFK) pa [[Sint Maarten]]. E avion, tipo DC‐9-33CF, tabata un avion ku ALM a hür di a kompania merikano Overseas National Airways (ONA). Tabatin sinkuentishete pasahero y seis miembro di tripulashon abordo. Debí na bientu fuerte i neblina, e piloto a purba baha varios biaha na Aeropuerto Internashonal Prinsesa Juliana (SXM). Kapitan Balsey De Witt a disidí despues di desviá pa Sint Croix. Durante e buelo aki, e piloto a keda sin kombustibel i e riesgo di un aterisahe den awa (ditch) a surgi. Abraham a sobresalí den heroismo: segun testigunan okular, el a yuda pasaheronan bisti nan salbabida i a kompañá nan te na e salida. Na e momentu presiso ey, e avion a hasi un impakto duro ku e awa i a kibra banda di e kòkpit. Abraham, kende a sigui duna asistensia te na final, no a sobrebibí e desaster.<ref>[https://emiliocorsetti.com/what-a-real-hero-looks-like/ What a real hero looks like], emiliocorsetti.com (3 di mei 2019)</ref> El a fayesé inesperadamente durante e akshon di rescate. Un total di 43 persona a sobrebibí; 23 hende a muri, inkluso Margareth Abraham. == Personal == Despues di e buelo, Abraham tabata pa bula bèk New York unda e lo a topa ku su komprometido, Robby Schouten. Nan tabatin plan pa kasa dia 15 di yüni 1970, djis algun siman despues di e suseso trágiko.<ref name="Pionero"/> [[File:Erepenning voor Menslievend Hulpbetoon Versie sinds 1912.jpg|thumb|170x210px|]] == Honor == Margareth Abraham ta wòrdu rekordá komo un símbolo di balentia i altruismo den [[Karibe Hulandes]]. Su akshonnan den momentu di pániko a salba bida di varios hende i su historia ta sigui inspirá hende den Kòrsou i mas aya. Den sala di yegada di [[Aeropuerto Hato|Aeropuerto Internashonal di Kòrsou]], a develá un plakat di bròns na 1972, poné pa [[Estadonan Uni di Amérika|Merka]]. Despues na 2024, a pone un mural ku su imagen riba e fachada di e terminal, komo un homenahe bibu. E gerensia di aeropuerto a kambia e nòmber di e lokalidat pa aktividatnan di aviashon pa "Plasa Margareth Abraham" na 1990. Na 2020, el a wòrdu otorgá póstumo e Medaya di Honor di Plata pa Yudansa Humanitario (''Erepenning voor Menslievend Hulpbetoon''), un di e medayanan sivil militar [[Reino Hulandes|hulandes]] di mas altu pa yudansa humanitario. {{DEFAULTSORT:Abraham, Margareth}} [[:Kategoria:Hende]] [[:Kategoria:Aviashon]] [[:Kategoria:Kòrsou]] Margareth Abraham a wòrdu rekonosé komo un berdadero hende di balentia. Margareth Abraham ta konsiderá un símbolo di balentia i altruismo den Karibe Hulandes. Su akshonnan den momentu di pániko a salba bida di barios hende i su historia ta sigui inspirá hende den Kòrsou i mas aya.Na 1972 Merka a pone un plaka ku inskripshon den sala di salida di [[Aeropuerto Hato]]. Pa honrá su memoria, Aeropuerto Internashonal di Kòrsou a pone su nòmber na su direkshon ofisial: Plasa Margareth Abraham. Na 2024, a develá un mural ku su potret na fachada di e terminal, komo un símbolo di su entrega i korahe.<ref>{{citeer web|url=https://www.curacaochronicle.com/post/local/cap-honoring-a-true-hero-margareth-abraham/|titel= CAP honoring a true hero, Margareth Abraham|datum=2024-05-02|bezochtdatum=2025-07-01|werk=curacaochronicle.com}}</ref> Na 2020, el a risibí posthumamente e ''Zilveren Erepenning voor Menslievend Hulpbetoon'' (Plaka di Plata pa Ayudo Humanitario), un di e mas antiguo i prestisioso premionan di valentia di [[Hulanda]]. --- Margareth Abraham ta wòrdu rekordá komo un símbolo di kurashi i sakrifisio den Karibe Hulandes: 1972: Un plachi di bròns òf metal a wòrdu desvelá den e sala di yegada di Aeropuerto Hato. 1990: E maneho di aeropuerto a kambia e nòmber di e lugá pa aktividatnan di aviashon pa Plasa Margareth Abraham. 2024: Un mural ku su potrèt a wòrdu desvelá riba e fachada di e terminal, komo un homenahe bibu. 2020: El a wòrdu otorgá postumamente ku e Medaya di Honor di Plata pa Asistensia Karitativo, un di e medayanan sivil militar mas haltu pa ayudo humanitario na Hulanda. Margareth Abraham ta keda un fuente di inspirashon pa hopi na Kòrsou i mas leu. Su legado ta sigui biba komo un ehèmpel di sakrifisio propio i forsa humano bou di sirkunstansianan ekstremo. , ku tabata baseá den Antias Hulandes. E tabata konosí pa su amabilidat i entrega na su trabou. {{Infobox persona | nòmber = Margareth Abraham | portret = | nashimentu = ±1946 | lugá nashimentu = Kòrsou | morto = 2 di mei 1970 | lugá morto = Serka St. Croix, Karibe | trabou = Stewardess (ALM) | konosí pa = Su akshonnan heróiko durante e aksidente aéreo di ALM Vlucht 980 }} '''Margareth Abraham''' (±1946 – 2 di mei 1970) tabata un stewardess di [[Kòrsou]] ku a perde su bida den e aksidente aéreo trágiko di [[ALM Vlucht 980]]. E a wòrdu rekordá komo un verdadero hende valent, ku su entrega a yuda salba bida di pasaheronan riba e avion. == Bida i karera == Margareth Abraham a nase den Kòrsou i a traha komo stewardess pa [[ALM Antillean Airlines]]. E tabata konosí pa su amabilidat i entrega na su trabou. == Aksidente di 2 di mei 1970 == Riba 2 di mei 1970, Abraham tabata riba e vuelo [[ALM Vlucht 980]], ku a hasi un ''ditching'' den laman serka [[St. Croix]] despues ku e avion a keda sin gasolin. Testigunan a bisa ku e tabata yudando pasaheronan pone su chaleko di salbashon, i tabata para den e pasillo ora e avion a impacta e laman. E a fayece den e impakto. == Rekonosimentu posthumo == - A risibí e [[Zilveren Erepenning voor Menslievend Hulpbetoon]] (Plaka di Plata pa Ayudo Humanitario) di Reinou Hulanda. - Su nòmber ta honra na [[Aeropuerto Internashonal Hato]] na Kòrsou, ku su direkshon ofisial ta '''Plasa Margareth Abraham'''. - Tambe tin un mural ku su potrèt riba e fachada di e terminal. == Legado == E ta konsiderá komo un símbolo di balentia i entrega humano den e istoria di aviashon Karibe Hulandes. == Referensia == * [https://emiliocorsetti.com/what-a-real-hero-looks-like/ What a Real Hero Looks Like – Emilio Corsetti] * [https://www.curacaochronicle.com/post/local/cap-honoring-a-true-hero-margareth-abraham/ CAP Honoring a True Hero – Curaçao Chronicle] * [https://simpleflying.com/alm-antillean-airlines-flight-980-cabin-crew-perspective/ SimpleFlying on Flight 980] --------- Margareth Abraham was a 24-year-old flight attendant from Curaçao who served on ALM Antillean Airlines Flight 980. On May 2, 1970, the flight, operated by Overseas National Airways on behalf of ALM, departed from New York's JFK International Airport bound for St. Maarten. Due to poor weather conditions, the aircraft made several unsuccessful landing attempts and eventually ran out of fuel, leading to a controlled ditching in the Caribbean Sea near St. Croix. Of the 63 people on board, 40 survived, while 23, including Margareth Abraham, perished .​ Wikipedia, la enciclopedia libre +7 Curaçao International Airport +7 Simple Flying +7 Curaçao International Airport +7 Wikipedia +7 Curaçao International Airport +7 Medium Margareth Abraham is remembered for her heroic actions during the emergency. She assisted passengers in evacuating the aircraft, prioritizing their safety over her own. Tragically, she lost her life in the process . At the time of the accident, she was engaged to Robby Schouten, a well-known Antillean TV presenter, and was planning to leave her position at ALM .​ Curaçao International Airport In honor of her bravery, the address of Curaçao International Airport was named 'Margareth Abraham Plasa' . Her sacrifice is commemorated by the local community, and she is celebrated as a true hero .​ {{Appendix}} ------------------- '''Aruba Airlines''' (officially Arubaanse Luchtvaart Maatschappij N.V.) ta e aerolínea di bandera y e único aerolínea nashonal di Aruba. Fundá den 2006, Aruba Airlines ta oferé transporte aéreo regular y charter pa pasaheronan pa varias destinashon. Su sede korporativo ta na Oranjestad, Aruba, y su base di mantenemento prinsipal ta na Miami, Florida. Den 2015 e compañías a risibí e Aircraft Operating Certificate (AOC) for di Estados Unidos.[1][2] == Historia == Aruba Airlines a wordo funda na 2006 pa Onno J. de Swart, kien tabata su promé direktor. Den 2010 e a inicia operashon di charter ku un Piper PA-31 Navajo di shete asiento. Su sede operashonal ta na Oranjestad, kaminda e tin su base perto di Aeropuerto Internacional Reina Beatrix. E tin ofisinan di benta na Miami (EEUU), Curaçao, Bonaire, i Venezuela (Maracaibo, Valencia y Maracay).[3] Na 2011 Aruba Airlines a atraé inversionistanan nobo pa mehorá su flota. Den ougùstùs 2012, e aerolínea risibí su sertifikado di operashon aéreo ekonómiko, y e a introducí dos Airbus A320 na su flota (su promé A320 yegá na Aruba na november 2012). Su promé ruta regular tabata Aruba → Maracaibo (Venezuela), sigi pa Aruba → Valencia (Venezuela), y mas dilanti Aruba → Panama City (Panamá) i Aruba → Miami (EEUU). Flota y Destinashonnan {| class="wikitable sortable" ! Tipo di Avion !! Modelo !! Kantidat !! Kabina !! Asiento !! Registrashon |- | Airbus || A320-200 || 1 || Ekonomiko || ~180 || P4-AAF [4] |- | Airbus || A321-200 || 1 || Ekonomiko/“Premium” || ~178 || (vhe model, [5]) |- | Bombardier || CRJ200 || 1 || Ekonomiko || ~52 || P4-CRA [6] |} == Destinashonnan selectá == {| class="wikitable sortable" ! Ruta !! País/Región !! Estado |- | Aruba ↔ Miami !! EEUU !! Activo (charter/regular) [3] |- | Aruba ↔ Maracaibo !! Venezuela !! Introdi (2012) [3] |- | Aruba ↔ Valencia !! Venezuela !! Introdi (2012) [3] |- | Aruba ↔ Panama City !! Panamá !! Introdi (5 Julio) [3] |} == Dificultadnan i Estado Actual == Durante e kriis di COVID-19 y problemanan operashonal, Aruba Airlines a enfrenta varios reto. Pa ehempel: su flota a keda parká, i datos reciente ta mustra ku e aerolínea no ta tene vuelos normales kuendo; por ehempel, un sitio pa seguimiento di vuelos ta nifiká kantidat “0” destinashon pa Aruba Airlines. [7] Den marzo 2021 Aruba Airlines a risibí su promé A321-200 (P4-AAI) pa possibilitá un relansa, pero no ta klaro si e aerolínea actualmente ta operando vuelos regulares.[8] E situashon ta kompleho: aunke e sitio ofisial y rekursonan ta indiká ku e aerolínea ta “active” [9], e falta di voli actual y klaridat publikashonal ta kreá duda. ------------ {{Infobox empresa | variante =a tipo = compania di aviacion | nomber = Aruba Airlines | pais = {{ABW}} | imagen = | descripcion = | funda = 2006 | antesecor = | fecha disolucion= | causa disolucion= | fundado = Onno J. de Swart | propietario = | director ehecutivo = | pais = {{ABW}} | sector = transporte | industria = aviacion }} '''Aruba Airlines''' (oficialmente '''Arubaanse Luchtvaart Maatschappij N.V.''') ta e aerolinea di bandera y e unico aerolinea di [[Aruba]]. E aerolinea, fundá na 2006, ku ta ofresé transporte aéreo regular i charter pa pasahero pa 13 destinashon. Aruba Airlines su sede corporativo ta na Oranjestad, Aruba. Aruba ta opera su base di mantencion principal na Miami. Na 2015 el a ricibi un AOC (''aircraft operating certificate'') for di [[Estadonan Uni di Amérika|Merka]]. == Historia == Aruba Airlines a ser funda na 2006 pa Onno J. de Swart, kende tabata su prome director.<ref>{{Cite web|url=http://curacaochronicle.com/aviation/press-release-settlement-between-aruba-airlines-and-de-swart/|title=Press release: Settlement between Aruba Airlines and de Swart|date=16 June 2017}}</ref> E aerolinea a cuminsa operacion di charter cu un Piper PA-31 Navajo di shete asiento na 2010. E sede principal ta na Oranjestad na Aruba, cual ta e centro di operacion principal, y e aerolinea a habri un oficina nobo na [[Aeropuerto Internacional Reina Beatrix]]. E tin tambe ofisina di benta na Miami, Curaçao, Bonaire i na Maracaibo, Valencia i Maracay.<ref name="arubaair-offices">{{cite web|url=http://www.arubaairlines.com/#contactus|title=Aruba Airlines - Contact Us|accessdate=2015-04-21 }}</ref> Na kuminsamentu di 2011 e kompania a atrae inversionista nobo, ku ta kondusí na e mehoracion di e flota. E compania a risibí un Sertifikado di Operashon di aerolínea ekonómiko na ougùstùs di 2012. E aerolinea ta haya dos avion Airbus A320, e prome di nan a yega Aruba na november di 2012. E avion a kuminsá bula buelonan charter for di Aruba na fin di 2012 i e operashonnan programá a kuminsá e siguiente aña. Su promé destinashon tabata Maracaibo, Venezuela i despues Valencia, Venezuela. Despues riba 5 di yüli di e aña ei nan a inaugurá e buelonan pa Panama City, Panama. Y finalmente Miami, Merca. {{Appendix}} 18/10/25 Aruba Airlines is still operating and is the flag carrier and sole airline of Aruba. It is based at Queen Beatrix International Airport in Oranjestad and provides scheduled and charter services to various destinations across the Caribbean, South America, and the United States. Operations: Aruba Airlines is currently the only Aruban airline. It offers both scheduled and charter flights, serving as a primary carrier to and from the island. Headquarters: The airline's corporate headquarters are in Oranjestad, Aruba. Its main maintenance base is in Miami, Florida. Destinations: It flies to a number of destinations, including cities in the Caribbean, South America (such as Medellin, Colombia, and Georgetown, Guyana), and the United States (such as Miami). ------------------ {{Variante|a}} {{Databox}} '''Jet Air''' (oficialmente ) ta e aerolínea nacional di {{Appendix}} [[Category:Aviashon]] [[Category:Karibe Hulandes]] ------------------- {{Databox}} '''Avia Air''' ta un compania aereo di Aruba cu a opera entre .. y november 2003. Avia Air tabata un aerolinea basá na Aruba. Avia Air a suspendé su servisio na novèmber 2003 i tabata trahando pa reestructurá su operashonnan bou di protekshon di bankrut. 1] == Historia == Avia Air a kuminsá operashon den zomer di 1994 inicialmente tres Cessna 402B ⁇ (P4-AVA te ku P4-AVC); e mesun aña a añadí un Embraer Bandeirante (P4-AVD). Pasobra Air Aruba a enfoca mas y mas riba buelonan pa Merka, algun ruta regional por a bira operá. A kuminsá ku servisionan di liña pa Curaçao, Bonaire i e siudatnan Venezolano di Maracaibo, Punto Fijo i Valencia. Na fin di 1995, a cumpra un di dos Bandeirante P4-AVE).<ref>[http://landewers.net/P4-artikel.pdf 20 jaar Arubaans Luchtvaartuig Register Arno Landewers]</ref> Na 13 di mart di 1996 e barku a kai banda di (Venezuela) e Cessna 402B P4-AVB na laman, cu a mata tur ocho persona den e auto. E tabata trata di un buelo di linea di Aruba pa Punto Fijo. E piloto a reporta na un otro avion di Avia Problema di aire ku e motor robes, i algun tempu despues cu un candela a kibra. For di investigashon a resulta cu e candela a causa e motor y un parti di a kibra e ala robes di e avion, despues cu e Nort di Las Piedras- Aeropuerto di Punto Fijo - a kai. Na komienso di 2003, un Short SD.360-200 a kumpra, pero e aparato aki no a wòrdu a drenta servisio. For di mei 2003 no tabatin sèn mas pa paga salario di e personal y operacionnan di vuelo a keda para. Poco despues e lease company Volvo Aero a pidi e motornan di e dos Bandeirantes y finalmente E departamento di impuesto a konfiská tur e produktonan. E Cessna tambe a keda destruí. aerodinámiko pa motibu di mantenshon atrasá. Con E shortenan a bira algun e vuelo di entrenamentu a tuma lugá despues di e grupo di invershon IMCA, propietario di Air Exel, a kumpra un participacion di 50% den Avia Air. Avia Air lo sigui como AviaExel. E falta di Avia Air a hasi un pèrmit di establesementu definitivo drecha bo kara. Na òktober 2003 e kompania a a declara su mes na faillite. Poco despues, e 'Short' a bira e doño a rekuperá; tur dos Bandeirantes a keda te ku e zomer di e aña aki riba e Aeropuerto di Oranjestad ta para y e Cessna 402 P4-AVA ainda ta presente aki. ==Code data== *[[International Air Transport Association|IATA]] Code: '''3R''' *[[International Civil Aviation Organization|ICAO]] Code: '''ARB''' *Callsign: Aviair ==Flota== *Short 360-200 *Embraer EMB 110 Bandeirante == Wak tambe == * [[Lista di eks-kompania aéreo di Karibe Hulandes]] {{Appendix}} NOTES * Avia Air a cuminsa na 1984 como compania di charter Avia Air Chapter cu tabata activo na Aruba i Corwou. * in augustus 1987 verscheen het Avia Air toestel met piloot Robby Anjie, 26 jr., ter hoogte van MAcoya, Venezuela. Een tweemotorig vliegtuig Cessna met kenteken N-5351- A van de particuliere chartermaatschappij van de heer Efi Tromp, Avia Air, wordt sinds vrijdagavond op de route van Punto Fjjo (Venezuela) naar de luchthaven van Aruba vermist. * directie/eignaaar? Efi Tromp. * HetvliegtuigiseenJetpropAerocommander, een snelle vliegtuig ingericht met de nodige luxe. Avia- Air hoopt met zijn nieuwe aanwinst de Curagaose zakenman nu een nog betere service te verlenen. Avia- Air die in 1980 bij ministriële beschikking toestemming kreeg om samen met twee andere luchttransportmaatschappijen commerciële passagiersvluchten uit te voeren, biedt rechtstreekse vluchten aan naar alle bestemmingen in het Caribisch gebied, Colombia, Venezuela en Suriname. Met dit nieuwe vliegtuig hoopt Avia- Air bij te kunnen dragen aan de economische ontwikkeling van Curagao,<ref>TOEKOMST ANDERS TEKORT AAN GEKWALIFICEERDE KRACHTEN CDM ervaart dat nu al Opleiding vaklieden in metaalsector noodzakelijk. "Amigoe". Curaçao, 24-08-1987, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 12-03-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642489:mpeg21:p003</ref> * 1994: Avia Air van Efi Tromp is reeds enige tijd doende met plannen om commutervluchten tussen de eilanden te gaan vliegen. * Avia Air heeft vanaf woensdag een nieuw vliegtuig in bedrijf. Het is een EMB-110, van Braziliaanse makelij, dat 19 passagiers kan vervoeren. Het kan gecharterd worden voor vluchten Aruba - Curagao v.v. en Aruba - Bonaire v.v. Auia Air voert tweemaal daags vluchten uit tussen Aruba en Punto Fijo in Venezuela.<ref>WILLEMSTAD— Avia Air heeft vanaf woensdag een nieuw vliegtuig in bedrijf. Het is een EMB-110, van Braziliaanse makelij, dat 19 passagiers kan vervoeren. Het kan gecharterd worden voor vluchten Aruba – Curagao v.v. en Aruba – Bonaire v.v. Auia Air voert tweemaal daags vluchten uit tussen Aruba en Punto Fijo in Venezuela.. "Amigoe". Curaçao, 12-10-1994, p. 9. Geraadpleegd op Delpher op 12-03-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010645369:mpeg21:p009</ref> * Luchtvaartmaatschappij Avia Air die door de regering als nationale luchtvaartmaatschappij *s erkend, heeft plannen °ni met ingang van 1 december aanstaande naar vleugels uit te slaan. **er dag vertrekken twee yiuchten naar Punto Fijo (Venezuela), dirie naar en vier naar öonaire. Avia Air president Ciro Pieters. In 1986 is Avia Air begonnen als chartermaatschappij voor vluchten in de omgeving. In april van dit jaar kreeg Avia Air een vergunning om regelmatige vluchten uit te voeren. De maatschappij heeft vijf vliegtuigen: twee Embriers 110, elk met zestien stoelen en extra ruimte voor de koffers en twee Cessnas, elk met zeven stoelen.<ref>Plannen Avia Air om vleugels uit te slaan. "Amigoe". Curaçao, 28-11-1995, p. 7. Geraadpleegd op Delpher op 12-03-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644874:mpeg21:p007</ref> * 1995: Het particuliere Avia Air heeft afgelopen vrijdag van minister. Glenbert Croes van Verkeer en Communicatie de vergunning ontvangen om geregelde vluchten uit te voeren. "Wij zijn nu ook een officiële luchtvaartmaatschappij die vluchten uit mag voeren op Bonaire, Curacao, Coro en Las Piedras", zo reageerde Avia Air-president Ciro Pieters vanmorgen desgevraagd. Ook werd vastgesteld dat de luchtvaartmaatschappijen van de twee landen (aruba-NA) elk een bepaald aantal vluchten kan uitvoeren. Dit zijn Aruba- Curacao met 35 vluchten per week, Aruba-Bonaire met 28 Avia Air, dat tot nu toe alleen chartervluchten verzorgde, begint binnen afzienbare tijd met de vluchten op Bonaire, Curacao en de twee Venezolaanse steden Coro en Las Piedras. * Avia Air kreeg op 28 april van de minister Glenbert Croes van Vervoer en Communicatie een vergunning om geregelde vluchten uit te voeren tussen Cura9ao, Bonaire, Coro, Las Piedras en thuisbasis Aruba. De voorbereidingen betreffen nu voornamelijk de vluchten tussen de ABC-eilanden. {{Appendix}} ------------------ '''Insel Air Aruba''' tabata un aerolinea y subsidiario di Insel Air, como tambe e aerolinea oficial nacional di Aruba.<ref>[http://curacaochronicle.com/aviation/insel-air-aruba-seeks-u-s-routes/ Insel Air Aruba Seeks U.S. Routes]</ref> de.wiki:Insel Air Aruba tabata un aerolinea y subsidiario di Insel Air, como tambe e aerolinea oficial nacional di Aruba. [1] Un investigashon ku a tuma lugá na yanüari 2017 dor di e Inspectie Leefomgeving en Transport di Reino Hulandes a evidensiá defectonan tantu den e kompania mayor Insel Air i Insel Air Aruba, komo tambe den e outoridatnan di aviashon di Kòrsou i Aruba. Komo resultado, un kantidat di avion di e dos kompanianan lo no por bula pa un tempu indeterminá. Insel Air i Insel Air Aruba despues a reduci nan destinashonnan di buelo, ku anteriormente tambe tabata inkluí destinashonnan den Merka i Sur Amerika, pa e islanan ABC i Sint Maarten.<ref>{{Literatur |Autor= |Titel=Dutch ILT intervenes in Curaçao, Aruba CAAs |Sammelwerk=ch-aviation |Verlag= |Ort= |Datum= |Seiten= |Online=[http://www.ch-aviation.com/portal/news/53584-dutch-ilt-intervenes-in-curaao-aruba-caas ch-aviation.com]}}</ref><ref>{{Literatur |Autor= |Titel=Insel Air axes bulk of network, retains ABC Islands |Sammelwerk=ch-aviation |Verlag= |Ort= |Datum= |Seiten= |Online=[http://www.ch-aviation.com/portal/news/53989-insel-air-axes-bulk-of-network-retains-abc-islands ch-aviation.com]}}</ref><ref>{{Literatur |Autor= |Titel=Curaçao's Insel Air looking to dispose of Aruban unit |Sammelwerk=ch-aviation |Verlag= |Ort= |Datum= |Seiten= |Online=[http://www.ch-aviation.com/portal/news/54051-curaaos-insel-air-looking-to-dispose-of-aruban-unit ch-aviation.com]}}</ref><ref>{{Literatur |Autor= |Titel=Curaçao's Insel Air fends off bankruptcy filing |Sammelwerk=ch-aviation |Verlag= |Ort= |Datum= |Seiten= |Online=[http://www.ch-aviation.com/portal/news/54267-curaaos-insel-air-fends-off-bankruptcy-filing ch-aviation.com]}}</ref> Insel Air Aruba a stop di opera na 2017 despues di cinco aña. [6] == Flota == For di maart 2017, Insel Air Aruba su flota tabata consisti di ocho avion, di cual ningun ta operacional.<ref>[http://www.ch-aviation.com/portal/aircraft/search?search=1&cha=ISU ch-aviation], abgerufen am 20. März 2017.</ref> ==Wak tambe == * [[Lista di eks-kompania aéreo di Karibe Hulandes]] == Link externo == * [https://www.fly-inselair.com/en/ Webpräsenz der Insel Air] (englisch und spanisch) * [http://www.airliners.net/search/photo.search?airlinesearch=Insel%20Air%20Aruba&distinct_entry=true Fotos] der Insel Air Aruba auf [[Airliners.net]] {{Appendix}} ----------------- '''Aruba Flying Club''' tabata un asociacion di piloto amatur na Aruba?? == Historia == AFC ta data di ananan 1940. Tabata haci uzo di aeropuerto de Vuyst na San nicolas den bario di juana morto. met hangar Na 1998 AFC a bira activo atrobe. AFC in 1950 statutair opgricht Vereniging Aruba Flying Club In 1998 werd de Aruba Flying Club weer actief (welke vanaf de oorlogsjaren tot in de jaren 70 al had bestaan). Aanvankelijk werd gevlogen met de Cessna 172M P4-BON, in 1992 en 1993 aangevuld met Cessna 182P P4-GIN en sinds 1998 met een Amerikaans geregistreerde Cessna 172R, de N174AP.<ref>[http://landewers.net/P4-artikel.pdf 20 jaar Arubaans Luchtvaartuig Register Arno Landewers]</ref> Eleccion di directiva di AFC * na 1956 e club tabatin 4 avioneta propio di cual e ultimo adkisicion tabata un stimson. Cu e avionetanan tabata bula y tene competencia y demostracionnan.<ref>[https://archive.org/details/BNA-DIG-ARUBAANSECOURANT-1956-09/page/n67/mode/2up?q=flying Aruba Flying Club viert eerste vlucht van nieuwe Stimson], Arubaanse Courant (21 september 1956)</ref> * Aanwijzing: Als leden van de Raad van Beheer van de Aruba Flying Club, de heren: P. A. de Vuyst; Commandant Onderzoekings en Bewakingsdienst op Aruba; H. A. Hessling, Ambtenaar belast met het domein beheer op Aruba * in 1950 de 100ste vliegbevet uitgereikt =- examens sportvliegr, instrument vlieger en instructur * De Aruba Flying | Club 'is een bloeiende vereniging. | Het maximum aantal leden dat toegelaten wordt bedraagt statutair vijftig en dat heeft men vrijwel voortdurend. Het aantal brevetten dat in de loop der jaren werd uitge- > reikt loopt in de honderden. De samenwerking tussen A.F.C. en overheid is voortreffelijk en het aantal deskundigen waarover men kan beschikken ruim voldoende. De vloot bestaat uit vier toestellen, waarbij dan nog drie komen, die particulier eigendom van enkele leden zijn. De minimum leeftijdsgrens voor het behalen van een brevet is zeventien jaar. Men moet zich hiertoe eerst aan een strenge medische keuring onderwerpen. Voorschrift i.; dat men een aandeel koopt van driehonderd gulden. Daarna hebben de meeste leerlingen ongeveer 12 uur lessen nodig om dan nog een 25 tot 30 uur solo te vliegen voor zij het brevet kunnen halen. De totale instruktieteksten belopen dan ongeveer ƒ 500.—. Wie eenmaal het brevet heeft en de nodige proeven hoeft afgelegd mag zelf een vliegtuigje huren, eerst voor vluchten boven het eiland, daarna ook voor tochtjes naar buiten. Voor weekenden komen vooral Curaeao en Bonaire in aanmerking voor langere vakanties Venezuela en andere omliggende landen. Enkele leden, als de heren Riehardson en van der Voort maakten ook veel langer vakantievluchteri (om langs de Venezolaans kust, Trinidad en andere eilanden naar Sint Maarten.<ref>De Aruba Flying Club. "Amigoe di Curacao". Willemstad, 26-10-1957. Geraadpleegd op Delpher op 12-03-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000211195:mpeg21:p003</ref> * Voor velen is het vertrek van de heer Pieter A. de Vuyst ongemerkt voorbij gegaan. Gedurende de tweede wereldoorlog was hij verbindingsmarineofficier en gedurende die tijd begon hij met het plannen voor een particulier vliegvels, dat naar hem genoemd werd. Op 16 juli 1944 werd dit vliegveld geopend dooi de toenmalige Gezaghebber I. Wagemaker. Dat het vliegveld naar hem ge noemd werd, was op voordracht van Aruba Flying Club als waardering voor het vele werk dat hij voor deze club had gedaan. In oktober 1945 kwam de heer de Vuyst in dienst van de Lago en verliet deze op 1 juni j.l. 1956.<ref>{{nl}}{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010404914:mpeg21:p005|titel=Pieter A. de Vuyst verliet Aruba|werk=[[Amigoe]]|datum=1956-06-18|bezochtdatum=2024-03-12}}</ref> {{Appendix}} AFC is een Arubaanse vereniging ter beoefening van de vliegsport, opgericht in 1942 door employes van Lago te San Nicolas. Eerste voorzitter was Pieter A. de Vuijst, waarnaar het sportvliegveld is genoemd.<ref>Hoetink, Encyclopedie van de Nederlandse Antillen, 1969 pag.55</ref> ----------------- == EZ Air (aanvulling)== Mester menshoná ku direktor di Medicair Rene Winkel ta alabes direktor di aerolínea EZ Air, pues e kontrato firmá ta ku Winkel i no e aerolínea EZ Air. Esaki ta importante pa menshoná mirando ku den komunidat tin e impreshon ku ta EZ Air ta sòru pa Ambulans Aéreo. “Nos tin kontrato ku e doño pues no e aerolínea mes. Awor a yega e momentu ku e kontrato a vense. Segun e proseso, tur interesado por entregá un petishon pa ehekutá e tarea di Ambulans Aéreo. Boneriano 29-11-2023 titel=Ken ta bai ehekuta air ambulans?|https://awemainta.com/boneriano/ Medicair tambe por bolbe entregá un petishon”, e ta splika. Sinembargo e no ta konfirmá ku vensementu di e kontrato a sosedé entrante yanüari 2024. Tambe e ta sigurá ku e situashon di niun forma ta opstakulisá servisio di Ambulans Aéreo. Mester menshoná ku ya pa algun luna tin spekulashon tokante e situashon aki. Dòkter Frans komo direktor di FM den un rueda di prensa anterior a konfirmá ku Ministerio na Hulanda ke pa ehekutá buelonan di Ambulans Aéreo ku avionnan registrá na Hulanda. Tur esaki por konsiderá komo opstákulo pa proveodornan lokal. BONERIANO a tuma kontakto ku Rene Winkel tokante e situashon aki i e ta splika ku e no ta deseá na amplia masha mirando ku FM ainda ta un kliente. “Echo sí ta ku FM algun tempu atras a saka un asina yamá ‘tender’ pa buska un operadó pa ambulans aéreo ku lo trese avionnan ku registrashon PH, esta di Hulanda. Es mas FM lo ta basta leu pa bira un operador di aerolínea. No ta eksistí Ambulans Aéreo, ta eksistí pèrmit pa ehekutá buelo ‘ airline operator certificate’ (AOC). Di aki ta haña un provishon riba e pèrmit pa Ambulans Aéreo pasombra ta buelo komersial i ku nan lo bula bou di e reglanan Europeo, EASA”, e ta splika. Winkel ta agregá ku nan tambe a lesa ku FM ke bin ku avion di Ambulans eléktriko, pero tambe mester bisa ku e teknologia aki no ta asina leu ainda. “No ta eksistí avion eléktriko ainda ku por bula e rutanan aki, i dado kaso ku bin ku avionnan asina mes, mester pasa den hinter un prosedura pa nan wòrdu sertifiká pa departamentonan konserní manera Curacao Civil Aviation Authority (CCAA) Y ILT holanda , Esei ta nifiká ku por dura añanan promé ku por bai usa avionnan eléktriko pa transporte di pashènt.” Importansia di Ambulans Aéreo Esaki ta un avion privá spesialmente adaptá pa duna sosten médiko na pashèntnan durante transporte. Un dòkter, paramediko òf ekipo di dòkternan altamente kualifiká lo biaha ku su pashènt pa atendé e pashènt te ora e yega e aeropuerto destiná i por transportá e pashènt na un manera sigur te su kas òf pa un hòspital den e pais. E Ambulans Aéreo lógikamente ta karga tur e ekipo i e remedinan nesesario durante e buelo. {{Appendix}} ----------------------------- __NOINDEX__ 8n8d1hhgoqvhri4okgp1qwq7fiizn6m 199184 199183 2026-08-01T19:30:44Z Caribiana 8320 199184 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ * Nieuw: [[Avia Air]] - [[Insel Air Aruba]] - [[Aruba Airlines]] - [[Aruba Flying Club]] . [[SLM]] - [[Jetair Caribbean]] - [[Buelo 980 di ALM]] - [[Margareth Abraham]] * Aanvullen: [[Z Air]] --------------- {{Infobox Aeropuerto | variante = c | nomber oficial = Princess Juliana International Airport | imagen = | tipo = Públiko | sirbi = [[Sint Maarten (isla)|Isla di Sint Maarten]] | funda = | apertura = [[4 di mart]] [[1944]] | propietario = Princess Juliana International Airport Holding Company N.V. | lat_deg = 18 | lat_min = 02 | lat_sec = 27 | lat_dir = N | lon_deg = 63 | lon_min = 06 | lon_sec = 32 | lon_dir = W | pais = {{SXM}} | pista = | operado = Princess Juliana International Operating Company N.V. | website = http://www.sxmairport.com/ }} '''Aeropuerto Internashonal Prinses Juliana''' (IATA: '''SXM''', ICAO: '''TNCM'''), konosí na [[ingles]] komo '''Princess Juliana International Airport''' (PJIA), ta e aeropuerto prinsipal di e [[Sint Maarten (isla)|isla di Sint Maarten]]. E ta sirbi tantu e [[Sint Maarten|parti hulandes]] komo e [[Sint Maarten (Fransia)|parti franses]] di e isla. E aeropuerto ta situá den e pais [[Sint Maarten]], serka di Simpson Bay Lagoon. El a haña su nòmber for di Reina [[Juliana di Hulanda]], kende ainda tabata prinsesa heredero tempu ku e aeropuerto a habri na 1944. Ademas di PJIA, tin un aeropuerto mas chikitu na e parti franses di e isla, konosí komo Aeropuerto Grand Case-Espérance. E aeropuerto aki ta sirbi prinsipalmente buelonan regional chikitu. == Historia == Na 1942, durante [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]], e ehérsito [[Estadonan Uni di Amérika|merikano]] a konstruí un pista di aterisahe na e sitio kaminda e aeropuerto moderno ta pará awe. E ophetivo tabata pa monitoriá i kontrarestá aktividat di supmarino nazi den e área. <ref name="CBCS">[https://www.centralbank.cw/storage/app/media/economic_bulletins_2024/20240927_feature_article_princess_juliana_international_airport_economic_bulletin_september_2024.pdf Princess Juliana International Airport An Economic Profile], [[Banko Sentral di Kòrsou i Sint Maarten|CBCS]] Economic Bulletin (sèptèmber 2024)</ref> Na 1944, e promé buelo no-militar ku pasahero sivil, operá pa [[KLM]], a baha na Sint Maarten. E aeropuerto desaroyá posteriormente riba e mesun sitio a wòrdu nombrá na honor di Prinsesa Juliana, kende tabata abordo di e buelo inougural.<ref name="CBCS"/> == Infrastruktura i desaroyo == For di 2001, a elaborá plannan pa ekspanshon i modernisashon di e aeropuerto. Un terminal nobo, ku un kapasidat pa 2,5 mion pasahero pa aña, a wòrdu habrí ofisialmente na novèmber 2006 pa [[Beatrix di Hulanda|Reina Beatrix]].<ref name="CBCS"/><ref>[https://shta.com/princess-juliana-international-airport-celebrates-80th-birthday/ Princess Juliana International Airport Celebrates 80th Birthday], shta.com (13 di mei 2024)</ref> E terminal nobo a wòrdu konstruí riba tereno rekuperá nortwest di e terminal bieu. E edifisio tin dos piso i un superfisie total di aproksimadamente 27.000 m². Check-in i entrega di maleta ta situá na planta abou, miéntras ku sala di salida i áreanan komersial ta na e promé piso.<ref name="pjia"/> Na 2015, e aeropuerto a manehá 1.829.543 pasahero i aproksimadamente 60.000 moveshon di avion.<ref>{{cite web |website=Sxmairport.com |url=http://www.sxmairport.com/includes/pdfs/2015-Annual-Report.pdf |title=Annual Report 2015 |access-date= |archive-date=2023-07-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230709223107/https://www.sxmairport.com/includes/pdfs/2015-Annual-Report.pdf |url-status=dead }}</ref> E aeropuerto ta sirbi komo un sentro importante pa aviashon den e region di Nortost Karibe. E ta e base di operashon pa [[Winair]] i ta funshoná komo e hub prinsipal pa islanan mas chikitu den region, manera [[Anguilla]], [[Saba]], [[Sint Eustatius]] i [[Saint Barthélemy]].<ref name="pjia">[https://www.airport-technology.com/projects/princessjulianaint/?cf-view Princess Juliana International Airport], airport-technology.com (2008)</ref> E aeropuerto, ku ta konektá ku Oropa dor di KLM i vários kompania di aviashon franses, ta internashonalmente konosí prinsipalmente pa Maho Beach.<ref name="cleaver"/> Avionnan ta bula hopi abou riba e playa ei promé ku baha riba e pista situá direktamente su tras, hasiendo esaki un atrakshon turístiko prinsipal.<ref name="cleaver"/> Un di e aspektunan mas distintivo di e aeropuerto ta su aserkamentu di aterisahe. Un punta di e pista ta situá hopi serka di Maho Beach, loke ta hasi ku avionnan pasa na altitut hopi abou riba e playa ora nan ta aterisá. Esaki a hasi e sitio konosí internashonalmente, pero tambe ta krea situashonnan potensialmente peligroso pa bishitante. == Organisashon == PJIA su kantidat total di empleado tabata 305 ekivalente di tempu kompletu (FTEs) na 2024, hasiendo e ta un di e dunadónan di trabou individual mas grandi na Sint Maarten, ekskluyendo gobièrnu.<ref name="CBCS"/> Maneho di e aeropuerto ta den man di Princess Juliana International Operating Company N.V.<ref name="pjia"/><ref>[https://web.archive.org/web/20050526154747/http://www.pjiae.com/pdfs/company-profile.pdf Company profile - The Princess Juliana International Airport (PJIA)], sxm-airport.com (4 di mart 2005)</ref>, un kompania supsidiario di Princess Juliana International Airport Holding Company N.V., ku gobièrnu di Sint Maarten komo úniko akshonista. Michael Cleaver ta direktor ehekutivo (CEO) di e aeropuerto for di 2025.<ref name="cleaver">[https://www.luchtvaartnieuws.nl/nieuws/categorie/3/airports/michael-cleaver-volgt-brian-mingo-op-als-ceo-van-luchthaven-van-sint-maarten Michael Cleaver volgt Brian Mingo op als CEO van luchthaven van Sint Maarten], luchtvaartnieuws.nl (5 di aprel 2025)</ref> {{Commonscat}} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =70946032|titulo=Princess Juliana International Airport}} {{References}} }} [[:Kategoria:Sint Maarten]] [[:Kategoria:Aviashon]] ------------ Aeropuerto Internashonal Prinses Juliana (IATA: SXM, ICAO: TNCM), konosí na ingles komo Princess Juliana International Airport (PJIA), ta e aeropuerto prinsipal di e isla di Sint Maarten. E ta sirbi tantu e parti hulandes komo e parti franses di e isla. E aeropuerto ta situá den e pais Sint Maarten, serka di Simpson Bay Lagoon. E a haña su nòmber for di Reina Juliana di Hulanda, kende ainda tabata prinses heredero tempu ku e aeropuerto a habri na 1943. Na 1944, e a bishitá e sitio, loke a kontribuí na e nòmber ofisial. Ademas di PJIA, tin un aeropuerto mas chikitu na e parti franses di e isla, konosí komo Aeropuerto Grand Case–Espérance, cu ta sirbi prinsipalmente buelonan regional. Historia Na 1942, durante e Di Dos Guera Mundial, e ehérsito merikano a konstruí un pista di aterisahe riba e lokashon kaminda e aeropuerto moderno ta eksistí awe. E objetivo tabata pa monitoriá i kontrarestá aktividat di supmarino den e área. Na 1944, e promé buelo no-militar ku pasaheronan sivil — operá pa KLM — a baha na Sint Maarten. E aeropuerto posterior a wòrdu desaroyá riba e mesun sitio i a haña su nòmber na honor di Prinsesa Juliana, kende tabata abordo di e buelo inaugural. Infrastruktura i desaroyo For di 2001, a elaborá plannan pa modernisashon i ekspanshon di e aeropuerto. Un terminal nobo, ku un kapasidat di 2,5 mion pasahero pa aña, a wòrdu habrí ofisialmente na novèmber 2006 pa Reina Beatrix. E terminal nobo a wòrdu konstruí riba tereno rekupersá na noroeste di e terminal anterior. E edifisio tin dos piso i un superfisie total di aproksimadamente 27.000 m². Check-in i entrega di maleta ta situá na planta abou, miéntras ku sala di salida i áreanan komersial ta na e promé piso. Na 2015, e aeropuerto a manehá 1.829.543 pasahero i aproksimadamente 60.000 moveshon di avion. Rol regional E aeropuerto ta un sentro importante pa aviashon den e region di Nortost Karibe. E ta funshoná komo base di operashon pa Winair i komo hub prinsipal pa konekshon ku islanan mas chikitu den e region, manera Anguilla, Saba, Sint Eustatius i Saint Barthélemy. E aeropuerto tin konekshonnan regular ku Oropa i Nort Amérika dor di diferente aerolinea, inkluyendo KLM i kompania di aviashon franses. Aserkamentu di aterisahe Un di e karakterístikanan mas distintivo di e aeropuerto ta su aserkamentu di aterisahe. Un punta di e pista ta situá hopi serka di Maho Beach, loke ta hasi ku avionnan pasa na altitut hopi abou riba e playa promé ku nan aterisá. Esaki a hasi e sitio konosí internashonalmente i a kontribuí na su popularidat komo atrakshon. Alabes, e situashon ta konsiderá potensialmente peligroso, i bishitantenan ta wordo advertí pa sigui instrukshonnan di siguridat. Organisashon Maneho di e aeropuerto ta den man di Princess Juliana International Operating Company N.V., un supsidiario di Princess Juliana International Airport Holding Company N.V., ku gobièrnu di Sint Maarten komo úniko akshonista. Na 2024, e aeropuerto tabatin aproximadamente 305 empleado (FTE), hasiendo e un di e empleadornan individual mas grandi na Sint Maarten, fuera di sektor públiko. Michael Cleaver ta direktor ehekutivo (CEO) di e aeropuerto for di 2025. ---- For di 2001, a traha plannan pa ekspanshon i modernisashon di e aeropuerto. Un edifisio nobo di aeropuerto, ku un kapasidat pa 2.5 mion pasahero pa aña, a wordo habri ofisialmente pa [[Beatrix di Hulanda|Reina Beatrix]] na novèmber 2006. Komo parti di e di 70 aniversario na 2014, e aeropuerto a hasi un donashon di tres estatua di pelikan maron na gobièrnu. Nan a wòrdu poné riba e rotònde dilanti di e aeropuerto, huntu ku e lèternan di e kódigonan di aeropuerto di IATA di e aeropuertonan partner.<ref>The Daily Herald, [https://www.thedailyherald.sx/islands/national-bird-monument-at-airport-roundabout-restored National bird monument at airport roundabout restored], 9 juni 2021</ref> [[File:06-SXM-airport1s.jpg|thumb|left|200px|Interior di e terminal di Aeropuerto Internashonal Prinses Juliana.]] Aeropuerto Internashonal di Prinsesa Juliana (IATA: SXM, ICAO: TNCM) ta e aeropuerto prinsipal riba e isla karibense di Saint Martin. E aeropuerto ta situá na e parti hulandes di e isla, den e pais di Sint Maarten, serka di e kosta di Simpson Bay Lagoon. Na 2015, e aeropuerto a manehá 1.829.543 pasahero i alrededor di 60.000 moveshon di avion.<ref>{{cite web |website=Sxmairport.com |url=http://www.sxmairport.com/includes/pdfs/2015-Annual-Report.pdf |title=Annual Report 2015 |access-date=2 March 2016 |archive-date=9 July 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230709223107/https://www.sxmairport.com/includes/pdfs/2015-Annual-Report.pdf |url-status=dead }}</ref> E aeropuerto ta sirbi komo un sentro pa Winair i ta e porta prinsipal pa e Islanan Leeward mas chikitu, inkluyendo Anguilla, Saba, Saint Barthélemy i Sint Eustatius. E ta haya su nomber for di Reina Juliana di Hulanda, kende a baha eynan tempo cu e tabata heredero presunto na 1944, e aña despues cu e aeropuerto a habri. E aeropuerto tin aserkamentu di aterisahe di flyover na altitud hopi abou pasobra un punta di su pista ta sumamente serka di kosta i Maho Beach. Miéntras ku Prinsesa Juliana Internashonal ta e porta di aviashon prinsipal pa e isla, tin tambe un aeropuerto di uso públiko mas chikitu na e parti Franses, den e Kolektividat Franses di San Martin, yamá Aeropuerto Grand Case-Espérance. {{Commonscat}} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =70946032|titulo=Princess Juliana International Airport}} {{References}} }} [[:Kategoria:Sint Maarten]] [[:Kategoria:Aviashon]] --------------- {{Variante|c}} {{Infobox accidente aereo | variante = c | nomber = Buelo 980 di ALM | imagen = Douglas DC-9-33F N937F ONA MIA 17.07.76 edited-2.jpg | descripcion = Avion tipo Douglas DC-9-33CF di ONA, similar na esun di hür pa [[Antilliaanse Luchtvaart Maatschappij|ALM]] dia di e insidente. | mapa = | fecha = [[2 di mei]] [[1970]] | tipo_calamidad = | sitio = | morto = | tipo_avion = Douglas DC-9-33CF | number_avion = | operado = Overseas National Airways (ONA) pa [[Antilliaanse Luchtvaart Maatschappij|ALM]] | nomber_avion = | number_vuelo = 980 di ALM | salida_vuelo = | layover = | destinacion = [[Sint Maarten]] | pasahero = 57 | tripulante = 6 | sobrviviente = 40 }} '''Buelo 980 di ALM''' tabata e buelo komersial programá pa bula for di aeropuerto JFK, [[New York City|New York]] pa Aeropuerto Prinses Juliana na [[Sint Maarten]] dia [[2 di mei]] [[1970]]. Despues di vários intento di aterisahe sin eksito, e avion a keda sin kombustibel i a kai den [[Laman Karibe]] (48 km for di [[Sint Croix|St. Croix]]), resultando den 23 persona morto i 40 sobrebibente. E suseso ta un di e poko kasonan di aterisahe forsoso (''ditching'') di un avion jet i ta ser konsiderá komo e pió desastre den historia di aviashon di [[Antias Hulandes]]. == Detaye di e buelo == * '''Data''': 2 di mei 1970 * '''Ruta''': New York (JFK) → Sint Maarten (SXM) * '''Avion''': Boeing 727-200 * '''Operadó''': Overseas National Airways (pa ALM) * '''Persona riba avion''': 63 (inkluso miembronan di tripulashon) == Avion i su tripulashon == E avion tabata un Douglas DC-9-33CF di dos motor, operá pa [[Antilliaanse Luchtvaart Maatschappij]] (ALM) dor di Overseas National Airways (ONA), ku un avion i tripulashon di buelo di ONA i un tripulashon di kabina di ALM.[1] Su number di seri tabata 47407, su number di ruta tabata 457. E avion a wòrdu fabriká dia 23 di yanüari 1969 i tabata matrikulá na [[Estadonan Uni di Amérika|Merka]] bou di e number di registrashon: FAA N935F. E buelo tabata transportá 57 pasahero i 6 miembro di tripulashon. E tripulashon di buelo tabata konsistí di kapitan Balsey DeWitt (37), promé ofisial Harry Evans II (25), i piloto Hugh Hart (35).[2] == Buelo i aterisahe forsoso == Buelo 980 a sali for di Aeropuerto John F. Kennedy normalmente i a sigui sin nobedat den direkshon di Karibe, ounke e DC-9 mester a baha na un altitut mas abou pasùit di [[Bermuda ]]pa evitá un tormenta di strena, oumentando su kimamentu di kombustibel. Despues ku e buelo a haña pèrmit pa baha te na 10.000 pia (3.000 m), kontrol di tráfiko aéreo regional (ATC) a konsehá ku e kondishonnan di tempu na St. Maarten tabata bou di e mínimo pa aterisahe, un sèt di kriterio ku ta determiná si un aterisahe ta posibel. Kapitan DeWitt a disidí di desviá pa San Juan, pero poko despues, kontrol di St. Maarten a informá nan ku e kondishonnan di tempu a mehorá sufisiente pa aterisa. E buelo a hasi un aserkamentu inisial na e aeropuerto pero no a logra mira e pista na tempu pa aliñea pa aterisahe i a deklará un aserkamentu faya pèrdí. Buelo 980 a purba di baha un di dos biaha, pero atrobe no a logra yega na aliñea ku e pista. Despues di a abortá e aserkamentu ei, e tripulashon a hasi un di tres intento, pero e avion tabata muchu altu pa aterisa sigur. Despues di a evaluá e situashon di tempu i kombustibel, e pilotonan a disidí di desviá pa Saint Croix, risibiendo un vektor di aserkamentu i pèrmit pa aterisahe. Na e punto aki, a konstatá un posibel diskrepansia entre e meter di kombustibel i loke a wòrdu kalkulá komo e kantidat di kombustibel ku a sobra den e tankinan. DeWitt a informá e kontroladó di tráfiko aereo di su intenshon pa bandoná e avion i a kuminsá un aserkamentu abou riba awa, aterisando pa 3:49 pm ora lokal, 30 mia ost di Saint Croix.[3][2] Ounke e pilotonan a aktivá señalnan di faha di seguridat djis promé ku aterisahe, tabatin insertidumbre den e kabina tokante ki ora, òf si, e avion lo a baha. E sistema di komunikashon di e kòkpit no tabata funshoná, pues pasaheronan no a risibí ningun atvertensia di e bashamentu inminente. Consecuentemente, un cantidad desconoci di pasahero y tripulacion tabata para of tabatin nan faha di seguridad kita ora cu e avion a dal den awa. Na e momento aki, laman tabata brutu debí na kondishonnan di wer volatil. E avion a keda relativamente intacto despues di a baha den awa, pero pronto a sink den mas o menos 5.000 pia (1.500 m) y nunca a wordo recupera. E aksidente a resultá den 23 morto i 37 herido, ku 40 sobrebibiente en total. Tantu e pilotonan komo e nabegante a sobrebibí. E sobrebibientenan a keda bula den e laman turbulento, infestá ku tiburon ku nan vest di salbabida te ora ku yudansa a yega.[3][4] E rekuperashon di e sobrebibientenan ku helikòpter a kuminsá mas o ménos 12:00, un pa dos ora despues di e bentamentu, i e último sobrebibiente, Promé Ofisial Evans, a wòrdu rekuperá mas o ménos 1 ora despues.[2] E helikòpternan a wòrdu guiá pa e sitio di reskate dor di un avion di Pan American Airways, kende su piloto a informá e bentamentu via radio, despues a bula riba e sitio te ora ku yudansa a yega pa guia e reskatistanan.[3] E esfuersonan di reskate a enbolbí unidatnan di Guardakosta di Merka, Marina di Merka, i Kuerpo di Marina di Merka, i un kantidat di sobrebibiente a wòrdu hibá tera ku helikòpter.[5] ---- Durante e buelo, e avion a topa ku maltempu ku a forsa e kapitan pa hasi varios intento pa landa den aeropuerto Prinses Juliana na Sint Maarten. Despues di intentonan repetí sin éksito i ku e gasolin a kaba, e kapitan a desidí pa hasi un '''ditching''' (aterisáhe forzoso den laman) serka di isla Saint Croix. == En kultura == E historia di buelo 980 a inspirá varios artikulo, dokumental i video ku ta analisá e desishonnan tomá durante e vuelo, inkluí: * ''A desperate crew and their awful decisions – The extraordinary tale of ALM Flight 980'' (YouTube, 10 di febrüari 2025) * Emilio Corsetti – ''What a Real Hero Looks Like'' [[:Kategoria:Aviashon]] [[:Kategoria:Antias Hulandes]] == E aksidente == E impakto ku e laman a keda mas fuerte ku tabata spera, i e fuselaje di e avion a kibra den barios parti. Di e total di 63 hende riba avion, 23 a fayece, mientras 40 a logra salba via bote di salbashon òf flotadónan. Entre e viktimanan tabata hopi hende di Kòrsou, Sint Maarten i Hulanda. === Viktimanan konosí === Un di e viktimanan mas konosí tabata '''[[Margareth Abraham]]''', un stewardess di 24 aña for di Kòrsou. Segun testigunan, e tabata yudando pasaheronan pone su chaleko di salbashon i no a logra siña pa su mes. Su entrega i sakrifisio a ser rekonosé mas latr pa medio di un premi di valentia posthumo. == Investigashon == Investigashon di e '''[[National Transportation Safety Board]] (NTSB)''' a indiká ku e avion a keda sin gasolin despues di intentonan repetí pa landa den Sint Maarten. E raport a menzioná tambe ku komunikashon entre e kapitan i kontrol aéreo tabata konfuso, i ku desishon humano den un situashon di stres a kontribuí na e desenláse fatal. NTSB a rekomendá mehoras den planifikashon di ruta aéreo, maneho di krisis, i komunikashon durante emerhensia. == Impacto == E aksidente di Vuelo 980 a trese hopi dolor den e komunidat di e Antias Hulandes, partikularmente na Kòrsou. Den su respuèsta, [[ALM Antillean Airlines|ALM]] a pasa pa un revishon di proseduranan di emerhensia i entrenamiento di tripulantenan. E aksidente a keda den memoria kolektivo komo un simbolo di valentia humano, partikularmente pa e akshon di Margareth Abraham. == En kultura == E historia di Vuelo 980 a inspirá barios artikulonan, dokumental i video ku ta analiza e desishonnan tomá durante e vuelo, inkluí: * ''A desperate crew and their awful decisions – The extraordinary tale of ALM Flight 980'' (YouTube, 10 di febrüari 2025) * Emilio Corsetti – ''What a Real Hero Looks Like'' == Referensia == <references> <ref>National Transportation Safety Board (NTSB) – Aircraft Accident Report: Overseas National Airways Flight ALM980.</ref> <ref>SimpleFlying – Crew Perspective: Lessons from ALM Flight 980.</ref> <ref>Emilio Corsetti – What a Real Hero Looks Like (2024).</ref> </references> {{Variante|a}} {{Databox}} {{Infobox accidente aereo | variante = c | nomber = ALM Buelo 980 }} [[File:Douglas DC-9-33F N937F ONA MIA 17.07.76 edited-2.jpg|thumb|Avion tipo Douglas DC-9-33CF di ONA, similar na esun di hür pa [[Antilliaanse Luchtvaart Maatschappij|ALM]] dia di e insidente.]] '''Buelo 980 di ALM''' tabata un buelo komersial ku a tuma lugá riba [[2 di mei]] [[1970]], operá pa Overseas National Airways den nòmber di [[Antilliaanse Luchtvaart Maatschappij]] (ALM). E vuelo tabata bai for di New York JFK pa [[Sint Maarten]], pero a terminá den un tragedia despues ku e avion a tene ku hasi un aterisahe forzoso den laman serka [[Sint Croix|St. Croix]]. E tabata e peor desastre den historia di aviashon antiano. Detaye di e vuelo Avion: Boeing 727-200 Operadó: Overseas National Airways (pa ALM) Ruta: New York (JFK) → St. Maarten Data: 2 di mei 1970 Persona riba avion: 63 (incluso tripulantenan) Durante e vuelo, e avion a topa ku malu tempu ku a forsa e piloto pa hasi barios intento pa landa den aeropuerto Prinses Juliana na St. Maarten. Despues di barios intento sin éksito i gasolin ku ta kaba, e kapitán a desidí pa hasi un ditching (aterrisahe den laman) serka isla St. Croix. E aksidente E avion a impacta e laman mas fuerte ku lo a spera, i e fuselaje a kibra den varias parti. Di e total di 63 hende riba avion, 23 a fayece. E resto di e pasaheronan i tripulantenan a salba, algun via flotadónan i bote di salva. Viktimanan i heróes Un di e viktimanan mas konosí tabata Margareth Abraham, un stewardess di 24 aña for di Kòrsou. Segun testigunan, e tabata yudando pasaheronan pone su chaleko di salbashon i no a logra siña pa su mes. Su entrega i sakrifisio a ser rekonosé ku un premi di valentia posthumo. Investigashon i resultado Investigashon di NTSB (National Transportation Safety Board) a determiná ku e avion a keda sin gasolin despues di intentonan repetí pa landa. Tambe a indiká ku komunikashon entre e kapitan i kontrol di trafiko aéreo tabata konfuso. A resultá den rekomendashon pa mehoras den manejamentu di krisis i planifikashon di ruta aéreo. Impacto E aksidente di ALM Vlucht 980 a trese hopi dolor na Antias Hulandes i tambe a pone preshon riba ALM. E kasonan di valor humano, manera e di Margareth Abraham, a keda parte di e memoria kolektivo di Kòrsou. * Tobias Cordeiro - mira it.wiki == Link eksterno == * [https://www.youtube.com/watch?v=rPQZbbgr4w8&t=62s A desperate crew and their aweful decisions - The extraordinary tale of ALM flight 980], [[Youtube]] (10 di febrüari 2025) {{Infobox vuelo aéreo | nòmber_vuelo = ALM Vlucht 980 | operador = Overseas National Airways pa ALM Antillean Airlines | ruta = JFK – St. Maarten | avion = Boeing 727-200 | pasaheero = 57 | tripulashon = 6 | total_persona = 63 | viktima = 23 | sobrevivienten= 40 | data = 2 di mei 1970 | lugá = Serka St. Croix, Karibe }} '''ALM Vlucht 980''' tabata un vuelo di [[ALM Antillean Airlines]], operá pa [[Overseas National Airways]], ku a pasa un aksidente fatal riba 2 di mei 1970. E avion a tuma un aterrisahe forzoso (''ditching'') den laman serka isla [[St. Croix]], despues ku a keda sin gasolin. 23 hende a fayece, entre nan e stewardess [[Margareth Abraham]]. == Detaye di e vuelo == E avion a sali for di [[New York JFK]] pa [[St. Maarten]], pero a topa ku malu tempu. Despues di barios intento pa landa i sin eksito, e kapitan a desidí hasi un ditching den laman. == E aksidente == E avion a kibra den varias parti den e impakto. A haya 23 viktima humano. Barios hende a salba via bote i flotador, entre nan 40 sobrevivientenan. == Viktimanan konosí == - [[Margareth Abraham]], stewardess di 24 aña for di Kòrsou, a fayece mientras tabata yudando pasaheronan. == Investigashon == E investigashon di [[NTSB]] a determiná ku agotashon di gasolin i desishon difísil durante e vuelo a kontribuí na e aksidente. A yega tambe ku komunikashon ku kontrol aéreo tabata konfundí. == Impacto == E aksidente a trese hopi dolor den e komunidat di Antias Hulandes. ALM a pasa pa revishon di proseduranan di emerhensia. E aksidente a keda komo un punto importante den istoria di aviashon di e región. == Referensianan == * [https://simpleflying.com/alm-antillean-airlines-flight-980-cabin-crew-perspective/ SimpleFlying – Crew Perspective] * [https://emiliocorsetti.com/what-a-real-hero-looks-like/ Emilio Corsetti – What a Real Hero Looks Like] * [https://www.ntsb.gov/about/organization/Pages/Air.aspx National Transportation Safety Board (NTSB)] -------------- {{infobox persona| variante = c | nomber completo = Margareth Aleida Abraham | fecha nacemento = [[11 di yüni]] [[1945]] | luga nacemento = [[Kòrsou]] | fecha fayecimento = [[2 di mei]] [[1970]] | luga fayecimento = Serka St. Croix, Karibe | ofishi = stewardess | konosí pa = Su akshonnan heróiko durante e aksidente aéreo di buelo 980 di ALM | distincion = ''Zilveren Erepenning voor Menslievend Hulpbetoon'' (2020) }} '''Margareth Aleida Abraham''' (☆ [[11 di yüni]] [[1945]] na [[Kòrsou]] - † [[2 di mei]] [[1970]] den serkania di [[Sint Croix]]) tabata un stewardess di [[Kòrsou]] den servisio di [[Antilliaanse Luchtvaart Maatschappij|ALM]], ku a fayesé na edat di 24 aña durante un aterisahe di emergensia.<ref>[https://curacao-airport.com/history-margareth-abraham/ History of Margareth Abraham], [[Aeropuerto Hato|Curacao International Airport]]</ref> Su kurashi i trankilidat bou di preshon ekstremo a hasié un héroe den aviashon [[Antias Hulandes|antiano]]. == Biografia == Margareth Abraham, huntu ku su ruman hòmber ohochi Carol, a nase dia 11 di yüni 1945. Den e famia Abraham tabatin kuater ruman mayó. Na aña 1967, despues di a kaba Mulo, el a skoge un karera komo stewardess na [[Antilliaanse Luchtvaart Maatschappij]] (ALM).<ref name="Pionero">{{cite book|author=[[Jeanne Henriquez|Henriquez, Jeanne]]|title=Kòrsou su muhénan pionero|year=2000|publisher=[[Archivo Nashonal Kòrsou]]|pag= 40-42|ISBN=99904-0-431-3}}</ref> === Buelo LM 980 2 di mei 1970 === [[File:Douglas DC-9-33F N937F ONA MIA 17.07.76 edited-2.jpg|thumb|Avion tipo Douglas DC-9-33F di ONA, similar na esun di hür pa [[Antilliaanse Luchtvaart Maatschappij|ALM]] dia di e desaster.]] Riba 2 di mei 1970, Abraham tabata miembro di tripulashon di kabina riba buelo 980 for di [[New York City|New York]] (JFK) pa [[Sint Maarten]]. E avion, tipo DC‐9-33CF, tabata un avion ku ALM a hür di a kompania merikano Overseas National Airways (ONA). Tabatin sinkuentishete pasahero y seis miembro di tripulashon abordo. Debí na bientu fuerte i neblina, e piloto a purba baha varios biaha na Aeropuerto Internashonal Prinsesa Juliana (SXM). Kapitan Balsey De Witt a disidí despues di desviá pa Sint Croix. Durante e buelo aki, e piloto a keda sin kombustibel i e riesgo di un aterisahe den awa (ditch) a surgi. Abraham a sobresalí den heroismo: segun testigunan okular, el a yuda pasaheronan bisti nan salbabida i a kompañá nan te na e salida. Na e momentu presiso ey, e avion a hasi un impakto duro ku e awa i a kibra banda di e kòkpit. Abraham, kende a sigui duna asistensia te na final, no a sobrebibí e desaster.<ref>[https://emiliocorsetti.com/what-a-real-hero-looks-like/ What a real hero looks like], emiliocorsetti.com (3 di mei 2019)</ref> El a fayesé inesperadamente durante e akshon di rescate. Un total di 43 persona a sobrebibí; 23 hende a muri, inkluso Margareth Abraham. == Personal == Despues di e buelo, Abraham tabata pa bula bèk New York unda e lo a topa ku su komprometido, Robby Schouten. Nan tabatin plan pa kasa dia 15 di yüni 1970, djis algun siman despues di e suseso trágiko.<ref name="Pionero"/> [[File:Erepenning voor Menslievend Hulpbetoon Versie sinds 1912.jpg|thumb|170x210px|]] == Honor == Margareth Abraham ta wòrdu rekordá komo un símbolo di balentia i altruismo den [[Karibe Hulandes]]. Su akshonnan den momentu di pániko a salba bida di varios hende i su historia ta sigui inspirá hende den Kòrsou i mas aya. Den sala di yegada di [[Aeropuerto Hato|Aeropuerto Internashonal di Kòrsou]], a develá un plakat di bròns na 1972, poné pa [[Estadonan Uni di Amérika|Merka]]. Despues na 2024, a pone un mural ku su imagen riba e fachada di e terminal, komo un homenahe bibu. E gerensia di aeropuerto a kambia e nòmber di e lokalidat pa aktividatnan di aviashon pa "Plasa Margareth Abraham" na 1990. Na 2020, el a wòrdu otorgá póstumo e Medaya di Honor di Plata pa Yudansa Humanitario (''Erepenning voor Menslievend Hulpbetoon''), un di e medayanan sivil militar [[Reino Hulandes|hulandes]] di mas altu pa yudansa humanitario. {{DEFAULTSORT:Abraham, Margareth}} [[:Kategoria:Hende]] [[:Kategoria:Aviashon]] [[:Kategoria:Kòrsou]] Margareth Abraham a wòrdu rekonosé komo un berdadero hende di balentia. Margareth Abraham ta konsiderá un símbolo di balentia i altruismo den Karibe Hulandes. Su akshonnan den momentu di pániko a salba bida di barios hende i su historia ta sigui inspirá hende den Kòrsou i mas aya.Na 1972 Merka a pone un plaka ku inskripshon den sala di salida di [[Aeropuerto Hato]]. Pa honrá su memoria, Aeropuerto Internashonal di Kòrsou a pone su nòmber na su direkshon ofisial: Plasa Margareth Abraham. Na 2024, a develá un mural ku su potret na fachada di e terminal, komo un símbolo di su entrega i korahe.<ref>{{citeer web|url=https://www.curacaochronicle.com/post/local/cap-honoring-a-true-hero-margareth-abraham/|titel= CAP honoring a true hero, Margareth Abraham|datum=2024-05-02|bezochtdatum=2025-07-01|werk=curacaochronicle.com}}</ref> Na 2020, el a risibí posthumamente e ''Zilveren Erepenning voor Menslievend Hulpbetoon'' (Plaka di Plata pa Ayudo Humanitario), un di e mas antiguo i prestisioso premionan di valentia di [[Hulanda]]. --- Margareth Abraham ta wòrdu rekordá komo un símbolo di kurashi i sakrifisio den Karibe Hulandes: 1972: Un plachi di bròns òf metal a wòrdu desvelá den e sala di yegada di Aeropuerto Hato. 1990: E maneho di aeropuerto a kambia e nòmber di e lugá pa aktividatnan di aviashon pa Plasa Margareth Abraham. 2024: Un mural ku su potrèt a wòrdu desvelá riba e fachada di e terminal, komo un homenahe bibu. 2020: El a wòrdu otorgá postumamente ku e Medaya di Honor di Plata pa Asistensia Karitativo, un di e medayanan sivil militar mas haltu pa ayudo humanitario na Hulanda. Margareth Abraham ta keda un fuente di inspirashon pa hopi na Kòrsou i mas leu. Su legado ta sigui biba komo un ehèmpel di sakrifisio propio i forsa humano bou di sirkunstansianan ekstremo. , ku tabata baseá den Antias Hulandes. E tabata konosí pa su amabilidat i entrega na su trabou. {{Infobox persona | nòmber = Margareth Abraham | portret = | nashimentu = ±1946 | lugá nashimentu = Kòrsou | morto = 2 di mei 1970 | lugá morto = Serka St. Croix, Karibe | trabou = Stewardess (ALM) | konosí pa = Su akshonnan heróiko durante e aksidente aéreo di ALM Vlucht 980 }} '''Margareth Abraham''' (±1946 – 2 di mei 1970) tabata un stewardess di [[Kòrsou]] ku a perde su bida den e aksidente aéreo trágiko di [[ALM Vlucht 980]]. E a wòrdu rekordá komo un verdadero hende valent, ku su entrega a yuda salba bida di pasaheronan riba e avion. == Bida i karera == Margareth Abraham a nase den Kòrsou i a traha komo stewardess pa [[ALM Antillean Airlines]]. E tabata konosí pa su amabilidat i entrega na su trabou. == Aksidente di 2 di mei 1970 == Riba 2 di mei 1970, Abraham tabata riba e vuelo [[ALM Vlucht 980]], ku a hasi un ''ditching'' den laman serka [[St. Croix]] despues ku e avion a keda sin gasolin. Testigunan a bisa ku e tabata yudando pasaheronan pone su chaleko di salbashon, i tabata para den e pasillo ora e avion a impacta e laman. E a fayece den e impakto. == Rekonosimentu posthumo == - A risibí e [[Zilveren Erepenning voor Menslievend Hulpbetoon]] (Plaka di Plata pa Ayudo Humanitario) di Reinou Hulanda. - Su nòmber ta honra na [[Aeropuerto Internashonal Hato]] na Kòrsou, ku su direkshon ofisial ta '''Plasa Margareth Abraham'''. - Tambe tin un mural ku su potrèt riba e fachada di e terminal. == Legado == E ta konsiderá komo un símbolo di balentia i entrega humano den e istoria di aviashon Karibe Hulandes. == Referensia == * [https://emiliocorsetti.com/what-a-real-hero-looks-like/ What a Real Hero Looks Like – Emilio Corsetti] * [https://www.curacaochronicle.com/post/local/cap-honoring-a-true-hero-margareth-abraham/ CAP Honoring a True Hero – Curaçao Chronicle] * [https://simpleflying.com/alm-antillean-airlines-flight-980-cabin-crew-perspective/ SimpleFlying on Flight 980] --------- Margareth Abraham was a 24-year-old flight attendant from Curaçao who served on ALM Antillean Airlines Flight 980. On May 2, 1970, the flight, operated by Overseas National Airways on behalf of ALM, departed from New York's JFK International Airport bound for St. Maarten. Due to poor weather conditions, the aircraft made several unsuccessful landing attempts and eventually ran out of fuel, leading to a controlled ditching in the Caribbean Sea near St. Croix. Of the 63 people on board, 40 survived, while 23, including Margareth Abraham, perished .​ Wikipedia, la enciclopedia libre +7 Curaçao International Airport +7 Simple Flying +7 Curaçao International Airport +7 Wikipedia +7 Curaçao International Airport +7 Medium Margareth Abraham is remembered for her heroic actions during the emergency. She assisted passengers in evacuating the aircraft, prioritizing their safety over her own. Tragically, she lost her life in the process . At the time of the accident, she was engaged to Robby Schouten, a well-known Antillean TV presenter, and was planning to leave her position at ALM .​ Curaçao International Airport In honor of her bravery, the address of Curaçao International Airport was named 'Margareth Abraham Plasa' . Her sacrifice is commemorated by the local community, and she is celebrated as a true hero .​ {{Appendix}} ------------------- '''Aruba Airlines''' (officially Arubaanse Luchtvaart Maatschappij N.V.) ta e aerolínea di bandera y e único aerolínea nashonal di Aruba. Fundá den 2006, Aruba Airlines ta oferé transporte aéreo regular y charter pa pasaheronan pa varias destinashon. Su sede korporativo ta na Oranjestad, Aruba, y su base di mantenemento prinsipal ta na Miami, Florida. Den 2015 e compañías a risibí e Aircraft Operating Certificate (AOC) for di Estados Unidos.[1][2] == Historia == Aruba Airlines a wordo funda na 2006 pa Onno J. de Swart, kien tabata su promé direktor. Den 2010 e a inicia operashon di charter ku un Piper PA-31 Navajo di shete asiento. Su sede operashonal ta na Oranjestad, kaminda e tin su base perto di Aeropuerto Internacional Reina Beatrix. E tin ofisinan di benta na Miami (EEUU), Curaçao, Bonaire, i Venezuela (Maracaibo, Valencia y Maracay).[3] Na 2011 Aruba Airlines a atraé inversionistanan nobo pa mehorá su flota. Den ougùstùs 2012, e aerolínea risibí su sertifikado di operashon aéreo ekonómiko, y e a introducí dos Airbus A320 na su flota (su promé A320 yegá na Aruba na november 2012). Su promé ruta regular tabata Aruba → Maracaibo (Venezuela), sigi pa Aruba → Valencia (Venezuela), y mas dilanti Aruba → Panama City (Panamá) i Aruba → Miami (EEUU). Flota y Destinashonnan {| class="wikitable sortable" ! Tipo di Avion !! Modelo !! Kantidat !! Kabina !! Asiento !! Registrashon |- | Airbus || A320-200 || 1 || Ekonomiko || ~180 || P4-AAF [4] |- | Airbus || A321-200 || 1 || Ekonomiko/“Premium” || ~178 || (vhe model, [5]) |- | Bombardier || CRJ200 || 1 || Ekonomiko || ~52 || P4-CRA [6] |} == Destinashonnan selectá == {| class="wikitable sortable" ! Ruta !! País/Región !! Estado |- | Aruba ↔ Miami !! EEUU !! Activo (charter/regular) [3] |- | Aruba ↔ Maracaibo !! Venezuela !! Introdi (2012) [3] |- | Aruba ↔ Valencia !! Venezuela !! Introdi (2012) [3] |- | Aruba ↔ Panama City !! Panamá !! Introdi (5 Julio) [3] |} == Dificultadnan i Estado Actual == Durante e kriis di COVID-19 y problemanan operashonal, Aruba Airlines a enfrenta varios reto. Pa ehempel: su flota a keda parká, i datos reciente ta mustra ku e aerolínea no ta tene vuelos normales kuendo; por ehempel, un sitio pa seguimiento di vuelos ta nifiká kantidat “0” destinashon pa Aruba Airlines. [7] Den marzo 2021 Aruba Airlines a risibí su promé A321-200 (P4-AAI) pa possibilitá un relansa, pero no ta klaro si e aerolínea actualmente ta operando vuelos regulares.[8] E situashon ta kompleho: aunke e sitio ofisial y rekursonan ta indiká ku e aerolínea ta “active” [9], e falta di voli actual y klaridat publikashonal ta kreá duda. ------------ {{Infobox empresa | variante =a tipo = compania di aviacion | nomber = Aruba Airlines | pais = {{ABW}} | imagen = | descripcion = | funda = 2006 | antesecor = | fecha disolucion= | causa disolucion= | fundado = Onno J. de Swart | propietario = | director ehecutivo = | pais = {{ABW}} | sector = transporte | industria = aviacion }} '''Aruba Airlines''' (oficialmente '''Arubaanse Luchtvaart Maatschappij N.V.''') ta e aerolinea di bandera y e unico aerolinea di [[Aruba]]. E aerolinea, fundá na 2006, ku ta ofresé transporte aéreo regular i charter pa pasahero pa 13 destinashon. Aruba Airlines su sede corporativo ta na Oranjestad, Aruba. Aruba ta opera su base di mantencion principal na Miami. Na 2015 el a ricibi un AOC (''aircraft operating certificate'') for di [[Estadonan Uni di Amérika|Merka]]. == Historia == Aruba Airlines a ser funda na 2006 pa Onno J. de Swart, kende tabata su prome director.<ref>{{Cite web|url=http://curacaochronicle.com/aviation/press-release-settlement-between-aruba-airlines-and-de-swart/|title=Press release: Settlement between Aruba Airlines and de Swart|date=16 June 2017}}</ref> E aerolinea a cuminsa operacion di charter cu un Piper PA-31 Navajo di shete asiento na 2010. E sede principal ta na Oranjestad na Aruba, cual ta e centro di operacion principal, y e aerolinea a habri un oficina nobo na [[Aeropuerto Internacional Reina Beatrix]]. E tin tambe ofisina di benta na Miami, Curaçao, Bonaire i na Maracaibo, Valencia i Maracay.<ref name="arubaair-offices">{{cite web|url=http://www.arubaairlines.com/#contactus|title=Aruba Airlines - Contact Us|accessdate=2015-04-21 }}</ref> Na kuminsamentu di 2011 e kompania a atrae inversionista nobo, ku ta kondusí na e mehoracion di e flota. E compania a risibí un Sertifikado di Operashon di aerolínea ekonómiko na ougùstùs di 2012. E aerolinea ta haya dos avion Airbus A320, e prome di nan a yega Aruba na november di 2012. E avion a kuminsá bula buelonan charter for di Aruba na fin di 2012 i e operashonnan programá a kuminsá e siguiente aña. Su promé destinashon tabata Maracaibo, Venezuela i despues Valencia, Venezuela. Despues riba 5 di yüli di e aña ei nan a inaugurá e buelonan pa Panama City, Panama. Y finalmente Miami, Merca. {{Appendix}} 18/10/25 Aruba Airlines is still operating and is the flag carrier and sole airline of Aruba. It is based at Queen Beatrix International Airport in Oranjestad and provides scheduled and charter services to various destinations across the Caribbean, South America, and the United States. Operations: Aruba Airlines is currently the only Aruban airline. It offers both scheduled and charter flights, serving as a primary carrier to and from the island. Headquarters: The airline's corporate headquarters are in Oranjestad, Aruba. Its main maintenance base is in Miami, Florida. Destinations: It flies to a number of destinations, including cities in the Caribbean, South America (such as Medellin, Colombia, and Georgetown, Guyana), and the United States (such as Miami). ------------------ {{Variante|a}} {{Databox}} '''Jet Air''' (oficialmente ) ta e aerolínea nacional di {{Appendix}} [[Category:Aviashon]] [[Category:Karibe Hulandes]] ------------------- {{Databox}} '''Avia Air''' ta un compania aereo di Aruba cu a opera entre .. y november 2003. Avia Air tabata un aerolinea basá na Aruba. Avia Air a suspendé su servisio na novèmber 2003 i tabata trahando pa reestructurá su operashonnan bou di protekshon di bankrut. 1] == Historia == Avia Air a kuminsá operashon den zomer di 1994 inicialmente tres Cessna 402B ⁇ (P4-AVA te ku P4-AVC); e mesun aña a añadí un Embraer Bandeirante (P4-AVD). Pasobra Air Aruba a enfoca mas y mas riba buelonan pa Merka, algun ruta regional por a bira operá. A kuminsá ku servisionan di liña pa Curaçao, Bonaire i e siudatnan Venezolano di Maracaibo, Punto Fijo i Valencia. Na fin di 1995, a cumpra un di dos Bandeirante P4-AVE).<ref>[http://landewers.net/P4-artikel.pdf 20 jaar Arubaans Luchtvaartuig Register Arno Landewers]</ref> Na 13 di mart di 1996 e barku a kai banda di (Venezuela) e Cessna 402B P4-AVB na laman, cu a mata tur ocho persona den e auto. E tabata trata di un buelo di linea di Aruba pa Punto Fijo. E piloto a reporta na un otro avion di Avia Problema di aire ku e motor robes, i algun tempu despues cu un candela a kibra. For di investigashon a resulta cu e candela a causa e motor y un parti di a kibra e ala robes di e avion, despues cu e Nort di Las Piedras- Aeropuerto di Punto Fijo - a kai. Na komienso di 2003, un Short SD.360-200 a kumpra, pero e aparato aki no a wòrdu a drenta servisio. For di mei 2003 no tabatin sèn mas pa paga salario di e personal y operacionnan di vuelo a keda para. Poco despues e lease company Volvo Aero a pidi e motornan di e dos Bandeirantes y finalmente E departamento di impuesto a konfiská tur e produktonan. E Cessna tambe a keda destruí. aerodinámiko pa motibu di mantenshon atrasá. Con E shortenan a bira algun e vuelo di entrenamentu a tuma lugá despues di e grupo di invershon IMCA, propietario di Air Exel, a kumpra un participacion di 50% den Avia Air. Avia Air lo sigui como AviaExel. E falta di Avia Air a hasi un pèrmit di establesementu definitivo drecha bo kara. Na òktober 2003 e kompania a a declara su mes na faillite. Poco despues, e 'Short' a bira e doño a rekuperá; tur dos Bandeirantes a keda te ku e zomer di e aña aki riba e Aeropuerto di Oranjestad ta para y e Cessna 402 P4-AVA ainda ta presente aki. ==Code data== *[[International Air Transport Association|IATA]] Code: '''3R''' *[[International Civil Aviation Organization|ICAO]] Code: '''ARB''' *Callsign: Aviair ==Flota== *Short 360-200 *Embraer EMB 110 Bandeirante == Wak tambe == * [[Lista di eks-kompania aéreo di Karibe Hulandes]] {{Appendix}} NOTES * Avia Air a cuminsa na 1984 como compania di charter Avia Air Chapter cu tabata activo na Aruba i Corwou. * in augustus 1987 verscheen het Avia Air toestel met piloot Robby Anjie, 26 jr., ter hoogte van MAcoya, Venezuela. Een tweemotorig vliegtuig Cessna met kenteken N-5351- A van de particuliere chartermaatschappij van de heer Efi Tromp, Avia Air, wordt sinds vrijdagavond op de route van Punto Fjjo (Venezuela) naar de luchthaven van Aruba vermist. * directie/eignaaar? Efi Tromp. * HetvliegtuigiseenJetpropAerocommander, een snelle vliegtuig ingericht met de nodige luxe. Avia- Air hoopt met zijn nieuwe aanwinst de Curagaose zakenman nu een nog betere service te verlenen. Avia- Air die in 1980 bij ministriële beschikking toestemming kreeg om samen met twee andere luchttransportmaatschappijen commerciële passagiersvluchten uit te voeren, biedt rechtstreekse vluchten aan naar alle bestemmingen in het Caribisch gebied, Colombia, Venezuela en Suriname. Met dit nieuwe vliegtuig hoopt Avia- Air bij te kunnen dragen aan de economische ontwikkeling van Curagao,<ref>TOEKOMST ANDERS TEKORT AAN GEKWALIFICEERDE KRACHTEN CDM ervaart dat nu al Opleiding vaklieden in metaalsector noodzakelijk. "Amigoe". Curaçao, 24-08-1987, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 12-03-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642489:mpeg21:p003</ref> * 1994: Avia Air van Efi Tromp is reeds enige tijd doende met plannen om commutervluchten tussen de eilanden te gaan vliegen. * Avia Air heeft vanaf woensdag een nieuw vliegtuig in bedrijf. Het is een EMB-110, van Braziliaanse makelij, dat 19 passagiers kan vervoeren. Het kan gecharterd worden voor vluchten Aruba - Curagao v.v. en Aruba - Bonaire v.v. Auia Air voert tweemaal daags vluchten uit tussen Aruba en Punto Fijo in Venezuela.<ref>WILLEMSTAD— Avia Air heeft vanaf woensdag een nieuw vliegtuig in bedrijf. Het is een EMB-110, van Braziliaanse makelij, dat 19 passagiers kan vervoeren. Het kan gecharterd worden voor vluchten Aruba – Curagao v.v. en Aruba – Bonaire v.v. Auia Air voert tweemaal daags vluchten uit tussen Aruba en Punto Fijo in Venezuela.. "Amigoe". Curaçao, 12-10-1994, p. 9. Geraadpleegd op Delpher op 12-03-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010645369:mpeg21:p009</ref> * Luchtvaartmaatschappij Avia Air die door de regering als nationale luchtvaartmaatschappij *s erkend, heeft plannen °ni met ingang van 1 december aanstaande naar vleugels uit te slaan. **er dag vertrekken twee yiuchten naar Punto Fijo (Venezuela), dirie naar en vier naar öonaire. Avia Air president Ciro Pieters. In 1986 is Avia Air begonnen als chartermaatschappij voor vluchten in de omgeving. In april van dit jaar kreeg Avia Air een vergunning om regelmatige vluchten uit te voeren. De maatschappij heeft vijf vliegtuigen: twee Embriers 110, elk met zestien stoelen en extra ruimte voor de koffers en twee Cessnas, elk met zeven stoelen.<ref>Plannen Avia Air om vleugels uit te slaan. "Amigoe". Curaçao, 28-11-1995, p. 7. Geraadpleegd op Delpher op 12-03-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644874:mpeg21:p007</ref> * 1995: Het particuliere Avia Air heeft afgelopen vrijdag van minister. Glenbert Croes van Verkeer en Communicatie de vergunning ontvangen om geregelde vluchten uit te voeren. "Wij zijn nu ook een officiële luchtvaartmaatschappij die vluchten uit mag voeren op Bonaire, Curacao, Coro en Las Piedras", zo reageerde Avia Air-president Ciro Pieters vanmorgen desgevraagd. Ook werd vastgesteld dat de luchtvaartmaatschappijen van de twee landen (aruba-NA) elk een bepaald aantal vluchten kan uitvoeren. Dit zijn Aruba- Curacao met 35 vluchten per week, Aruba-Bonaire met 28 Avia Air, dat tot nu toe alleen chartervluchten verzorgde, begint binnen afzienbare tijd met de vluchten op Bonaire, Curacao en de twee Venezolaanse steden Coro en Las Piedras. * Avia Air kreeg op 28 april van de minister Glenbert Croes van Vervoer en Communicatie een vergunning om geregelde vluchten uit te voeren tussen Cura9ao, Bonaire, Coro, Las Piedras en thuisbasis Aruba. De voorbereidingen betreffen nu voornamelijk de vluchten tussen de ABC-eilanden. {{Appendix}} ------------------ '''Insel Air Aruba''' tabata un aerolinea y subsidiario di Insel Air, como tambe e aerolinea oficial nacional di Aruba.<ref>[http://curacaochronicle.com/aviation/insel-air-aruba-seeks-u-s-routes/ Insel Air Aruba Seeks U.S. Routes]</ref> de.wiki:Insel Air Aruba tabata un aerolinea y subsidiario di Insel Air, como tambe e aerolinea oficial nacional di Aruba. [1] Un investigashon ku a tuma lugá na yanüari 2017 dor di e Inspectie Leefomgeving en Transport di Reino Hulandes a evidensiá defectonan tantu den e kompania mayor Insel Air i Insel Air Aruba, komo tambe den e outoridatnan di aviashon di Kòrsou i Aruba. Komo resultado, un kantidat di avion di e dos kompanianan lo no por bula pa un tempu indeterminá. Insel Air i Insel Air Aruba despues a reduci nan destinashonnan di buelo, ku anteriormente tambe tabata inkluí destinashonnan den Merka i Sur Amerika, pa e islanan ABC i Sint Maarten.<ref>{{Literatur |Autor= |Titel=Dutch ILT intervenes in Curaçao, Aruba CAAs |Sammelwerk=ch-aviation |Verlag= |Ort= |Datum= |Seiten= |Online=[http://www.ch-aviation.com/portal/news/53584-dutch-ilt-intervenes-in-curaao-aruba-caas ch-aviation.com]}}</ref><ref>{{Literatur |Autor= |Titel=Insel Air axes bulk of network, retains ABC Islands |Sammelwerk=ch-aviation |Verlag= |Ort= |Datum= |Seiten= |Online=[http://www.ch-aviation.com/portal/news/53989-insel-air-axes-bulk-of-network-retains-abc-islands ch-aviation.com]}}</ref><ref>{{Literatur |Autor= |Titel=Curaçao's Insel Air looking to dispose of Aruban unit |Sammelwerk=ch-aviation |Verlag= |Ort= |Datum= |Seiten= |Online=[http://www.ch-aviation.com/portal/news/54051-curaaos-insel-air-looking-to-dispose-of-aruban-unit ch-aviation.com]}}</ref><ref>{{Literatur |Autor= |Titel=Curaçao's Insel Air fends off bankruptcy filing |Sammelwerk=ch-aviation |Verlag= |Ort= |Datum= |Seiten= |Online=[http://www.ch-aviation.com/portal/news/54267-curaaos-insel-air-fends-off-bankruptcy-filing ch-aviation.com]}}</ref> Insel Air Aruba a stop di opera na 2017 despues di cinco aña. [6] == Flota == For di maart 2017, Insel Air Aruba su flota tabata consisti di ocho avion, di cual ningun ta operacional.<ref>[http://www.ch-aviation.com/portal/aircraft/search?search=1&cha=ISU ch-aviation], abgerufen am 20. März 2017.</ref> ==Wak tambe == * [[Lista di eks-kompania aéreo di Karibe Hulandes]] == Link externo == * [https://www.fly-inselair.com/en/ Webpräsenz der Insel Air] (englisch und spanisch) * [http://www.airliners.net/search/photo.search?airlinesearch=Insel%20Air%20Aruba&distinct_entry=true Fotos] der Insel Air Aruba auf [[Airliners.net]] {{Appendix}} ----------------- '''Aruba Flying Club''' tabata un asociacion di piloto amatur na Aruba?? == Historia == AFC ta data di ananan 1940. Tabata haci uzo di aeropuerto de Vuyst na San nicolas den bario di juana morto. met hangar Na 1998 AFC a bira activo atrobe. AFC in 1950 statutair opgricht Vereniging Aruba Flying Club In 1998 werd de Aruba Flying Club weer actief (welke vanaf de oorlogsjaren tot in de jaren 70 al had bestaan). Aanvankelijk werd gevlogen met de Cessna 172M P4-BON, in 1992 en 1993 aangevuld met Cessna 182P P4-GIN en sinds 1998 met een Amerikaans geregistreerde Cessna 172R, de N174AP.<ref>[http://landewers.net/P4-artikel.pdf 20 jaar Arubaans Luchtvaartuig Register Arno Landewers]</ref> Eleccion di directiva di AFC * na 1956 e club tabatin 4 avioneta propio di cual e ultimo adkisicion tabata un stimson. Cu e avionetanan tabata bula y tene competencia y demostracionnan.<ref>[https://archive.org/details/BNA-DIG-ARUBAANSECOURANT-1956-09/page/n67/mode/2up?q=flying Aruba Flying Club viert eerste vlucht van nieuwe Stimson], Arubaanse Courant (21 september 1956)</ref> * Aanwijzing: Als leden van de Raad van Beheer van de Aruba Flying Club, de heren: P. A. de Vuyst; Commandant Onderzoekings en Bewakingsdienst op Aruba; H. A. Hessling, Ambtenaar belast met het domein beheer op Aruba * in 1950 de 100ste vliegbevet uitgereikt =- examens sportvliegr, instrument vlieger en instructur * De Aruba Flying | Club 'is een bloeiende vereniging. | Het maximum aantal leden dat toegelaten wordt bedraagt statutair vijftig en dat heeft men vrijwel voortdurend. Het aantal brevetten dat in de loop der jaren werd uitge- > reikt loopt in de honderden. De samenwerking tussen A.F.C. en overheid is voortreffelijk en het aantal deskundigen waarover men kan beschikken ruim voldoende. De vloot bestaat uit vier toestellen, waarbij dan nog drie komen, die particulier eigendom van enkele leden zijn. De minimum leeftijdsgrens voor het behalen van een brevet is zeventien jaar. Men moet zich hiertoe eerst aan een strenge medische keuring onderwerpen. Voorschrift i.; dat men een aandeel koopt van driehonderd gulden. Daarna hebben de meeste leerlingen ongeveer 12 uur lessen nodig om dan nog een 25 tot 30 uur solo te vliegen voor zij het brevet kunnen halen. De totale instruktieteksten belopen dan ongeveer ƒ 500.—. Wie eenmaal het brevet heeft en de nodige proeven hoeft afgelegd mag zelf een vliegtuigje huren, eerst voor vluchten boven het eiland, daarna ook voor tochtjes naar buiten. Voor weekenden komen vooral Curaeao en Bonaire in aanmerking voor langere vakanties Venezuela en andere omliggende landen. Enkele leden, als de heren Riehardson en van der Voort maakten ook veel langer vakantievluchteri (om langs de Venezolaans kust, Trinidad en andere eilanden naar Sint Maarten.<ref>De Aruba Flying Club. "Amigoe di Curacao". Willemstad, 26-10-1957. Geraadpleegd op Delpher op 12-03-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000211195:mpeg21:p003</ref> * Voor velen is het vertrek van de heer Pieter A. de Vuyst ongemerkt voorbij gegaan. Gedurende de tweede wereldoorlog was hij verbindingsmarineofficier en gedurende die tijd begon hij met het plannen voor een particulier vliegvels, dat naar hem genoemd werd. Op 16 juli 1944 werd dit vliegveld geopend dooi de toenmalige Gezaghebber I. Wagemaker. Dat het vliegveld naar hem ge noemd werd, was op voordracht van Aruba Flying Club als waardering voor het vele werk dat hij voor deze club had gedaan. In oktober 1945 kwam de heer de Vuyst in dienst van de Lago en verliet deze op 1 juni j.l. 1956.<ref>{{nl}}{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010404914:mpeg21:p005|titel=Pieter A. de Vuyst verliet Aruba|werk=[[Amigoe]]|datum=1956-06-18|bezochtdatum=2024-03-12}}</ref> {{Appendix}} AFC is een Arubaanse vereniging ter beoefening van de vliegsport, opgericht in 1942 door employes van Lago te San Nicolas. Eerste voorzitter was Pieter A. de Vuijst, waarnaar het sportvliegveld is genoemd.<ref>Hoetink, Encyclopedie van de Nederlandse Antillen, 1969 pag.55</ref> ----------------- == EZ Air (aanvulling)== Mester menshoná ku direktor di Medicair Rene Winkel ta alabes direktor di aerolínea EZ Air, pues e kontrato firmá ta ku Winkel i no e aerolínea EZ Air. Esaki ta importante pa menshoná mirando ku den komunidat tin e impreshon ku ta EZ Air ta sòru pa Ambulans Aéreo. “Nos tin kontrato ku e doño pues no e aerolínea mes. Awor a yega e momentu ku e kontrato a vense. Segun e proseso, tur interesado por entregá un petishon pa ehekutá e tarea di Ambulans Aéreo. Boneriano 29-11-2023 titel=Ken ta bai ehekuta air ambulans?|https://awemainta.com/boneriano/ Medicair tambe por bolbe entregá un petishon”, e ta splika. Sinembargo e no ta konfirmá ku vensementu di e kontrato a sosedé entrante yanüari 2024. Tambe e ta sigurá ku e situashon di niun forma ta opstakulisá servisio di Ambulans Aéreo. Mester menshoná ku ya pa algun luna tin spekulashon tokante e situashon aki. Dòkter Frans komo direktor di FM den un rueda di prensa anterior a konfirmá ku Ministerio na Hulanda ke pa ehekutá buelonan di Ambulans Aéreo ku avionnan registrá na Hulanda. Tur esaki por konsiderá komo opstákulo pa proveodornan lokal. BONERIANO a tuma kontakto ku Rene Winkel tokante e situashon aki i e ta splika ku e no ta deseá na amplia masha mirando ku FM ainda ta un kliente. “Echo sí ta ku FM algun tempu atras a saka un asina yamá ‘tender’ pa buska un operadó pa ambulans aéreo ku lo trese avionnan ku registrashon PH, esta di Hulanda. Es mas FM lo ta basta leu pa bira un operador di aerolínea. No ta eksistí Ambulans Aéreo, ta eksistí pèrmit pa ehekutá buelo ‘ airline operator certificate’ (AOC). Di aki ta haña un provishon riba e pèrmit pa Ambulans Aéreo pasombra ta buelo komersial i ku nan lo bula bou di e reglanan Europeo, EASA”, e ta splika. Winkel ta agregá ku nan tambe a lesa ku FM ke bin ku avion di Ambulans eléktriko, pero tambe mester bisa ku e teknologia aki no ta asina leu ainda. “No ta eksistí avion eléktriko ainda ku por bula e rutanan aki, i dado kaso ku bin ku avionnan asina mes, mester pasa den hinter un prosedura pa nan wòrdu sertifiká pa departamentonan konserní manera Curacao Civil Aviation Authority (CCAA) Y ILT holanda , Esei ta nifiká ku por dura añanan promé ku por bai usa avionnan eléktriko pa transporte di pashènt.” Importansia di Ambulans Aéreo Esaki ta un avion privá spesialmente adaptá pa duna sosten médiko na pashèntnan durante transporte. Un dòkter, paramediko òf ekipo di dòkternan altamente kualifiká lo biaha ku su pashènt pa atendé e pashènt te ora e yega e aeropuerto destiná i por transportá e pashènt na un manera sigur te su kas òf pa un hòspital den e pais. E Ambulans Aéreo lógikamente ta karga tur e ekipo i e remedinan nesesario durante e buelo. {{Appendix}} ----------------------------- __NOINDEX__ jrsj8nozaaqbo2le83dfz2dvqec25pk 199185 199184 2026-08-01T19:31:15Z Caribiana 8320 /* Historia */ 199185 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ * Nieuw: [[Avia Air]] - [[Insel Air Aruba]] - [[Aruba Airlines]] - [[Aruba Flying Club]] . [[SLM]] - [[Jetair Caribbean]] - [[Buelo 980 di ALM]] - [[Margareth Abraham]] * Aanvullen: [[Z Air]] --------------- {{Infobox Aeropuerto | variante = c | nomber oficial = Princess Juliana International Airport | imagen = | tipo = Públiko | sirbi = [[Sint Maarten (isla)|Isla di Sint Maarten]] | funda = | apertura = [[4 di mart]] [[1944]] | propietario = Princess Juliana International Airport Holding Company N.V. | lat_deg = 18 | lat_min = 02 | lat_sec = 27 | lat_dir = N | lon_deg = 63 | lon_min = 06 | lon_sec = 32 | lon_dir = W | pais = {{SXM}} | pista = | operado = Princess Juliana International Operating Company N.V. | website = http://www.sxmairport.com/ }} '''Aeropuerto Internashonal Prinses Juliana''' (IATA: '''SXM''', ICAO: '''TNCM'''), konosí na [[ingles]] komo '''Princess Juliana International Airport''' (PJIA), ta e aeropuerto prinsipal di e [[Sint Maarten (isla)|isla di Sint Maarten]]. E ta sirbi tantu e [[Sint Maarten|parti hulandes]] komo e [[Sint Maarten (Fransia)|parti franses]] di e isla. E aeropuerto ta situá den e pais [[Sint Maarten]], serka di Simpson Bay Lagoon. El a haña su nòmber for di Reina [[Juliana di Hulanda]], kende ainda tabata prinsesa heredero tempu ku e aeropuerto a habri na 1944. Ademas di PJIA, tin un aeropuerto mas chikitu na e parti franses di e isla, konosí komo Aeropuerto Grand Case-Espérance. E aeropuerto aki ta sirbi prinsipalmente buelonan regional chikitu. == Historia == Na 1942, durante [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]], e ehérsito [[Estadonan Uni di Amérika|merikano]] a konstruí un pista di aterisahe na e sitio kaminda e aeropuerto moderno ta pará awe. E ophetivo tabata pa monitoriá i kontrarestá aktividat di supmarino nazi den e área.<ref name="CBCS">[https://www.centralbank.cw/storage/app/media/economic_bulletins_2024/20240927_feature_article_princess_juliana_international_airport_economic_bulletin_september_2024.pdf Princess Juliana International Airport An Economic Profile], [[Banko Sentral di Kòrsou i Sint Maarten|CBCS]] Economic Bulletin (sèptèmber 2024)</ref> Na 1944, e promé buelo no-militar ku pasahero sivil, operá pa [[KLM]], a baha na Sint Maarten. E aeropuerto desaroyá posteriormente riba e mesun sitio a wòrdu nombrá na honor di Prinsesa Juliana, kende tabata abordo di e buelo inougural.<ref name="CBCS"/> == Infrastruktura i desaroyo == For di 2001, a elaborá plannan pa ekspanshon i modernisashon di e aeropuerto. Un terminal nobo, ku un kapasidat pa 2,5 mion pasahero pa aña, a wòrdu habrí ofisialmente na novèmber 2006 pa [[Beatrix di Hulanda|Reina Beatrix]].<ref name="CBCS"/><ref>[https://shta.com/princess-juliana-international-airport-celebrates-80th-birthday/ Princess Juliana International Airport Celebrates 80th Birthday], shta.com (13 di mei 2024)</ref> E terminal nobo a wòrdu konstruí riba tereno rekuperá nortwest di e terminal bieu. E edifisio tin dos piso i un superfisie total di aproksimadamente 27.000 m². Check-in i entrega di maleta ta situá na planta abou, miéntras ku sala di salida i áreanan komersial ta na e promé piso.<ref name="pjia"/> Na 2015, e aeropuerto a manehá 1.829.543 pasahero i aproksimadamente 60.000 moveshon di avion.<ref>{{cite web |website=Sxmairport.com |url=http://www.sxmairport.com/includes/pdfs/2015-Annual-Report.pdf |title=Annual Report 2015 |access-date= |archive-date=2023-07-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230709223107/https://www.sxmairport.com/includes/pdfs/2015-Annual-Report.pdf |url-status=dead }}</ref> E aeropuerto ta sirbi komo un sentro importante pa aviashon den e region di Nortost Karibe. E ta e base di operashon pa [[Winair]] i ta funshoná komo e hub prinsipal pa islanan mas chikitu den region, manera [[Anguilla]], [[Saba]], [[Sint Eustatius]] i [[Saint Barthélemy]].<ref name="pjia">[https://www.airport-technology.com/projects/princessjulianaint/?cf-view Princess Juliana International Airport], airport-technology.com (2008)</ref> E aeropuerto, ku ta konektá ku Oropa dor di KLM i vários kompania di aviashon franses, ta internashonalmente konosí prinsipalmente pa Maho Beach.<ref name="cleaver"/> Avionnan ta bula hopi abou riba e playa ei promé ku baha riba e pista situá direktamente su tras, hasiendo esaki un atrakshon turístiko prinsipal.<ref name="cleaver"/> Un di e aspektunan mas distintivo di e aeropuerto ta su aserkamentu di aterisahe. Un punta di e pista ta situá hopi serka di Maho Beach, loke ta hasi ku avionnan pasa na altitut hopi abou riba e playa ora nan ta aterisá. Esaki a hasi e sitio konosí internashonalmente, pero tambe ta krea situashonnan potensialmente peligroso pa bishitante. == Organisashon == PJIA su kantidat total di empleado tabata 305 ekivalente di tempu kompletu (FTEs) na 2024, hasiendo e ta un di e dunadónan di trabou individual mas grandi na Sint Maarten, ekskluyendo gobièrnu.<ref name="CBCS"/> Maneho di e aeropuerto ta den man di Princess Juliana International Operating Company N.V.<ref name="pjia"/><ref>[https://web.archive.org/web/20050526154747/http://www.pjiae.com/pdfs/company-profile.pdf Company profile - The Princess Juliana International Airport (PJIA)], sxm-airport.com (4 di mart 2005)</ref>, un kompania supsidiario di Princess Juliana International Airport Holding Company N.V., ku gobièrnu di Sint Maarten komo úniko akshonista. Michael Cleaver ta direktor ehekutivo (CEO) di e aeropuerto for di 2025.<ref name="cleaver">[https://www.luchtvaartnieuws.nl/nieuws/categorie/3/airports/michael-cleaver-volgt-brian-mingo-op-als-ceo-van-luchthaven-van-sint-maarten Michael Cleaver volgt Brian Mingo op als CEO van luchthaven van Sint Maarten], luchtvaartnieuws.nl (5 di aprel 2025)</ref> {{Commonscat}} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =70946032|titulo=Princess Juliana International Airport}} {{References}} }} [[:Kategoria:Sint Maarten]] [[:Kategoria:Aviashon]] ------------ Aeropuerto Internashonal Prinses Juliana (IATA: SXM, ICAO: TNCM), konosí na ingles komo Princess Juliana International Airport (PJIA), ta e aeropuerto prinsipal di e isla di Sint Maarten. E ta sirbi tantu e parti hulandes komo e parti franses di e isla. E aeropuerto ta situá den e pais Sint Maarten, serka di Simpson Bay Lagoon. E a haña su nòmber for di Reina Juliana di Hulanda, kende ainda tabata prinses heredero tempu ku e aeropuerto a habri na 1943. Na 1944, e a bishitá e sitio, loke a kontribuí na e nòmber ofisial. Ademas di PJIA, tin un aeropuerto mas chikitu na e parti franses di e isla, konosí komo Aeropuerto Grand Case–Espérance, cu ta sirbi prinsipalmente buelonan regional. Historia Na 1942, durante e Di Dos Guera Mundial, e ehérsito merikano a konstruí un pista di aterisahe riba e lokashon kaminda e aeropuerto moderno ta eksistí awe. E objetivo tabata pa monitoriá i kontrarestá aktividat di supmarino den e área. Na 1944, e promé buelo no-militar ku pasaheronan sivil — operá pa KLM — a baha na Sint Maarten. E aeropuerto posterior a wòrdu desaroyá riba e mesun sitio i a haña su nòmber na honor di Prinsesa Juliana, kende tabata abordo di e buelo inaugural. Infrastruktura i desaroyo For di 2001, a elaborá plannan pa modernisashon i ekspanshon di e aeropuerto. Un terminal nobo, ku un kapasidat di 2,5 mion pasahero pa aña, a wòrdu habrí ofisialmente na novèmber 2006 pa Reina Beatrix. E terminal nobo a wòrdu konstruí riba tereno rekupersá na noroeste di e terminal anterior. E edifisio tin dos piso i un superfisie total di aproksimadamente 27.000 m². Check-in i entrega di maleta ta situá na planta abou, miéntras ku sala di salida i áreanan komersial ta na e promé piso. Na 2015, e aeropuerto a manehá 1.829.543 pasahero i aproksimadamente 60.000 moveshon di avion. Rol regional E aeropuerto ta un sentro importante pa aviashon den e region di Nortost Karibe. E ta funshoná komo base di operashon pa Winair i komo hub prinsipal pa konekshon ku islanan mas chikitu den e region, manera Anguilla, Saba, Sint Eustatius i Saint Barthélemy. E aeropuerto tin konekshonnan regular ku Oropa i Nort Amérika dor di diferente aerolinea, inkluyendo KLM i kompania di aviashon franses. Aserkamentu di aterisahe Un di e karakterístikanan mas distintivo di e aeropuerto ta su aserkamentu di aterisahe. Un punta di e pista ta situá hopi serka di Maho Beach, loke ta hasi ku avionnan pasa na altitut hopi abou riba e playa promé ku nan aterisá. Esaki a hasi e sitio konosí internashonalmente i a kontribuí na su popularidat komo atrakshon. Alabes, e situashon ta konsiderá potensialmente peligroso, i bishitantenan ta wordo advertí pa sigui instrukshonnan di siguridat. Organisashon Maneho di e aeropuerto ta den man di Princess Juliana International Operating Company N.V., un supsidiario di Princess Juliana International Airport Holding Company N.V., ku gobièrnu di Sint Maarten komo úniko akshonista. Na 2024, e aeropuerto tabatin aproximadamente 305 empleado (FTE), hasiendo e un di e empleadornan individual mas grandi na Sint Maarten, fuera di sektor públiko. Michael Cleaver ta direktor ehekutivo (CEO) di e aeropuerto for di 2025. ---- For di 2001, a traha plannan pa ekspanshon i modernisashon di e aeropuerto. Un edifisio nobo di aeropuerto, ku un kapasidat pa 2.5 mion pasahero pa aña, a wordo habri ofisialmente pa [[Beatrix di Hulanda|Reina Beatrix]] na novèmber 2006. Komo parti di e di 70 aniversario na 2014, e aeropuerto a hasi un donashon di tres estatua di pelikan maron na gobièrnu. Nan a wòrdu poné riba e rotònde dilanti di e aeropuerto, huntu ku e lèternan di e kódigonan di aeropuerto di IATA di e aeropuertonan partner.<ref>The Daily Herald, [https://www.thedailyherald.sx/islands/national-bird-monument-at-airport-roundabout-restored National bird monument at airport roundabout restored], 9 juni 2021</ref> [[File:06-SXM-airport1s.jpg|thumb|left|200px|Interior di e terminal di Aeropuerto Internashonal Prinses Juliana.]] Aeropuerto Internashonal di Prinsesa Juliana (IATA: SXM, ICAO: TNCM) ta e aeropuerto prinsipal riba e isla karibense di Saint Martin. E aeropuerto ta situá na e parti hulandes di e isla, den e pais di Sint Maarten, serka di e kosta di Simpson Bay Lagoon. Na 2015, e aeropuerto a manehá 1.829.543 pasahero i alrededor di 60.000 moveshon di avion.<ref>{{cite web |website=Sxmairport.com |url=http://www.sxmairport.com/includes/pdfs/2015-Annual-Report.pdf |title=Annual Report 2015 |access-date=2 March 2016 |archive-date=9 July 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230709223107/https://www.sxmairport.com/includes/pdfs/2015-Annual-Report.pdf |url-status=dead }}</ref> E aeropuerto ta sirbi komo un sentro pa Winair i ta e porta prinsipal pa e Islanan Leeward mas chikitu, inkluyendo Anguilla, Saba, Saint Barthélemy i Sint Eustatius. E ta haya su nomber for di Reina Juliana di Hulanda, kende a baha eynan tempo cu e tabata heredero presunto na 1944, e aña despues cu e aeropuerto a habri. E aeropuerto tin aserkamentu di aterisahe di flyover na altitud hopi abou pasobra un punta di su pista ta sumamente serka di kosta i Maho Beach. Miéntras ku Prinsesa Juliana Internashonal ta e porta di aviashon prinsipal pa e isla, tin tambe un aeropuerto di uso públiko mas chikitu na e parti Franses, den e Kolektividat Franses di San Martin, yamá Aeropuerto Grand Case-Espérance. {{Commonscat}} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =70946032|titulo=Princess Juliana International Airport}} {{References}} }} [[:Kategoria:Sint Maarten]] [[:Kategoria:Aviashon]] --------------- {{Variante|c}} {{Infobox accidente aereo | variante = c | nomber = Buelo 980 di ALM | imagen = Douglas DC-9-33F N937F ONA MIA 17.07.76 edited-2.jpg | descripcion = Avion tipo Douglas DC-9-33CF di ONA, similar na esun di hür pa [[Antilliaanse Luchtvaart Maatschappij|ALM]] dia di e insidente. | mapa = | fecha = [[2 di mei]] [[1970]] | tipo_calamidad = | sitio = | morto = | tipo_avion = Douglas DC-9-33CF | number_avion = | operado = Overseas National Airways (ONA) pa [[Antilliaanse Luchtvaart Maatschappij|ALM]] | nomber_avion = | number_vuelo = 980 di ALM | salida_vuelo = | layover = | destinacion = [[Sint Maarten]] | pasahero = 57 | tripulante = 6 | sobrviviente = 40 }} '''Buelo 980 di ALM''' tabata e buelo komersial programá pa bula for di aeropuerto JFK, [[New York City|New York]] pa Aeropuerto Prinses Juliana na [[Sint Maarten]] dia [[2 di mei]] [[1970]]. Despues di vários intento di aterisahe sin eksito, e avion a keda sin kombustibel i a kai den [[Laman Karibe]] (48 km for di [[Sint Croix|St. Croix]]), resultando den 23 persona morto i 40 sobrebibente. E suseso ta un di e poko kasonan di aterisahe forsoso (''ditching'') di un avion jet i ta ser konsiderá komo e pió desastre den historia di aviashon di [[Antias Hulandes]]. == Detaye di e buelo == * '''Data''': 2 di mei 1970 * '''Ruta''': New York (JFK) → Sint Maarten (SXM) * '''Avion''': Boeing 727-200 * '''Operadó''': Overseas National Airways (pa ALM) * '''Persona riba avion''': 63 (inkluso miembronan di tripulashon) == Avion i su tripulashon == E avion tabata un Douglas DC-9-33CF di dos motor, operá pa [[Antilliaanse Luchtvaart Maatschappij]] (ALM) dor di Overseas National Airways (ONA), ku un avion i tripulashon di buelo di ONA i un tripulashon di kabina di ALM.[1] Su number di seri tabata 47407, su number di ruta tabata 457. E avion a wòrdu fabriká dia 23 di yanüari 1969 i tabata matrikulá na [[Estadonan Uni di Amérika|Merka]] bou di e number di registrashon: FAA N935F. E buelo tabata transportá 57 pasahero i 6 miembro di tripulashon. E tripulashon di buelo tabata konsistí di kapitan Balsey DeWitt (37), promé ofisial Harry Evans II (25), i piloto Hugh Hart (35).[2] == Buelo i aterisahe forsoso == Buelo 980 a sali for di Aeropuerto John F. Kennedy normalmente i a sigui sin nobedat den direkshon di Karibe, ounke e DC-9 mester a baha na un altitut mas abou pasùit di [[Bermuda ]]pa evitá un tormenta di strena, oumentando su kimamentu di kombustibel. Despues ku e buelo a haña pèrmit pa baha te na 10.000 pia (3.000 m), kontrol di tráfiko aéreo regional (ATC) a konsehá ku e kondishonnan di tempu na St. Maarten tabata bou di e mínimo pa aterisahe, un sèt di kriterio ku ta determiná si un aterisahe ta posibel. Kapitan DeWitt a disidí di desviá pa San Juan, pero poko despues, kontrol di St. Maarten a informá nan ku e kondishonnan di tempu a mehorá sufisiente pa aterisa. E buelo a hasi un aserkamentu inisial na e aeropuerto pero no a logra mira e pista na tempu pa aliñea pa aterisahe i a deklará un aserkamentu faya pèrdí. Buelo 980 a purba di baha un di dos biaha, pero atrobe no a logra yega na aliñea ku e pista. Despues di a abortá e aserkamentu ei, e tripulashon a hasi un di tres intento, pero e avion tabata muchu altu pa aterisa sigur. Despues di a evaluá e situashon di tempu i kombustibel, e pilotonan a disidí di desviá pa Saint Croix, risibiendo un vektor di aserkamentu i pèrmit pa aterisahe. Na e punto aki, a konstatá un posibel diskrepansia entre e meter di kombustibel i loke a wòrdu kalkulá komo e kantidat di kombustibel ku a sobra den e tankinan. DeWitt a informá e kontroladó di tráfiko aereo di su intenshon pa bandoná e avion i a kuminsá un aserkamentu abou riba awa, aterisando pa 3:49 pm ora lokal, 30 mia ost di Saint Croix.[3][2] Ounke e pilotonan a aktivá señalnan di faha di seguridat djis promé ku aterisahe, tabatin insertidumbre den e kabina tokante ki ora, òf si, e avion lo a baha. E sistema di komunikashon di e kòkpit no tabata funshoná, pues pasaheronan no a risibí ningun atvertensia di e bashamentu inminente. Consecuentemente, un cantidad desconoci di pasahero y tripulacion tabata para of tabatin nan faha di seguridad kita ora cu e avion a dal den awa. Na e momento aki, laman tabata brutu debí na kondishonnan di wer volatil. E avion a keda relativamente intacto despues di a baha den awa, pero pronto a sink den mas o menos 5.000 pia (1.500 m) y nunca a wordo recupera. E aksidente a resultá den 23 morto i 37 herido, ku 40 sobrebibiente en total. Tantu e pilotonan komo e nabegante a sobrebibí. E sobrebibientenan a keda bula den e laman turbulento, infestá ku tiburon ku nan vest di salbabida te ora ku yudansa a yega.[3][4] E rekuperashon di e sobrebibientenan ku helikòpter a kuminsá mas o ménos 12:00, un pa dos ora despues di e bentamentu, i e último sobrebibiente, Promé Ofisial Evans, a wòrdu rekuperá mas o ménos 1 ora despues.[2] E helikòpternan a wòrdu guiá pa e sitio di reskate dor di un avion di Pan American Airways, kende su piloto a informá e bentamentu via radio, despues a bula riba e sitio te ora ku yudansa a yega pa guia e reskatistanan.[3] E esfuersonan di reskate a enbolbí unidatnan di Guardakosta di Merka, Marina di Merka, i Kuerpo di Marina di Merka, i un kantidat di sobrebibiente a wòrdu hibá tera ku helikòpter.[5] ---- Durante e buelo, e avion a topa ku maltempu ku a forsa e kapitan pa hasi varios intento pa landa den aeropuerto Prinses Juliana na Sint Maarten. Despues di intentonan repetí sin éksito i ku e gasolin a kaba, e kapitan a desidí pa hasi un '''ditching''' (aterisáhe forzoso den laman) serka di isla Saint Croix. == En kultura == E historia di buelo 980 a inspirá varios artikulo, dokumental i video ku ta analisá e desishonnan tomá durante e vuelo, inkluí: * ''A desperate crew and their awful decisions – The extraordinary tale of ALM Flight 980'' (YouTube, 10 di febrüari 2025) * Emilio Corsetti – ''What a Real Hero Looks Like'' [[:Kategoria:Aviashon]] [[:Kategoria:Antias Hulandes]] == E aksidente == E impakto ku e laman a keda mas fuerte ku tabata spera, i e fuselaje di e avion a kibra den barios parti. Di e total di 63 hende riba avion, 23 a fayece, mientras 40 a logra salba via bote di salbashon òf flotadónan. Entre e viktimanan tabata hopi hende di Kòrsou, Sint Maarten i Hulanda. === Viktimanan konosí === Un di e viktimanan mas konosí tabata '''[[Margareth Abraham]]''', un stewardess di 24 aña for di Kòrsou. Segun testigunan, e tabata yudando pasaheronan pone su chaleko di salbashon i no a logra siña pa su mes. Su entrega i sakrifisio a ser rekonosé mas latr pa medio di un premi di valentia posthumo. == Investigashon == Investigashon di e '''[[National Transportation Safety Board]] (NTSB)''' a indiká ku e avion a keda sin gasolin despues di intentonan repetí pa landa den Sint Maarten. E raport a menzioná tambe ku komunikashon entre e kapitan i kontrol aéreo tabata konfuso, i ku desishon humano den un situashon di stres a kontribuí na e desenláse fatal. NTSB a rekomendá mehoras den planifikashon di ruta aéreo, maneho di krisis, i komunikashon durante emerhensia. == Impacto == E aksidente di Vuelo 980 a trese hopi dolor den e komunidat di e Antias Hulandes, partikularmente na Kòrsou. Den su respuèsta, [[ALM Antillean Airlines|ALM]] a pasa pa un revishon di proseduranan di emerhensia i entrenamiento di tripulantenan. E aksidente a keda den memoria kolektivo komo un simbolo di valentia humano, partikularmente pa e akshon di Margareth Abraham. == En kultura == E historia di Vuelo 980 a inspirá barios artikulonan, dokumental i video ku ta analiza e desishonnan tomá durante e vuelo, inkluí: * ''A desperate crew and their awful decisions – The extraordinary tale of ALM Flight 980'' (YouTube, 10 di febrüari 2025) * Emilio Corsetti – ''What a Real Hero Looks Like'' == Referensia == <references> <ref>National Transportation Safety Board (NTSB) – Aircraft Accident Report: Overseas National Airways Flight ALM980.</ref> <ref>SimpleFlying – Crew Perspective: Lessons from ALM Flight 980.</ref> <ref>Emilio Corsetti – What a Real Hero Looks Like (2024).</ref> </references> {{Variante|a}} {{Databox}} {{Infobox accidente aereo | variante = c | nomber = ALM Buelo 980 }} [[File:Douglas DC-9-33F N937F ONA MIA 17.07.76 edited-2.jpg|thumb|Avion tipo Douglas DC-9-33CF di ONA, similar na esun di hür pa [[Antilliaanse Luchtvaart Maatschappij|ALM]] dia di e insidente.]] '''Buelo 980 di ALM''' tabata un buelo komersial ku a tuma lugá riba [[2 di mei]] [[1970]], operá pa Overseas National Airways den nòmber di [[Antilliaanse Luchtvaart Maatschappij]] (ALM). E vuelo tabata bai for di New York JFK pa [[Sint Maarten]], pero a terminá den un tragedia despues ku e avion a tene ku hasi un aterisahe forzoso den laman serka [[Sint Croix|St. Croix]]. E tabata e peor desastre den historia di aviashon antiano. Detaye di e vuelo Avion: Boeing 727-200 Operadó: Overseas National Airways (pa ALM) Ruta: New York (JFK) → St. Maarten Data: 2 di mei 1970 Persona riba avion: 63 (incluso tripulantenan) Durante e vuelo, e avion a topa ku malu tempu ku a forsa e piloto pa hasi barios intento pa landa den aeropuerto Prinses Juliana na St. Maarten. Despues di barios intento sin éksito i gasolin ku ta kaba, e kapitán a desidí pa hasi un ditching (aterrisahe den laman) serka isla St. Croix. E aksidente E avion a impacta e laman mas fuerte ku lo a spera, i e fuselaje a kibra den varias parti. Di e total di 63 hende riba avion, 23 a fayece. E resto di e pasaheronan i tripulantenan a salba, algun via flotadónan i bote di salva. Viktimanan i heróes Un di e viktimanan mas konosí tabata Margareth Abraham, un stewardess di 24 aña for di Kòrsou. Segun testigunan, e tabata yudando pasaheronan pone su chaleko di salbashon i no a logra siña pa su mes. Su entrega i sakrifisio a ser rekonosé ku un premi di valentia posthumo. Investigashon i resultado Investigashon di NTSB (National Transportation Safety Board) a determiná ku e avion a keda sin gasolin despues di intentonan repetí pa landa. Tambe a indiká ku komunikashon entre e kapitan i kontrol di trafiko aéreo tabata konfuso. A resultá den rekomendashon pa mehoras den manejamentu di krisis i planifikashon di ruta aéreo. Impacto E aksidente di ALM Vlucht 980 a trese hopi dolor na Antias Hulandes i tambe a pone preshon riba ALM. E kasonan di valor humano, manera e di Margareth Abraham, a keda parte di e memoria kolektivo di Kòrsou. * Tobias Cordeiro - mira it.wiki == Link eksterno == * [https://www.youtube.com/watch?v=rPQZbbgr4w8&t=62s A desperate crew and their aweful decisions - The extraordinary tale of ALM flight 980], [[Youtube]] (10 di febrüari 2025) {{Infobox vuelo aéreo | nòmber_vuelo = ALM Vlucht 980 | operador = Overseas National Airways pa ALM Antillean Airlines | ruta = JFK – St. Maarten | avion = Boeing 727-200 | pasaheero = 57 | tripulashon = 6 | total_persona = 63 | viktima = 23 | sobrevivienten= 40 | data = 2 di mei 1970 | lugá = Serka St. Croix, Karibe }} '''ALM Vlucht 980''' tabata un vuelo di [[ALM Antillean Airlines]], operá pa [[Overseas National Airways]], ku a pasa un aksidente fatal riba 2 di mei 1970. E avion a tuma un aterrisahe forzoso (''ditching'') den laman serka isla [[St. Croix]], despues ku a keda sin gasolin. 23 hende a fayece, entre nan e stewardess [[Margareth Abraham]]. == Detaye di e vuelo == E avion a sali for di [[New York JFK]] pa [[St. Maarten]], pero a topa ku malu tempu. Despues di barios intento pa landa i sin eksito, e kapitan a desidí hasi un ditching den laman. == E aksidente == E avion a kibra den varias parti den e impakto. A haya 23 viktima humano. Barios hende a salba via bote i flotador, entre nan 40 sobrevivientenan. == Viktimanan konosí == - [[Margareth Abraham]], stewardess di 24 aña for di Kòrsou, a fayece mientras tabata yudando pasaheronan. == Investigashon == E investigashon di [[NTSB]] a determiná ku agotashon di gasolin i desishon difísil durante e vuelo a kontribuí na e aksidente. A yega tambe ku komunikashon ku kontrol aéreo tabata konfundí. == Impacto == E aksidente a trese hopi dolor den e komunidat di Antias Hulandes. ALM a pasa pa revishon di proseduranan di emerhensia. E aksidente a keda komo un punto importante den istoria di aviashon di e región. == Referensianan == * [https://simpleflying.com/alm-antillean-airlines-flight-980-cabin-crew-perspective/ SimpleFlying – Crew Perspective] * [https://emiliocorsetti.com/what-a-real-hero-looks-like/ Emilio Corsetti – What a Real Hero Looks Like] * [https://www.ntsb.gov/about/organization/Pages/Air.aspx National Transportation Safety Board (NTSB)] -------------- {{infobox persona| variante = c | nomber completo = Margareth Aleida Abraham | fecha nacemento = [[11 di yüni]] [[1945]] | luga nacemento = [[Kòrsou]] | fecha fayecimento = [[2 di mei]] [[1970]] | luga fayecimento = Serka St. Croix, Karibe | ofishi = stewardess | konosí pa = Su akshonnan heróiko durante e aksidente aéreo di buelo 980 di ALM | distincion = ''Zilveren Erepenning voor Menslievend Hulpbetoon'' (2020) }} '''Margareth Aleida Abraham''' (☆ [[11 di yüni]] [[1945]] na [[Kòrsou]] - † [[2 di mei]] [[1970]] den serkania di [[Sint Croix]]) tabata un stewardess di [[Kòrsou]] den servisio di [[Antilliaanse Luchtvaart Maatschappij|ALM]], ku a fayesé na edat di 24 aña durante un aterisahe di emergensia.<ref>[https://curacao-airport.com/history-margareth-abraham/ History of Margareth Abraham], [[Aeropuerto Hato|Curacao International Airport]]</ref> Su kurashi i trankilidat bou di preshon ekstremo a hasié un héroe den aviashon [[Antias Hulandes|antiano]]. == Biografia == Margareth Abraham, huntu ku su ruman hòmber ohochi Carol, a nase dia 11 di yüni 1945. Den e famia Abraham tabatin kuater ruman mayó. Na aña 1967, despues di a kaba Mulo, el a skoge un karera komo stewardess na [[Antilliaanse Luchtvaart Maatschappij]] (ALM).<ref name="Pionero">{{cite book|author=[[Jeanne Henriquez|Henriquez, Jeanne]]|title=Kòrsou su muhénan pionero|year=2000|publisher=[[Archivo Nashonal Kòrsou]]|pag= 40-42|ISBN=99904-0-431-3}}</ref> === Buelo LM 980 2 di mei 1970 === [[File:Douglas DC-9-33F N937F ONA MIA 17.07.76 edited-2.jpg|thumb|Avion tipo Douglas DC-9-33F di ONA, similar na esun di hür pa [[Antilliaanse Luchtvaart Maatschappij|ALM]] dia di e desaster.]] Riba 2 di mei 1970, Abraham tabata miembro di tripulashon di kabina riba buelo 980 for di [[New York City|New York]] (JFK) pa [[Sint Maarten]]. E avion, tipo DC‐9-33CF, tabata un avion ku ALM a hür di a kompania merikano Overseas National Airways (ONA). Tabatin sinkuentishete pasahero y seis miembro di tripulashon abordo. Debí na bientu fuerte i neblina, e piloto a purba baha varios biaha na Aeropuerto Internashonal Prinsesa Juliana (SXM). Kapitan Balsey De Witt a disidí despues di desviá pa Sint Croix. Durante e buelo aki, e piloto a keda sin kombustibel i e riesgo di un aterisahe den awa (ditch) a surgi. Abraham a sobresalí den heroismo: segun testigunan okular, el a yuda pasaheronan bisti nan salbabida i a kompañá nan te na e salida. Na e momentu presiso ey, e avion a hasi un impakto duro ku e awa i a kibra banda di e kòkpit. Abraham, kende a sigui duna asistensia te na final, no a sobrebibí e desaster.<ref>[https://emiliocorsetti.com/what-a-real-hero-looks-like/ What a real hero looks like], emiliocorsetti.com (3 di mei 2019)</ref> El a fayesé inesperadamente durante e akshon di rescate. Un total di 43 persona a sobrebibí; 23 hende a muri, inkluso Margareth Abraham. == Personal == Despues di e buelo, Abraham tabata pa bula bèk New York unda e lo a topa ku su komprometido, Robby Schouten. Nan tabatin plan pa kasa dia 15 di yüni 1970, djis algun siman despues di e suseso trágiko.<ref name="Pionero"/> [[File:Erepenning voor Menslievend Hulpbetoon Versie sinds 1912.jpg|thumb|170x210px|]] == Honor == Margareth Abraham ta wòrdu rekordá komo un símbolo di balentia i altruismo den [[Karibe Hulandes]]. Su akshonnan den momentu di pániko a salba bida di varios hende i su historia ta sigui inspirá hende den Kòrsou i mas aya. Den sala di yegada di [[Aeropuerto Hato|Aeropuerto Internashonal di Kòrsou]], a develá un plakat di bròns na 1972, poné pa [[Estadonan Uni di Amérika|Merka]]. Despues na 2024, a pone un mural ku su imagen riba e fachada di e terminal, komo un homenahe bibu. E gerensia di aeropuerto a kambia e nòmber di e lokalidat pa aktividatnan di aviashon pa "Plasa Margareth Abraham" na 1990. Na 2020, el a wòrdu otorgá póstumo e Medaya di Honor di Plata pa Yudansa Humanitario (''Erepenning voor Menslievend Hulpbetoon''), un di e medayanan sivil militar [[Reino Hulandes|hulandes]] di mas altu pa yudansa humanitario. {{DEFAULTSORT:Abraham, Margareth}} [[:Kategoria:Hende]] [[:Kategoria:Aviashon]] [[:Kategoria:Kòrsou]] Margareth Abraham a wòrdu rekonosé komo un berdadero hende di balentia. Margareth Abraham ta konsiderá un símbolo di balentia i altruismo den Karibe Hulandes. Su akshonnan den momentu di pániko a salba bida di barios hende i su historia ta sigui inspirá hende den Kòrsou i mas aya.Na 1972 Merka a pone un plaka ku inskripshon den sala di salida di [[Aeropuerto Hato]]. Pa honrá su memoria, Aeropuerto Internashonal di Kòrsou a pone su nòmber na su direkshon ofisial: Plasa Margareth Abraham. Na 2024, a develá un mural ku su potret na fachada di e terminal, komo un símbolo di su entrega i korahe.<ref>{{citeer web|url=https://www.curacaochronicle.com/post/local/cap-honoring-a-true-hero-margareth-abraham/|titel= CAP honoring a true hero, Margareth Abraham|datum=2024-05-02|bezochtdatum=2025-07-01|werk=curacaochronicle.com}}</ref> Na 2020, el a risibí posthumamente e ''Zilveren Erepenning voor Menslievend Hulpbetoon'' (Plaka di Plata pa Ayudo Humanitario), un di e mas antiguo i prestisioso premionan di valentia di [[Hulanda]]. --- Margareth Abraham ta wòrdu rekordá komo un símbolo di kurashi i sakrifisio den Karibe Hulandes: 1972: Un plachi di bròns òf metal a wòrdu desvelá den e sala di yegada di Aeropuerto Hato. 1990: E maneho di aeropuerto a kambia e nòmber di e lugá pa aktividatnan di aviashon pa Plasa Margareth Abraham. 2024: Un mural ku su potrèt a wòrdu desvelá riba e fachada di e terminal, komo un homenahe bibu. 2020: El a wòrdu otorgá postumamente ku e Medaya di Honor di Plata pa Asistensia Karitativo, un di e medayanan sivil militar mas haltu pa ayudo humanitario na Hulanda. Margareth Abraham ta keda un fuente di inspirashon pa hopi na Kòrsou i mas leu. Su legado ta sigui biba komo un ehèmpel di sakrifisio propio i forsa humano bou di sirkunstansianan ekstremo. , ku tabata baseá den Antias Hulandes. E tabata konosí pa su amabilidat i entrega na su trabou. {{Infobox persona | nòmber = Margareth Abraham | portret = | nashimentu = ±1946 | lugá nashimentu = Kòrsou | morto = 2 di mei 1970 | lugá morto = Serka St. Croix, Karibe | trabou = Stewardess (ALM) | konosí pa = Su akshonnan heróiko durante e aksidente aéreo di ALM Vlucht 980 }} '''Margareth Abraham''' (±1946 – 2 di mei 1970) tabata un stewardess di [[Kòrsou]] ku a perde su bida den e aksidente aéreo trágiko di [[ALM Vlucht 980]]. E a wòrdu rekordá komo un verdadero hende valent, ku su entrega a yuda salba bida di pasaheronan riba e avion. == Bida i karera == Margareth Abraham a nase den Kòrsou i a traha komo stewardess pa [[ALM Antillean Airlines]]. E tabata konosí pa su amabilidat i entrega na su trabou. == Aksidente di 2 di mei 1970 == Riba 2 di mei 1970, Abraham tabata riba e vuelo [[ALM Vlucht 980]], ku a hasi un ''ditching'' den laman serka [[St. Croix]] despues ku e avion a keda sin gasolin. Testigunan a bisa ku e tabata yudando pasaheronan pone su chaleko di salbashon, i tabata para den e pasillo ora e avion a impacta e laman. E a fayece den e impakto. == Rekonosimentu posthumo == - A risibí e [[Zilveren Erepenning voor Menslievend Hulpbetoon]] (Plaka di Plata pa Ayudo Humanitario) di Reinou Hulanda. - Su nòmber ta honra na [[Aeropuerto Internashonal Hato]] na Kòrsou, ku su direkshon ofisial ta '''Plasa Margareth Abraham'''. - Tambe tin un mural ku su potrèt riba e fachada di e terminal. == Legado == E ta konsiderá komo un símbolo di balentia i entrega humano den e istoria di aviashon Karibe Hulandes. == Referensia == * [https://emiliocorsetti.com/what-a-real-hero-looks-like/ What a Real Hero Looks Like – Emilio Corsetti] * [https://www.curacaochronicle.com/post/local/cap-honoring-a-true-hero-margareth-abraham/ CAP Honoring a True Hero – Curaçao Chronicle] * [https://simpleflying.com/alm-antillean-airlines-flight-980-cabin-crew-perspective/ SimpleFlying on Flight 980] --------- Margareth Abraham was a 24-year-old flight attendant from Curaçao who served on ALM Antillean Airlines Flight 980. On May 2, 1970, the flight, operated by Overseas National Airways on behalf of ALM, departed from New York's JFK International Airport bound for St. Maarten. Due to poor weather conditions, the aircraft made several unsuccessful landing attempts and eventually ran out of fuel, leading to a controlled ditching in the Caribbean Sea near St. Croix. Of the 63 people on board, 40 survived, while 23, including Margareth Abraham, perished .​ Wikipedia, la enciclopedia libre +7 Curaçao International Airport +7 Simple Flying +7 Curaçao International Airport +7 Wikipedia +7 Curaçao International Airport +7 Medium Margareth Abraham is remembered for her heroic actions during the emergency. She assisted passengers in evacuating the aircraft, prioritizing their safety over her own. Tragically, she lost her life in the process . At the time of the accident, she was engaged to Robby Schouten, a well-known Antillean TV presenter, and was planning to leave her position at ALM .​ Curaçao International Airport In honor of her bravery, the address of Curaçao International Airport was named 'Margareth Abraham Plasa' . Her sacrifice is commemorated by the local community, and she is celebrated as a true hero .​ {{Appendix}} ------------------- '''Aruba Airlines''' (officially Arubaanse Luchtvaart Maatschappij N.V.) ta e aerolínea di bandera y e único aerolínea nashonal di Aruba. Fundá den 2006, Aruba Airlines ta oferé transporte aéreo regular y charter pa pasaheronan pa varias destinashon. Su sede korporativo ta na Oranjestad, Aruba, y su base di mantenemento prinsipal ta na Miami, Florida. Den 2015 e compañías a risibí e Aircraft Operating Certificate (AOC) for di Estados Unidos.[1][2] == Historia == Aruba Airlines a wordo funda na 2006 pa Onno J. de Swart, kien tabata su promé direktor. Den 2010 e a inicia operashon di charter ku un Piper PA-31 Navajo di shete asiento. Su sede operashonal ta na Oranjestad, kaminda e tin su base perto di Aeropuerto Internacional Reina Beatrix. E tin ofisinan di benta na Miami (EEUU), Curaçao, Bonaire, i Venezuela (Maracaibo, Valencia y Maracay).[3] Na 2011 Aruba Airlines a atraé inversionistanan nobo pa mehorá su flota. Den ougùstùs 2012, e aerolínea risibí su sertifikado di operashon aéreo ekonómiko, y e a introducí dos Airbus A320 na su flota (su promé A320 yegá na Aruba na november 2012). Su promé ruta regular tabata Aruba → Maracaibo (Venezuela), sigi pa Aruba → Valencia (Venezuela), y mas dilanti Aruba → Panama City (Panamá) i Aruba → Miami (EEUU). Flota y Destinashonnan {| class="wikitable sortable" ! Tipo di Avion !! Modelo !! Kantidat !! Kabina !! Asiento !! Registrashon |- | Airbus || A320-200 || 1 || Ekonomiko || ~180 || P4-AAF [4] |- | Airbus || A321-200 || 1 || Ekonomiko/“Premium” || ~178 || (vhe model, [5]) |- | Bombardier || CRJ200 || 1 || Ekonomiko || ~52 || P4-CRA [6] |} == Destinashonnan selectá == {| class="wikitable sortable" ! Ruta !! País/Región !! Estado |- | Aruba ↔ Miami !! EEUU !! Activo (charter/regular) [3] |- | Aruba ↔ Maracaibo !! Venezuela !! Introdi (2012) [3] |- | Aruba ↔ Valencia !! Venezuela !! Introdi (2012) [3] |- | Aruba ↔ Panama City !! Panamá !! Introdi (5 Julio) [3] |} == Dificultadnan i Estado Actual == Durante e kriis di COVID-19 y problemanan operashonal, Aruba Airlines a enfrenta varios reto. Pa ehempel: su flota a keda parká, i datos reciente ta mustra ku e aerolínea no ta tene vuelos normales kuendo; por ehempel, un sitio pa seguimiento di vuelos ta nifiká kantidat “0” destinashon pa Aruba Airlines. [7] Den marzo 2021 Aruba Airlines a risibí su promé A321-200 (P4-AAI) pa possibilitá un relansa, pero no ta klaro si e aerolínea actualmente ta operando vuelos regulares.[8] E situashon ta kompleho: aunke e sitio ofisial y rekursonan ta indiká ku e aerolínea ta “active” [9], e falta di voli actual y klaridat publikashonal ta kreá duda. ------------ {{Infobox empresa | variante =a tipo = compania di aviacion | nomber = Aruba Airlines | pais = {{ABW}} | imagen = | descripcion = | funda = 2006 | antesecor = | fecha disolucion= | causa disolucion= | fundado = Onno J. de Swart | propietario = | director ehecutivo = | pais = {{ABW}} | sector = transporte | industria = aviacion }} '''Aruba Airlines''' (oficialmente '''Arubaanse Luchtvaart Maatschappij N.V.''') ta e aerolinea di bandera y e unico aerolinea di [[Aruba]]. E aerolinea, fundá na 2006, ku ta ofresé transporte aéreo regular i charter pa pasahero pa 13 destinashon. Aruba Airlines su sede corporativo ta na Oranjestad, Aruba. Aruba ta opera su base di mantencion principal na Miami. Na 2015 el a ricibi un AOC (''aircraft operating certificate'') for di [[Estadonan Uni di Amérika|Merka]]. == Historia == Aruba Airlines a ser funda na 2006 pa Onno J. de Swart, kende tabata su prome director.<ref>{{Cite web|url=http://curacaochronicle.com/aviation/press-release-settlement-between-aruba-airlines-and-de-swart/|title=Press release: Settlement between Aruba Airlines and de Swart|date=16 June 2017}}</ref> E aerolinea a cuminsa operacion di charter cu un Piper PA-31 Navajo di shete asiento na 2010. E sede principal ta na Oranjestad na Aruba, cual ta e centro di operacion principal, y e aerolinea a habri un oficina nobo na [[Aeropuerto Internacional Reina Beatrix]]. E tin tambe ofisina di benta na Miami, Curaçao, Bonaire i na Maracaibo, Valencia i Maracay.<ref name="arubaair-offices">{{cite web|url=http://www.arubaairlines.com/#contactus|title=Aruba Airlines - Contact Us|accessdate=2015-04-21 }}</ref> Na kuminsamentu di 2011 e kompania a atrae inversionista nobo, ku ta kondusí na e mehoracion di e flota. E compania a risibí un Sertifikado di Operashon di aerolínea ekonómiko na ougùstùs di 2012. E aerolinea ta haya dos avion Airbus A320, e prome di nan a yega Aruba na november di 2012. E avion a kuminsá bula buelonan charter for di Aruba na fin di 2012 i e operashonnan programá a kuminsá e siguiente aña. Su promé destinashon tabata Maracaibo, Venezuela i despues Valencia, Venezuela. Despues riba 5 di yüli di e aña ei nan a inaugurá e buelonan pa Panama City, Panama. Y finalmente Miami, Merca. {{Appendix}} 18/10/25 Aruba Airlines is still operating and is the flag carrier and sole airline of Aruba. It is based at Queen Beatrix International Airport in Oranjestad and provides scheduled and charter services to various destinations across the Caribbean, South America, and the United States. Operations: Aruba Airlines is currently the only Aruban airline. It offers both scheduled and charter flights, serving as a primary carrier to and from the island. Headquarters: The airline's corporate headquarters are in Oranjestad, Aruba. Its main maintenance base is in Miami, Florida. Destinations: It flies to a number of destinations, including cities in the Caribbean, South America (such as Medellin, Colombia, and Georgetown, Guyana), and the United States (such as Miami). ------------------ {{Variante|a}} {{Databox}} '''Jet Air''' (oficialmente ) ta e aerolínea nacional di {{Appendix}} [[Category:Aviashon]] [[Category:Karibe Hulandes]] ------------------- {{Databox}} '''Avia Air''' ta un compania aereo di Aruba cu a opera entre .. y november 2003. Avia Air tabata un aerolinea basá na Aruba. Avia Air a suspendé su servisio na novèmber 2003 i tabata trahando pa reestructurá su operashonnan bou di protekshon di bankrut. 1] == Historia == Avia Air a kuminsá operashon den zomer di 1994 inicialmente tres Cessna 402B ⁇ (P4-AVA te ku P4-AVC); e mesun aña a añadí un Embraer Bandeirante (P4-AVD). Pasobra Air Aruba a enfoca mas y mas riba buelonan pa Merka, algun ruta regional por a bira operá. A kuminsá ku servisionan di liña pa Curaçao, Bonaire i e siudatnan Venezolano di Maracaibo, Punto Fijo i Valencia. Na fin di 1995, a cumpra un di dos Bandeirante P4-AVE).<ref>[http://landewers.net/P4-artikel.pdf 20 jaar Arubaans Luchtvaartuig Register Arno Landewers]</ref> Na 13 di mart di 1996 e barku a kai banda di (Venezuela) e Cessna 402B P4-AVB na laman, cu a mata tur ocho persona den e auto. E tabata trata di un buelo di linea di Aruba pa Punto Fijo. E piloto a reporta na un otro avion di Avia Problema di aire ku e motor robes, i algun tempu despues cu un candela a kibra. For di investigashon a resulta cu e candela a causa e motor y un parti di a kibra e ala robes di e avion, despues cu e Nort di Las Piedras- Aeropuerto di Punto Fijo - a kai. Na komienso di 2003, un Short SD.360-200 a kumpra, pero e aparato aki no a wòrdu a drenta servisio. For di mei 2003 no tabatin sèn mas pa paga salario di e personal y operacionnan di vuelo a keda para. Poco despues e lease company Volvo Aero a pidi e motornan di e dos Bandeirantes y finalmente E departamento di impuesto a konfiská tur e produktonan. E Cessna tambe a keda destruí. aerodinámiko pa motibu di mantenshon atrasá. Con E shortenan a bira algun e vuelo di entrenamentu a tuma lugá despues di e grupo di invershon IMCA, propietario di Air Exel, a kumpra un participacion di 50% den Avia Air. Avia Air lo sigui como AviaExel. E falta di Avia Air a hasi un pèrmit di establesementu definitivo drecha bo kara. Na òktober 2003 e kompania a a declara su mes na faillite. Poco despues, e 'Short' a bira e doño a rekuperá; tur dos Bandeirantes a keda te ku e zomer di e aña aki riba e Aeropuerto di Oranjestad ta para y e Cessna 402 P4-AVA ainda ta presente aki. ==Code data== *[[International Air Transport Association|IATA]] Code: '''3R''' *[[International Civil Aviation Organization|ICAO]] Code: '''ARB''' *Callsign: Aviair ==Flota== *Short 360-200 *Embraer EMB 110 Bandeirante == Wak tambe == * [[Lista di eks-kompania aéreo di Karibe Hulandes]] {{Appendix}} NOTES * Avia Air a cuminsa na 1984 como compania di charter Avia Air Chapter cu tabata activo na Aruba i Corwou. * in augustus 1987 verscheen het Avia Air toestel met piloot Robby Anjie, 26 jr., ter hoogte van MAcoya, Venezuela. Een tweemotorig vliegtuig Cessna met kenteken N-5351- A van de particuliere chartermaatschappij van de heer Efi Tromp, Avia Air, wordt sinds vrijdagavond op de route van Punto Fjjo (Venezuela) naar de luchthaven van Aruba vermist. * directie/eignaaar? Efi Tromp. * HetvliegtuigiseenJetpropAerocommander, een snelle vliegtuig ingericht met de nodige luxe. Avia- Air hoopt met zijn nieuwe aanwinst de Curagaose zakenman nu een nog betere service te verlenen. Avia- Air die in 1980 bij ministriële beschikking toestemming kreeg om samen met twee andere luchttransportmaatschappijen commerciële passagiersvluchten uit te voeren, biedt rechtstreekse vluchten aan naar alle bestemmingen in het Caribisch gebied, Colombia, Venezuela en Suriname. Met dit nieuwe vliegtuig hoopt Avia- Air bij te kunnen dragen aan de economische ontwikkeling van Curagao,<ref>TOEKOMST ANDERS TEKORT AAN GEKWALIFICEERDE KRACHTEN CDM ervaart dat nu al Opleiding vaklieden in metaalsector noodzakelijk. "Amigoe". Curaçao, 24-08-1987, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 12-03-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642489:mpeg21:p003</ref> * 1994: Avia Air van Efi Tromp is reeds enige tijd doende met plannen om commutervluchten tussen de eilanden te gaan vliegen. * Avia Air heeft vanaf woensdag een nieuw vliegtuig in bedrijf. Het is een EMB-110, van Braziliaanse makelij, dat 19 passagiers kan vervoeren. Het kan gecharterd worden voor vluchten Aruba - Curagao v.v. en Aruba - Bonaire v.v. Auia Air voert tweemaal daags vluchten uit tussen Aruba en Punto Fijo in Venezuela.<ref>WILLEMSTAD— Avia Air heeft vanaf woensdag een nieuw vliegtuig in bedrijf. Het is een EMB-110, van Braziliaanse makelij, dat 19 passagiers kan vervoeren. Het kan gecharterd worden voor vluchten Aruba – Curagao v.v. en Aruba – Bonaire v.v. Auia Air voert tweemaal daags vluchten uit tussen Aruba en Punto Fijo in Venezuela.. "Amigoe". Curaçao, 12-10-1994, p. 9. Geraadpleegd op Delpher op 12-03-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010645369:mpeg21:p009</ref> * Luchtvaartmaatschappij Avia Air die door de regering als nationale luchtvaartmaatschappij *s erkend, heeft plannen °ni met ingang van 1 december aanstaande naar vleugels uit te slaan. **er dag vertrekken twee yiuchten naar Punto Fijo (Venezuela), dirie naar en vier naar öonaire. Avia Air president Ciro Pieters. In 1986 is Avia Air begonnen als chartermaatschappij voor vluchten in de omgeving. In april van dit jaar kreeg Avia Air een vergunning om regelmatige vluchten uit te voeren. De maatschappij heeft vijf vliegtuigen: twee Embriers 110, elk met zestien stoelen en extra ruimte voor de koffers en twee Cessnas, elk met zeven stoelen.<ref>Plannen Avia Air om vleugels uit te slaan. "Amigoe". Curaçao, 28-11-1995, p. 7. Geraadpleegd op Delpher op 12-03-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644874:mpeg21:p007</ref> * 1995: Het particuliere Avia Air heeft afgelopen vrijdag van minister. Glenbert Croes van Verkeer en Communicatie de vergunning ontvangen om geregelde vluchten uit te voeren. "Wij zijn nu ook een officiële luchtvaartmaatschappij die vluchten uit mag voeren op Bonaire, Curacao, Coro en Las Piedras", zo reageerde Avia Air-president Ciro Pieters vanmorgen desgevraagd. Ook werd vastgesteld dat de luchtvaartmaatschappijen van de twee landen (aruba-NA) elk een bepaald aantal vluchten kan uitvoeren. Dit zijn Aruba- Curacao met 35 vluchten per week, Aruba-Bonaire met 28 Avia Air, dat tot nu toe alleen chartervluchten verzorgde, begint binnen afzienbare tijd met de vluchten op Bonaire, Curacao en de twee Venezolaanse steden Coro en Las Piedras. * Avia Air kreeg op 28 april van de minister Glenbert Croes van Vervoer en Communicatie een vergunning om geregelde vluchten uit te voeren tussen Cura9ao, Bonaire, Coro, Las Piedras en thuisbasis Aruba. De voorbereidingen betreffen nu voornamelijk de vluchten tussen de ABC-eilanden. {{Appendix}} ------------------ '''Insel Air Aruba''' tabata un aerolinea y subsidiario di Insel Air, como tambe e aerolinea oficial nacional di Aruba.<ref>[http://curacaochronicle.com/aviation/insel-air-aruba-seeks-u-s-routes/ Insel Air Aruba Seeks U.S. Routes]</ref> de.wiki:Insel Air Aruba tabata un aerolinea y subsidiario di Insel Air, como tambe e aerolinea oficial nacional di Aruba. [1] Un investigashon ku a tuma lugá na yanüari 2017 dor di e Inspectie Leefomgeving en Transport di Reino Hulandes a evidensiá defectonan tantu den e kompania mayor Insel Air i Insel Air Aruba, komo tambe den e outoridatnan di aviashon di Kòrsou i Aruba. Komo resultado, un kantidat di avion di e dos kompanianan lo no por bula pa un tempu indeterminá. Insel Air i Insel Air Aruba despues a reduci nan destinashonnan di buelo, ku anteriormente tambe tabata inkluí destinashonnan den Merka i Sur Amerika, pa e islanan ABC i Sint Maarten.<ref>{{Literatur |Autor= |Titel=Dutch ILT intervenes in Curaçao, Aruba CAAs |Sammelwerk=ch-aviation |Verlag= |Ort= |Datum= |Seiten= |Online=[http://www.ch-aviation.com/portal/news/53584-dutch-ilt-intervenes-in-curaao-aruba-caas ch-aviation.com]}}</ref><ref>{{Literatur |Autor= |Titel=Insel Air axes bulk of network, retains ABC Islands |Sammelwerk=ch-aviation |Verlag= |Ort= |Datum= |Seiten= |Online=[http://www.ch-aviation.com/portal/news/53989-insel-air-axes-bulk-of-network-retains-abc-islands ch-aviation.com]}}</ref><ref>{{Literatur |Autor= |Titel=Curaçao's Insel Air looking to dispose of Aruban unit |Sammelwerk=ch-aviation |Verlag= |Ort= |Datum= |Seiten= |Online=[http://www.ch-aviation.com/portal/news/54051-curaaos-insel-air-looking-to-dispose-of-aruban-unit ch-aviation.com]}}</ref><ref>{{Literatur |Autor= |Titel=Curaçao's Insel Air fends off bankruptcy filing |Sammelwerk=ch-aviation |Verlag= |Ort= |Datum= |Seiten= |Online=[http://www.ch-aviation.com/portal/news/54267-curaaos-insel-air-fends-off-bankruptcy-filing ch-aviation.com]}}</ref> Insel Air Aruba a stop di opera na 2017 despues di cinco aña. [6] == Flota == For di maart 2017, Insel Air Aruba su flota tabata consisti di ocho avion, di cual ningun ta operacional.<ref>[http://www.ch-aviation.com/portal/aircraft/search?search=1&cha=ISU ch-aviation], abgerufen am 20. März 2017.</ref> ==Wak tambe == * [[Lista di eks-kompania aéreo di Karibe Hulandes]] == Link externo == * [https://www.fly-inselair.com/en/ Webpräsenz der Insel Air] (englisch und spanisch) * [http://www.airliners.net/search/photo.search?airlinesearch=Insel%20Air%20Aruba&distinct_entry=true Fotos] der Insel Air Aruba auf [[Airliners.net]] {{Appendix}} ----------------- '''Aruba Flying Club''' tabata un asociacion di piloto amatur na Aruba?? == Historia == AFC ta data di ananan 1940. Tabata haci uzo di aeropuerto de Vuyst na San nicolas den bario di juana morto. met hangar Na 1998 AFC a bira activo atrobe. AFC in 1950 statutair opgricht Vereniging Aruba Flying Club In 1998 werd de Aruba Flying Club weer actief (welke vanaf de oorlogsjaren tot in de jaren 70 al had bestaan). Aanvankelijk werd gevlogen met de Cessna 172M P4-BON, in 1992 en 1993 aangevuld met Cessna 182P P4-GIN en sinds 1998 met een Amerikaans geregistreerde Cessna 172R, de N174AP.<ref>[http://landewers.net/P4-artikel.pdf 20 jaar Arubaans Luchtvaartuig Register Arno Landewers]</ref> Eleccion di directiva di AFC * na 1956 e club tabatin 4 avioneta propio di cual e ultimo adkisicion tabata un stimson. Cu e avionetanan tabata bula y tene competencia y demostracionnan.<ref>[https://archive.org/details/BNA-DIG-ARUBAANSECOURANT-1956-09/page/n67/mode/2up?q=flying Aruba Flying Club viert eerste vlucht van nieuwe Stimson], Arubaanse Courant (21 september 1956)</ref> * Aanwijzing: Als leden van de Raad van Beheer van de Aruba Flying Club, de heren: P. A. de Vuyst; Commandant Onderzoekings en Bewakingsdienst op Aruba; H. A. Hessling, Ambtenaar belast met het domein beheer op Aruba * in 1950 de 100ste vliegbevet uitgereikt =- examens sportvliegr, instrument vlieger en instructur * De Aruba Flying | Club 'is een bloeiende vereniging. | Het maximum aantal leden dat toegelaten wordt bedraagt statutair vijftig en dat heeft men vrijwel voortdurend. Het aantal brevetten dat in de loop der jaren werd uitge- > reikt loopt in de honderden. De samenwerking tussen A.F.C. en overheid is voortreffelijk en het aantal deskundigen waarover men kan beschikken ruim voldoende. De vloot bestaat uit vier toestellen, waarbij dan nog drie komen, die particulier eigendom van enkele leden zijn. De minimum leeftijdsgrens voor het behalen van een brevet is zeventien jaar. Men moet zich hiertoe eerst aan een strenge medische keuring onderwerpen. Voorschrift i.; dat men een aandeel koopt van driehonderd gulden. Daarna hebben de meeste leerlingen ongeveer 12 uur lessen nodig om dan nog een 25 tot 30 uur solo te vliegen voor zij het brevet kunnen halen. De totale instruktieteksten belopen dan ongeveer ƒ 500.—. Wie eenmaal het brevet heeft en de nodige proeven hoeft afgelegd mag zelf een vliegtuigje huren, eerst voor vluchten boven het eiland, daarna ook voor tochtjes naar buiten. Voor weekenden komen vooral Curaeao en Bonaire in aanmerking voor langere vakanties Venezuela en andere omliggende landen. Enkele leden, als de heren Riehardson en van der Voort maakten ook veel langer vakantievluchteri (om langs de Venezolaans kust, Trinidad en andere eilanden naar Sint Maarten.<ref>De Aruba Flying Club. "Amigoe di Curacao". Willemstad, 26-10-1957. Geraadpleegd op Delpher op 12-03-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000211195:mpeg21:p003</ref> * Voor velen is het vertrek van de heer Pieter A. de Vuyst ongemerkt voorbij gegaan. Gedurende de tweede wereldoorlog was hij verbindingsmarineofficier en gedurende die tijd begon hij met het plannen voor een particulier vliegvels, dat naar hem genoemd werd. Op 16 juli 1944 werd dit vliegveld geopend dooi de toenmalige Gezaghebber I. Wagemaker. Dat het vliegveld naar hem ge noemd werd, was op voordracht van Aruba Flying Club als waardering voor het vele werk dat hij voor deze club had gedaan. In oktober 1945 kwam de heer de Vuyst in dienst van de Lago en verliet deze op 1 juni j.l. 1956.<ref>{{nl}}{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010404914:mpeg21:p005|titel=Pieter A. de Vuyst verliet Aruba|werk=[[Amigoe]]|datum=1956-06-18|bezochtdatum=2024-03-12}}</ref> {{Appendix}} AFC is een Arubaanse vereniging ter beoefening van de vliegsport, opgericht in 1942 door employes van Lago te San Nicolas. Eerste voorzitter was Pieter A. de Vuijst, waarnaar het sportvliegveld is genoemd.<ref>Hoetink, Encyclopedie van de Nederlandse Antillen, 1969 pag.55</ref> ----------------- == EZ Air (aanvulling)== Mester menshoná ku direktor di Medicair Rene Winkel ta alabes direktor di aerolínea EZ Air, pues e kontrato firmá ta ku Winkel i no e aerolínea EZ Air. Esaki ta importante pa menshoná mirando ku den komunidat tin e impreshon ku ta EZ Air ta sòru pa Ambulans Aéreo. “Nos tin kontrato ku e doño pues no e aerolínea mes. Awor a yega e momentu ku e kontrato a vense. Segun e proseso, tur interesado por entregá un petishon pa ehekutá e tarea di Ambulans Aéreo. Boneriano 29-11-2023 titel=Ken ta bai ehekuta air ambulans?|https://awemainta.com/boneriano/ Medicair tambe por bolbe entregá un petishon”, e ta splika. Sinembargo e no ta konfirmá ku vensementu di e kontrato a sosedé entrante yanüari 2024. Tambe e ta sigurá ku e situashon di niun forma ta opstakulisá servisio di Ambulans Aéreo. Mester menshoná ku ya pa algun luna tin spekulashon tokante e situashon aki. Dòkter Frans komo direktor di FM den un rueda di prensa anterior a konfirmá ku Ministerio na Hulanda ke pa ehekutá buelonan di Ambulans Aéreo ku avionnan registrá na Hulanda. Tur esaki por konsiderá komo opstákulo pa proveodornan lokal. BONERIANO a tuma kontakto ku Rene Winkel tokante e situashon aki i e ta splika ku e no ta deseá na amplia masha mirando ku FM ainda ta un kliente. “Echo sí ta ku FM algun tempu atras a saka un asina yamá ‘tender’ pa buska un operadó pa ambulans aéreo ku lo trese avionnan ku registrashon PH, esta di Hulanda. Es mas FM lo ta basta leu pa bira un operador di aerolínea. No ta eksistí Ambulans Aéreo, ta eksistí pèrmit pa ehekutá buelo ‘ airline operator certificate’ (AOC). Di aki ta haña un provishon riba e pèrmit pa Ambulans Aéreo pasombra ta buelo komersial i ku nan lo bula bou di e reglanan Europeo, EASA”, e ta splika. Winkel ta agregá ku nan tambe a lesa ku FM ke bin ku avion di Ambulans eléktriko, pero tambe mester bisa ku e teknologia aki no ta asina leu ainda. “No ta eksistí avion eléktriko ainda ku por bula e rutanan aki, i dado kaso ku bin ku avionnan asina mes, mester pasa den hinter un prosedura pa nan wòrdu sertifiká pa departamentonan konserní manera Curacao Civil Aviation Authority (CCAA) Y ILT holanda , Esei ta nifiká ku por dura añanan promé ku por bai usa avionnan eléktriko pa transporte di pashènt.” Importansia di Ambulans Aéreo Esaki ta un avion privá spesialmente adaptá pa duna sosten médiko na pashèntnan durante transporte. Un dòkter, paramediko òf ekipo di dòkternan altamente kualifiká lo biaha ku su pashènt pa atendé e pashènt te ora e yega e aeropuerto destiná i por transportá e pashènt na un manera sigur te su kas òf pa un hòspital den e pais. E Ambulans Aéreo lógikamente ta karga tur e ekipo i e remedinan nesesario durante e buelo. {{Appendix}} ----------------------------- __NOINDEX__ tu3k90uzhgl1sftfvkjz28tvklm3rkn 199186 199185 2026-08-01T19:45:23Z Caribiana 8320 199186 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ * Nieuw: [[Avia Air]] - [[Insel Air Aruba]] - [[Aruba Airlines]] - [[Aruba Flying Club]] . [[SLM]] - [[Jetair Caribbean]] - [[Buelo 980 di ALM]] - [[Margareth Abraham]] * Aanvullen: [[Z Air]] --------------- {{Infobox Aeropuerto | variante = c | nomber oficial = Princess Juliana International Airport | imagen = | tipo = Públiko | sirbi = [[Sint Maarten (isla)|Isla di Sint Maarten]] | funda = | apertura = [[4 di mart]] [[1944]] | propietario = Princess Juliana International Airport Holding Company N.V. | lat_deg = 18 | lat_min = 02 | lat_sec = 27 | lat_dir = N | lon_deg = 63 | lon_min = 06 | lon_sec = 32 | lon_dir = W | pais = {{SXM}} | pista = | operado = Princess Juliana International Operating Company N.V. | website = http://www.sxmairport.com/ }} '''Aeropuerto Internashonal Prinses Juliana''' (IATA: '''SXM''', ICAO: '''TNCM'''), konosí na [[ingles]] komo '''Princess Juliana International Airport''' (PJIA), ta e aeropuerto prinsipal di e [[Sint Maarten (isla)|isla di Sint Maarten]]. E ta sirbi tantu e [[Sint Maarten|parti hulandes]] komo e [[Sint Maarten (Fransia)|parti franses]] di e isla. E aeropuerto ta situá den e pais [[Sint Maarten]], serka di Simpson Bay Lagoon. El a haña su nòmber for di Reina [[Juliana di Hulanda]], kende ainda tabata prinsesa heredero tempu ku e aeropuerto a habri na 1944. Ademas di PJIA, tin un aeropuerto mas chikitu na e parti franses di e isla, konosí komo Aeropuerto Grand Case-Espérance. E aeropuerto aki ta sirbi prinsipalmente buelonan regional chikitu. == Historia == Na 1942, durante [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]], e ehérsito [[Estadonan Uni di Amérika|merikano]] a konstruí un pista di aterisahe na e sitio kaminda e aeropuerto moderno ta pará awe. E ophetivo tabata pa monitoriá i kontrarestá aktividat di supmarino nazi den e área.<ref name="CBCS">[https://www.centralbank.cw/storage/app/media/economic_bulletins_2024/20240927_feature_article_princess_juliana_international_airport_economic_bulletin_september_2024.pdf Princess Juliana International Airport An Economic Profile], [[Banko Sentral di Kòrsou i Sint Maarten|CBCS]] Economic Bulletin (sèptèmber 2024)</ref> Na 1944, e promé buelo no-militar ku pasahero sivil, operá pa [[KLM]], a baha na Sint Maarten. E aeropuerto desaroyá posteriormente riba e mesun sitio a wòrdu nombrá na honor di Prinsesa Juliana, kende tabata abordo di e buelo inougural.<ref name="CBCS"/> == Infrastruktura i desaroyo == For di 2001, a elaborá plannan pa ekspanshon i modernisashon di e aeropuerto. Un terminal nobo, ku un kapasidat pa 2,5 mion pasahero pa aña, a wòrdu habrí ofisialmente na novèmber 2006 pa [[Beatrix di Hulanda|Reina Beatrix]].<ref name="CBCS"/><ref name="birthday">[https://shta.com/princess-juliana-international-airport-celebrates-80th-birthday/ Princess Juliana International Airport Celebrates 80th Birthday], shta.com (13 di mei 2024)</ref> E terminal nobo a wòrdu konstruí riba tereno rekuperá nortwest di e terminal bieu. E edifisio tin dos piso i un superfisie total di aproksimadamente 27.000 m². Check-in i entrega di maleta ta situá na planta abou, miéntras ku sala di salida i áreanan komersial ta na e promé piso.<ref name="pjia">[https://www.airport-technology.com/projects/princessjulianaint/?cf-view Princess Juliana International Airport], airport-technology.com (2008)</ref> Na 2015, e aeropuerto a manehá 1.829.543 pasahero i aproksimadamente 60.000 moveshon di avion.<ref>{{cite web |website=Sxmairport.com |url=http://www.sxmairport.com/includes/pdfs/2015-Annual-Report.pdf |title=Annual Report 2015 |access-date= |archive-date=2023-07-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230709223107/https://www.sxmairport.com/includes/pdfs/2015-Annual-Report.pdf |url-status=dead }}</ref> E aeropuerto ta sirbi komo un sentro importante pa aviashon den e region di Nortost Karibe. E ta e base di operashon pa [[Winair]] i ta funshoná komo e hub prinsipal pa islanan mas chikitu den region, manera [[Anguilla]], [[Saba]], [[Sint Eustatius]], [[Saint Barthélemy]], Anguilla, Dominica, Nevis i [[Tortola]].<ref name="birthday"> E aeropuerto, ku ta konektá ku Oropa dor di KLM i vários kompania di aviashon franses, ta internashonalmente konosí prinsipalmente pa Maho Beach.<ref name="cleaver"/> Avionnan ta bula hopi abou riba e playa ei promé ku baha riba e pista situá direktamente su tras, hasiendo esaki un atrakshon turístiko prinsipal.<ref name="cleaver"/> Un di e aspektunan mas distintivo di e aeropuerto ta su aserkamentu di aterisahe. Un punta di e pista ta situá hopi serka di Maho Beach, loke ta hasi ku avionnan pasa na altitut hopi abou riba e playa ora nan ta aterisá. Esaki a hasi e sitio konosí internashonalmente, pero tambe ta krea situashonnan potensialmente peligroso pa bishitante. == Organisashon == PJIA su kantidat total di empleado tabata 305 ekivalente di tempu kompletu (FTEs) na 2024, hasiendo e ta un di e dunadónan di trabou individual mas grandi na Sint Maarten, ekskluyendo gobièrnu.<ref name="CBCS"/> Maneho di e aeropuerto ta den man di Princess Juliana International Operating Company N.V.<ref name="pjia"/><ref>[https://web.archive.org/web/20050526154747/http://www.pjiae.com/pdfs/company-profile.pdf Company profile - The Princess Juliana International Airport (PJIA)], sxm-airport.com (4 di mart 2005)</ref>, un kompania supsidiario di Princess Juliana International Airport Holding Company N.V., ku gobièrnu di Sint Maarten komo úniko akshonista. Michael Cleaver ta direktor ehekutivo (CEO) di e aeropuerto for di 2025.<ref name="cleaver">[https://www.luchtvaartnieuws.nl/nieuws/categorie/3/airports/michael-cleaver-volgt-brian-mingo-op-als-ceo-van-luchthaven-van-sint-maarten Michael Cleaver volgt Brian Mingo op als CEO van luchthaven van Sint Maarten], luchtvaartnieuws.nl (5 di aprel 2025)</ref> {{Commonscat}} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =70946032|titulo=Princess Juliana International Airport}} {{References}} }} [[:Kategoria:Sint Maarten]] [[:Kategoria:Aviashon]] ------------ Aeropuerto Internashonal Prinses Juliana (IATA: SXM, ICAO: TNCM), konosí na ingles komo Princess Juliana International Airport (PJIA), ta e aeropuerto prinsipal di e isla di Sint Maarten. E ta sirbi tantu e parti hulandes komo e parti franses di e isla. E aeropuerto ta situá den e pais Sint Maarten, serka di Simpson Bay Lagoon. E a haña su nòmber for di Reina Juliana di Hulanda, kende ainda tabata prinses heredero tempu ku e aeropuerto a habri na 1943. Na 1944, e a bishitá e sitio, loke a kontribuí na e nòmber ofisial. Ademas di PJIA, tin un aeropuerto mas chikitu na e parti franses di e isla, konosí komo Aeropuerto Grand Case–Espérance, cu ta sirbi prinsipalmente buelonan regional. Historia Na 1942, durante e Di Dos Guera Mundial, e ehérsito merikano a konstruí un pista di aterisahe riba e lokashon kaminda e aeropuerto moderno ta eksistí awe. E objetivo tabata pa monitoriá i kontrarestá aktividat di supmarino den e área. Na 1944, e promé buelo no-militar ku pasaheronan sivil — operá pa KLM — a baha na Sint Maarten. E aeropuerto posterior a wòrdu desaroyá riba e mesun sitio i a haña su nòmber na honor di Prinsesa Juliana, kende tabata abordo di e buelo inaugural. Infrastruktura i desaroyo For di 2001, a elaborá plannan pa modernisashon i ekspanshon di e aeropuerto. Un terminal nobo, ku un kapasidat di 2,5 mion pasahero pa aña, a wòrdu habrí ofisialmente na novèmber 2006 pa Reina Beatrix. E terminal nobo a wòrdu konstruí riba tereno rekupersá na noroeste di e terminal anterior. E edifisio tin dos piso i un superfisie total di aproksimadamente 27.000 m². Check-in i entrega di maleta ta situá na planta abou, miéntras ku sala di salida i áreanan komersial ta na e promé piso. Na 2015, e aeropuerto a manehá 1.829.543 pasahero i aproksimadamente 60.000 moveshon di avion. Rol regional E aeropuerto ta un sentro importante pa aviashon den e region di Nortost Karibe. E ta funshoná komo base di operashon pa Winair i komo hub prinsipal pa konekshon ku islanan mas chikitu den e region, manera Anguilla, Saba, Sint Eustatius i Saint Barthélemy. E aeropuerto tin konekshonnan regular ku Oropa i Nort Amérika dor di diferente aerolinea, inkluyendo KLM i kompania di aviashon franses. Aserkamentu di aterisahe Un di e karakterístikanan mas distintivo di e aeropuerto ta su aserkamentu di aterisahe. Un punta di e pista ta situá hopi serka di Maho Beach, loke ta hasi ku avionnan pasa na altitut hopi abou riba e playa promé ku nan aterisá. Esaki a hasi e sitio konosí internashonalmente i a kontribuí na su popularidat komo atrakshon. Alabes, e situashon ta konsiderá potensialmente peligroso, i bishitantenan ta wordo advertí pa sigui instrukshonnan di siguridat. Organisashon Maneho di e aeropuerto ta den man di Princess Juliana International Operating Company N.V., un supsidiario di Princess Juliana International Airport Holding Company N.V., ku gobièrnu di Sint Maarten komo úniko akshonista. Na 2024, e aeropuerto tabatin aproximadamente 305 empleado (FTE), hasiendo e un di e empleadornan individual mas grandi na Sint Maarten, fuera di sektor públiko. Michael Cleaver ta direktor ehekutivo (CEO) di e aeropuerto for di 2025. ---- For di 2001, a traha plannan pa ekspanshon i modernisashon di e aeropuerto. Un edifisio nobo di aeropuerto, ku un kapasidat pa 2.5 mion pasahero pa aña, a wordo habri ofisialmente pa [[Beatrix di Hulanda|Reina Beatrix]] na novèmber 2006. Komo parti di e di 70 aniversario na 2014, e aeropuerto a hasi un donashon di tres estatua di pelikan maron na gobièrnu. Nan a wòrdu poné riba e rotònde dilanti di e aeropuerto, huntu ku e lèternan di e kódigonan di aeropuerto di IATA di e aeropuertonan partner.<ref>The Daily Herald, [https://www.thedailyherald.sx/islands/national-bird-monument-at-airport-roundabout-restored National bird monument at airport roundabout restored], 9 juni 2021</ref> [[File:06-SXM-airport1s.jpg|thumb|left|200px|Interior di e terminal di Aeropuerto Internashonal Prinses Juliana.]] Aeropuerto Internashonal di Prinsesa Juliana (IATA: SXM, ICAO: TNCM) ta e aeropuerto prinsipal riba e isla karibense di Saint Martin. E aeropuerto ta situá na e parti hulandes di e isla, den e pais di Sint Maarten, serka di e kosta di Simpson Bay Lagoon. Na 2015, e aeropuerto a manehá 1.829.543 pasahero i alrededor di 60.000 moveshon di avion.<ref>{{cite web |website=Sxmairport.com |url=http://www.sxmairport.com/includes/pdfs/2015-Annual-Report.pdf |title=Annual Report 2015 |access-date=2 March 2016 |archive-date=9 July 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230709223107/https://www.sxmairport.com/includes/pdfs/2015-Annual-Report.pdf |url-status=dead }}</ref> E aeropuerto ta sirbi komo un sentro pa Winair i ta e porta prinsipal pa e Islanan Leeward mas chikitu, inkluyendo Anguilla, Saba, Saint Barthélemy i Sint Eustatius. E ta haya su nomber for di Reina Juliana di Hulanda, kende a baha eynan tempo cu e tabata heredero presunto na 1944, e aña despues cu e aeropuerto a habri. E aeropuerto tin aserkamentu di aterisahe di flyover na altitud hopi abou pasobra un punta di su pista ta sumamente serka di kosta i Maho Beach. Miéntras ku Prinsesa Juliana Internashonal ta e porta di aviashon prinsipal pa e isla, tin tambe un aeropuerto di uso públiko mas chikitu na e parti Franses, den e Kolektividat Franses di San Martin, yamá Aeropuerto Grand Case-Espérance. {{Commonscat}} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =70946032|titulo=Princess Juliana International Airport}} {{References}} }} [[:Kategoria:Sint Maarten]] [[:Kategoria:Aviashon]] --------------- {{Variante|c}} {{Infobox accidente aereo | variante = c | nomber = Buelo 980 di ALM | imagen = Douglas DC-9-33F N937F ONA MIA 17.07.76 edited-2.jpg | descripcion = Avion tipo Douglas DC-9-33CF di ONA, similar na esun di hür pa [[Antilliaanse Luchtvaart Maatschappij|ALM]] dia di e insidente. | mapa = | fecha = [[2 di mei]] [[1970]] | tipo_calamidad = | sitio = | morto = | tipo_avion = Douglas DC-9-33CF | number_avion = | operado = Overseas National Airways (ONA) pa [[Antilliaanse Luchtvaart Maatschappij|ALM]] | nomber_avion = | number_vuelo = 980 di ALM | salida_vuelo = | layover = | destinacion = [[Sint Maarten]] | pasahero = 57 | tripulante = 6 | sobrviviente = 40 }} '''Buelo 980 di ALM''' tabata e buelo komersial programá pa bula for di aeropuerto JFK, [[New York City|New York]] pa Aeropuerto Prinses Juliana na [[Sint Maarten]] dia [[2 di mei]] [[1970]]. Despues di vários intento di aterisahe sin eksito, e avion a keda sin kombustibel i a kai den [[Laman Karibe]] (48 km for di [[Sint Croix|St. Croix]]), resultando den 23 persona morto i 40 sobrebibente. E suseso ta un di e poko kasonan di aterisahe forsoso (''ditching'') di un avion jet i ta ser konsiderá komo e pió desastre den historia di aviashon di [[Antias Hulandes]]. == Detaye di e buelo == * '''Data''': 2 di mei 1970 * '''Ruta''': New York (JFK) → Sint Maarten (SXM) * '''Avion''': Boeing 727-200 * '''Operadó''': Overseas National Airways (pa ALM) * '''Persona riba avion''': 63 (inkluso miembronan di tripulashon) == Avion i su tripulashon == E avion tabata un Douglas DC-9-33CF di dos motor, operá pa [[Antilliaanse Luchtvaart Maatschappij]] (ALM) dor di Overseas National Airways (ONA), ku un avion i tripulashon di buelo di ONA i un tripulashon di kabina di ALM.[1] Su number di seri tabata 47407, su number di ruta tabata 457. E avion a wòrdu fabriká dia 23 di yanüari 1969 i tabata matrikulá na [[Estadonan Uni di Amérika|Merka]] bou di e number di registrashon: FAA N935F. E buelo tabata transportá 57 pasahero i 6 miembro di tripulashon. E tripulashon di buelo tabata konsistí di kapitan Balsey DeWitt (37), promé ofisial Harry Evans II (25), i piloto Hugh Hart (35).[2] == Buelo i aterisahe forsoso == Buelo 980 a sali for di Aeropuerto John F. Kennedy normalmente i a sigui sin nobedat den direkshon di Karibe, ounke e DC-9 mester a baha na un altitut mas abou pasùit di [[Bermuda ]]pa evitá un tormenta di strena, oumentando su kimamentu di kombustibel. Despues ku e buelo a haña pèrmit pa baha te na 10.000 pia (3.000 m), kontrol di tráfiko aéreo regional (ATC) a konsehá ku e kondishonnan di tempu na St. Maarten tabata bou di e mínimo pa aterisahe, un sèt di kriterio ku ta determiná si un aterisahe ta posibel. Kapitan DeWitt a disidí di desviá pa San Juan, pero poko despues, kontrol di St. Maarten a informá nan ku e kondishonnan di tempu a mehorá sufisiente pa aterisa. E buelo a hasi un aserkamentu inisial na e aeropuerto pero no a logra mira e pista na tempu pa aliñea pa aterisahe i a deklará un aserkamentu faya pèrdí. Buelo 980 a purba di baha un di dos biaha, pero atrobe no a logra yega na aliñea ku e pista. Despues di a abortá e aserkamentu ei, e tripulashon a hasi un di tres intento, pero e avion tabata muchu altu pa aterisa sigur. Despues di a evaluá e situashon di tempu i kombustibel, e pilotonan a disidí di desviá pa Saint Croix, risibiendo un vektor di aserkamentu i pèrmit pa aterisahe. Na e punto aki, a konstatá un posibel diskrepansia entre e meter di kombustibel i loke a wòrdu kalkulá komo e kantidat di kombustibel ku a sobra den e tankinan. DeWitt a informá e kontroladó di tráfiko aereo di su intenshon pa bandoná e avion i a kuminsá un aserkamentu abou riba awa, aterisando pa 3:49 pm ora lokal, 30 mia ost di Saint Croix.[3][2] Ounke e pilotonan a aktivá señalnan di faha di seguridat djis promé ku aterisahe, tabatin insertidumbre den e kabina tokante ki ora, òf si, e avion lo a baha. E sistema di komunikashon di e kòkpit no tabata funshoná, pues pasaheronan no a risibí ningun atvertensia di e bashamentu inminente. Consecuentemente, un cantidad desconoci di pasahero y tripulacion tabata para of tabatin nan faha di seguridad kita ora cu e avion a dal den awa. Na e momento aki, laman tabata brutu debí na kondishonnan di wer volatil. E avion a keda relativamente intacto despues di a baha den awa, pero pronto a sink den mas o menos 5.000 pia (1.500 m) y nunca a wordo recupera. E aksidente a resultá den 23 morto i 37 herido, ku 40 sobrebibiente en total. Tantu e pilotonan komo e nabegante a sobrebibí. E sobrebibientenan a keda bula den e laman turbulento, infestá ku tiburon ku nan vest di salbabida te ora ku yudansa a yega.[3][4] E rekuperashon di e sobrebibientenan ku helikòpter a kuminsá mas o ménos 12:00, un pa dos ora despues di e bentamentu, i e último sobrebibiente, Promé Ofisial Evans, a wòrdu rekuperá mas o ménos 1 ora despues.[2] E helikòpternan a wòrdu guiá pa e sitio di reskate dor di un avion di Pan American Airways, kende su piloto a informá e bentamentu via radio, despues a bula riba e sitio te ora ku yudansa a yega pa guia e reskatistanan.[3] E esfuersonan di reskate a enbolbí unidatnan di Guardakosta di Merka, Marina di Merka, i Kuerpo di Marina di Merka, i un kantidat di sobrebibiente a wòrdu hibá tera ku helikòpter.[5] ---- Durante e buelo, e avion a topa ku maltempu ku a forsa e kapitan pa hasi varios intento pa landa den aeropuerto Prinses Juliana na Sint Maarten. Despues di intentonan repetí sin éksito i ku e gasolin a kaba, e kapitan a desidí pa hasi un '''ditching''' (aterisáhe forzoso den laman) serka di isla Saint Croix. == En kultura == E historia di buelo 980 a inspirá varios artikulo, dokumental i video ku ta analisá e desishonnan tomá durante e vuelo, inkluí: * ''A desperate crew and their awful decisions – The extraordinary tale of ALM Flight 980'' (YouTube, 10 di febrüari 2025) * Emilio Corsetti – ''What a Real Hero Looks Like'' [[:Kategoria:Aviashon]] [[:Kategoria:Antias Hulandes]] == E aksidente == E impakto ku e laman a keda mas fuerte ku tabata spera, i e fuselaje di e avion a kibra den barios parti. Di e total di 63 hende riba avion, 23 a fayece, mientras 40 a logra salba via bote di salbashon òf flotadónan. Entre e viktimanan tabata hopi hende di Kòrsou, Sint Maarten i Hulanda. === Viktimanan konosí === Un di e viktimanan mas konosí tabata '''[[Margareth Abraham]]''', un stewardess di 24 aña for di Kòrsou. Segun testigunan, e tabata yudando pasaheronan pone su chaleko di salbashon i no a logra siña pa su mes. Su entrega i sakrifisio a ser rekonosé mas latr pa medio di un premi di valentia posthumo. == Investigashon == Investigashon di e '''[[National Transportation Safety Board]] (NTSB)''' a indiká ku e avion a keda sin gasolin despues di intentonan repetí pa landa den Sint Maarten. E raport a menzioná tambe ku komunikashon entre e kapitan i kontrol aéreo tabata konfuso, i ku desishon humano den un situashon di stres a kontribuí na e desenláse fatal. NTSB a rekomendá mehoras den planifikashon di ruta aéreo, maneho di krisis, i komunikashon durante emerhensia. == Impacto == E aksidente di Vuelo 980 a trese hopi dolor den e komunidat di e Antias Hulandes, partikularmente na Kòrsou. Den su respuèsta, [[ALM Antillean Airlines|ALM]] a pasa pa un revishon di proseduranan di emerhensia i entrenamiento di tripulantenan. E aksidente a keda den memoria kolektivo komo un simbolo di valentia humano, partikularmente pa e akshon di Margareth Abraham. == En kultura == E historia di Vuelo 980 a inspirá barios artikulonan, dokumental i video ku ta analiza e desishonnan tomá durante e vuelo, inkluí: * ''A desperate crew and their awful decisions – The extraordinary tale of ALM Flight 980'' (YouTube, 10 di febrüari 2025) * Emilio Corsetti – ''What a Real Hero Looks Like'' == Referensia == <references> <ref>National Transportation Safety Board (NTSB) – Aircraft Accident Report: Overseas National Airways Flight ALM980.</ref> <ref>SimpleFlying – Crew Perspective: Lessons from ALM Flight 980.</ref> <ref>Emilio Corsetti – What a Real Hero Looks Like (2024).</ref> </references> {{Variante|a}} {{Databox}} {{Infobox accidente aereo | variante = c | nomber = ALM Buelo 980 }} [[File:Douglas DC-9-33F N937F ONA MIA 17.07.76 edited-2.jpg|thumb|Avion tipo Douglas DC-9-33CF di ONA, similar na esun di hür pa [[Antilliaanse Luchtvaart Maatschappij|ALM]] dia di e insidente.]] '''Buelo 980 di ALM''' tabata un buelo komersial ku a tuma lugá riba [[2 di mei]] [[1970]], operá pa Overseas National Airways den nòmber di [[Antilliaanse Luchtvaart Maatschappij]] (ALM). E vuelo tabata bai for di New York JFK pa [[Sint Maarten]], pero a terminá den un tragedia despues ku e avion a tene ku hasi un aterisahe forzoso den laman serka [[Sint Croix|St. Croix]]. E tabata e peor desastre den historia di aviashon antiano. Detaye di e vuelo Avion: Boeing 727-200 Operadó: Overseas National Airways (pa ALM) Ruta: New York (JFK) → St. Maarten Data: 2 di mei 1970 Persona riba avion: 63 (incluso tripulantenan) Durante e vuelo, e avion a topa ku malu tempu ku a forsa e piloto pa hasi barios intento pa landa den aeropuerto Prinses Juliana na St. Maarten. Despues di barios intento sin éksito i gasolin ku ta kaba, e kapitán a desidí pa hasi un ditching (aterrisahe den laman) serka isla St. Croix. E aksidente E avion a impacta e laman mas fuerte ku lo a spera, i e fuselaje a kibra den varias parti. Di e total di 63 hende riba avion, 23 a fayece. E resto di e pasaheronan i tripulantenan a salba, algun via flotadónan i bote di salva. Viktimanan i heróes Un di e viktimanan mas konosí tabata Margareth Abraham, un stewardess di 24 aña for di Kòrsou. Segun testigunan, e tabata yudando pasaheronan pone su chaleko di salbashon i no a logra siña pa su mes. Su entrega i sakrifisio a ser rekonosé ku un premi di valentia posthumo. Investigashon i resultado Investigashon di NTSB (National Transportation Safety Board) a determiná ku e avion a keda sin gasolin despues di intentonan repetí pa landa. Tambe a indiká ku komunikashon entre e kapitan i kontrol di trafiko aéreo tabata konfuso. A resultá den rekomendashon pa mehoras den manejamentu di krisis i planifikashon di ruta aéreo. Impacto E aksidente di ALM Vlucht 980 a trese hopi dolor na Antias Hulandes i tambe a pone preshon riba ALM. E kasonan di valor humano, manera e di Margareth Abraham, a keda parte di e memoria kolektivo di Kòrsou. * Tobias Cordeiro - mira it.wiki == Link eksterno == * [https://www.youtube.com/watch?v=rPQZbbgr4w8&t=62s A desperate crew and their aweful decisions - The extraordinary tale of ALM flight 980], [[Youtube]] (10 di febrüari 2025) {{Infobox vuelo aéreo | nòmber_vuelo = ALM Vlucht 980 | operador = Overseas National Airways pa ALM Antillean Airlines | ruta = JFK – St. Maarten | avion = Boeing 727-200 | pasaheero = 57 | tripulashon = 6 | total_persona = 63 | viktima = 23 | sobrevivienten= 40 | data = 2 di mei 1970 | lugá = Serka St. Croix, Karibe }} '''ALM Vlucht 980''' tabata un vuelo di [[ALM Antillean Airlines]], operá pa [[Overseas National Airways]], ku a pasa un aksidente fatal riba 2 di mei 1970. E avion a tuma un aterrisahe forzoso (''ditching'') den laman serka isla [[St. Croix]], despues ku a keda sin gasolin. 23 hende a fayece, entre nan e stewardess [[Margareth Abraham]]. == Detaye di e vuelo == E avion a sali for di [[New York JFK]] pa [[St. Maarten]], pero a topa ku malu tempu. Despues di barios intento pa landa i sin eksito, e kapitan a desidí hasi un ditching den laman. == E aksidente == E avion a kibra den varias parti den e impakto. A haya 23 viktima humano. Barios hende a salba via bote i flotador, entre nan 40 sobrevivientenan. == Viktimanan konosí == - [[Margareth Abraham]], stewardess di 24 aña for di Kòrsou, a fayece mientras tabata yudando pasaheronan. == Investigashon == E investigashon di [[NTSB]] a determiná ku agotashon di gasolin i desishon difísil durante e vuelo a kontribuí na e aksidente. A yega tambe ku komunikashon ku kontrol aéreo tabata konfundí. == Impacto == E aksidente a trese hopi dolor den e komunidat di Antias Hulandes. ALM a pasa pa revishon di proseduranan di emerhensia. E aksidente a keda komo un punto importante den istoria di aviashon di e región. == Referensianan == * [https://simpleflying.com/alm-antillean-airlines-flight-980-cabin-crew-perspective/ SimpleFlying – Crew Perspective] * [https://emiliocorsetti.com/what-a-real-hero-looks-like/ Emilio Corsetti – What a Real Hero Looks Like] * [https://www.ntsb.gov/about/organization/Pages/Air.aspx National Transportation Safety Board (NTSB)] -------------- {{infobox persona| variante = c | nomber completo = Margareth Aleida Abraham | fecha nacemento = [[11 di yüni]] [[1945]] | luga nacemento = [[Kòrsou]] | fecha fayecimento = [[2 di mei]] [[1970]] | luga fayecimento = Serka St. Croix, Karibe | ofishi = stewardess | konosí pa = Su akshonnan heróiko durante e aksidente aéreo di buelo 980 di ALM | distincion = ''Zilveren Erepenning voor Menslievend Hulpbetoon'' (2020) }} '''Margareth Aleida Abraham''' (☆ [[11 di yüni]] [[1945]] na [[Kòrsou]] - † [[2 di mei]] [[1970]] den serkania di [[Sint Croix]]) tabata un stewardess di [[Kòrsou]] den servisio di [[Antilliaanse Luchtvaart Maatschappij|ALM]], ku a fayesé na edat di 24 aña durante un aterisahe di emergensia.<ref>[https://curacao-airport.com/history-margareth-abraham/ History of Margareth Abraham], [[Aeropuerto Hato|Curacao International Airport]]</ref> Su kurashi i trankilidat bou di preshon ekstremo a hasié un héroe den aviashon [[Antias Hulandes|antiano]]. == Biografia == Margareth Abraham, huntu ku su ruman hòmber ohochi Carol, a nase dia 11 di yüni 1945. Den e famia Abraham tabatin kuater ruman mayó. Na aña 1967, despues di a kaba Mulo, el a skoge un karera komo stewardess na [[Antilliaanse Luchtvaart Maatschappij]] (ALM).<ref name="Pionero">{{cite book|author=[[Jeanne Henriquez|Henriquez, Jeanne]]|title=Kòrsou su muhénan pionero|year=2000|publisher=[[Archivo Nashonal Kòrsou]]|pag= 40-42|ISBN=99904-0-431-3}}</ref> === Buelo LM 980 2 di mei 1970 === [[File:Douglas DC-9-33F N937F ONA MIA 17.07.76 edited-2.jpg|thumb|Avion tipo Douglas DC-9-33F di ONA, similar na esun di hür pa [[Antilliaanse Luchtvaart Maatschappij|ALM]] dia di e desaster.]] Riba 2 di mei 1970, Abraham tabata miembro di tripulashon di kabina riba buelo 980 for di [[New York City|New York]] (JFK) pa [[Sint Maarten]]. E avion, tipo DC‐9-33CF, tabata un avion ku ALM a hür di a kompania merikano Overseas National Airways (ONA). Tabatin sinkuentishete pasahero y seis miembro di tripulashon abordo. Debí na bientu fuerte i neblina, e piloto a purba baha varios biaha na Aeropuerto Internashonal Prinsesa Juliana (SXM). Kapitan Balsey De Witt a disidí despues di desviá pa Sint Croix. Durante e buelo aki, e piloto a keda sin kombustibel i e riesgo di un aterisahe den awa (ditch) a surgi. Abraham a sobresalí den heroismo: segun testigunan okular, el a yuda pasaheronan bisti nan salbabida i a kompañá nan te na e salida. Na e momentu presiso ey, e avion a hasi un impakto duro ku e awa i a kibra banda di e kòkpit. Abraham, kende a sigui duna asistensia te na final, no a sobrebibí e desaster.<ref>[https://emiliocorsetti.com/what-a-real-hero-looks-like/ What a real hero looks like], emiliocorsetti.com (3 di mei 2019)</ref> El a fayesé inesperadamente durante e akshon di rescate. Un total di 43 persona a sobrebibí; 23 hende a muri, inkluso Margareth Abraham. == Personal == Despues di e buelo, Abraham tabata pa bula bèk New York unda e lo a topa ku su komprometido, Robby Schouten. Nan tabatin plan pa kasa dia 15 di yüni 1970, djis algun siman despues di e suseso trágiko.<ref name="Pionero"/> [[File:Erepenning voor Menslievend Hulpbetoon Versie sinds 1912.jpg|thumb|170x210px|]] == Honor == Margareth Abraham ta wòrdu rekordá komo un símbolo di balentia i altruismo den [[Karibe Hulandes]]. Su akshonnan den momentu di pániko a salba bida di varios hende i su historia ta sigui inspirá hende den Kòrsou i mas aya. Den sala di yegada di [[Aeropuerto Hato|Aeropuerto Internashonal di Kòrsou]], a develá un plakat di bròns na 1972, poné pa [[Estadonan Uni di Amérika|Merka]]. Despues na 2024, a pone un mural ku su imagen riba e fachada di e terminal, komo un homenahe bibu. E gerensia di aeropuerto a kambia e nòmber di e lokalidat pa aktividatnan di aviashon pa "Plasa Margareth Abraham" na 1990. Na 2020, el a wòrdu otorgá póstumo e Medaya di Honor di Plata pa Yudansa Humanitario (''Erepenning voor Menslievend Hulpbetoon''), un di e medayanan sivil militar [[Reino Hulandes|hulandes]] di mas altu pa yudansa humanitario. {{DEFAULTSORT:Abraham, Margareth}} [[:Kategoria:Hende]] [[:Kategoria:Aviashon]] [[:Kategoria:Kòrsou]] Margareth Abraham a wòrdu rekonosé komo un berdadero hende di balentia. Margareth Abraham ta konsiderá un símbolo di balentia i altruismo den Karibe Hulandes. Su akshonnan den momentu di pániko a salba bida di barios hende i su historia ta sigui inspirá hende den Kòrsou i mas aya.Na 1972 Merka a pone un plaka ku inskripshon den sala di salida di [[Aeropuerto Hato]]. Pa honrá su memoria, Aeropuerto Internashonal di Kòrsou a pone su nòmber na su direkshon ofisial: Plasa Margareth Abraham. Na 2024, a develá un mural ku su potret na fachada di e terminal, komo un símbolo di su entrega i korahe.<ref>{{citeer web|url=https://www.curacaochronicle.com/post/local/cap-honoring-a-true-hero-margareth-abraham/|titel= CAP honoring a true hero, Margareth Abraham|datum=2024-05-02|bezochtdatum=2025-07-01|werk=curacaochronicle.com}}</ref> Na 2020, el a risibí posthumamente e ''Zilveren Erepenning voor Menslievend Hulpbetoon'' (Plaka di Plata pa Ayudo Humanitario), un di e mas antiguo i prestisioso premionan di valentia di [[Hulanda]]. --- Margareth Abraham ta wòrdu rekordá komo un símbolo di kurashi i sakrifisio den Karibe Hulandes: 1972: Un plachi di bròns òf metal a wòrdu desvelá den e sala di yegada di Aeropuerto Hato. 1990: E maneho di aeropuerto a kambia e nòmber di e lugá pa aktividatnan di aviashon pa Plasa Margareth Abraham. 2024: Un mural ku su potrèt a wòrdu desvelá riba e fachada di e terminal, komo un homenahe bibu. 2020: El a wòrdu otorgá postumamente ku e Medaya di Honor di Plata pa Asistensia Karitativo, un di e medayanan sivil militar mas haltu pa ayudo humanitario na Hulanda. Margareth Abraham ta keda un fuente di inspirashon pa hopi na Kòrsou i mas leu. Su legado ta sigui biba komo un ehèmpel di sakrifisio propio i forsa humano bou di sirkunstansianan ekstremo. , ku tabata baseá den Antias Hulandes. E tabata konosí pa su amabilidat i entrega na su trabou. {{Infobox persona | nòmber = Margareth Abraham | portret = | nashimentu = ±1946 | lugá nashimentu = Kòrsou | morto = 2 di mei 1970 | lugá morto = Serka St. Croix, Karibe | trabou = Stewardess (ALM) | konosí pa = Su akshonnan heróiko durante e aksidente aéreo di ALM Vlucht 980 }} '''Margareth Abraham''' (±1946 – 2 di mei 1970) tabata un stewardess di [[Kòrsou]] ku a perde su bida den e aksidente aéreo trágiko di [[ALM Vlucht 980]]. E a wòrdu rekordá komo un verdadero hende valent, ku su entrega a yuda salba bida di pasaheronan riba e avion. == Bida i karera == Margareth Abraham a nase den Kòrsou i a traha komo stewardess pa [[ALM Antillean Airlines]]. E tabata konosí pa su amabilidat i entrega na su trabou. == Aksidente di 2 di mei 1970 == Riba 2 di mei 1970, Abraham tabata riba e vuelo [[ALM Vlucht 980]], ku a hasi un ''ditching'' den laman serka [[St. Croix]] despues ku e avion a keda sin gasolin. Testigunan a bisa ku e tabata yudando pasaheronan pone su chaleko di salbashon, i tabata para den e pasillo ora e avion a impacta e laman. E a fayece den e impakto. == Rekonosimentu posthumo == - A risibí e [[Zilveren Erepenning voor Menslievend Hulpbetoon]] (Plaka di Plata pa Ayudo Humanitario) di Reinou Hulanda. - Su nòmber ta honra na [[Aeropuerto Internashonal Hato]] na Kòrsou, ku su direkshon ofisial ta '''Plasa Margareth Abraham'''. - Tambe tin un mural ku su potrèt riba e fachada di e terminal. == Legado == E ta konsiderá komo un símbolo di balentia i entrega humano den e istoria di aviashon Karibe Hulandes. == Referensia == * [https://emiliocorsetti.com/what-a-real-hero-looks-like/ What a Real Hero Looks Like – Emilio Corsetti] * [https://www.curacaochronicle.com/post/local/cap-honoring-a-true-hero-margareth-abraham/ CAP Honoring a True Hero – Curaçao Chronicle] * [https://simpleflying.com/alm-antillean-airlines-flight-980-cabin-crew-perspective/ SimpleFlying on Flight 980] --------- Margareth Abraham was a 24-year-old flight attendant from Curaçao who served on ALM Antillean Airlines Flight 980. On May 2, 1970, the flight, operated by Overseas National Airways on behalf of ALM, departed from New York's JFK International Airport bound for St. Maarten. Due to poor weather conditions, the aircraft made several unsuccessful landing attempts and eventually ran out of fuel, leading to a controlled ditching in the Caribbean Sea near St. Croix. Of the 63 people on board, 40 survived, while 23, including Margareth Abraham, perished .​ Wikipedia, la enciclopedia libre +7 Curaçao International Airport +7 Simple Flying +7 Curaçao International Airport +7 Wikipedia +7 Curaçao International Airport +7 Medium Margareth Abraham is remembered for her heroic actions during the emergency. She assisted passengers in evacuating the aircraft, prioritizing their safety over her own. Tragically, she lost her life in the process . At the time of the accident, she was engaged to Robby Schouten, a well-known Antillean TV presenter, and was planning to leave her position at ALM .​ Curaçao International Airport In honor of her bravery, the address of Curaçao International Airport was named 'Margareth Abraham Plasa' . Her sacrifice is commemorated by the local community, and she is celebrated as a true hero .​ {{Appendix}} ------------------- '''Aruba Airlines''' (officially Arubaanse Luchtvaart Maatschappij N.V.) ta e aerolínea di bandera y e único aerolínea nashonal di Aruba. Fundá den 2006, Aruba Airlines ta oferé transporte aéreo regular y charter pa pasaheronan pa varias destinashon. Su sede korporativo ta na Oranjestad, Aruba, y su base di mantenemento prinsipal ta na Miami, Florida. Den 2015 e compañías a risibí e Aircraft Operating Certificate (AOC) for di Estados Unidos.[1][2] == Historia == Aruba Airlines a wordo funda na 2006 pa Onno J. de Swart, kien tabata su promé direktor. Den 2010 e a inicia operashon di charter ku un Piper PA-31 Navajo di shete asiento. Su sede operashonal ta na Oranjestad, kaminda e tin su base perto di Aeropuerto Internacional Reina Beatrix. E tin ofisinan di benta na Miami (EEUU), Curaçao, Bonaire, i Venezuela (Maracaibo, Valencia y Maracay).[3] Na 2011 Aruba Airlines a atraé inversionistanan nobo pa mehorá su flota. Den ougùstùs 2012, e aerolínea risibí su sertifikado di operashon aéreo ekonómiko, y e a introducí dos Airbus A320 na su flota (su promé A320 yegá na Aruba na november 2012). Su promé ruta regular tabata Aruba → Maracaibo (Venezuela), sigi pa Aruba → Valencia (Venezuela), y mas dilanti Aruba → Panama City (Panamá) i Aruba → Miami (EEUU). Flota y Destinashonnan {| class="wikitable sortable" ! Tipo di Avion !! Modelo !! Kantidat !! Kabina !! Asiento !! Registrashon |- | Airbus || A320-200 || 1 || Ekonomiko || ~180 || P4-AAF [4] |- | Airbus || A321-200 || 1 || Ekonomiko/“Premium” || ~178 || (vhe model, [5]) |- | Bombardier || CRJ200 || 1 || Ekonomiko || ~52 || P4-CRA [6] |} == Destinashonnan selectá == {| class="wikitable sortable" ! Ruta !! País/Región !! Estado |- | Aruba ↔ Miami !! EEUU !! Activo (charter/regular) [3] |- | Aruba ↔ Maracaibo !! Venezuela !! Introdi (2012) [3] |- | Aruba ↔ Valencia !! Venezuela !! Introdi (2012) [3] |- | Aruba ↔ Panama City !! Panamá !! Introdi (5 Julio) [3] |} == Dificultadnan i Estado Actual == Durante e kriis di COVID-19 y problemanan operashonal, Aruba Airlines a enfrenta varios reto. Pa ehempel: su flota a keda parká, i datos reciente ta mustra ku e aerolínea no ta tene vuelos normales kuendo; por ehempel, un sitio pa seguimiento di vuelos ta nifiká kantidat “0” destinashon pa Aruba Airlines. [7] Den marzo 2021 Aruba Airlines a risibí su promé A321-200 (P4-AAI) pa possibilitá un relansa, pero no ta klaro si e aerolínea actualmente ta operando vuelos regulares.[8] E situashon ta kompleho: aunke e sitio ofisial y rekursonan ta indiká ku e aerolínea ta “active” [9], e falta di voli actual y klaridat publikashonal ta kreá duda. ------------ {{Infobox empresa | variante =a tipo = compania di aviacion | nomber = Aruba Airlines | pais = {{ABW}} | imagen = | descripcion = | funda = 2006 | antesecor = | fecha disolucion= | causa disolucion= | fundado = Onno J. de Swart | propietario = | director ehecutivo = | pais = {{ABW}} | sector = transporte | industria = aviacion }} '''Aruba Airlines''' (oficialmente '''Arubaanse Luchtvaart Maatschappij N.V.''') ta e aerolinea di bandera y e unico aerolinea di [[Aruba]]. E aerolinea, fundá na 2006, ku ta ofresé transporte aéreo regular i charter pa pasahero pa 13 destinashon. Aruba Airlines su sede corporativo ta na Oranjestad, Aruba. Aruba ta opera su base di mantencion principal na Miami. Na 2015 el a ricibi un AOC (''aircraft operating certificate'') for di [[Estadonan Uni di Amérika|Merka]]. == Historia == Aruba Airlines a ser funda na 2006 pa Onno J. de Swart, kende tabata su prome director.<ref>{{Cite web|url=http://curacaochronicle.com/aviation/press-release-settlement-between-aruba-airlines-and-de-swart/|title=Press release: Settlement between Aruba Airlines and de Swart|date=16 June 2017}}</ref> E aerolinea a cuminsa operacion di charter cu un Piper PA-31 Navajo di shete asiento na 2010. E sede principal ta na Oranjestad na Aruba, cual ta e centro di operacion principal, y e aerolinea a habri un oficina nobo na [[Aeropuerto Internacional Reina Beatrix]]. E tin tambe ofisina di benta na Miami, Curaçao, Bonaire i na Maracaibo, Valencia i Maracay.<ref name="arubaair-offices">{{cite web|url=http://www.arubaairlines.com/#contactus|title=Aruba Airlines - Contact Us|accessdate=2015-04-21 }}</ref> Na kuminsamentu di 2011 e kompania a atrae inversionista nobo, ku ta kondusí na e mehoracion di e flota. E compania a risibí un Sertifikado di Operashon di aerolínea ekonómiko na ougùstùs di 2012. E aerolinea ta haya dos avion Airbus A320, e prome di nan a yega Aruba na november di 2012. E avion a kuminsá bula buelonan charter for di Aruba na fin di 2012 i e operashonnan programá a kuminsá e siguiente aña. Su promé destinashon tabata Maracaibo, Venezuela i despues Valencia, Venezuela. Despues riba 5 di yüli di e aña ei nan a inaugurá e buelonan pa Panama City, Panama. Y finalmente Miami, Merca. {{Appendix}} 18/10/25 Aruba Airlines is still operating and is the flag carrier and sole airline of Aruba. It is based at Queen Beatrix International Airport in Oranjestad and provides scheduled and charter services to various destinations across the Caribbean, South America, and the United States. Operations: Aruba Airlines is currently the only Aruban airline. It offers both scheduled and charter flights, serving as a primary carrier to and from the island. Headquarters: The airline's corporate headquarters are in Oranjestad, Aruba. Its main maintenance base is in Miami, Florida. Destinations: It flies to a number of destinations, including cities in the Caribbean, South America (such as Medellin, Colombia, and Georgetown, Guyana), and the United States (such as Miami). ------------------ {{Variante|a}} {{Databox}} '''Jet Air''' (oficialmente ) ta e aerolínea nacional di {{Appendix}} [[Category:Aviashon]] [[Category:Karibe Hulandes]] ------------------- {{Databox}} '''Avia Air''' ta un compania aereo di Aruba cu a opera entre .. y november 2003. Avia Air tabata un aerolinea basá na Aruba. Avia Air a suspendé su servisio na novèmber 2003 i tabata trahando pa reestructurá su operashonnan bou di protekshon di bankrut. 1] == Historia == Avia Air a kuminsá operashon den zomer di 1994 inicialmente tres Cessna 402B ⁇ (P4-AVA te ku P4-AVC); e mesun aña a añadí un Embraer Bandeirante (P4-AVD). Pasobra Air Aruba a enfoca mas y mas riba buelonan pa Merka, algun ruta regional por a bira operá. A kuminsá ku servisionan di liña pa Curaçao, Bonaire i e siudatnan Venezolano di Maracaibo, Punto Fijo i Valencia. Na fin di 1995, a cumpra un di dos Bandeirante P4-AVE).<ref>[http://landewers.net/P4-artikel.pdf 20 jaar Arubaans Luchtvaartuig Register Arno Landewers]</ref> Na 13 di mart di 1996 e barku a kai banda di (Venezuela) e Cessna 402B P4-AVB na laman, cu a mata tur ocho persona den e auto. E tabata trata di un buelo di linea di Aruba pa Punto Fijo. E piloto a reporta na un otro avion di Avia Problema di aire ku e motor robes, i algun tempu despues cu un candela a kibra. For di investigashon a resulta cu e candela a causa e motor y un parti di a kibra e ala robes di e avion, despues cu e Nort di Las Piedras- Aeropuerto di Punto Fijo - a kai. Na komienso di 2003, un Short SD.360-200 a kumpra, pero e aparato aki no a wòrdu a drenta servisio. For di mei 2003 no tabatin sèn mas pa paga salario di e personal y operacionnan di vuelo a keda para. Poco despues e lease company Volvo Aero a pidi e motornan di e dos Bandeirantes y finalmente E departamento di impuesto a konfiská tur e produktonan. E Cessna tambe a keda destruí. aerodinámiko pa motibu di mantenshon atrasá. Con E shortenan a bira algun e vuelo di entrenamentu a tuma lugá despues di e grupo di invershon IMCA, propietario di Air Exel, a kumpra un participacion di 50% den Avia Air. Avia Air lo sigui como AviaExel. E falta di Avia Air a hasi un pèrmit di establesementu definitivo drecha bo kara. Na òktober 2003 e kompania a a declara su mes na faillite. Poco despues, e 'Short' a bira e doño a rekuperá; tur dos Bandeirantes a keda te ku e zomer di e aña aki riba e Aeropuerto di Oranjestad ta para y e Cessna 402 P4-AVA ainda ta presente aki. ==Code data== *[[International Air Transport Association|IATA]] Code: '''3R''' *[[International Civil Aviation Organization|ICAO]] Code: '''ARB''' *Callsign: Aviair ==Flota== *Short 360-200 *Embraer EMB 110 Bandeirante == Wak tambe == * [[Lista di eks-kompania aéreo di Karibe Hulandes]] {{Appendix}} NOTES * Avia Air a cuminsa na 1984 como compania di charter Avia Air Chapter cu tabata activo na Aruba i Corwou. * in augustus 1987 verscheen het Avia Air toestel met piloot Robby Anjie, 26 jr., ter hoogte van MAcoya, Venezuela. Een tweemotorig vliegtuig Cessna met kenteken N-5351- A van de particuliere chartermaatschappij van de heer Efi Tromp, Avia Air, wordt sinds vrijdagavond op de route van Punto Fjjo (Venezuela) naar de luchthaven van Aruba vermist. * directie/eignaaar? Efi Tromp. * HetvliegtuigiseenJetpropAerocommander, een snelle vliegtuig ingericht met de nodige luxe. Avia- Air hoopt met zijn nieuwe aanwinst de Curagaose zakenman nu een nog betere service te verlenen. Avia- Air die in 1980 bij ministriële beschikking toestemming kreeg om samen met twee andere luchttransportmaatschappijen commerciële passagiersvluchten uit te voeren, biedt rechtstreekse vluchten aan naar alle bestemmingen in het Caribisch gebied, Colombia, Venezuela en Suriname. Met dit nieuwe vliegtuig hoopt Avia- Air bij te kunnen dragen aan de economische ontwikkeling van Curagao,<ref>TOEKOMST ANDERS TEKORT AAN GEKWALIFICEERDE KRACHTEN CDM ervaart dat nu al Opleiding vaklieden in metaalsector noodzakelijk. "Amigoe". Curaçao, 24-08-1987, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 12-03-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642489:mpeg21:p003</ref> * 1994: Avia Air van Efi Tromp is reeds enige tijd doende met plannen om commutervluchten tussen de eilanden te gaan vliegen. * Avia Air heeft vanaf woensdag een nieuw vliegtuig in bedrijf. Het is een EMB-110, van Braziliaanse makelij, dat 19 passagiers kan vervoeren. Het kan gecharterd worden voor vluchten Aruba - Curagao v.v. en Aruba - Bonaire v.v. Auia Air voert tweemaal daags vluchten uit tussen Aruba en Punto Fijo in Venezuela.<ref>WILLEMSTAD— Avia Air heeft vanaf woensdag een nieuw vliegtuig in bedrijf. Het is een EMB-110, van Braziliaanse makelij, dat 19 passagiers kan vervoeren. Het kan gecharterd worden voor vluchten Aruba – Curagao v.v. en Aruba – Bonaire v.v. Auia Air voert tweemaal daags vluchten uit tussen Aruba en Punto Fijo in Venezuela.. "Amigoe". Curaçao, 12-10-1994, p. 9. Geraadpleegd op Delpher op 12-03-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010645369:mpeg21:p009</ref> * Luchtvaartmaatschappij Avia Air die door de regering als nationale luchtvaartmaatschappij *s erkend, heeft plannen °ni met ingang van 1 december aanstaande naar vleugels uit te slaan. **er dag vertrekken twee yiuchten naar Punto Fijo (Venezuela), dirie naar en vier naar öonaire. Avia Air president Ciro Pieters. In 1986 is Avia Air begonnen als chartermaatschappij voor vluchten in de omgeving. In april van dit jaar kreeg Avia Air een vergunning om regelmatige vluchten uit te voeren. De maatschappij heeft vijf vliegtuigen: twee Embriers 110, elk met zestien stoelen en extra ruimte voor de koffers en twee Cessnas, elk met zeven stoelen.<ref>Plannen Avia Air om vleugels uit te slaan. "Amigoe". Curaçao, 28-11-1995, p. 7. Geraadpleegd op Delpher op 12-03-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644874:mpeg21:p007</ref> * 1995: Het particuliere Avia Air heeft afgelopen vrijdag van minister. Glenbert Croes van Verkeer en Communicatie de vergunning ontvangen om geregelde vluchten uit te voeren. "Wij zijn nu ook een officiële luchtvaartmaatschappij die vluchten uit mag voeren op Bonaire, Curacao, Coro en Las Piedras", zo reageerde Avia Air-president Ciro Pieters vanmorgen desgevraagd. Ook werd vastgesteld dat de luchtvaartmaatschappijen van de twee landen (aruba-NA) elk een bepaald aantal vluchten kan uitvoeren. Dit zijn Aruba- Curacao met 35 vluchten per week, Aruba-Bonaire met 28 Avia Air, dat tot nu toe alleen chartervluchten verzorgde, begint binnen afzienbare tijd met de vluchten op Bonaire, Curacao en de twee Venezolaanse steden Coro en Las Piedras. * Avia Air kreeg op 28 april van de minister Glenbert Croes van Vervoer en Communicatie een vergunning om geregelde vluchten uit te voeren tussen Cura9ao, Bonaire, Coro, Las Piedras en thuisbasis Aruba. De voorbereidingen betreffen nu voornamelijk de vluchten tussen de ABC-eilanden. {{Appendix}} ------------------ '''Insel Air Aruba''' tabata un aerolinea y subsidiario di Insel Air, como tambe e aerolinea oficial nacional di Aruba.<ref>[http://curacaochronicle.com/aviation/insel-air-aruba-seeks-u-s-routes/ Insel Air Aruba Seeks U.S. Routes]</ref> de.wiki:Insel Air Aruba tabata un aerolinea y subsidiario di Insel Air, como tambe e aerolinea oficial nacional di Aruba. [1] Un investigashon ku a tuma lugá na yanüari 2017 dor di e Inspectie Leefomgeving en Transport di Reino Hulandes a evidensiá defectonan tantu den e kompania mayor Insel Air i Insel Air Aruba, komo tambe den e outoridatnan di aviashon di Kòrsou i Aruba. Komo resultado, un kantidat di avion di e dos kompanianan lo no por bula pa un tempu indeterminá. Insel Air i Insel Air Aruba despues a reduci nan destinashonnan di buelo, ku anteriormente tambe tabata inkluí destinashonnan den Merka i Sur Amerika, pa e islanan ABC i Sint Maarten.<ref>{{Literatur |Autor= |Titel=Dutch ILT intervenes in Curaçao, Aruba CAAs |Sammelwerk=ch-aviation |Verlag= |Ort= |Datum= |Seiten= |Online=[http://www.ch-aviation.com/portal/news/53584-dutch-ilt-intervenes-in-curaao-aruba-caas ch-aviation.com]}}</ref><ref>{{Literatur |Autor= |Titel=Insel Air axes bulk of network, retains ABC Islands |Sammelwerk=ch-aviation |Verlag= |Ort= |Datum= |Seiten= |Online=[http://www.ch-aviation.com/portal/news/53989-insel-air-axes-bulk-of-network-retains-abc-islands ch-aviation.com]}}</ref><ref>{{Literatur |Autor= |Titel=Curaçao's Insel Air looking to dispose of Aruban unit |Sammelwerk=ch-aviation |Verlag= |Ort= |Datum= |Seiten= |Online=[http://www.ch-aviation.com/portal/news/54051-curaaos-insel-air-looking-to-dispose-of-aruban-unit ch-aviation.com]}}</ref><ref>{{Literatur |Autor= |Titel=Curaçao's Insel Air fends off bankruptcy filing |Sammelwerk=ch-aviation |Verlag= |Ort= |Datum= |Seiten= |Online=[http://www.ch-aviation.com/portal/news/54267-curaaos-insel-air-fends-off-bankruptcy-filing ch-aviation.com]}}</ref> Insel Air Aruba a stop di opera na 2017 despues di cinco aña. [6] == Flota == For di maart 2017, Insel Air Aruba su flota tabata consisti di ocho avion, di cual ningun ta operacional.<ref>[http://www.ch-aviation.com/portal/aircraft/search?search=1&cha=ISU ch-aviation], abgerufen am 20. März 2017.</ref> ==Wak tambe == * [[Lista di eks-kompania aéreo di Karibe Hulandes]] == Link externo == * [https://www.fly-inselair.com/en/ Webpräsenz der Insel Air] (englisch und spanisch) * [http://www.airliners.net/search/photo.search?airlinesearch=Insel%20Air%20Aruba&distinct_entry=true Fotos] der Insel Air Aruba auf [[Airliners.net]] {{Appendix}} ----------------- '''Aruba Flying Club''' tabata un asociacion di piloto amatur na Aruba?? == Historia == AFC ta data di ananan 1940. Tabata haci uzo di aeropuerto de Vuyst na San nicolas den bario di juana morto. met hangar Na 1998 AFC a bira activo atrobe. AFC in 1950 statutair opgricht Vereniging Aruba Flying Club In 1998 werd de Aruba Flying Club weer actief (welke vanaf de oorlogsjaren tot in de jaren 70 al had bestaan). Aanvankelijk werd gevlogen met de Cessna 172M P4-BON, in 1992 en 1993 aangevuld met Cessna 182P P4-GIN en sinds 1998 met een Amerikaans geregistreerde Cessna 172R, de N174AP.<ref>[http://landewers.net/P4-artikel.pdf 20 jaar Arubaans Luchtvaartuig Register Arno Landewers]</ref> Eleccion di directiva di AFC * na 1956 e club tabatin 4 avioneta propio di cual e ultimo adkisicion tabata un stimson. Cu e avionetanan tabata bula y tene competencia y demostracionnan.<ref>[https://archive.org/details/BNA-DIG-ARUBAANSECOURANT-1956-09/page/n67/mode/2up?q=flying Aruba Flying Club viert eerste vlucht van nieuwe Stimson], Arubaanse Courant (21 september 1956)</ref> * Aanwijzing: Als leden van de Raad van Beheer van de Aruba Flying Club, de heren: P. A. de Vuyst; Commandant Onderzoekings en Bewakingsdienst op Aruba; H. A. Hessling, Ambtenaar belast met het domein beheer op Aruba * in 1950 de 100ste vliegbevet uitgereikt =- examens sportvliegr, instrument vlieger en instructur * De Aruba Flying | Club 'is een bloeiende vereniging. | Het maximum aantal leden dat toegelaten wordt bedraagt statutair vijftig en dat heeft men vrijwel voortdurend. Het aantal brevetten dat in de loop der jaren werd uitge- > reikt loopt in de honderden. De samenwerking tussen A.F.C. en overheid is voortreffelijk en het aantal deskundigen waarover men kan beschikken ruim voldoende. De vloot bestaat uit vier toestellen, waarbij dan nog drie komen, die particulier eigendom van enkele leden zijn. De minimum leeftijdsgrens voor het behalen van een brevet is zeventien jaar. Men moet zich hiertoe eerst aan een strenge medische keuring onderwerpen. Voorschrift i.; dat men een aandeel koopt van driehonderd gulden. Daarna hebben de meeste leerlingen ongeveer 12 uur lessen nodig om dan nog een 25 tot 30 uur solo te vliegen voor zij het brevet kunnen halen. De totale instruktieteksten belopen dan ongeveer ƒ 500.—. Wie eenmaal het brevet heeft en de nodige proeven hoeft afgelegd mag zelf een vliegtuigje huren, eerst voor vluchten boven het eiland, daarna ook voor tochtjes naar buiten. Voor weekenden komen vooral Curaeao en Bonaire in aanmerking voor langere vakanties Venezuela en andere omliggende landen. Enkele leden, als de heren Riehardson en van der Voort maakten ook veel langer vakantievluchteri (om langs de Venezolaans kust, Trinidad en andere eilanden naar Sint Maarten.<ref>De Aruba Flying Club. "Amigoe di Curacao". Willemstad, 26-10-1957. Geraadpleegd op Delpher op 12-03-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000211195:mpeg21:p003</ref> * Voor velen is het vertrek van de heer Pieter A. de Vuyst ongemerkt voorbij gegaan. Gedurende de tweede wereldoorlog was hij verbindingsmarineofficier en gedurende die tijd begon hij met het plannen voor een particulier vliegvels, dat naar hem genoemd werd. Op 16 juli 1944 werd dit vliegveld geopend dooi de toenmalige Gezaghebber I. Wagemaker. Dat het vliegveld naar hem ge noemd werd, was op voordracht van Aruba Flying Club als waardering voor het vele werk dat hij voor deze club had gedaan. In oktober 1945 kwam de heer de Vuyst in dienst van de Lago en verliet deze op 1 juni j.l. 1956.<ref>{{nl}}{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010404914:mpeg21:p005|titel=Pieter A. de Vuyst verliet Aruba|werk=[[Amigoe]]|datum=1956-06-18|bezochtdatum=2024-03-12}}</ref> {{Appendix}} AFC is een Arubaanse vereniging ter beoefening van de vliegsport, opgericht in 1942 door employes van Lago te San Nicolas. Eerste voorzitter was Pieter A. de Vuijst, waarnaar het sportvliegveld is genoemd.<ref>Hoetink, Encyclopedie van de Nederlandse Antillen, 1969 pag.55</ref> ----------------- == EZ Air (aanvulling)== Mester menshoná ku direktor di Medicair Rene Winkel ta alabes direktor di aerolínea EZ Air, pues e kontrato firmá ta ku Winkel i no e aerolínea EZ Air. Esaki ta importante pa menshoná mirando ku den komunidat tin e impreshon ku ta EZ Air ta sòru pa Ambulans Aéreo. “Nos tin kontrato ku e doño pues no e aerolínea mes. Awor a yega e momentu ku e kontrato a vense. Segun e proseso, tur interesado por entregá un petishon pa ehekutá e tarea di Ambulans Aéreo. Boneriano 29-11-2023 titel=Ken ta bai ehekuta air ambulans?|https://awemainta.com/boneriano/ Medicair tambe por bolbe entregá un petishon”, e ta splika. Sinembargo e no ta konfirmá ku vensementu di e kontrato a sosedé entrante yanüari 2024. Tambe e ta sigurá ku e situashon di niun forma ta opstakulisá servisio di Ambulans Aéreo. Mester menshoná ku ya pa algun luna tin spekulashon tokante e situashon aki. Dòkter Frans komo direktor di FM den un rueda di prensa anterior a konfirmá ku Ministerio na Hulanda ke pa ehekutá buelonan di Ambulans Aéreo ku avionnan registrá na Hulanda. Tur esaki por konsiderá komo opstákulo pa proveodornan lokal. BONERIANO a tuma kontakto ku Rene Winkel tokante e situashon aki i e ta splika ku e no ta deseá na amplia masha mirando ku FM ainda ta un kliente. “Echo sí ta ku FM algun tempu atras a saka un asina yamá ‘tender’ pa buska un operadó pa ambulans aéreo ku lo trese avionnan ku registrashon PH, esta di Hulanda. Es mas FM lo ta basta leu pa bira un operador di aerolínea. No ta eksistí Ambulans Aéreo, ta eksistí pèrmit pa ehekutá buelo ‘ airline operator certificate’ (AOC). Di aki ta haña un provishon riba e pèrmit pa Ambulans Aéreo pasombra ta buelo komersial i ku nan lo bula bou di e reglanan Europeo, EASA”, e ta splika. Winkel ta agregá ku nan tambe a lesa ku FM ke bin ku avion di Ambulans eléktriko, pero tambe mester bisa ku e teknologia aki no ta asina leu ainda. “No ta eksistí avion eléktriko ainda ku por bula e rutanan aki, i dado kaso ku bin ku avionnan asina mes, mester pasa den hinter un prosedura pa nan wòrdu sertifiká pa departamentonan konserní manera Curacao Civil Aviation Authority (CCAA) Y ILT holanda , Esei ta nifiká ku por dura añanan promé ku por bai usa avionnan eléktriko pa transporte di pashènt.” Importansia di Ambulans Aéreo Esaki ta un avion privá spesialmente adaptá pa duna sosten médiko na pashèntnan durante transporte. Un dòkter, paramediko òf ekipo di dòkternan altamente kualifiká lo biaha ku su pashènt pa atendé e pashènt te ora e yega e aeropuerto destiná i por transportá e pashènt na un manera sigur te su kas òf pa un hòspital den e pais. E Ambulans Aéreo lógikamente ta karga tur e ekipo i e remedinan nesesario durante e buelo. {{Appendix}} ----------------------------- __NOINDEX__ ghbkd0b3ey7a2code3nubihp1sger9m 199187 199186 2026-08-01T19:46:41Z Caribiana 8320 199187 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ * Nieuw: [[Avia Air]] - [[Insel Air Aruba]] - [[Aruba Airlines]] - [[Aruba Flying Club]] . [[SLM]] - [[Jetair Caribbean]] - [[Buelo 980 di ALM]] - [[Margareth Abraham]] * Aanvullen: [[Z Air]] --------------- {{Infobox Aeropuerto | variante = c | nomber oficial = Princess Juliana International Airport | imagen = | tipo = Públiko | sirbi = [[Sint Maarten (isla)|Isla di Sint Maarten]] | funda = | apertura = [[4 di mart]] [[1944]] | propietario = Princess Juliana International Airport Holding Company N.V. | lat_deg = 18 | lat_min = 02 | lat_sec = 27 | lat_dir = N | lon_deg = 63 | lon_min = 06 | lon_sec = 32 | lon_dir = W | pais = {{SXM}} | pista = | operado = Princess Juliana International Operating Company N.V. | website = http://www.sxmairport.com/ }} '''Aeropuerto Internashonal Prinses Juliana''' (IATA: '''SXM''', ICAO: '''TNCM'''), konosí na [[ingles]] komo '''Princess Juliana International Airport''' (PJIA), ta e aeropuerto prinsipal di e [[Sint Maarten (isla)|isla di Sint Maarten]]. E ta sirbi tantu e [[Sint Maarten|parti hulandes]] komo e [[Sint Maarten (Fransia)|parti franses]] di e isla. E aeropuerto ta situá den e pais [[Sint Maarten]], serka di Simpson Bay Lagoon. El a haña su nòmber for di Reina [[Juliana di Hulanda]], kende ainda tabata prinsesa heredero tempu ku e aeropuerto a habri na 1944. Ademas di PJIA, tin un aeropuerto mas chikitu na e parti franses di e isla, konosí komo Aeropuerto Grand Case-Espérance. E aeropuerto aki ta sirbi prinsipalmente buelonan regional chikitu. == Historia == Na 1942, durante [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]], e ehérsito [[Estadonan Uni di Amérika|merikano]] a konstruí un pista di aterisahe na e sitio kaminda e aeropuerto moderno ta pará awe. E ophetivo tabata pa monitoriá i kontrarestá aktividat di supmarino nazi den e área.<ref name="CBCS">[https://www.centralbank.cw/storage/app/media/economic_bulletins_2024/20240927_feature_article_princess_juliana_international_airport_economic_bulletin_september_2024.pdf Princess Juliana International Airport An Economic Profile], [[Banko Sentral di Kòrsou i Sint Maarten|CBCS]] Economic Bulletin (sèptèmber 2024)</ref> Na 1944, e promé buelo no-militar ku pasahero sivil, operá pa [[KLM]], a baha na Sint Maarten. E aeropuerto desaroyá posteriormente riba e mesun sitio a wòrdu nombrá na honor di Prinsesa Juliana, kende tabata abordo di e buelo inougural.<ref name="CBCS"/> == Infrastruktura i desaroyo == For di 2001, a elaborá plannan pa ekspanshon i modernisashon di e aeropuerto. Un terminal nobo, ku un kapasidat pa 2,5 mion pasahero pa aña, a wòrdu habrí ofisialmente na novèmber 2006 pa [[Beatrix di Hulanda|Reina Beatrix]].<ref name="CBCS"/><ref name="birthday">[https://shta.com/princess-juliana-international-airport-celebrates-80th-birthday/ Princess Juliana International Airport Celebrates 80th Birthday], shta.com (13 di mei 2024)</ref> E terminal nobo a wòrdu konstruí riba tereno rekuperá nortwest di e terminal bieu. E edifisio tin dos piso i un superfisie total di aproksimadamente 27.000 m². Check-in i entrega di maleta ta situá na planta abou, miéntras ku sala di salida i áreanan komersial ta na e promé piso.<ref name="pjia">[https://www.airport-technology.com/projects/princessjulianaint/?cf-view Princess Juliana International Airport], airport-technology.com (2008)</ref> Na 2015, e aeropuerto a manehá 1.829.543 pasahero i aproksimadamente 60.000 moveshon di avion.<ref>{{cite web |website=Sxmairport.com |url=http://www.sxmairport.com/includes/pdfs/2015-Annual-Report.pdf |title=Annual Report 2015 |access-date= |archive-date=2023-07-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230709223107/https://www.sxmairport.com/includes/pdfs/2015-Annual-Report.pdf |url-status=dead }}</ref> E aeropuerto ta sirbi komo un sentro importante pa aviashon den e region di Nortost Karibe. E ta e base di operashon pa [[Winair]] i ta funshoná komo e hub prinsipal pa islanan mas chikitu den region, manera [[Anguilla]], [[Saba]], [[Sint Eustatius]], [[Saint Barthélemy]], Anguilla, Dominica, Nevis i [[Tortola]].<ref name="birthday"/> E aeropuerto, ku ta konektá ku Oropa dor di KLM i vários kompania di aviashon franses, ta internashonalmente konosí prinsipalmente pa Maho Beach.<ref name="cleaver"/> Avionnan ta bula hopi abou riba e playa ei promé ku baha riba e pista situá direktamente su tras, hasiendo esaki un atrakshon turístiko prinsipal.<ref name="cleaver"/> Un di e aspektunan mas distintivo di e aeropuerto ta su aserkamentu di aterisahe. Un punta di e pista ta situá hopi serka di Maho Beach, loke ta hasi ku avionnan pasa na altitut hopi abou riba e playa ora nan ta aterisá. Esaki a hasi e sitio konosí internashonalmente, pero tambe ta krea situashonnan potensialmente peligroso pa bishitante. == Organisashon == PJIA su kantidat total di empleado tabata 305 ekivalente di tempu kompletu (FTEs) na 2024, hasiendo e ta un di e dunadónan di trabou individual mas grandi na Sint Maarten, ekskluyendo gobièrnu.<ref name="CBCS"/> Maneho di e aeropuerto ta den man di Princess Juliana International Operating Company N.V.<ref name="pjia"/><ref>[https://web.archive.org/web/20050526154747/http://www.pjiae.com/pdfs/company-profile.pdf Company profile - The Princess Juliana International Airport (PJIA)], sxm-airport.com (4 di mart 2005)</ref>, un kompania supsidiario di Princess Juliana International Airport Holding Company N.V., ku gobièrnu di Sint Maarten komo úniko akshonista. Michael Cleaver ta direktor ehekutivo (CEO) di e aeropuerto for di 2025.<ref name="cleaver">[https://www.luchtvaartnieuws.nl/nieuws/categorie/3/airports/michael-cleaver-volgt-brian-mingo-op-als-ceo-van-luchthaven-van-sint-maarten Michael Cleaver volgt Brian Mingo op als CEO van luchthaven van Sint Maarten], luchtvaartnieuws.nl (5 di aprel 2025)</ref> {{Commonscat}} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =70946032|titulo=Princess Juliana International Airport}} {{References}} }} [[:Kategoria:Sint Maarten]] [[:Kategoria:Aviashon]] ------------ Aeropuerto Internashonal Prinses Juliana (IATA: SXM, ICAO: TNCM), konosí na ingles komo Princess Juliana International Airport (PJIA), ta e aeropuerto prinsipal di e isla di Sint Maarten. E ta sirbi tantu e parti hulandes komo e parti franses di e isla. E aeropuerto ta situá den e pais Sint Maarten, serka di Simpson Bay Lagoon. E a haña su nòmber for di Reina Juliana di Hulanda, kende ainda tabata prinses heredero tempu ku e aeropuerto a habri na 1943. Na 1944, e a bishitá e sitio, loke a kontribuí na e nòmber ofisial. Ademas di PJIA, tin un aeropuerto mas chikitu na e parti franses di e isla, konosí komo Aeropuerto Grand Case–Espérance, cu ta sirbi prinsipalmente buelonan regional. Historia Na 1942, durante e Di Dos Guera Mundial, e ehérsito merikano a konstruí un pista di aterisahe riba e lokashon kaminda e aeropuerto moderno ta eksistí awe. E objetivo tabata pa monitoriá i kontrarestá aktividat di supmarino den e área. Na 1944, e promé buelo no-militar ku pasaheronan sivil — operá pa KLM — a baha na Sint Maarten. E aeropuerto posterior a wòrdu desaroyá riba e mesun sitio i a haña su nòmber na honor di Prinsesa Juliana, kende tabata abordo di e buelo inaugural. Infrastruktura i desaroyo For di 2001, a elaborá plannan pa modernisashon i ekspanshon di e aeropuerto. Un terminal nobo, ku un kapasidat di 2,5 mion pasahero pa aña, a wòrdu habrí ofisialmente na novèmber 2006 pa Reina Beatrix. E terminal nobo a wòrdu konstruí riba tereno rekupersá na noroeste di e terminal anterior. E edifisio tin dos piso i un superfisie total di aproksimadamente 27.000 m². Check-in i entrega di maleta ta situá na planta abou, miéntras ku sala di salida i áreanan komersial ta na e promé piso. Na 2015, e aeropuerto a manehá 1.829.543 pasahero i aproksimadamente 60.000 moveshon di avion. Rol regional E aeropuerto ta un sentro importante pa aviashon den e region di Nortost Karibe. E ta funshoná komo base di operashon pa Winair i komo hub prinsipal pa konekshon ku islanan mas chikitu den e region, manera Anguilla, Saba, Sint Eustatius i Saint Barthélemy. E aeropuerto tin konekshonnan regular ku Oropa i Nort Amérika dor di diferente aerolinea, inkluyendo KLM i kompania di aviashon franses. Aserkamentu di aterisahe Un di e karakterístikanan mas distintivo di e aeropuerto ta su aserkamentu di aterisahe. Un punta di e pista ta situá hopi serka di Maho Beach, loke ta hasi ku avionnan pasa na altitut hopi abou riba e playa promé ku nan aterisá. Esaki a hasi e sitio konosí internashonalmente i a kontribuí na su popularidat komo atrakshon. Alabes, e situashon ta konsiderá potensialmente peligroso, i bishitantenan ta wordo advertí pa sigui instrukshonnan di siguridat. Organisashon Maneho di e aeropuerto ta den man di Princess Juliana International Operating Company N.V., un supsidiario di Princess Juliana International Airport Holding Company N.V., ku gobièrnu di Sint Maarten komo úniko akshonista. Na 2024, e aeropuerto tabatin aproximadamente 305 empleado (FTE), hasiendo e un di e empleadornan individual mas grandi na Sint Maarten, fuera di sektor públiko. Michael Cleaver ta direktor ehekutivo (CEO) di e aeropuerto for di 2025. ---- For di 2001, a traha plannan pa ekspanshon i modernisashon di e aeropuerto. Un edifisio nobo di aeropuerto, ku un kapasidat pa 2.5 mion pasahero pa aña, a wordo habri ofisialmente pa [[Beatrix di Hulanda|Reina Beatrix]] na novèmber 2006. Komo parti di e di 70 aniversario na 2014, e aeropuerto a hasi un donashon di tres estatua di pelikan maron na gobièrnu. Nan a wòrdu poné riba e rotònde dilanti di e aeropuerto, huntu ku e lèternan di e kódigonan di aeropuerto di IATA di e aeropuertonan partner.<ref>The Daily Herald, [https://www.thedailyherald.sx/islands/national-bird-monument-at-airport-roundabout-restored National bird monument at airport roundabout restored], 9 juni 2021</ref> [[File:06-SXM-airport1s.jpg|thumb|left|200px|Interior di e terminal di Aeropuerto Internashonal Prinses Juliana.]] Aeropuerto Internashonal di Prinsesa Juliana (IATA: SXM, ICAO: TNCM) ta e aeropuerto prinsipal riba e isla karibense di Saint Martin. E aeropuerto ta situá na e parti hulandes di e isla, den e pais di Sint Maarten, serka di e kosta di Simpson Bay Lagoon. Na 2015, e aeropuerto a manehá 1.829.543 pasahero i alrededor di 60.000 moveshon di avion.<ref>{{cite web |website=Sxmairport.com |url=http://www.sxmairport.com/includes/pdfs/2015-Annual-Report.pdf |title=Annual Report 2015 |access-date=2 March 2016 |archive-date=9 July 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230709223107/https://www.sxmairport.com/includes/pdfs/2015-Annual-Report.pdf |url-status=dead }}</ref> E aeropuerto ta sirbi komo un sentro pa Winair i ta e porta prinsipal pa e Islanan Leeward mas chikitu, inkluyendo Anguilla, Saba, Saint Barthélemy i Sint Eustatius. E ta haya su nomber for di Reina Juliana di Hulanda, kende a baha eynan tempo cu e tabata heredero presunto na 1944, e aña despues cu e aeropuerto a habri. E aeropuerto tin aserkamentu di aterisahe di flyover na altitud hopi abou pasobra un punta di su pista ta sumamente serka di kosta i Maho Beach. Miéntras ku Prinsesa Juliana Internashonal ta e porta di aviashon prinsipal pa e isla, tin tambe un aeropuerto di uso públiko mas chikitu na e parti Franses, den e Kolektividat Franses di San Martin, yamá Aeropuerto Grand Case-Espérance. {{Commonscat}} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =70946032|titulo=Princess Juliana International Airport}} {{References}} }} [[:Kategoria:Sint Maarten]] [[:Kategoria:Aviashon]] --------------- {{Variante|c}} {{Infobox accidente aereo | variante = c | nomber = Buelo 980 di ALM | imagen = Douglas DC-9-33F N937F ONA MIA 17.07.76 edited-2.jpg | descripcion = Avion tipo Douglas DC-9-33CF di ONA, similar na esun di hür pa [[Antilliaanse Luchtvaart Maatschappij|ALM]] dia di e insidente. | mapa = | fecha = [[2 di mei]] [[1970]] | tipo_calamidad = | sitio = | morto = | tipo_avion = Douglas DC-9-33CF | number_avion = | operado = Overseas National Airways (ONA) pa [[Antilliaanse Luchtvaart Maatschappij|ALM]] | nomber_avion = | number_vuelo = 980 di ALM | salida_vuelo = | layover = | destinacion = [[Sint Maarten]] | pasahero = 57 | tripulante = 6 | sobrviviente = 40 }} '''Buelo 980 di ALM''' tabata e buelo komersial programá pa bula for di aeropuerto JFK, [[New York City|New York]] pa Aeropuerto Prinses Juliana na [[Sint Maarten]] dia [[2 di mei]] [[1970]]. Despues di vários intento di aterisahe sin eksito, e avion a keda sin kombustibel i a kai den [[Laman Karibe]] (48 km for di [[Sint Croix|St. Croix]]), resultando den 23 persona morto i 40 sobrebibente. E suseso ta un di e poko kasonan di aterisahe forsoso (''ditching'') di un avion jet i ta ser konsiderá komo e pió desastre den historia di aviashon di [[Antias Hulandes]]. == Detaye di e buelo == * '''Data''': 2 di mei 1970 * '''Ruta''': New York (JFK) → Sint Maarten (SXM) * '''Avion''': Boeing 727-200 * '''Operadó''': Overseas National Airways (pa ALM) * '''Persona riba avion''': 63 (inkluso miembronan di tripulashon) == Avion i su tripulashon == E avion tabata un Douglas DC-9-33CF di dos motor, operá pa [[Antilliaanse Luchtvaart Maatschappij]] (ALM) dor di Overseas National Airways (ONA), ku un avion i tripulashon di buelo di ONA i un tripulashon di kabina di ALM.[1] Su number di seri tabata 47407, su number di ruta tabata 457. E avion a wòrdu fabriká dia 23 di yanüari 1969 i tabata matrikulá na [[Estadonan Uni di Amérika|Merka]] bou di e number di registrashon: FAA N935F. E buelo tabata transportá 57 pasahero i 6 miembro di tripulashon. E tripulashon di buelo tabata konsistí di kapitan Balsey DeWitt (37), promé ofisial Harry Evans II (25), i piloto Hugh Hart (35).[2] == Buelo i aterisahe forsoso == Buelo 980 a sali for di Aeropuerto John F. Kennedy normalmente i a sigui sin nobedat den direkshon di Karibe, ounke e DC-9 mester a baha na un altitut mas abou pasùit di [[Bermuda ]]pa evitá un tormenta di strena, oumentando su kimamentu di kombustibel. Despues ku e buelo a haña pèrmit pa baha te na 10.000 pia (3.000 m), kontrol di tráfiko aéreo regional (ATC) a konsehá ku e kondishonnan di tempu na St. Maarten tabata bou di e mínimo pa aterisahe, un sèt di kriterio ku ta determiná si un aterisahe ta posibel. Kapitan DeWitt a disidí di desviá pa San Juan, pero poko despues, kontrol di St. Maarten a informá nan ku e kondishonnan di tempu a mehorá sufisiente pa aterisa. E buelo a hasi un aserkamentu inisial na e aeropuerto pero no a logra mira e pista na tempu pa aliñea pa aterisahe i a deklará un aserkamentu faya pèrdí. Buelo 980 a purba di baha un di dos biaha, pero atrobe no a logra yega na aliñea ku e pista. Despues di a abortá e aserkamentu ei, e tripulashon a hasi un di tres intento, pero e avion tabata muchu altu pa aterisa sigur. Despues di a evaluá e situashon di tempu i kombustibel, e pilotonan a disidí di desviá pa Saint Croix, risibiendo un vektor di aserkamentu i pèrmit pa aterisahe. Na e punto aki, a konstatá un posibel diskrepansia entre e meter di kombustibel i loke a wòrdu kalkulá komo e kantidat di kombustibel ku a sobra den e tankinan. DeWitt a informá e kontroladó di tráfiko aereo di su intenshon pa bandoná e avion i a kuminsá un aserkamentu abou riba awa, aterisando pa 3:49 pm ora lokal, 30 mia ost di Saint Croix.[3][2] Ounke e pilotonan a aktivá señalnan di faha di seguridat djis promé ku aterisahe, tabatin insertidumbre den e kabina tokante ki ora, òf si, e avion lo a baha. E sistema di komunikashon di e kòkpit no tabata funshoná, pues pasaheronan no a risibí ningun atvertensia di e bashamentu inminente. Consecuentemente, un cantidad desconoci di pasahero y tripulacion tabata para of tabatin nan faha di seguridad kita ora cu e avion a dal den awa. Na e momento aki, laman tabata brutu debí na kondishonnan di wer volatil. E avion a keda relativamente intacto despues di a baha den awa, pero pronto a sink den mas o menos 5.000 pia (1.500 m) y nunca a wordo recupera. E aksidente a resultá den 23 morto i 37 herido, ku 40 sobrebibiente en total. Tantu e pilotonan komo e nabegante a sobrebibí. E sobrebibientenan a keda bula den e laman turbulento, infestá ku tiburon ku nan vest di salbabida te ora ku yudansa a yega.[3][4] E rekuperashon di e sobrebibientenan ku helikòpter a kuminsá mas o ménos 12:00, un pa dos ora despues di e bentamentu, i e último sobrebibiente, Promé Ofisial Evans, a wòrdu rekuperá mas o ménos 1 ora despues.[2] E helikòpternan a wòrdu guiá pa e sitio di reskate dor di un avion di Pan American Airways, kende su piloto a informá e bentamentu via radio, despues a bula riba e sitio te ora ku yudansa a yega pa guia e reskatistanan.[3] E esfuersonan di reskate a enbolbí unidatnan di Guardakosta di Merka, Marina di Merka, i Kuerpo di Marina di Merka, i un kantidat di sobrebibiente a wòrdu hibá tera ku helikòpter.[5] ---- Durante e buelo, e avion a topa ku maltempu ku a forsa e kapitan pa hasi varios intento pa landa den aeropuerto Prinses Juliana na Sint Maarten. Despues di intentonan repetí sin éksito i ku e gasolin a kaba, e kapitan a desidí pa hasi un '''ditching''' (aterisáhe forzoso den laman) serka di isla Saint Croix. == En kultura == E historia di buelo 980 a inspirá varios artikulo, dokumental i video ku ta analisá e desishonnan tomá durante e vuelo, inkluí: * ''A desperate crew and their awful decisions – The extraordinary tale of ALM Flight 980'' (YouTube, 10 di febrüari 2025) * Emilio Corsetti – ''What a Real Hero Looks Like'' [[:Kategoria:Aviashon]] [[:Kategoria:Antias Hulandes]] == E aksidente == E impakto ku e laman a keda mas fuerte ku tabata spera, i e fuselaje di e avion a kibra den barios parti. Di e total di 63 hende riba avion, 23 a fayece, mientras 40 a logra salba via bote di salbashon òf flotadónan. Entre e viktimanan tabata hopi hende di Kòrsou, Sint Maarten i Hulanda. === Viktimanan konosí === Un di e viktimanan mas konosí tabata '''[[Margareth Abraham]]''', un stewardess di 24 aña for di Kòrsou. Segun testigunan, e tabata yudando pasaheronan pone su chaleko di salbashon i no a logra siña pa su mes. Su entrega i sakrifisio a ser rekonosé mas latr pa medio di un premi di valentia posthumo. == Investigashon == Investigashon di e '''[[National Transportation Safety Board]] (NTSB)''' a indiká ku e avion a keda sin gasolin despues di intentonan repetí pa landa den Sint Maarten. E raport a menzioná tambe ku komunikashon entre e kapitan i kontrol aéreo tabata konfuso, i ku desishon humano den un situashon di stres a kontribuí na e desenláse fatal. NTSB a rekomendá mehoras den planifikashon di ruta aéreo, maneho di krisis, i komunikashon durante emerhensia. == Impacto == E aksidente di Vuelo 980 a trese hopi dolor den e komunidat di e Antias Hulandes, partikularmente na Kòrsou. Den su respuèsta, [[ALM Antillean Airlines|ALM]] a pasa pa un revishon di proseduranan di emerhensia i entrenamiento di tripulantenan. E aksidente a keda den memoria kolektivo komo un simbolo di valentia humano, partikularmente pa e akshon di Margareth Abraham. == En kultura == E historia di Vuelo 980 a inspirá barios artikulonan, dokumental i video ku ta analiza e desishonnan tomá durante e vuelo, inkluí: * ''A desperate crew and their awful decisions – The extraordinary tale of ALM Flight 980'' (YouTube, 10 di febrüari 2025) * Emilio Corsetti – ''What a Real Hero Looks Like'' == Referensia == <references> <ref>National Transportation Safety Board (NTSB) – Aircraft Accident Report: Overseas National Airways Flight ALM980.</ref> <ref>SimpleFlying – Crew Perspective: Lessons from ALM Flight 980.</ref> <ref>Emilio Corsetti – What a Real Hero Looks Like (2024).</ref> </references> {{Variante|a}} {{Databox}} {{Infobox accidente aereo | variante = c | nomber = ALM Buelo 980 }} [[File:Douglas DC-9-33F N937F ONA MIA 17.07.76 edited-2.jpg|thumb|Avion tipo Douglas DC-9-33CF di ONA, similar na esun di hür pa [[Antilliaanse Luchtvaart Maatschappij|ALM]] dia di e insidente.]] '''Buelo 980 di ALM''' tabata un buelo komersial ku a tuma lugá riba [[2 di mei]] [[1970]], operá pa Overseas National Airways den nòmber di [[Antilliaanse Luchtvaart Maatschappij]] (ALM). E vuelo tabata bai for di New York JFK pa [[Sint Maarten]], pero a terminá den un tragedia despues ku e avion a tene ku hasi un aterisahe forzoso den laman serka [[Sint Croix|St. Croix]]. E tabata e peor desastre den historia di aviashon antiano. Detaye di e vuelo Avion: Boeing 727-200 Operadó: Overseas National Airways (pa ALM) Ruta: New York (JFK) → St. Maarten Data: 2 di mei 1970 Persona riba avion: 63 (incluso tripulantenan) Durante e vuelo, e avion a topa ku malu tempu ku a forsa e piloto pa hasi barios intento pa landa den aeropuerto Prinses Juliana na St. Maarten. Despues di barios intento sin éksito i gasolin ku ta kaba, e kapitán a desidí pa hasi un ditching (aterrisahe den laman) serka isla St. Croix. E aksidente E avion a impacta e laman mas fuerte ku lo a spera, i e fuselaje a kibra den varias parti. Di e total di 63 hende riba avion, 23 a fayece. E resto di e pasaheronan i tripulantenan a salba, algun via flotadónan i bote di salva. Viktimanan i heróes Un di e viktimanan mas konosí tabata Margareth Abraham, un stewardess di 24 aña for di Kòrsou. Segun testigunan, e tabata yudando pasaheronan pone su chaleko di salbashon i no a logra siña pa su mes. Su entrega i sakrifisio a ser rekonosé ku un premi di valentia posthumo. Investigashon i resultado Investigashon di NTSB (National Transportation Safety Board) a determiná ku e avion a keda sin gasolin despues di intentonan repetí pa landa. Tambe a indiká ku komunikashon entre e kapitan i kontrol di trafiko aéreo tabata konfuso. A resultá den rekomendashon pa mehoras den manejamentu di krisis i planifikashon di ruta aéreo. Impacto E aksidente di ALM Vlucht 980 a trese hopi dolor na Antias Hulandes i tambe a pone preshon riba ALM. E kasonan di valor humano, manera e di Margareth Abraham, a keda parte di e memoria kolektivo di Kòrsou. * Tobias Cordeiro - mira it.wiki == Link eksterno == * [https://www.youtube.com/watch?v=rPQZbbgr4w8&t=62s A desperate crew and their aweful decisions - The extraordinary tale of ALM flight 980], [[Youtube]] (10 di febrüari 2025) {{Infobox vuelo aéreo | nòmber_vuelo = ALM Vlucht 980 | operador = Overseas National Airways pa ALM Antillean Airlines | ruta = JFK – St. Maarten | avion = Boeing 727-200 | pasaheero = 57 | tripulashon = 6 | total_persona = 63 | viktima = 23 | sobrevivienten= 40 | data = 2 di mei 1970 | lugá = Serka St. Croix, Karibe }} '''ALM Vlucht 980''' tabata un vuelo di [[ALM Antillean Airlines]], operá pa [[Overseas National Airways]], ku a pasa un aksidente fatal riba 2 di mei 1970. E avion a tuma un aterrisahe forzoso (''ditching'') den laman serka isla [[St. Croix]], despues ku a keda sin gasolin. 23 hende a fayece, entre nan e stewardess [[Margareth Abraham]]. == Detaye di e vuelo == E avion a sali for di [[New York JFK]] pa [[St. Maarten]], pero a topa ku malu tempu. Despues di barios intento pa landa i sin eksito, e kapitan a desidí hasi un ditching den laman. == E aksidente == E avion a kibra den varias parti den e impakto. A haya 23 viktima humano. Barios hende a salba via bote i flotador, entre nan 40 sobrevivientenan. == Viktimanan konosí == - [[Margareth Abraham]], stewardess di 24 aña for di Kòrsou, a fayece mientras tabata yudando pasaheronan. == Investigashon == E investigashon di [[NTSB]] a determiná ku agotashon di gasolin i desishon difísil durante e vuelo a kontribuí na e aksidente. A yega tambe ku komunikashon ku kontrol aéreo tabata konfundí. == Impacto == E aksidente a trese hopi dolor den e komunidat di Antias Hulandes. ALM a pasa pa revishon di proseduranan di emerhensia. E aksidente a keda komo un punto importante den istoria di aviashon di e región. == Referensianan == * [https://simpleflying.com/alm-antillean-airlines-flight-980-cabin-crew-perspective/ SimpleFlying – Crew Perspective] * [https://emiliocorsetti.com/what-a-real-hero-looks-like/ Emilio Corsetti – What a Real Hero Looks Like] * [https://www.ntsb.gov/about/organization/Pages/Air.aspx National Transportation Safety Board (NTSB)] -------------- {{infobox persona| variante = c | nomber completo = Margareth Aleida Abraham | fecha nacemento = [[11 di yüni]] [[1945]] | luga nacemento = [[Kòrsou]] | fecha fayecimento = [[2 di mei]] [[1970]] | luga fayecimento = Serka St. Croix, Karibe | ofishi = stewardess | konosí pa = Su akshonnan heróiko durante e aksidente aéreo di buelo 980 di ALM | distincion = ''Zilveren Erepenning voor Menslievend Hulpbetoon'' (2020) }} '''Margareth Aleida Abraham''' (☆ [[11 di yüni]] [[1945]] na [[Kòrsou]] - † [[2 di mei]] [[1970]] den serkania di [[Sint Croix]]) tabata un stewardess di [[Kòrsou]] den servisio di [[Antilliaanse Luchtvaart Maatschappij|ALM]], ku a fayesé na edat di 24 aña durante un aterisahe di emergensia.<ref>[https://curacao-airport.com/history-margareth-abraham/ History of Margareth Abraham], [[Aeropuerto Hato|Curacao International Airport]]</ref> Su kurashi i trankilidat bou di preshon ekstremo a hasié un héroe den aviashon [[Antias Hulandes|antiano]]. == Biografia == Margareth Abraham, huntu ku su ruman hòmber ohochi Carol, a nase dia 11 di yüni 1945. Den e famia Abraham tabatin kuater ruman mayó. Na aña 1967, despues di a kaba Mulo, el a skoge un karera komo stewardess na [[Antilliaanse Luchtvaart Maatschappij]] (ALM).<ref name="Pionero">{{cite book|author=[[Jeanne Henriquez|Henriquez, Jeanne]]|title=Kòrsou su muhénan pionero|year=2000|publisher=[[Archivo Nashonal Kòrsou]]|pag= 40-42|ISBN=99904-0-431-3}}</ref> === Buelo LM 980 2 di mei 1970 === [[File:Douglas DC-9-33F N937F ONA MIA 17.07.76 edited-2.jpg|thumb|Avion tipo Douglas DC-9-33F di ONA, similar na esun di hür pa [[Antilliaanse Luchtvaart Maatschappij|ALM]] dia di e desaster.]] Riba 2 di mei 1970, Abraham tabata miembro di tripulashon di kabina riba buelo 980 for di [[New York City|New York]] (JFK) pa [[Sint Maarten]]. E avion, tipo DC‐9-33CF, tabata un avion ku ALM a hür di a kompania merikano Overseas National Airways (ONA). Tabatin sinkuentishete pasahero y seis miembro di tripulashon abordo. Debí na bientu fuerte i neblina, e piloto a purba baha varios biaha na Aeropuerto Internashonal Prinsesa Juliana (SXM). Kapitan Balsey De Witt a disidí despues di desviá pa Sint Croix. Durante e buelo aki, e piloto a keda sin kombustibel i e riesgo di un aterisahe den awa (ditch) a surgi. Abraham a sobresalí den heroismo: segun testigunan okular, el a yuda pasaheronan bisti nan salbabida i a kompañá nan te na e salida. Na e momentu presiso ey, e avion a hasi un impakto duro ku e awa i a kibra banda di e kòkpit. Abraham, kende a sigui duna asistensia te na final, no a sobrebibí e desaster.<ref>[https://emiliocorsetti.com/what-a-real-hero-looks-like/ What a real hero looks like], emiliocorsetti.com (3 di mei 2019)</ref> El a fayesé inesperadamente durante e akshon di rescate. Un total di 43 persona a sobrebibí; 23 hende a muri, inkluso Margareth Abraham. == Personal == Despues di e buelo, Abraham tabata pa bula bèk New York unda e lo a topa ku su komprometido, Robby Schouten. Nan tabatin plan pa kasa dia 15 di yüni 1970, djis algun siman despues di e suseso trágiko.<ref name="Pionero"/> [[File:Erepenning voor Menslievend Hulpbetoon Versie sinds 1912.jpg|thumb|170x210px|]] == Honor == Margareth Abraham ta wòrdu rekordá komo un símbolo di balentia i altruismo den [[Karibe Hulandes]]. Su akshonnan den momentu di pániko a salba bida di varios hende i su historia ta sigui inspirá hende den Kòrsou i mas aya. Den sala di yegada di [[Aeropuerto Hato|Aeropuerto Internashonal di Kòrsou]], a develá un plakat di bròns na 1972, poné pa [[Estadonan Uni di Amérika|Merka]]. Despues na 2024, a pone un mural ku su imagen riba e fachada di e terminal, komo un homenahe bibu. E gerensia di aeropuerto a kambia e nòmber di e lokalidat pa aktividatnan di aviashon pa "Plasa Margareth Abraham" na 1990. Na 2020, el a wòrdu otorgá póstumo e Medaya di Honor di Plata pa Yudansa Humanitario (''Erepenning voor Menslievend Hulpbetoon''), un di e medayanan sivil militar [[Reino Hulandes|hulandes]] di mas altu pa yudansa humanitario. {{DEFAULTSORT:Abraham, Margareth}} [[:Kategoria:Hende]] [[:Kategoria:Aviashon]] [[:Kategoria:Kòrsou]] Margareth Abraham a wòrdu rekonosé komo un berdadero hende di balentia. Margareth Abraham ta konsiderá un símbolo di balentia i altruismo den Karibe Hulandes. Su akshonnan den momentu di pániko a salba bida di barios hende i su historia ta sigui inspirá hende den Kòrsou i mas aya.Na 1972 Merka a pone un plaka ku inskripshon den sala di salida di [[Aeropuerto Hato]]. Pa honrá su memoria, Aeropuerto Internashonal di Kòrsou a pone su nòmber na su direkshon ofisial: Plasa Margareth Abraham. Na 2024, a develá un mural ku su potret na fachada di e terminal, komo un símbolo di su entrega i korahe.<ref>{{citeer web|url=https://www.curacaochronicle.com/post/local/cap-honoring-a-true-hero-margareth-abraham/|titel= CAP honoring a true hero, Margareth Abraham|datum=2024-05-02|bezochtdatum=2025-07-01|werk=curacaochronicle.com}}</ref> Na 2020, el a risibí posthumamente e ''Zilveren Erepenning voor Menslievend Hulpbetoon'' (Plaka di Plata pa Ayudo Humanitario), un di e mas antiguo i prestisioso premionan di valentia di [[Hulanda]]. --- Margareth Abraham ta wòrdu rekordá komo un símbolo di kurashi i sakrifisio den Karibe Hulandes: 1972: Un plachi di bròns òf metal a wòrdu desvelá den e sala di yegada di Aeropuerto Hato. 1990: E maneho di aeropuerto a kambia e nòmber di e lugá pa aktividatnan di aviashon pa Plasa Margareth Abraham. 2024: Un mural ku su potrèt a wòrdu desvelá riba e fachada di e terminal, komo un homenahe bibu. 2020: El a wòrdu otorgá postumamente ku e Medaya di Honor di Plata pa Asistensia Karitativo, un di e medayanan sivil militar mas haltu pa ayudo humanitario na Hulanda. Margareth Abraham ta keda un fuente di inspirashon pa hopi na Kòrsou i mas leu. Su legado ta sigui biba komo un ehèmpel di sakrifisio propio i forsa humano bou di sirkunstansianan ekstremo. , ku tabata baseá den Antias Hulandes. E tabata konosí pa su amabilidat i entrega na su trabou. {{Infobox persona | nòmber = Margareth Abraham | portret = | nashimentu = ±1946 | lugá nashimentu = Kòrsou | morto = 2 di mei 1970 | lugá morto = Serka St. Croix, Karibe | trabou = Stewardess (ALM) | konosí pa = Su akshonnan heróiko durante e aksidente aéreo di ALM Vlucht 980 }} '''Margareth Abraham''' (±1946 – 2 di mei 1970) tabata un stewardess di [[Kòrsou]] ku a perde su bida den e aksidente aéreo trágiko di [[ALM Vlucht 980]]. E a wòrdu rekordá komo un verdadero hende valent, ku su entrega a yuda salba bida di pasaheronan riba e avion. == Bida i karera == Margareth Abraham a nase den Kòrsou i a traha komo stewardess pa [[ALM Antillean Airlines]]. E tabata konosí pa su amabilidat i entrega na su trabou. == Aksidente di 2 di mei 1970 == Riba 2 di mei 1970, Abraham tabata riba e vuelo [[ALM Vlucht 980]], ku a hasi un ''ditching'' den laman serka [[St. Croix]] despues ku e avion a keda sin gasolin. Testigunan a bisa ku e tabata yudando pasaheronan pone su chaleko di salbashon, i tabata para den e pasillo ora e avion a impacta e laman. E a fayece den e impakto. == Rekonosimentu posthumo == - A risibí e [[Zilveren Erepenning voor Menslievend Hulpbetoon]] (Plaka di Plata pa Ayudo Humanitario) di Reinou Hulanda. - Su nòmber ta honra na [[Aeropuerto Internashonal Hato]] na Kòrsou, ku su direkshon ofisial ta '''Plasa Margareth Abraham'''. - Tambe tin un mural ku su potrèt riba e fachada di e terminal. == Legado == E ta konsiderá komo un símbolo di balentia i entrega humano den e istoria di aviashon Karibe Hulandes. == Referensia == * [https://emiliocorsetti.com/what-a-real-hero-looks-like/ What a Real Hero Looks Like – Emilio Corsetti] * [https://www.curacaochronicle.com/post/local/cap-honoring-a-true-hero-margareth-abraham/ CAP Honoring a True Hero – Curaçao Chronicle] * [https://simpleflying.com/alm-antillean-airlines-flight-980-cabin-crew-perspective/ SimpleFlying on Flight 980] --------- Margareth Abraham was a 24-year-old flight attendant from Curaçao who served on ALM Antillean Airlines Flight 980. On May 2, 1970, the flight, operated by Overseas National Airways on behalf of ALM, departed from New York's JFK International Airport bound for St. Maarten. Due to poor weather conditions, the aircraft made several unsuccessful landing attempts and eventually ran out of fuel, leading to a controlled ditching in the Caribbean Sea near St. Croix. Of the 63 people on board, 40 survived, while 23, including Margareth Abraham, perished .​ Wikipedia, la enciclopedia libre +7 Curaçao International Airport +7 Simple Flying +7 Curaçao International Airport +7 Wikipedia +7 Curaçao International Airport +7 Medium Margareth Abraham is remembered for her heroic actions during the emergency. She assisted passengers in evacuating the aircraft, prioritizing their safety over her own. Tragically, she lost her life in the process . At the time of the accident, she was engaged to Robby Schouten, a well-known Antillean TV presenter, and was planning to leave her position at ALM .​ Curaçao International Airport In honor of her bravery, the address of Curaçao International Airport was named 'Margareth Abraham Plasa' . Her sacrifice is commemorated by the local community, and she is celebrated as a true hero .​ {{Appendix}} ------------------- '''Aruba Airlines''' (officially Arubaanse Luchtvaart Maatschappij N.V.) ta e aerolínea di bandera y e único aerolínea nashonal di Aruba. Fundá den 2006, Aruba Airlines ta oferé transporte aéreo regular y charter pa pasaheronan pa varias destinashon. Su sede korporativo ta na Oranjestad, Aruba, y su base di mantenemento prinsipal ta na Miami, Florida. Den 2015 e compañías a risibí e Aircraft Operating Certificate (AOC) for di Estados Unidos.[1][2] == Historia == Aruba Airlines a wordo funda na 2006 pa Onno J. de Swart, kien tabata su promé direktor. Den 2010 e a inicia operashon di charter ku un Piper PA-31 Navajo di shete asiento. Su sede operashonal ta na Oranjestad, kaminda e tin su base perto di Aeropuerto Internacional Reina Beatrix. E tin ofisinan di benta na Miami (EEUU), Curaçao, Bonaire, i Venezuela (Maracaibo, Valencia y Maracay).[3] Na 2011 Aruba Airlines a atraé inversionistanan nobo pa mehorá su flota. Den ougùstùs 2012, e aerolínea risibí su sertifikado di operashon aéreo ekonómiko, y e a introducí dos Airbus A320 na su flota (su promé A320 yegá na Aruba na november 2012). Su promé ruta regular tabata Aruba → Maracaibo (Venezuela), sigi pa Aruba → Valencia (Venezuela), y mas dilanti Aruba → Panama City (Panamá) i Aruba → Miami (EEUU). Flota y Destinashonnan {| class="wikitable sortable" ! Tipo di Avion !! Modelo !! Kantidat !! Kabina !! Asiento !! Registrashon |- | Airbus || A320-200 || 1 || Ekonomiko || ~180 || P4-AAF [4] |- | Airbus || A321-200 || 1 || Ekonomiko/“Premium” || ~178 || (vhe model, [5]) |- | Bombardier || CRJ200 || 1 || Ekonomiko || ~52 || P4-CRA [6] |} == Destinashonnan selectá == {| class="wikitable sortable" ! Ruta !! País/Región !! Estado |- | Aruba ↔ Miami !! EEUU !! Activo (charter/regular) [3] |- | Aruba ↔ Maracaibo !! Venezuela !! Introdi (2012) [3] |- | Aruba ↔ Valencia !! Venezuela !! Introdi (2012) [3] |- | Aruba ↔ Panama City !! Panamá !! Introdi (5 Julio) [3] |} == Dificultadnan i Estado Actual == Durante e kriis di COVID-19 y problemanan operashonal, Aruba Airlines a enfrenta varios reto. Pa ehempel: su flota a keda parká, i datos reciente ta mustra ku e aerolínea no ta tene vuelos normales kuendo; por ehempel, un sitio pa seguimiento di vuelos ta nifiká kantidat “0” destinashon pa Aruba Airlines. [7] Den marzo 2021 Aruba Airlines a risibí su promé A321-200 (P4-AAI) pa possibilitá un relansa, pero no ta klaro si e aerolínea actualmente ta operando vuelos regulares.[8] E situashon ta kompleho: aunke e sitio ofisial y rekursonan ta indiká ku e aerolínea ta “active” [9], e falta di voli actual y klaridat publikashonal ta kreá duda. ------------ {{Infobox empresa | variante =a tipo = compania di aviacion | nomber = Aruba Airlines | pais = {{ABW}} | imagen = | descripcion = | funda = 2006 | antesecor = | fecha disolucion= | causa disolucion= | fundado = Onno J. de Swart | propietario = | director ehecutivo = | pais = {{ABW}} | sector = transporte | industria = aviacion }} '''Aruba Airlines''' (oficialmente '''Arubaanse Luchtvaart Maatschappij N.V.''') ta e aerolinea di bandera y e unico aerolinea di [[Aruba]]. E aerolinea, fundá na 2006, ku ta ofresé transporte aéreo regular i charter pa pasahero pa 13 destinashon. Aruba Airlines su sede corporativo ta na Oranjestad, Aruba. Aruba ta opera su base di mantencion principal na Miami. Na 2015 el a ricibi un AOC (''aircraft operating certificate'') for di [[Estadonan Uni di Amérika|Merka]]. == Historia == Aruba Airlines a ser funda na 2006 pa Onno J. de Swart, kende tabata su prome director.<ref>{{Cite web|url=http://curacaochronicle.com/aviation/press-release-settlement-between-aruba-airlines-and-de-swart/|title=Press release: Settlement between Aruba Airlines and de Swart|date=16 June 2017}}</ref> E aerolinea a cuminsa operacion di charter cu un Piper PA-31 Navajo di shete asiento na 2010. E sede principal ta na Oranjestad na Aruba, cual ta e centro di operacion principal, y e aerolinea a habri un oficina nobo na [[Aeropuerto Internacional Reina Beatrix]]. E tin tambe ofisina di benta na Miami, Curaçao, Bonaire i na Maracaibo, Valencia i Maracay.<ref name="arubaair-offices">{{cite web|url=http://www.arubaairlines.com/#contactus|title=Aruba Airlines - Contact Us|accessdate=2015-04-21 }}</ref> Na kuminsamentu di 2011 e kompania a atrae inversionista nobo, ku ta kondusí na e mehoracion di e flota. E compania a risibí un Sertifikado di Operashon di aerolínea ekonómiko na ougùstùs di 2012. E aerolinea ta haya dos avion Airbus A320, e prome di nan a yega Aruba na november di 2012. E avion a kuminsá bula buelonan charter for di Aruba na fin di 2012 i e operashonnan programá a kuminsá e siguiente aña. Su promé destinashon tabata Maracaibo, Venezuela i despues Valencia, Venezuela. Despues riba 5 di yüli di e aña ei nan a inaugurá e buelonan pa Panama City, Panama. Y finalmente Miami, Merca. {{Appendix}} 18/10/25 Aruba Airlines is still operating and is the flag carrier and sole airline of Aruba. It is based at Queen Beatrix International Airport in Oranjestad and provides scheduled and charter services to various destinations across the Caribbean, South America, and the United States. Operations: Aruba Airlines is currently the only Aruban airline. It offers both scheduled and charter flights, serving as a primary carrier to and from the island. Headquarters: The airline's corporate headquarters are in Oranjestad, Aruba. Its main maintenance base is in Miami, Florida. Destinations: It flies to a number of destinations, including cities in the Caribbean, South America (such as Medellin, Colombia, and Georgetown, Guyana), and the United States (such as Miami). ------------------ {{Variante|a}} {{Databox}} '''Jet Air''' (oficialmente ) ta e aerolínea nacional di {{Appendix}} [[Category:Aviashon]] [[Category:Karibe Hulandes]] ------------------- {{Databox}} '''Avia Air''' ta un compania aereo di Aruba cu a opera entre .. y november 2003. Avia Air tabata un aerolinea basá na Aruba. Avia Air a suspendé su servisio na novèmber 2003 i tabata trahando pa reestructurá su operashonnan bou di protekshon di bankrut. 1] == Historia == Avia Air a kuminsá operashon den zomer di 1994 inicialmente tres Cessna 402B ⁇ (P4-AVA te ku P4-AVC); e mesun aña a añadí un Embraer Bandeirante (P4-AVD). Pasobra Air Aruba a enfoca mas y mas riba buelonan pa Merka, algun ruta regional por a bira operá. A kuminsá ku servisionan di liña pa Curaçao, Bonaire i e siudatnan Venezolano di Maracaibo, Punto Fijo i Valencia. Na fin di 1995, a cumpra un di dos Bandeirante P4-AVE).<ref>[http://landewers.net/P4-artikel.pdf 20 jaar Arubaans Luchtvaartuig Register Arno Landewers]</ref> Na 13 di mart di 1996 e barku a kai banda di (Venezuela) e Cessna 402B P4-AVB na laman, cu a mata tur ocho persona den e auto. E tabata trata di un buelo di linea di Aruba pa Punto Fijo. E piloto a reporta na un otro avion di Avia Problema di aire ku e motor robes, i algun tempu despues cu un candela a kibra. For di investigashon a resulta cu e candela a causa e motor y un parti di a kibra e ala robes di e avion, despues cu e Nort di Las Piedras- Aeropuerto di Punto Fijo - a kai. Na komienso di 2003, un Short SD.360-200 a kumpra, pero e aparato aki no a wòrdu a drenta servisio. For di mei 2003 no tabatin sèn mas pa paga salario di e personal y operacionnan di vuelo a keda para. Poco despues e lease company Volvo Aero a pidi e motornan di e dos Bandeirantes y finalmente E departamento di impuesto a konfiská tur e produktonan. E Cessna tambe a keda destruí. aerodinámiko pa motibu di mantenshon atrasá. Con E shortenan a bira algun e vuelo di entrenamentu a tuma lugá despues di e grupo di invershon IMCA, propietario di Air Exel, a kumpra un participacion di 50% den Avia Air. Avia Air lo sigui como AviaExel. E falta di Avia Air a hasi un pèrmit di establesementu definitivo drecha bo kara. Na òktober 2003 e kompania a a declara su mes na faillite. Poco despues, e 'Short' a bira e doño a rekuperá; tur dos Bandeirantes a keda te ku e zomer di e aña aki riba e Aeropuerto di Oranjestad ta para y e Cessna 402 P4-AVA ainda ta presente aki. ==Code data== *[[International Air Transport Association|IATA]] Code: '''3R''' *[[International Civil Aviation Organization|ICAO]] Code: '''ARB''' *Callsign: Aviair ==Flota== *Short 360-200 *Embraer EMB 110 Bandeirante == Wak tambe == * [[Lista di eks-kompania aéreo di Karibe Hulandes]] {{Appendix}} NOTES * Avia Air a cuminsa na 1984 como compania di charter Avia Air Chapter cu tabata activo na Aruba i Corwou. * in augustus 1987 verscheen het Avia Air toestel met piloot Robby Anjie, 26 jr., ter hoogte van MAcoya, Venezuela. Een tweemotorig vliegtuig Cessna met kenteken N-5351- A van de particuliere chartermaatschappij van de heer Efi Tromp, Avia Air, wordt sinds vrijdagavond op de route van Punto Fjjo (Venezuela) naar de luchthaven van Aruba vermist. * directie/eignaaar? Efi Tromp. * HetvliegtuigiseenJetpropAerocommander, een snelle vliegtuig ingericht met de nodige luxe. Avia- Air hoopt met zijn nieuwe aanwinst de Curagaose zakenman nu een nog betere service te verlenen. Avia- Air die in 1980 bij ministriële beschikking toestemming kreeg om samen met twee andere luchttransportmaatschappijen commerciële passagiersvluchten uit te voeren, biedt rechtstreekse vluchten aan naar alle bestemmingen in het Caribisch gebied, Colombia, Venezuela en Suriname. Met dit nieuwe vliegtuig hoopt Avia- Air bij te kunnen dragen aan de economische ontwikkeling van Curagao,<ref>TOEKOMST ANDERS TEKORT AAN GEKWALIFICEERDE KRACHTEN CDM ervaart dat nu al Opleiding vaklieden in metaalsector noodzakelijk. "Amigoe". Curaçao, 24-08-1987, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 12-03-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642489:mpeg21:p003</ref> * 1994: Avia Air van Efi Tromp is reeds enige tijd doende met plannen om commutervluchten tussen de eilanden te gaan vliegen. * Avia Air heeft vanaf woensdag een nieuw vliegtuig in bedrijf. Het is een EMB-110, van Braziliaanse makelij, dat 19 passagiers kan vervoeren. Het kan gecharterd worden voor vluchten Aruba - Curagao v.v. en Aruba - Bonaire v.v. Auia Air voert tweemaal daags vluchten uit tussen Aruba en Punto Fijo in Venezuela.<ref>WILLEMSTAD— Avia Air heeft vanaf woensdag een nieuw vliegtuig in bedrijf. Het is een EMB-110, van Braziliaanse makelij, dat 19 passagiers kan vervoeren. Het kan gecharterd worden voor vluchten Aruba – Curagao v.v. en Aruba – Bonaire v.v. Auia Air voert tweemaal daags vluchten uit tussen Aruba en Punto Fijo in Venezuela.. "Amigoe". Curaçao, 12-10-1994, p. 9. Geraadpleegd op Delpher op 12-03-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010645369:mpeg21:p009</ref> * Luchtvaartmaatschappij Avia Air die door de regering als nationale luchtvaartmaatschappij *s erkend, heeft plannen °ni met ingang van 1 december aanstaande naar vleugels uit te slaan. **er dag vertrekken twee yiuchten naar Punto Fijo (Venezuela), dirie naar en vier naar öonaire. Avia Air president Ciro Pieters. In 1986 is Avia Air begonnen als chartermaatschappij voor vluchten in de omgeving. In april van dit jaar kreeg Avia Air een vergunning om regelmatige vluchten uit te voeren. De maatschappij heeft vijf vliegtuigen: twee Embriers 110, elk met zestien stoelen en extra ruimte voor de koffers en twee Cessnas, elk met zeven stoelen.<ref>Plannen Avia Air om vleugels uit te slaan. "Amigoe". Curaçao, 28-11-1995, p. 7. Geraadpleegd op Delpher op 12-03-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644874:mpeg21:p007</ref> * 1995: Het particuliere Avia Air heeft afgelopen vrijdag van minister. Glenbert Croes van Verkeer en Communicatie de vergunning ontvangen om geregelde vluchten uit te voeren. "Wij zijn nu ook een officiële luchtvaartmaatschappij die vluchten uit mag voeren op Bonaire, Curacao, Coro en Las Piedras", zo reageerde Avia Air-president Ciro Pieters vanmorgen desgevraagd. Ook werd vastgesteld dat de luchtvaartmaatschappijen van de twee landen (aruba-NA) elk een bepaald aantal vluchten kan uitvoeren. Dit zijn Aruba- Curacao met 35 vluchten per week, Aruba-Bonaire met 28 Avia Air, dat tot nu toe alleen chartervluchten verzorgde, begint binnen afzienbare tijd met de vluchten op Bonaire, Curacao en de twee Venezolaanse steden Coro en Las Piedras. * Avia Air kreeg op 28 april van de minister Glenbert Croes van Vervoer en Communicatie een vergunning om geregelde vluchten uit te voeren tussen Cura9ao, Bonaire, Coro, Las Piedras en thuisbasis Aruba. De voorbereidingen betreffen nu voornamelijk de vluchten tussen de ABC-eilanden. {{Appendix}} ------------------ '''Insel Air Aruba''' tabata un aerolinea y subsidiario di Insel Air, como tambe e aerolinea oficial nacional di Aruba.<ref>[http://curacaochronicle.com/aviation/insel-air-aruba-seeks-u-s-routes/ Insel Air Aruba Seeks U.S. Routes]</ref> de.wiki:Insel Air Aruba tabata un aerolinea y subsidiario di Insel Air, como tambe e aerolinea oficial nacional di Aruba. [1] Un investigashon ku a tuma lugá na yanüari 2017 dor di e Inspectie Leefomgeving en Transport di Reino Hulandes a evidensiá defectonan tantu den e kompania mayor Insel Air i Insel Air Aruba, komo tambe den e outoridatnan di aviashon di Kòrsou i Aruba. Komo resultado, un kantidat di avion di e dos kompanianan lo no por bula pa un tempu indeterminá. Insel Air i Insel Air Aruba despues a reduci nan destinashonnan di buelo, ku anteriormente tambe tabata inkluí destinashonnan den Merka i Sur Amerika, pa e islanan ABC i Sint Maarten.<ref>{{Literatur |Autor= |Titel=Dutch ILT intervenes in Curaçao, Aruba CAAs |Sammelwerk=ch-aviation |Verlag= |Ort= |Datum= |Seiten= |Online=[http://www.ch-aviation.com/portal/news/53584-dutch-ilt-intervenes-in-curaao-aruba-caas ch-aviation.com]}}</ref><ref>{{Literatur |Autor= |Titel=Insel Air axes bulk of network, retains ABC Islands |Sammelwerk=ch-aviation |Verlag= |Ort= |Datum= |Seiten= |Online=[http://www.ch-aviation.com/portal/news/53989-insel-air-axes-bulk-of-network-retains-abc-islands ch-aviation.com]}}</ref><ref>{{Literatur |Autor= |Titel=Curaçao's Insel Air looking to dispose of Aruban unit |Sammelwerk=ch-aviation |Verlag= |Ort= |Datum= |Seiten= |Online=[http://www.ch-aviation.com/portal/news/54051-curaaos-insel-air-looking-to-dispose-of-aruban-unit ch-aviation.com]}}</ref><ref>{{Literatur |Autor= |Titel=Curaçao's Insel Air fends off bankruptcy filing |Sammelwerk=ch-aviation |Verlag= |Ort= |Datum= |Seiten= |Online=[http://www.ch-aviation.com/portal/news/54267-curaaos-insel-air-fends-off-bankruptcy-filing ch-aviation.com]}}</ref> Insel Air Aruba a stop di opera na 2017 despues di cinco aña. [6] == Flota == For di maart 2017, Insel Air Aruba su flota tabata consisti di ocho avion, di cual ningun ta operacional.<ref>[http://www.ch-aviation.com/portal/aircraft/search?search=1&cha=ISU ch-aviation], abgerufen am 20. März 2017.</ref> ==Wak tambe == * [[Lista di eks-kompania aéreo di Karibe Hulandes]] == Link externo == * [https://www.fly-inselair.com/en/ Webpräsenz der Insel Air] (englisch und spanisch) * [http://www.airliners.net/search/photo.search?airlinesearch=Insel%20Air%20Aruba&distinct_entry=true Fotos] der Insel Air Aruba auf [[Airliners.net]] {{Appendix}} ----------------- '''Aruba Flying Club''' tabata un asociacion di piloto amatur na Aruba?? == Historia == AFC ta data di ananan 1940. Tabata haci uzo di aeropuerto de Vuyst na San nicolas den bario di juana morto. met hangar Na 1998 AFC a bira activo atrobe. AFC in 1950 statutair opgricht Vereniging Aruba Flying Club In 1998 werd de Aruba Flying Club weer actief (welke vanaf de oorlogsjaren tot in de jaren 70 al had bestaan). Aanvankelijk werd gevlogen met de Cessna 172M P4-BON, in 1992 en 1993 aangevuld met Cessna 182P P4-GIN en sinds 1998 met een Amerikaans geregistreerde Cessna 172R, de N174AP.<ref>[http://landewers.net/P4-artikel.pdf 20 jaar Arubaans Luchtvaartuig Register Arno Landewers]</ref> Eleccion di directiva di AFC * na 1956 e club tabatin 4 avioneta propio di cual e ultimo adkisicion tabata un stimson. Cu e avionetanan tabata bula y tene competencia y demostracionnan.<ref>[https://archive.org/details/BNA-DIG-ARUBAANSECOURANT-1956-09/page/n67/mode/2up?q=flying Aruba Flying Club viert eerste vlucht van nieuwe Stimson], Arubaanse Courant (21 september 1956)</ref> * Aanwijzing: Als leden van de Raad van Beheer van de Aruba Flying Club, de heren: P. A. de Vuyst; Commandant Onderzoekings en Bewakingsdienst op Aruba; H. A. Hessling, Ambtenaar belast met het domein beheer op Aruba * in 1950 de 100ste vliegbevet uitgereikt =- examens sportvliegr, instrument vlieger en instructur * De Aruba Flying | Club 'is een bloeiende vereniging. | Het maximum aantal leden dat toegelaten wordt bedraagt statutair vijftig en dat heeft men vrijwel voortdurend. Het aantal brevetten dat in de loop der jaren werd uitge- > reikt loopt in de honderden. De samenwerking tussen A.F.C. en overheid is voortreffelijk en het aantal deskundigen waarover men kan beschikken ruim voldoende. De vloot bestaat uit vier toestellen, waarbij dan nog drie komen, die particulier eigendom van enkele leden zijn. De minimum leeftijdsgrens voor het behalen van een brevet is zeventien jaar. Men moet zich hiertoe eerst aan een strenge medische keuring onderwerpen. Voorschrift i.; dat men een aandeel koopt van driehonderd gulden. Daarna hebben de meeste leerlingen ongeveer 12 uur lessen nodig om dan nog een 25 tot 30 uur solo te vliegen voor zij het brevet kunnen halen. De totale instruktieteksten belopen dan ongeveer ƒ 500.—. Wie eenmaal het brevet heeft en de nodige proeven hoeft afgelegd mag zelf een vliegtuigje huren, eerst voor vluchten boven het eiland, daarna ook voor tochtjes naar buiten. Voor weekenden komen vooral Curaeao en Bonaire in aanmerking voor langere vakanties Venezuela en andere omliggende landen. Enkele leden, als de heren Riehardson en van der Voort maakten ook veel langer vakantievluchteri (om langs de Venezolaans kust, Trinidad en andere eilanden naar Sint Maarten.<ref>De Aruba Flying Club. "Amigoe di Curacao". Willemstad, 26-10-1957. Geraadpleegd op Delpher op 12-03-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000211195:mpeg21:p003</ref> * Voor velen is het vertrek van de heer Pieter A. de Vuyst ongemerkt voorbij gegaan. Gedurende de tweede wereldoorlog was hij verbindingsmarineofficier en gedurende die tijd begon hij met het plannen voor een particulier vliegvels, dat naar hem genoemd werd. Op 16 juli 1944 werd dit vliegveld geopend dooi de toenmalige Gezaghebber I. Wagemaker. Dat het vliegveld naar hem ge noemd werd, was op voordracht van Aruba Flying Club als waardering voor het vele werk dat hij voor deze club had gedaan. In oktober 1945 kwam de heer de Vuyst in dienst van de Lago en verliet deze op 1 juni j.l. 1956.<ref>{{nl}}{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010404914:mpeg21:p005|titel=Pieter A. de Vuyst verliet Aruba|werk=[[Amigoe]]|datum=1956-06-18|bezochtdatum=2024-03-12}}</ref> {{Appendix}} AFC is een Arubaanse vereniging ter beoefening van de vliegsport, opgericht in 1942 door employes van Lago te San Nicolas. Eerste voorzitter was Pieter A. de Vuijst, waarnaar het sportvliegveld is genoemd.<ref>Hoetink, Encyclopedie van de Nederlandse Antillen, 1969 pag.55</ref> ----------------- == EZ Air (aanvulling)== Mester menshoná ku direktor di Medicair Rene Winkel ta alabes direktor di aerolínea EZ Air, pues e kontrato firmá ta ku Winkel i no e aerolínea EZ Air. Esaki ta importante pa menshoná mirando ku den komunidat tin e impreshon ku ta EZ Air ta sòru pa Ambulans Aéreo. “Nos tin kontrato ku e doño pues no e aerolínea mes. Awor a yega e momentu ku e kontrato a vense. Segun e proseso, tur interesado por entregá un petishon pa ehekutá e tarea di Ambulans Aéreo. Boneriano 29-11-2023 titel=Ken ta bai ehekuta air ambulans?|https://awemainta.com/boneriano/ Medicair tambe por bolbe entregá un petishon”, e ta splika. Sinembargo e no ta konfirmá ku vensementu di e kontrato a sosedé entrante yanüari 2024. Tambe e ta sigurá ku e situashon di niun forma ta opstakulisá servisio di Ambulans Aéreo. Mester menshoná ku ya pa algun luna tin spekulashon tokante e situashon aki. Dòkter Frans komo direktor di FM den un rueda di prensa anterior a konfirmá ku Ministerio na Hulanda ke pa ehekutá buelonan di Ambulans Aéreo ku avionnan registrá na Hulanda. Tur esaki por konsiderá komo opstákulo pa proveodornan lokal. BONERIANO a tuma kontakto ku Rene Winkel tokante e situashon aki i e ta splika ku e no ta deseá na amplia masha mirando ku FM ainda ta un kliente. “Echo sí ta ku FM algun tempu atras a saka un asina yamá ‘tender’ pa buska un operadó pa ambulans aéreo ku lo trese avionnan ku registrashon PH, esta di Hulanda. Es mas FM lo ta basta leu pa bira un operador di aerolínea. No ta eksistí Ambulans Aéreo, ta eksistí pèrmit pa ehekutá buelo ‘ airline operator certificate’ (AOC). Di aki ta haña un provishon riba e pèrmit pa Ambulans Aéreo pasombra ta buelo komersial i ku nan lo bula bou di e reglanan Europeo, EASA”, e ta splika. Winkel ta agregá ku nan tambe a lesa ku FM ke bin ku avion di Ambulans eléktriko, pero tambe mester bisa ku e teknologia aki no ta asina leu ainda. “No ta eksistí avion eléktriko ainda ku por bula e rutanan aki, i dado kaso ku bin ku avionnan asina mes, mester pasa den hinter un prosedura pa nan wòrdu sertifiká pa departamentonan konserní manera Curacao Civil Aviation Authority (CCAA) Y ILT holanda , Esei ta nifiká ku por dura añanan promé ku por bai usa avionnan eléktriko pa transporte di pashènt.” Importansia di Ambulans Aéreo Esaki ta un avion privá spesialmente adaptá pa duna sosten médiko na pashèntnan durante transporte. Un dòkter, paramediko òf ekipo di dòkternan altamente kualifiká lo biaha ku su pashènt pa atendé e pashènt te ora e yega e aeropuerto destiná i por transportá e pashènt na un manera sigur te su kas òf pa un hòspital den e pais. E Ambulans Aéreo lógikamente ta karga tur e ekipo i e remedinan nesesario durante e buelo. {{Appendix}} ----------------------------- __NOINDEX__ 7hkkxvwfh7sx5fczutzekbhdkc5v6a8 199188 199187 2026-08-01T19:53:51Z Caribiana 8320 199188 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ * Nieuw: [[Avia Air]] - [[Insel Air Aruba]] - [[Aruba Airlines]] - [[Aruba Flying Club]] . [[SLM]] - [[Jetair Caribbean]] - [[Buelo 980 di ALM]] - [[Margareth Abraham]] * Aanvullen: [[Z Air]] --------------- {{Infobox Aeropuerto | variante = c | nomber oficial = Princess Juliana International Airport | imagen = | tipo = Públiko | sirbi = [[Sint Maarten (isla)|Isla di Sint Maarten]] | funda = | apertura = [[4 di mart]] [[1944]] | propietario = Princess Juliana International Airport Holding Company N.V. | lat_deg = 18 | lat_min = 02 | lat_sec = 27 | lat_dir = N | lon_deg = 63 | lon_min = 06 | lon_sec = 32 | lon_dir = W | pais = {{SXM}} | pista = | operado = Princess Juliana International Operating Company N.V. | website = http://www.sxmairport.com/ }} '''Aeropuerto Internashonal Prinses Juliana''' (IATA: '''SXM''', ICAO: '''TNCM'''), konosí na [[ingles]] komo '''Princess Juliana International Airport''' (PJIA), ta e aeropuerto prinsipal di e [[Sint Maarten (isla)|isla di Sint Maarten]]. E ta sirbi tantu e [[Sint Maarten|parti hulandes]] komo e [[Sint Maarten (Fransia)|parti franses]] di e isla. E aeropuerto ta situá den e pais [[Sint Maarten]], serka di Simpson Bay Lagoon. El a haña su nòmber for di Reina [[Juliana di Hulanda]], kende ainda tabata prinsesa heredero tempu ku e aeropuerto a habri na 1944. Ademas di PJIA, tin un aeropuerto mas chikitu na e parti franses di e isla, konosí komo Aeropuerto Grand Case-Espérance. E aeropuerto aki ta sirbi prinsipalmente buelonan regional chikitu. == Historia == Na 1942, durante [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]], e ehérsito [[Estadonan Uni di Amérika|merikano]] a konstruí un pista di aterisahe na e sitio kaminda e aeropuerto moderno ta pará awe. E ophetivo tabata pa monitoriá i kontrarestá aktividat di supmarino nazi den e área.<ref name="CBCS">[https://www.centralbank.cw/storage/app/media/economic_bulletins_2024/20240927_feature_article_princess_juliana_international_airport_economic_bulletin_september_2024.pdf Princess Juliana International Airport An Economic Profile], [[Banko Sentral di Kòrsou i Sint Maarten|CBCS]] Economic Bulletin (sèptèmber 2024)</ref> Na 1944, e promé buelo no-militar ku pasahero sivil, operá pa [[KLM]], a baha na Sint Maarten. E aeropuerto desaroyá posteriormente riba e mesun sitio a wòrdu nombrá na honor di Prinsesa Juliana, kende tabata abordo di e buelo inougural.<ref name="CBCS"/> == Infrastruktura i desaroyo == For di 2001, a elaborá plannan pa ekspanshon i modernisashon di e aeropuerto. Un terminal nobo, ku un kapasidat pa 2,5 mion pasahero pa aña, a wòrdu habrí ofisialmente na novèmber 2006 pa [[Beatrix di Hulanda|Reina Beatrix]].<ref name="CBCS"/><ref name="birthday">[https://shta.com/princess-juliana-international-airport-celebrates-80th-birthday/ Princess Juliana International Airport Celebrates 80th Birthday], shta.com (13 di mei 2024)</ref> E terminal nobo a wòrdu konstruí riba tereno rekuperá nortwest di e terminal bieu. E edifisio tin dos piso i un superfisie total di aproksimadamente 27.000 m². Check-in i entrega di maleta ta situá na planta abou, miéntras ku sala di salida i áreanan komersial ta na e promé piso.<ref name="pjia">[https://www.airport-technology.com/projects/princessjulianaint/?cf-view Princess Juliana International Airport], airport-technology.com (2008)</ref> Na 2015, e aeropuerto a manehá 1.829.543 pasahero i aproksimadamente 60.000 moveshon di avion.<ref>{{cite web |website=Sxmairport.com |url=http://www.sxmairport.com/includes/pdfs/2015-Annual-Report.pdf |title=Annual Report 2015 |access-date= |archive-date=2023-07-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230709223107/https://www.sxmairport.com/includes/pdfs/2015-Annual-Report.pdf |url-status=dead }}</ref> ==Ròl regional== E aeropuerto ta un sentro importante pa aviashon den e region di Nortost Karibe. E ta funshoná komo base di operashon pa [[Winair]] i komo hub prinsipal pa konekshon ku islanan mas chikitu den e region, manera [[Anguilla]], [[Saba]], [[Sint Eustatius]], [[[[Sint Barth|Saint Barthélemy]], [[Anguilla]], [[Dominica]], [[Nevis (isla)|Nevis]] i [[Tortola]].<ref name="birthday"/> E aeropuerto tin ofresé konekshonnan regular ku [[Oropa]] i [[Nort Amérika]] ku diferente aerolinea, inkluyendo KLM i kompania di aviashon franses. E aeropuerto ta sirbi komo un sentro importante pa aviashon den e region di Nortost Karibe. E ta e base di operashon pa [[Winair]] i ta funshoná komo e hub prinsipal pa islanan mas chikitu den region, manera [[Anguilla]], [[Saba]], [[Sint Eustatius]], [[Saint Barthélemy]], Anguilla, Dominica, Nevis i [[Tortola]].<ref name="birthday"/> E aeropuerto, ku ta konektá ku Oropa dor di KLM i vários kompania di aviashon franses, ta internashonalmente konosí prinsipalmente pa Maho Beach.<ref name="cleaver"/> Avionnan ta bula hopi abou riba e playa ei promé ku baha riba e pista situá direktamente su tras, hasiendo esaki un atrakshon turístiko prinsipal.<ref name="cleaver"/> Un di e aspektunan mas distintivo di e aeropuerto ta su aserkamentu di aterisahe. Un punta di e pista ta situá hopi serka di Maho Beach, loke ta hasi ku avionnan pasa na altitut hopi abou riba e playa ora nan ta aterisá. Esaki a hasi e sitio konosí internashonalmente, pero tambe ta krea situashonnan potensialmente peligroso pa bishitante. == Organisashon == PJIA su kantidat total di empleado tabata 305 ekivalente di tempu kompletu (FTEs) na 2024, hasiendo e ta un di e dunadónan di trabou individual mas grandi na Sint Maarten, ekskluyendo gobièrnu.<ref name="CBCS"/> Maneho di e aeropuerto ta den man di Princess Juliana International Operating Company N.V.<ref name="pjia"/><ref>[https://web.archive.org/web/20050526154747/http://www.pjiae.com/pdfs/company-profile.pdf Company profile - The Princess Juliana International Airport (PJIA)], sxm-airport.com (4 di mart 2005)</ref>, un kompania supsidiario di Princess Juliana International Airport Holding Company N.V., ku gobièrnu di Sint Maarten komo úniko akshonista. Michael Cleaver ta direktor ehekutivo (CEO) di e aeropuerto for di 2025.<ref name="cleaver">[https://www.luchtvaartnieuws.nl/nieuws/categorie/3/airports/michael-cleaver-volgt-brian-mingo-op-als-ceo-van-luchthaven-van-sint-maarten Michael Cleaver volgt Brian Mingo op als CEO van luchthaven van Sint Maarten], luchtvaartnieuws.nl (5 di aprel 2025)</ref> {{Commonscat}} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =70946032|titulo=Princess Juliana International Airport}} {{References}} }} [[:Kategoria:Sint Maarten]] [[:Kategoria:Aviashon]] ------------ Aeropuerto Internashonal Prinses Juliana (IATA: SXM, ICAO: TNCM), konosí na ingles komo Princess Juliana International Airport (PJIA), ta e aeropuerto prinsipal di e isla di Sint Maarten. E ta sirbi tantu e parti hulandes komo e parti franses di e isla. E aeropuerto ta situá den e pais Sint Maarten, serka di Simpson Bay Lagoon. E a haña su nòmber for di Reina Juliana di Hulanda, kende ainda tabata prinses heredero tempu ku e aeropuerto a habri na 1943. Na 1944, e a bishitá e sitio, loke a kontribuí na e nòmber ofisial. Ademas di PJIA, tin un aeropuerto mas chikitu na e parti franses di e isla, konosí komo Aeropuerto Grand Case–Espérance, cu ta sirbi prinsipalmente buelonan regional. Historia Na 1942, durante e Di Dos Guera Mundial, e ehérsito merikano a konstruí un pista di aterisahe riba e lokashon kaminda e aeropuerto moderno ta eksistí awe. E objetivo tabata pa monitoriá i kontrarestá aktividat di supmarino den e área. Na 1944, e promé buelo no-militar ku pasaheronan sivil — operá pa KLM — a baha na Sint Maarten. E aeropuerto posterior a wòrdu desaroyá riba e mesun sitio i a haña su nòmber na honor di Prinsesa Juliana, kende tabata abordo di e buelo inaugural. Infrastruktura i desaroyo For di 2001, a elaborá plannan pa modernisashon i ekspanshon di e aeropuerto. Un terminal nobo, ku un kapasidat di 2,5 mion pasahero pa aña, a wòrdu habrí ofisialmente na novèmber 2006 pa Reina Beatrix. E terminal nobo a wòrdu konstruí riba tereno rekupersá na noroeste di e terminal anterior. E edifisio tin dos piso i un superfisie total di aproksimadamente 27.000 m². Check-in i entrega di maleta ta situá na planta abou, miéntras ku sala di salida i áreanan komersial ta na e promé piso. Na 2015, e aeropuerto a manehá 1.829.543 pasahero i aproksimadamente 60.000 moveshon di avion. Rol regional E aeropuerto ta un sentro importante pa aviashon den e region di Nortost Karibe. E ta funshoná komo base di operashon pa Winair i komo hub prinsipal pa konekshon ku islanan mas chikitu den e region, manera Anguilla, Saba, Sint Eustatius i Saint Barthélemy. E aeropuerto tin konekshonnan regular ku Oropa i Nort Amérika dor di diferente aerolinea, inkluyendo KLM i kompania di aviashon franses. Aserkamentu di aterisahe Un di e karakterístikanan mas distintivo di e aeropuerto ta su aserkamentu di aterisahe. Un punta di e pista ta situá hopi serka di Maho Beach, loke ta hasi ku avionnan pasa na altitut hopi abou riba e playa promé ku nan aterisá. Esaki a hasi e sitio konosí internashonalmente i a kontribuí na su popularidat komo atrakshon. Alabes, e situashon ta konsiderá potensialmente peligroso, i bishitantenan ta wordo advertí pa sigui instrukshonnan di siguridat. Organisashon Maneho di e aeropuerto ta den man di Princess Juliana International Operating Company N.V., un supsidiario di Princess Juliana International Airport Holding Company N.V., ku gobièrnu di Sint Maarten komo úniko akshonista. Na 2024, e aeropuerto tabatin aproximadamente 305 empleado (FTE), hasiendo e un di e empleadornan individual mas grandi na Sint Maarten, fuera di sektor públiko. Michael Cleaver ta direktor ehekutivo (CEO) di e aeropuerto for di 2025. ---- For di 2001, a traha plannan pa ekspanshon i modernisashon di e aeropuerto. Un edifisio nobo di aeropuerto, ku un kapasidat pa 2.5 mion pasahero pa aña, a wordo habri ofisialmente pa [[Beatrix di Hulanda|Reina Beatrix]] na novèmber 2006. Komo parti di e di 70 aniversario na 2014, e aeropuerto a hasi un donashon di tres estatua di pelikan maron na gobièrnu. Nan a wòrdu poné riba e rotònde dilanti di e aeropuerto, huntu ku e lèternan di e kódigonan di aeropuerto di IATA di e aeropuertonan partner.<ref>The Daily Herald, [https://www.thedailyherald.sx/islands/national-bird-monument-at-airport-roundabout-restored National bird monument at airport roundabout restored], 9 juni 2021</ref> [[File:06-SXM-airport1s.jpg|thumb|left|200px|Interior di e terminal di Aeropuerto Internashonal Prinses Juliana.]] Aeropuerto Internashonal di Prinsesa Juliana (IATA: SXM, ICAO: TNCM) ta e aeropuerto prinsipal riba e isla karibense di Saint Martin. E aeropuerto ta situá na e parti hulandes di e isla, den e pais di Sint Maarten, serka di e kosta di Simpson Bay Lagoon. Na 2015, e aeropuerto a manehá 1.829.543 pasahero i alrededor di 60.000 moveshon di avion.<ref>{{cite web |website=Sxmairport.com |url=http://www.sxmairport.com/includes/pdfs/2015-Annual-Report.pdf |title=Annual Report 2015 |access-date=2 March 2016 |archive-date=9 July 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230709223107/https://www.sxmairport.com/includes/pdfs/2015-Annual-Report.pdf |url-status=dead }}</ref> E aeropuerto ta sirbi komo un sentro pa Winair i ta e porta prinsipal pa e Islanan Leeward mas chikitu, inkluyendo Anguilla, Saba, Saint Barthélemy i Sint Eustatius. E ta haya su nomber for di Reina Juliana di Hulanda, kende a baha eynan tempo cu e tabata heredero presunto na 1944, e aña despues cu e aeropuerto a habri. E aeropuerto tin aserkamentu di aterisahe di flyover na altitud hopi abou pasobra un punta di su pista ta sumamente serka di kosta i Maho Beach. Miéntras ku Prinsesa Juliana Internashonal ta e porta di aviashon prinsipal pa e isla, tin tambe un aeropuerto di uso públiko mas chikitu na e parti Franses, den e Kolektividat Franses di San Martin, yamá Aeropuerto Grand Case-Espérance. {{Commonscat}} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =70946032|titulo=Princess Juliana International Airport}} {{References}} }} [[:Kategoria:Sint Maarten]] [[:Kategoria:Aviashon]] --------------- {{Variante|c}} {{Infobox accidente aereo | variante = c | nomber = Buelo 980 di ALM | imagen = Douglas DC-9-33F N937F ONA MIA 17.07.76 edited-2.jpg | descripcion = Avion tipo Douglas DC-9-33CF di ONA, similar na esun di hür pa [[Antilliaanse Luchtvaart Maatschappij|ALM]] dia di e insidente. | mapa = | fecha = [[2 di mei]] [[1970]] | tipo_calamidad = | sitio = | morto = | tipo_avion = Douglas DC-9-33CF | number_avion = | operado = Overseas National Airways (ONA) pa [[Antilliaanse Luchtvaart Maatschappij|ALM]] | nomber_avion = | number_vuelo = 980 di ALM | salida_vuelo = | layover = | destinacion = [[Sint Maarten]] | pasahero = 57 | tripulante = 6 | sobrviviente = 40 }} '''Buelo 980 di ALM''' tabata e buelo komersial programá pa bula for di aeropuerto JFK, [[New York City|New York]] pa Aeropuerto Prinses Juliana na [[Sint Maarten]] dia [[2 di mei]] [[1970]]. Despues di vários intento di aterisahe sin eksito, e avion a keda sin kombustibel i a kai den [[Laman Karibe]] (48 km for di [[Sint Croix|St. Croix]]), resultando den 23 persona morto i 40 sobrebibente. E suseso ta un di e poko kasonan di aterisahe forsoso (''ditching'') di un avion jet i ta ser konsiderá komo e pió desastre den historia di aviashon di [[Antias Hulandes]]. == Detaye di e buelo == * '''Data''': 2 di mei 1970 * '''Ruta''': New York (JFK) → Sint Maarten (SXM) * '''Avion''': Boeing 727-200 * '''Operadó''': Overseas National Airways (pa ALM) * '''Persona riba avion''': 63 (inkluso miembronan di tripulashon) == Avion i su tripulashon == E avion tabata un Douglas DC-9-33CF di dos motor, operá pa [[Antilliaanse Luchtvaart Maatschappij]] (ALM) dor di Overseas National Airways (ONA), ku un avion i tripulashon di buelo di ONA i un tripulashon di kabina di ALM.[1] Su number di seri tabata 47407, su number di ruta tabata 457. E avion a wòrdu fabriká dia 23 di yanüari 1969 i tabata matrikulá na [[Estadonan Uni di Amérika|Merka]] bou di e number di registrashon: FAA N935F. E buelo tabata transportá 57 pasahero i 6 miembro di tripulashon. E tripulashon di buelo tabata konsistí di kapitan Balsey DeWitt (37), promé ofisial Harry Evans II (25), i piloto Hugh Hart (35).[2] == Buelo i aterisahe forsoso == Buelo 980 a sali for di Aeropuerto John F. Kennedy normalmente i a sigui sin nobedat den direkshon di Karibe, ounke e DC-9 mester a baha na un altitut mas abou pasùit di [[Bermuda ]]pa evitá un tormenta di strena, oumentando su kimamentu di kombustibel. Despues ku e buelo a haña pèrmit pa baha te na 10.000 pia (3.000 m), kontrol di tráfiko aéreo regional (ATC) a konsehá ku e kondishonnan di tempu na St. Maarten tabata bou di e mínimo pa aterisahe, un sèt di kriterio ku ta determiná si un aterisahe ta posibel. Kapitan DeWitt a disidí di desviá pa San Juan, pero poko despues, kontrol di St. Maarten a informá nan ku e kondishonnan di tempu a mehorá sufisiente pa aterisa. E buelo a hasi un aserkamentu inisial na e aeropuerto pero no a logra mira e pista na tempu pa aliñea pa aterisahe i a deklará un aserkamentu faya pèrdí. Buelo 980 a purba di baha un di dos biaha, pero atrobe no a logra yega na aliñea ku e pista. Despues di a abortá e aserkamentu ei, e tripulashon a hasi un di tres intento, pero e avion tabata muchu altu pa aterisa sigur. Despues di a evaluá e situashon di tempu i kombustibel, e pilotonan a disidí di desviá pa Saint Croix, risibiendo un vektor di aserkamentu i pèrmit pa aterisahe. Na e punto aki, a konstatá un posibel diskrepansia entre e meter di kombustibel i loke a wòrdu kalkulá komo e kantidat di kombustibel ku a sobra den e tankinan. DeWitt a informá e kontroladó di tráfiko aereo di su intenshon pa bandoná e avion i a kuminsá un aserkamentu abou riba awa, aterisando pa 3:49 pm ora lokal, 30 mia ost di Saint Croix.[3][2] Ounke e pilotonan a aktivá señalnan di faha di seguridat djis promé ku aterisahe, tabatin insertidumbre den e kabina tokante ki ora, òf si, e avion lo a baha. E sistema di komunikashon di e kòkpit no tabata funshoná, pues pasaheronan no a risibí ningun atvertensia di e bashamentu inminente. Consecuentemente, un cantidad desconoci di pasahero y tripulacion tabata para of tabatin nan faha di seguridad kita ora cu e avion a dal den awa. Na e momento aki, laman tabata brutu debí na kondishonnan di wer volatil. E avion a keda relativamente intacto despues di a baha den awa, pero pronto a sink den mas o menos 5.000 pia (1.500 m) y nunca a wordo recupera. E aksidente a resultá den 23 morto i 37 herido, ku 40 sobrebibiente en total. Tantu e pilotonan komo e nabegante a sobrebibí. E sobrebibientenan a keda bula den e laman turbulento, infestá ku tiburon ku nan vest di salbabida te ora ku yudansa a yega.[3][4] E rekuperashon di e sobrebibientenan ku helikòpter a kuminsá mas o ménos 12:00, un pa dos ora despues di e bentamentu, i e último sobrebibiente, Promé Ofisial Evans, a wòrdu rekuperá mas o ménos 1 ora despues.[2] E helikòpternan a wòrdu guiá pa e sitio di reskate dor di un avion di Pan American Airways, kende su piloto a informá e bentamentu via radio, despues a bula riba e sitio te ora ku yudansa a yega pa guia e reskatistanan.[3] E esfuersonan di reskate a enbolbí unidatnan di Guardakosta di Merka, Marina di Merka, i Kuerpo di Marina di Merka, i un kantidat di sobrebibiente a wòrdu hibá tera ku helikòpter.[5] ---- Durante e buelo, e avion a topa ku maltempu ku a forsa e kapitan pa hasi varios intento pa landa den aeropuerto Prinses Juliana na Sint Maarten. Despues di intentonan repetí sin éksito i ku e gasolin a kaba, e kapitan a desidí pa hasi un '''ditching''' (aterisáhe forzoso den laman) serka di isla Saint Croix. == En kultura == E historia di buelo 980 a inspirá varios artikulo, dokumental i video ku ta analisá e desishonnan tomá durante e vuelo, inkluí: * ''A desperate crew and their awful decisions – The extraordinary tale of ALM Flight 980'' (YouTube, 10 di febrüari 2025) * Emilio Corsetti – ''What a Real Hero Looks Like'' [[:Kategoria:Aviashon]] [[:Kategoria:Antias Hulandes]] == E aksidente == E impakto ku e laman a keda mas fuerte ku tabata spera, i e fuselaje di e avion a kibra den barios parti. Di e total di 63 hende riba avion, 23 a fayece, mientras 40 a logra salba via bote di salbashon òf flotadónan. Entre e viktimanan tabata hopi hende di Kòrsou, Sint Maarten i Hulanda. === Viktimanan konosí === Un di e viktimanan mas konosí tabata '''[[Margareth Abraham]]''', un stewardess di 24 aña for di Kòrsou. Segun testigunan, e tabata yudando pasaheronan pone su chaleko di salbashon i no a logra siña pa su mes. Su entrega i sakrifisio a ser rekonosé mas latr pa medio di un premi di valentia posthumo. == Investigashon == Investigashon di e '''[[National Transportation Safety Board]] (NTSB)''' a indiká ku e avion a keda sin gasolin despues di intentonan repetí pa landa den Sint Maarten. E raport a menzioná tambe ku komunikashon entre e kapitan i kontrol aéreo tabata konfuso, i ku desishon humano den un situashon di stres a kontribuí na e desenláse fatal. NTSB a rekomendá mehoras den planifikashon di ruta aéreo, maneho di krisis, i komunikashon durante emerhensia. == Impacto == E aksidente di Vuelo 980 a trese hopi dolor den e komunidat di e Antias Hulandes, partikularmente na Kòrsou. Den su respuèsta, [[ALM Antillean Airlines|ALM]] a pasa pa un revishon di proseduranan di emerhensia i entrenamiento di tripulantenan. E aksidente a keda den memoria kolektivo komo un simbolo di valentia humano, partikularmente pa e akshon di Margareth Abraham. == En kultura == E historia di Vuelo 980 a inspirá barios artikulonan, dokumental i video ku ta analiza e desishonnan tomá durante e vuelo, inkluí: * ''A desperate crew and their awful decisions – The extraordinary tale of ALM Flight 980'' (YouTube, 10 di febrüari 2025) * Emilio Corsetti – ''What a Real Hero Looks Like'' == Referensia == <references> <ref>National Transportation Safety Board (NTSB) – Aircraft Accident Report: Overseas National Airways Flight ALM980.</ref> <ref>SimpleFlying – Crew Perspective: Lessons from ALM Flight 980.</ref> <ref>Emilio Corsetti – What a Real Hero Looks Like (2024).</ref> </references> {{Variante|a}} {{Databox}} {{Infobox accidente aereo | variante = c | nomber = ALM Buelo 980 }} [[File:Douglas DC-9-33F N937F ONA MIA 17.07.76 edited-2.jpg|thumb|Avion tipo Douglas DC-9-33CF di ONA, similar na esun di hür pa [[Antilliaanse Luchtvaart Maatschappij|ALM]] dia di e insidente.]] '''Buelo 980 di ALM''' tabata un buelo komersial ku a tuma lugá riba [[2 di mei]] [[1970]], operá pa Overseas National Airways den nòmber di [[Antilliaanse Luchtvaart Maatschappij]] (ALM). E vuelo tabata bai for di New York JFK pa [[Sint Maarten]], pero a terminá den un tragedia despues ku e avion a tene ku hasi un aterisahe forzoso den laman serka [[Sint Croix|St. Croix]]. E tabata e peor desastre den historia di aviashon antiano. Detaye di e vuelo Avion: Boeing 727-200 Operadó: Overseas National Airways (pa ALM) Ruta: New York (JFK) → St. Maarten Data: 2 di mei 1970 Persona riba avion: 63 (incluso tripulantenan) Durante e vuelo, e avion a topa ku malu tempu ku a forsa e piloto pa hasi barios intento pa landa den aeropuerto Prinses Juliana na St. Maarten. Despues di barios intento sin éksito i gasolin ku ta kaba, e kapitán a desidí pa hasi un ditching (aterrisahe den laman) serka isla St. Croix. E aksidente E avion a impacta e laman mas fuerte ku lo a spera, i e fuselaje a kibra den varias parti. Di e total di 63 hende riba avion, 23 a fayece. E resto di e pasaheronan i tripulantenan a salba, algun via flotadónan i bote di salva. Viktimanan i heróes Un di e viktimanan mas konosí tabata Margareth Abraham, un stewardess di 24 aña for di Kòrsou. Segun testigunan, e tabata yudando pasaheronan pone su chaleko di salbashon i no a logra siña pa su mes. Su entrega i sakrifisio a ser rekonosé ku un premi di valentia posthumo. Investigashon i resultado Investigashon di NTSB (National Transportation Safety Board) a determiná ku e avion a keda sin gasolin despues di intentonan repetí pa landa. Tambe a indiká ku komunikashon entre e kapitan i kontrol di trafiko aéreo tabata konfuso. A resultá den rekomendashon pa mehoras den manejamentu di krisis i planifikashon di ruta aéreo. Impacto E aksidente di ALM Vlucht 980 a trese hopi dolor na Antias Hulandes i tambe a pone preshon riba ALM. E kasonan di valor humano, manera e di Margareth Abraham, a keda parte di e memoria kolektivo di Kòrsou. * Tobias Cordeiro - mira it.wiki == Link eksterno == * [https://www.youtube.com/watch?v=rPQZbbgr4w8&t=62s A desperate crew and their aweful decisions - The extraordinary tale of ALM flight 980], [[Youtube]] (10 di febrüari 2025) {{Infobox vuelo aéreo | nòmber_vuelo = ALM Vlucht 980 | operador = Overseas National Airways pa ALM Antillean Airlines | ruta = JFK – St. Maarten | avion = Boeing 727-200 | pasaheero = 57 | tripulashon = 6 | total_persona = 63 | viktima = 23 | sobrevivienten= 40 | data = 2 di mei 1970 | lugá = Serka St. Croix, Karibe }} '''ALM Vlucht 980''' tabata un vuelo di [[ALM Antillean Airlines]], operá pa [[Overseas National Airways]], ku a pasa un aksidente fatal riba 2 di mei 1970. E avion a tuma un aterrisahe forzoso (''ditching'') den laman serka isla [[St. Croix]], despues ku a keda sin gasolin. 23 hende a fayece, entre nan e stewardess [[Margareth Abraham]]. == Detaye di e vuelo == E avion a sali for di [[New York JFK]] pa [[St. Maarten]], pero a topa ku malu tempu. Despues di barios intento pa landa i sin eksito, e kapitan a desidí hasi un ditching den laman. == E aksidente == E avion a kibra den varias parti den e impakto. A haya 23 viktima humano. Barios hende a salba via bote i flotador, entre nan 40 sobrevivientenan. == Viktimanan konosí == - [[Margareth Abraham]], stewardess di 24 aña for di Kòrsou, a fayece mientras tabata yudando pasaheronan. == Investigashon == E investigashon di [[NTSB]] a determiná ku agotashon di gasolin i desishon difísil durante e vuelo a kontribuí na e aksidente. A yega tambe ku komunikashon ku kontrol aéreo tabata konfundí. == Impacto == E aksidente a trese hopi dolor den e komunidat di Antias Hulandes. ALM a pasa pa revishon di proseduranan di emerhensia. E aksidente a keda komo un punto importante den istoria di aviashon di e región. == Referensianan == * [https://simpleflying.com/alm-antillean-airlines-flight-980-cabin-crew-perspective/ SimpleFlying – Crew Perspective] * [https://emiliocorsetti.com/what-a-real-hero-looks-like/ Emilio Corsetti – What a Real Hero Looks Like] * [https://www.ntsb.gov/about/organization/Pages/Air.aspx National Transportation Safety Board (NTSB)] -------------- {{infobox persona| variante = c | nomber completo = Margareth Aleida Abraham | fecha nacemento = [[11 di yüni]] [[1945]] | luga nacemento = [[Kòrsou]] | fecha fayecimento = [[2 di mei]] [[1970]] | luga fayecimento = Serka St. Croix, Karibe | ofishi = stewardess | konosí pa = Su akshonnan heróiko durante e aksidente aéreo di buelo 980 di ALM | distincion = ''Zilveren Erepenning voor Menslievend Hulpbetoon'' (2020) }} '''Margareth Aleida Abraham''' (☆ [[11 di yüni]] [[1945]] na [[Kòrsou]] - † [[2 di mei]] [[1970]] den serkania di [[Sint Croix]]) tabata un stewardess di [[Kòrsou]] den servisio di [[Antilliaanse Luchtvaart Maatschappij|ALM]], ku a fayesé na edat di 24 aña durante un aterisahe di emergensia.<ref>[https://curacao-airport.com/history-margareth-abraham/ History of Margareth Abraham], [[Aeropuerto Hato|Curacao International Airport]]</ref> Su kurashi i trankilidat bou di preshon ekstremo a hasié un héroe den aviashon [[Antias Hulandes|antiano]]. == Biografia == Margareth Abraham, huntu ku su ruman hòmber ohochi Carol, a nase dia 11 di yüni 1945. Den e famia Abraham tabatin kuater ruman mayó. Na aña 1967, despues di a kaba Mulo, el a skoge un karera komo stewardess na [[Antilliaanse Luchtvaart Maatschappij]] (ALM).<ref name="Pionero">{{cite book|author=[[Jeanne Henriquez|Henriquez, Jeanne]]|title=Kòrsou su muhénan pionero|year=2000|publisher=[[Archivo Nashonal Kòrsou]]|pag= 40-42|ISBN=99904-0-431-3}}</ref> === Buelo LM 980 2 di mei 1970 === [[File:Douglas DC-9-33F N937F ONA MIA 17.07.76 edited-2.jpg|thumb|Avion tipo Douglas DC-9-33F di ONA, similar na esun di hür pa [[Antilliaanse Luchtvaart Maatschappij|ALM]] dia di e desaster.]] Riba 2 di mei 1970, Abraham tabata miembro di tripulashon di kabina riba buelo 980 for di [[New York City|New York]] (JFK) pa [[Sint Maarten]]. E avion, tipo DC‐9-33CF, tabata un avion ku ALM a hür di a kompania merikano Overseas National Airways (ONA). Tabatin sinkuentishete pasahero y seis miembro di tripulashon abordo. Debí na bientu fuerte i neblina, e piloto a purba baha varios biaha na Aeropuerto Internashonal Prinsesa Juliana (SXM). Kapitan Balsey De Witt a disidí despues di desviá pa Sint Croix. Durante e buelo aki, e piloto a keda sin kombustibel i e riesgo di un aterisahe den awa (ditch) a surgi. Abraham a sobresalí den heroismo: segun testigunan okular, el a yuda pasaheronan bisti nan salbabida i a kompañá nan te na e salida. Na e momentu presiso ey, e avion a hasi un impakto duro ku e awa i a kibra banda di e kòkpit. Abraham, kende a sigui duna asistensia te na final, no a sobrebibí e desaster.<ref>[https://emiliocorsetti.com/what-a-real-hero-looks-like/ What a real hero looks like], emiliocorsetti.com (3 di mei 2019)</ref> El a fayesé inesperadamente durante e akshon di rescate. Un total di 43 persona a sobrebibí; 23 hende a muri, inkluso Margareth Abraham. == Personal == Despues di e buelo, Abraham tabata pa bula bèk New York unda e lo a topa ku su komprometido, Robby Schouten. Nan tabatin plan pa kasa dia 15 di yüni 1970, djis algun siman despues di e suseso trágiko.<ref name="Pionero"/> [[File:Erepenning voor Menslievend Hulpbetoon Versie sinds 1912.jpg|thumb|170x210px|]] == Honor == Margareth Abraham ta wòrdu rekordá komo un símbolo di balentia i altruismo den [[Karibe Hulandes]]. Su akshonnan den momentu di pániko a salba bida di varios hende i su historia ta sigui inspirá hende den Kòrsou i mas aya. Den sala di yegada di [[Aeropuerto Hato|Aeropuerto Internashonal di Kòrsou]], a develá un plakat di bròns na 1972, poné pa [[Estadonan Uni di Amérika|Merka]]. Despues na 2024, a pone un mural ku su imagen riba e fachada di e terminal, komo un homenahe bibu. E gerensia di aeropuerto a kambia e nòmber di e lokalidat pa aktividatnan di aviashon pa "Plasa Margareth Abraham" na 1990. Na 2020, el a wòrdu otorgá póstumo e Medaya di Honor di Plata pa Yudansa Humanitario (''Erepenning voor Menslievend Hulpbetoon''), un di e medayanan sivil militar [[Reino Hulandes|hulandes]] di mas altu pa yudansa humanitario. {{DEFAULTSORT:Abraham, Margareth}} [[:Kategoria:Hende]] [[:Kategoria:Aviashon]] [[:Kategoria:Kòrsou]] Margareth Abraham a wòrdu rekonosé komo un berdadero hende di balentia. Margareth Abraham ta konsiderá un símbolo di balentia i altruismo den Karibe Hulandes. Su akshonnan den momentu di pániko a salba bida di barios hende i su historia ta sigui inspirá hende den Kòrsou i mas aya.Na 1972 Merka a pone un plaka ku inskripshon den sala di salida di [[Aeropuerto Hato]]. Pa honrá su memoria, Aeropuerto Internashonal di Kòrsou a pone su nòmber na su direkshon ofisial: Plasa Margareth Abraham. Na 2024, a develá un mural ku su potret na fachada di e terminal, komo un símbolo di su entrega i korahe.<ref>{{citeer web|url=https://www.curacaochronicle.com/post/local/cap-honoring-a-true-hero-margareth-abraham/|titel= CAP honoring a true hero, Margareth Abraham|datum=2024-05-02|bezochtdatum=2025-07-01|werk=curacaochronicle.com}}</ref> Na 2020, el a risibí posthumamente e ''Zilveren Erepenning voor Menslievend Hulpbetoon'' (Plaka di Plata pa Ayudo Humanitario), un di e mas antiguo i prestisioso premionan di valentia di [[Hulanda]]. --- Margareth Abraham ta wòrdu rekordá komo un símbolo di kurashi i sakrifisio den Karibe Hulandes: 1972: Un plachi di bròns òf metal a wòrdu desvelá den e sala di yegada di Aeropuerto Hato. 1990: E maneho di aeropuerto a kambia e nòmber di e lugá pa aktividatnan di aviashon pa Plasa Margareth Abraham. 2024: Un mural ku su potrèt a wòrdu desvelá riba e fachada di e terminal, komo un homenahe bibu. 2020: El a wòrdu otorgá postumamente ku e Medaya di Honor di Plata pa Asistensia Karitativo, un di e medayanan sivil militar mas haltu pa ayudo humanitario na Hulanda. Margareth Abraham ta keda un fuente di inspirashon pa hopi na Kòrsou i mas leu. Su legado ta sigui biba komo un ehèmpel di sakrifisio propio i forsa humano bou di sirkunstansianan ekstremo. , ku tabata baseá den Antias Hulandes. E tabata konosí pa su amabilidat i entrega na su trabou. {{Infobox persona | nòmber = Margareth Abraham | portret = | nashimentu = ±1946 | lugá nashimentu = Kòrsou | morto = 2 di mei 1970 | lugá morto = Serka St. Croix, Karibe | trabou = Stewardess (ALM) | konosí pa = Su akshonnan heróiko durante e aksidente aéreo di ALM Vlucht 980 }} '''Margareth Abraham''' (±1946 – 2 di mei 1970) tabata un stewardess di [[Kòrsou]] ku a perde su bida den e aksidente aéreo trágiko di [[ALM Vlucht 980]]. E a wòrdu rekordá komo un verdadero hende valent, ku su entrega a yuda salba bida di pasaheronan riba e avion. == Bida i karera == Margareth Abraham a nase den Kòrsou i a traha komo stewardess pa [[ALM Antillean Airlines]]. E tabata konosí pa su amabilidat i entrega na su trabou. == Aksidente di 2 di mei 1970 == Riba 2 di mei 1970, Abraham tabata riba e vuelo [[ALM Vlucht 980]], ku a hasi un ''ditching'' den laman serka [[St. Croix]] despues ku e avion a keda sin gasolin. Testigunan a bisa ku e tabata yudando pasaheronan pone su chaleko di salbashon, i tabata para den e pasillo ora e avion a impacta e laman. E a fayece den e impakto. == Rekonosimentu posthumo == - A risibí e [[Zilveren Erepenning voor Menslievend Hulpbetoon]] (Plaka di Plata pa Ayudo Humanitario) di Reinou Hulanda. - Su nòmber ta honra na [[Aeropuerto Internashonal Hato]] na Kòrsou, ku su direkshon ofisial ta '''Plasa Margareth Abraham'''. - Tambe tin un mural ku su potrèt riba e fachada di e terminal. == Legado == E ta konsiderá komo un símbolo di balentia i entrega humano den e istoria di aviashon Karibe Hulandes. == Referensia == * [https://emiliocorsetti.com/what-a-real-hero-looks-like/ What a Real Hero Looks Like – Emilio Corsetti] * [https://www.curacaochronicle.com/post/local/cap-honoring-a-true-hero-margareth-abraham/ CAP Honoring a True Hero – Curaçao Chronicle] * [https://simpleflying.com/alm-antillean-airlines-flight-980-cabin-crew-perspective/ SimpleFlying on Flight 980] --------- Margareth Abraham was a 24-year-old flight attendant from Curaçao who served on ALM Antillean Airlines Flight 980. On May 2, 1970, the flight, operated by Overseas National Airways on behalf of ALM, departed from New York's JFK International Airport bound for St. Maarten. Due to poor weather conditions, the aircraft made several unsuccessful landing attempts and eventually ran out of fuel, leading to a controlled ditching in the Caribbean Sea near St. Croix. Of the 63 people on board, 40 survived, while 23, including Margareth Abraham, perished .​ Wikipedia, la enciclopedia libre +7 Curaçao International Airport +7 Simple Flying +7 Curaçao International Airport +7 Wikipedia +7 Curaçao International Airport +7 Medium Margareth Abraham is remembered for her heroic actions during the emergency. She assisted passengers in evacuating the aircraft, prioritizing their safety over her own. Tragically, she lost her life in the process . At the time of the accident, she was engaged to Robby Schouten, a well-known Antillean TV presenter, and was planning to leave her position at ALM .​ Curaçao International Airport In honor of her bravery, the address of Curaçao International Airport was named 'Margareth Abraham Plasa' . Her sacrifice is commemorated by the local community, and she is celebrated as a true hero .​ {{Appendix}} ------------------- '''Aruba Airlines''' (officially Arubaanse Luchtvaart Maatschappij N.V.) ta e aerolínea di bandera y e único aerolínea nashonal di Aruba. Fundá den 2006, Aruba Airlines ta oferé transporte aéreo regular y charter pa pasaheronan pa varias destinashon. Su sede korporativo ta na Oranjestad, Aruba, y su base di mantenemento prinsipal ta na Miami, Florida. Den 2015 e compañías a risibí e Aircraft Operating Certificate (AOC) for di Estados Unidos.[1][2] == Historia == Aruba Airlines a wordo funda na 2006 pa Onno J. de Swart, kien tabata su promé direktor. Den 2010 e a inicia operashon di charter ku un Piper PA-31 Navajo di shete asiento. Su sede operashonal ta na Oranjestad, kaminda e tin su base perto di Aeropuerto Internacional Reina Beatrix. E tin ofisinan di benta na Miami (EEUU), Curaçao, Bonaire, i Venezuela (Maracaibo, Valencia y Maracay).[3] Na 2011 Aruba Airlines a atraé inversionistanan nobo pa mehorá su flota. Den ougùstùs 2012, e aerolínea risibí su sertifikado di operashon aéreo ekonómiko, y e a introducí dos Airbus A320 na su flota (su promé A320 yegá na Aruba na november 2012). Su promé ruta regular tabata Aruba → Maracaibo (Venezuela), sigi pa Aruba → Valencia (Venezuela), y mas dilanti Aruba → Panama City (Panamá) i Aruba → Miami (EEUU). Flota y Destinashonnan {| class="wikitable sortable" ! Tipo di Avion !! Modelo !! Kantidat !! Kabina !! Asiento !! Registrashon |- | Airbus || A320-200 || 1 || Ekonomiko || ~180 || P4-AAF [4] |- | Airbus || A321-200 || 1 || Ekonomiko/“Premium” || ~178 || (vhe model, [5]) |- | Bombardier || CRJ200 || 1 || Ekonomiko || ~52 || P4-CRA [6] |} == Destinashonnan selectá == {| class="wikitable sortable" ! Ruta !! País/Región !! Estado |- | Aruba ↔ Miami !! EEUU !! Activo (charter/regular) [3] |- | Aruba ↔ Maracaibo !! Venezuela !! Introdi (2012) [3] |- | Aruba ↔ Valencia !! Venezuela !! Introdi (2012) [3] |- | Aruba ↔ Panama City !! Panamá !! Introdi (5 Julio) [3] |} == Dificultadnan i Estado Actual == Durante e kriis di COVID-19 y problemanan operashonal, Aruba Airlines a enfrenta varios reto. Pa ehempel: su flota a keda parká, i datos reciente ta mustra ku e aerolínea no ta tene vuelos normales kuendo; por ehempel, un sitio pa seguimiento di vuelos ta nifiká kantidat “0” destinashon pa Aruba Airlines. [7] Den marzo 2021 Aruba Airlines a risibí su promé A321-200 (P4-AAI) pa possibilitá un relansa, pero no ta klaro si e aerolínea actualmente ta operando vuelos regulares.[8] E situashon ta kompleho: aunke e sitio ofisial y rekursonan ta indiká ku e aerolínea ta “active” [9], e falta di voli actual y klaridat publikashonal ta kreá duda. ------------ {{Infobox empresa | variante =a tipo = compania di aviacion | nomber = Aruba Airlines | pais = {{ABW}} | imagen = | descripcion = | funda = 2006 | antesecor = | fecha disolucion= | causa disolucion= | fundado = Onno J. de Swart | propietario = | director ehecutivo = | pais = {{ABW}} | sector = transporte | industria = aviacion }} '''Aruba Airlines''' (oficialmente '''Arubaanse Luchtvaart Maatschappij N.V.''') ta e aerolinea di bandera y e unico aerolinea di [[Aruba]]. E aerolinea, fundá na 2006, ku ta ofresé transporte aéreo regular i charter pa pasahero pa 13 destinashon. Aruba Airlines su sede corporativo ta na Oranjestad, Aruba. Aruba ta opera su base di mantencion principal na Miami. Na 2015 el a ricibi un AOC (''aircraft operating certificate'') for di [[Estadonan Uni di Amérika|Merka]]. == Historia == Aruba Airlines a ser funda na 2006 pa Onno J. de Swart, kende tabata su prome director.<ref>{{Cite web|url=http://curacaochronicle.com/aviation/press-release-settlement-between-aruba-airlines-and-de-swart/|title=Press release: Settlement between Aruba Airlines and de Swart|date=16 June 2017}}</ref> E aerolinea a cuminsa operacion di charter cu un Piper PA-31 Navajo di shete asiento na 2010. E sede principal ta na Oranjestad na Aruba, cual ta e centro di operacion principal, y e aerolinea a habri un oficina nobo na [[Aeropuerto Internacional Reina Beatrix]]. E tin tambe ofisina di benta na Miami, Curaçao, Bonaire i na Maracaibo, Valencia i Maracay.<ref name="arubaair-offices">{{cite web|url=http://www.arubaairlines.com/#contactus|title=Aruba Airlines - Contact Us|accessdate=2015-04-21 }}</ref> Na kuminsamentu di 2011 e kompania a atrae inversionista nobo, ku ta kondusí na e mehoracion di e flota. E compania a risibí un Sertifikado di Operashon di aerolínea ekonómiko na ougùstùs di 2012. E aerolinea ta haya dos avion Airbus A320, e prome di nan a yega Aruba na november di 2012. E avion a kuminsá bula buelonan charter for di Aruba na fin di 2012 i e operashonnan programá a kuminsá e siguiente aña. Su promé destinashon tabata Maracaibo, Venezuela i despues Valencia, Venezuela. Despues riba 5 di yüli di e aña ei nan a inaugurá e buelonan pa Panama City, Panama. Y finalmente Miami, Merca. {{Appendix}} 18/10/25 Aruba Airlines is still operating and is the flag carrier and sole airline of Aruba. It is based at Queen Beatrix International Airport in Oranjestad and provides scheduled and charter services to various destinations across the Caribbean, South America, and the United States. Operations: Aruba Airlines is currently the only Aruban airline. It offers both scheduled and charter flights, serving as a primary carrier to and from the island. Headquarters: The airline's corporate headquarters are in Oranjestad, Aruba. Its main maintenance base is in Miami, Florida. Destinations: It flies to a number of destinations, including cities in the Caribbean, South America (such as Medellin, Colombia, and Georgetown, Guyana), and the United States (such as Miami). ------------------ {{Variante|a}} {{Databox}} '''Jet Air''' (oficialmente ) ta e aerolínea nacional di {{Appendix}} [[Category:Aviashon]] [[Category:Karibe Hulandes]] ------------------- {{Databox}} '''Avia Air''' ta un compania aereo di Aruba cu a opera entre .. y november 2003. Avia Air tabata un aerolinea basá na Aruba. Avia Air a suspendé su servisio na novèmber 2003 i tabata trahando pa reestructurá su operashonnan bou di protekshon di bankrut. 1] == Historia == Avia Air a kuminsá operashon den zomer di 1994 inicialmente tres Cessna 402B ⁇ (P4-AVA te ku P4-AVC); e mesun aña a añadí un Embraer Bandeirante (P4-AVD). Pasobra Air Aruba a enfoca mas y mas riba buelonan pa Merka, algun ruta regional por a bira operá. A kuminsá ku servisionan di liña pa Curaçao, Bonaire i e siudatnan Venezolano di Maracaibo, Punto Fijo i Valencia. Na fin di 1995, a cumpra un di dos Bandeirante P4-AVE).<ref>[http://landewers.net/P4-artikel.pdf 20 jaar Arubaans Luchtvaartuig Register Arno Landewers]</ref> Na 13 di mart di 1996 e barku a kai banda di (Venezuela) e Cessna 402B P4-AVB na laman, cu a mata tur ocho persona den e auto. E tabata trata di un buelo di linea di Aruba pa Punto Fijo. E piloto a reporta na un otro avion di Avia Problema di aire ku e motor robes, i algun tempu despues cu un candela a kibra. For di investigashon a resulta cu e candela a causa e motor y un parti di a kibra e ala robes di e avion, despues cu e Nort di Las Piedras- Aeropuerto di Punto Fijo - a kai. Na komienso di 2003, un Short SD.360-200 a kumpra, pero e aparato aki no a wòrdu a drenta servisio. For di mei 2003 no tabatin sèn mas pa paga salario di e personal y operacionnan di vuelo a keda para. Poco despues e lease company Volvo Aero a pidi e motornan di e dos Bandeirantes y finalmente E departamento di impuesto a konfiská tur e produktonan. E Cessna tambe a keda destruí. aerodinámiko pa motibu di mantenshon atrasá. Con E shortenan a bira algun e vuelo di entrenamentu a tuma lugá despues di e grupo di invershon IMCA, propietario di Air Exel, a kumpra un participacion di 50% den Avia Air. Avia Air lo sigui como AviaExel. E falta di Avia Air a hasi un pèrmit di establesementu definitivo drecha bo kara. Na òktober 2003 e kompania a a declara su mes na faillite. Poco despues, e 'Short' a bira e doño a rekuperá; tur dos Bandeirantes a keda te ku e zomer di e aña aki riba e Aeropuerto di Oranjestad ta para y e Cessna 402 P4-AVA ainda ta presente aki. ==Code data== *[[International Air Transport Association|IATA]] Code: '''3R''' *[[International Civil Aviation Organization|ICAO]] Code: '''ARB''' *Callsign: Aviair ==Flota== *Short 360-200 *Embraer EMB 110 Bandeirante == Wak tambe == * [[Lista di eks-kompania aéreo di Karibe Hulandes]] {{Appendix}} NOTES * Avia Air a cuminsa na 1984 como compania di charter Avia Air Chapter cu tabata activo na Aruba i Corwou. * in augustus 1987 verscheen het Avia Air toestel met piloot Robby Anjie, 26 jr., ter hoogte van MAcoya, Venezuela. Een tweemotorig vliegtuig Cessna met kenteken N-5351- A van de particuliere chartermaatschappij van de heer Efi Tromp, Avia Air, wordt sinds vrijdagavond op de route van Punto Fjjo (Venezuela) naar de luchthaven van Aruba vermist. * directie/eignaaar? Efi Tromp. * HetvliegtuigiseenJetpropAerocommander, een snelle vliegtuig ingericht met de nodige luxe. Avia- Air hoopt met zijn nieuwe aanwinst de Curagaose zakenman nu een nog betere service te verlenen. Avia- Air die in 1980 bij ministriële beschikking toestemming kreeg om samen met twee andere luchttransportmaatschappijen commerciële passagiersvluchten uit te voeren, biedt rechtstreekse vluchten aan naar alle bestemmingen in het Caribisch gebied, Colombia, Venezuela en Suriname. Met dit nieuwe vliegtuig hoopt Avia- Air bij te kunnen dragen aan de economische ontwikkeling van Curagao,<ref>TOEKOMST ANDERS TEKORT AAN GEKWALIFICEERDE KRACHTEN CDM ervaart dat nu al Opleiding vaklieden in metaalsector noodzakelijk. "Amigoe". Curaçao, 24-08-1987, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 12-03-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642489:mpeg21:p003</ref> * 1994: Avia Air van Efi Tromp is reeds enige tijd doende met plannen om commutervluchten tussen de eilanden te gaan vliegen. * Avia Air heeft vanaf woensdag een nieuw vliegtuig in bedrijf. Het is een EMB-110, van Braziliaanse makelij, dat 19 passagiers kan vervoeren. Het kan gecharterd worden voor vluchten Aruba - Curagao v.v. en Aruba - Bonaire v.v. Auia Air voert tweemaal daags vluchten uit tussen Aruba en Punto Fijo in Venezuela.<ref>WILLEMSTAD— Avia Air heeft vanaf woensdag een nieuw vliegtuig in bedrijf. Het is een EMB-110, van Braziliaanse makelij, dat 19 passagiers kan vervoeren. Het kan gecharterd worden voor vluchten Aruba – Curagao v.v. en Aruba – Bonaire v.v. Auia Air voert tweemaal daags vluchten uit tussen Aruba en Punto Fijo in Venezuela.. "Amigoe". Curaçao, 12-10-1994, p. 9. Geraadpleegd op Delpher op 12-03-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010645369:mpeg21:p009</ref> * Luchtvaartmaatschappij Avia Air die door de regering als nationale luchtvaartmaatschappij *s erkend, heeft plannen °ni met ingang van 1 december aanstaande naar vleugels uit te slaan. **er dag vertrekken twee yiuchten naar Punto Fijo (Venezuela), dirie naar en vier naar öonaire. Avia Air president Ciro Pieters. In 1986 is Avia Air begonnen als chartermaatschappij voor vluchten in de omgeving. In april van dit jaar kreeg Avia Air een vergunning om regelmatige vluchten uit te voeren. De maatschappij heeft vijf vliegtuigen: twee Embriers 110, elk met zestien stoelen en extra ruimte voor de koffers en twee Cessnas, elk met zeven stoelen.<ref>Plannen Avia Air om vleugels uit te slaan. "Amigoe". Curaçao, 28-11-1995, p. 7. Geraadpleegd op Delpher op 12-03-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644874:mpeg21:p007</ref> * 1995: Het particuliere Avia Air heeft afgelopen vrijdag van minister. Glenbert Croes van Verkeer en Communicatie de vergunning ontvangen om geregelde vluchten uit te voeren. "Wij zijn nu ook een officiële luchtvaartmaatschappij die vluchten uit mag voeren op Bonaire, Curacao, Coro en Las Piedras", zo reageerde Avia Air-president Ciro Pieters vanmorgen desgevraagd. Ook werd vastgesteld dat de luchtvaartmaatschappijen van de twee landen (aruba-NA) elk een bepaald aantal vluchten kan uitvoeren. Dit zijn Aruba- Curacao met 35 vluchten per week, Aruba-Bonaire met 28 Avia Air, dat tot nu toe alleen chartervluchten verzorgde, begint binnen afzienbare tijd met de vluchten op Bonaire, Curacao en de twee Venezolaanse steden Coro en Las Piedras. * Avia Air kreeg op 28 april van de minister Glenbert Croes van Vervoer en Communicatie een vergunning om geregelde vluchten uit te voeren tussen Cura9ao, Bonaire, Coro, Las Piedras en thuisbasis Aruba. De voorbereidingen betreffen nu voornamelijk de vluchten tussen de ABC-eilanden. {{Appendix}} ------------------ '''Insel Air Aruba''' tabata un aerolinea y subsidiario di Insel Air, como tambe e aerolinea oficial nacional di Aruba.<ref>[http://curacaochronicle.com/aviation/insel-air-aruba-seeks-u-s-routes/ Insel Air Aruba Seeks U.S. Routes]</ref> de.wiki:Insel Air Aruba tabata un aerolinea y subsidiario di Insel Air, como tambe e aerolinea oficial nacional di Aruba. [1] Un investigashon ku a tuma lugá na yanüari 2017 dor di e Inspectie Leefomgeving en Transport di Reino Hulandes a evidensiá defectonan tantu den e kompania mayor Insel Air i Insel Air Aruba, komo tambe den e outoridatnan di aviashon di Kòrsou i Aruba. Komo resultado, un kantidat di avion di e dos kompanianan lo no por bula pa un tempu indeterminá. Insel Air i Insel Air Aruba despues a reduci nan destinashonnan di buelo, ku anteriormente tambe tabata inkluí destinashonnan den Merka i Sur Amerika, pa e islanan ABC i Sint Maarten.<ref>{{Literatur |Autor= |Titel=Dutch ILT intervenes in Curaçao, Aruba CAAs |Sammelwerk=ch-aviation |Verlag= |Ort= |Datum= |Seiten= |Online=[http://www.ch-aviation.com/portal/news/53584-dutch-ilt-intervenes-in-curaao-aruba-caas ch-aviation.com]}}</ref><ref>{{Literatur |Autor= |Titel=Insel Air axes bulk of network, retains ABC Islands |Sammelwerk=ch-aviation |Verlag= |Ort= |Datum= |Seiten= |Online=[http://www.ch-aviation.com/portal/news/53989-insel-air-axes-bulk-of-network-retains-abc-islands ch-aviation.com]}}</ref><ref>{{Literatur |Autor= |Titel=Curaçao's Insel Air looking to dispose of Aruban unit |Sammelwerk=ch-aviation |Verlag= |Ort= |Datum= |Seiten= |Online=[http://www.ch-aviation.com/portal/news/54051-curaaos-insel-air-looking-to-dispose-of-aruban-unit ch-aviation.com]}}</ref><ref>{{Literatur |Autor= |Titel=Curaçao's Insel Air fends off bankruptcy filing |Sammelwerk=ch-aviation |Verlag= |Ort= |Datum= |Seiten= |Online=[http://www.ch-aviation.com/portal/news/54267-curaaos-insel-air-fends-off-bankruptcy-filing ch-aviation.com]}}</ref> Insel Air Aruba a stop di opera na 2017 despues di cinco aña. [6] == Flota == For di maart 2017, Insel Air Aruba su flota tabata consisti di ocho avion, di cual ningun ta operacional.<ref>[http://www.ch-aviation.com/portal/aircraft/search?search=1&cha=ISU ch-aviation], abgerufen am 20. März 2017.</ref> ==Wak tambe == * [[Lista di eks-kompania aéreo di Karibe Hulandes]] == Link externo == * [https://www.fly-inselair.com/en/ Webpräsenz der Insel Air] (englisch und spanisch) * [http://www.airliners.net/search/photo.search?airlinesearch=Insel%20Air%20Aruba&distinct_entry=true Fotos] der Insel Air Aruba auf [[Airliners.net]] {{Appendix}} ----------------- '''Aruba Flying Club''' tabata un asociacion di piloto amatur na Aruba?? == Historia == AFC ta data di ananan 1940. Tabata haci uzo di aeropuerto de Vuyst na San nicolas den bario di juana morto. met hangar Na 1998 AFC a bira activo atrobe. AFC in 1950 statutair opgricht Vereniging Aruba Flying Club In 1998 werd de Aruba Flying Club weer actief (welke vanaf de oorlogsjaren tot in de jaren 70 al had bestaan). Aanvankelijk werd gevlogen met de Cessna 172M P4-BON, in 1992 en 1993 aangevuld met Cessna 182P P4-GIN en sinds 1998 met een Amerikaans geregistreerde Cessna 172R, de N174AP.<ref>[http://landewers.net/P4-artikel.pdf 20 jaar Arubaans Luchtvaartuig Register Arno Landewers]</ref> Eleccion di directiva di AFC * na 1956 e club tabatin 4 avioneta propio di cual e ultimo adkisicion tabata un stimson. Cu e avionetanan tabata bula y tene competencia y demostracionnan.<ref>[https://archive.org/details/BNA-DIG-ARUBAANSECOURANT-1956-09/page/n67/mode/2up?q=flying Aruba Flying Club viert eerste vlucht van nieuwe Stimson], Arubaanse Courant (21 september 1956)</ref> * Aanwijzing: Als leden van de Raad van Beheer van de Aruba Flying Club, de heren: P. A. de Vuyst; Commandant Onderzoekings en Bewakingsdienst op Aruba; H. A. Hessling, Ambtenaar belast met het domein beheer op Aruba * in 1950 de 100ste vliegbevet uitgereikt =- examens sportvliegr, instrument vlieger en instructur * De Aruba Flying | Club 'is een bloeiende vereniging. | Het maximum aantal leden dat toegelaten wordt bedraagt statutair vijftig en dat heeft men vrijwel voortdurend. Het aantal brevetten dat in de loop der jaren werd uitge- > reikt loopt in de honderden. De samenwerking tussen A.F.C. en overheid is voortreffelijk en het aantal deskundigen waarover men kan beschikken ruim voldoende. De vloot bestaat uit vier toestellen, waarbij dan nog drie komen, die particulier eigendom van enkele leden zijn. De minimum leeftijdsgrens voor het behalen van een brevet is zeventien jaar. Men moet zich hiertoe eerst aan een strenge medische keuring onderwerpen. Voorschrift i.; dat men een aandeel koopt van driehonderd gulden. Daarna hebben de meeste leerlingen ongeveer 12 uur lessen nodig om dan nog een 25 tot 30 uur solo te vliegen voor zij het brevet kunnen halen. De totale instruktieteksten belopen dan ongeveer ƒ 500.—. Wie eenmaal het brevet heeft en de nodige proeven hoeft afgelegd mag zelf een vliegtuigje huren, eerst voor vluchten boven het eiland, daarna ook voor tochtjes naar buiten. Voor weekenden komen vooral Curaeao en Bonaire in aanmerking voor langere vakanties Venezuela en andere omliggende landen. Enkele leden, als de heren Riehardson en van der Voort maakten ook veel langer vakantievluchteri (om langs de Venezolaans kust, Trinidad en andere eilanden naar Sint Maarten.<ref>De Aruba Flying Club. "Amigoe di Curacao". Willemstad, 26-10-1957. Geraadpleegd op Delpher op 12-03-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000211195:mpeg21:p003</ref> * Voor velen is het vertrek van de heer Pieter A. de Vuyst ongemerkt voorbij gegaan. Gedurende de tweede wereldoorlog was hij verbindingsmarineofficier en gedurende die tijd begon hij met het plannen voor een particulier vliegvels, dat naar hem genoemd werd. Op 16 juli 1944 werd dit vliegveld geopend dooi de toenmalige Gezaghebber I. Wagemaker. Dat het vliegveld naar hem ge noemd werd, was op voordracht van Aruba Flying Club als waardering voor het vele werk dat hij voor deze club had gedaan. In oktober 1945 kwam de heer de Vuyst in dienst van de Lago en verliet deze op 1 juni j.l. 1956.<ref>{{nl}}{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010404914:mpeg21:p005|titel=Pieter A. de Vuyst verliet Aruba|werk=[[Amigoe]]|datum=1956-06-18|bezochtdatum=2024-03-12}}</ref> {{Appendix}} AFC is een Arubaanse vereniging ter beoefening van de vliegsport, opgericht in 1942 door employes van Lago te San Nicolas. Eerste voorzitter was Pieter A. de Vuijst, waarnaar het sportvliegveld is genoemd.<ref>Hoetink, Encyclopedie van de Nederlandse Antillen, 1969 pag.55</ref> ----------------- == EZ Air (aanvulling)== Mester menshoná ku direktor di Medicair Rene Winkel ta alabes direktor di aerolínea EZ Air, pues e kontrato firmá ta ku Winkel i no e aerolínea EZ Air. Esaki ta importante pa menshoná mirando ku den komunidat tin e impreshon ku ta EZ Air ta sòru pa Ambulans Aéreo. “Nos tin kontrato ku e doño pues no e aerolínea mes. Awor a yega e momentu ku e kontrato a vense. Segun e proseso, tur interesado por entregá un petishon pa ehekutá e tarea di Ambulans Aéreo. Boneriano 29-11-2023 titel=Ken ta bai ehekuta air ambulans?|https://awemainta.com/boneriano/ Medicair tambe por bolbe entregá un petishon”, e ta splika. Sinembargo e no ta konfirmá ku vensementu di e kontrato a sosedé entrante yanüari 2024. Tambe e ta sigurá ku e situashon di niun forma ta opstakulisá servisio di Ambulans Aéreo. Mester menshoná ku ya pa algun luna tin spekulashon tokante e situashon aki. Dòkter Frans komo direktor di FM den un rueda di prensa anterior a konfirmá ku Ministerio na Hulanda ke pa ehekutá buelonan di Ambulans Aéreo ku avionnan registrá na Hulanda. Tur esaki por konsiderá komo opstákulo pa proveodornan lokal. BONERIANO a tuma kontakto ku Rene Winkel tokante e situashon aki i e ta splika ku e no ta deseá na amplia masha mirando ku FM ainda ta un kliente. “Echo sí ta ku FM algun tempu atras a saka un asina yamá ‘tender’ pa buska un operadó pa ambulans aéreo ku lo trese avionnan ku registrashon PH, esta di Hulanda. Es mas FM lo ta basta leu pa bira un operador di aerolínea. No ta eksistí Ambulans Aéreo, ta eksistí pèrmit pa ehekutá buelo ‘ airline operator certificate’ (AOC). Di aki ta haña un provishon riba e pèrmit pa Ambulans Aéreo pasombra ta buelo komersial i ku nan lo bula bou di e reglanan Europeo, EASA”, e ta splika. Winkel ta agregá ku nan tambe a lesa ku FM ke bin ku avion di Ambulans eléktriko, pero tambe mester bisa ku e teknologia aki no ta asina leu ainda. “No ta eksistí avion eléktriko ainda ku por bula e rutanan aki, i dado kaso ku bin ku avionnan asina mes, mester pasa den hinter un prosedura pa nan wòrdu sertifiká pa departamentonan konserní manera Curacao Civil Aviation Authority (CCAA) Y ILT holanda , Esei ta nifiká ku por dura añanan promé ku por bai usa avionnan eléktriko pa transporte di pashènt.” Importansia di Ambulans Aéreo Esaki ta un avion privá spesialmente adaptá pa duna sosten médiko na pashèntnan durante transporte. Un dòkter, paramediko òf ekipo di dòkternan altamente kualifiká lo biaha ku su pashènt pa atendé e pashènt te ora e yega e aeropuerto destiná i por transportá e pashènt na un manera sigur te su kas òf pa un hòspital den e pais. E Ambulans Aéreo lógikamente ta karga tur e ekipo i e remedinan nesesario durante e buelo. {{Appendix}} ----------------------------- __NOINDEX__ 5w1sbg2hn1valav3p0zlbxftt70rsrf 199189 199188 2026-08-01T19:58:28Z Caribiana 8320 /* Ròl regional */ 199189 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ * Nieuw: [[Avia Air]] - [[Insel Air Aruba]] - [[Aruba Airlines]] - [[Aruba Flying Club]] . [[SLM]] - [[Jetair Caribbean]] - [[Buelo 980 di ALM]] - [[Margareth Abraham]] * Aanvullen: [[Z Air]] --------------- {{Infobox Aeropuerto | variante = c | nomber oficial = Princess Juliana International Airport | imagen = | tipo = Públiko | sirbi = [[Sint Maarten (isla)|Isla di Sint Maarten]] | funda = | apertura = [[4 di mart]] [[1944]] | propietario = Princess Juliana International Airport Holding Company N.V. | lat_deg = 18 | lat_min = 02 | lat_sec = 27 | lat_dir = N | lon_deg = 63 | lon_min = 06 | lon_sec = 32 | lon_dir = W | pais = {{SXM}} | pista = | operado = Princess Juliana International Operating Company N.V. | website = http://www.sxmairport.com/ }} '''Aeropuerto Internashonal Prinses Juliana''' (IATA: '''SXM''', ICAO: '''TNCM'''), konosí na [[ingles]] komo '''Princess Juliana International Airport''' (PJIA), ta e aeropuerto prinsipal di e [[Sint Maarten (isla)|isla di Sint Maarten]]. E ta sirbi tantu e [[Sint Maarten|parti hulandes]] komo e [[Sint Maarten (Fransia)|parti franses]] di e isla. E aeropuerto ta situá den e pais [[Sint Maarten]], serka di Simpson Bay Lagoon. El a haña su nòmber for di Reina [[Juliana di Hulanda]], kende ainda tabata prinsesa heredero tempu ku e aeropuerto a habri na 1944. Ademas di PJIA, tin un aeropuerto mas chikitu na e parti franses di e isla, konosí komo Aeropuerto Grand Case-Espérance. E aeropuerto aki ta sirbi prinsipalmente buelonan regional chikitu. == Historia == Na 1942, durante [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]], e ehérsito [[Estadonan Uni di Amérika|merikano]] a konstruí un pista di aterisahe na e sitio kaminda e aeropuerto moderno ta pará awe. E ophetivo tabata pa monitoriá i kontrarestá aktividat di supmarino nazi den e área.<ref name="CBCS">[https://www.centralbank.cw/storage/app/media/economic_bulletins_2024/20240927_feature_article_princess_juliana_international_airport_economic_bulletin_september_2024.pdf Princess Juliana International Airport An Economic Profile], [[Banko Sentral di Kòrsou i Sint Maarten|CBCS]] Economic Bulletin (sèptèmber 2024)</ref> Na 1944, e promé buelo no-militar ku pasahero sivil, operá pa [[KLM]], a baha na Sint Maarten. E aeropuerto desaroyá posteriormente riba e mesun sitio a wòrdu nombrá na honor di Prinsesa Juliana, kende tabata abordo di e buelo inougural.<ref name="CBCS"/> == Infrastruktura i desaroyo == For di 2001, a elaborá plannan pa ekspanshon i modernisashon di e aeropuerto. Un terminal nobo, ku un kapasidat pa 2,5 mion pasahero pa aña, a wòrdu habrí ofisialmente na novèmber 2006 pa [[Beatrix di Hulanda|Reina Beatrix]].<ref name="CBCS"/><ref name="birthday">[https://shta.com/princess-juliana-international-airport-celebrates-80th-birthday/ Princess Juliana International Airport Celebrates 80th Birthday], shta.com (13 di mei 2024)</ref> E terminal nobo a wòrdu konstruí riba tereno rekuperá nortwest di e terminal bieu. E edifisio tin dos piso i un superfisie total di aproksimadamente 27.000 m². Check-in i entrega di maleta ta situá na planta abou, miéntras ku sala di salida i áreanan komersial ta na e promé piso.<ref name="pjia">[https://www.airport-technology.com/projects/princessjulianaint/?cf-view Princess Juliana International Airport], airport-technology.com (2008)</ref> Na 2015, e aeropuerto a manehá 1.829.543 pasahero i aproksimadamente 60.000 moveshon di avion.<ref>{{cite web |website=Sxmairport.com |url=http://www.sxmairport.com/includes/pdfs/2015-Annual-Report.pdf |title=Annual Report 2015 |access-date= |archive-date=2023-07-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230709223107/https://www.sxmairport.com/includes/pdfs/2015-Annual-Report.pdf |url-status=dead }}</ref> ==Ròl regional== E aeropuerto ta un sentro importante pa aviashon den e region di Nortost Karibe. E ta funshoná komo base di operashon pa [[Winair]] i komo hub prinsipal pa konekshon ku islanan mas chikitu den e region, manera [[Anguilla]], [[Saba]], [[Sint Eustatius]], [[Sint Barth|Saint Barthélemy]], [[Anguilla]], [[Dominica]], [[Nevis (isla)|Nevis]] i [[Tortola]].<ref name="birthday"/> E aeropuerto tin konekshonnan regular ku [[Oropa]] i [[Nort Amérika]] ku diferente aerolinea, inkluyendo KLM i kompania di aviashon franses. E aeropuerto ta sirbi komo un sentro importante pa aviashon den e region di Nortost Karibe. E ta e base di operashon pa [[Winair]] i ta funshoná komo e hub prinsipal pa islanan mas chikitu den region, manera [[Anguilla]], [[Saba]], [[Sint Eustatius]], [[Saint Barthélemy]], Anguilla, Dominica, Nevis i [[Tortola]].<ref name="birthday"/> E aeropuerto, ku ta konektá ku Oropa dor di KLM i vários kompania di aviashon franses, ta internashonalmente konosí prinsipalmente pa Maho Beach.<ref name="cleaver"/> Avionnan ta bula hopi abou riba e playa ei promé ku baha riba e pista situá direktamente su tras, hasiendo esaki un atrakshon turístiko prinsipal.<ref name="cleaver"/> Un di e aspektunan mas distintivo di e aeropuerto ta su aserkamentu di aterisahe. Un punta di e pista ta situá hopi serka di Maho Beach, loke ta hasi ku avionnan pasa na altitut hopi abou riba e playa ora nan ta aterisá. Esaki a hasi e sitio konosí internashonalmente, pero tambe ta krea situashonnan potensialmente peligroso pa bishitante. == Organisashon == PJIA su kantidat total di empleado tabata 305 ekivalente di tempu kompletu (FTEs) na 2024, hasiendo e ta un di e dunadónan di trabou individual mas grandi na Sint Maarten, ekskluyendo gobièrnu.<ref name="CBCS"/> Maneho di e aeropuerto ta den man di Princess Juliana International Operating Company N.V.<ref name="pjia"/><ref>[https://web.archive.org/web/20050526154747/http://www.pjiae.com/pdfs/company-profile.pdf Company profile - The Princess Juliana International Airport (PJIA)], sxm-airport.com (4 di mart 2005)</ref>, un kompania supsidiario di Princess Juliana International Airport Holding Company N.V., ku gobièrnu di Sint Maarten komo úniko akshonista. Michael Cleaver ta direktor ehekutivo (CEO) di e aeropuerto for di 2025.<ref name="cleaver">[https://www.luchtvaartnieuws.nl/nieuws/categorie/3/airports/michael-cleaver-volgt-brian-mingo-op-als-ceo-van-luchthaven-van-sint-maarten Michael Cleaver volgt Brian Mingo op als CEO van luchthaven van Sint Maarten], luchtvaartnieuws.nl (5 di aprel 2025)</ref> {{Commonscat}} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =70946032|titulo=Princess Juliana International Airport}} {{References}} }} [[:Kategoria:Sint Maarten]] [[:Kategoria:Aviashon]] ------------ Aeropuerto Internashonal Prinses Juliana (IATA: SXM, ICAO: TNCM), konosí na ingles komo Princess Juliana International Airport (PJIA), ta e aeropuerto prinsipal di e isla di Sint Maarten. E ta sirbi tantu e parti hulandes komo e parti franses di e isla. E aeropuerto ta situá den e pais Sint Maarten, serka di Simpson Bay Lagoon. E a haña su nòmber for di Reina Juliana di Hulanda, kende ainda tabata prinses heredero tempu ku e aeropuerto a habri na 1943. Na 1944, e a bishitá e sitio, loke a kontribuí na e nòmber ofisial. Ademas di PJIA, tin un aeropuerto mas chikitu na e parti franses di e isla, konosí komo Aeropuerto Grand Case–Espérance, cu ta sirbi prinsipalmente buelonan regional. Historia Na 1942, durante e Di Dos Guera Mundial, e ehérsito merikano a konstruí un pista di aterisahe riba e lokashon kaminda e aeropuerto moderno ta eksistí awe. E objetivo tabata pa monitoriá i kontrarestá aktividat di supmarino den e área. Na 1944, e promé buelo no-militar ku pasaheronan sivil — operá pa KLM — a baha na Sint Maarten. E aeropuerto posterior a wòrdu desaroyá riba e mesun sitio i a haña su nòmber na honor di Prinsesa Juliana, kende tabata abordo di e buelo inaugural. Infrastruktura i desaroyo For di 2001, a elaborá plannan pa modernisashon i ekspanshon di e aeropuerto. Un terminal nobo, ku un kapasidat di 2,5 mion pasahero pa aña, a wòrdu habrí ofisialmente na novèmber 2006 pa Reina Beatrix. E terminal nobo a wòrdu konstruí riba tereno rekupersá na noroeste di e terminal anterior. E edifisio tin dos piso i un superfisie total di aproksimadamente 27.000 m². Check-in i entrega di maleta ta situá na planta abou, miéntras ku sala di salida i áreanan komersial ta na e promé piso. Na 2015, e aeropuerto a manehá 1.829.543 pasahero i aproksimadamente 60.000 moveshon di avion. Rol regional E aeropuerto ta un sentro importante pa aviashon den e region di Nortost Karibe. E ta funshoná komo base di operashon pa Winair i komo hub prinsipal pa konekshon ku islanan mas chikitu den e region, manera Anguilla, Saba, Sint Eustatius i Saint Barthélemy. E aeropuerto tin konekshonnan regular ku Oropa i Nort Amérika dor di diferente aerolinea, inkluyendo KLM i kompania di aviashon franses. Aserkamentu di aterisahe Un di e karakterístikanan mas distintivo di e aeropuerto ta su aserkamentu di aterisahe. Un punta di e pista ta situá hopi serka di Maho Beach, loke ta hasi ku avionnan pasa na altitut hopi abou riba e playa promé ku nan aterisá. Esaki a hasi e sitio konosí internashonalmente i a kontribuí na su popularidat komo atrakshon. Alabes, e situashon ta konsiderá potensialmente peligroso, i bishitantenan ta wordo advertí pa sigui instrukshonnan di siguridat. Organisashon Maneho di e aeropuerto ta den man di Princess Juliana International Operating Company N.V., un supsidiario di Princess Juliana International Airport Holding Company N.V., ku gobièrnu di Sint Maarten komo úniko akshonista. Na 2024, e aeropuerto tabatin aproximadamente 305 empleado (FTE), hasiendo e un di e empleadornan individual mas grandi na Sint Maarten, fuera di sektor públiko. Michael Cleaver ta direktor ehekutivo (CEO) di e aeropuerto for di 2025. ---- For di 2001, a traha plannan pa ekspanshon i modernisashon di e aeropuerto. Un edifisio nobo di aeropuerto, ku un kapasidat pa 2.5 mion pasahero pa aña, a wordo habri ofisialmente pa [[Beatrix di Hulanda|Reina Beatrix]] na novèmber 2006. Komo parti di e di 70 aniversario na 2014, e aeropuerto a hasi un donashon di tres estatua di pelikan maron na gobièrnu. Nan a wòrdu poné riba e rotònde dilanti di e aeropuerto, huntu ku e lèternan di e kódigonan di aeropuerto di IATA di e aeropuertonan partner.<ref>The Daily Herald, [https://www.thedailyherald.sx/islands/national-bird-monument-at-airport-roundabout-restored National bird monument at airport roundabout restored], 9 juni 2021</ref> [[File:06-SXM-airport1s.jpg|thumb|left|200px|Interior di e terminal di Aeropuerto Internashonal Prinses Juliana.]] Aeropuerto Internashonal di Prinsesa Juliana (IATA: SXM, ICAO: TNCM) ta e aeropuerto prinsipal riba e isla karibense di Saint Martin. E aeropuerto ta situá na e parti hulandes di e isla, den e pais di Sint Maarten, serka di e kosta di Simpson Bay Lagoon. Na 2015, e aeropuerto a manehá 1.829.543 pasahero i alrededor di 60.000 moveshon di avion.<ref>{{cite web |website=Sxmairport.com |url=http://www.sxmairport.com/includes/pdfs/2015-Annual-Report.pdf |title=Annual Report 2015 |access-date=2 March 2016 |archive-date=9 July 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230709223107/https://www.sxmairport.com/includes/pdfs/2015-Annual-Report.pdf |url-status=dead }}</ref> E aeropuerto ta sirbi komo un sentro pa Winair i ta e porta prinsipal pa e Islanan Leeward mas chikitu, inkluyendo Anguilla, Saba, Saint Barthélemy i Sint Eustatius. E ta haya su nomber for di Reina Juliana di Hulanda, kende a baha eynan tempo cu e tabata heredero presunto na 1944, e aña despues cu e aeropuerto a habri. E aeropuerto tin aserkamentu di aterisahe di flyover na altitud hopi abou pasobra un punta di su pista ta sumamente serka di kosta i Maho Beach. Miéntras ku Prinsesa Juliana Internashonal ta e porta di aviashon prinsipal pa e isla, tin tambe un aeropuerto di uso públiko mas chikitu na e parti Franses, den e Kolektividat Franses di San Martin, yamá Aeropuerto Grand Case-Espérance. {{Commonscat}} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =70946032|titulo=Princess Juliana International Airport}} {{References}} }} [[:Kategoria:Sint Maarten]] [[:Kategoria:Aviashon]] --------------- {{Variante|c}} {{Infobox accidente aereo | variante = c | nomber = Buelo 980 di ALM | imagen = Douglas DC-9-33F N937F ONA MIA 17.07.76 edited-2.jpg | descripcion = Avion tipo Douglas DC-9-33CF di ONA, similar na esun di hür pa [[Antilliaanse Luchtvaart Maatschappij|ALM]] dia di e insidente. | mapa = | fecha = [[2 di mei]] [[1970]] | tipo_calamidad = | sitio = | morto = | tipo_avion = Douglas DC-9-33CF | number_avion = | operado = Overseas National Airways (ONA) pa [[Antilliaanse Luchtvaart Maatschappij|ALM]] | nomber_avion = | number_vuelo = 980 di ALM | salida_vuelo = | layover = | destinacion = [[Sint Maarten]] | pasahero = 57 | tripulante = 6 | sobrviviente = 40 }} '''Buelo 980 di ALM''' tabata e buelo komersial programá pa bula for di aeropuerto JFK, [[New York City|New York]] pa Aeropuerto Prinses Juliana na [[Sint Maarten]] dia [[2 di mei]] [[1970]]. Despues di vários intento di aterisahe sin eksito, e avion a keda sin kombustibel i a kai den [[Laman Karibe]] (48 km for di [[Sint Croix|St. Croix]]), resultando den 23 persona morto i 40 sobrebibente. E suseso ta un di e poko kasonan di aterisahe forsoso (''ditching'') di un avion jet i ta ser konsiderá komo e pió desastre den historia di aviashon di [[Antias Hulandes]]. == Detaye di e buelo == * '''Data''': 2 di mei 1970 * '''Ruta''': New York (JFK) → Sint Maarten (SXM) * '''Avion''': Boeing 727-200 * '''Operadó''': Overseas National Airways (pa ALM) * '''Persona riba avion''': 63 (inkluso miembronan di tripulashon) == Avion i su tripulashon == E avion tabata un Douglas DC-9-33CF di dos motor, operá pa [[Antilliaanse Luchtvaart Maatschappij]] (ALM) dor di Overseas National Airways (ONA), ku un avion i tripulashon di buelo di ONA i un tripulashon di kabina di ALM.[1] Su number di seri tabata 47407, su number di ruta tabata 457. E avion a wòrdu fabriká dia 23 di yanüari 1969 i tabata matrikulá na [[Estadonan Uni di Amérika|Merka]] bou di e number di registrashon: FAA N935F. E buelo tabata transportá 57 pasahero i 6 miembro di tripulashon. E tripulashon di buelo tabata konsistí di kapitan Balsey DeWitt (37), promé ofisial Harry Evans II (25), i piloto Hugh Hart (35).[2] == Buelo i aterisahe forsoso == Buelo 980 a sali for di Aeropuerto John F. Kennedy normalmente i a sigui sin nobedat den direkshon di Karibe, ounke e DC-9 mester a baha na un altitut mas abou pasùit di [[Bermuda ]]pa evitá un tormenta di strena, oumentando su kimamentu di kombustibel. Despues ku e buelo a haña pèrmit pa baha te na 10.000 pia (3.000 m), kontrol di tráfiko aéreo regional (ATC) a konsehá ku e kondishonnan di tempu na St. Maarten tabata bou di e mínimo pa aterisahe, un sèt di kriterio ku ta determiná si un aterisahe ta posibel. Kapitan DeWitt a disidí di desviá pa San Juan, pero poko despues, kontrol di St. Maarten a informá nan ku e kondishonnan di tempu a mehorá sufisiente pa aterisa. E buelo a hasi un aserkamentu inisial na e aeropuerto pero no a logra mira e pista na tempu pa aliñea pa aterisahe i a deklará un aserkamentu faya pèrdí. Buelo 980 a purba di baha un di dos biaha, pero atrobe no a logra yega na aliñea ku e pista. Despues di a abortá e aserkamentu ei, e tripulashon a hasi un di tres intento, pero e avion tabata muchu altu pa aterisa sigur. Despues di a evaluá e situashon di tempu i kombustibel, e pilotonan a disidí di desviá pa Saint Croix, risibiendo un vektor di aserkamentu i pèrmit pa aterisahe. Na e punto aki, a konstatá un posibel diskrepansia entre e meter di kombustibel i loke a wòrdu kalkulá komo e kantidat di kombustibel ku a sobra den e tankinan. DeWitt a informá e kontroladó di tráfiko aereo di su intenshon pa bandoná e avion i a kuminsá un aserkamentu abou riba awa, aterisando pa 3:49 pm ora lokal, 30 mia ost di Saint Croix.[3][2] Ounke e pilotonan a aktivá señalnan di faha di seguridat djis promé ku aterisahe, tabatin insertidumbre den e kabina tokante ki ora, òf si, e avion lo a baha. E sistema di komunikashon di e kòkpit no tabata funshoná, pues pasaheronan no a risibí ningun atvertensia di e bashamentu inminente. Consecuentemente, un cantidad desconoci di pasahero y tripulacion tabata para of tabatin nan faha di seguridad kita ora cu e avion a dal den awa. Na e momento aki, laman tabata brutu debí na kondishonnan di wer volatil. E avion a keda relativamente intacto despues di a baha den awa, pero pronto a sink den mas o menos 5.000 pia (1.500 m) y nunca a wordo recupera. E aksidente a resultá den 23 morto i 37 herido, ku 40 sobrebibiente en total. Tantu e pilotonan komo e nabegante a sobrebibí. E sobrebibientenan a keda bula den e laman turbulento, infestá ku tiburon ku nan vest di salbabida te ora ku yudansa a yega.[3][4] E rekuperashon di e sobrebibientenan ku helikòpter a kuminsá mas o ménos 12:00, un pa dos ora despues di e bentamentu, i e último sobrebibiente, Promé Ofisial Evans, a wòrdu rekuperá mas o ménos 1 ora despues.[2] E helikòpternan a wòrdu guiá pa e sitio di reskate dor di un avion di Pan American Airways, kende su piloto a informá e bentamentu via radio, despues a bula riba e sitio te ora ku yudansa a yega pa guia e reskatistanan.[3] E esfuersonan di reskate a enbolbí unidatnan di Guardakosta di Merka, Marina di Merka, i Kuerpo di Marina di Merka, i un kantidat di sobrebibiente a wòrdu hibá tera ku helikòpter.[5] ---- Durante e buelo, e avion a topa ku maltempu ku a forsa e kapitan pa hasi varios intento pa landa den aeropuerto Prinses Juliana na Sint Maarten. Despues di intentonan repetí sin éksito i ku e gasolin a kaba, e kapitan a desidí pa hasi un '''ditching''' (aterisáhe forzoso den laman) serka di isla Saint Croix. == En kultura == E historia di buelo 980 a inspirá varios artikulo, dokumental i video ku ta analisá e desishonnan tomá durante e vuelo, inkluí: * ''A desperate crew and their awful decisions – The extraordinary tale of ALM Flight 980'' (YouTube, 10 di febrüari 2025) * Emilio Corsetti – ''What a Real Hero Looks Like'' [[:Kategoria:Aviashon]] [[:Kategoria:Antias Hulandes]] == E aksidente == E impakto ku e laman a keda mas fuerte ku tabata spera, i e fuselaje di e avion a kibra den barios parti. Di e total di 63 hende riba avion, 23 a fayece, mientras 40 a logra salba via bote di salbashon òf flotadónan. Entre e viktimanan tabata hopi hende di Kòrsou, Sint Maarten i Hulanda. === Viktimanan konosí === Un di e viktimanan mas konosí tabata '''[[Margareth Abraham]]''', un stewardess di 24 aña for di Kòrsou. Segun testigunan, e tabata yudando pasaheronan pone su chaleko di salbashon i no a logra siña pa su mes. Su entrega i sakrifisio a ser rekonosé mas latr pa medio di un premi di valentia posthumo. == Investigashon == Investigashon di e '''[[National Transportation Safety Board]] (NTSB)''' a indiká ku e avion a keda sin gasolin despues di intentonan repetí pa landa den Sint Maarten. E raport a menzioná tambe ku komunikashon entre e kapitan i kontrol aéreo tabata konfuso, i ku desishon humano den un situashon di stres a kontribuí na e desenláse fatal. NTSB a rekomendá mehoras den planifikashon di ruta aéreo, maneho di krisis, i komunikashon durante emerhensia. == Impacto == E aksidente di Vuelo 980 a trese hopi dolor den e komunidat di e Antias Hulandes, partikularmente na Kòrsou. Den su respuèsta, [[ALM Antillean Airlines|ALM]] a pasa pa un revishon di proseduranan di emerhensia i entrenamiento di tripulantenan. E aksidente a keda den memoria kolektivo komo un simbolo di valentia humano, partikularmente pa e akshon di Margareth Abraham. == En kultura == E historia di Vuelo 980 a inspirá barios artikulonan, dokumental i video ku ta analiza e desishonnan tomá durante e vuelo, inkluí: * ''A desperate crew and their awful decisions – The extraordinary tale of ALM Flight 980'' (YouTube, 10 di febrüari 2025) * Emilio Corsetti – ''What a Real Hero Looks Like'' == Referensia == <references> <ref>National Transportation Safety Board (NTSB) – Aircraft Accident Report: Overseas National Airways Flight ALM980.</ref> <ref>SimpleFlying – Crew Perspective: Lessons from ALM Flight 980.</ref> <ref>Emilio Corsetti – What a Real Hero Looks Like (2024).</ref> </references> {{Variante|a}} {{Databox}} {{Infobox accidente aereo | variante = c | nomber = ALM Buelo 980 }} [[File:Douglas DC-9-33F N937F ONA MIA 17.07.76 edited-2.jpg|thumb|Avion tipo Douglas DC-9-33CF di ONA, similar na esun di hür pa [[Antilliaanse Luchtvaart Maatschappij|ALM]] dia di e insidente.]] '''Buelo 980 di ALM''' tabata un buelo komersial ku a tuma lugá riba [[2 di mei]] [[1970]], operá pa Overseas National Airways den nòmber di [[Antilliaanse Luchtvaart Maatschappij]] (ALM). E vuelo tabata bai for di New York JFK pa [[Sint Maarten]], pero a terminá den un tragedia despues ku e avion a tene ku hasi un aterisahe forzoso den laman serka [[Sint Croix|St. Croix]]. E tabata e peor desastre den historia di aviashon antiano. Detaye di e vuelo Avion: Boeing 727-200 Operadó: Overseas National Airways (pa ALM) Ruta: New York (JFK) → St. Maarten Data: 2 di mei 1970 Persona riba avion: 63 (incluso tripulantenan) Durante e vuelo, e avion a topa ku malu tempu ku a forsa e piloto pa hasi barios intento pa landa den aeropuerto Prinses Juliana na St. Maarten. Despues di barios intento sin éksito i gasolin ku ta kaba, e kapitán a desidí pa hasi un ditching (aterrisahe den laman) serka isla St. Croix. E aksidente E avion a impacta e laman mas fuerte ku lo a spera, i e fuselaje a kibra den varias parti. Di e total di 63 hende riba avion, 23 a fayece. E resto di e pasaheronan i tripulantenan a salba, algun via flotadónan i bote di salva. Viktimanan i heróes Un di e viktimanan mas konosí tabata Margareth Abraham, un stewardess di 24 aña for di Kòrsou. Segun testigunan, e tabata yudando pasaheronan pone su chaleko di salbashon i no a logra siña pa su mes. Su entrega i sakrifisio a ser rekonosé ku un premi di valentia posthumo. Investigashon i resultado Investigashon di NTSB (National Transportation Safety Board) a determiná ku e avion a keda sin gasolin despues di intentonan repetí pa landa. Tambe a indiká ku komunikashon entre e kapitan i kontrol di trafiko aéreo tabata konfuso. A resultá den rekomendashon pa mehoras den manejamentu di krisis i planifikashon di ruta aéreo. Impacto E aksidente di ALM Vlucht 980 a trese hopi dolor na Antias Hulandes i tambe a pone preshon riba ALM. E kasonan di valor humano, manera e di Margareth Abraham, a keda parte di e memoria kolektivo di Kòrsou. * Tobias Cordeiro - mira it.wiki == Link eksterno == * [https://www.youtube.com/watch?v=rPQZbbgr4w8&t=62s A desperate crew and their aweful decisions - The extraordinary tale of ALM flight 980], [[Youtube]] (10 di febrüari 2025) {{Infobox vuelo aéreo | nòmber_vuelo = ALM Vlucht 980 | operador = Overseas National Airways pa ALM Antillean Airlines | ruta = JFK – St. Maarten | avion = Boeing 727-200 | pasaheero = 57 | tripulashon = 6 | total_persona = 63 | viktima = 23 | sobrevivienten= 40 | data = 2 di mei 1970 | lugá = Serka St. Croix, Karibe }} '''ALM Vlucht 980''' tabata un vuelo di [[ALM Antillean Airlines]], operá pa [[Overseas National Airways]], ku a pasa un aksidente fatal riba 2 di mei 1970. E avion a tuma un aterrisahe forzoso (''ditching'') den laman serka isla [[St. Croix]], despues ku a keda sin gasolin. 23 hende a fayece, entre nan e stewardess [[Margareth Abraham]]. == Detaye di e vuelo == E avion a sali for di [[New York JFK]] pa [[St. Maarten]], pero a topa ku malu tempu. Despues di barios intento pa landa i sin eksito, e kapitan a desidí hasi un ditching den laman. == E aksidente == E avion a kibra den varias parti den e impakto. A haya 23 viktima humano. Barios hende a salba via bote i flotador, entre nan 40 sobrevivientenan. == Viktimanan konosí == - [[Margareth Abraham]], stewardess di 24 aña for di Kòrsou, a fayece mientras tabata yudando pasaheronan. == Investigashon == E investigashon di [[NTSB]] a determiná ku agotashon di gasolin i desishon difísil durante e vuelo a kontribuí na e aksidente. A yega tambe ku komunikashon ku kontrol aéreo tabata konfundí. == Impacto == E aksidente a trese hopi dolor den e komunidat di Antias Hulandes. ALM a pasa pa revishon di proseduranan di emerhensia. E aksidente a keda komo un punto importante den istoria di aviashon di e región. == Referensianan == * [https://simpleflying.com/alm-antillean-airlines-flight-980-cabin-crew-perspective/ SimpleFlying – Crew Perspective] * [https://emiliocorsetti.com/what-a-real-hero-looks-like/ Emilio Corsetti – What a Real Hero Looks Like] * [https://www.ntsb.gov/about/organization/Pages/Air.aspx National Transportation Safety Board (NTSB)] -------------- {{infobox persona| variante = c | nomber completo = Margareth Aleida Abraham | fecha nacemento = [[11 di yüni]] [[1945]] | luga nacemento = [[Kòrsou]] | fecha fayecimento = [[2 di mei]] [[1970]] | luga fayecimento = Serka St. Croix, Karibe | ofishi = stewardess | konosí pa = Su akshonnan heróiko durante e aksidente aéreo di buelo 980 di ALM | distincion = ''Zilveren Erepenning voor Menslievend Hulpbetoon'' (2020) }} '''Margareth Aleida Abraham''' (☆ [[11 di yüni]] [[1945]] na [[Kòrsou]] - † [[2 di mei]] [[1970]] den serkania di [[Sint Croix]]) tabata un stewardess di [[Kòrsou]] den servisio di [[Antilliaanse Luchtvaart Maatschappij|ALM]], ku a fayesé na edat di 24 aña durante un aterisahe di emergensia.<ref>[https://curacao-airport.com/history-margareth-abraham/ History of Margareth Abraham], [[Aeropuerto Hato|Curacao International Airport]]</ref> Su kurashi i trankilidat bou di preshon ekstremo a hasié un héroe den aviashon [[Antias Hulandes|antiano]]. == Biografia == Margareth Abraham, huntu ku su ruman hòmber ohochi Carol, a nase dia 11 di yüni 1945. Den e famia Abraham tabatin kuater ruman mayó. Na aña 1967, despues di a kaba Mulo, el a skoge un karera komo stewardess na [[Antilliaanse Luchtvaart Maatschappij]] (ALM).<ref name="Pionero">{{cite book|author=[[Jeanne Henriquez|Henriquez, Jeanne]]|title=Kòrsou su muhénan pionero|year=2000|publisher=[[Archivo Nashonal Kòrsou]]|pag= 40-42|ISBN=99904-0-431-3}}</ref> === Buelo LM 980 2 di mei 1970 === [[File:Douglas DC-9-33F N937F ONA MIA 17.07.76 edited-2.jpg|thumb|Avion tipo Douglas DC-9-33F di ONA, similar na esun di hür pa [[Antilliaanse Luchtvaart Maatschappij|ALM]] dia di e desaster.]] Riba 2 di mei 1970, Abraham tabata miembro di tripulashon di kabina riba buelo 980 for di [[New York City|New York]] (JFK) pa [[Sint Maarten]]. E avion, tipo DC‐9-33CF, tabata un avion ku ALM a hür di a kompania merikano Overseas National Airways (ONA). Tabatin sinkuentishete pasahero y seis miembro di tripulashon abordo. Debí na bientu fuerte i neblina, e piloto a purba baha varios biaha na Aeropuerto Internashonal Prinsesa Juliana (SXM). Kapitan Balsey De Witt a disidí despues di desviá pa Sint Croix. Durante e buelo aki, e piloto a keda sin kombustibel i e riesgo di un aterisahe den awa (ditch) a surgi. Abraham a sobresalí den heroismo: segun testigunan okular, el a yuda pasaheronan bisti nan salbabida i a kompañá nan te na e salida. Na e momentu presiso ey, e avion a hasi un impakto duro ku e awa i a kibra banda di e kòkpit. Abraham, kende a sigui duna asistensia te na final, no a sobrebibí e desaster.<ref>[https://emiliocorsetti.com/what-a-real-hero-looks-like/ What a real hero looks like], emiliocorsetti.com (3 di mei 2019)</ref> El a fayesé inesperadamente durante e akshon di rescate. Un total di 43 persona a sobrebibí; 23 hende a muri, inkluso Margareth Abraham. == Personal == Despues di e buelo, Abraham tabata pa bula bèk New York unda e lo a topa ku su komprometido, Robby Schouten. Nan tabatin plan pa kasa dia 15 di yüni 1970, djis algun siman despues di e suseso trágiko.<ref name="Pionero"/> [[File:Erepenning voor Menslievend Hulpbetoon Versie sinds 1912.jpg|thumb|170x210px|]] == Honor == Margareth Abraham ta wòrdu rekordá komo un símbolo di balentia i altruismo den [[Karibe Hulandes]]. Su akshonnan den momentu di pániko a salba bida di varios hende i su historia ta sigui inspirá hende den Kòrsou i mas aya. Den sala di yegada di [[Aeropuerto Hato|Aeropuerto Internashonal di Kòrsou]], a develá un plakat di bròns na 1972, poné pa [[Estadonan Uni di Amérika|Merka]]. Despues na 2024, a pone un mural ku su imagen riba e fachada di e terminal, komo un homenahe bibu. E gerensia di aeropuerto a kambia e nòmber di e lokalidat pa aktividatnan di aviashon pa "Plasa Margareth Abraham" na 1990. Na 2020, el a wòrdu otorgá póstumo e Medaya di Honor di Plata pa Yudansa Humanitario (''Erepenning voor Menslievend Hulpbetoon''), un di e medayanan sivil militar [[Reino Hulandes|hulandes]] di mas altu pa yudansa humanitario. {{DEFAULTSORT:Abraham, Margareth}} [[:Kategoria:Hende]] [[:Kategoria:Aviashon]] [[:Kategoria:Kòrsou]] Margareth Abraham a wòrdu rekonosé komo un berdadero hende di balentia. Margareth Abraham ta konsiderá un símbolo di balentia i altruismo den Karibe Hulandes. Su akshonnan den momentu di pániko a salba bida di barios hende i su historia ta sigui inspirá hende den Kòrsou i mas aya.Na 1972 Merka a pone un plaka ku inskripshon den sala di salida di [[Aeropuerto Hato]]. Pa honrá su memoria, Aeropuerto Internashonal di Kòrsou a pone su nòmber na su direkshon ofisial: Plasa Margareth Abraham. Na 2024, a develá un mural ku su potret na fachada di e terminal, komo un símbolo di su entrega i korahe.<ref>{{citeer web|url=https://www.curacaochronicle.com/post/local/cap-honoring-a-true-hero-margareth-abraham/|titel= CAP honoring a true hero, Margareth Abraham|datum=2024-05-02|bezochtdatum=2025-07-01|werk=curacaochronicle.com}}</ref> Na 2020, el a risibí posthumamente e ''Zilveren Erepenning voor Menslievend Hulpbetoon'' (Plaka di Plata pa Ayudo Humanitario), un di e mas antiguo i prestisioso premionan di valentia di [[Hulanda]]. --- Margareth Abraham ta wòrdu rekordá komo un símbolo di kurashi i sakrifisio den Karibe Hulandes: 1972: Un plachi di bròns òf metal a wòrdu desvelá den e sala di yegada di Aeropuerto Hato. 1990: E maneho di aeropuerto a kambia e nòmber di e lugá pa aktividatnan di aviashon pa Plasa Margareth Abraham. 2024: Un mural ku su potrèt a wòrdu desvelá riba e fachada di e terminal, komo un homenahe bibu. 2020: El a wòrdu otorgá postumamente ku e Medaya di Honor di Plata pa Asistensia Karitativo, un di e medayanan sivil militar mas haltu pa ayudo humanitario na Hulanda. Margareth Abraham ta keda un fuente di inspirashon pa hopi na Kòrsou i mas leu. Su legado ta sigui biba komo un ehèmpel di sakrifisio propio i forsa humano bou di sirkunstansianan ekstremo. , ku tabata baseá den Antias Hulandes. E tabata konosí pa su amabilidat i entrega na su trabou. {{Infobox persona | nòmber = Margareth Abraham | portret = | nashimentu = ±1946 | lugá nashimentu = Kòrsou | morto = 2 di mei 1970 | lugá morto = Serka St. Croix, Karibe | trabou = Stewardess (ALM) | konosí pa = Su akshonnan heróiko durante e aksidente aéreo di ALM Vlucht 980 }} '''Margareth Abraham''' (±1946 – 2 di mei 1970) tabata un stewardess di [[Kòrsou]] ku a perde su bida den e aksidente aéreo trágiko di [[ALM Vlucht 980]]. E a wòrdu rekordá komo un verdadero hende valent, ku su entrega a yuda salba bida di pasaheronan riba e avion. == Bida i karera == Margareth Abraham a nase den Kòrsou i a traha komo stewardess pa [[ALM Antillean Airlines]]. E tabata konosí pa su amabilidat i entrega na su trabou. == Aksidente di 2 di mei 1970 == Riba 2 di mei 1970, Abraham tabata riba e vuelo [[ALM Vlucht 980]], ku a hasi un ''ditching'' den laman serka [[St. Croix]] despues ku e avion a keda sin gasolin. Testigunan a bisa ku e tabata yudando pasaheronan pone su chaleko di salbashon, i tabata para den e pasillo ora e avion a impacta e laman. E a fayece den e impakto. == Rekonosimentu posthumo == - A risibí e [[Zilveren Erepenning voor Menslievend Hulpbetoon]] (Plaka di Plata pa Ayudo Humanitario) di Reinou Hulanda. - Su nòmber ta honra na [[Aeropuerto Internashonal Hato]] na Kòrsou, ku su direkshon ofisial ta '''Plasa Margareth Abraham'''. - Tambe tin un mural ku su potrèt riba e fachada di e terminal. == Legado == E ta konsiderá komo un símbolo di balentia i entrega humano den e istoria di aviashon Karibe Hulandes. == Referensia == * [https://emiliocorsetti.com/what-a-real-hero-looks-like/ What a Real Hero Looks Like – Emilio Corsetti] * [https://www.curacaochronicle.com/post/local/cap-honoring-a-true-hero-margareth-abraham/ CAP Honoring a True Hero – Curaçao Chronicle] * [https://simpleflying.com/alm-antillean-airlines-flight-980-cabin-crew-perspective/ SimpleFlying on Flight 980] --------- Margareth Abraham was a 24-year-old flight attendant from Curaçao who served on ALM Antillean Airlines Flight 980. On May 2, 1970, the flight, operated by Overseas National Airways on behalf of ALM, departed from New York's JFK International Airport bound for St. Maarten. Due to poor weather conditions, the aircraft made several unsuccessful landing attempts and eventually ran out of fuel, leading to a controlled ditching in the Caribbean Sea near St. Croix. Of the 63 people on board, 40 survived, while 23, including Margareth Abraham, perished .​ Wikipedia, la enciclopedia libre +7 Curaçao International Airport +7 Simple Flying +7 Curaçao International Airport +7 Wikipedia +7 Curaçao International Airport +7 Medium Margareth Abraham is remembered for her heroic actions during the emergency. She assisted passengers in evacuating the aircraft, prioritizing their safety over her own. Tragically, she lost her life in the process . At the time of the accident, she was engaged to Robby Schouten, a well-known Antillean TV presenter, and was planning to leave her position at ALM .​ Curaçao International Airport In honor of her bravery, the address of Curaçao International Airport was named 'Margareth Abraham Plasa' . Her sacrifice is commemorated by the local community, and she is celebrated as a true hero .​ {{Appendix}} ------------------- '''Aruba Airlines''' (officially Arubaanse Luchtvaart Maatschappij N.V.) ta e aerolínea di bandera y e único aerolínea nashonal di Aruba. Fundá den 2006, Aruba Airlines ta oferé transporte aéreo regular y charter pa pasaheronan pa varias destinashon. Su sede korporativo ta na Oranjestad, Aruba, y su base di mantenemento prinsipal ta na Miami, Florida. Den 2015 e compañías a risibí e Aircraft Operating Certificate (AOC) for di Estados Unidos.[1][2] == Historia == Aruba Airlines a wordo funda na 2006 pa Onno J. de Swart, kien tabata su promé direktor. Den 2010 e a inicia operashon di charter ku un Piper PA-31 Navajo di shete asiento. Su sede operashonal ta na Oranjestad, kaminda e tin su base perto di Aeropuerto Internacional Reina Beatrix. E tin ofisinan di benta na Miami (EEUU), Curaçao, Bonaire, i Venezuela (Maracaibo, Valencia y Maracay).[3] Na 2011 Aruba Airlines a atraé inversionistanan nobo pa mehorá su flota. Den ougùstùs 2012, e aerolínea risibí su sertifikado di operashon aéreo ekonómiko, y e a introducí dos Airbus A320 na su flota (su promé A320 yegá na Aruba na november 2012). Su promé ruta regular tabata Aruba → Maracaibo (Venezuela), sigi pa Aruba → Valencia (Venezuela), y mas dilanti Aruba → Panama City (Panamá) i Aruba → Miami (EEUU). Flota y Destinashonnan {| class="wikitable sortable" ! Tipo di Avion !! Modelo !! Kantidat !! Kabina !! Asiento !! Registrashon |- | Airbus || A320-200 || 1 || Ekonomiko || ~180 || P4-AAF [4] |- | Airbus || A321-200 || 1 || Ekonomiko/“Premium” || ~178 || (vhe model, [5]) |- | Bombardier || CRJ200 || 1 || Ekonomiko || ~52 || P4-CRA [6] |} == Destinashonnan selectá == {| class="wikitable sortable" ! Ruta !! País/Región !! Estado |- | Aruba ↔ Miami !! EEUU !! Activo (charter/regular) [3] |- | Aruba ↔ Maracaibo !! Venezuela !! Introdi (2012) [3] |- | Aruba ↔ Valencia !! Venezuela !! Introdi (2012) [3] |- | Aruba ↔ Panama City !! Panamá !! Introdi (5 Julio) [3] |} == Dificultadnan i Estado Actual == Durante e kriis di COVID-19 y problemanan operashonal, Aruba Airlines a enfrenta varios reto. Pa ehempel: su flota a keda parká, i datos reciente ta mustra ku e aerolínea no ta tene vuelos normales kuendo; por ehempel, un sitio pa seguimiento di vuelos ta nifiká kantidat “0” destinashon pa Aruba Airlines. [7] Den marzo 2021 Aruba Airlines a risibí su promé A321-200 (P4-AAI) pa possibilitá un relansa, pero no ta klaro si e aerolínea actualmente ta operando vuelos regulares.[8] E situashon ta kompleho: aunke e sitio ofisial y rekursonan ta indiká ku e aerolínea ta “active” [9], e falta di voli actual y klaridat publikashonal ta kreá duda. ------------ {{Infobox empresa | variante =a tipo = compania di aviacion | nomber = Aruba Airlines | pais = {{ABW}} | imagen = | descripcion = | funda = 2006 | antesecor = | fecha disolucion= | causa disolucion= | fundado = Onno J. de Swart | propietario = | director ehecutivo = | pais = {{ABW}} | sector = transporte | industria = aviacion }} '''Aruba Airlines''' (oficialmente '''Arubaanse Luchtvaart Maatschappij N.V.''') ta e aerolinea di bandera y e unico aerolinea di [[Aruba]]. E aerolinea, fundá na 2006, ku ta ofresé transporte aéreo regular i charter pa pasahero pa 13 destinashon. Aruba Airlines su sede corporativo ta na Oranjestad, Aruba. Aruba ta opera su base di mantencion principal na Miami. Na 2015 el a ricibi un AOC (''aircraft operating certificate'') for di [[Estadonan Uni di Amérika|Merka]]. == Historia == Aruba Airlines a ser funda na 2006 pa Onno J. de Swart, kende tabata su prome director.<ref>{{Cite web|url=http://curacaochronicle.com/aviation/press-release-settlement-between-aruba-airlines-and-de-swart/|title=Press release: Settlement between Aruba Airlines and de Swart|date=16 June 2017}}</ref> E aerolinea a cuminsa operacion di charter cu un Piper PA-31 Navajo di shete asiento na 2010. E sede principal ta na Oranjestad na Aruba, cual ta e centro di operacion principal, y e aerolinea a habri un oficina nobo na [[Aeropuerto Internacional Reina Beatrix]]. E tin tambe ofisina di benta na Miami, Curaçao, Bonaire i na Maracaibo, Valencia i Maracay.<ref name="arubaair-offices">{{cite web|url=http://www.arubaairlines.com/#contactus|title=Aruba Airlines - Contact Us|accessdate=2015-04-21 }}</ref> Na kuminsamentu di 2011 e kompania a atrae inversionista nobo, ku ta kondusí na e mehoracion di e flota. E compania a risibí un Sertifikado di Operashon di aerolínea ekonómiko na ougùstùs di 2012. E aerolinea ta haya dos avion Airbus A320, e prome di nan a yega Aruba na november di 2012. E avion a kuminsá bula buelonan charter for di Aruba na fin di 2012 i e operashonnan programá a kuminsá e siguiente aña. Su promé destinashon tabata Maracaibo, Venezuela i despues Valencia, Venezuela. Despues riba 5 di yüli di e aña ei nan a inaugurá e buelonan pa Panama City, Panama. Y finalmente Miami, Merca. {{Appendix}} 18/10/25 Aruba Airlines is still operating and is the flag carrier and sole airline of Aruba. It is based at Queen Beatrix International Airport in Oranjestad and provides scheduled and charter services to various destinations across the Caribbean, South America, and the United States. Operations: Aruba Airlines is currently the only Aruban airline. It offers both scheduled and charter flights, serving as a primary carrier to and from the island. Headquarters: The airline's corporate headquarters are in Oranjestad, Aruba. Its main maintenance base is in Miami, Florida. Destinations: It flies to a number of destinations, including cities in the Caribbean, South America (such as Medellin, Colombia, and Georgetown, Guyana), and the United States (such as Miami). ------------------ {{Variante|a}} {{Databox}} '''Jet Air''' (oficialmente ) ta e aerolínea nacional di {{Appendix}} [[Category:Aviashon]] [[Category:Karibe Hulandes]] ------------------- {{Databox}} '''Avia Air''' ta un compania aereo di Aruba cu a opera entre .. y november 2003. Avia Air tabata un aerolinea basá na Aruba. Avia Air a suspendé su servisio na novèmber 2003 i tabata trahando pa reestructurá su operashonnan bou di protekshon di bankrut. 1] == Historia == Avia Air a kuminsá operashon den zomer di 1994 inicialmente tres Cessna 402B ⁇ (P4-AVA te ku P4-AVC); e mesun aña a añadí un Embraer Bandeirante (P4-AVD). Pasobra Air Aruba a enfoca mas y mas riba buelonan pa Merka, algun ruta regional por a bira operá. A kuminsá ku servisionan di liña pa Curaçao, Bonaire i e siudatnan Venezolano di Maracaibo, Punto Fijo i Valencia. Na fin di 1995, a cumpra un di dos Bandeirante P4-AVE).<ref>[http://landewers.net/P4-artikel.pdf 20 jaar Arubaans Luchtvaartuig Register Arno Landewers]</ref> Na 13 di mart di 1996 e barku a kai banda di (Venezuela) e Cessna 402B P4-AVB na laman, cu a mata tur ocho persona den e auto. E tabata trata di un buelo di linea di Aruba pa Punto Fijo. E piloto a reporta na un otro avion di Avia Problema di aire ku e motor robes, i algun tempu despues cu un candela a kibra. For di investigashon a resulta cu e candela a causa e motor y un parti di a kibra e ala robes di e avion, despues cu e Nort di Las Piedras- Aeropuerto di Punto Fijo - a kai. Na komienso di 2003, un Short SD.360-200 a kumpra, pero e aparato aki no a wòrdu a drenta servisio. For di mei 2003 no tabatin sèn mas pa paga salario di e personal y operacionnan di vuelo a keda para. Poco despues e lease company Volvo Aero a pidi e motornan di e dos Bandeirantes y finalmente E departamento di impuesto a konfiská tur e produktonan. E Cessna tambe a keda destruí. aerodinámiko pa motibu di mantenshon atrasá. Con E shortenan a bira algun e vuelo di entrenamentu a tuma lugá despues di e grupo di invershon IMCA, propietario di Air Exel, a kumpra un participacion di 50% den Avia Air. Avia Air lo sigui como AviaExel. E falta di Avia Air a hasi un pèrmit di establesementu definitivo drecha bo kara. Na òktober 2003 e kompania a a declara su mes na faillite. Poco despues, e 'Short' a bira e doño a rekuperá; tur dos Bandeirantes a keda te ku e zomer di e aña aki riba e Aeropuerto di Oranjestad ta para y e Cessna 402 P4-AVA ainda ta presente aki. ==Code data== *[[International Air Transport Association|IATA]] Code: '''3R''' *[[International Civil Aviation Organization|ICAO]] Code: '''ARB''' *Callsign: Aviair ==Flota== *Short 360-200 *Embraer EMB 110 Bandeirante == Wak tambe == * [[Lista di eks-kompania aéreo di Karibe Hulandes]] {{Appendix}} NOTES * Avia Air a cuminsa na 1984 como compania di charter Avia Air Chapter cu tabata activo na Aruba i Corwou. * in augustus 1987 verscheen het Avia Air toestel met piloot Robby Anjie, 26 jr., ter hoogte van MAcoya, Venezuela. Een tweemotorig vliegtuig Cessna met kenteken N-5351- A van de particuliere chartermaatschappij van de heer Efi Tromp, Avia Air, wordt sinds vrijdagavond op de route van Punto Fjjo (Venezuela) naar de luchthaven van Aruba vermist. * directie/eignaaar? Efi Tromp. * HetvliegtuigiseenJetpropAerocommander, een snelle vliegtuig ingericht met de nodige luxe. Avia- Air hoopt met zijn nieuwe aanwinst de Curagaose zakenman nu een nog betere service te verlenen. Avia- Air die in 1980 bij ministriële beschikking toestemming kreeg om samen met twee andere luchttransportmaatschappijen commerciële passagiersvluchten uit te voeren, biedt rechtstreekse vluchten aan naar alle bestemmingen in het Caribisch gebied, Colombia, Venezuela en Suriname. Met dit nieuwe vliegtuig hoopt Avia- Air bij te kunnen dragen aan de economische ontwikkeling van Curagao,<ref>TOEKOMST ANDERS TEKORT AAN GEKWALIFICEERDE KRACHTEN CDM ervaart dat nu al Opleiding vaklieden in metaalsector noodzakelijk. "Amigoe". Curaçao, 24-08-1987, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 12-03-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642489:mpeg21:p003</ref> * 1994: Avia Air van Efi Tromp is reeds enige tijd doende met plannen om commutervluchten tussen de eilanden te gaan vliegen. * Avia Air heeft vanaf woensdag een nieuw vliegtuig in bedrijf. Het is een EMB-110, van Braziliaanse makelij, dat 19 passagiers kan vervoeren. Het kan gecharterd worden voor vluchten Aruba - Curagao v.v. en Aruba - Bonaire v.v. Auia Air voert tweemaal daags vluchten uit tussen Aruba en Punto Fijo in Venezuela.<ref>WILLEMSTAD— Avia Air heeft vanaf woensdag een nieuw vliegtuig in bedrijf. Het is een EMB-110, van Braziliaanse makelij, dat 19 passagiers kan vervoeren. Het kan gecharterd worden voor vluchten Aruba – Curagao v.v. en Aruba – Bonaire v.v. Auia Air voert tweemaal daags vluchten uit tussen Aruba en Punto Fijo in Venezuela.. "Amigoe". Curaçao, 12-10-1994, p. 9. Geraadpleegd op Delpher op 12-03-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010645369:mpeg21:p009</ref> * Luchtvaartmaatschappij Avia Air die door de regering als nationale luchtvaartmaatschappij *s erkend, heeft plannen °ni met ingang van 1 december aanstaande naar vleugels uit te slaan. **er dag vertrekken twee yiuchten naar Punto Fijo (Venezuela), dirie naar en vier naar öonaire. Avia Air president Ciro Pieters. In 1986 is Avia Air begonnen als chartermaatschappij voor vluchten in de omgeving. In april van dit jaar kreeg Avia Air een vergunning om regelmatige vluchten uit te voeren. De maatschappij heeft vijf vliegtuigen: twee Embriers 110, elk met zestien stoelen en extra ruimte voor de koffers en twee Cessnas, elk met zeven stoelen.<ref>Plannen Avia Air om vleugels uit te slaan. "Amigoe". Curaçao, 28-11-1995, p. 7. Geraadpleegd op Delpher op 12-03-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644874:mpeg21:p007</ref> * 1995: Het particuliere Avia Air heeft afgelopen vrijdag van minister. Glenbert Croes van Verkeer en Communicatie de vergunning ontvangen om geregelde vluchten uit te voeren. "Wij zijn nu ook een officiële luchtvaartmaatschappij die vluchten uit mag voeren op Bonaire, Curacao, Coro en Las Piedras", zo reageerde Avia Air-president Ciro Pieters vanmorgen desgevraagd. Ook werd vastgesteld dat de luchtvaartmaatschappijen van de twee landen (aruba-NA) elk een bepaald aantal vluchten kan uitvoeren. Dit zijn Aruba- Curacao met 35 vluchten per week, Aruba-Bonaire met 28 Avia Air, dat tot nu toe alleen chartervluchten verzorgde, begint binnen afzienbare tijd met de vluchten op Bonaire, Curacao en de twee Venezolaanse steden Coro en Las Piedras. * Avia Air kreeg op 28 april van de minister Glenbert Croes van Vervoer en Communicatie een vergunning om geregelde vluchten uit te voeren tussen Cura9ao, Bonaire, Coro, Las Piedras en thuisbasis Aruba. De voorbereidingen betreffen nu voornamelijk de vluchten tussen de ABC-eilanden. {{Appendix}} ------------------ '''Insel Air Aruba''' tabata un aerolinea y subsidiario di Insel Air, como tambe e aerolinea oficial nacional di Aruba.<ref>[http://curacaochronicle.com/aviation/insel-air-aruba-seeks-u-s-routes/ Insel Air Aruba Seeks U.S. Routes]</ref> de.wiki:Insel Air Aruba tabata un aerolinea y subsidiario di Insel Air, como tambe e aerolinea oficial nacional di Aruba. [1] Un investigashon ku a tuma lugá na yanüari 2017 dor di e Inspectie Leefomgeving en Transport di Reino Hulandes a evidensiá defectonan tantu den e kompania mayor Insel Air i Insel Air Aruba, komo tambe den e outoridatnan di aviashon di Kòrsou i Aruba. Komo resultado, un kantidat di avion di e dos kompanianan lo no por bula pa un tempu indeterminá. Insel Air i Insel Air Aruba despues a reduci nan destinashonnan di buelo, ku anteriormente tambe tabata inkluí destinashonnan den Merka i Sur Amerika, pa e islanan ABC i Sint Maarten.<ref>{{Literatur |Autor= |Titel=Dutch ILT intervenes in Curaçao, Aruba CAAs |Sammelwerk=ch-aviation |Verlag= |Ort= |Datum= |Seiten= |Online=[http://www.ch-aviation.com/portal/news/53584-dutch-ilt-intervenes-in-curaao-aruba-caas ch-aviation.com]}}</ref><ref>{{Literatur |Autor= |Titel=Insel Air axes bulk of network, retains ABC Islands |Sammelwerk=ch-aviation |Verlag= |Ort= |Datum= |Seiten= |Online=[http://www.ch-aviation.com/portal/news/53989-insel-air-axes-bulk-of-network-retains-abc-islands ch-aviation.com]}}</ref><ref>{{Literatur |Autor= |Titel=Curaçao's Insel Air looking to dispose of Aruban unit |Sammelwerk=ch-aviation |Verlag= |Ort= |Datum= |Seiten= |Online=[http://www.ch-aviation.com/portal/news/54051-curaaos-insel-air-looking-to-dispose-of-aruban-unit ch-aviation.com]}}</ref><ref>{{Literatur |Autor= |Titel=Curaçao's Insel Air fends off bankruptcy filing |Sammelwerk=ch-aviation |Verlag= |Ort= |Datum= |Seiten= |Online=[http://www.ch-aviation.com/portal/news/54267-curaaos-insel-air-fends-off-bankruptcy-filing ch-aviation.com]}}</ref> Insel Air Aruba a stop di opera na 2017 despues di cinco aña. [6] == Flota == For di maart 2017, Insel Air Aruba su flota tabata consisti di ocho avion, di cual ningun ta operacional.<ref>[http://www.ch-aviation.com/portal/aircraft/search?search=1&cha=ISU ch-aviation], abgerufen am 20. März 2017.</ref> ==Wak tambe == * [[Lista di eks-kompania aéreo di Karibe Hulandes]] == Link externo == * [https://www.fly-inselair.com/en/ Webpräsenz der Insel Air] (englisch und spanisch) * [http://www.airliners.net/search/photo.search?airlinesearch=Insel%20Air%20Aruba&distinct_entry=true Fotos] der Insel Air Aruba auf [[Airliners.net]] {{Appendix}} ----------------- '''Aruba Flying Club''' tabata un asociacion di piloto amatur na Aruba?? == Historia == AFC ta data di ananan 1940. Tabata haci uzo di aeropuerto de Vuyst na San nicolas den bario di juana morto. met hangar Na 1998 AFC a bira activo atrobe. AFC in 1950 statutair opgricht Vereniging Aruba Flying Club In 1998 werd de Aruba Flying Club weer actief (welke vanaf de oorlogsjaren tot in de jaren 70 al had bestaan). Aanvankelijk werd gevlogen met de Cessna 172M P4-BON, in 1992 en 1993 aangevuld met Cessna 182P P4-GIN en sinds 1998 met een Amerikaans geregistreerde Cessna 172R, de N174AP.<ref>[http://landewers.net/P4-artikel.pdf 20 jaar Arubaans Luchtvaartuig Register Arno Landewers]</ref> Eleccion di directiva di AFC * na 1956 e club tabatin 4 avioneta propio di cual e ultimo adkisicion tabata un stimson. Cu e avionetanan tabata bula y tene competencia y demostracionnan.<ref>[https://archive.org/details/BNA-DIG-ARUBAANSECOURANT-1956-09/page/n67/mode/2up?q=flying Aruba Flying Club viert eerste vlucht van nieuwe Stimson], Arubaanse Courant (21 september 1956)</ref> * Aanwijzing: Als leden van de Raad van Beheer van de Aruba Flying Club, de heren: P. A. de Vuyst; Commandant Onderzoekings en Bewakingsdienst op Aruba; H. A. Hessling, Ambtenaar belast met het domein beheer op Aruba * in 1950 de 100ste vliegbevet uitgereikt =- examens sportvliegr, instrument vlieger en instructur * De Aruba Flying | Club 'is een bloeiende vereniging. | Het maximum aantal leden dat toegelaten wordt bedraagt statutair vijftig en dat heeft men vrijwel voortdurend. Het aantal brevetten dat in de loop der jaren werd uitge- > reikt loopt in de honderden. De samenwerking tussen A.F.C. en overheid is voortreffelijk en het aantal deskundigen waarover men kan beschikken ruim voldoende. De vloot bestaat uit vier toestellen, waarbij dan nog drie komen, die particulier eigendom van enkele leden zijn. De minimum leeftijdsgrens voor het behalen van een brevet is zeventien jaar. Men moet zich hiertoe eerst aan een strenge medische keuring onderwerpen. Voorschrift i.; dat men een aandeel koopt van driehonderd gulden. Daarna hebben de meeste leerlingen ongeveer 12 uur lessen nodig om dan nog een 25 tot 30 uur solo te vliegen voor zij het brevet kunnen halen. De totale instruktieteksten belopen dan ongeveer ƒ 500.—. Wie eenmaal het brevet heeft en de nodige proeven hoeft afgelegd mag zelf een vliegtuigje huren, eerst voor vluchten boven het eiland, daarna ook voor tochtjes naar buiten. Voor weekenden komen vooral Curaeao en Bonaire in aanmerking voor langere vakanties Venezuela en andere omliggende landen. Enkele leden, als de heren Riehardson en van der Voort maakten ook veel langer vakantievluchteri (om langs de Venezolaans kust, Trinidad en andere eilanden naar Sint Maarten.<ref>De Aruba Flying Club. "Amigoe di Curacao". Willemstad, 26-10-1957. Geraadpleegd op Delpher op 12-03-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000211195:mpeg21:p003</ref> * Voor velen is het vertrek van de heer Pieter A. de Vuyst ongemerkt voorbij gegaan. Gedurende de tweede wereldoorlog was hij verbindingsmarineofficier en gedurende die tijd begon hij met het plannen voor een particulier vliegvels, dat naar hem genoemd werd. Op 16 juli 1944 werd dit vliegveld geopend dooi de toenmalige Gezaghebber I. Wagemaker. Dat het vliegveld naar hem ge noemd werd, was op voordracht van Aruba Flying Club als waardering voor het vele werk dat hij voor deze club had gedaan. In oktober 1945 kwam de heer de Vuyst in dienst van de Lago en verliet deze op 1 juni j.l. 1956.<ref>{{nl}}{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010404914:mpeg21:p005|titel=Pieter A. de Vuyst verliet Aruba|werk=[[Amigoe]]|datum=1956-06-18|bezochtdatum=2024-03-12}}</ref> {{Appendix}} AFC is een Arubaanse vereniging ter beoefening van de vliegsport, opgericht in 1942 door employes van Lago te San Nicolas. Eerste voorzitter was Pieter A. de Vuijst, waarnaar het sportvliegveld is genoemd.<ref>Hoetink, Encyclopedie van de Nederlandse Antillen, 1969 pag.55</ref> ----------------- == EZ Air (aanvulling)== Mester menshoná ku direktor di Medicair Rene Winkel ta alabes direktor di aerolínea EZ Air, pues e kontrato firmá ta ku Winkel i no e aerolínea EZ Air. Esaki ta importante pa menshoná mirando ku den komunidat tin e impreshon ku ta EZ Air ta sòru pa Ambulans Aéreo. “Nos tin kontrato ku e doño pues no e aerolínea mes. Awor a yega e momentu ku e kontrato a vense. Segun e proseso, tur interesado por entregá un petishon pa ehekutá e tarea di Ambulans Aéreo. Boneriano 29-11-2023 titel=Ken ta bai ehekuta air ambulans?|https://awemainta.com/boneriano/ Medicair tambe por bolbe entregá un petishon”, e ta splika. Sinembargo e no ta konfirmá ku vensementu di e kontrato a sosedé entrante yanüari 2024. Tambe e ta sigurá ku e situashon di niun forma ta opstakulisá servisio di Ambulans Aéreo. Mester menshoná ku ya pa algun luna tin spekulashon tokante e situashon aki. Dòkter Frans komo direktor di FM den un rueda di prensa anterior a konfirmá ku Ministerio na Hulanda ke pa ehekutá buelonan di Ambulans Aéreo ku avionnan registrá na Hulanda. Tur esaki por konsiderá komo opstákulo pa proveodornan lokal. BONERIANO a tuma kontakto ku Rene Winkel tokante e situashon aki i e ta splika ku e no ta deseá na amplia masha mirando ku FM ainda ta un kliente. “Echo sí ta ku FM algun tempu atras a saka un asina yamá ‘tender’ pa buska un operadó pa ambulans aéreo ku lo trese avionnan ku registrashon PH, esta di Hulanda. Es mas FM lo ta basta leu pa bira un operador di aerolínea. No ta eksistí Ambulans Aéreo, ta eksistí pèrmit pa ehekutá buelo ‘ airline operator certificate’ (AOC). Di aki ta haña un provishon riba e pèrmit pa Ambulans Aéreo pasombra ta buelo komersial i ku nan lo bula bou di e reglanan Europeo, EASA”, e ta splika. Winkel ta agregá ku nan tambe a lesa ku FM ke bin ku avion di Ambulans eléktriko, pero tambe mester bisa ku e teknologia aki no ta asina leu ainda. “No ta eksistí avion eléktriko ainda ku por bula e rutanan aki, i dado kaso ku bin ku avionnan asina mes, mester pasa den hinter un prosedura pa nan wòrdu sertifiká pa departamentonan konserní manera Curacao Civil Aviation Authority (CCAA) Y ILT holanda , Esei ta nifiká ku por dura añanan promé ku por bai usa avionnan eléktriko pa transporte di pashènt.” Importansia di Ambulans Aéreo Esaki ta un avion privá spesialmente adaptá pa duna sosten médiko na pashèntnan durante transporte. Un dòkter, paramediko òf ekipo di dòkternan altamente kualifiká lo biaha ku su pashènt pa atendé e pashènt te ora e yega e aeropuerto destiná i por transportá e pashènt na un manera sigur te su kas òf pa un hòspital den e pais. E Ambulans Aéreo lógikamente ta karga tur e ekipo i e remedinan nesesario durante e buelo. {{Appendix}} ----------------------------- __NOINDEX__ 6k4nj4qlywdkdixuvpmjvhnnlkq66ed 199190 199189 2026-08-01T20:03:53Z Caribiana 8320 199190 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ * Nieuw: [[Avia Air]] - [[Insel Air Aruba]] - [[Aruba Airlines]] - [[Aruba Flying Club]] . [[SLM]] - [[Jetair Caribbean]] - [[Buelo 980 di ALM]] - [[Margareth Abraham]] * Aanvullen: [[Z Air]] --------------- {{Infobox Aeropuerto | variante = c | nomber oficial = Princess Juliana International Airport | imagen = | tipo = Públiko | sirbi = [[Sint Maarten (isla)|Isla di Sint Maarten]] | funda = | apertura = [[4 di mart]] [[1944]] | propietario = Princess Juliana International Airport Holding Company N.V. | lat_deg = 18 | lat_min = 02 | lat_sec = 27 | lat_dir = N | lon_deg = 63 | lon_min = 06 | lon_sec = 32 | lon_dir = W | pais = {{SXM}} | pista = | operado = Princess Juliana International Operating Company N.V. | website = http://www.sxmairport.com/ }} '''Aeropuerto Internashonal Prinses Juliana''' (IATA: '''SXM''', ICAO: '''TNCM'''), konosí na [[ingles]] komo '''Princess Juliana International Airport''' (PJIA), ta e aeropuerto prinsipal di e [[Sint Maarten (isla)|isla di Sint Maarten]]. E ta sirbi tantu e [[Sint Maarten|parti hulandes]] komo e [[Sint Maarten (Fransia)|parti franses]] di e isla. E aeropuerto ta situá den e pais [[Sint Maarten]], serka di Simpson Bay Lagoon. El a haña su nòmber for di Reina [[Juliana di Hulanda]], kende ainda tabata prinsesa heredero tempu ku e aeropuerto a habri na 1944. Ademas di PJIA, tin un aeropuerto mas chikitu na e parti franses di e isla, konosí komo Aeropuerto Grand Case-Espérance. E aeropuerto aki ta sirbi prinsipalmente buelonan regional chikitu. == Historia == Na 1942, durante [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]], e ehérsito [[Estadonan Uni di Amérika|merikano]] a konstruí un pista di aterisahe na e sitio kaminda e aeropuerto moderno ta pará awe. E ophetivo tabata pa monitoriá i kontrarestá aktividat di supmarino nazi den e área.<ref name="CBCS">[https://www.centralbank.cw/storage/app/media/economic_bulletins_2024/20240927_feature_article_princess_juliana_international_airport_economic_bulletin_september_2024.pdf Princess Juliana International Airport An Economic Profile], [[Banko Sentral di Kòrsou i Sint Maarten|CBCS]] Economic Bulletin (sèptèmber 2024)</ref> Na 1944, e promé buelo no-militar ku pasahero sivil, operá pa [[KLM]], a baha na Sint Maarten. E aeropuerto desaroyá posteriormente riba e mesun sitio a wòrdu nombrá na honor di Prinsesa Juliana, kende tabata abordo di e buelo inougural.<ref name="CBCS"/> == Infrastruktura i desaroyo == For di 2001, a elaborá plannan pa ekspanshon i modernisashon di e aeropuerto. Un terminal nobo, ku un kapasidat pa 2,5 mion pasahero pa aña, a wòrdu habrí ofisialmente na novèmber 2006 pa [[Beatrix di Hulanda|Reina Beatrix]].<ref name="CBCS"/><ref name="birthday">[https://shta.com/princess-juliana-international-airport-celebrates-80th-birthday/ Princess Juliana International Airport Celebrates 80th Birthday], shta.com (13 di mei 2024)</ref> E terminal nobo a wòrdu konstruí riba tereno rekuperá nortwest di e terminal bieu. E edifisio tin dos piso i un superfisie total di aproksimadamente 27.000 m². Check-in i entrega di maleta ta situá na planta abou, miéntras ku sala di salida i áreanan komersial ta na e promé piso.<ref name="pjia">[https://www.airport-technology.com/projects/princessjulianaint/?cf-view Princess Juliana International Airport], airport-technology.com (2008)</ref> Na 2015, e aeropuerto a manehá 1.829.543 pasahero i aproksimadamente 60.000 moveshon di avion.<ref>{{cite web |website=Sxmairport.com |url=http://www.sxmairport.com/includes/pdfs/2015-Annual-Report.pdf |title=Annual Report 2015 |access-date= |archive-date=2023-07-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230709223107/https://www.sxmairport.com/includes/pdfs/2015-Annual-Report.pdf |url-status=dead }}</ref> ==Ròl regional== E aeropuerto ta un sentro importante pa aviashon den e region di Nortost Karibe. E ta funshoná komo base di operashon pa [[Winair]] i komo hub prinsipal pa konekshon ku islanan mas chikitu den e region, manera [[Anguilla]], [[Saba]], [[Sint Eustatius]], [[Sint Barth|Saint Barthélemy]], [[Anguilla]], [[Dominica]], [[Nevis (isla)|Nevis]] i [[Tortola]].<ref name="birthday"/> E aeropuerto tin konekshonnan regular ku [[Oropa]] i [[Nort Amérika]] ku diferente aerolinea, inkluyendo KLM i kompania di aviashon franses.<ref name="cleaver"/> ==Aserkamentu pa aterisahe== Un di e karakterístikanan mas distintivo di e aeropuerto ta su aserkamentu pa aterisahe. Un punta di e pista ta situá hopi serka di Maho Beach, loke ta hasi ku avionnan ta pasa na altitut hopi abou riba e playa promé ku nan aterisá. Esaki a hasi e sitio konosí internashonalmente i a kontribuí na su popularidat komo atrakshon turístiko.<ref name="cleaver"/> Alabes, e situashon ta konsiderá potensialmente peligroso, i públiko ta wòrdu advertí mediante borchi pa sigui instrukshonnan di siguridat. == Organisashon == PJIA su kantidat total di empleado tabata 305 ekivalente di tempu kompletu (FTEs) na 2024, hasiendo e ta un di e dunadónan di trabou individual mas grandi na Sint Maarten, ekskluyendo gobièrnu.<ref name="CBCS"/> Maneho di e aeropuerto ta den man di Princess Juliana International Operating Company N.V.<ref name="pjia"/><ref>[https://web.archive.org/web/20050526154747/http://www.pjiae.com/pdfs/company-profile.pdf Company profile - The Princess Juliana International Airport (PJIA)], sxm-airport.com (4 di mart 2005)</ref>, un kompania supsidiario di Princess Juliana International Airport Holding Company N.V., ku gobièrnu di Sint Maarten komo úniko akshonista. Michael Cleaver ta direktor ehekutivo (CEO) di e aeropuerto for di 2025.<ref name="cleaver">[https://www.luchtvaartnieuws.nl/nieuws/categorie/3/airports/michael-cleaver-volgt-brian-mingo-op-als-ceo-van-luchthaven-van-sint-maarten Michael Cleaver volgt Brian Mingo op als CEO van luchthaven van Sint Maarten], luchtvaartnieuws.nl (5 di aprel 2025)</ref> {{Commonscat}} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =70946032|titulo=Princess Juliana International Airport}} {{References}} }} [[:Kategoria:Sint Maarten]] [[:Kategoria:Aviashon]] -------- E aeropuerto ta sirbi komo un sentro importante pa aviashon den e region di Nortost Karibe. E ta e base di operashon pa [[Winair]] i ta funshoná komo e hub prinsipal pa islanan mas chikitu den region, manera [[Anguilla]], [[Saba]], [[Sint Eustatius]], [[Saint Barthélemy]], Anguilla, Dominica, Nevis i [[Tortola]].<ref name="birthday"/> E aeropuerto, ku ta konektá ku Oropa dor di KLM i vários kompania di aviashon franses, ta internashonalmente konosí prinsipalmente pa Maho Beach.<ref name="cleaver"/> Avionnan ta bula hopi abou riba e playa ei promé ku baha riba e pista situá direktamente su tras, hasiendo esaki un atrakshon turístiko prinsipal.<ref name="cleaver"/> Un di e aspektunan mas distintivo di e aeropuerto ta su aserkamentu di aterisahe. Un punta di e pista ta situá hopi serka di Maho Beach, loke ta hasi ku avionnan pasa na altitut hopi abou riba e playa ora nan ta aterisá. Esaki a hasi e sitio konosí internashonalmente, pero tambe ta krea situashonnan potensialmente peligroso pa bishitante. == Organisashon == PJIA su kantidat total di empleado tabata 305 ekivalente di tempu kompletu (FTEs) na 2024, hasiendo e ta un di e dunadónan di trabou individual mas grandi na Sint Maarten, ekskluyendo gobièrnu.<ref name="CBCS"/> Maneho di e aeropuerto ta den man di Princess Juliana International Operating Company N.V.<ref name="pjia"/><ref>[https://web.archive.org/web/20050526154747/http://www.pjiae.com/pdfs/company-profile.pdf Company profile - The Princess Juliana International Airport (PJIA)], sxm-airport.com (4 di mart 2005)</ref>, un kompania supsidiario di Princess Juliana International Airport Holding Company N.V., ku gobièrnu di Sint Maarten komo úniko akshonista. Michael Cleaver ta direktor ehekutivo (CEO) di e aeropuerto for di 2025.<ref name="cleaver">[https://www.luchtvaartnieuws.nl/nieuws/categorie/3/airports/michael-cleaver-volgt-brian-mingo-op-als-ceo-van-luchthaven-van-sint-maarten Michael Cleaver volgt Brian Mingo op als CEO van luchthaven van Sint Maarten], luchtvaartnieuws.nl (5 di aprel 2025)</ref> {{Commonscat}} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =70946032|titulo=Princess Juliana International Airport}} {{References}} }} [[:Kategoria:Sint Maarten]] [[:Kategoria:Aviashon]] ------------ Aeropuerto Internashonal Prinses Juliana (IATA: SXM, ICAO: TNCM), konosí na ingles komo Princess Juliana International Airport (PJIA), ta e aeropuerto prinsipal di e isla di Sint Maarten. E ta sirbi tantu e parti hulandes komo e parti franses di e isla. E aeropuerto ta situá den e pais Sint Maarten, serka di Simpson Bay Lagoon. E a haña su nòmber for di Reina Juliana di Hulanda, kende ainda tabata prinses heredero tempu ku e aeropuerto a habri na 1943. Na 1944, e a bishitá e sitio, loke a kontribuí na e nòmber ofisial. Ademas di PJIA, tin un aeropuerto mas chikitu na e parti franses di e isla, konosí komo Aeropuerto Grand Case–Espérance, cu ta sirbi prinsipalmente buelonan regional. Historia Na 1942, durante e Di Dos Guera Mundial, e ehérsito merikano a konstruí un pista di aterisahe riba e lokashon kaminda e aeropuerto moderno ta eksistí awe. E objetivo tabata pa monitoriá i kontrarestá aktividat di supmarino den e área. Na 1944, e promé buelo no-militar ku pasaheronan sivil — operá pa KLM — a baha na Sint Maarten. E aeropuerto posterior a wòrdu desaroyá riba e mesun sitio i a haña su nòmber na honor di Prinsesa Juliana, kende tabata abordo di e buelo inaugural. Infrastruktura i desaroyo For di 2001, a elaborá plannan pa modernisashon i ekspanshon di e aeropuerto. Un terminal nobo, ku un kapasidat di 2,5 mion pasahero pa aña, a wòrdu habrí ofisialmente na novèmber 2006 pa Reina Beatrix. E terminal nobo a wòrdu konstruí riba tereno rekupersá na noroeste di e terminal anterior. E edifisio tin dos piso i un superfisie total di aproksimadamente 27.000 m². Check-in i entrega di maleta ta situá na planta abou, miéntras ku sala di salida i áreanan komersial ta na e promé piso. Na 2015, e aeropuerto a manehá 1.829.543 pasahero i aproksimadamente 60.000 moveshon di avion. Rol regional E aeropuerto ta un sentro importante pa aviashon den e region di Nortost Karibe. E ta funshoná komo base di operashon pa Winair i komo hub prinsipal pa konekshon ku islanan mas chikitu den e region, manera Anguilla, Saba, Sint Eustatius i Saint Barthélemy. E aeropuerto tin konekshonnan regular ku Oropa i Nort Amérika dor di diferente aerolinea, inkluyendo KLM i kompania di aviashon franses. Aserkamentu di aterisahe Un di e karakterístikanan mas distintivo di e aeropuerto ta su aserkamentu di aterisahe. Un punta di e pista ta situá hopi serka di Maho Beach, loke ta hasi ku avionnan pasa na altitut hopi abou riba e playa promé ku nan aterisá. Esaki a hasi e sitio konosí internashonalmente i a kontribuí na su popularidat komo atrakshon. Alabes, e situashon ta konsiderá potensialmente peligroso, i bishitantenan ta wordo advertí pa sigui instrukshonnan di siguridat. Organisashon Maneho di e aeropuerto ta den man di Princess Juliana International Operating Company N.V., un supsidiario di Princess Juliana International Airport Holding Company N.V., ku gobièrnu di Sint Maarten komo úniko akshonista. Na 2024, e aeropuerto tabatin aproximadamente 305 empleado (FTE), hasiendo e un di e empleadornan individual mas grandi na Sint Maarten, fuera di sektor públiko. Michael Cleaver ta direktor ehekutivo (CEO) di e aeropuerto for di 2025. ---- For di 2001, a traha plannan pa ekspanshon i modernisashon di e aeropuerto. Un edifisio nobo di aeropuerto, ku un kapasidat pa 2.5 mion pasahero pa aña, a wordo habri ofisialmente pa [[Beatrix di Hulanda|Reina Beatrix]] na novèmber 2006. Komo parti di e di 70 aniversario na 2014, e aeropuerto a hasi un donashon di tres estatua di pelikan maron na gobièrnu. Nan a wòrdu poné riba e rotònde dilanti di e aeropuerto, huntu ku e lèternan di e kódigonan di aeropuerto di IATA di e aeropuertonan partner.<ref>The Daily Herald, [https://www.thedailyherald.sx/islands/national-bird-monument-at-airport-roundabout-restored National bird monument at airport roundabout restored], 9 juni 2021</ref> [[File:06-SXM-airport1s.jpg|thumb|left|200px|Interior di e terminal di Aeropuerto Internashonal Prinses Juliana.]] Aeropuerto Internashonal di Prinsesa Juliana (IATA: SXM, ICAO: TNCM) ta e aeropuerto prinsipal riba e isla karibense di Saint Martin. E aeropuerto ta situá na e parti hulandes di e isla, den e pais di Sint Maarten, serka di e kosta di Simpson Bay Lagoon. Na 2015, e aeropuerto a manehá 1.829.543 pasahero i alrededor di 60.000 moveshon di avion.<ref>{{cite web |website=Sxmairport.com |url=http://www.sxmairport.com/includes/pdfs/2015-Annual-Report.pdf |title=Annual Report 2015 |access-date=2 March 2016 |archive-date=9 July 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230709223107/https://www.sxmairport.com/includes/pdfs/2015-Annual-Report.pdf |url-status=dead }}</ref> E aeropuerto ta sirbi komo un sentro pa Winair i ta e porta prinsipal pa e Islanan Leeward mas chikitu, inkluyendo Anguilla, Saba, Saint Barthélemy i Sint Eustatius. E ta haya su nomber for di Reina Juliana di Hulanda, kende a baha eynan tempo cu e tabata heredero presunto na 1944, e aña despues cu e aeropuerto a habri. E aeropuerto tin aserkamentu di aterisahe di flyover na altitud hopi abou pasobra un punta di su pista ta sumamente serka di kosta i Maho Beach. Miéntras ku Prinsesa Juliana Internashonal ta e porta di aviashon prinsipal pa e isla, tin tambe un aeropuerto di uso públiko mas chikitu na e parti Franses, den e Kolektividat Franses di San Martin, yamá Aeropuerto Grand Case-Espérance. {{Commonscat}} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =70946032|titulo=Princess Juliana International Airport}} {{References}} }} [[:Kategoria:Sint Maarten]] [[:Kategoria:Aviashon]] --------------- {{Variante|c}} {{Infobox accidente aereo | variante = c | nomber = Buelo 980 di ALM | imagen = Douglas DC-9-33F N937F ONA MIA 17.07.76 edited-2.jpg | descripcion = Avion tipo Douglas DC-9-33CF di ONA, similar na esun di hür pa [[Antilliaanse Luchtvaart Maatschappij|ALM]] dia di e insidente. | mapa = | fecha = [[2 di mei]] [[1970]] | tipo_calamidad = | sitio = | morto = | tipo_avion = Douglas DC-9-33CF | number_avion = | operado = Overseas National Airways (ONA) pa [[Antilliaanse Luchtvaart Maatschappij|ALM]] | nomber_avion = | number_vuelo = 980 di ALM | salida_vuelo = | layover = | destinacion = [[Sint Maarten]] | pasahero = 57 | tripulante = 6 | sobrviviente = 40 }} '''Buelo 980 di ALM''' tabata e buelo komersial programá pa bula for di aeropuerto JFK, [[New York City|New York]] pa Aeropuerto Prinses Juliana na [[Sint Maarten]] dia [[2 di mei]] [[1970]]. Despues di vários intento di aterisahe sin eksito, e avion a keda sin kombustibel i a kai den [[Laman Karibe]] (48 km for di [[Sint Croix|St. Croix]]), resultando den 23 persona morto i 40 sobrebibente. E suseso ta un di e poko kasonan di aterisahe forsoso (''ditching'') di un avion jet i ta ser konsiderá komo e pió desastre den historia di aviashon di [[Antias Hulandes]]. == Detaye di e buelo == * '''Data''': 2 di mei 1970 * '''Ruta''': New York (JFK) → Sint Maarten (SXM) * '''Avion''': Boeing 727-200 * '''Operadó''': Overseas National Airways (pa ALM) * '''Persona riba avion''': 63 (inkluso miembronan di tripulashon) == Avion i su tripulashon == E avion tabata un Douglas DC-9-33CF di dos motor, operá pa [[Antilliaanse Luchtvaart Maatschappij]] (ALM) dor di Overseas National Airways (ONA), ku un avion i tripulashon di buelo di ONA i un tripulashon di kabina di ALM.[1] Su number di seri tabata 47407, su number di ruta tabata 457. E avion a wòrdu fabriká dia 23 di yanüari 1969 i tabata matrikulá na [[Estadonan Uni di Amérika|Merka]] bou di e number di registrashon: FAA N935F. E buelo tabata transportá 57 pasahero i 6 miembro di tripulashon. E tripulashon di buelo tabata konsistí di kapitan Balsey DeWitt (37), promé ofisial Harry Evans II (25), i piloto Hugh Hart (35).[2] == Buelo i aterisahe forsoso == Buelo 980 a sali for di Aeropuerto John F. Kennedy normalmente i a sigui sin nobedat den direkshon di Karibe, ounke e DC-9 mester a baha na un altitut mas abou pasùit di [[Bermuda ]]pa evitá un tormenta di strena, oumentando su kimamentu di kombustibel. Despues ku e buelo a haña pèrmit pa baha te na 10.000 pia (3.000 m), kontrol di tráfiko aéreo regional (ATC) a konsehá ku e kondishonnan di tempu na St. Maarten tabata bou di e mínimo pa aterisahe, un sèt di kriterio ku ta determiná si un aterisahe ta posibel. Kapitan DeWitt a disidí di desviá pa San Juan, pero poko despues, kontrol di St. Maarten a informá nan ku e kondishonnan di tempu a mehorá sufisiente pa aterisa. E buelo a hasi un aserkamentu inisial na e aeropuerto pero no a logra mira e pista na tempu pa aliñea pa aterisahe i a deklará un aserkamentu faya pèrdí. Buelo 980 a purba di baha un di dos biaha, pero atrobe no a logra yega na aliñea ku e pista. Despues di a abortá e aserkamentu ei, e tripulashon a hasi un di tres intento, pero e avion tabata muchu altu pa aterisa sigur. Despues di a evaluá e situashon di tempu i kombustibel, e pilotonan a disidí di desviá pa Saint Croix, risibiendo un vektor di aserkamentu i pèrmit pa aterisahe. Na e punto aki, a konstatá un posibel diskrepansia entre e meter di kombustibel i loke a wòrdu kalkulá komo e kantidat di kombustibel ku a sobra den e tankinan. DeWitt a informá e kontroladó di tráfiko aereo di su intenshon pa bandoná e avion i a kuminsá un aserkamentu abou riba awa, aterisando pa 3:49 pm ora lokal, 30 mia ost di Saint Croix.[3][2] Ounke e pilotonan a aktivá señalnan di faha di seguridat djis promé ku aterisahe, tabatin insertidumbre den e kabina tokante ki ora, òf si, e avion lo a baha. E sistema di komunikashon di e kòkpit no tabata funshoná, pues pasaheronan no a risibí ningun atvertensia di e bashamentu inminente. Consecuentemente, un cantidad desconoci di pasahero y tripulacion tabata para of tabatin nan faha di seguridad kita ora cu e avion a dal den awa. Na e momento aki, laman tabata brutu debí na kondishonnan di wer volatil. E avion a keda relativamente intacto despues di a baha den awa, pero pronto a sink den mas o menos 5.000 pia (1.500 m) y nunca a wordo recupera. E aksidente a resultá den 23 morto i 37 herido, ku 40 sobrebibiente en total. Tantu e pilotonan komo e nabegante a sobrebibí. E sobrebibientenan a keda bula den e laman turbulento, infestá ku tiburon ku nan vest di salbabida te ora ku yudansa a yega.[3][4] E rekuperashon di e sobrebibientenan ku helikòpter a kuminsá mas o ménos 12:00, un pa dos ora despues di e bentamentu, i e último sobrebibiente, Promé Ofisial Evans, a wòrdu rekuperá mas o ménos 1 ora despues.[2] E helikòpternan a wòrdu guiá pa e sitio di reskate dor di un avion di Pan American Airways, kende su piloto a informá e bentamentu via radio, despues a bula riba e sitio te ora ku yudansa a yega pa guia e reskatistanan.[3] E esfuersonan di reskate a enbolbí unidatnan di Guardakosta di Merka, Marina di Merka, i Kuerpo di Marina di Merka, i un kantidat di sobrebibiente a wòrdu hibá tera ku helikòpter.[5] ---- Durante e buelo, e avion a topa ku maltempu ku a forsa e kapitan pa hasi varios intento pa landa den aeropuerto Prinses Juliana na Sint Maarten. Despues di intentonan repetí sin éksito i ku e gasolin a kaba, e kapitan a desidí pa hasi un '''ditching''' (aterisáhe forzoso den laman) serka di isla Saint Croix. == En kultura == E historia di buelo 980 a inspirá varios artikulo, dokumental i video ku ta analisá e desishonnan tomá durante e vuelo, inkluí: * ''A desperate crew and their awful decisions – The extraordinary tale of ALM Flight 980'' (YouTube, 10 di febrüari 2025) * Emilio Corsetti – ''What a Real Hero Looks Like'' [[:Kategoria:Aviashon]] [[:Kategoria:Antias Hulandes]] == E aksidente == E impakto ku e laman a keda mas fuerte ku tabata spera, i e fuselaje di e avion a kibra den barios parti. Di e total di 63 hende riba avion, 23 a fayece, mientras 40 a logra salba via bote di salbashon òf flotadónan. Entre e viktimanan tabata hopi hende di Kòrsou, Sint Maarten i Hulanda. === Viktimanan konosí === Un di e viktimanan mas konosí tabata '''[[Margareth Abraham]]''', un stewardess di 24 aña for di Kòrsou. Segun testigunan, e tabata yudando pasaheronan pone su chaleko di salbashon i no a logra siña pa su mes. Su entrega i sakrifisio a ser rekonosé mas latr pa medio di un premi di valentia posthumo. == Investigashon == Investigashon di e '''[[National Transportation Safety Board]] (NTSB)''' a indiká ku e avion a keda sin gasolin despues di intentonan repetí pa landa den Sint Maarten. E raport a menzioná tambe ku komunikashon entre e kapitan i kontrol aéreo tabata konfuso, i ku desishon humano den un situashon di stres a kontribuí na e desenláse fatal. NTSB a rekomendá mehoras den planifikashon di ruta aéreo, maneho di krisis, i komunikashon durante emerhensia. == Impacto == E aksidente di Vuelo 980 a trese hopi dolor den e komunidat di e Antias Hulandes, partikularmente na Kòrsou. Den su respuèsta, [[ALM Antillean Airlines|ALM]] a pasa pa un revishon di proseduranan di emerhensia i entrenamiento di tripulantenan. E aksidente a keda den memoria kolektivo komo un simbolo di valentia humano, partikularmente pa e akshon di Margareth Abraham. == En kultura == E historia di Vuelo 980 a inspirá barios artikulonan, dokumental i video ku ta analiza e desishonnan tomá durante e vuelo, inkluí: * ''A desperate crew and their awful decisions – The extraordinary tale of ALM Flight 980'' (YouTube, 10 di febrüari 2025) * Emilio Corsetti – ''What a Real Hero Looks Like'' == Referensia == <references> <ref>National Transportation Safety Board (NTSB) – Aircraft Accident Report: Overseas National Airways Flight ALM980.</ref> <ref>SimpleFlying – Crew Perspective: Lessons from ALM Flight 980.</ref> <ref>Emilio Corsetti – What a Real Hero Looks Like (2024).</ref> </references> {{Variante|a}} {{Databox}} {{Infobox accidente aereo | variante = c | nomber = ALM Buelo 980 }} [[File:Douglas DC-9-33F N937F ONA MIA 17.07.76 edited-2.jpg|thumb|Avion tipo Douglas DC-9-33CF di ONA, similar na esun di hür pa [[Antilliaanse Luchtvaart Maatschappij|ALM]] dia di e insidente.]] '''Buelo 980 di ALM''' tabata un buelo komersial ku a tuma lugá riba [[2 di mei]] [[1970]], operá pa Overseas National Airways den nòmber di [[Antilliaanse Luchtvaart Maatschappij]] (ALM). E vuelo tabata bai for di New York JFK pa [[Sint Maarten]], pero a terminá den un tragedia despues ku e avion a tene ku hasi un aterisahe forzoso den laman serka [[Sint Croix|St. Croix]]. E tabata e peor desastre den historia di aviashon antiano. Detaye di e vuelo Avion: Boeing 727-200 Operadó: Overseas National Airways (pa ALM) Ruta: New York (JFK) → St. Maarten Data: 2 di mei 1970 Persona riba avion: 63 (incluso tripulantenan) Durante e vuelo, e avion a topa ku malu tempu ku a forsa e piloto pa hasi barios intento pa landa den aeropuerto Prinses Juliana na St. Maarten. Despues di barios intento sin éksito i gasolin ku ta kaba, e kapitán a desidí pa hasi un ditching (aterrisahe den laman) serka isla St. Croix. E aksidente E avion a impacta e laman mas fuerte ku lo a spera, i e fuselaje a kibra den varias parti. Di e total di 63 hende riba avion, 23 a fayece. E resto di e pasaheronan i tripulantenan a salba, algun via flotadónan i bote di salva. Viktimanan i heróes Un di e viktimanan mas konosí tabata Margareth Abraham, un stewardess di 24 aña for di Kòrsou. Segun testigunan, e tabata yudando pasaheronan pone su chaleko di salbashon i no a logra siña pa su mes. Su entrega i sakrifisio a ser rekonosé ku un premi di valentia posthumo. Investigashon i resultado Investigashon di NTSB (National Transportation Safety Board) a determiná ku e avion a keda sin gasolin despues di intentonan repetí pa landa. Tambe a indiká ku komunikashon entre e kapitan i kontrol di trafiko aéreo tabata konfuso. A resultá den rekomendashon pa mehoras den manejamentu di krisis i planifikashon di ruta aéreo. Impacto E aksidente di ALM Vlucht 980 a trese hopi dolor na Antias Hulandes i tambe a pone preshon riba ALM. E kasonan di valor humano, manera e di Margareth Abraham, a keda parte di e memoria kolektivo di Kòrsou. * Tobias Cordeiro - mira it.wiki == Link eksterno == * [https://www.youtube.com/watch?v=rPQZbbgr4w8&t=62s A desperate crew and their aweful decisions - The extraordinary tale of ALM flight 980], [[Youtube]] (10 di febrüari 2025) {{Infobox vuelo aéreo | nòmber_vuelo = ALM Vlucht 980 | operador = Overseas National Airways pa ALM Antillean Airlines | ruta = JFK – St. Maarten | avion = Boeing 727-200 | pasaheero = 57 | tripulashon = 6 | total_persona = 63 | viktima = 23 | sobrevivienten= 40 | data = 2 di mei 1970 | lugá = Serka St. Croix, Karibe }} '''ALM Vlucht 980''' tabata un vuelo di [[ALM Antillean Airlines]], operá pa [[Overseas National Airways]], ku a pasa un aksidente fatal riba 2 di mei 1970. E avion a tuma un aterrisahe forzoso (''ditching'') den laman serka isla [[St. Croix]], despues ku a keda sin gasolin. 23 hende a fayece, entre nan e stewardess [[Margareth Abraham]]. == Detaye di e vuelo == E avion a sali for di [[New York JFK]] pa [[St. Maarten]], pero a topa ku malu tempu. Despues di barios intento pa landa i sin eksito, e kapitan a desidí hasi un ditching den laman. == E aksidente == E avion a kibra den varias parti den e impakto. A haya 23 viktima humano. Barios hende a salba via bote i flotador, entre nan 40 sobrevivientenan. == Viktimanan konosí == - [[Margareth Abraham]], stewardess di 24 aña for di Kòrsou, a fayece mientras tabata yudando pasaheronan. == Investigashon == E investigashon di [[NTSB]] a determiná ku agotashon di gasolin i desishon difísil durante e vuelo a kontribuí na e aksidente. A yega tambe ku komunikashon ku kontrol aéreo tabata konfundí. == Impacto == E aksidente a trese hopi dolor den e komunidat di Antias Hulandes. ALM a pasa pa revishon di proseduranan di emerhensia. E aksidente a keda komo un punto importante den istoria di aviashon di e región. == Referensianan == * [https://simpleflying.com/alm-antillean-airlines-flight-980-cabin-crew-perspective/ SimpleFlying – Crew Perspective] * [https://emiliocorsetti.com/what-a-real-hero-looks-like/ Emilio Corsetti – What a Real Hero Looks Like] * [https://www.ntsb.gov/about/organization/Pages/Air.aspx National Transportation Safety Board (NTSB)] -------------- {{infobox persona| variante = c | nomber completo = Margareth Aleida Abraham | fecha nacemento = [[11 di yüni]] [[1945]] | luga nacemento = [[Kòrsou]] | fecha fayecimento = [[2 di mei]] [[1970]] | luga fayecimento = Serka St. Croix, Karibe | ofishi = stewardess | konosí pa = Su akshonnan heróiko durante e aksidente aéreo di buelo 980 di ALM | distincion = ''Zilveren Erepenning voor Menslievend Hulpbetoon'' (2020) }} '''Margareth Aleida Abraham''' (☆ [[11 di yüni]] [[1945]] na [[Kòrsou]] - † [[2 di mei]] [[1970]] den serkania di [[Sint Croix]]) tabata un stewardess di [[Kòrsou]] den servisio di [[Antilliaanse Luchtvaart Maatschappij|ALM]], ku a fayesé na edat di 24 aña durante un aterisahe di emergensia.<ref>[https://curacao-airport.com/history-margareth-abraham/ History of Margareth Abraham], [[Aeropuerto Hato|Curacao International Airport]]</ref> Su kurashi i trankilidat bou di preshon ekstremo a hasié un héroe den aviashon [[Antias Hulandes|antiano]]. == Biografia == Margareth Abraham, huntu ku su ruman hòmber ohochi Carol, a nase dia 11 di yüni 1945. Den e famia Abraham tabatin kuater ruman mayó. Na aña 1967, despues di a kaba Mulo, el a skoge un karera komo stewardess na [[Antilliaanse Luchtvaart Maatschappij]] (ALM).<ref name="Pionero">{{cite book|author=[[Jeanne Henriquez|Henriquez, Jeanne]]|title=Kòrsou su muhénan pionero|year=2000|publisher=[[Archivo Nashonal Kòrsou]]|pag= 40-42|ISBN=99904-0-431-3}}</ref> === Buelo LM 980 2 di mei 1970 === [[File:Douglas DC-9-33F N937F ONA MIA 17.07.76 edited-2.jpg|thumb|Avion tipo Douglas DC-9-33F di ONA, similar na esun di hür pa [[Antilliaanse Luchtvaart Maatschappij|ALM]] dia di e desaster.]] Riba 2 di mei 1970, Abraham tabata miembro di tripulashon di kabina riba buelo 980 for di [[New York City|New York]] (JFK) pa [[Sint Maarten]]. E avion, tipo DC‐9-33CF, tabata un avion ku ALM a hür di a kompania merikano Overseas National Airways (ONA). Tabatin sinkuentishete pasahero y seis miembro di tripulashon abordo. Debí na bientu fuerte i neblina, e piloto a purba baha varios biaha na Aeropuerto Internashonal Prinsesa Juliana (SXM). Kapitan Balsey De Witt a disidí despues di desviá pa Sint Croix. Durante e buelo aki, e piloto a keda sin kombustibel i e riesgo di un aterisahe den awa (ditch) a surgi. Abraham a sobresalí den heroismo: segun testigunan okular, el a yuda pasaheronan bisti nan salbabida i a kompañá nan te na e salida. Na e momentu presiso ey, e avion a hasi un impakto duro ku e awa i a kibra banda di e kòkpit. Abraham, kende a sigui duna asistensia te na final, no a sobrebibí e desaster.<ref>[https://emiliocorsetti.com/what-a-real-hero-looks-like/ What a real hero looks like], emiliocorsetti.com (3 di mei 2019)</ref> El a fayesé inesperadamente durante e akshon di rescate. Un total di 43 persona a sobrebibí; 23 hende a muri, inkluso Margareth Abraham. == Personal == Despues di e buelo, Abraham tabata pa bula bèk New York unda e lo a topa ku su komprometido, Robby Schouten. Nan tabatin plan pa kasa dia 15 di yüni 1970, djis algun siman despues di e suseso trágiko.<ref name="Pionero"/> [[File:Erepenning voor Menslievend Hulpbetoon Versie sinds 1912.jpg|thumb|170x210px|]] == Honor == Margareth Abraham ta wòrdu rekordá komo un símbolo di balentia i altruismo den [[Karibe Hulandes]]. Su akshonnan den momentu di pániko a salba bida di varios hende i su historia ta sigui inspirá hende den Kòrsou i mas aya. Den sala di yegada di [[Aeropuerto Hato|Aeropuerto Internashonal di Kòrsou]], a develá un plakat di bròns na 1972, poné pa [[Estadonan Uni di Amérika|Merka]]. Despues na 2024, a pone un mural ku su imagen riba e fachada di e terminal, komo un homenahe bibu. E gerensia di aeropuerto a kambia e nòmber di e lokalidat pa aktividatnan di aviashon pa "Plasa Margareth Abraham" na 1990. Na 2020, el a wòrdu otorgá póstumo e Medaya di Honor di Plata pa Yudansa Humanitario (''Erepenning voor Menslievend Hulpbetoon''), un di e medayanan sivil militar [[Reino Hulandes|hulandes]] di mas altu pa yudansa humanitario. {{DEFAULTSORT:Abraham, Margareth}} [[:Kategoria:Hende]] [[:Kategoria:Aviashon]] [[:Kategoria:Kòrsou]] Margareth Abraham a wòrdu rekonosé komo un berdadero hende di balentia. Margareth Abraham ta konsiderá un símbolo di balentia i altruismo den Karibe Hulandes. Su akshonnan den momentu di pániko a salba bida di barios hende i su historia ta sigui inspirá hende den Kòrsou i mas aya.Na 1972 Merka a pone un plaka ku inskripshon den sala di salida di [[Aeropuerto Hato]]. Pa honrá su memoria, Aeropuerto Internashonal di Kòrsou a pone su nòmber na su direkshon ofisial: Plasa Margareth Abraham. Na 2024, a develá un mural ku su potret na fachada di e terminal, komo un símbolo di su entrega i korahe.<ref>{{citeer web|url=https://www.curacaochronicle.com/post/local/cap-honoring-a-true-hero-margareth-abraham/|titel= CAP honoring a true hero, Margareth Abraham|datum=2024-05-02|bezochtdatum=2025-07-01|werk=curacaochronicle.com}}</ref> Na 2020, el a risibí posthumamente e ''Zilveren Erepenning voor Menslievend Hulpbetoon'' (Plaka di Plata pa Ayudo Humanitario), un di e mas antiguo i prestisioso premionan di valentia di [[Hulanda]]. --- Margareth Abraham ta wòrdu rekordá komo un símbolo di kurashi i sakrifisio den Karibe Hulandes: 1972: Un plachi di bròns òf metal a wòrdu desvelá den e sala di yegada di Aeropuerto Hato. 1990: E maneho di aeropuerto a kambia e nòmber di e lugá pa aktividatnan di aviashon pa Plasa Margareth Abraham. 2024: Un mural ku su potrèt a wòrdu desvelá riba e fachada di e terminal, komo un homenahe bibu. 2020: El a wòrdu otorgá postumamente ku e Medaya di Honor di Plata pa Asistensia Karitativo, un di e medayanan sivil militar mas haltu pa ayudo humanitario na Hulanda. Margareth Abraham ta keda un fuente di inspirashon pa hopi na Kòrsou i mas leu. Su legado ta sigui biba komo un ehèmpel di sakrifisio propio i forsa humano bou di sirkunstansianan ekstremo. , ku tabata baseá den Antias Hulandes. E tabata konosí pa su amabilidat i entrega na su trabou. {{Infobox persona | nòmber = Margareth Abraham | portret = | nashimentu = ±1946 | lugá nashimentu = Kòrsou | morto = 2 di mei 1970 | lugá morto = Serka St. Croix, Karibe | trabou = Stewardess (ALM) | konosí pa = Su akshonnan heróiko durante e aksidente aéreo di ALM Vlucht 980 }} '''Margareth Abraham''' (±1946 – 2 di mei 1970) tabata un stewardess di [[Kòrsou]] ku a perde su bida den e aksidente aéreo trágiko di [[ALM Vlucht 980]]. E a wòrdu rekordá komo un verdadero hende valent, ku su entrega a yuda salba bida di pasaheronan riba e avion. == Bida i karera == Margareth Abraham a nase den Kòrsou i a traha komo stewardess pa [[ALM Antillean Airlines]]. E tabata konosí pa su amabilidat i entrega na su trabou. == Aksidente di 2 di mei 1970 == Riba 2 di mei 1970, Abraham tabata riba e vuelo [[ALM Vlucht 980]], ku a hasi un ''ditching'' den laman serka [[St. Croix]] despues ku e avion a keda sin gasolin. Testigunan a bisa ku e tabata yudando pasaheronan pone su chaleko di salbashon, i tabata para den e pasillo ora e avion a impacta e laman. E a fayece den e impakto. == Rekonosimentu posthumo == - A risibí e [[Zilveren Erepenning voor Menslievend Hulpbetoon]] (Plaka di Plata pa Ayudo Humanitario) di Reinou Hulanda. - Su nòmber ta honra na [[Aeropuerto Internashonal Hato]] na Kòrsou, ku su direkshon ofisial ta '''Plasa Margareth Abraham'''. - Tambe tin un mural ku su potrèt riba e fachada di e terminal. == Legado == E ta konsiderá komo un símbolo di balentia i entrega humano den e istoria di aviashon Karibe Hulandes. == Referensia == * [https://emiliocorsetti.com/what-a-real-hero-looks-like/ What a Real Hero Looks Like – Emilio Corsetti] * [https://www.curacaochronicle.com/post/local/cap-honoring-a-true-hero-margareth-abraham/ CAP Honoring a True Hero – Curaçao Chronicle] * [https://simpleflying.com/alm-antillean-airlines-flight-980-cabin-crew-perspective/ SimpleFlying on Flight 980] --------- Margareth Abraham was a 24-year-old flight attendant from Curaçao who served on ALM Antillean Airlines Flight 980. On May 2, 1970, the flight, operated by Overseas National Airways on behalf of ALM, departed from New York's JFK International Airport bound for St. Maarten. Due to poor weather conditions, the aircraft made several unsuccessful landing attempts and eventually ran out of fuel, leading to a controlled ditching in the Caribbean Sea near St. Croix. Of the 63 people on board, 40 survived, while 23, including Margareth Abraham, perished .​ Wikipedia, la enciclopedia libre +7 Curaçao International Airport +7 Simple Flying +7 Curaçao International Airport +7 Wikipedia +7 Curaçao International Airport +7 Medium Margareth Abraham is remembered for her heroic actions during the emergency. She assisted passengers in evacuating the aircraft, prioritizing their safety over her own. Tragically, she lost her life in the process . At the time of the accident, she was engaged to Robby Schouten, a well-known Antillean TV presenter, and was planning to leave her position at ALM .​ Curaçao International Airport In honor of her bravery, the address of Curaçao International Airport was named 'Margareth Abraham Plasa' . Her sacrifice is commemorated by the local community, and she is celebrated as a true hero .​ {{Appendix}} ------------------- '''Aruba Airlines''' (officially Arubaanse Luchtvaart Maatschappij N.V.) ta e aerolínea di bandera y e único aerolínea nashonal di Aruba. Fundá den 2006, Aruba Airlines ta oferé transporte aéreo regular y charter pa pasaheronan pa varias destinashon. Su sede korporativo ta na Oranjestad, Aruba, y su base di mantenemento prinsipal ta na Miami, Florida. Den 2015 e compañías a risibí e Aircraft Operating Certificate (AOC) for di Estados Unidos.[1][2] == Historia == Aruba Airlines a wordo funda na 2006 pa Onno J. de Swart, kien tabata su promé direktor. Den 2010 e a inicia operashon di charter ku un Piper PA-31 Navajo di shete asiento. Su sede operashonal ta na Oranjestad, kaminda e tin su base perto di Aeropuerto Internacional Reina Beatrix. E tin ofisinan di benta na Miami (EEUU), Curaçao, Bonaire, i Venezuela (Maracaibo, Valencia y Maracay).[3] Na 2011 Aruba Airlines a atraé inversionistanan nobo pa mehorá su flota. Den ougùstùs 2012, e aerolínea risibí su sertifikado di operashon aéreo ekonómiko, y e a introducí dos Airbus A320 na su flota (su promé A320 yegá na Aruba na november 2012). Su promé ruta regular tabata Aruba → Maracaibo (Venezuela), sigi pa Aruba → Valencia (Venezuela), y mas dilanti Aruba → Panama City (Panamá) i Aruba → Miami (EEUU). Flota y Destinashonnan {| class="wikitable sortable" ! Tipo di Avion !! Modelo !! Kantidat !! Kabina !! Asiento !! Registrashon |- | Airbus || A320-200 || 1 || Ekonomiko || ~180 || P4-AAF [4] |- | Airbus || A321-200 || 1 || Ekonomiko/“Premium” || ~178 || (vhe model, [5]) |- | Bombardier || CRJ200 || 1 || Ekonomiko || ~52 || P4-CRA [6] |} == Destinashonnan selectá == {| class="wikitable sortable" ! Ruta !! País/Región !! Estado |- | Aruba ↔ Miami !! EEUU !! Activo (charter/regular) [3] |- | Aruba ↔ Maracaibo !! Venezuela !! Introdi (2012) [3] |- | Aruba ↔ Valencia !! Venezuela !! Introdi (2012) [3] |- | Aruba ↔ Panama City !! Panamá !! Introdi (5 Julio) [3] |} == Dificultadnan i Estado Actual == Durante e kriis di COVID-19 y problemanan operashonal, Aruba Airlines a enfrenta varios reto. Pa ehempel: su flota a keda parká, i datos reciente ta mustra ku e aerolínea no ta tene vuelos normales kuendo; por ehempel, un sitio pa seguimiento di vuelos ta nifiká kantidat “0” destinashon pa Aruba Airlines. [7] Den marzo 2021 Aruba Airlines a risibí su promé A321-200 (P4-AAI) pa possibilitá un relansa, pero no ta klaro si e aerolínea actualmente ta operando vuelos regulares.[8] E situashon ta kompleho: aunke e sitio ofisial y rekursonan ta indiká ku e aerolínea ta “active” [9], e falta di voli actual y klaridat publikashonal ta kreá duda. ------------ {{Infobox empresa | variante =a tipo = compania di aviacion | nomber = Aruba Airlines | pais = {{ABW}} | imagen = | descripcion = | funda = 2006 | antesecor = | fecha disolucion= | causa disolucion= | fundado = Onno J. de Swart | propietario = | director ehecutivo = | pais = {{ABW}} | sector = transporte | industria = aviacion }} '''Aruba Airlines''' (oficialmente '''Arubaanse Luchtvaart Maatschappij N.V.''') ta e aerolinea di bandera y e unico aerolinea di [[Aruba]]. E aerolinea, fundá na 2006, ku ta ofresé transporte aéreo regular i charter pa pasahero pa 13 destinashon. Aruba Airlines su sede corporativo ta na Oranjestad, Aruba. Aruba ta opera su base di mantencion principal na Miami. Na 2015 el a ricibi un AOC (''aircraft operating certificate'') for di [[Estadonan Uni di Amérika|Merka]]. == Historia == Aruba Airlines a ser funda na 2006 pa Onno J. de Swart, kende tabata su prome director.<ref>{{Cite web|url=http://curacaochronicle.com/aviation/press-release-settlement-between-aruba-airlines-and-de-swart/|title=Press release: Settlement between Aruba Airlines and de Swart|date=16 June 2017}}</ref> E aerolinea a cuminsa operacion di charter cu un Piper PA-31 Navajo di shete asiento na 2010. E sede principal ta na Oranjestad na Aruba, cual ta e centro di operacion principal, y e aerolinea a habri un oficina nobo na [[Aeropuerto Internacional Reina Beatrix]]. E tin tambe ofisina di benta na Miami, Curaçao, Bonaire i na Maracaibo, Valencia i Maracay.<ref name="arubaair-offices">{{cite web|url=http://www.arubaairlines.com/#contactus|title=Aruba Airlines - Contact Us|accessdate=2015-04-21 }}</ref> Na kuminsamentu di 2011 e kompania a atrae inversionista nobo, ku ta kondusí na e mehoracion di e flota. E compania a risibí un Sertifikado di Operashon di aerolínea ekonómiko na ougùstùs di 2012. E aerolinea ta haya dos avion Airbus A320, e prome di nan a yega Aruba na november di 2012. E avion a kuminsá bula buelonan charter for di Aruba na fin di 2012 i e operashonnan programá a kuminsá e siguiente aña. Su promé destinashon tabata Maracaibo, Venezuela i despues Valencia, Venezuela. Despues riba 5 di yüli di e aña ei nan a inaugurá e buelonan pa Panama City, Panama. Y finalmente Miami, Merca. {{Appendix}} 18/10/25 Aruba Airlines is still operating and is the flag carrier and sole airline of Aruba. It is based at Queen Beatrix International Airport in Oranjestad and provides scheduled and charter services to various destinations across the Caribbean, South America, and the United States. Operations: Aruba Airlines is currently the only Aruban airline. It offers both scheduled and charter flights, serving as a primary carrier to and from the island. Headquarters: The airline's corporate headquarters are in Oranjestad, Aruba. Its main maintenance base is in Miami, Florida. Destinations: It flies to a number of destinations, including cities in the Caribbean, South America (such as Medellin, Colombia, and Georgetown, Guyana), and the United States (such as Miami). ------------------ {{Variante|a}} {{Databox}} '''Jet Air''' (oficialmente ) ta e aerolínea nacional di {{Appendix}} [[Category:Aviashon]] [[Category:Karibe Hulandes]] ------------------- {{Databox}} '''Avia Air''' ta un compania aereo di Aruba cu a opera entre .. y november 2003. Avia Air tabata un aerolinea basá na Aruba. Avia Air a suspendé su servisio na novèmber 2003 i tabata trahando pa reestructurá su operashonnan bou di protekshon di bankrut. 1] == Historia == Avia Air a kuminsá operashon den zomer di 1994 inicialmente tres Cessna 402B ⁇ (P4-AVA te ku P4-AVC); e mesun aña a añadí un Embraer Bandeirante (P4-AVD). Pasobra Air Aruba a enfoca mas y mas riba buelonan pa Merka, algun ruta regional por a bira operá. A kuminsá ku servisionan di liña pa Curaçao, Bonaire i e siudatnan Venezolano di Maracaibo, Punto Fijo i Valencia. Na fin di 1995, a cumpra un di dos Bandeirante P4-AVE).<ref>[http://landewers.net/P4-artikel.pdf 20 jaar Arubaans Luchtvaartuig Register Arno Landewers]</ref> Na 13 di mart di 1996 e barku a kai banda di (Venezuela) e Cessna 402B P4-AVB na laman, cu a mata tur ocho persona den e auto. E tabata trata di un buelo di linea di Aruba pa Punto Fijo. E piloto a reporta na un otro avion di Avia Problema di aire ku e motor robes, i algun tempu despues cu un candela a kibra. For di investigashon a resulta cu e candela a causa e motor y un parti di a kibra e ala robes di e avion, despues cu e Nort di Las Piedras- Aeropuerto di Punto Fijo - a kai. Na komienso di 2003, un Short SD.360-200 a kumpra, pero e aparato aki no a wòrdu a drenta servisio. For di mei 2003 no tabatin sèn mas pa paga salario di e personal y operacionnan di vuelo a keda para. Poco despues e lease company Volvo Aero a pidi e motornan di e dos Bandeirantes y finalmente E departamento di impuesto a konfiská tur e produktonan. E Cessna tambe a keda destruí. aerodinámiko pa motibu di mantenshon atrasá. Con E shortenan a bira algun e vuelo di entrenamentu a tuma lugá despues di e grupo di invershon IMCA, propietario di Air Exel, a kumpra un participacion di 50% den Avia Air. Avia Air lo sigui como AviaExel. E falta di Avia Air a hasi un pèrmit di establesementu definitivo drecha bo kara. Na òktober 2003 e kompania a a declara su mes na faillite. Poco despues, e 'Short' a bira e doño a rekuperá; tur dos Bandeirantes a keda te ku e zomer di e aña aki riba e Aeropuerto di Oranjestad ta para y e Cessna 402 P4-AVA ainda ta presente aki. ==Code data== *[[International Air Transport Association|IATA]] Code: '''3R''' *[[International Civil Aviation Organization|ICAO]] Code: '''ARB''' *Callsign: Aviair ==Flota== *Short 360-200 *Embraer EMB 110 Bandeirante == Wak tambe == * [[Lista di eks-kompania aéreo di Karibe Hulandes]] {{Appendix}} NOTES * Avia Air a cuminsa na 1984 como compania di charter Avia Air Chapter cu tabata activo na Aruba i Corwou. * in augustus 1987 verscheen het Avia Air toestel met piloot Robby Anjie, 26 jr., ter hoogte van MAcoya, Venezuela. Een tweemotorig vliegtuig Cessna met kenteken N-5351- A van de particuliere chartermaatschappij van de heer Efi Tromp, Avia Air, wordt sinds vrijdagavond op de route van Punto Fjjo (Venezuela) naar de luchthaven van Aruba vermist. * directie/eignaaar? Efi Tromp. * HetvliegtuigiseenJetpropAerocommander, een snelle vliegtuig ingericht met de nodige luxe. Avia- Air hoopt met zijn nieuwe aanwinst de Curagaose zakenman nu een nog betere service te verlenen. Avia- Air die in 1980 bij ministriële beschikking toestemming kreeg om samen met twee andere luchttransportmaatschappijen commerciële passagiersvluchten uit te voeren, biedt rechtstreekse vluchten aan naar alle bestemmingen in het Caribisch gebied, Colombia, Venezuela en Suriname. Met dit nieuwe vliegtuig hoopt Avia- Air bij te kunnen dragen aan de economische ontwikkeling van Curagao,<ref>TOEKOMST ANDERS TEKORT AAN GEKWALIFICEERDE KRACHTEN CDM ervaart dat nu al Opleiding vaklieden in metaalsector noodzakelijk. "Amigoe". Curaçao, 24-08-1987, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 12-03-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642489:mpeg21:p003</ref> * 1994: Avia Air van Efi Tromp is reeds enige tijd doende met plannen om commutervluchten tussen de eilanden te gaan vliegen. * Avia Air heeft vanaf woensdag een nieuw vliegtuig in bedrijf. Het is een EMB-110, van Braziliaanse makelij, dat 19 passagiers kan vervoeren. Het kan gecharterd worden voor vluchten Aruba - Curagao v.v. en Aruba - Bonaire v.v. Auia Air voert tweemaal daags vluchten uit tussen Aruba en Punto Fijo in Venezuela.<ref>WILLEMSTAD— Avia Air heeft vanaf woensdag een nieuw vliegtuig in bedrijf. Het is een EMB-110, van Braziliaanse makelij, dat 19 passagiers kan vervoeren. Het kan gecharterd worden voor vluchten Aruba – Curagao v.v. en Aruba – Bonaire v.v. Auia Air voert tweemaal daags vluchten uit tussen Aruba en Punto Fijo in Venezuela.. "Amigoe". Curaçao, 12-10-1994, p. 9. Geraadpleegd op Delpher op 12-03-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010645369:mpeg21:p009</ref> * Luchtvaartmaatschappij Avia Air die door de regering als nationale luchtvaartmaatschappij *s erkend, heeft plannen °ni met ingang van 1 december aanstaande naar vleugels uit te slaan. **er dag vertrekken twee yiuchten naar Punto Fijo (Venezuela), dirie naar en vier naar öonaire. Avia Air president Ciro Pieters. In 1986 is Avia Air begonnen als chartermaatschappij voor vluchten in de omgeving. In april van dit jaar kreeg Avia Air een vergunning om regelmatige vluchten uit te voeren. De maatschappij heeft vijf vliegtuigen: twee Embriers 110, elk met zestien stoelen en extra ruimte voor de koffers en twee Cessnas, elk met zeven stoelen.<ref>Plannen Avia Air om vleugels uit te slaan. "Amigoe". Curaçao, 28-11-1995, p. 7. Geraadpleegd op Delpher op 12-03-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644874:mpeg21:p007</ref> * 1995: Het particuliere Avia Air heeft afgelopen vrijdag van minister. Glenbert Croes van Verkeer en Communicatie de vergunning ontvangen om geregelde vluchten uit te voeren. "Wij zijn nu ook een officiële luchtvaartmaatschappij die vluchten uit mag voeren op Bonaire, Curacao, Coro en Las Piedras", zo reageerde Avia Air-president Ciro Pieters vanmorgen desgevraagd. Ook werd vastgesteld dat de luchtvaartmaatschappijen van de twee landen (aruba-NA) elk een bepaald aantal vluchten kan uitvoeren. Dit zijn Aruba- Curacao met 35 vluchten per week, Aruba-Bonaire met 28 Avia Air, dat tot nu toe alleen chartervluchten verzorgde, begint binnen afzienbare tijd met de vluchten op Bonaire, Curacao en de twee Venezolaanse steden Coro en Las Piedras. * Avia Air kreeg op 28 april van de minister Glenbert Croes van Vervoer en Communicatie een vergunning om geregelde vluchten uit te voeren tussen Cura9ao, Bonaire, Coro, Las Piedras en thuisbasis Aruba. De voorbereidingen betreffen nu voornamelijk de vluchten tussen de ABC-eilanden. {{Appendix}} ------------------ '''Insel Air Aruba''' tabata un aerolinea y subsidiario di Insel Air, como tambe e aerolinea oficial nacional di Aruba.<ref>[http://curacaochronicle.com/aviation/insel-air-aruba-seeks-u-s-routes/ Insel Air Aruba Seeks U.S. Routes]</ref> de.wiki:Insel Air Aruba tabata un aerolinea y subsidiario di Insel Air, como tambe e aerolinea oficial nacional di Aruba. [1] Un investigashon ku a tuma lugá na yanüari 2017 dor di e Inspectie Leefomgeving en Transport di Reino Hulandes a evidensiá defectonan tantu den e kompania mayor Insel Air i Insel Air Aruba, komo tambe den e outoridatnan di aviashon di Kòrsou i Aruba. Komo resultado, un kantidat di avion di e dos kompanianan lo no por bula pa un tempu indeterminá. Insel Air i Insel Air Aruba despues a reduci nan destinashonnan di buelo, ku anteriormente tambe tabata inkluí destinashonnan den Merka i Sur Amerika, pa e islanan ABC i Sint Maarten.<ref>{{Literatur |Autor= |Titel=Dutch ILT intervenes in Curaçao, Aruba CAAs |Sammelwerk=ch-aviation |Verlag= |Ort= |Datum= |Seiten= |Online=[http://www.ch-aviation.com/portal/news/53584-dutch-ilt-intervenes-in-curaao-aruba-caas ch-aviation.com]}}</ref><ref>{{Literatur |Autor= |Titel=Insel Air axes bulk of network, retains ABC Islands |Sammelwerk=ch-aviation |Verlag= |Ort= |Datum= |Seiten= |Online=[http://www.ch-aviation.com/portal/news/53989-insel-air-axes-bulk-of-network-retains-abc-islands ch-aviation.com]}}</ref><ref>{{Literatur |Autor= |Titel=Curaçao's Insel Air looking to dispose of Aruban unit |Sammelwerk=ch-aviation |Verlag= |Ort= |Datum= |Seiten= |Online=[http://www.ch-aviation.com/portal/news/54051-curaaos-insel-air-looking-to-dispose-of-aruban-unit ch-aviation.com]}}</ref><ref>{{Literatur |Autor= |Titel=Curaçao's Insel Air fends off bankruptcy filing |Sammelwerk=ch-aviation |Verlag= |Ort= |Datum= |Seiten= |Online=[http://www.ch-aviation.com/portal/news/54267-curaaos-insel-air-fends-off-bankruptcy-filing ch-aviation.com]}}</ref> Insel Air Aruba a stop di opera na 2017 despues di cinco aña. [6] == Flota == For di maart 2017, Insel Air Aruba su flota tabata consisti di ocho avion, di cual ningun ta operacional.<ref>[http://www.ch-aviation.com/portal/aircraft/search?search=1&cha=ISU ch-aviation], abgerufen am 20. März 2017.</ref> ==Wak tambe == * [[Lista di eks-kompania aéreo di Karibe Hulandes]] == Link externo == * [https://www.fly-inselair.com/en/ Webpräsenz der Insel Air] (englisch und spanisch) * [http://www.airliners.net/search/photo.search?airlinesearch=Insel%20Air%20Aruba&distinct_entry=true Fotos] der Insel Air Aruba auf [[Airliners.net]] {{Appendix}} ----------------- '''Aruba Flying Club''' tabata un asociacion di piloto amatur na Aruba?? == Historia == AFC ta data di ananan 1940. Tabata haci uzo di aeropuerto de Vuyst na San nicolas den bario di juana morto. met hangar Na 1998 AFC a bira activo atrobe. AFC in 1950 statutair opgricht Vereniging Aruba Flying Club In 1998 werd de Aruba Flying Club weer actief (welke vanaf de oorlogsjaren tot in de jaren 70 al had bestaan). Aanvankelijk werd gevlogen met de Cessna 172M P4-BON, in 1992 en 1993 aangevuld met Cessna 182P P4-GIN en sinds 1998 met een Amerikaans geregistreerde Cessna 172R, de N174AP.<ref>[http://landewers.net/P4-artikel.pdf 20 jaar Arubaans Luchtvaartuig Register Arno Landewers]</ref> Eleccion di directiva di AFC * na 1956 e club tabatin 4 avioneta propio di cual e ultimo adkisicion tabata un stimson. Cu e avionetanan tabata bula y tene competencia y demostracionnan.<ref>[https://archive.org/details/BNA-DIG-ARUBAANSECOURANT-1956-09/page/n67/mode/2up?q=flying Aruba Flying Club viert eerste vlucht van nieuwe Stimson], Arubaanse Courant (21 september 1956)</ref> * Aanwijzing: Als leden van de Raad van Beheer van de Aruba Flying Club, de heren: P. A. de Vuyst; Commandant Onderzoekings en Bewakingsdienst op Aruba; H. A. Hessling, Ambtenaar belast met het domein beheer op Aruba * in 1950 de 100ste vliegbevet uitgereikt =- examens sportvliegr, instrument vlieger en instructur * De Aruba Flying | Club 'is een bloeiende vereniging. | Het maximum aantal leden dat toegelaten wordt bedraagt statutair vijftig en dat heeft men vrijwel voortdurend. Het aantal brevetten dat in de loop der jaren werd uitge- > reikt loopt in de honderden. De samenwerking tussen A.F.C. en overheid is voortreffelijk en het aantal deskundigen waarover men kan beschikken ruim voldoende. De vloot bestaat uit vier toestellen, waarbij dan nog drie komen, die particulier eigendom van enkele leden zijn. De minimum leeftijdsgrens voor het behalen van een brevet is zeventien jaar. Men moet zich hiertoe eerst aan een strenge medische keuring onderwerpen. Voorschrift i.; dat men een aandeel koopt van driehonderd gulden. Daarna hebben de meeste leerlingen ongeveer 12 uur lessen nodig om dan nog een 25 tot 30 uur solo te vliegen voor zij het brevet kunnen halen. De totale instruktieteksten belopen dan ongeveer ƒ 500.—. Wie eenmaal het brevet heeft en de nodige proeven hoeft afgelegd mag zelf een vliegtuigje huren, eerst voor vluchten boven het eiland, daarna ook voor tochtjes naar buiten. Voor weekenden komen vooral Curaeao en Bonaire in aanmerking voor langere vakanties Venezuela en andere omliggende landen. Enkele leden, als de heren Riehardson en van der Voort maakten ook veel langer vakantievluchteri (om langs de Venezolaans kust, Trinidad en andere eilanden naar Sint Maarten.<ref>De Aruba Flying Club. "Amigoe di Curacao". Willemstad, 26-10-1957. Geraadpleegd op Delpher op 12-03-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000211195:mpeg21:p003</ref> * Voor velen is het vertrek van de heer Pieter A. de Vuyst ongemerkt voorbij gegaan. Gedurende de tweede wereldoorlog was hij verbindingsmarineofficier en gedurende die tijd begon hij met het plannen voor een particulier vliegvels, dat naar hem genoemd werd. Op 16 juli 1944 werd dit vliegveld geopend dooi de toenmalige Gezaghebber I. Wagemaker. Dat het vliegveld naar hem ge noemd werd, was op voordracht van Aruba Flying Club als waardering voor het vele werk dat hij voor deze club had gedaan. In oktober 1945 kwam de heer de Vuyst in dienst van de Lago en verliet deze op 1 juni j.l. 1956.<ref>{{nl}}{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010404914:mpeg21:p005|titel=Pieter A. de Vuyst verliet Aruba|werk=[[Amigoe]]|datum=1956-06-18|bezochtdatum=2024-03-12}}</ref> {{Appendix}} AFC is een Arubaanse vereniging ter beoefening van de vliegsport, opgericht in 1942 door employes van Lago te San Nicolas. Eerste voorzitter was Pieter A. de Vuijst, waarnaar het sportvliegveld is genoemd.<ref>Hoetink, Encyclopedie van de Nederlandse Antillen, 1969 pag.55</ref> ----------------- == EZ Air (aanvulling)== Mester menshoná ku direktor di Medicair Rene Winkel ta alabes direktor di aerolínea EZ Air, pues e kontrato firmá ta ku Winkel i no e aerolínea EZ Air. Esaki ta importante pa menshoná mirando ku den komunidat tin e impreshon ku ta EZ Air ta sòru pa Ambulans Aéreo. “Nos tin kontrato ku e doño pues no e aerolínea mes. Awor a yega e momentu ku e kontrato a vense. Segun e proseso, tur interesado por entregá un petishon pa ehekutá e tarea di Ambulans Aéreo. Boneriano 29-11-2023 titel=Ken ta bai ehekuta air ambulans?|https://awemainta.com/boneriano/ Medicair tambe por bolbe entregá un petishon”, e ta splika. Sinembargo e no ta konfirmá ku vensementu di e kontrato a sosedé entrante yanüari 2024. Tambe e ta sigurá ku e situashon di niun forma ta opstakulisá servisio di Ambulans Aéreo. Mester menshoná ku ya pa algun luna tin spekulashon tokante e situashon aki. Dòkter Frans komo direktor di FM den un rueda di prensa anterior a konfirmá ku Ministerio na Hulanda ke pa ehekutá buelonan di Ambulans Aéreo ku avionnan registrá na Hulanda. Tur esaki por konsiderá komo opstákulo pa proveodornan lokal. BONERIANO a tuma kontakto ku Rene Winkel tokante e situashon aki i e ta splika ku e no ta deseá na amplia masha mirando ku FM ainda ta un kliente. “Echo sí ta ku FM algun tempu atras a saka un asina yamá ‘tender’ pa buska un operadó pa ambulans aéreo ku lo trese avionnan ku registrashon PH, esta di Hulanda. Es mas FM lo ta basta leu pa bira un operador di aerolínea. No ta eksistí Ambulans Aéreo, ta eksistí pèrmit pa ehekutá buelo ‘ airline operator certificate’ (AOC). Di aki ta haña un provishon riba e pèrmit pa Ambulans Aéreo pasombra ta buelo komersial i ku nan lo bula bou di e reglanan Europeo, EASA”, e ta splika. Winkel ta agregá ku nan tambe a lesa ku FM ke bin ku avion di Ambulans eléktriko, pero tambe mester bisa ku e teknologia aki no ta asina leu ainda. “No ta eksistí avion eléktriko ainda ku por bula e rutanan aki, i dado kaso ku bin ku avionnan asina mes, mester pasa den hinter un prosedura pa nan wòrdu sertifiká pa departamentonan konserní manera Curacao Civil Aviation Authority (CCAA) Y ILT holanda , Esei ta nifiká ku por dura añanan promé ku por bai usa avionnan eléktriko pa transporte di pashènt.” Importansia di Ambulans Aéreo Esaki ta un avion privá spesialmente adaptá pa duna sosten médiko na pashèntnan durante transporte. Un dòkter, paramediko òf ekipo di dòkternan altamente kualifiká lo biaha ku su pashènt pa atendé e pashènt te ora e yega e aeropuerto destiná i por transportá e pashènt na un manera sigur te su kas òf pa un hòspital den e pais. E Ambulans Aéreo lógikamente ta karga tur e ekipo i e remedinan nesesario durante e buelo. {{Appendix}} ----------------------------- __NOINDEX__ 9u4hfsxz2viphov1owvu06mwyhytcic 199191 199190 2026-08-01T20:06:25Z Caribiana 8320 199191 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ * Nieuw: [[Avia Air]] - [[Insel Air Aruba]] - [[Aruba Airlines]] - [[Aruba Flying Club]] . [[SLM]] - [[Jetair Caribbean]] - [[Buelo 980 di ALM]] - [[Margareth Abraham]] * Aanvullen: [[Z Air]] --------------- {{Infobox Aeropuerto | variante = c | nomber oficial = Princess Juliana International Airport | imagen = | tipo = Públiko | sirbi = [[Sint Maarten (isla)|Isla di Sint Maarten]] | funda = | apertura = [[4 di mart]] [[1944]] | propietario = Princess Juliana International Airport Holding Company N.V. | lat_deg = 18 | lat_min = 02 | lat_sec = 27 | lat_dir = N | lon_deg = 63 | lon_min = 06 | lon_sec = 32 | lon_dir = W | pais = {{SXM}} | pista = | operado = Princess Juliana International Operating Company N.V. | website = http://www.sxmairport.com/ }} '''Aeropuerto Internashonal Prinses Juliana''' (IATA: '''SXM''', ICAO: '''TNCM'''), konosí na [[ingles]] komo '''Princess Juliana International Airport''' (PJIA), ta e aeropuerto prinsipal di e [[Sint Maarten (isla)|isla di Sint Maarten]]. E ta sirbi tantu e [[Sint Maarten|parti hulandes]] komo e [[Sint Maarten (Fransia)|parti franses]] di e isla. E aeropuerto ta situá den e pais [[Sint Maarten]], serka di Simpson Bay Lagoon. El a haña su nòmber for di Reina [[Juliana di Hulanda]], kende ainda tabata prinsesa heredero tempu ku e aeropuerto a habri na 1944. Ademas di PJIA, tin un aeropuerto mas chikitu na e parti franses di e isla, konosí komo Aeropuerto Grand Case-Espérance. E aeropuerto aki ta sirbi prinsipalmente buelonan regional chikitu. == Historia == Na 1942, durante [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]], e ehérsito [[Estadonan Uni di Amérika|merikano]] a konstruí un pista di aterisahe na e sitio kaminda e aeropuerto moderno ta pará awe. E ophetivo tabata pa monitoriá i kontrarestá aktividat di supmarino nazi den e área.<ref name="CBCS">[https://www.centralbank.cw/storage/app/media/economic_bulletins_2024/20240927_feature_article_princess_juliana_international_airport_economic_bulletin_september_2024.pdf Princess Juliana International Airport An Economic Profile], [[Banko Sentral di Kòrsou i Sint Maarten|CBCS]] Economic Bulletin (sèptèmber 2024)</ref> Na 1944, e promé buelo no-militar ku pasahero sivil, operá pa [[KLM]], a baha na Sint Maarten. E aeropuerto desaroyá posteriormente riba e mesun sitio a wòrdu nombrá na honor di Prinsesa Juliana, kende tabata abordo di e buelo inougural.<ref name="CBCS"/> == Infrastruktura i desaroyo == For di 2001, a elaborá plannan pa ekspanshon i modernisashon di e aeropuerto. Un terminal nobo, ku un kapasidat pa 2,5 mion pasahero pa aña, a wòrdu habrí ofisialmente na novèmber 2006 pa [[Beatrix di Hulanda|Reina Beatrix]].<ref name="CBCS"/><ref name="birthday">[https://shta.com/princess-juliana-international-airport-celebrates-80th-birthday/ Princess Juliana International Airport Celebrates 80th Birthday], shta.com (13 di mei 2024)</ref> E terminal nobo a wòrdu konstruí riba tereno rekuperá nortwest di e terminal bieu. E edifisio tin dos piso i un superfisie total di aproksimadamente 27.000 m². Check-in i entrega di maleta ta situá na planta abou, miéntras ku sala di salida i áreanan komersial ta na e promé piso.<ref name="pjia">[https://www.airport-technology.com/projects/princessjulianaint/?cf-view Princess Juliana International Airport], airport-technology.com (2008)</ref> Na 2015, e aeropuerto a manehá 1.829.543 pasahero i aproksimadamente 60.000 moveshon di avion.<ref>{{cite web |website=Sxmairport.com |url=http://www.sxmairport.com/includes/pdfs/2015-Annual-Report.pdf |title=Annual Report 2015 |access-date= |archive-date=2023-07-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230709223107/https://www.sxmairport.com/includes/pdfs/2015-Annual-Report.pdf |url-status=dead }}</ref> === Pista di aterisahe === Un di e karakterístikanan mas distintivo di e aeropuerto ta su aserkamentu pa aterisahe. Un punta di e pista ta situá hopi serka di Maho Beach, loke ta hasi ku avionnan ta pasa na altitut hopi abou riba e playa promé ku nan aterisá. Esaki a hasi e sitio konosí internashonalmente i a kontribuí na su popularidat komo atrakshon turístiko.<ref name="cleaver"/> Alabes, e situashon ta konsiderá potensialmente peligroso, i públiko ta wòrdu advertí mediante borchi pa sigui instrukshonnan di siguridat. ==Ròl regional== E aeropuerto ta un sentro importante pa aviashon den e region di Nortost Karibe. E ta funshoná komo base di operashon pa [[Winair]] i komo hub prinsipal pa konekshon ku islanan mas chikitu den e region, manera [[Anguilla]], [[Saba]], [[Sint Eustatius]], [[Sint Barth|Saint Barthélemy]], [[Anguilla]], [[Dominica]], [[Nevis (isla)|Nevis]] i [[Tortola]].<ref name="birthday"/> E aeropuerto tin konekshonnan regular ku [[Oropa]] i [[Nort Amérika]] ku diferente aerolinea, inkluyendo KLM i kompania di aviashon franses.<ref name="cleaver"/> == Organisashon == PJIA su kantidat total di empleado tabata 305 ekivalente di tempu kompletu (FTEs) na 2024, hasiendo e ta un di e dunadónan di trabou individual mas grandi na Sint Maarten, ekskluyendo gobièrnu.<ref name="CBCS"/> Maneho di e aeropuerto ta den man di Princess Juliana International Operating Company N.V.<ref name="pjia"/><ref>[https://web.archive.org/web/20050526154747/http://www.pjiae.com/pdfs/company-profile.pdf Company profile - The Princess Juliana International Airport (PJIA)], sxm-airport.com (4 di mart 2005)</ref>, un kompania supsidiario di Princess Juliana International Airport Holding Company N.V., ku gobièrnu di Sint Maarten komo úniko akshonista. Michael Cleaver ta direktor ehekutivo (CEO) di e aeropuerto for di 2025.<ref name="cleaver">[https://www.luchtvaartnieuws.nl/nieuws/categorie/3/airports/michael-cleaver-volgt-brian-mingo-op-als-ceo-van-luchthaven-van-sint-maarten Michael Cleaver volgt Brian Mingo op als CEO van luchthaven van Sint Maarten], luchtvaartnieuws.nl (5 di aprel 2025)</ref> {{Commonscat}} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =70946032|titulo=Princess Juliana International Airport}} {{References}} }} [[:Kategoria:Sint Maarten]] [[:Kategoria:Aviashon]] -------- E aeropuerto ta sirbi komo un sentro importante pa aviashon den e region di Nortost Karibe. E ta e base di operashon pa [[Winair]] i ta funshoná komo e hub prinsipal pa islanan mas chikitu den region, manera [[Anguilla]], [[Saba]], [[Sint Eustatius]], [[Saint Barthélemy]], Anguilla, Dominica, Nevis i [[Tortola]].<ref name="birthday"/> E aeropuerto, ku ta konektá ku Oropa dor di KLM i vários kompania di aviashon franses, ta internashonalmente konosí prinsipalmente pa Maho Beach.<ref name="cleaver"/> Avionnan ta bula hopi abou riba e playa ei promé ku baha riba e pista situá direktamente su tras, hasiendo esaki un atrakshon turístiko prinsipal.<ref name="cleaver"/> Un di e aspektunan mas distintivo di e aeropuerto ta su aserkamentu di aterisahe. Un punta di e pista ta situá hopi serka di Maho Beach, loke ta hasi ku avionnan pasa na altitut hopi abou riba e playa ora nan ta aterisá. Esaki a hasi e sitio konosí internashonalmente, pero tambe ta krea situashonnan potensialmente peligroso pa bishitante. == Organisashon == PJIA su kantidat total di empleado tabata 305 ekivalente di tempu kompletu (FTEs) na 2024, hasiendo e ta un di e dunadónan di trabou individual mas grandi na Sint Maarten, ekskluyendo gobièrnu.<ref name="CBCS"/> Maneho di e aeropuerto ta den man di Princess Juliana International Operating Company N.V.<ref name="pjia"/><ref>[https://web.archive.org/web/20050526154747/http://www.pjiae.com/pdfs/company-profile.pdf Company profile - The Princess Juliana International Airport (PJIA)], sxm-airport.com (4 di mart 2005)</ref>, un kompania supsidiario di Princess Juliana International Airport Holding Company N.V., ku gobièrnu di Sint Maarten komo úniko akshonista. Michael Cleaver ta direktor ehekutivo (CEO) di e aeropuerto for di 2025.<ref name="cleaver">[https://www.luchtvaartnieuws.nl/nieuws/categorie/3/airports/michael-cleaver-volgt-brian-mingo-op-als-ceo-van-luchthaven-van-sint-maarten Michael Cleaver volgt Brian Mingo op als CEO van luchthaven van Sint Maarten], luchtvaartnieuws.nl (5 di aprel 2025)</ref> {{Commonscat}} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =70946032|titulo=Princess Juliana International Airport}} {{References}} }} [[:Kategoria:Sint Maarten]] [[:Kategoria:Aviashon]] ------------ Aeropuerto Internashonal Prinses Juliana (IATA: SXM, ICAO: TNCM), konosí na ingles komo Princess Juliana International Airport (PJIA), ta e aeropuerto prinsipal di e isla di Sint Maarten. E ta sirbi tantu e parti hulandes komo e parti franses di e isla. E aeropuerto ta situá den e pais Sint Maarten, serka di Simpson Bay Lagoon. E a haña su nòmber for di Reina Juliana di Hulanda, kende ainda tabata prinses heredero tempu ku e aeropuerto a habri na 1943. Na 1944, e a bishitá e sitio, loke a kontribuí na e nòmber ofisial. Ademas di PJIA, tin un aeropuerto mas chikitu na e parti franses di e isla, konosí komo Aeropuerto Grand Case–Espérance, cu ta sirbi prinsipalmente buelonan regional. Historia Na 1942, durante e Di Dos Guera Mundial, e ehérsito merikano a konstruí un pista di aterisahe riba e lokashon kaminda e aeropuerto moderno ta eksistí awe. E objetivo tabata pa monitoriá i kontrarestá aktividat di supmarino den e área. Na 1944, e promé buelo no-militar ku pasaheronan sivil — operá pa KLM — a baha na Sint Maarten. E aeropuerto posterior a wòrdu desaroyá riba e mesun sitio i a haña su nòmber na honor di Prinsesa Juliana, kende tabata abordo di e buelo inaugural. Infrastruktura i desaroyo For di 2001, a elaborá plannan pa modernisashon i ekspanshon di e aeropuerto. Un terminal nobo, ku un kapasidat di 2,5 mion pasahero pa aña, a wòrdu habrí ofisialmente na novèmber 2006 pa Reina Beatrix. E terminal nobo a wòrdu konstruí riba tereno rekupersá na noroeste di e terminal anterior. E edifisio tin dos piso i un superfisie total di aproksimadamente 27.000 m². Check-in i entrega di maleta ta situá na planta abou, miéntras ku sala di salida i áreanan komersial ta na e promé piso. Na 2015, e aeropuerto a manehá 1.829.543 pasahero i aproksimadamente 60.000 moveshon di avion. Rol regional E aeropuerto ta un sentro importante pa aviashon den e region di Nortost Karibe. E ta funshoná komo base di operashon pa Winair i komo hub prinsipal pa konekshon ku islanan mas chikitu den e region, manera Anguilla, Saba, Sint Eustatius i Saint Barthélemy. E aeropuerto tin konekshonnan regular ku Oropa i Nort Amérika dor di diferente aerolinea, inkluyendo KLM i kompania di aviashon franses. Aserkamentu di aterisahe Un di e karakterístikanan mas distintivo di e aeropuerto ta su aserkamentu di aterisahe. Un punta di e pista ta situá hopi serka di Maho Beach, loke ta hasi ku avionnan pasa na altitut hopi abou riba e playa promé ku nan aterisá. Esaki a hasi e sitio konosí internashonalmente i a kontribuí na su popularidat komo atrakshon. Alabes, e situashon ta konsiderá potensialmente peligroso, i bishitantenan ta wordo advertí pa sigui instrukshonnan di siguridat. Organisashon Maneho di e aeropuerto ta den man di Princess Juliana International Operating Company N.V., un supsidiario di Princess Juliana International Airport Holding Company N.V., ku gobièrnu di Sint Maarten komo úniko akshonista. Na 2024, e aeropuerto tabatin aproximadamente 305 empleado (FTE), hasiendo e un di e empleadornan individual mas grandi na Sint Maarten, fuera di sektor públiko. Michael Cleaver ta direktor ehekutivo (CEO) di e aeropuerto for di 2025. ---- For di 2001, a traha plannan pa ekspanshon i modernisashon di e aeropuerto. Un edifisio nobo di aeropuerto, ku un kapasidat pa 2.5 mion pasahero pa aña, a wordo habri ofisialmente pa [[Beatrix di Hulanda|Reina Beatrix]] na novèmber 2006. Komo parti di e di 70 aniversario na 2014, e aeropuerto a hasi un donashon di tres estatua di pelikan maron na gobièrnu. Nan a wòrdu poné riba e rotònde dilanti di e aeropuerto, huntu ku e lèternan di e kódigonan di aeropuerto di IATA di e aeropuertonan partner.<ref>The Daily Herald, [https://www.thedailyherald.sx/islands/national-bird-monument-at-airport-roundabout-restored National bird monument at airport roundabout restored], 9 juni 2021</ref> [[File:06-SXM-airport1s.jpg|thumb|left|200px|Interior di e terminal di Aeropuerto Internashonal Prinses Juliana.]] Aeropuerto Internashonal di Prinsesa Juliana (IATA: SXM, ICAO: TNCM) ta e aeropuerto prinsipal riba e isla karibense di Saint Martin. E aeropuerto ta situá na e parti hulandes di e isla, den e pais di Sint Maarten, serka di e kosta di Simpson Bay Lagoon. Na 2015, e aeropuerto a manehá 1.829.543 pasahero i alrededor di 60.000 moveshon di avion.<ref>{{cite web |website=Sxmairport.com |url=http://www.sxmairport.com/includes/pdfs/2015-Annual-Report.pdf |title=Annual Report 2015 |access-date=2 March 2016 |archive-date=9 July 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230709223107/https://www.sxmairport.com/includes/pdfs/2015-Annual-Report.pdf |url-status=dead }}</ref> E aeropuerto ta sirbi komo un sentro pa Winair i ta e porta prinsipal pa e Islanan Leeward mas chikitu, inkluyendo Anguilla, Saba, Saint Barthélemy i Sint Eustatius. E ta haya su nomber for di Reina Juliana di Hulanda, kende a baha eynan tempo cu e tabata heredero presunto na 1944, e aña despues cu e aeropuerto a habri. E aeropuerto tin aserkamentu di aterisahe di flyover na altitud hopi abou pasobra un punta di su pista ta sumamente serka di kosta i Maho Beach. Miéntras ku Prinsesa Juliana Internashonal ta e porta di aviashon prinsipal pa e isla, tin tambe un aeropuerto di uso públiko mas chikitu na e parti Franses, den e Kolektividat Franses di San Martin, yamá Aeropuerto Grand Case-Espérance. {{Commonscat}} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =70946032|titulo=Princess Juliana International Airport}} {{References}} }} [[:Kategoria:Sint Maarten]] [[:Kategoria:Aviashon]] --------------- {{Variante|c}} {{Infobox accidente aereo | variante = c | nomber = Buelo 980 di ALM | imagen = Douglas DC-9-33F N937F ONA MIA 17.07.76 edited-2.jpg | descripcion = Avion tipo Douglas DC-9-33CF di ONA, similar na esun di hür pa [[Antilliaanse Luchtvaart Maatschappij|ALM]] dia di e insidente. | mapa = | fecha = [[2 di mei]] [[1970]] | tipo_calamidad = | sitio = | morto = | tipo_avion = Douglas DC-9-33CF | number_avion = | operado = Overseas National Airways (ONA) pa [[Antilliaanse Luchtvaart Maatschappij|ALM]] | nomber_avion = | number_vuelo = 980 di ALM | salida_vuelo = | layover = | destinacion = [[Sint Maarten]] | pasahero = 57 | tripulante = 6 | sobrviviente = 40 }} '''Buelo 980 di ALM''' tabata e buelo komersial programá pa bula for di aeropuerto JFK, [[New York City|New York]] pa Aeropuerto Prinses Juliana na [[Sint Maarten]] dia [[2 di mei]] [[1970]]. Despues di vários intento di aterisahe sin eksito, e avion a keda sin kombustibel i a kai den [[Laman Karibe]] (48 km for di [[Sint Croix|St. Croix]]), resultando den 23 persona morto i 40 sobrebibente. E suseso ta un di e poko kasonan di aterisahe forsoso (''ditching'') di un avion jet i ta ser konsiderá komo e pió desastre den historia di aviashon di [[Antias Hulandes]]. == Detaye di e buelo == * '''Data''': 2 di mei 1970 * '''Ruta''': New York (JFK) → Sint Maarten (SXM) * '''Avion''': Boeing 727-200 * '''Operadó''': Overseas National Airways (pa ALM) * '''Persona riba avion''': 63 (inkluso miembronan di tripulashon) == Avion i su tripulashon == E avion tabata un Douglas DC-9-33CF di dos motor, operá pa [[Antilliaanse Luchtvaart Maatschappij]] (ALM) dor di Overseas National Airways (ONA), ku un avion i tripulashon di buelo di ONA i un tripulashon di kabina di ALM.[1] Su number di seri tabata 47407, su number di ruta tabata 457. E avion a wòrdu fabriká dia 23 di yanüari 1969 i tabata matrikulá na [[Estadonan Uni di Amérika|Merka]] bou di e number di registrashon: FAA N935F. E buelo tabata transportá 57 pasahero i 6 miembro di tripulashon. E tripulashon di buelo tabata konsistí di kapitan Balsey DeWitt (37), promé ofisial Harry Evans II (25), i piloto Hugh Hart (35).[2] == Buelo i aterisahe forsoso == Buelo 980 a sali for di Aeropuerto John F. Kennedy normalmente i a sigui sin nobedat den direkshon di Karibe, ounke e DC-9 mester a baha na un altitut mas abou pasùit di [[Bermuda ]]pa evitá un tormenta di strena, oumentando su kimamentu di kombustibel. Despues ku e buelo a haña pèrmit pa baha te na 10.000 pia (3.000 m), kontrol di tráfiko aéreo regional (ATC) a konsehá ku e kondishonnan di tempu na St. Maarten tabata bou di e mínimo pa aterisahe, un sèt di kriterio ku ta determiná si un aterisahe ta posibel. Kapitan DeWitt a disidí di desviá pa San Juan, pero poko despues, kontrol di St. Maarten a informá nan ku e kondishonnan di tempu a mehorá sufisiente pa aterisa. E buelo a hasi un aserkamentu inisial na e aeropuerto pero no a logra mira e pista na tempu pa aliñea pa aterisahe i a deklará un aserkamentu faya pèrdí. Buelo 980 a purba di baha un di dos biaha, pero atrobe no a logra yega na aliñea ku e pista. Despues di a abortá e aserkamentu ei, e tripulashon a hasi un di tres intento, pero e avion tabata muchu altu pa aterisa sigur. Despues di a evaluá e situashon di tempu i kombustibel, e pilotonan a disidí di desviá pa Saint Croix, risibiendo un vektor di aserkamentu i pèrmit pa aterisahe. Na e punto aki, a konstatá un posibel diskrepansia entre e meter di kombustibel i loke a wòrdu kalkulá komo e kantidat di kombustibel ku a sobra den e tankinan. DeWitt a informá e kontroladó di tráfiko aereo di su intenshon pa bandoná e avion i a kuminsá un aserkamentu abou riba awa, aterisando pa 3:49 pm ora lokal, 30 mia ost di Saint Croix.[3][2] Ounke e pilotonan a aktivá señalnan di faha di seguridat djis promé ku aterisahe, tabatin insertidumbre den e kabina tokante ki ora, òf si, e avion lo a baha. E sistema di komunikashon di e kòkpit no tabata funshoná, pues pasaheronan no a risibí ningun atvertensia di e bashamentu inminente. Consecuentemente, un cantidad desconoci di pasahero y tripulacion tabata para of tabatin nan faha di seguridad kita ora cu e avion a dal den awa. Na e momento aki, laman tabata brutu debí na kondishonnan di wer volatil. E avion a keda relativamente intacto despues di a baha den awa, pero pronto a sink den mas o menos 5.000 pia (1.500 m) y nunca a wordo recupera. E aksidente a resultá den 23 morto i 37 herido, ku 40 sobrebibiente en total. Tantu e pilotonan komo e nabegante a sobrebibí. E sobrebibientenan a keda bula den e laman turbulento, infestá ku tiburon ku nan vest di salbabida te ora ku yudansa a yega.[3][4] E rekuperashon di e sobrebibientenan ku helikòpter a kuminsá mas o ménos 12:00, un pa dos ora despues di e bentamentu, i e último sobrebibiente, Promé Ofisial Evans, a wòrdu rekuperá mas o ménos 1 ora despues.[2] E helikòpternan a wòrdu guiá pa e sitio di reskate dor di un avion di Pan American Airways, kende su piloto a informá e bentamentu via radio, despues a bula riba e sitio te ora ku yudansa a yega pa guia e reskatistanan.[3] E esfuersonan di reskate a enbolbí unidatnan di Guardakosta di Merka, Marina di Merka, i Kuerpo di Marina di Merka, i un kantidat di sobrebibiente a wòrdu hibá tera ku helikòpter.[5] ---- Durante e buelo, e avion a topa ku maltempu ku a forsa e kapitan pa hasi varios intento pa landa den aeropuerto Prinses Juliana na Sint Maarten. Despues di intentonan repetí sin éksito i ku e gasolin a kaba, e kapitan a desidí pa hasi un '''ditching''' (aterisáhe forzoso den laman) serka di isla Saint Croix. == En kultura == E historia di buelo 980 a inspirá varios artikulo, dokumental i video ku ta analisá e desishonnan tomá durante e vuelo, inkluí: * ''A desperate crew and their awful decisions – The extraordinary tale of ALM Flight 980'' (YouTube, 10 di febrüari 2025) * Emilio Corsetti – ''What a Real Hero Looks Like'' [[:Kategoria:Aviashon]] [[:Kategoria:Antias Hulandes]] == E aksidente == E impakto ku e laman a keda mas fuerte ku tabata spera, i e fuselaje di e avion a kibra den barios parti. Di e total di 63 hende riba avion, 23 a fayece, mientras 40 a logra salba via bote di salbashon òf flotadónan. Entre e viktimanan tabata hopi hende di Kòrsou, Sint Maarten i Hulanda. === Viktimanan konosí === Un di e viktimanan mas konosí tabata '''[[Margareth Abraham]]''', un stewardess di 24 aña for di Kòrsou. Segun testigunan, e tabata yudando pasaheronan pone su chaleko di salbashon i no a logra siña pa su mes. Su entrega i sakrifisio a ser rekonosé mas latr pa medio di un premi di valentia posthumo. == Investigashon == Investigashon di e '''[[National Transportation Safety Board]] (NTSB)''' a indiká ku e avion a keda sin gasolin despues di intentonan repetí pa landa den Sint Maarten. E raport a menzioná tambe ku komunikashon entre e kapitan i kontrol aéreo tabata konfuso, i ku desishon humano den un situashon di stres a kontribuí na e desenláse fatal. NTSB a rekomendá mehoras den planifikashon di ruta aéreo, maneho di krisis, i komunikashon durante emerhensia. == Impacto == E aksidente di Vuelo 980 a trese hopi dolor den e komunidat di e Antias Hulandes, partikularmente na Kòrsou. Den su respuèsta, [[ALM Antillean Airlines|ALM]] a pasa pa un revishon di proseduranan di emerhensia i entrenamiento di tripulantenan. E aksidente a keda den memoria kolektivo komo un simbolo di valentia humano, partikularmente pa e akshon di Margareth Abraham. == En kultura == E historia di Vuelo 980 a inspirá barios artikulonan, dokumental i video ku ta analiza e desishonnan tomá durante e vuelo, inkluí: * ''A desperate crew and their awful decisions – The extraordinary tale of ALM Flight 980'' (YouTube, 10 di febrüari 2025) * Emilio Corsetti – ''What a Real Hero Looks Like'' == Referensia == <references> <ref>National Transportation Safety Board (NTSB) – Aircraft Accident Report: Overseas National Airways Flight ALM980.</ref> <ref>SimpleFlying – Crew Perspective: Lessons from ALM Flight 980.</ref> <ref>Emilio Corsetti – What a Real Hero Looks Like (2024).</ref> </references> {{Variante|a}} {{Databox}} {{Infobox accidente aereo | variante = c | nomber = ALM Buelo 980 }} [[File:Douglas DC-9-33F N937F ONA MIA 17.07.76 edited-2.jpg|thumb|Avion tipo Douglas DC-9-33CF di ONA, similar na esun di hür pa [[Antilliaanse Luchtvaart Maatschappij|ALM]] dia di e insidente.]] '''Buelo 980 di ALM''' tabata un buelo komersial ku a tuma lugá riba [[2 di mei]] [[1970]], operá pa Overseas National Airways den nòmber di [[Antilliaanse Luchtvaart Maatschappij]] (ALM). E vuelo tabata bai for di New York JFK pa [[Sint Maarten]], pero a terminá den un tragedia despues ku e avion a tene ku hasi un aterisahe forzoso den laman serka [[Sint Croix|St. Croix]]. E tabata e peor desastre den historia di aviashon antiano. Detaye di e vuelo Avion: Boeing 727-200 Operadó: Overseas National Airways (pa ALM) Ruta: New York (JFK) → St. Maarten Data: 2 di mei 1970 Persona riba avion: 63 (incluso tripulantenan) Durante e vuelo, e avion a topa ku malu tempu ku a forsa e piloto pa hasi barios intento pa landa den aeropuerto Prinses Juliana na St. Maarten. Despues di barios intento sin éksito i gasolin ku ta kaba, e kapitán a desidí pa hasi un ditching (aterrisahe den laman) serka isla St. Croix. E aksidente E avion a impacta e laman mas fuerte ku lo a spera, i e fuselaje a kibra den varias parti. Di e total di 63 hende riba avion, 23 a fayece. E resto di e pasaheronan i tripulantenan a salba, algun via flotadónan i bote di salva. Viktimanan i heróes Un di e viktimanan mas konosí tabata Margareth Abraham, un stewardess di 24 aña for di Kòrsou. Segun testigunan, e tabata yudando pasaheronan pone su chaleko di salbashon i no a logra siña pa su mes. Su entrega i sakrifisio a ser rekonosé ku un premi di valentia posthumo. Investigashon i resultado Investigashon di NTSB (National Transportation Safety Board) a determiná ku e avion a keda sin gasolin despues di intentonan repetí pa landa. Tambe a indiká ku komunikashon entre e kapitan i kontrol di trafiko aéreo tabata konfuso. A resultá den rekomendashon pa mehoras den manejamentu di krisis i planifikashon di ruta aéreo. Impacto E aksidente di ALM Vlucht 980 a trese hopi dolor na Antias Hulandes i tambe a pone preshon riba ALM. E kasonan di valor humano, manera e di Margareth Abraham, a keda parte di e memoria kolektivo di Kòrsou. * Tobias Cordeiro - mira it.wiki == Link eksterno == * [https://www.youtube.com/watch?v=rPQZbbgr4w8&t=62s A desperate crew and their aweful decisions - The extraordinary tale of ALM flight 980], [[Youtube]] (10 di febrüari 2025) {{Infobox vuelo aéreo | nòmber_vuelo = ALM Vlucht 980 | operador = Overseas National Airways pa ALM Antillean Airlines | ruta = JFK – St. Maarten | avion = Boeing 727-200 | pasaheero = 57 | tripulashon = 6 | total_persona = 63 | viktima = 23 | sobrevivienten= 40 | data = 2 di mei 1970 | lugá = Serka St. Croix, Karibe }} '''ALM Vlucht 980''' tabata un vuelo di [[ALM Antillean Airlines]], operá pa [[Overseas National Airways]], ku a pasa un aksidente fatal riba 2 di mei 1970. E avion a tuma un aterrisahe forzoso (''ditching'') den laman serka isla [[St. Croix]], despues ku a keda sin gasolin. 23 hende a fayece, entre nan e stewardess [[Margareth Abraham]]. == Detaye di e vuelo == E avion a sali for di [[New York JFK]] pa [[St. Maarten]], pero a topa ku malu tempu. Despues di barios intento pa landa i sin eksito, e kapitan a desidí hasi un ditching den laman. == E aksidente == E avion a kibra den varias parti den e impakto. A haya 23 viktima humano. Barios hende a salba via bote i flotador, entre nan 40 sobrevivientenan. == Viktimanan konosí == - [[Margareth Abraham]], stewardess di 24 aña for di Kòrsou, a fayece mientras tabata yudando pasaheronan. == Investigashon == E investigashon di [[NTSB]] a determiná ku agotashon di gasolin i desishon difísil durante e vuelo a kontribuí na e aksidente. A yega tambe ku komunikashon ku kontrol aéreo tabata konfundí. == Impacto == E aksidente a trese hopi dolor den e komunidat di Antias Hulandes. ALM a pasa pa revishon di proseduranan di emerhensia. E aksidente a keda komo un punto importante den istoria di aviashon di e región. == Referensianan == * [https://simpleflying.com/alm-antillean-airlines-flight-980-cabin-crew-perspective/ SimpleFlying – Crew Perspective] * [https://emiliocorsetti.com/what-a-real-hero-looks-like/ Emilio Corsetti – What a Real Hero Looks Like] * [https://www.ntsb.gov/about/organization/Pages/Air.aspx National Transportation Safety Board (NTSB)] -------------- {{infobox persona| variante = c | nomber completo = Margareth Aleida Abraham | fecha nacemento = [[11 di yüni]] [[1945]] | luga nacemento = [[Kòrsou]] | fecha fayecimento = [[2 di mei]] [[1970]] | luga fayecimento = Serka St. Croix, Karibe | ofishi = stewardess | konosí pa = Su akshonnan heróiko durante e aksidente aéreo di buelo 980 di ALM | distincion = ''Zilveren Erepenning voor Menslievend Hulpbetoon'' (2020) }} '''Margareth Aleida Abraham''' (☆ [[11 di yüni]] [[1945]] na [[Kòrsou]] - † [[2 di mei]] [[1970]] den serkania di [[Sint Croix]]) tabata un stewardess di [[Kòrsou]] den servisio di [[Antilliaanse Luchtvaart Maatschappij|ALM]], ku a fayesé na edat di 24 aña durante un aterisahe di emergensia.<ref>[https://curacao-airport.com/history-margareth-abraham/ History of Margareth Abraham], [[Aeropuerto Hato|Curacao International Airport]]</ref> Su kurashi i trankilidat bou di preshon ekstremo a hasié un héroe den aviashon [[Antias Hulandes|antiano]]. == Biografia == Margareth Abraham, huntu ku su ruman hòmber ohochi Carol, a nase dia 11 di yüni 1945. Den e famia Abraham tabatin kuater ruman mayó. Na aña 1967, despues di a kaba Mulo, el a skoge un karera komo stewardess na [[Antilliaanse Luchtvaart Maatschappij]] (ALM).<ref name="Pionero">{{cite book|author=[[Jeanne Henriquez|Henriquez, Jeanne]]|title=Kòrsou su muhénan pionero|year=2000|publisher=[[Archivo Nashonal Kòrsou]]|pag= 40-42|ISBN=99904-0-431-3}}</ref> === Buelo LM 980 2 di mei 1970 === [[File:Douglas DC-9-33F N937F ONA MIA 17.07.76 edited-2.jpg|thumb|Avion tipo Douglas DC-9-33F di ONA, similar na esun di hür pa [[Antilliaanse Luchtvaart Maatschappij|ALM]] dia di e desaster.]] Riba 2 di mei 1970, Abraham tabata miembro di tripulashon di kabina riba buelo 980 for di [[New York City|New York]] (JFK) pa [[Sint Maarten]]. E avion, tipo DC‐9-33CF, tabata un avion ku ALM a hür di a kompania merikano Overseas National Airways (ONA). Tabatin sinkuentishete pasahero y seis miembro di tripulashon abordo. Debí na bientu fuerte i neblina, e piloto a purba baha varios biaha na Aeropuerto Internashonal Prinsesa Juliana (SXM). Kapitan Balsey De Witt a disidí despues di desviá pa Sint Croix. Durante e buelo aki, e piloto a keda sin kombustibel i e riesgo di un aterisahe den awa (ditch) a surgi. Abraham a sobresalí den heroismo: segun testigunan okular, el a yuda pasaheronan bisti nan salbabida i a kompañá nan te na e salida. Na e momentu presiso ey, e avion a hasi un impakto duro ku e awa i a kibra banda di e kòkpit. Abraham, kende a sigui duna asistensia te na final, no a sobrebibí e desaster.<ref>[https://emiliocorsetti.com/what-a-real-hero-looks-like/ What a real hero looks like], emiliocorsetti.com (3 di mei 2019)</ref> El a fayesé inesperadamente durante e akshon di rescate. Un total di 43 persona a sobrebibí; 23 hende a muri, inkluso Margareth Abraham. == Personal == Despues di e buelo, Abraham tabata pa bula bèk New York unda e lo a topa ku su komprometido, Robby Schouten. Nan tabatin plan pa kasa dia 15 di yüni 1970, djis algun siman despues di e suseso trágiko.<ref name="Pionero"/> [[File:Erepenning voor Menslievend Hulpbetoon Versie sinds 1912.jpg|thumb|170x210px|]] == Honor == Margareth Abraham ta wòrdu rekordá komo un símbolo di balentia i altruismo den [[Karibe Hulandes]]. Su akshonnan den momentu di pániko a salba bida di varios hende i su historia ta sigui inspirá hende den Kòrsou i mas aya. Den sala di yegada di [[Aeropuerto Hato|Aeropuerto Internashonal di Kòrsou]], a develá un plakat di bròns na 1972, poné pa [[Estadonan Uni di Amérika|Merka]]. Despues na 2024, a pone un mural ku su imagen riba e fachada di e terminal, komo un homenahe bibu. E gerensia di aeropuerto a kambia e nòmber di e lokalidat pa aktividatnan di aviashon pa "Plasa Margareth Abraham" na 1990. Na 2020, el a wòrdu otorgá póstumo e Medaya di Honor di Plata pa Yudansa Humanitario (''Erepenning voor Menslievend Hulpbetoon''), un di e medayanan sivil militar [[Reino Hulandes|hulandes]] di mas altu pa yudansa humanitario. {{DEFAULTSORT:Abraham, Margareth}} [[:Kategoria:Hende]] [[:Kategoria:Aviashon]] [[:Kategoria:Kòrsou]] Margareth Abraham a wòrdu rekonosé komo un berdadero hende di balentia. Margareth Abraham ta konsiderá un símbolo di balentia i altruismo den Karibe Hulandes. Su akshonnan den momentu di pániko a salba bida di barios hende i su historia ta sigui inspirá hende den Kòrsou i mas aya.Na 1972 Merka a pone un plaka ku inskripshon den sala di salida di [[Aeropuerto Hato]]. Pa honrá su memoria, Aeropuerto Internashonal di Kòrsou a pone su nòmber na su direkshon ofisial: Plasa Margareth Abraham. Na 2024, a develá un mural ku su potret na fachada di e terminal, komo un símbolo di su entrega i korahe.<ref>{{citeer web|url=https://www.curacaochronicle.com/post/local/cap-honoring-a-true-hero-margareth-abraham/|titel= CAP honoring a true hero, Margareth Abraham|datum=2024-05-02|bezochtdatum=2025-07-01|werk=curacaochronicle.com}}</ref> Na 2020, el a risibí posthumamente e ''Zilveren Erepenning voor Menslievend Hulpbetoon'' (Plaka di Plata pa Ayudo Humanitario), un di e mas antiguo i prestisioso premionan di valentia di [[Hulanda]]. --- Margareth Abraham ta wòrdu rekordá komo un símbolo di kurashi i sakrifisio den Karibe Hulandes: 1972: Un plachi di bròns òf metal a wòrdu desvelá den e sala di yegada di Aeropuerto Hato. 1990: E maneho di aeropuerto a kambia e nòmber di e lugá pa aktividatnan di aviashon pa Plasa Margareth Abraham. 2024: Un mural ku su potrèt a wòrdu desvelá riba e fachada di e terminal, komo un homenahe bibu. 2020: El a wòrdu otorgá postumamente ku e Medaya di Honor di Plata pa Asistensia Karitativo, un di e medayanan sivil militar mas haltu pa ayudo humanitario na Hulanda. Margareth Abraham ta keda un fuente di inspirashon pa hopi na Kòrsou i mas leu. Su legado ta sigui biba komo un ehèmpel di sakrifisio propio i forsa humano bou di sirkunstansianan ekstremo. , ku tabata baseá den Antias Hulandes. E tabata konosí pa su amabilidat i entrega na su trabou. {{Infobox persona | nòmber = Margareth Abraham | portret = | nashimentu = ±1946 | lugá nashimentu = Kòrsou | morto = 2 di mei 1970 | lugá morto = Serka St. Croix, Karibe | trabou = Stewardess (ALM) | konosí pa = Su akshonnan heróiko durante e aksidente aéreo di ALM Vlucht 980 }} '''Margareth Abraham''' (±1946 – 2 di mei 1970) tabata un stewardess di [[Kòrsou]] ku a perde su bida den e aksidente aéreo trágiko di [[ALM Vlucht 980]]. E a wòrdu rekordá komo un verdadero hende valent, ku su entrega a yuda salba bida di pasaheronan riba e avion. == Bida i karera == Margareth Abraham a nase den Kòrsou i a traha komo stewardess pa [[ALM Antillean Airlines]]. E tabata konosí pa su amabilidat i entrega na su trabou. == Aksidente di 2 di mei 1970 == Riba 2 di mei 1970, Abraham tabata riba e vuelo [[ALM Vlucht 980]], ku a hasi un ''ditching'' den laman serka [[St. Croix]] despues ku e avion a keda sin gasolin. Testigunan a bisa ku e tabata yudando pasaheronan pone su chaleko di salbashon, i tabata para den e pasillo ora e avion a impacta e laman. E a fayece den e impakto. == Rekonosimentu posthumo == - A risibí e [[Zilveren Erepenning voor Menslievend Hulpbetoon]] (Plaka di Plata pa Ayudo Humanitario) di Reinou Hulanda. - Su nòmber ta honra na [[Aeropuerto Internashonal Hato]] na Kòrsou, ku su direkshon ofisial ta '''Plasa Margareth Abraham'''. - Tambe tin un mural ku su potrèt riba e fachada di e terminal. == Legado == E ta konsiderá komo un símbolo di balentia i entrega humano den e istoria di aviashon Karibe Hulandes. == Referensia == * [https://emiliocorsetti.com/what-a-real-hero-looks-like/ What a Real Hero Looks Like – Emilio Corsetti] * [https://www.curacaochronicle.com/post/local/cap-honoring-a-true-hero-margareth-abraham/ CAP Honoring a True Hero – Curaçao Chronicle] * [https://simpleflying.com/alm-antillean-airlines-flight-980-cabin-crew-perspective/ SimpleFlying on Flight 980] --------- Margareth Abraham was a 24-year-old flight attendant from Curaçao who served on ALM Antillean Airlines Flight 980. On May 2, 1970, the flight, operated by Overseas National Airways on behalf of ALM, departed from New York's JFK International Airport bound for St. Maarten. Due to poor weather conditions, the aircraft made several unsuccessful landing attempts and eventually ran out of fuel, leading to a controlled ditching in the Caribbean Sea near St. Croix. Of the 63 people on board, 40 survived, while 23, including Margareth Abraham, perished .​ Wikipedia, la enciclopedia libre +7 Curaçao International Airport +7 Simple Flying +7 Curaçao International Airport +7 Wikipedia +7 Curaçao International Airport +7 Medium Margareth Abraham is remembered for her heroic actions during the emergency. She assisted passengers in evacuating the aircraft, prioritizing their safety over her own. Tragically, she lost her life in the process . At the time of the accident, she was engaged to Robby Schouten, a well-known Antillean TV presenter, and was planning to leave her position at ALM .​ Curaçao International Airport In honor of her bravery, the address of Curaçao International Airport was named 'Margareth Abraham Plasa' . Her sacrifice is commemorated by the local community, and she is celebrated as a true hero .​ {{Appendix}} ------------------- '''Aruba Airlines''' (officially Arubaanse Luchtvaart Maatschappij N.V.) ta e aerolínea di bandera y e único aerolínea nashonal di Aruba. Fundá den 2006, Aruba Airlines ta oferé transporte aéreo regular y charter pa pasaheronan pa varias destinashon. Su sede korporativo ta na Oranjestad, Aruba, y su base di mantenemento prinsipal ta na Miami, Florida. Den 2015 e compañías a risibí e Aircraft Operating Certificate (AOC) for di Estados Unidos.[1][2] == Historia == Aruba Airlines a wordo funda na 2006 pa Onno J. de Swart, kien tabata su promé direktor. Den 2010 e a inicia operashon di charter ku un Piper PA-31 Navajo di shete asiento. Su sede operashonal ta na Oranjestad, kaminda e tin su base perto di Aeropuerto Internacional Reina Beatrix. E tin ofisinan di benta na Miami (EEUU), Curaçao, Bonaire, i Venezuela (Maracaibo, Valencia y Maracay).[3] Na 2011 Aruba Airlines a atraé inversionistanan nobo pa mehorá su flota. Den ougùstùs 2012, e aerolínea risibí su sertifikado di operashon aéreo ekonómiko, y e a introducí dos Airbus A320 na su flota (su promé A320 yegá na Aruba na november 2012). Su promé ruta regular tabata Aruba → Maracaibo (Venezuela), sigi pa Aruba → Valencia (Venezuela), y mas dilanti Aruba → Panama City (Panamá) i Aruba → Miami (EEUU). Flota y Destinashonnan {| class="wikitable sortable" ! Tipo di Avion !! Modelo !! Kantidat !! Kabina !! Asiento !! Registrashon |- | Airbus || A320-200 || 1 || Ekonomiko || ~180 || P4-AAF [4] |- | Airbus || A321-200 || 1 || Ekonomiko/“Premium” || ~178 || (vhe model, [5]) |- | Bombardier || CRJ200 || 1 || Ekonomiko || ~52 || P4-CRA [6] |} == Destinashonnan selectá == {| class="wikitable sortable" ! Ruta !! País/Región !! Estado |- | Aruba ↔ Miami !! EEUU !! Activo (charter/regular) [3] |- | Aruba ↔ Maracaibo !! Venezuela !! Introdi (2012) [3] |- | Aruba ↔ Valencia !! Venezuela !! Introdi (2012) [3] |- | Aruba ↔ Panama City !! Panamá !! Introdi (5 Julio) [3] |} == Dificultadnan i Estado Actual == Durante e kriis di COVID-19 y problemanan operashonal, Aruba Airlines a enfrenta varios reto. Pa ehempel: su flota a keda parká, i datos reciente ta mustra ku e aerolínea no ta tene vuelos normales kuendo; por ehempel, un sitio pa seguimiento di vuelos ta nifiká kantidat “0” destinashon pa Aruba Airlines. [7] Den marzo 2021 Aruba Airlines a risibí su promé A321-200 (P4-AAI) pa possibilitá un relansa, pero no ta klaro si e aerolínea actualmente ta operando vuelos regulares.[8] E situashon ta kompleho: aunke e sitio ofisial y rekursonan ta indiká ku e aerolínea ta “active” [9], e falta di voli actual y klaridat publikashonal ta kreá duda. ------------ {{Infobox empresa | variante =a tipo = compania di aviacion | nomber = Aruba Airlines | pais = {{ABW}} | imagen = | descripcion = | funda = 2006 | antesecor = | fecha disolucion= | causa disolucion= | fundado = Onno J. de Swart | propietario = | director ehecutivo = | pais = {{ABW}} | sector = transporte | industria = aviacion }} '''Aruba Airlines''' (oficialmente '''Arubaanse Luchtvaart Maatschappij N.V.''') ta e aerolinea di bandera y e unico aerolinea di [[Aruba]]. E aerolinea, fundá na 2006, ku ta ofresé transporte aéreo regular i charter pa pasahero pa 13 destinashon. Aruba Airlines su sede corporativo ta na Oranjestad, Aruba. Aruba ta opera su base di mantencion principal na Miami. Na 2015 el a ricibi un AOC (''aircraft operating certificate'') for di [[Estadonan Uni di Amérika|Merka]]. == Historia == Aruba Airlines a ser funda na 2006 pa Onno J. de Swart, kende tabata su prome director.<ref>{{Cite web|url=http://curacaochronicle.com/aviation/press-release-settlement-between-aruba-airlines-and-de-swart/|title=Press release: Settlement between Aruba Airlines and de Swart|date=16 June 2017}}</ref> E aerolinea a cuminsa operacion di charter cu un Piper PA-31 Navajo di shete asiento na 2010. E sede principal ta na Oranjestad na Aruba, cual ta e centro di operacion principal, y e aerolinea a habri un oficina nobo na [[Aeropuerto Internacional Reina Beatrix]]. E tin tambe ofisina di benta na Miami, Curaçao, Bonaire i na Maracaibo, Valencia i Maracay.<ref name="arubaair-offices">{{cite web|url=http://www.arubaairlines.com/#contactus|title=Aruba Airlines - Contact Us|accessdate=2015-04-21 }}</ref> Na kuminsamentu di 2011 e kompania a atrae inversionista nobo, ku ta kondusí na e mehoracion di e flota. E compania a risibí un Sertifikado di Operashon di aerolínea ekonómiko na ougùstùs di 2012. E aerolinea ta haya dos avion Airbus A320, e prome di nan a yega Aruba na november di 2012. E avion a kuminsá bula buelonan charter for di Aruba na fin di 2012 i e operashonnan programá a kuminsá e siguiente aña. Su promé destinashon tabata Maracaibo, Venezuela i despues Valencia, Venezuela. Despues riba 5 di yüli di e aña ei nan a inaugurá e buelonan pa Panama City, Panama. Y finalmente Miami, Merca. {{Appendix}} 18/10/25 Aruba Airlines is still operating and is the flag carrier and sole airline of Aruba. It is based at Queen Beatrix International Airport in Oranjestad and provides scheduled and charter services to various destinations across the Caribbean, South America, and the United States. Operations: Aruba Airlines is currently the only Aruban airline. It offers both scheduled and charter flights, serving as a primary carrier to and from the island. Headquarters: The airline's corporate headquarters are in Oranjestad, Aruba. Its main maintenance base is in Miami, Florida. Destinations: It flies to a number of destinations, including cities in the Caribbean, South America (such as Medellin, Colombia, and Georgetown, Guyana), and the United States (such as Miami). ------------------ {{Variante|a}} {{Databox}} '''Jet Air''' (oficialmente ) ta e aerolínea nacional di {{Appendix}} [[Category:Aviashon]] [[Category:Karibe Hulandes]] ------------------- {{Databox}} '''Avia Air''' ta un compania aereo di Aruba cu a opera entre .. y november 2003. Avia Air tabata un aerolinea basá na Aruba. Avia Air a suspendé su servisio na novèmber 2003 i tabata trahando pa reestructurá su operashonnan bou di protekshon di bankrut. 1] == Historia == Avia Air a kuminsá operashon den zomer di 1994 inicialmente tres Cessna 402B ⁇ (P4-AVA te ku P4-AVC); e mesun aña a añadí un Embraer Bandeirante (P4-AVD). Pasobra Air Aruba a enfoca mas y mas riba buelonan pa Merka, algun ruta regional por a bira operá. A kuminsá ku servisionan di liña pa Curaçao, Bonaire i e siudatnan Venezolano di Maracaibo, Punto Fijo i Valencia. Na fin di 1995, a cumpra un di dos Bandeirante P4-AVE).<ref>[http://landewers.net/P4-artikel.pdf 20 jaar Arubaans Luchtvaartuig Register Arno Landewers]</ref> Na 13 di mart di 1996 e barku a kai banda di (Venezuela) e Cessna 402B P4-AVB na laman, cu a mata tur ocho persona den e auto. E tabata trata di un buelo di linea di Aruba pa Punto Fijo. E piloto a reporta na un otro avion di Avia Problema di aire ku e motor robes, i algun tempu despues cu un candela a kibra. For di investigashon a resulta cu e candela a causa e motor y un parti di a kibra e ala robes di e avion, despues cu e Nort di Las Piedras- Aeropuerto di Punto Fijo - a kai. Na komienso di 2003, un Short SD.360-200 a kumpra, pero e aparato aki no a wòrdu a drenta servisio. For di mei 2003 no tabatin sèn mas pa paga salario di e personal y operacionnan di vuelo a keda para. Poco despues e lease company Volvo Aero a pidi e motornan di e dos Bandeirantes y finalmente E departamento di impuesto a konfiská tur e produktonan. E Cessna tambe a keda destruí. aerodinámiko pa motibu di mantenshon atrasá. Con E shortenan a bira algun e vuelo di entrenamentu a tuma lugá despues di e grupo di invershon IMCA, propietario di Air Exel, a kumpra un participacion di 50% den Avia Air. Avia Air lo sigui como AviaExel. E falta di Avia Air a hasi un pèrmit di establesementu definitivo drecha bo kara. Na òktober 2003 e kompania a a declara su mes na faillite. Poco despues, e 'Short' a bira e doño a rekuperá; tur dos Bandeirantes a keda te ku e zomer di e aña aki riba e Aeropuerto di Oranjestad ta para y e Cessna 402 P4-AVA ainda ta presente aki. ==Code data== *[[International Air Transport Association|IATA]] Code: '''3R''' *[[International Civil Aviation Organization|ICAO]] Code: '''ARB''' *Callsign: Aviair ==Flota== *Short 360-200 *Embraer EMB 110 Bandeirante == Wak tambe == * [[Lista di eks-kompania aéreo di Karibe Hulandes]] {{Appendix}} NOTES * Avia Air a cuminsa na 1984 como compania di charter Avia Air Chapter cu tabata activo na Aruba i Corwou. * in augustus 1987 verscheen het Avia Air toestel met piloot Robby Anjie, 26 jr., ter hoogte van MAcoya, Venezuela. Een tweemotorig vliegtuig Cessna met kenteken N-5351- A van de particuliere chartermaatschappij van de heer Efi Tromp, Avia Air, wordt sinds vrijdagavond op de route van Punto Fjjo (Venezuela) naar de luchthaven van Aruba vermist. * directie/eignaaar? Efi Tromp. * HetvliegtuigiseenJetpropAerocommander, een snelle vliegtuig ingericht met de nodige luxe. Avia- Air hoopt met zijn nieuwe aanwinst de Curagaose zakenman nu een nog betere service te verlenen. Avia- Air die in 1980 bij ministriële beschikking toestemming kreeg om samen met twee andere luchttransportmaatschappijen commerciële passagiersvluchten uit te voeren, biedt rechtstreekse vluchten aan naar alle bestemmingen in het Caribisch gebied, Colombia, Venezuela en Suriname. Met dit nieuwe vliegtuig hoopt Avia- Air bij te kunnen dragen aan de economische ontwikkeling van Curagao,<ref>TOEKOMST ANDERS TEKORT AAN GEKWALIFICEERDE KRACHTEN CDM ervaart dat nu al Opleiding vaklieden in metaalsector noodzakelijk. "Amigoe". Curaçao, 24-08-1987, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 12-03-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642489:mpeg21:p003</ref> * 1994: Avia Air van Efi Tromp is reeds enige tijd doende met plannen om commutervluchten tussen de eilanden te gaan vliegen. * Avia Air heeft vanaf woensdag een nieuw vliegtuig in bedrijf. Het is een EMB-110, van Braziliaanse makelij, dat 19 passagiers kan vervoeren. Het kan gecharterd worden voor vluchten Aruba - Curagao v.v. en Aruba - Bonaire v.v. Auia Air voert tweemaal daags vluchten uit tussen Aruba en Punto Fijo in Venezuela.<ref>WILLEMSTAD— Avia Air heeft vanaf woensdag een nieuw vliegtuig in bedrijf. Het is een EMB-110, van Braziliaanse makelij, dat 19 passagiers kan vervoeren. Het kan gecharterd worden voor vluchten Aruba – Curagao v.v. en Aruba – Bonaire v.v. Auia Air voert tweemaal daags vluchten uit tussen Aruba en Punto Fijo in Venezuela.. "Amigoe". Curaçao, 12-10-1994, p. 9. Geraadpleegd op Delpher op 12-03-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010645369:mpeg21:p009</ref> * Luchtvaartmaatschappij Avia Air die door de regering als nationale luchtvaartmaatschappij *s erkend, heeft plannen °ni met ingang van 1 december aanstaande naar vleugels uit te slaan. **er dag vertrekken twee yiuchten naar Punto Fijo (Venezuela), dirie naar en vier naar öonaire. Avia Air president Ciro Pieters. In 1986 is Avia Air begonnen als chartermaatschappij voor vluchten in de omgeving. In april van dit jaar kreeg Avia Air een vergunning om regelmatige vluchten uit te voeren. De maatschappij heeft vijf vliegtuigen: twee Embriers 110, elk met zestien stoelen en extra ruimte voor de koffers en twee Cessnas, elk met zeven stoelen.<ref>Plannen Avia Air om vleugels uit te slaan. "Amigoe". Curaçao, 28-11-1995, p. 7. Geraadpleegd op Delpher op 12-03-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644874:mpeg21:p007</ref> * 1995: Het particuliere Avia Air heeft afgelopen vrijdag van minister. Glenbert Croes van Verkeer en Communicatie de vergunning ontvangen om geregelde vluchten uit te voeren. "Wij zijn nu ook een officiële luchtvaartmaatschappij die vluchten uit mag voeren op Bonaire, Curacao, Coro en Las Piedras", zo reageerde Avia Air-president Ciro Pieters vanmorgen desgevraagd. Ook werd vastgesteld dat de luchtvaartmaatschappijen van de twee landen (aruba-NA) elk een bepaald aantal vluchten kan uitvoeren. Dit zijn Aruba- Curacao met 35 vluchten per week, Aruba-Bonaire met 28 Avia Air, dat tot nu toe alleen chartervluchten verzorgde, begint binnen afzienbare tijd met de vluchten op Bonaire, Curacao en de twee Venezolaanse steden Coro en Las Piedras. * Avia Air kreeg op 28 april van de minister Glenbert Croes van Vervoer en Communicatie een vergunning om geregelde vluchten uit te voeren tussen Cura9ao, Bonaire, Coro, Las Piedras en thuisbasis Aruba. De voorbereidingen betreffen nu voornamelijk de vluchten tussen de ABC-eilanden. {{Appendix}} ------------------ '''Insel Air Aruba''' tabata un aerolinea y subsidiario di Insel Air, como tambe e aerolinea oficial nacional di Aruba.<ref>[http://curacaochronicle.com/aviation/insel-air-aruba-seeks-u-s-routes/ Insel Air Aruba Seeks U.S. Routes]</ref> de.wiki:Insel Air Aruba tabata un aerolinea y subsidiario di Insel Air, como tambe e aerolinea oficial nacional di Aruba. [1] Un investigashon ku a tuma lugá na yanüari 2017 dor di e Inspectie Leefomgeving en Transport di Reino Hulandes a evidensiá defectonan tantu den e kompania mayor Insel Air i Insel Air Aruba, komo tambe den e outoridatnan di aviashon di Kòrsou i Aruba. Komo resultado, un kantidat di avion di e dos kompanianan lo no por bula pa un tempu indeterminá. Insel Air i Insel Air Aruba despues a reduci nan destinashonnan di buelo, ku anteriormente tambe tabata inkluí destinashonnan den Merka i Sur Amerika, pa e islanan ABC i Sint Maarten.<ref>{{Literatur |Autor= |Titel=Dutch ILT intervenes in Curaçao, Aruba CAAs |Sammelwerk=ch-aviation |Verlag= |Ort= |Datum= |Seiten= |Online=[http://www.ch-aviation.com/portal/news/53584-dutch-ilt-intervenes-in-curaao-aruba-caas ch-aviation.com]}}</ref><ref>{{Literatur |Autor= |Titel=Insel Air axes bulk of network, retains ABC Islands |Sammelwerk=ch-aviation |Verlag= |Ort= |Datum= |Seiten= |Online=[http://www.ch-aviation.com/portal/news/53989-insel-air-axes-bulk-of-network-retains-abc-islands ch-aviation.com]}}</ref><ref>{{Literatur |Autor= |Titel=Curaçao's Insel Air looking to dispose of Aruban unit |Sammelwerk=ch-aviation |Verlag= |Ort= |Datum= |Seiten= |Online=[http://www.ch-aviation.com/portal/news/54051-curaaos-insel-air-looking-to-dispose-of-aruban-unit ch-aviation.com]}}</ref><ref>{{Literatur |Autor= |Titel=Curaçao's Insel Air fends off bankruptcy filing |Sammelwerk=ch-aviation |Verlag= |Ort= |Datum= |Seiten= |Online=[http://www.ch-aviation.com/portal/news/54267-curaaos-insel-air-fends-off-bankruptcy-filing ch-aviation.com]}}</ref> Insel Air Aruba a stop di opera na 2017 despues di cinco aña. [6] == Flota == For di maart 2017, Insel Air Aruba su flota tabata consisti di ocho avion, di cual ningun ta operacional.<ref>[http://www.ch-aviation.com/portal/aircraft/search?search=1&cha=ISU ch-aviation], abgerufen am 20. März 2017.</ref> ==Wak tambe == * [[Lista di eks-kompania aéreo di Karibe Hulandes]] == Link externo == * [https://www.fly-inselair.com/en/ Webpräsenz der Insel Air] (englisch und spanisch) * [http://www.airliners.net/search/photo.search?airlinesearch=Insel%20Air%20Aruba&distinct_entry=true Fotos] der Insel Air Aruba auf [[Airliners.net]] {{Appendix}} ----------------- '''Aruba Flying Club''' tabata un asociacion di piloto amatur na Aruba?? == Historia == AFC ta data di ananan 1940. Tabata haci uzo di aeropuerto de Vuyst na San nicolas den bario di juana morto. met hangar Na 1998 AFC a bira activo atrobe. AFC in 1950 statutair opgricht Vereniging Aruba Flying Club In 1998 werd de Aruba Flying Club weer actief (welke vanaf de oorlogsjaren tot in de jaren 70 al had bestaan). Aanvankelijk werd gevlogen met de Cessna 172M P4-BON, in 1992 en 1993 aangevuld met Cessna 182P P4-GIN en sinds 1998 met een Amerikaans geregistreerde Cessna 172R, de N174AP.<ref>[http://landewers.net/P4-artikel.pdf 20 jaar Arubaans Luchtvaartuig Register Arno Landewers]</ref> Eleccion di directiva di AFC * na 1956 e club tabatin 4 avioneta propio di cual e ultimo adkisicion tabata un stimson. Cu e avionetanan tabata bula y tene competencia y demostracionnan.<ref>[https://archive.org/details/BNA-DIG-ARUBAANSECOURANT-1956-09/page/n67/mode/2up?q=flying Aruba Flying Club viert eerste vlucht van nieuwe Stimson], Arubaanse Courant (21 september 1956)</ref> * Aanwijzing: Als leden van de Raad van Beheer van de Aruba Flying Club, de heren: P. A. de Vuyst; Commandant Onderzoekings en Bewakingsdienst op Aruba; H. A. Hessling, Ambtenaar belast met het domein beheer op Aruba * in 1950 de 100ste vliegbevet uitgereikt =- examens sportvliegr, instrument vlieger en instructur * De Aruba Flying | Club 'is een bloeiende vereniging. | Het maximum aantal leden dat toegelaten wordt bedraagt statutair vijftig en dat heeft men vrijwel voortdurend. Het aantal brevetten dat in de loop der jaren werd uitge- > reikt loopt in de honderden. De samenwerking tussen A.F.C. en overheid is voortreffelijk en het aantal deskundigen waarover men kan beschikken ruim voldoende. De vloot bestaat uit vier toestellen, waarbij dan nog drie komen, die particulier eigendom van enkele leden zijn. De minimum leeftijdsgrens voor het behalen van een brevet is zeventien jaar. Men moet zich hiertoe eerst aan een strenge medische keuring onderwerpen. Voorschrift i.; dat men een aandeel koopt van driehonderd gulden. Daarna hebben de meeste leerlingen ongeveer 12 uur lessen nodig om dan nog een 25 tot 30 uur solo te vliegen voor zij het brevet kunnen halen. De totale instruktieteksten belopen dan ongeveer ƒ 500.—. Wie eenmaal het brevet heeft en de nodige proeven hoeft afgelegd mag zelf een vliegtuigje huren, eerst voor vluchten boven het eiland, daarna ook voor tochtjes naar buiten. Voor weekenden komen vooral Curaeao en Bonaire in aanmerking voor langere vakanties Venezuela en andere omliggende landen. Enkele leden, als de heren Riehardson en van der Voort maakten ook veel langer vakantievluchteri (om langs de Venezolaans kust, Trinidad en andere eilanden naar Sint Maarten.<ref>De Aruba Flying Club. "Amigoe di Curacao". Willemstad, 26-10-1957. Geraadpleegd op Delpher op 12-03-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000211195:mpeg21:p003</ref> * Voor velen is het vertrek van de heer Pieter A. de Vuyst ongemerkt voorbij gegaan. Gedurende de tweede wereldoorlog was hij verbindingsmarineofficier en gedurende die tijd begon hij met het plannen voor een particulier vliegvels, dat naar hem genoemd werd. Op 16 juli 1944 werd dit vliegveld geopend dooi de toenmalige Gezaghebber I. Wagemaker. Dat het vliegveld naar hem ge noemd werd, was op voordracht van Aruba Flying Club als waardering voor het vele werk dat hij voor deze club had gedaan. In oktober 1945 kwam de heer de Vuyst in dienst van de Lago en verliet deze op 1 juni j.l. 1956.<ref>{{nl}}{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010404914:mpeg21:p005|titel=Pieter A. de Vuyst verliet Aruba|werk=[[Amigoe]]|datum=1956-06-18|bezochtdatum=2024-03-12}}</ref> {{Appendix}} AFC is een Arubaanse vereniging ter beoefening van de vliegsport, opgericht in 1942 door employes van Lago te San Nicolas. Eerste voorzitter was Pieter A. de Vuijst, waarnaar het sportvliegveld is genoemd.<ref>Hoetink, Encyclopedie van de Nederlandse Antillen, 1969 pag.55</ref> ----------------- == EZ Air (aanvulling)== Mester menshoná ku direktor di Medicair Rene Winkel ta alabes direktor di aerolínea EZ Air, pues e kontrato firmá ta ku Winkel i no e aerolínea EZ Air. Esaki ta importante pa menshoná mirando ku den komunidat tin e impreshon ku ta EZ Air ta sòru pa Ambulans Aéreo. “Nos tin kontrato ku e doño pues no e aerolínea mes. Awor a yega e momentu ku e kontrato a vense. Segun e proseso, tur interesado por entregá un petishon pa ehekutá e tarea di Ambulans Aéreo. Boneriano 29-11-2023 titel=Ken ta bai ehekuta air ambulans?|https://awemainta.com/boneriano/ Medicair tambe por bolbe entregá un petishon”, e ta splika. Sinembargo e no ta konfirmá ku vensementu di e kontrato a sosedé entrante yanüari 2024. Tambe e ta sigurá ku e situashon di niun forma ta opstakulisá servisio di Ambulans Aéreo. Mester menshoná ku ya pa algun luna tin spekulashon tokante e situashon aki. Dòkter Frans komo direktor di FM den un rueda di prensa anterior a konfirmá ku Ministerio na Hulanda ke pa ehekutá buelonan di Ambulans Aéreo ku avionnan registrá na Hulanda. Tur esaki por konsiderá komo opstákulo pa proveodornan lokal. BONERIANO a tuma kontakto ku Rene Winkel tokante e situashon aki i e ta splika ku e no ta deseá na amplia masha mirando ku FM ainda ta un kliente. “Echo sí ta ku FM algun tempu atras a saka un asina yamá ‘tender’ pa buska un operadó pa ambulans aéreo ku lo trese avionnan ku registrashon PH, esta di Hulanda. Es mas FM lo ta basta leu pa bira un operador di aerolínea. No ta eksistí Ambulans Aéreo, ta eksistí pèrmit pa ehekutá buelo ‘ airline operator certificate’ (AOC). Di aki ta haña un provishon riba e pèrmit pa Ambulans Aéreo pasombra ta buelo komersial i ku nan lo bula bou di e reglanan Europeo, EASA”, e ta splika. Winkel ta agregá ku nan tambe a lesa ku FM ke bin ku avion di Ambulans eléktriko, pero tambe mester bisa ku e teknologia aki no ta asina leu ainda. “No ta eksistí avion eléktriko ainda ku por bula e rutanan aki, i dado kaso ku bin ku avionnan asina mes, mester pasa den hinter un prosedura pa nan wòrdu sertifiká pa departamentonan konserní manera Curacao Civil Aviation Authority (CCAA) Y ILT holanda , Esei ta nifiká ku por dura añanan promé ku por bai usa avionnan eléktriko pa transporte di pashènt.” Importansia di Ambulans Aéreo Esaki ta un avion privá spesialmente adaptá pa duna sosten médiko na pashèntnan durante transporte. Un dòkter, paramediko òf ekipo di dòkternan altamente kualifiká lo biaha ku su pashènt pa atendé e pashènt te ora e yega e aeropuerto destiná i por transportá e pashènt na un manera sigur te su kas òf pa un hòspital den e pais. E Ambulans Aéreo lógikamente ta karga tur e ekipo i e remedinan nesesario durante e buelo. {{Appendix}} ----------------------------- __NOINDEX__ a7rlgg34yw5tc6nksamcvplrb1gd2i2 199192 199191 2026-08-01T20:11:47Z Caribiana 8320 199192 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ * Nieuw: [[Avia Air]] - [[Insel Air Aruba]] - [[Aruba Airlines]] - [[Aruba Flying Club]] . [[SLM]] - [[Jetair Caribbean]] - [[Buelo 980 di ALM]] - [[Margareth Abraham]] * Aanvullen: [[Z Air]] --------------- {{Infobox Aeropuerto | variante = c | nomber oficial = Princess Juliana International Airport | imagen = | tipo = Públiko | sirbi = [[Sint Maarten (isla)|Isla di Sint Maarten]] | funda = | apertura = [[4 di mart]] [[1944]] | propietario = Princess Juliana International Airport Holding Company N.V. | lat_deg = 18 | lat_min = 02 | lat_sec = 27 | lat_dir = N | lon_deg = 63 | lon_min = 06 | lon_sec = 32 | lon_dir = W | pais = {{SXM}} | pista = | operado = Princess Juliana International Operating Company N.V. | website = http://www.sxmairport.com/ }} '''Aeropuerto Internashonal Prinses Juliana''' (IATA: '''SXM''', ICAO: '''TNCM'''), konosí na [[ingles]] komo '''Princess Juliana International Airport''' (PJIA), ta e aeropuerto prinsipal di e [[Sint Maarten (isla)|isla di Sint Maarten]]. E ta sirbi tantu e [[Sint Maarten|parti hulandes]] komo e [[Sint Maarten (Fransia)|parti franses]] di e isla. E aeropuerto ta situá den e pais [[Sint Maarten]], serka di Simpson Bay Lagoon. El a haña su nòmber for di Reina [[Juliana di Hulanda]], kende ainda tabata prinsesa heredero tempu ku e aeropuerto a habri na 1944. Ademas di PJIA, tin un aeropuerto mas chikitu na e parti franses di e isla, konosí komo Aeropuerto Grand Case-Espérance. E aeropuerto aki ta sirbi prinsipalmente buelonan regional chikitu. == Historia == Na 1942, durante [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]], e ehérsito [[Estadonan Uni di Amérika|merikano]] a konstruí un pista di aterisahe na e sitio kaminda e aeropuerto moderno ta pará awe. E ophetivo tabata pa monitoriá i kontrarestá aktividat di supmarino nazi den e área.<ref name="CBCS">[https://www.centralbank.cw/storage/app/media/economic_bulletins_2024/20240927_feature_article_princess_juliana_international_airport_economic_bulletin_september_2024.pdf Princess Juliana International Airport An Economic Profile], [[Banko Sentral di Kòrsou i Sint Maarten|CBCS]] Economic Bulletin (sèptèmber 2024)</ref> Na 1944, e promé buelo no-militar ku pasahero sivil, operá pa [[KLM]], a baha na Sint Maarten. E aeropuerto desaroyá posteriormente riba e mesun sitio a wòrdu nombrá na honor di Prinsesa Juliana, kende tabata abordo di e buelo inougural.<ref name="CBCS"/> == Infrastruktura i desaroyo == For di 2001, a elaborá plannan pa ekspanshon i modernisashon di e aeropuerto. Un terminal nobo, ku un kapasidat pa 2,5 mion pasahero pa aña, a wòrdu habrí ofisialmente na novèmber 2006 pa [[Beatrix di Hulanda|Reina Beatrix]].<ref name="CBCS"/><ref name="birthday">[https://shta.com/princess-juliana-international-airport-celebrates-80th-birthday/ Princess Juliana International Airport Celebrates 80th Birthday], shta.com (13 di mei 2024)</ref> E terminal nobo a wòrdu konstruí riba tereno rekuperá nortwest di e terminal bieu. E edifisio tin dos piso i un superfisie total di aproksimadamente 27.000 m². Check-in i entrega di maleta ta situá na planta abou, miéntras ku sala di salida i áreanan komersial ta na e promé piso.<ref name="pjia">[https://www.airport-technology.com/projects/princessjulianaint/?cf-view Princess Juliana International Airport], airport-technology.com (2008)</ref> Na 2015, e aeropuerto a manehá 1.829.543 pasahero i aproksimadamente 60.000 moveshon di avion.<ref>{{cite web |website=Sxmairport.com |url=http://www.sxmairport.com/includes/pdfs/2015-Annual-Report.pdf |title=Annual Report 2015 |access-date= |archive-date=2023-07-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230709223107/https://www.sxmairport.com/includes/pdfs/2015-Annual-Report.pdf |url-status=dead }}</ref> === Pista di aterisahe === Un di e karakterístikanan mas distintivo di e aeropuerto ta su aserkamentu pa aterisahe. Un punta di e pista ta situá hopi serka di Maho Beach, loke ta hasi ku avionnan ta pasa na altitut hopi abou riba e playa promé ku nan aterisá. Esaki a hasi e sitio konosí internashonalmente i a kontribuí na su popularidat komo atrakshon turístiko.<ref name="cleaver"/> Alabes, e situashon ta konsiderá potensialmente peligroso, i públiko ta wòrdu advertí mediante borchi pa sigui instrukshonnan di siguridat. ==Ròl regional== E aeropuerto ta un sentro importante pa aviashon den e region di Nortost Karibe. E ta funshoná komo base di operashon pa [[Winair]] i komo hub prinsipal pa konekshon ku islanan mas chikitu den e region, manera [[Anguilla]], [[Saba]], [[Sint Eustatius]], [[Sint Barth|Saint Barthélemy]], [[Anguilla]], [[Dominica]], [[Nevis (isla)|Nevis]] i [[Tortola]].<ref name="birthday"/> E aeropuerto tin konekshonnan regular ku [[Oropa]] i [[Nort Amérika]] ku diferente aerolinea, inkluyendo KLM i kompania di aviashon franses.<ref name="cleaver"/> == Organisashon == Maneho di e aeropuerto ta den man di Princess Juliana International Operating Company N.V.<ref name="pjia"/><ref>[https://web.archive.org/web/20050526154747/http://www.pjiae.com/pdfs/company-profile.pdf Company profile - The Princess Juliana International Airport (PJIA)], sxm-airport.com (4 di mart 2005)</ref>, un supsidiario di Princess Juliana International Airport Holding Company N.V., ku gobièrnu di Sint Maarten komo úniko akshonista. Na 2024, e aeropuerto tabatin aproximadamente 305 empleado (FTE), hasiendo e un di e dunadónan di trabou individual mas grandi na Sint Maarten, fuera di sektor públiko.<ref name="CBCS"/> Michael Cleaver ta direktor ehekutivo (CEO) di e aeropuerto for di 2025.<ref name="cleaver">[https://www.luchtvaartnieuws.nl/nieuws/categorie/3/airports/michael-cleaver-volgt-brian-mingo-op-als-ceo-van-luchthaven-van-sint-maarten Michael Cleaver volgt Brian Mingo op als CEO van luchthaven van Sint Maarten], luchtvaartnieuws.nl (5 di aprel 2025)</ref> {{Commonscat}} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =70946032|titulo=Princess Juliana International Airport}} {{References}} }} [[:Kategoria:Sint Maarten]] [[:Kategoria:Aviashon]] -------- E aeropuerto ta sirbi komo un sentro importante pa aviashon den e region di Nortost Karibe. E ta e base di operashon pa [[Winair]] i ta funshoná komo e hub prinsipal pa islanan mas chikitu den region, manera [[Anguilla]], [[Saba]], [[Sint Eustatius]], [[Saint Barthélemy]], Anguilla, Dominica, Nevis i [[Tortola]].<ref name="birthday"/> E aeropuerto, ku ta konektá ku Oropa dor di KLM i vários kompania di aviashon franses, ta internashonalmente konosí prinsipalmente pa Maho Beach.<ref name="cleaver"/> Avionnan ta bula hopi abou riba e playa ei promé ku baha riba e pista situá direktamente su tras, hasiendo esaki un atrakshon turístiko prinsipal.<ref name="cleaver"/> Un di e aspektunan mas distintivo di e aeropuerto ta su aserkamentu di aterisahe. Un punta di e pista ta situá hopi serka di Maho Beach, loke ta hasi ku avionnan pasa na altitut hopi abou riba e playa ora nan ta aterisá. Esaki a hasi e sitio konosí internashonalmente, pero tambe ta krea situashonnan potensialmente peligroso pa bishitante. == Organisashon == PJIA su kantidat total di empleado tabata 305 ekivalente di tempu kompletu (FTEs) na 2024, hasiendo e ta un di e dunadónan di trabou individual mas grandi na Sint Maarten, ekskluyendo gobièrnu.<ref name="CBCS"/> Maneho di e aeropuerto ta den man di Princess Juliana International Operating Company N.V.<ref name="pjia"/><ref>[https://web.archive.org/web/20050526154747/http://www.pjiae.com/pdfs/company-profile.pdf Company profile - The Princess Juliana International Airport (PJIA)], sxm-airport.com (4 di mart 2005)</ref>, un kompania supsidiario di Princess Juliana International Airport Holding Company N.V., ku gobièrnu di Sint Maarten komo úniko akshonista. Michael Cleaver ta direktor ehekutivo (CEO) di e aeropuerto for di 2025.<ref name="cleaver">[https://www.luchtvaartnieuws.nl/nieuws/categorie/3/airports/michael-cleaver-volgt-brian-mingo-op-als-ceo-van-luchthaven-van-sint-maarten Michael Cleaver volgt Brian Mingo op als CEO van luchthaven van Sint Maarten], luchtvaartnieuws.nl (5 di aprel 2025)</ref> {{Commonscat}} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =70946032|titulo=Princess Juliana International Airport}} {{References}} }} [[:Kategoria:Sint Maarten]] [[:Kategoria:Aviashon]] ------------ Aeropuerto Internashonal Prinses Juliana (IATA: SXM, ICAO: TNCM), konosí na ingles komo Princess Juliana International Airport (PJIA), ta e aeropuerto prinsipal di e isla di Sint Maarten. E ta sirbi tantu e parti hulandes komo e parti franses di e isla. E aeropuerto ta situá den e pais Sint Maarten, serka di Simpson Bay Lagoon. E a haña su nòmber for di Reina Juliana di Hulanda, kende ainda tabata prinses heredero tempu ku e aeropuerto a habri na 1943. Na 1944, e a bishitá e sitio, loke a kontribuí na e nòmber ofisial. Ademas di PJIA, tin un aeropuerto mas chikitu na e parti franses di e isla, konosí komo Aeropuerto Grand Case–Espérance, cu ta sirbi prinsipalmente buelonan regional. Historia Na 1942, durante e Di Dos Guera Mundial, e ehérsito merikano a konstruí un pista di aterisahe riba e lokashon kaminda e aeropuerto moderno ta eksistí awe. E objetivo tabata pa monitoriá i kontrarestá aktividat di supmarino den e área. Na 1944, e promé buelo no-militar ku pasaheronan sivil — operá pa KLM — a baha na Sint Maarten. E aeropuerto posterior a wòrdu desaroyá riba e mesun sitio i a haña su nòmber na honor di Prinsesa Juliana, kende tabata abordo di e buelo inaugural. Infrastruktura i desaroyo For di 2001, a elaborá plannan pa modernisashon i ekspanshon di e aeropuerto. Un terminal nobo, ku un kapasidat di 2,5 mion pasahero pa aña, a wòrdu habrí ofisialmente na novèmber 2006 pa Reina Beatrix. E terminal nobo a wòrdu konstruí riba tereno rekupersá na noroeste di e terminal anterior. E edifisio tin dos piso i un superfisie total di aproksimadamente 27.000 m². Check-in i entrega di maleta ta situá na planta abou, miéntras ku sala di salida i áreanan komersial ta na e promé piso. Na 2015, e aeropuerto a manehá 1.829.543 pasahero i aproksimadamente 60.000 moveshon di avion. Rol regional E aeropuerto ta un sentro importante pa aviashon den e region di Nortost Karibe. E ta funshoná komo base di operashon pa Winair i komo hub prinsipal pa konekshon ku islanan mas chikitu den e region, manera Anguilla, Saba, Sint Eustatius i Saint Barthélemy. E aeropuerto tin konekshonnan regular ku Oropa i Nort Amérika dor di diferente aerolinea, inkluyendo KLM i kompania di aviashon franses. Aserkamentu di aterisahe Un di e karakterístikanan mas distintivo di e aeropuerto ta su aserkamentu di aterisahe. Un punta di e pista ta situá hopi serka di Maho Beach, loke ta hasi ku avionnan pasa na altitut hopi abou riba e playa promé ku nan aterisá. Esaki a hasi e sitio konosí internashonalmente i a kontribuí na su popularidat komo atrakshon. Alabes, e situashon ta konsiderá potensialmente peligroso, i bishitantenan ta wordo advertí pa sigui instrukshonnan di siguridat. Organisashon Maneho di e aeropuerto ta den man di Princess Juliana International Operating Company N.V., un supsidiario di Princess Juliana International Airport Holding Company N.V., ku gobièrnu di Sint Maarten komo úniko akshonista. Na 2024, e aeropuerto tabatin aproximadamente 305 empleado (FTE), hasiendo e un di e empleadornan individual mas grandi na Sint Maarten, fuera di sektor públiko. Michael Cleaver ta direktor ehekutivo (CEO) di e aeropuerto for di 2025. ---- For di 2001, a traha plannan pa ekspanshon i modernisashon di e aeropuerto. Un edifisio nobo di aeropuerto, ku un kapasidat pa 2.5 mion pasahero pa aña, a wordo habri ofisialmente pa [[Beatrix di Hulanda|Reina Beatrix]] na novèmber 2006. Komo parti di e di 70 aniversario na 2014, e aeropuerto a hasi un donashon di tres estatua di pelikan maron na gobièrnu. Nan a wòrdu poné riba e rotònde dilanti di e aeropuerto, huntu ku e lèternan di e kódigonan di aeropuerto di IATA di e aeropuertonan partner.<ref>The Daily Herald, [https://www.thedailyherald.sx/islands/national-bird-monument-at-airport-roundabout-restored National bird monument at airport roundabout restored], 9 juni 2021</ref> [[File:06-SXM-airport1s.jpg|thumb|left|200px|Interior di e terminal di Aeropuerto Internashonal Prinses Juliana.]] Aeropuerto Internashonal di Prinsesa Juliana (IATA: SXM, ICAO: TNCM) ta e aeropuerto prinsipal riba e isla karibense di Saint Martin. E aeropuerto ta situá na e parti hulandes di e isla, den e pais di Sint Maarten, serka di e kosta di Simpson Bay Lagoon. Na 2015, e aeropuerto a manehá 1.829.543 pasahero i alrededor di 60.000 moveshon di avion.<ref>{{cite web |website=Sxmairport.com |url=http://www.sxmairport.com/includes/pdfs/2015-Annual-Report.pdf |title=Annual Report 2015 |access-date=2 March 2016 |archive-date=9 July 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230709223107/https://www.sxmairport.com/includes/pdfs/2015-Annual-Report.pdf |url-status=dead }}</ref> E aeropuerto ta sirbi komo un sentro pa Winair i ta e porta prinsipal pa e Islanan Leeward mas chikitu, inkluyendo Anguilla, Saba, Saint Barthélemy i Sint Eustatius. E ta haya su nomber for di Reina Juliana di Hulanda, kende a baha eynan tempo cu e tabata heredero presunto na 1944, e aña despues cu e aeropuerto a habri. E aeropuerto tin aserkamentu di aterisahe di flyover na altitud hopi abou pasobra un punta di su pista ta sumamente serka di kosta i Maho Beach. Miéntras ku Prinsesa Juliana Internashonal ta e porta di aviashon prinsipal pa e isla, tin tambe un aeropuerto di uso públiko mas chikitu na e parti Franses, den e Kolektividat Franses di San Martin, yamá Aeropuerto Grand Case-Espérance. {{Commonscat}} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =70946032|titulo=Princess Juliana International Airport}} {{References}} }} [[:Kategoria:Sint Maarten]] [[:Kategoria:Aviashon]] --------------- {{Variante|c}} {{Infobox accidente aereo | variante = c | nomber = Buelo 980 di ALM | imagen = Douglas DC-9-33F N937F ONA MIA 17.07.76 edited-2.jpg | descripcion = Avion tipo Douglas DC-9-33CF di ONA, similar na esun di hür pa [[Antilliaanse Luchtvaart Maatschappij|ALM]] dia di e insidente. | mapa = | fecha = [[2 di mei]] [[1970]] | tipo_calamidad = | sitio = | morto = | tipo_avion = Douglas DC-9-33CF | number_avion = | operado = Overseas National Airways (ONA) pa [[Antilliaanse Luchtvaart Maatschappij|ALM]] | nomber_avion = | number_vuelo = 980 di ALM | salida_vuelo = | layover = | destinacion = [[Sint Maarten]] | pasahero = 57 | tripulante = 6 | sobrviviente = 40 }} '''Buelo 980 di ALM''' tabata e buelo komersial programá pa bula for di aeropuerto JFK, [[New York City|New York]] pa Aeropuerto Prinses Juliana na [[Sint Maarten]] dia [[2 di mei]] [[1970]]. Despues di vários intento di aterisahe sin eksito, e avion a keda sin kombustibel i a kai den [[Laman Karibe]] (48 km for di [[Sint Croix|St. Croix]]), resultando den 23 persona morto i 40 sobrebibente. E suseso ta un di e poko kasonan di aterisahe forsoso (''ditching'') di un avion jet i ta ser konsiderá komo e pió desastre den historia di aviashon di [[Antias Hulandes]]. == Detaye di e buelo == * '''Data''': 2 di mei 1970 * '''Ruta''': New York (JFK) → Sint Maarten (SXM) * '''Avion''': Boeing 727-200 * '''Operadó''': Overseas National Airways (pa ALM) * '''Persona riba avion''': 63 (inkluso miembronan di tripulashon) == Avion i su tripulashon == E avion tabata un Douglas DC-9-33CF di dos motor, operá pa [[Antilliaanse Luchtvaart Maatschappij]] (ALM) dor di Overseas National Airways (ONA), ku un avion i tripulashon di buelo di ONA i un tripulashon di kabina di ALM.[1] Su number di seri tabata 47407, su number di ruta tabata 457. E avion a wòrdu fabriká dia 23 di yanüari 1969 i tabata matrikulá na [[Estadonan Uni di Amérika|Merka]] bou di e number di registrashon: FAA N935F. E buelo tabata transportá 57 pasahero i 6 miembro di tripulashon. E tripulashon di buelo tabata konsistí di kapitan Balsey DeWitt (37), promé ofisial Harry Evans II (25), i piloto Hugh Hart (35).[2] == Buelo i aterisahe forsoso == Buelo 980 a sali for di Aeropuerto John F. Kennedy normalmente i a sigui sin nobedat den direkshon di Karibe, ounke e DC-9 mester a baha na un altitut mas abou pasùit di [[Bermuda ]]pa evitá un tormenta di strena, oumentando su kimamentu di kombustibel. Despues ku e buelo a haña pèrmit pa baha te na 10.000 pia (3.000 m), kontrol di tráfiko aéreo regional (ATC) a konsehá ku e kondishonnan di tempu na St. Maarten tabata bou di e mínimo pa aterisahe, un sèt di kriterio ku ta determiná si un aterisahe ta posibel. Kapitan DeWitt a disidí di desviá pa San Juan, pero poko despues, kontrol di St. Maarten a informá nan ku e kondishonnan di tempu a mehorá sufisiente pa aterisa. E buelo a hasi un aserkamentu inisial na e aeropuerto pero no a logra mira e pista na tempu pa aliñea pa aterisahe i a deklará un aserkamentu faya pèrdí. Buelo 980 a purba di baha un di dos biaha, pero atrobe no a logra yega na aliñea ku e pista. Despues di a abortá e aserkamentu ei, e tripulashon a hasi un di tres intento, pero e avion tabata muchu altu pa aterisa sigur. Despues di a evaluá e situashon di tempu i kombustibel, e pilotonan a disidí di desviá pa Saint Croix, risibiendo un vektor di aserkamentu i pèrmit pa aterisahe. Na e punto aki, a konstatá un posibel diskrepansia entre e meter di kombustibel i loke a wòrdu kalkulá komo e kantidat di kombustibel ku a sobra den e tankinan. DeWitt a informá e kontroladó di tráfiko aereo di su intenshon pa bandoná e avion i a kuminsá un aserkamentu abou riba awa, aterisando pa 3:49 pm ora lokal, 30 mia ost di Saint Croix.[3][2] Ounke e pilotonan a aktivá señalnan di faha di seguridat djis promé ku aterisahe, tabatin insertidumbre den e kabina tokante ki ora, òf si, e avion lo a baha. E sistema di komunikashon di e kòkpit no tabata funshoná, pues pasaheronan no a risibí ningun atvertensia di e bashamentu inminente. Consecuentemente, un cantidad desconoci di pasahero y tripulacion tabata para of tabatin nan faha di seguridad kita ora cu e avion a dal den awa. Na e momento aki, laman tabata brutu debí na kondishonnan di wer volatil. E avion a keda relativamente intacto despues di a baha den awa, pero pronto a sink den mas o menos 5.000 pia (1.500 m) y nunca a wordo recupera. E aksidente a resultá den 23 morto i 37 herido, ku 40 sobrebibiente en total. Tantu e pilotonan komo e nabegante a sobrebibí. E sobrebibientenan a keda bula den e laman turbulento, infestá ku tiburon ku nan vest di salbabida te ora ku yudansa a yega.[3][4] E rekuperashon di e sobrebibientenan ku helikòpter a kuminsá mas o ménos 12:00, un pa dos ora despues di e bentamentu, i e último sobrebibiente, Promé Ofisial Evans, a wòrdu rekuperá mas o ménos 1 ora despues.[2] E helikòpternan a wòrdu guiá pa e sitio di reskate dor di un avion di Pan American Airways, kende su piloto a informá e bentamentu via radio, despues a bula riba e sitio te ora ku yudansa a yega pa guia e reskatistanan.[3] E esfuersonan di reskate a enbolbí unidatnan di Guardakosta di Merka, Marina di Merka, i Kuerpo di Marina di Merka, i un kantidat di sobrebibiente a wòrdu hibá tera ku helikòpter.[5] ---- Durante e buelo, e avion a topa ku maltempu ku a forsa e kapitan pa hasi varios intento pa landa den aeropuerto Prinses Juliana na Sint Maarten. Despues di intentonan repetí sin éksito i ku e gasolin a kaba, e kapitan a desidí pa hasi un '''ditching''' (aterisáhe forzoso den laman) serka di isla Saint Croix. == En kultura == E historia di buelo 980 a inspirá varios artikulo, dokumental i video ku ta analisá e desishonnan tomá durante e vuelo, inkluí: * ''A desperate crew and their awful decisions – The extraordinary tale of ALM Flight 980'' (YouTube, 10 di febrüari 2025) * Emilio Corsetti – ''What a Real Hero Looks Like'' [[:Kategoria:Aviashon]] [[:Kategoria:Antias Hulandes]] == E aksidente == E impakto ku e laman a keda mas fuerte ku tabata spera, i e fuselaje di e avion a kibra den barios parti. Di e total di 63 hende riba avion, 23 a fayece, mientras 40 a logra salba via bote di salbashon òf flotadónan. Entre e viktimanan tabata hopi hende di Kòrsou, Sint Maarten i Hulanda. === Viktimanan konosí === Un di e viktimanan mas konosí tabata '''[[Margareth Abraham]]''', un stewardess di 24 aña for di Kòrsou. Segun testigunan, e tabata yudando pasaheronan pone su chaleko di salbashon i no a logra siña pa su mes. Su entrega i sakrifisio a ser rekonosé mas latr pa medio di un premi di valentia posthumo. == Investigashon == Investigashon di e '''[[National Transportation Safety Board]] (NTSB)''' a indiká ku e avion a keda sin gasolin despues di intentonan repetí pa landa den Sint Maarten. E raport a menzioná tambe ku komunikashon entre e kapitan i kontrol aéreo tabata konfuso, i ku desishon humano den un situashon di stres a kontribuí na e desenláse fatal. NTSB a rekomendá mehoras den planifikashon di ruta aéreo, maneho di krisis, i komunikashon durante emerhensia. == Impacto == E aksidente di Vuelo 980 a trese hopi dolor den e komunidat di e Antias Hulandes, partikularmente na Kòrsou. Den su respuèsta, [[ALM Antillean Airlines|ALM]] a pasa pa un revishon di proseduranan di emerhensia i entrenamiento di tripulantenan. E aksidente a keda den memoria kolektivo komo un simbolo di valentia humano, partikularmente pa e akshon di Margareth Abraham. == En kultura == E historia di Vuelo 980 a inspirá barios artikulonan, dokumental i video ku ta analiza e desishonnan tomá durante e vuelo, inkluí: * ''A desperate crew and their awful decisions – The extraordinary tale of ALM Flight 980'' (YouTube, 10 di febrüari 2025) * Emilio Corsetti – ''What a Real Hero Looks Like'' == Referensia == <references> <ref>National Transportation Safety Board (NTSB) – Aircraft Accident Report: Overseas National Airways Flight ALM980.</ref> <ref>SimpleFlying – Crew Perspective: Lessons from ALM Flight 980.</ref> <ref>Emilio Corsetti – What a Real Hero Looks Like (2024).</ref> </references> {{Variante|a}} {{Databox}} {{Infobox accidente aereo | variante = c | nomber = ALM Buelo 980 }} [[File:Douglas DC-9-33F N937F ONA MIA 17.07.76 edited-2.jpg|thumb|Avion tipo Douglas DC-9-33CF di ONA, similar na esun di hür pa [[Antilliaanse Luchtvaart Maatschappij|ALM]] dia di e insidente.]] '''Buelo 980 di ALM''' tabata un buelo komersial ku a tuma lugá riba [[2 di mei]] [[1970]], operá pa Overseas National Airways den nòmber di [[Antilliaanse Luchtvaart Maatschappij]] (ALM). E vuelo tabata bai for di New York JFK pa [[Sint Maarten]], pero a terminá den un tragedia despues ku e avion a tene ku hasi un aterisahe forzoso den laman serka [[Sint Croix|St. Croix]]. E tabata e peor desastre den historia di aviashon antiano. Detaye di e vuelo Avion: Boeing 727-200 Operadó: Overseas National Airways (pa ALM) Ruta: New York (JFK) → St. Maarten Data: 2 di mei 1970 Persona riba avion: 63 (incluso tripulantenan) Durante e vuelo, e avion a topa ku malu tempu ku a forsa e piloto pa hasi barios intento pa landa den aeropuerto Prinses Juliana na St. Maarten. Despues di barios intento sin éksito i gasolin ku ta kaba, e kapitán a desidí pa hasi un ditching (aterrisahe den laman) serka isla St. Croix. E aksidente E avion a impacta e laman mas fuerte ku lo a spera, i e fuselaje a kibra den varias parti. Di e total di 63 hende riba avion, 23 a fayece. E resto di e pasaheronan i tripulantenan a salba, algun via flotadónan i bote di salva. Viktimanan i heróes Un di e viktimanan mas konosí tabata Margareth Abraham, un stewardess di 24 aña for di Kòrsou. Segun testigunan, e tabata yudando pasaheronan pone su chaleko di salbashon i no a logra siña pa su mes. Su entrega i sakrifisio a ser rekonosé ku un premi di valentia posthumo. Investigashon i resultado Investigashon di NTSB (National Transportation Safety Board) a determiná ku e avion a keda sin gasolin despues di intentonan repetí pa landa. Tambe a indiká ku komunikashon entre e kapitan i kontrol di trafiko aéreo tabata konfuso. A resultá den rekomendashon pa mehoras den manejamentu di krisis i planifikashon di ruta aéreo. Impacto E aksidente di ALM Vlucht 980 a trese hopi dolor na Antias Hulandes i tambe a pone preshon riba ALM. E kasonan di valor humano, manera e di Margareth Abraham, a keda parte di e memoria kolektivo di Kòrsou. * Tobias Cordeiro - mira it.wiki == Link eksterno == * [https://www.youtube.com/watch?v=rPQZbbgr4w8&t=62s A desperate crew and their aweful decisions - The extraordinary tale of ALM flight 980], [[Youtube]] (10 di febrüari 2025) {{Infobox vuelo aéreo | nòmber_vuelo = ALM Vlucht 980 | operador = Overseas National Airways pa ALM Antillean Airlines | ruta = JFK – St. Maarten | avion = Boeing 727-200 | pasaheero = 57 | tripulashon = 6 | total_persona = 63 | viktima = 23 | sobrevivienten= 40 | data = 2 di mei 1970 | lugá = Serka St. Croix, Karibe }} '''ALM Vlucht 980''' tabata un vuelo di [[ALM Antillean Airlines]], operá pa [[Overseas National Airways]], ku a pasa un aksidente fatal riba 2 di mei 1970. E avion a tuma un aterrisahe forzoso (''ditching'') den laman serka isla [[St. Croix]], despues ku a keda sin gasolin. 23 hende a fayece, entre nan e stewardess [[Margareth Abraham]]. == Detaye di e vuelo == E avion a sali for di [[New York JFK]] pa [[St. Maarten]], pero a topa ku malu tempu. Despues di barios intento pa landa i sin eksito, e kapitan a desidí hasi un ditching den laman. == E aksidente == E avion a kibra den varias parti den e impakto. A haya 23 viktima humano. Barios hende a salba via bote i flotador, entre nan 40 sobrevivientenan. == Viktimanan konosí == - [[Margareth Abraham]], stewardess di 24 aña for di Kòrsou, a fayece mientras tabata yudando pasaheronan. == Investigashon == E investigashon di [[NTSB]] a determiná ku agotashon di gasolin i desishon difísil durante e vuelo a kontribuí na e aksidente. A yega tambe ku komunikashon ku kontrol aéreo tabata konfundí. == Impacto == E aksidente a trese hopi dolor den e komunidat di Antias Hulandes. ALM a pasa pa revishon di proseduranan di emerhensia. E aksidente a keda komo un punto importante den istoria di aviashon di e región. == Referensianan == * [https://simpleflying.com/alm-antillean-airlines-flight-980-cabin-crew-perspective/ SimpleFlying – Crew Perspective] * [https://emiliocorsetti.com/what-a-real-hero-looks-like/ Emilio Corsetti – What a Real Hero Looks Like] * [https://www.ntsb.gov/about/organization/Pages/Air.aspx National Transportation Safety Board (NTSB)] -------------- {{infobox persona| variante = c | nomber completo = Margareth Aleida Abraham | fecha nacemento = [[11 di yüni]] [[1945]] | luga nacemento = [[Kòrsou]] | fecha fayecimento = [[2 di mei]] [[1970]] | luga fayecimento = Serka St. Croix, Karibe | ofishi = stewardess | konosí pa = Su akshonnan heróiko durante e aksidente aéreo di buelo 980 di ALM | distincion = ''Zilveren Erepenning voor Menslievend Hulpbetoon'' (2020) }} '''Margareth Aleida Abraham''' (☆ [[11 di yüni]] [[1945]] na [[Kòrsou]] - † [[2 di mei]] [[1970]] den serkania di [[Sint Croix]]) tabata un stewardess di [[Kòrsou]] den servisio di [[Antilliaanse Luchtvaart Maatschappij|ALM]], ku a fayesé na edat di 24 aña durante un aterisahe di emergensia.<ref>[https://curacao-airport.com/history-margareth-abraham/ History of Margareth Abraham], [[Aeropuerto Hato|Curacao International Airport]]</ref> Su kurashi i trankilidat bou di preshon ekstremo a hasié un héroe den aviashon [[Antias Hulandes|antiano]]. == Biografia == Margareth Abraham, huntu ku su ruman hòmber ohochi Carol, a nase dia 11 di yüni 1945. Den e famia Abraham tabatin kuater ruman mayó. Na aña 1967, despues di a kaba Mulo, el a skoge un karera komo stewardess na [[Antilliaanse Luchtvaart Maatschappij]] (ALM).<ref name="Pionero">{{cite book|author=[[Jeanne Henriquez|Henriquez, Jeanne]]|title=Kòrsou su muhénan pionero|year=2000|publisher=[[Archivo Nashonal Kòrsou]]|pag= 40-42|ISBN=99904-0-431-3}}</ref> === Buelo LM 980 2 di mei 1970 === [[File:Douglas DC-9-33F N937F ONA MIA 17.07.76 edited-2.jpg|thumb|Avion tipo Douglas DC-9-33F di ONA, similar na esun di hür pa [[Antilliaanse Luchtvaart Maatschappij|ALM]] dia di e desaster.]] Riba 2 di mei 1970, Abraham tabata miembro di tripulashon di kabina riba buelo 980 for di [[New York City|New York]] (JFK) pa [[Sint Maarten]]. E avion, tipo DC‐9-33CF, tabata un avion ku ALM a hür di a kompania merikano Overseas National Airways (ONA). Tabatin sinkuentishete pasahero y seis miembro di tripulashon abordo. Debí na bientu fuerte i neblina, e piloto a purba baha varios biaha na Aeropuerto Internashonal Prinsesa Juliana (SXM). Kapitan Balsey De Witt a disidí despues di desviá pa Sint Croix. Durante e buelo aki, e piloto a keda sin kombustibel i e riesgo di un aterisahe den awa (ditch) a surgi. Abraham a sobresalí den heroismo: segun testigunan okular, el a yuda pasaheronan bisti nan salbabida i a kompañá nan te na e salida. Na e momentu presiso ey, e avion a hasi un impakto duro ku e awa i a kibra banda di e kòkpit. Abraham, kende a sigui duna asistensia te na final, no a sobrebibí e desaster.<ref>[https://emiliocorsetti.com/what-a-real-hero-looks-like/ What a real hero looks like], emiliocorsetti.com (3 di mei 2019)</ref> El a fayesé inesperadamente durante e akshon di rescate. Un total di 43 persona a sobrebibí; 23 hende a muri, inkluso Margareth Abraham. == Personal == Despues di e buelo, Abraham tabata pa bula bèk New York unda e lo a topa ku su komprometido, Robby Schouten. Nan tabatin plan pa kasa dia 15 di yüni 1970, djis algun siman despues di e suseso trágiko.<ref name="Pionero"/> [[File:Erepenning voor Menslievend Hulpbetoon Versie sinds 1912.jpg|thumb|170x210px|]] == Honor == Margareth Abraham ta wòrdu rekordá komo un símbolo di balentia i altruismo den [[Karibe Hulandes]]. Su akshonnan den momentu di pániko a salba bida di varios hende i su historia ta sigui inspirá hende den Kòrsou i mas aya. Den sala di yegada di [[Aeropuerto Hato|Aeropuerto Internashonal di Kòrsou]], a develá un plakat di bròns na 1972, poné pa [[Estadonan Uni di Amérika|Merka]]. Despues na 2024, a pone un mural ku su imagen riba e fachada di e terminal, komo un homenahe bibu. E gerensia di aeropuerto a kambia e nòmber di e lokalidat pa aktividatnan di aviashon pa "Plasa Margareth Abraham" na 1990. Na 2020, el a wòrdu otorgá póstumo e Medaya di Honor di Plata pa Yudansa Humanitario (''Erepenning voor Menslievend Hulpbetoon''), un di e medayanan sivil militar [[Reino Hulandes|hulandes]] di mas altu pa yudansa humanitario. {{DEFAULTSORT:Abraham, Margareth}} [[:Kategoria:Hende]] [[:Kategoria:Aviashon]] [[:Kategoria:Kòrsou]] Margareth Abraham a wòrdu rekonosé komo un berdadero hende di balentia. Margareth Abraham ta konsiderá un símbolo di balentia i altruismo den Karibe Hulandes. Su akshonnan den momentu di pániko a salba bida di barios hende i su historia ta sigui inspirá hende den Kòrsou i mas aya.Na 1972 Merka a pone un plaka ku inskripshon den sala di salida di [[Aeropuerto Hato]]. Pa honrá su memoria, Aeropuerto Internashonal di Kòrsou a pone su nòmber na su direkshon ofisial: Plasa Margareth Abraham. Na 2024, a develá un mural ku su potret na fachada di e terminal, komo un símbolo di su entrega i korahe.<ref>{{citeer web|url=https://www.curacaochronicle.com/post/local/cap-honoring-a-true-hero-margareth-abraham/|titel= CAP honoring a true hero, Margareth Abraham|datum=2024-05-02|bezochtdatum=2025-07-01|werk=curacaochronicle.com}}</ref> Na 2020, el a risibí posthumamente e ''Zilveren Erepenning voor Menslievend Hulpbetoon'' (Plaka di Plata pa Ayudo Humanitario), un di e mas antiguo i prestisioso premionan di valentia di [[Hulanda]]. --- Margareth Abraham ta wòrdu rekordá komo un símbolo di kurashi i sakrifisio den Karibe Hulandes: 1972: Un plachi di bròns òf metal a wòrdu desvelá den e sala di yegada di Aeropuerto Hato. 1990: E maneho di aeropuerto a kambia e nòmber di e lugá pa aktividatnan di aviashon pa Plasa Margareth Abraham. 2024: Un mural ku su potrèt a wòrdu desvelá riba e fachada di e terminal, komo un homenahe bibu. 2020: El a wòrdu otorgá postumamente ku e Medaya di Honor di Plata pa Asistensia Karitativo, un di e medayanan sivil militar mas haltu pa ayudo humanitario na Hulanda. Margareth Abraham ta keda un fuente di inspirashon pa hopi na Kòrsou i mas leu. Su legado ta sigui biba komo un ehèmpel di sakrifisio propio i forsa humano bou di sirkunstansianan ekstremo. , ku tabata baseá den Antias Hulandes. E tabata konosí pa su amabilidat i entrega na su trabou. {{Infobox persona | nòmber = Margareth Abraham | portret = | nashimentu = ±1946 | lugá nashimentu = Kòrsou | morto = 2 di mei 1970 | lugá morto = Serka St. Croix, Karibe | trabou = Stewardess (ALM) | konosí pa = Su akshonnan heróiko durante e aksidente aéreo di ALM Vlucht 980 }} '''Margareth Abraham''' (±1946 – 2 di mei 1970) tabata un stewardess di [[Kòrsou]] ku a perde su bida den e aksidente aéreo trágiko di [[ALM Vlucht 980]]. E a wòrdu rekordá komo un verdadero hende valent, ku su entrega a yuda salba bida di pasaheronan riba e avion. == Bida i karera == Margareth Abraham a nase den Kòrsou i a traha komo stewardess pa [[ALM Antillean Airlines]]. E tabata konosí pa su amabilidat i entrega na su trabou. == Aksidente di 2 di mei 1970 == Riba 2 di mei 1970, Abraham tabata riba e vuelo [[ALM Vlucht 980]], ku a hasi un ''ditching'' den laman serka [[St. Croix]] despues ku e avion a keda sin gasolin. Testigunan a bisa ku e tabata yudando pasaheronan pone su chaleko di salbashon, i tabata para den e pasillo ora e avion a impacta e laman. E a fayece den e impakto. == Rekonosimentu posthumo == - A risibí e [[Zilveren Erepenning voor Menslievend Hulpbetoon]] (Plaka di Plata pa Ayudo Humanitario) di Reinou Hulanda. - Su nòmber ta honra na [[Aeropuerto Internashonal Hato]] na Kòrsou, ku su direkshon ofisial ta '''Plasa Margareth Abraham'''. - Tambe tin un mural ku su potrèt riba e fachada di e terminal. == Legado == E ta konsiderá komo un símbolo di balentia i entrega humano den e istoria di aviashon Karibe Hulandes. == Referensia == * [https://emiliocorsetti.com/what-a-real-hero-looks-like/ What a Real Hero Looks Like – Emilio Corsetti] * [https://www.curacaochronicle.com/post/local/cap-honoring-a-true-hero-margareth-abraham/ CAP Honoring a True Hero – Curaçao Chronicle] * [https://simpleflying.com/alm-antillean-airlines-flight-980-cabin-crew-perspective/ SimpleFlying on Flight 980] --------- Margareth Abraham was a 24-year-old flight attendant from Curaçao who served on ALM Antillean Airlines Flight 980. On May 2, 1970, the flight, operated by Overseas National Airways on behalf of ALM, departed from New York's JFK International Airport bound for St. Maarten. Due to poor weather conditions, the aircraft made several unsuccessful landing attempts and eventually ran out of fuel, leading to a controlled ditching in the Caribbean Sea near St. Croix. Of the 63 people on board, 40 survived, while 23, including Margareth Abraham, perished .​ Wikipedia, la enciclopedia libre +7 Curaçao International Airport +7 Simple Flying +7 Curaçao International Airport +7 Wikipedia +7 Curaçao International Airport +7 Medium Margareth Abraham is remembered for her heroic actions during the emergency. She assisted passengers in evacuating the aircraft, prioritizing their safety over her own. Tragically, she lost her life in the process . At the time of the accident, she was engaged to Robby Schouten, a well-known Antillean TV presenter, and was planning to leave her position at ALM .​ Curaçao International Airport In honor of her bravery, the address of Curaçao International Airport was named 'Margareth Abraham Plasa' . Her sacrifice is commemorated by the local community, and she is celebrated as a true hero .​ {{Appendix}} ------------------- '''Aruba Airlines''' (officially Arubaanse Luchtvaart Maatschappij N.V.) ta e aerolínea di bandera y e único aerolínea nashonal di Aruba. Fundá den 2006, Aruba Airlines ta oferé transporte aéreo regular y charter pa pasaheronan pa varias destinashon. Su sede korporativo ta na Oranjestad, Aruba, y su base di mantenemento prinsipal ta na Miami, Florida. Den 2015 e compañías a risibí e Aircraft Operating Certificate (AOC) for di Estados Unidos.[1][2] == Historia == Aruba Airlines a wordo funda na 2006 pa Onno J. de Swart, kien tabata su promé direktor. Den 2010 e a inicia operashon di charter ku un Piper PA-31 Navajo di shete asiento. Su sede operashonal ta na Oranjestad, kaminda e tin su base perto di Aeropuerto Internacional Reina Beatrix. E tin ofisinan di benta na Miami (EEUU), Curaçao, Bonaire, i Venezuela (Maracaibo, Valencia y Maracay).[3] Na 2011 Aruba Airlines a atraé inversionistanan nobo pa mehorá su flota. Den ougùstùs 2012, e aerolínea risibí su sertifikado di operashon aéreo ekonómiko, y e a introducí dos Airbus A320 na su flota (su promé A320 yegá na Aruba na november 2012). Su promé ruta regular tabata Aruba → Maracaibo (Venezuela), sigi pa Aruba → Valencia (Venezuela), y mas dilanti Aruba → Panama City (Panamá) i Aruba → Miami (EEUU). Flota y Destinashonnan {| class="wikitable sortable" ! Tipo di Avion !! Modelo !! Kantidat !! Kabina !! Asiento !! Registrashon |- | Airbus || A320-200 || 1 || Ekonomiko || ~180 || P4-AAF [4] |- | Airbus || A321-200 || 1 || Ekonomiko/“Premium” || ~178 || (vhe model, [5]) |- | Bombardier || CRJ200 || 1 || Ekonomiko || ~52 || P4-CRA [6] |} == Destinashonnan selectá == {| class="wikitable sortable" ! Ruta !! País/Región !! Estado |- | Aruba ↔ Miami !! EEUU !! Activo (charter/regular) [3] |- | Aruba ↔ Maracaibo !! Venezuela !! Introdi (2012) [3] |- | Aruba ↔ Valencia !! Venezuela !! Introdi (2012) [3] |- | Aruba ↔ Panama City !! Panamá !! Introdi (5 Julio) [3] |} == Dificultadnan i Estado Actual == Durante e kriis di COVID-19 y problemanan operashonal, Aruba Airlines a enfrenta varios reto. Pa ehempel: su flota a keda parká, i datos reciente ta mustra ku e aerolínea no ta tene vuelos normales kuendo; por ehempel, un sitio pa seguimiento di vuelos ta nifiká kantidat “0” destinashon pa Aruba Airlines. [7] Den marzo 2021 Aruba Airlines a risibí su promé A321-200 (P4-AAI) pa possibilitá un relansa, pero no ta klaro si e aerolínea actualmente ta operando vuelos regulares.[8] E situashon ta kompleho: aunke e sitio ofisial y rekursonan ta indiká ku e aerolínea ta “active” [9], e falta di voli actual y klaridat publikashonal ta kreá duda. ------------ {{Infobox empresa | variante =a tipo = compania di aviacion | nomber = Aruba Airlines | pais = {{ABW}} | imagen = | descripcion = | funda = 2006 | antesecor = | fecha disolucion= | causa disolucion= | fundado = Onno J. de Swart | propietario = | director ehecutivo = | pais = {{ABW}} | sector = transporte | industria = aviacion }} '''Aruba Airlines''' (oficialmente '''Arubaanse Luchtvaart Maatschappij N.V.''') ta e aerolinea di bandera y e unico aerolinea di [[Aruba]]. E aerolinea, fundá na 2006, ku ta ofresé transporte aéreo regular i charter pa pasahero pa 13 destinashon. Aruba Airlines su sede corporativo ta na Oranjestad, Aruba. Aruba ta opera su base di mantencion principal na Miami. Na 2015 el a ricibi un AOC (''aircraft operating certificate'') for di [[Estadonan Uni di Amérika|Merka]]. == Historia == Aruba Airlines a ser funda na 2006 pa Onno J. de Swart, kende tabata su prome director.<ref>{{Cite web|url=http://curacaochronicle.com/aviation/press-release-settlement-between-aruba-airlines-and-de-swart/|title=Press release: Settlement between Aruba Airlines and de Swart|date=16 June 2017}}</ref> E aerolinea a cuminsa operacion di charter cu un Piper PA-31 Navajo di shete asiento na 2010. E sede principal ta na Oranjestad na Aruba, cual ta e centro di operacion principal, y e aerolinea a habri un oficina nobo na [[Aeropuerto Internacional Reina Beatrix]]. E tin tambe ofisina di benta na Miami, Curaçao, Bonaire i na Maracaibo, Valencia i Maracay.<ref name="arubaair-offices">{{cite web|url=http://www.arubaairlines.com/#contactus|title=Aruba Airlines - Contact Us|accessdate=2015-04-21 }}</ref> Na kuminsamentu di 2011 e kompania a atrae inversionista nobo, ku ta kondusí na e mehoracion di e flota. E compania a risibí un Sertifikado di Operashon di aerolínea ekonómiko na ougùstùs di 2012. E aerolinea ta haya dos avion Airbus A320, e prome di nan a yega Aruba na november di 2012. E avion a kuminsá bula buelonan charter for di Aruba na fin di 2012 i e operashonnan programá a kuminsá e siguiente aña. Su promé destinashon tabata Maracaibo, Venezuela i despues Valencia, Venezuela. Despues riba 5 di yüli di e aña ei nan a inaugurá e buelonan pa Panama City, Panama. Y finalmente Miami, Merca. {{Appendix}} 18/10/25 Aruba Airlines is still operating and is the flag carrier and sole airline of Aruba. It is based at Queen Beatrix International Airport in Oranjestad and provides scheduled and charter services to various destinations across the Caribbean, South America, and the United States. Operations: Aruba Airlines is currently the only Aruban airline. It offers both scheduled and charter flights, serving as a primary carrier to and from the island. Headquarters: The airline's corporate headquarters are in Oranjestad, Aruba. Its main maintenance base is in Miami, Florida. Destinations: It flies to a number of destinations, including cities in the Caribbean, South America (such as Medellin, Colombia, and Georgetown, Guyana), and the United States (such as Miami). ------------------ {{Variante|a}} {{Databox}} '''Jet Air''' (oficialmente ) ta e aerolínea nacional di {{Appendix}} [[Category:Aviashon]] [[Category:Karibe Hulandes]] ------------------- {{Databox}} '''Avia Air''' ta un compania aereo di Aruba cu a opera entre .. y november 2003. Avia Air tabata un aerolinea basá na Aruba. Avia Air a suspendé su servisio na novèmber 2003 i tabata trahando pa reestructurá su operashonnan bou di protekshon di bankrut. 1] == Historia == Avia Air a kuminsá operashon den zomer di 1994 inicialmente tres Cessna 402B ⁇ (P4-AVA te ku P4-AVC); e mesun aña a añadí un Embraer Bandeirante (P4-AVD). Pasobra Air Aruba a enfoca mas y mas riba buelonan pa Merka, algun ruta regional por a bira operá. A kuminsá ku servisionan di liña pa Curaçao, Bonaire i e siudatnan Venezolano di Maracaibo, Punto Fijo i Valencia. Na fin di 1995, a cumpra un di dos Bandeirante P4-AVE).<ref>[http://landewers.net/P4-artikel.pdf 20 jaar Arubaans Luchtvaartuig Register Arno Landewers]</ref> Na 13 di mart di 1996 e barku a kai banda di (Venezuela) e Cessna 402B P4-AVB na laman, cu a mata tur ocho persona den e auto. E tabata trata di un buelo di linea di Aruba pa Punto Fijo. E piloto a reporta na un otro avion di Avia Problema di aire ku e motor robes, i algun tempu despues cu un candela a kibra. For di investigashon a resulta cu e candela a causa e motor y un parti di a kibra e ala robes di e avion, despues cu e Nort di Las Piedras- Aeropuerto di Punto Fijo - a kai. Na komienso di 2003, un Short SD.360-200 a kumpra, pero e aparato aki no a wòrdu a drenta servisio. For di mei 2003 no tabatin sèn mas pa paga salario di e personal y operacionnan di vuelo a keda para. Poco despues e lease company Volvo Aero a pidi e motornan di e dos Bandeirantes y finalmente E departamento di impuesto a konfiská tur e produktonan. E Cessna tambe a keda destruí. aerodinámiko pa motibu di mantenshon atrasá. Con E shortenan a bira algun e vuelo di entrenamentu a tuma lugá despues di e grupo di invershon IMCA, propietario di Air Exel, a kumpra un participacion di 50% den Avia Air. Avia Air lo sigui como AviaExel. E falta di Avia Air a hasi un pèrmit di establesementu definitivo drecha bo kara. Na òktober 2003 e kompania a a declara su mes na faillite. Poco despues, e 'Short' a bira e doño a rekuperá; tur dos Bandeirantes a keda te ku e zomer di e aña aki riba e Aeropuerto di Oranjestad ta para y e Cessna 402 P4-AVA ainda ta presente aki. ==Code data== *[[International Air Transport Association|IATA]] Code: '''3R''' *[[International Civil Aviation Organization|ICAO]] Code: '''ARB''' *Callsign: Aviair ==Flota== *Short 360-200 *Embraer EMB 110 Bandeirante == Wak tambe == * [[Lista di eks-kompania aéreo di Karibe Hulandes]] {{Appendix}} NOTES * Avia Air a cuminsa na 1984 como compania di charter Avia Air Chapter cu tabata activo na Aruba i Corwou. * in augustus 1987 verscheen het Avia Air toestel met piloot Robby Anjie, 26 jr., ter hoogte van MAcoya, Venezuela. Een tweemotorig vliegtuig Cessna met kenteken N-5351- A van de particuliere chartermaatschappij van de heer Efi Tromp, Avia Air, wordt sinds vrijdagavond op de route van Punto Fjjo (Venezuela) naar de luchthaven van Aruba vermist. * directie/eignaaar? Efi Tromp. * HetvliegtuigiseenJetpropAerocommander, een snelle vliegtuig ingericht met de nodige luxe. Avia- Air hoopt met zijn nieuwe aanwinst de Curagaose zakenman nu een nog betere service te verlenen. Avia- Air die in 1980 bij ministriële beschikking toestemming kreeg om samen met twee andere luchttransportmaatschappijen commerciële passagiersvluchten uit te voeren, biedt rechtstreekse vluchten aan naar alle bestemmingen in het Caribisch gebied, Colombia, Venezuela en Suriname. Met dit nieuwe vliegtuig hoopt Avia- Air bij te kunnen dragen aan de economische ontwikkeling van Curagao,<ref>TOEKOMST ANDERS TEKORT AAN GEKWALIFICEERDE KRACHTEN CDM ervaart dat nu al Opleiding vaklieden in metaalsector noodzakelijk. "Amigoe". Curaçao, 24-08-1987, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 12-03-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642489:mpeg21:p003</ref> * 1994: Avia Air van Efi Tromp is reeds enige tijd doende met plannen om commutervluchten tussen de eilanden te gaan vliegen. * Avia Air heeft vanaf woensdag een nieuw vliegtuig in bedrijf. Het is een EMB-110, van Braziliaanse makelij, dat 19 passagiers kan vervoeren. Het kan gecharterd worden voor vluchten Aruba - Curagao v.v. en Aruba - Bonaire v.v. Auia Air voert tweemaal daags vluchten uit tussen Aruba en Punto Fijo in Venezuela.<ref>WILLEMSTAD— Avia Air heeft vanaf woensdag een nieuw vliegtuig in bedrijf. Het is een EMB-110, van Braziliaanse makelij, dat 19 passagiers kan vervoeren. Het kan gecharterd worden voor vluchten Aruba – Curagao v.v. en Aruba – Bonaire v.v. Auia Air voert tweemaal daags vluchten uit tussen Aruba en Punto Fijo in Venezuela.. "Amigoe". Curaçao, 12-10-1994, p. 9. Geraadpleegd op Delpher op 12-03-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010645369:mpeg21:p009</ref> * Luchtvaartmaatschappij Avia Air die door de regering als nationale luchtvaartmaatschappij *s erkend, heeft plannen °ni met ingang van 1 december aanstaande naar vleugels uit te slaan. **er dag vertrekken twee yiuchten naar Punto Fijo (Venezuela), dirie naar en vier naar öonaire. Avia Air president Ciro Pieters. In 1986 is Avia Air begonnen als chartermaatschappij voor vluchten in de omgeving. In april van dit jaar kreeg Avia Air een vergunning om regelmatige vluchten uit te voeren. De maatschappij heeft vijf vliegtuigen: twee Embriers 110, elk met zestien stoelen en extra ruimte voor de koffers en twee Cessnas, elk met zeven stoelen.<ref>Plannen Avia Air om vleugels uit te slaan. "Amigoe". Curaçao, 28-11-1995, p. 7. Geraadpleegd op Delpher op 12-03-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644874:mpeg21:p007</ref> * 1995: Het particuliere Avia Air heeft afgelopen vrijdag van minister. Glenbert Croes van Verkeer en Communicatie de vergunning ontvangen om geregelde vluchten uit te voeren. "Wij zijn nu ook een officiële luchtvaartmaatschappij die vluchten uit mag voeren op Bonaire, Curacao, Coro en Las Piedras", zo reageerde Avia Air-president Ciro Pieters vanmorgen desgevraagd. Ook werd vastgesteld dat de luchtvaartmaatschappijen van de twee landen (aruba-NA) elk een bepaald aantal vluchten kan uitvoeren. Dit zijn Aruba- Curacao met 35 vluchten per week, Aruba-Bonaire met 28 Avia Air, dat tot nu toe alleen chartervluchten verzorgde, begint binnen afzienbare tijd met de vluchten op Bonaire, Curacao en de twee Venezolaanse steden Coro en Las Piedras. * Avia Air kreeg op 28 april van de minister Glenbert Croes van Vervoer en Communicatie een vergunning om geregelde vluchten uit te voeren tussen Cura9ao, Bonaire, Coro, Las Piedras en thuisbasis Aruba. De voorbereidingen betreffen nu voornamelijk de vluchten tussen de ABC-eilanden. {{Appendix}} ------------------ '''Insel Air Aruba''' tabata un aerolinea y subsidiario di Insel Air, como tambe e aerolinea oficial nacional di Aruba.<ref>[http://curacaochronicle.com/aviation/insel-air-aruba-seeks-u-s-routes/ Insel Air Aruba Seeks U.S. Routes]</ref> de.wiki:Insel Air Aruba tabata un aerolinea y subsidiario di Insel Air, como tambe e aerolinea oficial nacional di Aruba. [1] Un investigashon ku a tuma lugá na yanüari 2017 dor di e Inspectie Leefomgeving en Transport di Reino Hulandes a evidensiá defectonan tantu den e kompania mayor Insel Air i Insel Air Aruba, komo tambe den e outoridatnan di aviashon di Kòrsou i Aruba. Komo resultado, un kantidat di avion di e dos kompanianan lo no por bula pa un tempu indeterminá. Insel Air i Insel Air Aruba despues a reduci nan destinashonnan di buelo, ku anteriormente tambe tabata inkluí destinashonnan den Merka i Sur Amerika, pa e islanan ABC i Sint Maarten.<ref>{{Literatur |Autor= |Titel=Dutch ILT intervenes in Curaçao, Aruba CAAs |Sammelwerk=ch-aviation |Verlag= |Ort= |Datum= |Seiten= |Online=[http://www.ch-aviation.com/portal/news/53584-dutch-ilt-intervenes-in-curaao-aruba-caas ch-aviation.com]}}</ref><ref>{{Literatur |Autor= |Titel=Insel Air axes bulk of network, retains ABC Islands |Sammelwerk=ch-aviation |Verlag= |Ort= |Datum= |Seiten= |Online=[http://www.ch-aviation.com/portal/news/53989-insel-air-axes-bulk-of-network-retains-abc-islands ch-aviation.com]}}</ref><ref>{{Literatur |Autor= |Titel=Curaçao's Insel Air looking to dispose of Aruban unit |Sammelwerk=ch-aviation |Verlag= |Ort= |Datum= |Seiten= |Online=[http://www.ch-aviation.com/portal/news/54051-curaaos-insel-air-looking-to-dispose-of-aruban-unit ch-aviation.com]}}</ref><ref>{{Literatur |Autor= |Titel=Curaçao's Insel Air fends off bankruptcy filing |Sammelwerk=ch-aviation |Verlag= |Ort= |Datum= |Seiten= |Online=[http://www.ch-aviation.com/portal/news/54267-curaaos-insel-air-fends-off-bankruptcy-filing ch-aviation.com]}}</ref> Insel Air Aruba a stop di opera na 2017 despues di cinco aña. [6] == Flota == For di maart 2017, Insel Air Aruba su flota tabata consisti di ocho avion, di cual ningun ta operacional.<ref>[http://www.ch-aviation.com/portal/aircraft/search?search=1&cha=ISU ch-aviation], abgerufen am 20. März 2017.</ref> ==Wak tambe == * [[Lista di eks-kompania aéreo di Karibe Hulandes]] == Link externo == * [https://www.fly-inselair.com/en/ Webpräsenz der Insel Air] (englisch und spanisch) * [http://www.airliners.net/search/photo.search?airlinesearch=Insel%20Air%20Aruba&distinct_entry=true Fotos] der Insel Air Aruba auf [[Airliners.net]] {{Appendix}} ----------------- '''Aruba Flying Club''' tabata un asociacion di piloto amatur na Aruba?? == Historia == AFC ta data di ananan 1940. Tabata haci uzo di aeropuerto de Vuyst na San nicolas den bario di juana morto. met hangar Na 1998 AFC a bira activo atrobe. AFC in 1950 statutair opgricht Vereniging Aruba Flying Club In 1998 werd de Aruba Flying Club weer actief (welke vanaf de oorlogsjaren tot in de jaren 70 al had bestaan). Aanvankelijk werd gevlogen met de Cessna 172M P4-BON, in 1992 en 1993 aangevuld met Cessna 182P P4-GIN en sinds 1998 met een Amerikaans geregistreerde Cessna 172R, de N174AP.<ref>[http://landewers.net/P4-artikel.pdf 20 jaar Arubaans Luchtvaartuig Register Arno Landewers]</ref> Eleccion di directiva di AFC * na 1956 e club tabatin 4 avioneta propio di cual e ultimo adkisicion tabata un stimson. Cu e avionetanan tabata bula y tene competencia y demostracionnan.<ref>[https://archive.org/details/BNA-DIG-ARUBAANSECOURANT-1956-09/page/n67/mode/2up?q=flying Aruba Flying Club viert eerste vlucht van nieuwe Stimson], Arubaanse Courant (21 september 1956)</ref> * Aanwijzing: Als leden van de Raad van Beheer van de Aruba Flying Club, de heren: P. A. de Vuyst; Commandant Onderzoekings en Bewakingsdienst op Aruba; H. A. Hessling, Ambtenaar belast met het domein beheer op Aruba * in 1950 de 100ste vliegbevet uitgereikt =- examens sportvliegr, instrument vlieger en instructur * De Aruba Flying | Club 'is een bloeiende vereniging. | Het maximum aantal leden dat toegelaten wordt bedraagt statutair vijftig en dat heeft men vrijwel voortdurend. Het aantal brevetten dat in de loop der jaren werd uitge- > reikt loopt in de honderden. De samenwerking tussen A.F.C. en overheid is voortreffelijk en het aantal deskundigen waarover men kan beschikken ruim voldoende. De vloot bestaat uit vier toestellen, waarbij dan nog drie komen, die particulier eigendom van enkele leden zijn. De minimum leeftijdsgrens voor het behalen van een brevet is zeventien jaar. Men moet zich hiertoe eerst aan een strenge medische keuring onderwerpen. Voorschrift i.; dat men een aandeel koopt van driehonderd gulden. Daarna hebben de meeste leerlingen ongeveer 12 uur lessen nodig om dan nog een 25 tot 30 uur solo te vliegen voor zij het brevet kunnen halen. De totale instruktieteksten belopen dan ongeveer ƒ 500.—. Wie eenmaal het brevet heeft en de nodige proeven hoeft afgelegd mag zelf een vliegtuigje huren, eerst voor vluchten boven het eiland, daarna ook voor tochtjes naar buiten. Voor weekenden komen vooral Curaeao en Bonaire in aanmerking voor langere vakanties Venezuela en andere omliggende landen. Enkele leden, als de heren Riehardson en van der Voort maakten ook veel langer vakantievluchteri (om langs de Venezolaans kust, Trinidad en andere eilanden naar Sint Maarten.<ref>De Aruba Flying Club. "Amigoe di Curacao". Willemstad, 26-10-1957. Geraadpleegd op Delpher op 12-03-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000211195:mpeg21:p003</ref> * Voor velen is het vertrek van de heer Pieter A. de Vuyst ongemerkt voorbij gegaan. Gedurende de tweede wereldoorlog was hij verbindingsmarineofficier en gedurende die tijd begon hij met het plannen voor een particulier vliegvels, dat naar hem genoemd werd. Op 16 juli 1944 werd dit vliegveld geopend dooi de toenmalige Gezaghebber I. Wagemaker. Dat het vliegveld naar hem ge noemd werd, was op voordracht van Aruba Flying Club als waardering voor het vele werk dat hij voor deze club had gedaan. In oktober 1945 kwam de heer de Vuyst in dienst van de Lago en verliet deze op 1 juni j.l. 1956.<ref>{{nl}}{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010404914:mpeg21:p005|titel=Pieter A. de Vuyst verliet Aruba|werk=[[Amigoe]]|datum=1956-06-18|bezochtdatum=2024-03-12}}</ref> {{Appendix}} AFC is een Arubaanse vereniging ter beoefening van de vliegsport, opgericht in 1942 door employes van Lago te San Nicolas. Eerste voorzitter was Pieter A. de Vuijst, waarnaar het sportvliegveld is genoemd.<ref>Hoetink, Encyclopedie van de Nederlandse Antillen, 1969 pag.55</ref> ----------------- == EZ Air (aanvulling)== Mester menshoná ku direktor di Medicair Rene Winkel ta alabes direktor di aerolínea EZ Air, pues e kontrato firmá ta ku Winkel i no e aerolínea EZ Air. Esaki ta importante pa menshoná mirando ku den komunidat tin e impreshon ku ta EZ Air ta sòru pa Ambulans Aéreo. “Nos tin kontrato ku e doño pues no e aerolínea mes. Awor a yega e momentu ku e kontrato a vense. Segun e proseso, tur interesado por entregá un petishon pa ehekutá e tarea di Ambulans Aéreo. Boneriano 29-11-2023 titel=Ken ta bai ehekuta air ambulans?|https://awemainta.com/boneriano/ Medicair tambe por bolbe entregá un petishon”, e ta splika. Sinembargo e no ta konfirmá ku vensementu di e kontrato a sosedé entrante yanüari 2024. Tambe e ta sigurá ku e situashon di niun forma ta opstakulisá servisio di Ambulans Aéreo. Mester menshoná ku ya pa algun luna tin spekulashon tokante e situashon aki. Dòkter Frans komo direktor di FM den un rueda di prensa anterior a konfirmá ku Ministerio na Hulanda ke pa ehekutá buelonan di Ambulans Aéreo ku avionnan registrá na Hulanda. Tur esaki por konsiderá komo opstákulo pa proveodornan lokal. BONERIANO a tuma kontakto ku Rene Winkel tokante e situashon aki i e ta splika ku e no ta deseá na amplia masha mirando ku FM ainda ta un kliente. “Echo sí ta ku FM algun tempu atras a saka un asina yamá ‘tender’ pa buska un operadó pa ambulans aéreo ku lo trese avionnan ku registrashon PH, esta di Hulanda. Es mas FM lo ta basta leu pa bira un operador di aerolínea. No ta eksistí Ambulans Aéreo, ta eksistí pèrmit pa ehekutá buelo ‘ airline operator certificate’ (AOC). Di aki ta haña un provishon riba e pèrmit pa Ambulans Aéreo pasombra ta buelo komersial i ku nan lo bula bou di e reglanan Europeo, EASA”, e ta splika. Winkel ta agregá ku nan tambe a lesa ku FM ke bin ku avion di Ambulans eléktriko, pero tambe mester bisa ku e teknologia aki no ta asina leu ainda. “No ta eksistí avion eléktriko ainda ku por bula e rutanan aki, i dado kaso ku bin ku avionnan asina mes, mester pasa den hinter un prosedura pa nan wòrdu sertifiká pa departamentonan konserní manera Curacao Civil Aviation Authority (CCAA) Y ILT holanda , Esei ta nifiká ku por dura añanan promé ku por bai usa avionnan eléktriko pa transporte di pashènt.” Importansia di Ambulans Aéreo Esaki ta un avion privá spesialmente adaptá pa duna sosten médiko na pashèntnan durante transporte. Un dòkter, paramediko òf ekipo di dòkternan altamente kualifiká lo biaha ku su pashènt pa atendé e pashènt te ora e yega e aeropuerto destiná i por transportá e pashènt na un manera sigur te su kas òf pa un hòspital den e pais. E Ambulans Aéreo lógikamente ta karga tur e ekipo i e remedinan nesesario durante e buelo. {{Appendix}} ----------------------------- __NOINDEX__ adnzh9mv80bx339rz5rth552itzj4xb 199193 199192 2026-08-01T20:20:17Z Caribiana 8320 199193 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ * Nieuw: [[Avia Air]] - [[Insel Air Aruba]] - [[Aruba Airlines]] - [[Aruba Flying Club]] . [[SLM]] - [[Jetair Caribbean]] - [[Buelo 980 di ALM]] - [[Margareth Abraham]] * Aanvullen: [[Z Air]] --------------- {{Infobox Aeropuerto | variante = c | nomber oficial = Princess Juliana International Airport | imagen = | tipo = Públiko | sirbi = [[Sint Maarten (isla)|Isla di Sint Maarten]] | funda = | apertura = [[4 di mart]] [[1944]] | propietario = Princess Juliana International Airport Holding Company N.V. | lat_deg = 18 | lat_min = 02 | lat_sec = 27 | lat_dir = N | lon_deg = 63 | lon_min = 06 | lon_sec = 32 | lon_dir = W | pais = {{SXM}} | pista = | operado = Princess Juliana International Operating Company N.V. | website = http://www.sxmairport.com/ }} '''Aeropuerto Internashonal Prinses Juliana''' (IATA: '''SXM''', ICAO: '''TNCM'''), konosí na [[ingles]] komo '''Princess Juliana International Airport''' (PJIA), ta e aeropuerto prinsipal di e [[Sint Maarten (isla)|isla di Sint Maarten]]. E ta sirbi tantu e [[Sint Maarten|parti hulandes]] komo e [[Sint Maarten (Fransia)|parti franses]] di e isla. E aeropuerto ta situá den e pais [[Sint Maarten]], serka di Simpson Bay Lagoon. El a haña su nòmber for di Reina [[Juliana di Hulanda]], kende ainda tabata prinsesa heredero tempu ku e aeropuerto a habri na 1944. Ademas di PJIA, tin un aeropuerto mas chikitu na e parti franses di e isla, konosí komo Aeropuerto Grand Case-Espérance. E aeropuerto aki ta sirbi prinsipalmente buelonan regional chikitu. == Historia == Na 1942, durante [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]], e ehérsito [[Estadonan Uni di Amérika|merikano]] a konstruí un pista di aterisahe na e sitio kaminda e aeropuerto moderno ta pará awe. E ophetivo tabata pa monitoriá i kontrarestá aktividat di supmarino nazi den e área.<ref name="CBCS">[https://www.centralbank.cw/storage/app/media/economic_bulletins_2024/20240927_feature_article_princess_juliana_international_airport_economic_bulletin_september_2024.pdf Princess Juliana International Airport An Economic Profile], [[Banko Sentral di Kòrsou i Sint Maarten|CBCS]] Economic Bulletin (sèptèmber 2024)</ref> Na 1944, e promé buelo no-militar ku pasahero sivil, operá pa [[KLM]], a baha na Sint Maarten. E aeropuerto desaroyá posteriormente riba e mesun sitio a wòrdu nombrá na honor di Prinsesa Juliana, kende tabata abordo di e buelo inougural.<ref name="CBCS"/> == Infrastruktura i desaroyo == For di 2001, a elaborá plannan pa ekspanshon i modernisashon di e aeropuerto. Un terminal nobo, ku un kapasidat pa 2,5 mion pasahero pa aña, a wòrdu habrí ofisialmente na novèmber 2006 pa [[Beatrix di Hulanda|Reina Beatrix]].<ref name="CBCS"/><ref name="birthday">[https://shta.com/princess-juliana-international-airport-celebrates-80th-birthday/ Princess Juliana International Airport Celebrates 80th Birthday], shta.com (13 di mei 2024)</ref> E terminal nobo a wòrdu konstruí riba tereno rekuperá nortwest di e terminal bieu. E edifisio tin dos piso i un superfisie total di aproksimadamente 27.000 m². Check-in i entrega di maleta ta situá na planta abou, miéntras ku sala di salida i áreanan komersial ta na e promé piso.<ref name="pjia">[https://www.airport-technology.com/projects/princessjulianaint/?cf-view Princess Juliana International Airport], airport-technology.com (2008)</ref> Na 2015, e aeropuerto a manehá 1.829.543 pasahero i aproksimadamente 60.000 moveshon di avion.<ref>{{cite web |website=Sxmairport.com |url=http://www.sxmairport.com/includes/pdfs/2015-Annual-Report.pdf |title=Annual Report 2015 |access-date= |archive-date=2023-07-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230709223107/https://www.sxmairport.com/includes/pdfs/2015-Annual-Report.pdf |url-status=dead }}</ref>[[File:Warning sign on Maho Beach.jpg|thumb|Bòrchi di atvertensia na Maho Beach.]] === Pista di aterisahe === Un di e karakterístikanan mas distintivo di e aeropuerto ta su aserkamentu pa aterisahe. Un punta di e pista ta situá hopi serka di Maho Beach, loke ta hasi ku avionnan ta pasa na altitut hopi abou riba e playa promé ku nan aterisá. Esaki a hasi e sitio konosí internashonalmente i a kontribuí na su popularidat komo atrakshon turístiko.<ref name="cleaver"/> Alabes, e situashon ta konsiderá potensialmente peligroso, i públiko ta wòrdu advertí mediante bòrchi. ==Ròl regional== E aeropuerto ta un sentro importante pa aviashon den e region di Nortost Karibe. E ta funshoná komo base di operashon pa [[Winair]] i komo hub prinsipal pa konekshon ku islanan mas chikitu den e region, manera [[Anguilla]], [[Saba]], [[Sint Eustatius]], [[Sint Barth|Saint Barthélemy]], [[Anguilla]], [[Dominica]], [[Nevis (isla)|Nevis]] i [[Tortola]].<ref name="birthday"/> E aeropuerto tin konekshonnan regular ku [[Oropa]] i [[Nort Amérika]] ku diferente aerolinea, inkluyendo KLM i kompania di aviashon franses.<ref name="cleaver"/> == Organisashon == Maneho di e aeropuerto ta den man di Princess Juliana International Operating Company N.V.<ref name="pjia"/><ref>[https://web.archive.org/web/20050526154747/http://www.pjiae.com/pdfs/company-profile.pdf Company profile - The Princess Juliana International Airport (PJIA)], sxm-airport.com (4 di mart 2005)</ref>, un supsidiario di Princess Juliana International Airport Holding Company N.V., ku gobièrnu di Sint Maarten komo úniko akshonista. Na 2024, e aeropuerto tabatin aproximadamente 305 empleado (FTE), hasiendo e un di e dunadónan di trabou individual mas grandi na Sint Maarten, fuera di sektor públiko.<ref name="CBCS"/> Michael Cleaver ta direktor ehekutivo (CEO) di e aeropuerto for di 2025.<ref name="cleaver">[https://www.luchtvaartnieuws.nl/nieuws/categorie/3/airports/michael-cleaver-volgt-brian-mingo-op-als-ceo-van-luchthaven-van-sint-maarten Michael Cleaver volgt Brian Mingo op als CEO van luchthaven van Sint Maarten], luchtvaartnieuws.nl (5 di aprel 2025)</ref> {{Commonscat}} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =70946032|titulo=Princess Juliana International Airport}} {{References}} }} [[:Kategoria:Sint Maarten]] [[:Kategoria:Aviashon]] -------- E aeropuerto ta sirbi komo un sentro importante pa aviashon den e region di Nortost Karibe. E ta e base di operashon pa [[Winair]] i ta funshoná komo e hub prinsipal pa islanan mas chikitu den region, manera [[Anguilla]], [[Saba]], [[Sint Eustatius]], [[Saint Barthélemy]], Anguilla, Dominica, Nevis i [[Tortola]].<ref name="birthday"/> E aeropuerto, ku ta konektá ku Oropa dor di KLM i vários kompania di aviashon franses, ta internashonalmente konosí prinsipalmente pa Maho Beach.<ref name="cleaver"/> Avionnan ta bula hopi abou riba e playa ei promé ku baha riba e pista situá direktamente su tras, hasiendo esaki un atrakshon turístiko prinsipal.<ref name="cleaver"/> Un di e aspektunan mas distintivo di e aeropuerto ta su aserkamentu di aterisahe. Un punta di e pista ta situá hopi serka di Maho Beach, loke ta hasi ku avionnan pasa na altitut hopi abou riba e playa ora nan ta aterisá. Esaki a hasi e sitio konosí internashonalmente, pero tambe ta krea situashonnan potensialmente peligroso pa bishitante. == Organisashon == PJIA su kantidat total di empleado tabata 305 ekivalente di tempu kompletu (FTEs) na 2024, hasiendo e ta un di e dunadónan di trabou individual mas grandi na Sint Maarten, ekskluyendo gobièrnu.<ref name="CBCS"/> Maneho di e aeropuerto ta den man di Princess Juliana International Operating Company N.V.<ref name="pjia"/><ref>[https://web.archive.org/web/20050526154747/http://www.pjiae.com/pdfs/company-profile.pdf Company profile - The Princess Juliana International Airport (PJIA)], sxm-airport.com (4 di mart 2005)</ref>, un kompania supsidiario di Princess Juliana International Airport Holding Company N.V., ku gobièrnu di Sint Maarten komo úniko akshonista. Michael Cleaver ta direktor ehekutivo (CEO) di e aeropuerto for di 2025.<ref name="cleaver">[https://www.luchtvaartnieuws.nl/nieuws/categorie/3/airports/michael-cleaver-volgt-brian-mingo-op-als-ceo-van-luchthaven-van-sint-maarten Michael Cleaver volgt Brian Mingo op als CEO van luchthaven van Sint Maarten], luchtvaartnieuws.nl (5 di aprel 2025)</ref> {{Commonscat}} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =70946032|titulo=Princess Juliana International Airport}} {{References}} }} [[:Kategoria:Sint Maarten]] [[:Kategoria:Aviashon]] ------------ Aeropuerto Internashonal Prinses Juliana (IATA: SXM, ICAO: TNCM), konosí na ingles komo Princess Juliana International Airport (PJIA), ta e aeropuerto prinsipal di e isla di Sint Maarten. E ta sirbi tantu e parti hulandes komo e parti franses di e isla. E aeropuerto ta situá den e pais Sint Maarten, serka di Simpson Bay Lagoon. E a haña su nòmber for di Reina Juliana di Hulanda, kende ainda tabata prinses heredero tempu ku e aeropuerto a habri na 1943. Na 1944, e a bishitá e sitio, loke a kontribuí na e nòmber ofisial. Ademas di PJIA, tin un aeropuerto mas chikitu na e parti franses di e isla, konosí komo Aeropuerto Grand Case–Espérance, cu ta sirbi prinsipalmente buelonan regional. Historia Na 1942, durante e Di Dos Guera Mundial, e ehérsito merikano a konstruí un pista di aterisahe riba e lokashon kaminda e aeropuerto moderno ta eksistí awe. E objetivo tabata pa monitoriá i kontrarestá aktividat di supmarino den e área. Na 1944, e promé buelo no-militar ku pasaheronan sivil — operá pa KLM — a baha na Sint Maarten. E aeropuerto posterior a wòrdu desaroyá riba e mesun sitio i a haña su nòmber na honor di Prinsesa Juliana, kende tabata abordo di e buelo inaugural. Infrastruktura i desaroyo For di 2001, a elaborá plannan pa modernisashon i ekspanshon di e aeropuerto. Un terminal nobo, ku un kapasidat di 2,5 mion pasahero pa aña, a wòrdu habrí ofisialmente na novèmber 2006 pa Reina Beatrix. E terminal nobo a wòrdu konstruí riba tereno rekupersá na noroeste di e terminal anterior. E edifisio tin dos piso i un superfisie total di aproksimadamente 27.000 m². Check-in i entrega di maleta ta situá na planta abou, miéntras ku sala di salida i áreanan komersial ta na e promé piso. Na 2015, e aeropuerto a manehá 1.829.543 pasahero i aproksimadamente 60.000 moveshon di avion. Rol regional E aeropuerto ta un sentro importante pa aviashon den e region di Nortost Karibe. E ta funshoná komo base di operashon pa Winair i komo hub prinsipal pa konekshon ku islanan mas chikitu den e region, manera Anguilla, Saba, Sint Eustatius i Saint Barthélemy. E aeropuerto tin konekshonnan regular ku Oropa i Nort Amérika dor di diferente aerolinea, inkluyendo KLM i kompania di aviashon franses. Aserkamentu di aterisahe Un di e karakterístikanan mas distintivo di e aeropuerto ta su aserkamentu di aterisahe. Un punta di e pista ta situá hopi serka di Maho Beach, loke ta hasi ku avionnan pasa na altitut hopi abou riba e playa promé ku nan aterisá. Esaki a hasi e sitio konosí internashonalmente i a kontribuí na su popularidat komo atrakshon. Alabes, e situashon ta konsiderá potensialmente peligroso, i bishitantenan ta wordo advertí pa sigui instrukshonnan di siguridat. Organisashon Maneho di e aeropuerto ta den man di Princess Juliana International Operating Company N.V., un supsidiario di Princess Juliana International Airport Holding Company N.V., ku gobièrnu di Sint Maarten komo úniko akshonista. Na 2024, e aeropuerto tabatin aproximadamente 305 empleado (FTE), hasiendo e un di e empleadornan individual mas grandi na Sint Maarten, fuera di sektor públiko. Michael Cleaver ta direktor ehekutivo (CEO) di e aeropuerto for di 2025. ---- For di 2001, a traha plannan pa ekspanshon i modernisashon di e aeropuerto. Un edifisio nobo di aeropuerto, ku un kapasidat pa 2.5 mion pasahero pa aña, a wordo habri ofisialmente pa [[Beatrix di Hulanda|Reina Beatrix]] na novèmber 2006. Komo parti di e di 70 aniversario na 2014, e aeropuerto a hasi un donashon di tres estatua di pelikan maron na gobièrnu. Nan a wòrdu poné riba e rotònde dilanti di e aeropuerto, huntu ku e lèternan di e kódigonan di aeropuerto di IATA di e aeropuertonan partner.<ref>The Daily Herald, [https://www.thedailyherald.sx/islands/national-bird-monument-at-airport-roundabout-restored National bird monument at airport roundabout restored], 9 juni 2021</ref> [[File:06-SXM-airport1s.jpg|thumb|left|200px|Interior di e terminal di Aeropuerto Internashonal Prinses Juliana.]] Aeropuerto Internashonal di Prinsesa Juliana (IATA: SXM, ICAO: TNCM) ta e aeropuerto prinsipal riba e isla karibense di Saint Martin. E aeropuerto ta situá na e parti hulandes di e isla, den e pais di Sint Maarten, serka di e kosta di Simpson Bay Lagoon. Na 2015, e aeropuerto a manehá 1.829.543 pasahero i alrededor di 60.000 moveshon di avion.<ref>{{cite web |website=Sxmairport.com |url=http://www.sxmairport.com/includes/pdfs/2015-Annual-Report.pdf |title=Annual Report 2015 |access-date=2 March 2016 |archive-date=9 July 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230709223107/https://www.sxmairport.com/includes/pdfs/2015-Annual-Report.pdf |url-status=dead }}</ref> E aeropuerto ta sirbi komo un sentro pa Winair i ta e porta prinsipal pa e Islanan Leeward mas chikitu, inkluyendo Anguilla, Saba, Saint Barthélemy i Sint Eustatius. E ta haya su nomber for di Reina Juliana di Hulanda, kende a baha eynan tempo cu e tabata heredero presunto na 1944, e aña despues cu e aeropuerto a habri. E aeropuerto tin aserkamentu di aterisahe di flyover na altitud hopi abou pasobra un punta di su pista ta sumamente serka di kosta i Maho Beach. Miéntras ku Prinsesa Juliana Internashonal ta e porta di aviashon prinsipal pa e isla, tin tambe un aeropuerto di uso públiko mas chikitu na e parti Franses, den e Kolektividat Franses di San Martin, yamá Aeropuerto Grand Case-Espérance. {{Commonscat}} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =70946032|titulo=Princess Juliana International Airport}} {{References}} }} [[:Kategoria:Sint Maarten]] [[:Kategoria:Aviashon]] --------------- {{Variante|c}} {{Infobox accidente aereo | variante = c | nomber = Buelo 980 di ALM | imagen = Douglas DC-9-33F N937F ONA MIA 17.07.76 edited-2.jpg | descripcion = Avion tipo Douglas DC-9-33CF di ONA, similar na esun di hür pa [[Antilliaanse Luchtvaart Maatschappij|ALM]] dia di e insidente. | mapa = | fecha = [[2 di mei]] [[1970]] | tipo_calamidad = | sitio = | morto = | tipo_avion = Douglas DC-9-33CF | number_avion = | operado = Overseas National Airways (ONA) pa [[Antilliaanse Luchtvaart Maatschappij|ALM]] | nomber_avion = | number_vuelo = 980 di ALM | salida_vuelo = | layover = | destinacion = [[Sint Maarten]] | pasahero = 57 | tripulante = 6 | sobrviviente = 40 }} '''Buelo 980 di ALM''' tabata e buelo komersial programá pa bula for di aeropuerto JFK, [[New York City|New York]] pa Aeropuerto Prinses Juliana na [[Sint Maarten]] dia [[2 di mei]] [[1970]]. Despues di vários intento di aterisahe sin eksito, e avion a keda sin kombustibel i a kai den [[Laman Karibe]] (48 km for di [[Sint Croix|St. Croix]]), resultando den 23 persona morto i 40 sobrebibente. E suseso ta un di e poko kasonan di aterisahe forsoso (''ditching'') di un avion jet i ta ser konsiderá komo e pió desastre den historia di aviashon di [[Antias Hulandes]]. == Detaye di e buelo == * '''Data''': 2 di mei 1970 * '''Ruta''': New York (JFK) → Sint Maarten (SXM) * '''Avion''': Boeing 727-200 * '''Operadó''': Overseas National Airways (pa ALM) * '''Persona riba avion''': 63 (inkluso miembronan di tripulashon) == Avion i su tripulashon == E avion tabata un Douglas DC-9-33CF di dos motor, operá pa [[Antilliaanse Luchtvaart Maatschappij]] (ALM) dor di Overseas National Airways (ONA), ku un avion i tripulashon di buelo di ONA i un tripulashon di kabina di ALM.[1] Su number di seri tabata 47407, su number di ruta tabata 457. E avion a wòrdu fabriká dia 23 di yanüari 1969 i tabata matrikulá na [[Estadonan Uni di Amérika|Merka]] bou di e number di registrashon: FAA N935F. E buelo tabata transportá 57 pasahero i 6 miembro di tripulashon. E tripulashon di buelo tabata konsistí di kapitan Balsey DeWitt (37), promé ofisial Harry Evans II (25), i piloto Hugh Hart (35).[2] == Buelo i aterisahe forsoso == Buelo 980 a sali for di Aeropuerto John F. Kennedy normalmente i a sigui sin nobedat den direkshon di Karibe, ounke e DC-9 mester a baha na un altitut mas abou pasùit di [[Bermuda ]]pa evitá un tormenta di strena, oumentando su kimamentu di kombustibel. Despues ku e buelo a haña pèrmit pa baha te na 10.000 pia (3.000 m), kontrol di tráfiko aéreo regional (ATC) a konsehá ku e kondishonnan di tempu na St. Maarten tabata bou di e mínimo pa aterisahe, un sèt di kriterio ku ta determiná si un aterisahe ta posibel. Kapitan DeWitt a disidí di desviá pa San Juan, pero poko despues, kontrol di St. Maarten a informá nan ku e kondishonnan di tempu a mehorá sufisiente pa aterisa. E buelo a hasi un aserkamentu inisial na e aeropuerto pero no a logra mira e pista na tempu pa aliñea pa aterisahe i a deklará un aserkamentu faya pèrdí. Buelo 980 a purba di baha un di dos biaha, pero atrobe no a logra yega na aliñea ku e pista. Despues di a abortá e aserkamentu ei, e tripulashon a hasi un di tres intento, pero e avion tabata muchu altu pa aterisa sigur. Despues di a evaluá e situashon di tempu i kombustibel, e pilotonan a disidí di desviá pa Saint Croix, risibiendo un vektor di aserkamentu i pèrmit pa aterisahe. Na e punto aki, a konstatá un posibel diskrepansia entre e meter di kombustibel i loke a wòrdu kalkulá komo e kantidat di kombustibel ku a sobra den e tankinan. DeWitt a informá e kontroladó di tráfiko aereo di su intenshon pa bandoná e avion i a kuminsá un aserkamentu abou riba awa, aterisando pa 3:49 pm ora lokal, 30 mia ost di Saint Croix.[3][2] Ounke e pilotonan a aktivá señalnan di faha di seguridat djis promé ku aterisahe, tabatin insertidumbre den e kabina tokante ki ora, òf si, e avion lo a baha. E sistema di komunikashon di e kòkpit no tabata funshoná, pues pasaheronan no a risibí ningun atvertensia di e bashamentu inminente. Consecuentemente, un cantidad desconoci di pasahero y tripulacion tabata para of tabatin nan faha di seguridad kita ora cu e avion a dal den awa. Na e momento aki, laman tabata brutu debí na kondishonnan di wer volatil. E avion a keda relativamente intacto despues di a baha den awa, pero pronto a sink den mas o menos 5.000 pia (1.500 m) y nunca a wordo recupera. E aksidente a resultá den 23 morto i 37 herido, ku 40 sobrebibiente en total. Tantu e pilotonan komo e nabegante a sobrebibí. E sobrebibientenan a keda bula den e laman turbulento, infestá ku tiburon ku nan vest di salbabida te ora ku yudansa a yega.[3][4] E rekuperashon di e sobrebibientenan ku helikòpter a kuminsá mas o ménos 12:00, un pa dos ora despues di e bentamentu, i e último sobrebibiente, Promé Ofisial Evans, a wòrdu rekuperá mas o ménos 1 ora despues.[2] E helikòpternan a wòrdu guiá pa e sitio di reskate dor di un avion di Pan American Airways, kende su piloto a informá e bentamentu via radio, despues a bula riba e sitio te ora ku yudansa a yega pa guia e reskatistanan.[3] E esfuersonan di reskate a enbolbí unidatnan di Guardakosta di Merka, Marina di Merka, i Kuerpo di Marina di Merka, i un kantidat di sobrebibiente a wòrdu hibá tera ku helikòpter.[5] ---- Durante e buelo, e avion a topa ku maltempu ku a forsa e kapitan pa hasi varios intento pa landa den aeropuerto Prinses Juliana na Sint Maarten. Despues di intentonan repetí sin éksito i ku e gasolin a kaba, e kapitan a desidí pa hasi un '''ditching''' (aterisáhe forzoso den laman) serka di isla Saint Croix. == En kultura == E historia di buelo 980 a inspirá varios artikulo, dokumental i video ku ta analisá e desishonnan tomá durante e vuelo, inkluí: * ''A desperate crew and their awful decisions – The extraordinary tale of ALM Flight 980'' (YouTube, 10 di febrüari 2025) * Emilio Corsetti – ''What a Real Hero Looks Like'' [[:Kategoria:Aviashon]] [[:Kategoria:Antias Hulandes]] == E aksidente == E impakto ku e laman a keda mas fuerte ku tabata spera, i e fuselaje di e avion a kibra den barios parti. Di e total di 63 hende riba avion, 23 a fayece, mientras 40 a logra salba via bote di salbashon òf flotadónan. Entre e viktimanan tabata hopi hende di Kòrsou, Sint Maarten i Hulanda. === Viktimanan konosí === Un di e viktimanan mas konosí tabata '''[[Margareth Abraham]]''', un stewardess di 24 aña for di Kòrsou. Segun testigunan, e tabata yudando pasaheronan pone su chaleko di salbashon i no a logra siña pa su mes. Su entrega i sakrifisio a ser rekonosé mas latr pa medio di un premi di valentia posthumo. == Investigashon == Investigashon di e '''[[National Transportation Safety Board]] (NTSB)''' a indiká ku e avion a keda sin gasolin despues di intentonan repetí pa landa den Sint Maarten. E raport a menzioná tambe ku komunikashon entre e kapitan i kontrol aéreo tabata konfuso, i ku desishon humano den un situashon di stres a kontribuí na e desenláse fatal. NTSB a rekomendá mehoras den planifikashon di ruta aéreo, maneho di krisis, i komunikashon durante emerhensia. == Impacto == E aksidente di Vuelo 980 a trese hopi dolor den e komunidat di e Antias Hulandes, partikularmente na Kòrsou. Den su respuèsta, [[ALM Antillean Airlines|ALM]] a pasa pa un revishon di proseduranan di emerhensia i entrenamiento di tripulantenan. E aksidente a keda den memoria kolektivo komo un simbolo di valentia humano, partikularmente pa e akshon di Margareth Abraham. == En kultura == E historia di Vuelo 980 a inspirá barios artikulonan, dokumental i video ku ta analiza e desishonnan tomá durante e vuelo, inkluí: * ''A desperate crew and their awful decisions – The extraordinary tale of ALM Flight 980'' (YouTube, 10 di febrüari 2025) * Emilio Corsetti – ''What a Real Hero Looks Like'' == Referensia == <references> <ref>National Transportation Safety Board (NTSB) – Aircraft Accident Report: Overseas National Airways Flight ALM980.</ref> <ref>SimpleFlying – Crew Perspective: Lessons from ALM Flight 980.</ref> <ref>Emilio Corsetti – What a Real Hero Looks Like (2024).</ref> </references> {{Variante|a}} {{Databox}} {{Infobox accidente aereo | variante = c | nomber = ALM Buelo 980 }} [[File:Douglas DC-9-33F N937F ONA MIA 17.07.76 edited-2.jpg|thumb|Avion tipo Douglas DC-9-33CF di ONA, similar na esun di hür pa [[Antilliaanse Luchtvaart Maatschappij|ALM]] dia di e insidente.]] '''Buelo 980 di ALM''' tabata un buelo komersial ku a tuma lugá riba [[2 di mei]] [[1970]], operá pa Overseas National Airways den nòmber di [[Antilliaanse Luchtvaart Maatschappij]] (ALM). E vuelo tabata bai for di New York JFK pa [[Sint Maarten]], pero a terminá den un tragedia despues ku e avion a tene ku hasi un aterisahe forzoso den laman serka [[Sint Croix|St. Croix]]. E tabata e peor desastre den historia di aviashon antiano. Detaye di e vuelo Avion: Boeing 727-200 Operadó: Overseas National Airways (pa ALM) Ruta: New York (JFK) → St. Maarten Data: 2 di mei 1970 Persona riba avion: 63 (incluso tripulantenan) Durante e vuelo, e avion a topa ku malu tempu ku a forsa e piloto pa hasi barios intento pa landa den aeropuerto Prinses Juliana na St. Maarten. Despues di barios intento sin éksito i gasolin ku ta kaba, e kapitán a desidí pa hasi un ditching (aterrisahe den laman) serka isla St. Croix. E aksidente E avion a impacta e laman mas fuerte ku lo a spera, i e fuselaje a kibra den varias parti. Di e total di 63 hende riba avion, 23 a fayece. E resto di e pasaheronan i tripulantenan a salba, algun via flotadónan i bote di salva. Viktimanan i heróes Un di e viktimanan mas konosí tabata Margareth Abraham, un stewardess di 24 aña for di Kòrsou. Segun testigunan, e tabata yudando pasaheronan pone su chaleko di salbashon i no a logra siña pa su mes. Su entrega i sakrifisio a ser rekonosé ku un premi di valentia posthumo. Investigashon i resultado Investigashon di NTSB (National Transportation Safety Board) a determiná ku e avion a keda sin gasolin despues di intentonan repetí pa landa. Tambe a indiká ku komunikashon entre e kapitan i kontrol di trafiko aéreo tabata konfuso. A resultá den rekomendashon pa mehoras den manejamentu di krisis i planifikashon di ruta aéreo. Impacto E aksidente di ALM Vlucht 980 a trese hopi dolor na Antias Hulandes i tambe a pone preshon riba ALM. E kasonan di valor humano, manera e di Margareth Abraham, a keda parte di e memoria kolektivo di Kòrsou. * Tobias Cordeiro - mira it.wiki == Link eksterno == * [https://www.youtube.com/watch?v=rPQZbbgr4w8&t=62s A desperate crew and their aweful decisions - The extraordinary tale of ALM flight 980], [[Youtube]] (10 di febrüari 2025) {{Infobox vuelo aéreo | nòmber_vuelo = ALM Vlucht 980 | operador = Overseas National Airways pa ALM Antillean Airlines | ruta = JFK – St. Maarten | avion = Boeing 727-200 | pasaheero = 57 | tripulashon = 6 | total_persona = 63 | viktima = 23 | sobrevivienten= 40 | data = 2 di mei 1970 | lugá = Serka St. Croix, Karibe }} '''ALM Vlucht 980''' tabata un vuelo di [[ALM Antillean Airlines]], operá pa [[Overseas National Airways]], ku a pasa un aksidente fatal riba 2 di mei 1970. E avion a tuma un aterrisahe forzoso (''ditching'') den laman serka isla [[St. Croix]], despues ku a keda sin gasolin. 23 hende a fayece, entre nan e stewardess [[Margareth Abraham]]. == Detaye di e vuelo == E avion a sali for di [[New York JFK]] pa [[St. Maarten]], pero a topa ku malu tempu. Despues di barios intento pa landa i sin eksito, e kapitan a desidí hasi un ditching den laman. == E aksidente == E avion a kibra den varias parti den e impakto. A haya 23 viktima humano. Barios hende a salba via bote i flotador, entre nan 40 sobrevivientenan. == Viktimanan konosí == - [[Margareth Abraham]], stewardess di 24 aña for di Kòrsou, a fayece mientras tabata yudando pasaheronan. == Investigashon == E investigashon di [[NTSB]] a determiná ku agotashon di gasolin i desishon difísil durante e vuelo a kontribuí na e aksidente. A yega tambe ku komunikashon ku kontrol aéreo tabata konfundí. == Impacto == E aksidente a trese hopi dolor den e komunidat di Antias Hulandes. ALM a pasa pa revishon di proseduranan di emerhensia. E aksidente a keda komo un punto importante den istoria di aviashon di e región. == Referensianan == * [https://simpleflying.com/alm-antillean-airlines-flight-980-cabin-crew-perspective/ SimpleFlying – Crew Perspective] * [https://emiliocorsetti.com/what-a-real-hero-looks-like/ Emilio Corsetti – What a Real Hero Looks Like] * [https://www.ntsb.gov/about/organization/Pages/Air.aspx National Transportation Safety Board (NTSB)] -------------- {{infobox persona| variante = c | nomber completo = Margareth Aleida Abraham | fecha nacemento = [[11 di yüni]] [[1945]] | luga nacemento = [[Kòrsou]] | fecha fayecimento = [[2 di mei]] [[1970]] | luga fayecimento = Serka St. Croix, Karibe | ofishi = stewardess | konosí pa = Su akshonnan heróiko durante e aksidente aéreo di buelo 980 di ALM | distincion = ''Zilveren Erepenning voor Menslievend Hulpbetoon'' (2020) }} '''Margareth Aleida Abraham''' (☆ [[11 di yüni]] [[1945]] na [[Kòrsou]] - † [[2 di mei]] [[1970]] den serkania di [[Sint Croix]]) tabata un stewardess di [[Kòrsou]] den servisio di [[Antilliaanse Luchtvaart Maatschappij|ALM]], ku a fayesé na edat di 24 aña durante un aterisahe di emergensia.<ref>[https://curacao-airport.com/history-margareth-abraham/ History of Margareth Abraham], [[Aeropuerto Hato|Curacao International Airport]]</ref> Su kurashi i trankilidat bou di preshon ekstremo a hasié un héroe den aviashon [[Antias Hulandes|antiano]]. == Biografia == Margareth Abraham, huntu ku su ruman hòmber ohochi Carol, a nase dia 11 di yüni 1945. Den e famia Abraham tabatin kuater ruman mayó. Na aña 1967, despues di a kaba Mulo, el a skoge un karera komo stewardess na [[Antilliaanse Luchtvaart Maatschappij]] (ALM).<ref name="Pionero">{{cite book|author=[[Jeanne Henriquez|Henriquez, Jeanne]]|title=Kòrsou su muhénan pionero|year=2000|publisher=[[Archivo Nashonal Kòrsou]]|pag= 40-42|ISBN=99904-0-431-3}}</ref> === Buelo LM 980 2 di mei 1970 === [[File:Douglas DC-9-33F N937F ONA MIA 17.07.76 edited-2.jpg|thumb|Avion tipo Douglas DC-9-33F di ONA, similar na esun di hür pa [[Antilliaanse Luchtvaart Maatschappij|ALM]] dia di e desaster.]] Riba 2 di mei 1970, Abraham tabata miembro di tripulashon di kabina riba buelo 980 for di [[New York City|New York]] (JFK) pa [[Sint Maarten]]. E avion, tipo DC‐9-33CF, tabata un avion ku ALM a hür di a kompania merikano Overseas National Airways (ONA). Tabatin sinkuentishete pasahero y seis miembro di tripulashon abordo. Debí na bientu fuerte i neblina, e piloto a purba baha varios biaha na Aeropuerto Internashonal Prinsesa Juliana (SXM). Kapitan Balsey De Witt a disidí despues di desviá pa Sint Croix. Durante e buelo aki, e piloto a keda sin kombustibel i e riesgo di un aterisahe den awa (ditch) a surgi. Abraham a sobresalí den heroismo: segun testigunan okular, el a yuda pasaheronan bisti nan salbabida i a kompañá nan te na e salida. Na e momentu presiso ey, e avion a hasi un impakto duro ku e awa i a kibra banda di e kòkpit. Abraham, kende a sigui duna asistensia te na final, no a sobrebibí e desaster.<ref>[https://emiliocorsetti.com/what-a-real-hero-looks-like/ What a real hero looks like], emiliocorsetti.com (3 di mei 2019)</ref> El a fayesé inesperadamente durante e akshon di rescate. Un total di 43 persona a sobrebibí; 23 hende a muri, inkluso Margareth Abraham. == Personal == Despues di e buelo, Abraham tabata pa bula bèk New York unda e lo a topa ku su komprometido, Robby Schouten. Nan tabatin plan pa kasa dia 15 di yüni 1970, djis algun siman despues di e suseso trágiko.<ref name="Pionero"/> [[File:Erepenning voor Menslievend Hulpbetoon Versie sinds 1912.jpg|thumb|170x210px|]] == Honor == Margareth Abraham ta wòrdu rekordá komo un símbolo di balentia i altruismo den [[Karibe Hulandes]]. Su akshonnan den momentu di pániko a salba bida di varios hende i su historia ta sigui inspirá hende den Kòrsou i mas aya. Den sala di yegada di [[Aeropuerto Hato|Aeropuerto Internashonal di Kòrsou]], a develá un plakat di bròns na 1972, poné pa [[Estadonan Uni di Amérika|Merka]]. Despues na 2024, a pone un mural ku su imagen riba e fachada di e terminal, komo un homenahe bibu. E gerensia di aeropuerto a kambia e nòmber di e lokalidat pa aktividatnan di aviashon pa "Plasa Margareth Abraham" na 1990. Na 2020, el a wòrdu otorgá póstumo e Medaya di Honor di Plata pa Yudansa Humanitario (''Erepenning voor Menslievend Hulpbetoon''), un di e medayanan sivil militar [[Reino Hulandes|hulandes]] di mas altu pa yudansa humanitario. {{DEFAULTSORT:Abraham, Margareth}} [[:Kategoria:Hende]] [[:Kategoria:Aviashon]] [[:Kategoria:Kòrsou]] Margareth Abraham a wòrdu rekonosé komo un berdadero hende di balentia. Margareth Abraham ta konsiderá un símbolo di balentia i altruismo den Karibe Hulandes. Su akshonnan den momentu di pániko a salba bida di barios hende i su historia ta sigui inspirá hende den Kòrsou i mas aya.Na 1972 Merka a pone un plaka ku inskripshon den sala di salida di [[Aeropuerto Hato]]. Pa honrá su memoria, Aeropuerto Internashonal di Kòrsou a pone su nòmber na su direkshon ofisial: Plasa Margareth Abraham. Na 2024, a develá un mural ku su potret na fachada di e terminal, komo un símbolo di su entrega i korahe.<ref>{{citeer web|url=https://www.curacaochronicle.com/post/local/cap-honoring-a-true-hero-margareth-abraham/|titel= CAP honoring a true hero, Margareth Abraham|datum=2024-05-02|bezochtdatum=2025-07-01|werk=curacaochronicle.com}}</ref> Na 2020, el a risibí posthumamente e ''Zilveren Erepenning voor Menslievend Hulpbetoon'' (Plaka di Plata pa Ayudo Humanitario), un di e mas antiguo i prestisioso premionan di valentia di [[Hulanda]]. --- Margareth Abraham ta wòrdu rekordá komo un símbolo di kurashi i sakrifisio den Karibe Hulandes: 1972: Un plachi di bròns òf metal a wòrdu desvelá den e sala di yegada di Aeropuerto Hato. 1990: E maneho di aeropuerto a kambia e nòmber di e lugá pa aktividatnan di aviashon pa Plasa Margareth Abraham. 2024: Un mural ku su potrèt a wòrdu desvelá riba e fachada di e terminal, komo un homenahe bibu. 2020: El a wòrdu otorgá postumamente ku e Medaya di Honor di Plata pa Asistensia Karitativo, un di e medayanan sivil militar mas haltu pa ayudo humanitario na Hulanda. Margareth Abraham ta keda un fuente di inspirashon pa hopi na Kòrsou i mas leu. Su legado ta sigui biba komo un ehèmpel di sakrifisio propio i forsa humano bou di sirkunstansianan ekstremo. , ku tabata baseá den Antias Hulandes. E tabata konosí pa su amabilidat i entrega na su trabou. {{Infobox persona | nòmber = Margareth Abraham | portret = | nashimentu = ±1946 | lugá nashimentu = Kòrsou | morto = 2 di mei 1970 | lugá morto = Serka St. Croix, Karibe | trabou = Stewardess (ALM) | konosí pa = Su akshonnan heróiko durante e aksidente aéreo di ALM Vlucht 980 }} '''Margareth Abraham''' (±1946 – 2 di mei 1970) tabata un stewardess di [[Kòrsou]] ku a perde su bida den e aksidente aéreo trágiko di [[ALM Vlucht 980]]. E a wòrdu rekordá komo un verdadero hende valent, ku su entrega a yuda salba bida di pasaheronan riba e avion. == Bida i karera == Margareth Abraham a nase den Kòrsou i a traha komo stewardess pa [[ALM Antillean Airlines]]. E tabata konosí pa su amabilidat i entrega na su trabou. == Aksidente di 2 di mei 1970 == Riba 2 di mei 1970, Abraham tabata riba e vuelo [[ALM Vlucht 980]], ku a hasi un ''ditching'' den laman serka [[St. Croix]] despues ku e avion a keda sin gasolin. Testigunan a bisa ku e tabata yudando pasaheronan pone su chaleko di salbashon, i tabata para den e pasillo ora e avion a impacta e laman. E a fayece den e impakto. == Rekonosimentu posthumo == - A risibí e [[Zilveren Erepenning voor Menslievend Hulpbetoon]] (Plaka di Plata pa Ayudo Humanitario) di Reinou Hulanda. - Su nòmber ta honra na [[Aeropuerto Internashonal Hato]] na Kòrsou, ku su direkshon ofisial ta '''Plasa Margareth Abraham'''. - Tambe tin un mural ku su potrèt riba e fachada di e terminal. == Legado == E ta konsiderá komo un símbolo di balentia i entrega humano den e istoria di aviashon Karibe Hulandes. == Referensia == * [https://emiliocorsetti.com/what-a-real-hero-looks-like/ What a Real Hero Looks Like – Emilio Corsetti] * [https://www.curacaochronicle.com/post/local/cap-honoring-a-true-hero-margareth-abraham/ CAP Honoring a True Hero – Curaçao Chronicle] * [https://simpleflying.com/alm-antillean-airlines-flight-980-cabin-crew-perspective/ SimpleFlying on Flight 980] --------- Margareth Abraham was a 24-year-old flight attendant from Curaçao who served on ALM Antillean Airlines Flight 980. On May 2, 1970, the flight, operated by Overseas National Airways on behalf of ALM, departed from New York's JFK International Airport bound for St. Maarten. Due to poor weather conditions, the aircraft made several unsuccessful landing attempts and eventually ran out of fuel, leading to a controlled ditching in the Caribbean Sea near St. Croix. Of the 63 people on board, 40 survived, while 23, including Margareth Abraham, perished .​ Wikipedia, la enciclopedia libre +7 Curaçao International Airport +7 Simple Flying +7 Curaçao International Airport +7 Wikipedia +7 Curaçao International Airport +7 Medium Margareth Abraham is remembered for her heroic actions during the emergency. She assisted passengers in evacuating the aircraft, prioritizing their safety over her own. Tragically, she lost her life in the process . At the time of the accident, she was engaged to Robby Schouten, a well-known Antillean TV presenter, and was planning to leave her position at ALM .​ Curaçao International Airport In honor of her bravery, the address of Curaçao International Airport was named 'Margareth Abraham Plasa' . Her sacrifice is commemorated by the local community, and she is celebrated as a true hero .​ {{Appendix}} ------------------- '''Aruba Airlines''' (officially Arubaanse Luchtvaart Maatschappij N.V.) ta e aerolínea di bandera y e único aerolínea nashonal di Aruba. Fundá den 2006, Aruba Airlines ta oferé transporte aéreo regular y charter pa pasaheronan pa varias destinashon. Su sede korporativo ta na Oranjestad, Aruba, y su base di mantenemento prinsipal ta na Miami, Florida. Den 2015 e compañías a risibí e Aircraft Operating Certificate (AOC) for di Estados Unidos.[1][2] == Historia == Aruba Airlines a wordo funda na 2006 pa Onno J. de Swart, kien tabata su promé direktor. Den 2010 e a inicia operashon di charter ku un Piper PA-31 Navajo di shete asiento. Su sede operashonal ta na Oranjestad, kaminda e tin su base perto di Aeropuerto Internacional Reina Beatrix. E tin ofisinan di benta na Miami (EEUU), Curaçao, Bonaire, i Venezuela (Maracaibo, Valencia y Maracay).[3] Na 2011 Aruba Airlines a atraé inversionistanan nobo pa mehorá su flota. Den ougùstùs 2012, e aerolínea risibí su sertifikado di operashon aéreo ekonómiko, y e a introducí dos Airbus A320 na su flota (su promé A320 yegá na Aruba na november 2012). Su promé ruta regular tabata Aruba → Maracaibo (Venezuela), sigi pa Aruba → Valencia (Venezuela), y mas dilanti Aruba → Panama City (Panamá) i Aruba → Miami (EEUU). Flota y Destinashonnan {| class="wikitable sortable" ! Tipo di Avion !! Modelo !! Kantidat !! Kabina !! Asiento !! Registrashon |- | Airbus || A320-200 || 1 || Ekonomiko || ~180 || P4-AAF [4] |- | Airbus || A321-200 || 1 || Ekonomiko/“Premium” || ~178 || (vhe model, [5]) |- | Bombardier || CRJ200 || 1 || Ekonomiko || ~52 || P4-CRA [6] |} == Destinashonnan selectá == {| class="wikitable sortable" ! Ruta !! País/Región !! Estado |- | Aruba ↔ Miami !! EEUU !! Activo (charter/regular) [3] |- | Aruba ↔ Maracaibo !! Venezuela !! Introdi (2012) [3] |- | Aruba ↔ Valencia !! Venezuela !! Introdi (2012) [3] |- | Aruba ↔ Panama City !! Panamá !! Introdi (5 Julio) [3] |} == Dificultadnan i Estado Actual == Durante e kriis di COVID-19 y problemanan operashonal, Aruba Airlines a enfrenta varios reto. Pa ehempel: su flota a keda parká, i datos reciente ta mustra ku e aerolínea no ta tene vuelos normales kuendo; por ehempel, un sitio pa seguimiento di vuelos ta nifiká kantidat “0” destinashon pa Aruba Airlines. [7] Den marzo 2021 Aruba Airlines a risibí su promé A321-200 (P4-AAI) pa possibilitá un relansa, pero no ta klaro si e aerolínea actualmente ta operando vuelos regulares.[8] E situashon ta kompleho: aunke e sitio ofisial y rekursonan ta indiká ku e aerolínea ta “active” [9], e falta di voli actual y klaridat publikashonal ta kreá duda. ------------ {{Infobox empresa | variante =a tipo = compania di aviacion | nomber = Aruba Airlines | pais = {{ABW}} | imagen = | descripcion = | funda = 2006 | antesecor = | fecha disolucion= | causa disolucion= | fundado = Onno J. de Swart | propietario = | director ehecutivo = | pais = {{ABW}} | sector = transporte | industria = aviacion }} '''Aruba Airlines''' (oficialmente '''Arubaanse Luchtvaart Maatschappij N.V.''') ta e aerolinea di bandera y e unico aerolinea di [[Aruba]]. E aerolinea, fundá na 2006, ku ta ofresé transporte aéreo regular i charter pa pasahero pa 13 destinashon. Aruba Airlines su sede corporativo ta na Oranjestad, Aruba. Aruba ta opera su base di mantencion principal na Miami. Na 2015 el a ricibi un AOC (''aircraft operating certificate'') for di [[Estadonan Uni di Amérika|Merka]]. == Historia == Aruba Airlines a ser funda na 2006 pa Onno J. de Swart, kende tabata su prome director.<ref>{{Cite web|url=http://curacaochronicle.com/aviation/press-release-settlement-between-aruba-airlines-and-de-swart/|title=Press release: Settlement between Aruba Airlines and de Swart|date=16 June 2017}}</ref> E aerolinea a cuminsa operacion di charter cu un Piper PA-31 Navajo di shete asiento na 2010. E sede principal ta na Oranjestad na Aruba, cual ta e centro di operacion principal, y e aerolinea a habri un oficina nobo na [[Aeropuerto Internacional Reina Beatrix]]. E tin tambe ofisina di benta na Miami, Curaçao, Bonaire i na Maracaibo, Valencia i Maracay.<ref name="arubaair-offices">{{cite web|url=http://www.arubaairlines.com/#contactus|title=Aruba Airlines - Contact Us|accessdate=2015-04-21 }}</ref> Na kuminsamentu di 2011 e kompania a atrae inversionista nobo, ku ta kondusí na e mehoracion di e flota. E compania a risibí un Sertifikado di Operashon di aerolínea ekonómiko na ougùstùs di 2012. E aerolinea ta haya dos avion Airbus A320, e prome di nan a yega Aruba na november di 2012. E avion a kuminsá bula buelonan charter for di Aruba na fin di 2012 i e operashonnan programá a kuminsá e siguiente aña. Su promé destinashon tabata Maracaibo, Venezuela i despues Valencia, Venezuela. Despues riba 5 di yüli di e aña ei nan a inaugurá e buelonan pa Panama City, Panama. Y finalmente Miami, Merca. {{Appendix}} 18/10/25 Aruba Airlines is still operating and is the flag carrier and sole airline of Aruba. It is based at Queen Beatrix International Airport in Oranjestad and provides scheduled and charter services to various destinations across the Caribbean, South America, and the United States. Operations: Aruba Airlines is currently the only Aruban airline. It offers both scheduled and charter flights, serving as a primary carrier to and from the island. Headquarters: The airline's corporate headquarters are in Oranjestad, Aruba. Its main maintenance base is in Miami, Florida. Destinations: It flies to a number of destinations, including cities in the Caribbean, South America (such as Medellin, Colombia, and Georgetown, Guyana), and the United States (such as Miami). ------------------ {{Variante|a}} {{Databox}} '''Jet Air''' (oficialmente ) ta e aerolínea nacional di {{Appendix}} [[Category:Aviashon]] [[Category:Karibe Hulandes]] ------------------- {{Databox}} '''Avia Air''' ta un compania aereo di Aruba cu a opera entre .. y november 2003. Avia Air tabata un aerolinea basá na Aruba. Avia Air a suspendé su servisio na novèmber 2003 i tabata trahando pa reestructurá su operashonnan bou di protekshon di bankrut. 1] == Historia == Avia Air a kuminsá operashon den zomer di 1994 inicialmente tres Cessna 402B ⁇ (P4-AVA te ku P4-AVC); e mesun aña a añadí un Embraer Bandeirante (P4-AVD). Pasobra Air Aruba a enfoca mas y mas riba buelonan pa Merka, algun ruta regional por a bira operá. A kuminsá ku servisionan di liña pa Curaçao, Bonaire i e siudatnan Venezolano di Maracaibo, Punto Fijo i Valencia. Na fin di 1995, a cumpra un di dos Bandeirante P4-AVE).<ref>[http://landewers.net/P4-artikel.pdf 20 jaar Arubaans Luchtvaartuig Register Arno Landewers]</ref> Na 13 di mart di 1996 e barku a kai banda di (Venezuela) e Cessna 402B P4-AVB na laman, cu a mata tur ocho persona den e auto. E tabata trata di un buelo di linea di Aruba pa Punto Fijo. E piloto a reporta na un otro avion di Avia Problema di aire ku e motor robes, i algun tempu despues cu un candela a kibra. For di investigashon a resulta cu e candela a causa e motor y un parti di a kibra e ala robes di e avion, despues cu e Nort di Las Piedras- Aeropuerto di Punto Fijo - a kai. Na komienso di 2003, un Short SD.360-200 a kumpra, pero e aparato aki no a wòrdu a drenta servisio. For di mei 2003 no tabatin sèn mas pa paga salario di e personal y operacionnan di vuelo a keda para. Poco despues e lease company Volvo Aero a pidi e motornan di e dos Bandeirantes y finalmente E departamento di impuesto a konfiská tur e produktonan. E Cessna tambe a keda destruí. aerodinámiko pa motibu di mantenshon atrasá. Con E shortenan a bira algun e vuelo di entrenamentu a tuma lugá despues di e grupo di invershon IMCA, propietario di Air Exel, a kumpra un participacion di 50% den Avia Air. Avia Air lo sigui como AviaExel. E falta di Avia Air a hasi un pèrmit di establesementu definitivo drecha bo kara. Na òktober 2003 e kompania a a declara su mes na faillite. Poco despues, e 'Short' a bira e doño a rekuperá; tur dos Bandeirantes a keda te ku e zomer di e aña aki riba e Aeropuerto di Oranjestad ta para y e Cessna 402 P4-AVA ainda ta presente aki. ==Code data== *[[International Air Transport Association|IATA]] Code: '''3R''' *[[International Civil Aviation Organization|ICAO]] Code: '''ARB''' *Callsign: Aviair ==Flota== *Short 360-200 *Embraer EMB 110 Bandeirante == Wak tambe == * [[Lista di eks-kompania aéreo di Karibe Hulandes]] {{Appendix}} NOTES * Avia Air a cuminsa na 1984 como compania di charter Avia Air Chapter cu tabata activo na Aruba i Corwou. * in augustus 1987 verscheen het Avia Air toestel met piloot Robby Anjie, 26 jr., ter hoogte van MAcoya, Venezuela. Een tweemotorig vliegtuig Cessna met kenteken N-5351- A van de particuliere chartermaatschappij van de heer Efi Tromp, Avia Air, wordt sinds vrijdagavond op de route van Punto Fjjo (Venezuela) naar de luchthaven van Aruba vermist. * directie/eignaaar? Efi Tromp. * HetvliegtuigiseenJetpropAerocommander, een snelle vliegtuig ingericht met de nodige luxe. Avia- Air hoopt met zijn nieuwe aanwinst de Curagaose zakenman nu een nog betere service te verlenen. Avia- Air die in 1980 bij ministriële beschikking toestemming kreeg om samen met twee andere luchttransportmaatschappijen commerciële passagiersvluchten uit te voeren, biedt rechtstreekse vluchten aan naar alle bestemmingen in het Caribisch gebied, Colombia, Venezuela en Suriname. Met dit nieuwe vliegtuig hoopt Avia- Air bij te kunnen dragen aan de economische ontwikkeling van Curagao,<ref>TOEKOMST ANDERS TEKORT AAN GEKWALIFICEERDE KRACHTEN CDM ervaart dat nu al Opleiding vaklieden in metaalsector noodzakelijk. "Amigoe". Curaçao, 24-08-1987, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 12-03-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642489:mpeg21:p003</ref> * 1994: Avia Air van Efi Tromp is reeds enige tijd doende met plannen om commutervluchten tussen de eilanden te gaan vliegen. * Avia Air heeft vanaf woensdag een nieuw vliegtuig in bedrijf. Het is een EMB-110, van Braziliaanse makelij, dat 19 passagiers kan vervoeren. Het kan gecharterd worden voor vluchten Aruba - Curagao v.v. en Aruba - Bonaire v.v. Auia Air voert tweemaal daags vluchten uit tussen Aruba en Punto Fijo in Venezuela.<ref>WILLEMSTAD— Avia Air heeft vanaf woensdag een nieuw vliegtuig in bedrijf. Het is een EMB-110, van Braziliaanse makelij, dat 19 passagiers kan vervoeren. Het kan gecharterd worden voor vluchten Aruba – Curagao v.v. en Aruba – Bonaire v.v. Auia Air voert tweemaal daags vluchten uit tussen Aruba en Punto Fijo in Venezuela.. "Amigoe". Curaçao, 12-10-1994, p. 9. Geraadpleegd op Delpher op 12-03-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010645369:mpeg21:p009</ref> * Luchtvaartmaatschappij Avia Air die door de regering als nationale luchtvaartmaatschappij *s erkend, heeft plannen °ni met ingang van 1 december aanstaande naar vleugels uit te slaan. **er dag vertrekken twee yiuchten naar Punto Fijo (Venezuela), dirie naar en vier naar öonaire. Avia Air president Ciro Pieters. In 1986 is Avia Air begonnen als chartermaatschappij voor vluchten in de omgeving. In april van dit jaar kreeg Avia Air een vergunning om regelmatige vluchten uit te voeren. De maatschappij heeft vijf vliegtuigen: twee Embriers 110, elk met zestien stoelen en extra ruimte voor de koffers en twee Cessnas, elk met zeven stoelen.<ref>Plannen Avia Air om vleugels uit te slaan. "Amigoe". Curaçao, 28-11-1995, p. 7. Geraadpleegd op Delpher op 12-03-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644874:mpeg21:p007</ref> * 1995: Het particuliere Avia Air heeft afgelopen vrijdag van minister. Glenbert Croes van Verkeer en Communicatie de vergunning ontvangen om geregelde vluchten uit te voeren. "Wij zijn nu ook een officiële luchtvaartmaatschappij die vluchten uit mag voeren op Bonaire, Curacao, Coro en Las Piedras", zo reageerde Avia Air-president Ciro Pieters vanmorgen desgevraagd. Ook werd vastgesteld dat de luchtvaartmaatschappijen van de twee landen (aruba-NA) elk een bepaald aantal vluchten kan uitvoeren. Dit zijn Aruba- Curacao met 35 vluchten per week, Aruba-Bonaire met 28 Avia Air, dat tot nu toe alleen chartervluchten verzorgde, begint binnen afzienbare tijd met de vluchten op Bonaire, Curacao en de twee Venezolaanse steden Coro en Las Piedras. * Avia Air kreeg op 28 april van de minister Glenbert Croes van Vervoer en Communicatie een vergunning om geregelde vluchten uit te voeren tussen Cura9ao, Bonaire, Coro, Las Piedras en thuisbasis Aruba. De voorbereidingen betreffen nu voornamelijk de vluchten tussen de ABC-eilanden. {{Appendix}} ------------------ '''Insel Air Aruba''' tabata un aerolinea y subsidiario di Insel Air, como tambe e aerolinea oficial nacional di Aruba.<ref>[http://curacaochronicle.com/aviation/insel-air-aruba-seeks-u-s-routes/ Insel Air Aruba Seeks U.S. Routes]</ref> de.wiki:Insel Air Aruba tabata un aerolinea y subsidiario di Insel Air, como tambe e aerolinea oficial nacional di Aruba. [1] Un investigashon ku a tuma lugá na yanüari 2017 dor di e Inspectie Leefomgeving en Transport di Reino Hulandes a evidensiá defectonan tantu den e kompania mayor Insel Air i Insel Air Aruba, komo tambe den e outoridatnan di aviashon di Kòrsou i Aruba. Komo resultado, un kantidat di avion di e dos kompanianan lo no por bula pa un tempu indeterminá. Insel Air i Insel Air Aruba despues a reduci nan destinashonnan di buelo, ku anteriormente tambe tabata inkluí destinashonnan den Merka i Sur Amerika, pa e islanan ABC i Sint Maarten.<ref>{{Literatur |Autor= |Titel=Dutch ILT intervenes in Curaçao, Aruba CAAs |Sammelwerk=ch-aviation |Verlag= |Ort= |Datum= |Seiten= |Online=[http://www.ch-aviation.com/portal/news/53584-dutch-ilt-intervenes-in-curaao-aruba-caas ch-aviation.com]}}</ref><ref>{{Literatur |Autor= |Titel=Insel Air axes bulk of network, retains ABC Islands |Sammelwerk=ch-aviation |Verlag= |Ort= |Datum= |Seiten= |Online=[http://www.ch-aviation.com/portal/news/53989-insel-air-axes-bulk-of-network-retains-abc-islands ch-aviation.com]}}</ref><ref>{{Literatur |Autor= |Titel=Curaçao's Insel Air looking to dispose of Aruban unit |Sammelwerk=ch-aviation |Verlag= |Ort= |Datum= |Seiten= |Online=[http://www.ch-aviation.com/portal/news/54051-curaaos-insel-air-looking-to-dispose-of-aruban-unit ch-aviation.com]}}</ref><ref>{{Literatur |Autor= |Titel=Curaçao's Insel Air fends off bankruptcy filing |Sammelwerk=ch-aviation |Verlag= |Ort= |Datum= |Seiten= |Online=[http://www.ch-aviation.com/portal/news/54267-curaaos-insel-air-fends-off-bankruptcy-filing ch-aviation.com]}}</ref> Insel Air Aruba a stop di opera na 2017 despues di cinco aña. [6] == Flota == For di maart 2017, Insel Air Aruba su flota tabata consisti di ocho avion, di cual ningun ta operacional.<ref>[http://www.ch-aviation.com/portal/aircraft/search?search=1&cha=ISU ch-aviation], abgerufen am 20. März 2017.</ref> ==Wak tambe == * [[Lista di eks-kompania aéreo di Karibe Hulandes]] == Link externo == * [https://www.fly-inselair.com/en/ Webpräsenz der Insel Air] (englisch und spanisch) * [http://www.airliners.net/search/photo.search?airlinesearch=Insel%20Air%20Aruba&distinct_entry=true Fotos] der Insel Air Aruba auf [[Airliners.net]] {{Appendix}} ----------------- '''Aruba Flying Club''' tabata un asociacion di piloto amatur na Aruba?? == Historia == AFC ta data di ananan 1940. Tabata haci uzo di aeropuerto de Vuyst na San nicolas den bario di juana morto. met hangar Na 1998 AFC a bira activo atrobe. AFC in 1950 statutair opgricht Vereniging Aruba Flying Club In 1998 werd de Aruba Flying Club weer actief (welke vanaf de oorlogsjaren tot in de jaren 70 al had bestaan). Aanvankelijk werd gevlogen met de Cessna 172M P4-BON, in 1992 en 1993 aangevuld met Cessna 182P P4-GIN en sinds 1998 met een Amerikaans geregistreerde Cessna 172R, de N174AP.<ref>[http://landewers.net/P4-artikel.pdf 20 jaar Arubaans Luchtvaartuig Register Arno Landewers]</ref> Eleccion di directiva di AFC * na 1956 e club tabatin 4 avioneta propio di cual e ultimo adkisicion tabata un stimson. Cu e avionetanan tabata bula y tene competencia y demostracionnan.<ref>[https://archive.org/details/BNA-DIG-ARUBAANSECOURANT-1956-09/page/n67/mode/2up?q=flying Aruba Flying Club viert eerste vlucht van nieuwe Stimson], Arubaanse Courant (21 september 1956)</ref> * Aanwijzing: Als leden van de Raad van Beheer van de Aruba Flying Club, de heren: P. A. de Vuyst; Commandant Onderzoekings en Bewakingsdienst op Aruba; H. A. Hessling, Ambtenaar belast met het domein beheer op Aruba * in 1950 de 100ste vliegbevet uitgereikt =- examens sportvliegr, instrument vlieger en instructur * De Aruba Flying | Club 'is een bloeiende vereniging. | Het maximum aantal leden dat toegelaten wordt bedraagt statutair vijftig en dat heeft men vrijwel voortdurend. Het aantal brevetten dat in de loop der jaren werd uitge- > reikt loopt in de honderden. De samenwerking tussen A.F.C. en overheid is voortreffelijk en het aantal deskundigen waarover men kan beschikken ruim voldoende. De vloot bestaat uit vier toestellen, waarbij dan nog drie komen, die particulier eigendom van enkele leden zijn. De minimum leeftijdsgrens voor het behalen van een brevet is zeventien jaar. Men moet zich hiertoe eerst aan een strenge medische keuring onderwerpen. Voorschrift i.; dat men een aandeel koopt van driehonderd gulden. Daarna hebben de meeste leerlingen ongeveer 12 uur lessen nodig om dan nog een 25 tot 30 uur solo te vliegen voor zij het brevet kunnen halen. De totale instruktieteksten belopen dan ongeveer ƒ 500.—. Wie eenmaal het brevet heeft en de nodige proeven hoeft afgelegd mag zelf een vliegtuigje huren, eerst voor vluchten boven het eiland, daarna ook voor tochtjes naar buiten. Voor weekenden komen vooral Curaeao en Bonaire in aanmerking voor langere vakanties Venezuela en andere omliggende landen. Enkele leden, als de heren Riehardson en van der Voort maakten ook veel langer vakantievluchteri (om langs de Venezolaans kust, Trinidad en andere eilanden naar Sint Maarten.<ref>De Aruba Flying Club. "Amigoe di Curacao". Willemstad, 26-10-1957. Geraadpleegd op Delpher op 12-03-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000211195:mpeg21:p003</ref> * Voor velen is het vertrek van de heer Pieter A. de Vuyst ongemerkt voorbij gegaan. Gedurende de tweede wereldoorlog was hij verbindingsmarineofficier en gedurende die tijd begon hij met het plannen voor een particulier vliegvels, dat naar hem genoemd werd. Op 16 juli 1944 werd dit vliegveld geopend dooi de toenmalige Gezaghebber I. Wagemaker. Dat het vliegveld naar hem ge noemd werd, was op voordracht van Aruba Flying Club als waardering voor het vele werk dat hij voor deze club had gedaan. In oktober 1945 kwam de heer de Vuyst in dienst van de Lago en verliet deze op 1 juni j.l. 1956.<ref>{{nl}}{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010404914:mpeg21:p005|titel=Pieter A. de Vuyst verliet Aruba|werk=[[Amigoe]]|datum=1956-06-18|bezochtdatum=2024-03-12}}</ref> {{Appendix}} AFC is een Arubaanse vereniging ter beoefening van de vliegsport, opgericht in 1942 door employes van Lago te San Nicolas. Eerste voorzitter was Pieter A. de Vuijst, waarnaar het sportvliegveld is genoemd.<ref>Hoetink, Encyclopedie van de Nederlandse Antillen, 1969 pag.55</ref> ----------------- == EZ Air (aanvulling)== Mester menshoná ku direktor di Medicair Rene Winkel ta alabes direktor di aerolínea EZ Air, pues e kontrato firmá ta ku Winkel i no e aerolínea EZ Air. Esaki ta importante pa menshoná mirando ku den komunidat tin e impreshon ku ta EZ Air ta sòru pa Ambulans Aéreo. “Nos tin kontrato ku e doño pues no e aerolínea mes. Awor a yega e momentu ku e kontrato a vense. Segun e proseso, tur interesado por entregá un petishon pa ehekutá e tarea di Ambulans Aéreo. Boneriano 29-11-2023 titel=Ken ta bai ehekuta air ambulans?|https://awemainta.com/boneriano/ Medicair tambe por bolbe entregá un petishon”, e ta splika. Sinembargo e no ta konfirmá ku vensementu di e kontrato a sosedé entrante yanüari 2024. Tambe e ta sigurá ku e situashon di niun forma ta opstakulisá servisio di Ambulans Aéreo. Mester menshoná ku ya pa algun luna tin spekulashon tokante e situashon aki. Dòkter Frans komo direktor di FM den un rueda di prensa anterior a konfirmá ku Ministerio na Hulanda ke pa ehekutá buelonan di Ambulans Aéreo ku avionnan registrá na Hulanda. Tur esaki por konsiderá komo opstákulo pa proveodornan lokal. BONERIANO a tuma kontakto ku Rene Winkel tokante e situashon aki i e ta splika ku e no ta deseá na amplia masha mirando ku FM ainda ta un kliente. “Echo sí ta ku FM algun tempu atras a saka un asina yamá ‘tender’ pa buska un operadó pa ambulans aéreo ku lo trese avionnan ku registrashon PH, esta di Hulanda. Es mas FM lo ta basta leu pa bira un operador di aerolínea. No ta eksistí Ambulans Aéreo, ta eksistí pèrmit pa ehekutá buelo ‘ airline operator certificate’ (AOC). Di aki ta haña un provishon riba e pèrmit pa Ambulans Aéreo pasombra ta buelo komersial i ku nan lo bula bou di e reglanan Europeo, EASA”, e ta splika. Winkel ta agregá ku nan tambe a lesa ku FM ke bin ku avion di Ambulans eléktriko, pero tambe mester bisa ku e teknologia aki no ta asina leu ainda. “No ta eksistí avion eléktriko ainda ku por bula e rutanan aki, i dado kaso ku bin ku avionnan asina mes, mester pasa den hinter un prosedura pa nan wòrdu sertifiká pa departamentonan konserní manera Curacao Civil Aviation Authority (CCAA) Y ILT holanda , Esei ta nifiká ku por dura añanan promé ku por bai usa avionnan eléktriko pa transporte di pashènt.” Importansia di Ambulans Aéreo Esaki ta un avion privá spesialmente adaptá pa duna sosten médiko na pashèntnan durante transporte. Un dòkter, paramediko òf ekipo di dòkternan altamente kualifiká lo biaha ku su pashènt pa atendé e pashènt te ora e yega e aeropuerto destiná i por transportá e pashènt na un manera sigur te su kas òf pa un hòspital den e pais. E Ambulans Aéreo lógikamente ta karga tur e ekipo i e remedinan nesesario durante e buelo. {{Appendix}} ----------------------------- __NOINDEX__ kzsxim4o9n4wy1rmxq9pftm7yh2vcp0 199194 199193 2026-08-01T20:24:16Z Caribiana 8320 199194 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ * Nieuw: [[Avia Air]] - [[Insel Air Aruba]] - [[Aruba Airlines]] - [[Aruba Flying Club]] . [[SLM]] - [[Jetair Caribbean]] - [[Buelo 980 di ALM]] - [[Margareth Abraham]] * Aanvullen: [[Z Air]] --------------- {{Infobox Aeropuerto | variante = c | nomber oficial = Princess Juliana International Airport | imagen = | tipo = Públiko | sirbi = [[Sint Maarten (isla)|Isla di Sint Maarten]] | funda = | apertura = [[4 di mart]] [[1944]] | propietario = Princess Juliana International Airport Holding Company N.V. | lat_deg = 18 | lat_min = 02 | lat_sec = 27 | lat_dir = N | lon_deg = 63 | lon_min = 06 | lon_sec = 32 | lon_dir = W | pais = {{SXM}} | pista = | operado = Princess Juliana International Operating Company N.V. | website = http://www.sxmairport.com/ }} '''Aeropuerto Internashonal Prinses Juliana''' (IATA: '''SXM''', ICAO: '''TNCM'''), konosí na [[ingles]] komo '''Princess Juliana International Airport''' (PJIA), ta e aeropuerto prinsipal di e [[Sint Maarten (isla)|isla di Sint Maarten]]. E ta sirbi tantu e [[Sint Maarten|parti hulandes]] komo e [[Sint Maarten (Fransia)|parti franses]] di e isla. E aeropuerto ta situá den e pais [[Sint Maarten]], serka di Simpson Bay Lagoon. El a haña su nòmber for di Reina [[Juliana di Hulanda]], kende ainda tabata prinsesa heredero tempu ku e aeropuerto a habri na 1944. Ademas di PJIA, tin un aeropuerto mas chikitu na e parti franses di e isla, konosí komo Aeropuerto Grand Case-Espérance. E aeropuerto aki ta sirbi prinsipalmente buelonan regional chikitu. == Historia == Na 1942, durante [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]], e ehérsito [[Estadonan Uni di Amérika|merikano]] a konstruí un pista di aterisahe na e sitio kaminda e aeropuerto moderno ta pará awe. E ophetivo tabata pa monitoriá i kontrarestá aktividat di supmarino nazi den e área.<ref name="CBCS">[https://www.centralbank.cw/storage/app/media/economic_bulletins_2024/20240927_feature_article_princess_juliana_international_airport_economic_bulletin_september_2024.pdf Princess Juliana International Airport An Economic Profile], [[Banko Sentral di Kòrsou i Sint Maarten|CBCS]] Economic Bulletin (sèptèmber 2024)</ref> Na 1944, e promé buelo no-militar ku pasahero sivil, operá pa [[KLM]], a baha na Sint Maarten. E aeropuerto desaroyá posteriormente riba e mesun sitio a wòrdu nombrá na honor di Prinsesa Juliana, kende tabata abordo di e buelo inougural.<ref name="CBCS"/> == Infrastruktura i desaroyo == For di 2001, a elaborá plannan pa ekspanshon i modernisashon di e aeropuerto. Un terminal nobo, ku un kapasidat pa 2,5 mion pasahero pa aña, a wòrdu habrí ofisialmente na novèmber 2006 pa [[Beatrix di Hulanda|Reina Beatrix]].<ref name="CBCS"/><ref name="birthday">[https://shta.com/princess-juliana-international-airport-celebrates-80th-birthday/ Princess Juliana International Airport Celebrates 80th Birthday], shta.com (13 di mei 2024)</ref> E terminal nobo a wòrdu konstruí riba tereno rekuperá nortwest di e terminal bieu. E edifisio tin dos piso i un superfisie total di aproksimadamente 27.000 m². Check-in i entrega di maleta ta situá na planta abou, miéntras ku sala di salida i áreanan komersial ta na e promé piso.<ref name="pjia">[https://www.airport-technology.com/projects/princessjulianaint/?cf-view Princess Juliana International Airport], airport-technology.com (2008)</ref> Na 2015, e aeropuerto a manehá 1.829.543 pasahero i aproksimadamente 60.000 moveshon di avion.<ref>{{cite web |website=Sxmairport.com |url=http://www.sxmairport.com/includes/pdfs/2015-Annual-Report.pdf |title=Annual Report 2015 |access-date= |archive-date=2023-07-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230709223107/https://www.sxmairport.com/includes/pdfs/2015-Annual-Report.pdf |url-status=dead }}</ref>[[File:Warning sign on Maho Beach.jpg|thumb|Bòrchi di atvertensia na Maho Beach.]] === Pista di aterisahe === Un di e karakterístikanan mas distintivo di e aeropuerto ta su aserkamentu pa aterisahe. Un punta di e pista ta situá hopi serka di Maho Beach, loke ta hasi ku avionnan ta pasa na altitut hopi abou riba e playa promé ku nan aterisá. Esaki a hasi e sitio konosí internashonalmente i a kontribuí na su popularidat komo atrakshon turístiko.<ref name="cleaver"/> Alabes, e situashon ta konsiderá potensialmente peligroso, i públiko ta wòrdu advertí mediante bòrchi.<ref>[https://uitspraken.rechtspraak.nl/details?id=ECLI:NL:HR:2004:AO4224 HR arrest Jetblast], uitspraken.rechtspraak.nl (2004)</ref> ==Ròl regional== E aeropuerto ta un sentro importante pa aviashon den e region di Nortost Karibe. E ta funshoná komo base di operashon pa [[Winair]] i komo hub prinsipal pa konekshon ku islanan mas chikitu den e region, manera [[Anguilla]], [[Saba]], [[Sint Eustatius]], [[Sint Barth|Saint Barthélemy]], [[Anguilla]], [[Dominica]], [[Nevis (isla)|Nevis]] i [[Tortola]].<ref name="birthday"/> E aeropuerto tin konekshonnan regular ku [[Oropa]] i [[Nort Amérika]] ku diferente aerolinea, inkluyendo KLM i kompania di aviashon franses.<ref name="cleaver"/> == Organisashon == Maneho di e aeropuerto ta den man di Princess Juliana International Operating Company N.V.<ref name="pjia"/><ref>[https://web.archive.org/web/20050526154747/http://www.pjiae.com/pdfs/company-profile.pdf Company profile - The Princess Juliana International Airport (PJIA)], sxm-airport.com (4 di mart 2005)</ref>, un supsidiario di Princess Juliana International Airport Holding Company N.V., ku gobièrnu di Sint Maarten komo úniko akshonista. Na 2024, e aeropuerto tabatin aproximadamente 305 empleado (FTE), hasiendo e un di e dunadónan di trabou individual mas grandi na Sint Maarten, fuera di sektor públiko.<ref name="CBCS"/> Michael Cleaver ta direktor ehekutivo (CEO) di e aeropuerto for di 2025.<ref name="cleaver">[https://www.luchtvaartnieuws.nl/nieuws/categorie/3/airports/michael-cleaver-volgt-brian-mingo-op-als-ceo-van-luchthaven-van-sint-maarten Michael Cleaver volgt Brian Mingo op als CEO van luchthaven van Sint Maarten], luchtvaartnieuws.nl (5 di aprel 2025)</ref> {{Commonscat}} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =70946032|titulo=Princess Juliana International Airport}} {{References}} }} [[:Kategoria:Sint Maarten]] [[:Kategoria:Aviashon]] -------- E aeropuerto ta sirbi komo un sentro importante pa aviashon den e region di Nortost Karibe. E ta e base di operashon pa [[Winair]] i ta funshoná komo e hub prinsipal pa islanan mas chikitu den region, manera [[Anguilla]], [[Saba]], [[Sint Eustatius]], [[Saint Barthélemy]], Anguilla, Dominica, Nevis i [[Tortola]].<ref name="birthday"/> E aeropuerto, ku ta konektá ku Oropa dor di KLM i vários kompania di aviashon franses, ta internashonalmente konosí prinsipalmente pa Maho Beach.<ref name="cleaver"/> Avionnan ta bula hopi abou riba e playa ei promé ku baha riba e pista situá direktamente su tras, hasiendo esaki un atrakshon turístiko prinsipal.<ref name="cleaver"/> Un di e aspektunan mas distintivo di e aeropuerto ta su aserkamentu di aterisahe. Un punta di e pista ta situá hopi serka di Maho Beach, loke ta hasi ku avionnan pasa na altitut hopi abou riba e playa ora nan ta aterisá. Esaki a hasi e sitio konosí internashonalmente, pero tambe ta krea situashonnan potensialmente peligroso pa bishitante. == Organisashon == PJIA su kantidat total di empleado tabata 305 ekivalente di tempu kompletu (FTEs) na 2024, hasiendo e ta un di e dunadónan di trabou individual mas grandi na Sint Maarten, ekskluyendo gobièrnu.<ref name="CBCS"/> Maneho di e aeropuerto ta den man di Princess Juliana International Operating Company N.V.<ref name="pjia"/><ref>[https://web.archive.org/web/20050526154747/http://www.pjiae.com/pdfs/company-profile.pdf Company profile - The Princess Juliana International Airport (PJIA)], sxm-airport.com (4 di mart 2005)</ref>, un kompania supsidiario di Princess Juliana International Airport Holding Company N.V., ku gobièrnu di Sint Maarten komo úniko akshonista. Michael Cleaver ta direktor ehekutivo (CEO) di e aeropuerto for di 2025.<ref name="cleaver">[https://www.luchtvaartnieuws.nl/nieuws/categorie/3/airports/michael-cleaver-volgt-brian-mingo-op-als-ceo-van-luchthaven-van-sint-maarten Michael Cleaver volgt Brian Mingo op als CEO van luchthaven van Sint Maarten], luchtvaartnieuws.nl (5 di aprel 2025)</ref> {{Commonscat}} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =70946032|titulo=Princess Juliana International Airport}} {{References}} }} [[:Kategoria:Sint Maarten]] [[:Kategoria:Aviashon]] ------------ Aeropuerto Internashonal Prinses Juliana (IATA: SXM, ICAO: TNCM), konosí na ingles komo Princess Juliana International Airport (PJIA), ta e aeropuerto prinsipal di e isla di Sint Maarten. E ta sirbi tantu e parti hulandes komo e parti franses di e isla. E aeropuerto ta situá den e pais Sint Maarten, serka di Simpson Bay Lagoon. E a haña su nòmber for di Reina Juliana di Hulanda, kende ainda tabata prinses heredero tempu ku e aeropuerto a habri na 1943. Na 1944, e a bishitá e sitio, loke a kontribuí na e nòmber ofisial. Ademas di PJIA, tin un aeropuerto mas chikitu na e parti franses di e isla, konosí komo Aeropuerto Grand Case–Espérance, cu ta sirbi prinsipalmente buelonan regional. Historia Na 1942, durante e Di Dos Guera Mundial, e ehérsito merikano a konstruí un pista di aterisahe riba e lokashon kaminda e aeropuerto moderno ta eksistí awe. E objetivo tabata pa monitoriá i kontrarestá aktividat di supmarino den e área. Na 1944, e promé buelo no-militar ku pasaheronan sivil — operá pa KLM — a baha na Sint Maarten. E aeropuerto posterior a wòrdu desaroyá riba e mesun sitio i a haña su nòmber na honor di Prinsesa Juliana, kende tabata abordo di e buelo inaugural. Infrastruktura i desaroyo For di 2001, a elaborá plannan pa modernisashon i ekspanshon di e aeropuerto. Un terminal nobo, ku un kapasidat di 2,5 mion pasahero pa aña, a wòrdu habrí ofisialmente na novèmber 2006 pa Reina Beatrix. E terminal nobo a wòrdu konstruí riba tereno rekupersá na noroeste di e terminal anterior. E edifisio tin dos piso i un superfisie total di aproksimadamente 27.000 m². Check-in i entrega di maleta ta situá na planta abou, miéntras ku sala di salida i áreanan komersial ta na e promé piso. Na 2015, e aeropuerto a manehá 1.829.543 pasahero i aproksimadamente 60.000 moveshon di avion. Rol regional E aeropuerto ta un sentro importante pa aviashon den e region di Nortost Karibe. E ta funshoná komo base di operashon pa Winair i komo hub prinsipal pa konekshon ku islanan mas chikitu den e region, manera Anguilla, Saba, Sint Eustatius i Saint Barthélemy. E aeropuerto tin konekshonnan regular ku Oropa i Nort Amérika dor di diferente aerolinea, inkluyendo KLM i kompania di aviashon franses. Aserkamentu di aterisahe Un di e karakterístikanan mas distintivo di e aeropuerto ta su aserkamentu di aterisahe. Un punta di e pista ta situá hopi serka di Maho Beach, loke ta hasi ku avionnan pasa na altitut hopi abou riba e playa promé ku nan aterisá. Esaki a hasi e sitio konosí internashonalmente i a kontribuí na su popularidat komo atrakshon. Alabes, e situashon ta konsiderá potensialmente peligroso, i bishitantenan ta wordo advertí pa sigui instrukshonnan di siguridat. Organisashon Maneho di e aeropuerto ta den man di Princess Juliana International Operating Company N.V., un supsidiario di Princess Juliana International Airport Holding Company N.V., ku gobièrnu di Sint Maarten komo úniko akshonista. Na 2024, e aeropuerto tabatin aproximadamente 305 empleado (FTE), hasiendo e un di e empleadornan individual mas grandi na Sint Maarten, fuera di sektor públiko. Michael Cleaver ta direktor ehekutivo (CEO) di e aeropuerto for di 2025. ---- For di 2001, a traha plannan pa ekspanshon i modernisashon di e aeropuerto. Un edifisio nobo di aeropuerto, ku un kapasidat pa 2.5 mion pasahero pa aña, a wordo habri ofisialmente pa [[Beatrix di Hulanda|Reina Beatrix]] na novèmber 2006. Komo parti di e di 70 aniversario na 2014, e aeropuerto a hasi un donashon di tres estatua di pelikan maron na gobièrnu. Nan a wòrdu poné riba e rotònde dilanti di e aeropuerto, huntu ku e lèternan di e kódigonan di aeropuerto di IATA di e aeropuertonan partner.<ref>The Daily Herald, [https://www.thedailyherald.sx/islands/national-bird-monument-at-airport-roundabout-restored National bird monument at airport roundabout restored], 9 juni 2021</ref> [[File:06-SXM-airport1s.jpg|thumb|left|200px|Interior di e terminal di Aeropuerto Internashonal Prinses Juliana.]] Aeropuerto Internashonal di Prinsesa Juliana (IATA: SXM, ICAO: TNCM) ta e aeropuerto prinsipal riba e isla karibense di Saint Martin. E aeropuerto ta situá na e parti hulandes di e isla, den e pais di Sint Maarten, serka di e kosta di Simpson Bay Lagoon. Na 2015, e aeropuerto a manehá 1.829.543 pasahero i alrededor di 60.000 moveshon di avion.<ref>{{cite web |website=Sxmairport.com |url=http://www.sxmairport.com/includes/pdfs/2015-Annual-Report.pdf |title=Annual Report 2015 |access-date=2 March 2016 |archive-date=9 July 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230709223107/https://www.sxmairport.com/includes/pdfs/2015-Annual-Report.pdf |url-status=dead }}</ref> E aeropuerto ta sirbi komo un sentro pa Winair i ta e porta prinsipal pa e Islanan Leeward mas chikitu, inkluyendo Anguilla, Saba, Saint Barthélemy i Sint Eustatius. E ta haya su nomber for di Reina Juliana di Hulanda, kende a baha eynan tempo cu e tabata heredero presunto na 1944, e aña despues cu e aeropuerto a habri. E aeropuerto tin aserkamentu di aterisahe di flyover na altitud hopi abou pasobra un punta di su pista ta sumamente serka di kosta i Maho Beach. Miéntras ku Prinsesa Juliana Internashonal ta e porta di aviashon prinsipal pa e isla, tin tambe un aeropuerto di uso públiko mas chikitu na e parti Franses, den e Kolektividat Franses di San Martin, yamá Aeropuerto Grand Case-Espérance. {{Commonscat}} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =70946032|titulo=Princess Juliana International Airport}} {{References}} }} [[:Kategoria:Sint Maarten]] [[:Kategoria:Aviashon]] --------------- {{Variante|c}} {{Infobox accidente aereo | variante = c | nomber = Buelo 980 di ALM | imagen = Douglas DC-9-33F N937F ONA MIA 17.07.76 edited-2.jpg | descripcion = Avion tipo Douglas DC-9-33CF di ONA, similar na esun di hür pa [[Antilliaanse Luchtvaart Maatschappij|ALM]] dia di e insidente. | mapa = | fecha = [[2 di mei]] [[1970]] | tipo_calamidad = | sitio = | morto = | tipo_avion = Douglas DC-9-33CF | number_avion = | operado = Overseas National Airways (ONA) pa [[Antilliaanse Luchtvaart Maatschappij|ALM]] | nomber_avion = | number_vuelo = 980 di ALM | salida_vuelo = | layover = | destinacion = [[Sint Maarten]] | pasahero = 57 | tripulante = 6 | sobrviviente = 40 }} '''Buelo 980 di ALM''' tabata e buelo komersial programá pa bula for di aeropuerto JFK, [[New York City|New York]] pa Aeropuerto Prinses Juliana na [[Sint Maarten]] dia [[2 di mei]] [[1970]]. Despues di vários intento di aterisahe sin eksito, e avion a keda sin kombustibel i a kai den [[Laman Karibe]] (48 km for di [[Sint Croix|St. Croix]]), resultando den 23 persona morto i 40 sobrebibente. E suseso ta un di e poko kasonan di aterisahe forsoso (''ditching'') di un avion jet i ta ser konsiderá komo e pió desastre den historia di aviashon di [[Antias Hulandes]]. == Detaye di e buelo == * '''Data''': 2 di mei 1970 * '''Ruta''': New York (JFK) → Sint Maarten (SXM) * '''Avion''': Boeing 727-200 * '''Operadó''': Overseas National Airways (pa ALM) * '''Persona riba avion''': 63 (inkluso miembronan di tripulashon) == Avion i su tripulashon == E avion tabata un Douglas DC-9-33CF di dos motor, operá pa [[Antilliaanse Luchtvaart Maatschappij]] (ALM) dor di Overseas National Airways (ONA), ku un avion i tripulashon di buelo di ONA i un tripulashon di kabina di ALM.[1] Su number di seri tabata 47407, su number di ruta tabata 457. E avion a wòrdu fabriká dia 23 di yanüari 1969 i tabata matrikulá na [[Estadonan Uni di Amérika|Merka]] bou di e number di registrashon: FAA N935F. E buelo tabata transportá 57 pasahero i 6 miembro di tripulashon. E tripulashon di buelo tabata konsistí di kapitan Balsey DeWitt (37), promé ofisial Harry Evans II (25), i piloto Hugh Hart (35).[2] == Buelo i aterisahe forsoso == Buelo 980 a sali for di Aeropuerto John F. Kennedy normalmente i a sigui sin nobedat den direkshon di Karibe, ounke e DC-9 mester a baha na un altitut mas abou pasùit di [[Bermuda ]]pa evitá un tormenta di strena, oumentando su kimamentu di kombustibel. Despues ku e buelo a haña pèrmit pa baha te na 10.000 pia (3.000 m), kontrol di tráfiko aéreo regional (ATC) a konsehá ku e kondishonnan di tempu na St. Maarten tabata bou di e mínimo pa aterisahe, un sèt di kriterio ku ta determiná si un aterisahe ta posibel. Kapitan DeWitt a disidí di desviá pa San Juan, pero poko despues, kontrol di St. Maarten a informá nan ku e kondishonnan di tempu a mehorá sufisiente pa aterisa. E buelo a hasi un aserkamentu inisial na e aeropuerto pero no a logra mira e pista na tempu pa aliñea pa aterisahe i a deklará un aserkamentu faya pèrdí. Buelo 980 a purba di baha un di dos biaha, pero atrobe no a logra yega na aliñea ku e pista. Despues di a abortá e aserkamentu ei, e tripulashon a hasi un di tres intento, pero e avion tabata muchu altu pa aterisa sigur. Despues di a evaluá e situashon di tempu i kombustibel, e pilotonan a disidí di desviá pa Saint Croix, risibiendo un vektor di aserkamentu i pèrmit pa aterisahe. Na e punto aki, a konstatá un posibel diskrepansia entre e meter di kombustibel i loke a wòrdu kalkulá komo e kantidat di kombustibel ku a sobra den e tankinan. DeWitt a informá e kontroladó di tráfiko aereo di su intenshon pa bandoná e avion i a kuminsá un aserkamentu abou riba awa, aterisando pa 3:49 pm ora lokal, 30 mia ost di Saint Croix.[3][2] Ounke e pilotonan a aktivá señalnan di faha di seguridat djis promé ku aterisahe, tabatin insertidumbre den e kabina tokante ki ora, òf si, e avion lo a baha. E sistema di komunikashon di e kòkpit no tabata funshoná, pues pasaheronan no a risibí ningun atvertensia di e bashamentu inminente. Consecuentemente, un cantidad desconoci di pasahero y tripulacion tabata para of tabatin nan faha di seguridad kita ora cu e avion a dal den awa. Na e momento aki, laman tabata brutu debí na kondishonnan di wer volatil. E avion a keda relativamente intacto despues di a baha den awa, pero pronto a sink den mas o menos 5.000 pia (1.500 m) y nunca a wordo recupera. E aksidente a resultá den 23 morto i 37 herido, ku 40 sobrebibiente en total. Tantu e pilotonan komo e nabegante a sobrebibí. E sobrebibientenan a keda bula den e laman turbulento, infestá ku tiburon ku nan vest di salbabida te ora ku yudansa a yega.[3][4] E rekuperashon di e sobrebibientenan ku helikòpter a kuminsá mas o ménos 12:00, un pa dos ora despues di e bentamentu, i e último sobrebibiente, Promé Ofisial Evans, a wòrdu rekuperá mas o ménos 1 ora despues.[2] E helikòpternan a wòrdu guiá pa e sitio di reskate dor di un avion di Pan American Airways, kende su piloto a informá e bentamentu via radio, despues a bula riba e sitio te ora ku yudansa a yega pa guia e reskatistanan.[3] E esfuersonan di reskate a enbolbí unidatnan di Guardakosta di Merka, Marina di Merka, i Kuerpo di Marina di Merka, i un kantidat di sobrebibiente a wòrdu hibá tera ku helikòpter.[5] ---- Durante e buelo, e avion a topa ku maltempu ku a forsa e kapitan pa hasi varios intento pa landa den aeropuerto Prinses Juliana na Sint Maarten. Despues di intentonan repetí sin éksito i ku e gasolin a kaba, e kapitan a desidí pa hasi un '''ditching''' (aterisáhe forzoso den laman) serka di isla Saint Croix. == En kultura == E historia di buelo 980 a inspirá varios artikulo, dokumental i video ku ta analisá e desishonnan tomá durante e vuelo, inkluí: * ''A desperate crew and their awful decisions – The extraordinary tale of ALM Flight 980'' (YouTube, 10 di febrüari 2025) * Emilio Corsetti – ''What a Real Hero Looks Like'' [[:Kategoria:Aviashon]] [[:Kategoria:Antias Hulandes]] == E aksidente == E impakto ku e laman a keda mas fuerte ku tabata spera, i e fuselaje di e avion a kibra den barios parti. Di e total di 63 hende riba avion, 23 a fayece, mientras 40 a logra salba via bote di salbashon òf flotadónan. Entre e viktimanan tabata hopi hende di Kòrsou, Sint Maarten i Hulanda. === Viktimanan konosí === Un di e viktimanan mas konosí tabata '''[[Margareth Abraham]]''', un stewardess di 24 aña for di Kòrsou. Segun testigunan, e tabata yudando pasaheronan pone su chaleko di salbashon i no a logra siña pa su mes. Su entrega i sakrifisio a ser rekonosé mas latr pa medio di un premi di valentia posthumo. == Investigashon == Investigashon di e '''[[National Transportation Safety Board]] (NTSB)''' a indiká ku e avion a keda sin gasolin despues di intentonan repetí pa landa den Sint Maarten. E raport a menzioná tambe ku komunikashon entre e kapitan i kontrol aéreo tabata konfuso, i ku desishon humano den un situashon di stres a kontribuí na e desenláse fatal. NTSB a rekomendá mehoras den planifikashon di ruta aéreo, maneho di krisis, i komunikashon durante emerhensia. == Impacto == E aksidente di Vuelo 980 a trese hopi dolor den e komunidat di e Antias Hulandes, partikularmente na Kòrsou. Den su respuèsta, [[ALM Antillean Airlines|ALM]] a pasa pa un revishon di proseduranan di emerhensia i entrenamiento di tripulantenan. E aksidente a keda den memoria kolektivo komo un simbolo di valentia humano, partikularmente pa e akshon di Margareth Abraham. == En kultura == E historia di Vuelo 980 a inspirá barios artikulonan, dokumental i video ku ta analiza e desishonnan tomá durante e vuelo, inkluí: * ''A desperate crew and their awful decisions – The extraordinary tale of ALM Flight 980'' (YouTube, 10 di febrüari 2025) * Emilio Corsetti – ''What a Real Hero Looks Like'' == Referensia == <references> <ref>National Transportation Safety Board (NTSB) – Aircraft Accident Report: Overseas National Airways Flight ALM980.</ref> <ref>SimpleFlying – Crew Perspective: Lessons from ALM Flight 980.</ref> <ref>Emilio Corsetti – What a Real Hero Looks Like (2024).</ref> </references> {{Variante|a}} {{Databox}} {{Infobox accidente aereo | variante = c | nomber = ALM Buelo 980 }} [[File:Douglas DC-9-33F N937F ONA MIA 17.07.76 edited-2.jpg|thumb|Avion tipo Douglas DC-9-33CF di ONA, similar na esun di hür pa [[Antilliaanse Luchtvaart Maatschappij|ALM]] dia di e insidente.]] '''Buelo 980 di ALM''' tabata un buelo komersial ku a tuma lugá riba [[2 di mei]] [[1970]], operá pa Overseas National Airways den nòmber di [[Antilliaanse Luchtvaart Maatschappij]] (ALM). E vuelo tabata bai for di New York JFK pa [[Sint Maarten]], pero a terminá den un tragedia despues ku e avion a tene ku hasi un aterisahe forzoso den laman serka [[Sint Croix|St. Croix]]. E tabata e peor desastre den historia di aviashon antiano. Detaye di e vuelo Avion: Boeing 727-200 Operadó: Overseas National Airways (pa ALM) Ruta: New York (JFK) → St. Maarten Data: 2 di mei 1970 Persona riba avion: 63 (incluso tripulantenan) Durante e vuelo, e avion a topa ku malu tempu ku a forsa e piloto pa hasi barios intento pa landa den aeropuerto Prinses Juliana na St. Maarten. Despues di barios intento sin éksito i gasolin ku ta kaba, e kapitán a desidí pa hasi un ditching (aterrisahe den laman) serka isla St. Croix. E aksidente E avion a impacta e laman mas fuerte ku lo a spera, i e fuselaje a kibra den varias parti. Di e total di 63 hende riba avion, 23 a fayece. E resto di e pasaheronan i tripulantenan a salba, algun via flotadónan i bote di salva. Viktimanan i heróes Un di e viktimanan mas konosí tabata Margareth Abraham, un stewardess di 24 aña for di Kòrsou. Segun testigunan, e tabata yudando pasaheronan pone su chaleko di salbashon i no a logra siña pa su mes. Su entrega i sakrifisio a ser rekonosé ku un premi di valentia posthumo. Investigashon i resultado Investigashon di NTSB (National Transportation Safety Board) a determiná ku e avion a keda sin gasolin despues di intentonan repetí pa landa. Tambe a indiká ku komunikashon entre e kapitan i kontrol di trafiko aéreo tabata konfuso. A resultá den rekomendashon pa mehoras den manejamentu di krisis i planifikashon di ruta aéreo. Impacto E aksidente di ALM Vlucht 980 a trese hopi dolor na Antias Hulandes i tambe a pone preshon riba ALM. E kasonan di valor humano, manera e di Margareth Abraham, a keda parte di e memoria kolektivo di Kòrsou. * Tobias Cordeiro - mira it.wiki == Link eksterno == * [https://www.youtube.com/watch?v=rPQZbbgr4w8&t=62s A desperate crew and their aweful decisions - The extraordinary tale of ALM flight 980], [[Youtube]] (10 di febrüari 2025) {{Infobox vuelo aéreo | nòmber_vuelo = ALM Vlucht 980 | operador = Overseas National Airways pa ALM Antillean Airlines | ruta = JFK – St. Maarten | avion = Boeing 727-200 | pasaheero = 57 | tripulashon = 6 | total_persona = 63 | viktima = 23 | sobrevivienten= 40 | data = 2 di mei 1970 | lugá = Serka St. Croix, Karibe }} '''ALM Vlucht 980''' tabata un vuelo di [[ALM Antillean Airlines]], operá pa [[Overseas National Airways]], ku a pasa un aksidente fatal riba 2 di mei 1970. E avion a tuma un aterrisahe forzoso (''ditching'') den laman serka isla [[St. Croix]], despues ku a keda sin gasolin. 23 hende a fayece, entre nan e stewardess [[Margareth Abraham]]. == Detaye di e vuelo == E avion a sali for di [[New York JFK]] pa [[St. Maarten]], pero a topa ku malu tempu. Despues di barios intento pa landa i sin eksito, e kapitan a desidí hasi un ditching den laman. == E aksidente == E avion a kibra den varias parti den e impakto. A haya 23 viktima humano. Barios hende a salba via bote i flotador, entre nan 40 sobrevivientenan. == Viktimanan konosí == - [[Margareth Abraham]], stewardess di 24 aña for di Kòrsou, a fayece mientras tabata yudando pasaheronan. == Investigashon == E investigashon di [[NTSB]] a determiná ku agotashon di gasolin i desishon difísil durante e vuelo a kontribuí na e aksidente. A yega tambe ku komunikashon ku kontrol aéreo tabata konfundí. == Impacto == E aksidente a trese hopi dolor den e komunidat di Antias Hulandes. ALM a pasa pa revishon di proseduranan di emerhensia. E aksidente a keda komo un punto importante den istoria di aviashon di e región. == Referensianan == * [https://simpleflying.com/alm-antillean-airlines-flight-980-cabin-crew-perspective/ SimpleFlying – Crew Perspective] * [https://emiliocorsetti.com/what-a-real-hero-looks-like/ Emilio Corsetti – What a Real Hero Looks Like] * [https://www.ntsb.gov/about/organization/Pages/Air.aspx National Transportation Safety Board (NTSB)] -------------- {{infobox persona| variante = c | nomber completo = Margareth Aleida Abraham | fecha nacemento = [[11 di yüni]] [[1945]] | luga nacemento = [[Kòrsou]] | fecha fayecimento = [[2 di mei]] [[1970]] | luga fayecimento = Serka St. Croix, Karibe | ofishi = stewardess | konosí pa = Su akshonnan heróiko durante e aksidente aéreo di buelo 980 di ALM | distincion = ''Zilveren Erepenning voor Menslievend Hulpbetoon'' (2020) }} '''Margareth Aleida Abraham''' (☆ [[11 di yüni]] [[1945]] na [[Kòrsou]] - † [[2 di mei]] [[1970]] den serkania di [[Sint Croix]]) tabata un stewardess di [[Kòrsou]] den servisio di [[Antilliaanse Luchtvaart Maatschappij|ALM]], ku a fayesé na edat di 24 aña durante un aterisahe di emergensia.<ref>[https://curacao-airport.com/history-margareth-abraham/ History of Margareth Abraham], [[Aeropuerto Hato|Curacao International Airport]]</ref> Su kurashi i trankilidat bou di preshon ekstremo a hasié un héroe den aviashon [[Antias Hulandes|antiano]]. == Biografia == Margareth Abraham, huntu ku su ruman hòmber ohochi Carol, a nase dia 11 di yüni 1945. Den e famia Abraham tabatin kuater ruman mayó. Na aña 1967, despues di a kaba Mulo, el a skoge un karera komo stewardess na [[Antilliaanse Luchtvaart Maatschappij]] (ALM).<ref name="Pionero">{{cite book|author=[[Jeanne Henriquez|Henriquez, Jeanne]]|title=Kòrsou su muhénan pionero|year=2000|publisher=[[Archivo Nashonal Kòrsou]]|pag= 40-42|ISBN=99904-0-431-3}}</ref> === Buelo LM 980 2 di mei 1970 === [[File:Douglas DC-9-33F N937F ONA MIA 17.07.76 edited-2.jpg|thumb|Avion tipo Douglas DC-9-33F di ONA, similar na esun di hür pa [[Antilliaanse Luchtvaart Maatschappij|ALM]] dia di e desaster.]] Riba 2 di mei 1970, Abraham tabata miembro di tripulashon di kabina riba buelo 980 for di [[New York City|New York]] (JFK) pa [[Sint Maarten]]. E avion, tipo DC‐9-33CF, tabata un avion ku ALM a hür di a kompania merikano Overseas National Airways (ONA). Tabatin sinkuentishete pasahero y seis miembro di tripulashon abordo. Debí na bientu fuerte i neblina, e piloto a purba baha varios biaha na Aeropuerto Internashonal Prinsesa Juliana (SXM). Kapitan Balsey De Witt a disidí despues di desviá pa Sint Croix. Durante e buelo aki, e piloto a keda sin kombustibel i e riesgo di un aterisahe den awa (ditch) a surgi. Abraham a sobresalí den heroismo: segun testigunan okular, el a yuda pasaheronan bisti nan salbabida i a kompañá nan te na e salida. Na e momentu presiso ey, e avion a hasi un impakto duro ku e awa i a kibra banda di e kòkpit. Abraham, kende a sigui duna asistensia te na final, no a sobrebibí e desaster.<ref>[https://emiliocorsetti.com/what-a-real-hero-looks-like/ What a real hero looks like], emiliocorsetti.com (3 di mei 2019)</ref> El a fayesé inesperadamente durante e akshon di rescate. Un total di 43 persona a sobrebibí; 23 hende a muri, inkluso Margareth Abraham. == Personal == Despues di e buelo, Abraham tabata pa bula bèk New York unda e lo a topa ku su komprometido, Robby Schouten. Nan tabatin plan pa kasa dia 15 di yüni 1970, djis algun siman despues di e suseso trágiko.<ref name="Pionero"/> [[File:Erepenning voor Menslievend Hulpbetoon Versie sinds 1912.jpg|thumb|170x210px|]] == Honor == Margareth Abraham ta wòrdu rekordá komo un símbolo di balentia i altruismo den [[Karibe Hulandes]]. Su akshonnan den momentu di pániko a salba bida di varios hende i su historia ta sigui inspirá hende den Kòrsou i mas aya. Den sala di yegada di [[Aeropuerto Hato|Aeropuerto Internashonal di Kòrsou]], a develá un plakat di bròns na 1972, poné pa [[Estadonan Uni di Amérika|Merka]]. Despues na 2024, a pone un mural ku su imagen riba e fachada di e terminal, komo un homenahe bibu. E gerensia di aeropuerto a kambia e nòmber di e lokalidat pa aktividatnan di aviashon pa "Plasa Margareth Abraham" na 1990. Na 2020, el a wòrdu otorgá póstumo e Medaya di Honor di Plata pa Yudansa Humanitario (''Erepenning voor Menslievend Hulpbetoon''), un di e medayanan sivil militar [[Reino Hulandes|hulandes]] di mas altu pa yudansa humanitario. {{DEFAULTSORT:Abraham, Margareth}} [[:Kategoria:Hende]] [[:Kategoria:Aviashon]] [[:Kategoria:Kòrsou]] Margareth Abraham a wòrdu rekonosé komo un berdadero hende di balentia. Margareth Abraham ta konsiderá un símbolo di balentia i altruismo den Karibe Hulandes. Su akshonnan den momentu di pániko a salba bida di barios hende i su historia ta sigui inspirá hende den Kòrsou i mas aya.Na 1972 Merka a pone un plaka ku inskripshon den sala di salida di [[Aeropuerto Hato]]. Pa honrá su memoria, Aeropuerto Internashonal di Kòrsou a pone su nòmber na su direkshon ofisial: Plasa Margareth Abraham. Na 2024, a develá un mural ku su potret na fachada di e terminal, komo un símbolo di su entrega i korahe.<ref>{{citeer web|url=https://www.curacaochronicle.com/post/local/cap-honoring-a-true-hero-margareth-abraham/|titel= CAP honoring a true hero, Margareth Abraham|datum=2024-05-02|bezochtdatum=2025-07-01|werk=curacaochronicle.com}}</ref> Na 2020, el a risibí posthumamente e ''Zilveren Erepenning voor Menslievend Hulpbetoon'' (Plaka di Plata pa Ayudo Humanitario), un di e mas antiguo i prestisioso premionan di valentia di [[Hulanda]]. --- Margareth Abraham ta wòrdu rekordá komo un símbolo di kurashi i sakrifisio den Karibe Hulandes: 1972: Un plachi di bròns òf metal a wòrdu desvelá den e sala di yegada di Aeropuerto Hato. 1990: E maneho di aeropuerto a kambia e nòmber di e lugá pa aktividatnan di aviashon pa Plasa Margareth Abraham. 2024: Un mural ku su potrèt a wòrdu desvelá riba e fachada di e terminal, komo un homenahe bibu. 2020: El a wòrdu otorgá postumamente ku e Medaya di Honor di Plata pa Asistensia Karitativo, un di e medayanan sivil militar mas haltu pa ayudo humanitario na Hulanda. Margareth Abraham ta keda un fuente di inspirashon pa hopi na Kòrsou i mas leu. Su legado ta sigui biba komo un ehèmpel di sakrifisio propio i forsa humano bou di sirkunstansianan ekstremo. , ku tabata baseá den Antias Hulandes. E tabata konosí pa su amabilidat i entrega na su trabou. {{Infobox persona | nòmber = Margareth Abraham | portret = | nashimentu = ±1946 | lugá nashimentu = Kòrsou | morto = 2 di mei 1970 | lugá morto = Serka St. Croix, Karibe | trabou = Stewardess (ALM) | konosí pa = Su akshonnan heróiko durante e aksidente aéreo di ALM Vlucht 980 }} '''Margareth Abraham''' (±1946 – 2 di mei 1970) tabata un stewardess di [[Kòrsou]] ku a perde su bida den e aksidente aéreo trágiko di [[ALM Vlucht 980]]. E a wòrdu rekordá komo un verdadero hende valent, ku su entrega a yuda salba bida di pasaheronan riba e avion. == Bida i karera == Margareth Abraham a nase den Kòrsou i a traha komo stewardess pa [[ALM Antillean Airlines]]. E tabata konosí pa su amabilidat i entrega na su trabou. == Aksidente di 2 di mei 1970 == Riba 2 di mei 1970, Abraham tabata riba e vuelo [[ALM Vlucht 980]], ku a hasi un ''ditching'' den laman serka [[St. Croix]] despues ku e avion a keda sin gasolin. Testigunan a bisa ku e tabata yudando pasaheronan pone su chaleko di salbashon, i tabata para den e pasillo ora e avion a impacta e laman. E a fayece den e impakto. == Rekonosimentu posthumo == - A risibí e [[Zilveren Erepenning voor Menslievend Hulpbetoon]] (Plaka di Plata pa Ayudo Humanitario) di Reinou Hulanda. - Su nòmber ta honra na [[Aeropuerto Internashonal Hato]] na Kòrsou, ku su direkshon ofisial ta '''Plasa Margareth Abraham'''. - Tambe tin un mural ku su potrèt riba e fachada di e terminal. == Legado == E ta konsiderá komo un símbolo di balentia i entrega humano den e istoria di aviashon Karibe Hulandes. == Referensia == * [https://emiliocorsetti.com/what-a-real-hero-looks-like/ What a Real Hero Looks Like – Emilio Corsetti] * [https://www.curacaochronicle.com/post/local/cap-honoring-a-true-hero-margareth-abraham/ CAP Honoring a True Hero – Curaçao Chronicle] * [https://simpleflying.com/alm-antillean-airlines-flight-980-cabin-crew-perspective/ SimpleFlying on Flight 980] --------- Margareth Abraham was a 24-year-old flight attendant from Curaçao who served on ALM Antillean Airlines Flight 980. On May 2, 1970, the flight, operated by Overseas National Airways on behalf of ALM, departed from New York's JFK International Airport bound for St. Maarten. Due to poor weather conditions, the aircraft made several unsuccessful landing attempts and eventually ran out of fuel, leading to a controlled ditching in the Caribbean Sea near St. Croix. Of the 63 people on board, 40 survived, while 23, including Margareth Abraham, perished .​ Wikipedia, la enciclopedia libre +7 Curaçao International Airport +7 Simple Flying +7 Curaçao International Airport +7 Wikipedia +7 Curaçao International Airport +7 Medium Margareth Abraham is remembered for her heroic actions during the emergency. She assisted passengers in evacuating the aircraft, prioritizing their safety over her own. Tragically, she lost her life in the process . At the time of the accident, she was engaged to Robby Schouten, a well-known Antillean TV presenter, and was planning to leave her position at ALM .​ Curaçao International Airport In honor of her bravery, the address of Curaçao International Airport was named 'Margareth Abraham Plasa' . Her sacrifice is commemorated by the local community, and she is celebrated as a true hero .​ {{Appendix}} ------------------- '''Aruba Airlines''' (officially Arubaanse Luchtvaart Maatschappij N.V.) ta e aerolínea di bandera y e único aerolínea nashonal di Aruba. Fundá den 2006, Aruba Airlines ta oferé transporte aéreo regular y charter pa pasaheronan pa varias destinashon. Su sede korporativo ta na Oranjestad, Aruba, y su base di mantenemento prinsipal ta na Miami, Florida. Den 2015 e compañías a risibí e Aircraft Operating Certificate (AOC) for di Estados Unidos.[1][2] == Historia == Aruba Airlines a wordo funda na 2006 pa Onno J. de Swart, kien tabata su promé direktor. Den 2010 e a inicia operashon di charter ku un Piper PA-31 Navajo di shete asiento. Su sede operashonal ta na Oranjestad, kaminda e tin su base perto di Aeropuerto Internacional Reina Beatrix. E tin ofisinan di benta na Miami (EEUU), Curaçao, Bonaire, i Venezuela (Maracaibo, Valencia y Maracay).[3] Na 2011 Aruba Airlines a atraé inversionistanan nobo pa mehorá su flota. Den ougùstùs 2012, e aerolínea risibí su sertifikado di operashon aéreo ekonómiko, y e a introducí dos Airbus A320 na su flota (su promé A320 yegá na Aruba na november 2012). Su promé ruta regular tabata Aruba → Maracaibo (Venezuela), sigi pa Aruba → Valencia (Venezuela), y mas dilanti Aruba → Panama City (Panamá) i Aruba → Miami (EEUU). Flota y Destinashonnan {| class="wikitable sortable" ! Tipo di Avion !! Modelo !! Kantidat !! Kabina !! Asiento !! Registrashon |- | Airbus || A320-200 || 1 || Ekonomiko || ~180 || P4-AAF [4] |- | Airbus || A321-200 || 1 || Ekonomiko/“Premium” || ~178 || (vhe model, [5]) |- | Bombardier || CRJ200 || 1 || Ekonomiko || ~52 || P4-CRA [6] |} == Destinashonnan selectá == {| class="wikitable sortable" ! Ruta !! País/Región !! Estado |- | Aruba ↔ Miami !! EEUU !! Activo (charter/regular) [3] |- | Aruba ↔ Maracaibo !! Venezuela !! Introdi (2012) [3] |- | Aruba ↔ Valencia !! Venezuela !! Introdi (2012) [3] |- | Aruba ↔ Panama City !! Panamá !! Introdi (5 Julio) [3] |} == Dificultadnan i Estado Actual == Durante e kriis di COVID-19 y problemanan operashonal, Aruba Airlines a enfrenta varios reto. Pa ehempel: su flota a keda parká, i datos reciente ta mustra ku e aerolínea no ta tene vuelos normales kuendo; por ehempel, un sitio pa seguimiento di vuelos ta nifiká kantidat “0” destinashon pa Aruba Airlines. [7] Den marzo 2021 Aruba Airlines a risibí su promé A321-200 (P4-AAI) pa possibilitá un relansa, pero no ta klaro si e aerolínea actualmente ta operando vuelos regulares.[8] E situashon ta kompleho: aunke e sitio ofisial y rekursonan ta indiká ku e aerolínea ta “active” [9], e falta di voli actual y klaridat publikashonal ta kreá duda. ------------ {{Infobox empresa | variante =a tipo = compania di aviacion | nomber = Aruba Airlines | pais = {{ABW}} | imagen = | descripcion = | funda = 2006 | antesecor = | fecha disolucion= | causa disolucion= | fundado = Onno J. de Swart | propietario = | director ehecutivo = | pais = {{ABW}} | sector = transporte | industria = aviacion }} '''Aruba Airlines''' (oficialmente '''Arubaanse Luchtvaart Maatschappij N.V.''') ta e aerolinea di bandera y e unico aerolinea di [[Aruba]]. E aerolinea, fundá na 2006, ku ta ofresé transporte aéreo regular i charter pa pasahero pa 13 destinashon. Aruba Airlines su sede corporativo ta na Oranjestad, Aruba. Aruba ta opera su base di mantencion principal na Miami. Na 2015 el a ricibi un AOC (''aircraft operating certificate'') for di [[Estadonan Uni di Amérika|Merka]]. == Historia == Aruba Airlines a ser funda na 2006 pa Onno J. de Swart, kende tabata su prome director.<ref>{{Cite web|url=http://curacaochronicle.com/aviation/press-release-settlement-between-aruba-airlines-and-de-swart/|title=Press release: Settlement between Aruba Airlines and de Swart|date=16 June 2017}}</ref> E aerolinea a cuminsa operacion di charter cu un Piper PA-31 Navajo di shete asiento na 2010. E sede principal ta na Oranjestad na Aruba, cual ta e centro di operacion principal, y e aerolinea a habri un oficina nobo na [[Aeropuerto Internacional Reina Beatrix]]. E tin tambe ofisina di benta na Miami, Curaçao, Bonaire i na Maracaibo, Valencia i Maracay.<ref name="arubaair-offices">{{cite web|url=http://www.arubaairlines.com/#contactus|title=Aruba Airlines - Contact Us|accessdate=2015-04-21 }}</ref> Na kuminsamentu di 2011 e kompania a atrae inversionista nobo, ku ta kondusí na e mehoracion di e flota. E compania a risibí un Sertifikado di Operashon di aerolínea ekonómiko na ougùstùs di 2012. E aerolinea ta haya dos avion Airbus A320, e prome di nan a yega Aruba na november di 2012. E avion a kuminsá bula buelonan charter for di Aruba na fin di 2012 i e operashonnan programá a kuminsá e siguiente aña. Su promé destinashon tabata Maracaibo, Venezuela i despues Valencia, Venezuela. Despues riba 5 di yüli di e aña ei nan a inaugurá e buelonan pa Panama City, Panama. Y finalmente Miami, Merca. {{Appendix}} 18/10/25 Aruba Airlines is still operating and is the flag carrier and sole airline of Aruba. It is based at Queen Beatrix International Airport in Oranjestad and provides scheduled and charter services to various destinations across the Caribbean, South America, and the United States. Operations: Aruba Airlines is currently the only Aruban airline. It offers both scheduled and charter flights, serving as a primary carrier to and from the island. Headquarters: The airline's corporate headquarters are in Oranjestad, Aruba. Its main maintenance base is in Miami, Florida. Destinations: It flies to a number of destinations, including cities in the Caribbean, South America (such as Medellin, Colombia, and Georgetown, Guyana), and the United States (such as Miami). ------------------ {{Variante|a}} {{Databox}} '''Jet Air''' (oficialmente ) ta e aerolínea nacional di {{Appendix}} [[Category:Aviashon]] [[Category:Karibe Hulandes]] ------------------- {{Databox}} '''Avia Air''' ta un compania aereo di Aruba cu a opera entre .. y november 2003. Avia Air tabata un aerolinea basá na Aruba. Avia Air a suspendé su servisio na novèmber 2003 i tabata trahando pa reestructurá su operashonnan bou di protekshon di bankrut. 1] == Historia == Avia Air a kuminsá operashon den zomer di 1994 inicialmente tres Cessna 402B ⁇ (P4-AVA te ku P4-AVC); e mesun aña a añadí un Embraer Bandeirante (P4-AVD). Pasobra Air Aruba a enfoca mas y mas riba buelonan pa Merka, algun ruta regional por a bira operá. A kuminsá ku servisionan di liña pa Curaçao, Bonaire i e siudatnan Venezolano di Maracaibo, Punto Fijo i Valencia. Na fin di 1995, a cumpra un di dos Bandeirante P4-AVE).<ref>[http://landewers.net/P4-artikel.pdf 20 jaar Arubaans Luchtvaartuig Register Arno Landewers]</ref> Na 13 di mart di 1996 e barku a kai banda di (Venezuela) e Cessna 402B P4-AVB na laman, cu a mata tur ocho persona den e auto. E tabata trata di un buelo di linea di Aruba pa Punto Fijo. E piloto a reporta na un otro avion di Avia Problema di aire ku e motor robes, i algun tempu despues cu un candela a kibra. For di investigashon a resulta cu e candela a causa e motor y un parti di a kibra e ala robes di e avion, despues cu e Nort di Las Piedras- Aeropuerto di Punto Fijo - a kai. Na komienso di 2003, un Short SD.360-200 a kumpra, pero e aparato aki no a wòrdu a drenta servisio. For di mei 2003 no tabatin sèn mas pa paga salario di e personal y operacionnan di vuelo a keda para. Poco despues e lease company Volvo Aero a pidi e motornan di e dos Bandeirantes y finalmente E departamento di impuesto a konfiská tur e produktonan. E Cessna tambe a keda destruí. aerodinámiko pa motibu di mantenshon atrasá. Con E shortenan a bira algun e vuelo di entrenamentu a tuma lugá despues di e grupo di invershon IMCA, propietario di Air Exel, a kumpra un participacion di 50% den Avia Air. Avia Air lo sigui como AviaExel. E falta di Avia Air a hasi un pèrmit di establesementu definitivo drecha bo kara. Na òktober 2003 e kompania a a declara su mes na faillite. Poco despues, e 'Short' a bira e doño a rekuperá; tur dos Bandeirantes a keda te ku e zomer di e aña aki riba e Aeropuerto di Oranjestad ta para y e Cessna 402 P4-AVA ainda ta presente aki. ==Code data== *[[International Air Transport Association|IATA]] Code: '''3R''' *[[International Civil Aviation Organization|ICAO]] Code: '''ARB''' *Callsign: Aviair ==Flota== *Short 360-200 *Embraer EMB 110 Bandeirante == Wak tambe == * [[Lista di eks-kompania aéreo di Karibe Hulandes]] {{Appendix}} NOTES * Avia Air a cuminsa na 1984 como compania di charter Avia Air Chapter cu tabata activo na Aruba i Corwou. * in augustus 1987 verscheen het Avia Air toestel met piloot Robby Anjie, 26 jr., ter hoogte van MAcoya, Venezuela. Een tweemotorig vliegtuig Cessna met kenteken N-5351- A van de particuliere chartermaatschappij van de heer Efi Tromp, Avia Air, wordt sinds vrijdagavond op de route van Punto Fjjo (Venezuela) naar de luchthaven van Aruba vermist. * directie/eignaaar? Efi Tromp. * HetvliegtuigiseenJetpropAerocommander, een snelle vliegtuig ingericht met de nodige luxe. Avia- Air hoopt met zijn nieuwe aanwinst de Curagaose zakenman nu een nog betere service te verlenen. Avia- Air die in 1980 bij ministriële beschikking toestemming kreeg om samen met twee andere luchttransportmaatschappijen commerciële passagiersvluchten uit te voeren, biedt rechtstreekse vluchten aan naar alle bestemmingen in het Caribisch gebied, Colombia, Venezuela en Suriname. Met dit nieuwe vliegtuig hoopt Avia- Air bij te kunnen dragen aan de economische ontwikkeling van Curagao,<ref>TOEKOMST ANDERS TEKORT AAN GEKWALIFICEERDE KRACHTEN CDM ervaart dat nu al Opleiding vaklieden in metaalsector noodzakelijk. "Amigoe". Curaçao, 24-08-1987, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 12-03-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642489:mpeg21:p003</ref> * 1994: Avia Air van Efi Tromp is reeds enige tijd doende met plannen om commutervluchten tussen de eilanden te gaan vliegen. * Avia Air heeft vanaf woensdag een nieuw vliegtuig in bedrijf. Het is een EMB-110, van Braziliaanse makelij, dat 19 passagiers kan vervoeren. Het kan gecharterd worden voor vluchten Aruba - Curagao v.v. en Aruba - Bonaire v.v. Auia Air voert tweemaal daags vluchten uit tussen Aruba en Punto Fijo in Venezuela.<ref>WILLEMSTAD— Avia Air heeft vanaf woensdag een nieuw vliegtuig in bedrijf. Het is een EMB-110, van Braziliaanse makelij, dat 19 passagiers kan vervoeren. Het kan gecharterd worden voor vluchten Aruba – Curagao v.v. en Aruba – Bonaire v.v. Auia Air voert tweemaal daags vluchten uit tussen Aruba en Punto Fijo in Venezuela.. "Amigoe". Curaçao, 12-10-1994, p. 9. Geraadpleegd op Delpher op 12-03-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010645369:mpeg21:p009</ref> * Luchtvaartmaatschappij Avia Air die door de regering als nationale luchtvaartmaatschappij *s erkend, heeft plannen °ni met ingang van 1 december aanstaande naar vleugels uit te slaan. **er dag vertrekken twee yiuchten naar Punto Fijo (Venezuela), dirie naar en vier naar öonaire. Avia Air president Ciro Pieters. In 1986 is Avia Air begonnen als chartermaatschappij voor vluchten in de omgeving. In april van dit jaar kreeg Avia Air een vergunning om regelmatige vluchten uit te voeren. De maatschappij heeft vijf vliegtuigen: twee Embriers 110, elk met zestien stoelen en extra ruimte voor de koffers en twee Cessnas, elk met zeven stoelen.<ref>Plannen Avia Air om vleugels uit te slaan. "Amigoe". Curaçao, 28-11-1995, p. 7. Geraadpleegd op Delpher op 12-03-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644874:mpeg21:p007</ref> * 1995: Het particuliere Avia Air heeft afgelopen vrijdag van minister. Glenbert Croes van Verkeer en Communicatie de vergunning ontvangen om geregelde vluchten uit te voeren. "Wij zijn nu ook een officiële luchtvaartmaatschappij die vluchten uit mag voeren op Bonaire, Curacao, Coro en Las Piedras", zo reageerde Avia Air-president Ciro Pieters vanmorgen desgevraagd. Ook werd vastgesteld dat de luchtvaartmaatschappijen van de twee landen (aruba-NA) elk een bepaald aantal vluchten kan uitvoeren. Dit zijn Aruba- Curacao met 35 vluchten per week, Aruba-Bonaire met 28 Avia Air, dat tot nu toe alleen chartervluchten verzorgde, begint binnen afzienbare tijd met de vluchten op Bonaire, Curacao en de twee Venezolaanse steden Coro en Las Piedras. * Avia Air kreeg op 28 april van de minister Glenbert Croes van Vervoer en Communicatie een vergunning om geregelde vluchten uit te voeren tussen Cura9ao, Bonaire, Coro, Las Piedras en thuisbasis Aruba. De voorbereidingen betreffen nu voornamelijk de vluchten tussen de ABC-eilanden. {{Appendix}} ------------------ '''Insel Air Aruba''' tabata un aerolinea y subsidiario di Insel Air, como tambe e aerolinea oficial nacional di Aruba.<ref>[http://curacaochronicle.com/aviation/insel-air-aruba-seeks-u-s-routes/ Insel Air Aruba Seeks U.S. Routes]</ref> de.wiki:Insel Air Aruba tabata un aerolinea y subsidiario di Insel Air, como tambe e aerolinea oficial nacional di Aruba. [1] Un investigashon ku a tuma lugá na yanüari 2017 dor di e Inspectie Leefomgeving en Transport di Reino Hulandes a evidensiá defectonan tantu den e kompania mayor Insel Air i Insel Air Aruba, komo tambe den e outoridatnan di aviashon di Kòrsou i Aruba. Komo resultado, un kantidat di avion di e dos kompanianan lo no por bula pa un tempu indeterminá. Insel Air i Insel Air Aruba despues a reduci nan destinashonnan di buelo, ku anteriormente tambe tabata inkluí destinashonnan den Merka i Sur Amerika, pa e islanan ABC i Sint Maarten.<ref>{{Literatur |Autor= |Titel=Dutch ILT intervenes in Curaçao, Aruba CAAs |Sammelwerk=ch-aviation |Verlag= |Ort= |Datum= |Seiten= |Online=[http://www.ch-aviation.com/portal/news/53584-dutch-ilt-intervenes-in-curaao-aruba-caas ch-aviation.com]}}</ref><ref>{{Literatur |Autor= |Titel=Insel Air axes bulk of network, retains ABC Islands |Sammelwerk=ch-aviation |Verlag= |Ort= |Datum= |Seiten= |Online=[http://www.ch-aviation.com/portal/news/53989-insel-air-axes-bulk-of-network-retains-abc-islands ch-aviation.com]}}</ref><ref>{{Literatur |Autor= |Titel=Curaçao's Insel Air looking to dispose of Aruban unit |Sammelwerk=ch-aviation |Verlag= |Ort= |Datum= |Seiten= |Online=[http://www.ch-aviation.com/portal/news/54051-curaaos-insel-air-looking-to-dispose-of-aruban-unit ch-aviation.com]}}</ref><ref>{{Literatur |Autor= |Titel=Curaçao's Insel Air fends off bankruptcy filing |Sammelwerk=ch-aviation |Verlag= |Ort= |Datum= |Seiten= |Online=[http://www.ch-aviation.com/portal/news/54267-curaaos-insel-air-fends-off-bankruptcy-filing ch-aviation.com]}}</ref> Insel Air Aruba a stop di opera na 2017 despues di cinco aña. [6] == Flota == For di maart 2017, Insel Air Aruba su flota tabata consisti di ocho avion, di cual ningun ta operacional.<ref>[http://www.ch-aviation.com/portal/aircraft/search?search=1&cha=ISU ch-aviation], abgerufen am 20. März 2017.</ref> ==Wak tambe == * [[Lista di eks-kompania aéreo di Karibe Hulandes]] == Link externo == * [https://www.fly-inselair.com/en/ Webpräsenz der Insel Air] (englisch und spanisch) * [http://www.airliners.net/search/photo.search?airlinesearch=Insel%20Air%20Aruba&distinct_entry=true Fotos] der Insel Air Aruba auf [[Airliners.net]] {{Appendix}} ----------------- '''Aruba Flying Club''' tabata un asociacion di piloto amatur na Aruba?? == Historia == AFC ta data di ananan 1940. Tabata haci uzo di aeropuerto de Vuyst na San nicolas den bario di juana morto. met hangar Na 1998 AFC a bira activo atrobe. AFC in 1950 statutair opgricht Vereniging Aruba Flying Club In 1998 werd de Aruba Flying Club weer actief (welke vanaf de oorlogsjaren tot in de jaren 70 al had bestaan). Aanvankelijk werd gevlogen met de Cessna 172M P4-BON, in 1992 en 1993 aangevuld met Cessna 182P P4-GIN en sinds 1998 met een Amerikaans geregistreerde Cessna 172R, de N174AP.<ref>[http://landewers.net/P4-artikel.pdf 20 jaar Arubaans Luchtvaartuig Register Arno Landewers]</ref> Eleccion di directiva di AFC * na 1956 e club tabatin 4 avioneta propio di cual e ultimo adkisicion tabata un stimson. Cu e avionetanan tabata bula y tene competencia y demostracionnan.<ref>[https://archive.org/details/BNA-DIG-ARUBAANSECOURANT-1956-09/page/n67/mode/2up?q=flying Aruba Flying Club viert eerste vlucht van nieuwe Stimson], Arubaanse Courant (21 september 1956)</ref> * Aanwijzing: Als leden van de Raad van Beheer van de Aruba Flying Club, de heren: P. A. de Vuyst; Commandant Onderzoekings en Bewakingsdienst op Aruba; H. A. Hessling, Ambtenaar belast met het domein beheer op Aruba * in 1950 de 100ste vliegbevet uitgereikt =- examens sportvliegr, instrument vlieger en instructur * De Aruba Flying | Club 'is een bloeiende vereniging. | Het maximum aantal leden dat toegelaten wordt bedraagt statutair vijftig en dat heeft men vrijwel voortdurend. Het aantal brevetten dat in de loop der jaren werd uitge- > reikt loopt in de honderden. De samenwerking tussen A.F.C. en overheid is voortreffelijk en het aantal deskundigen waarover men kan beschikken ruim voldoende. De vloot bestaat uit vier toestellen, waarbij dan nog drie komen, die particulier eigendom van enkele leden zijn. De minimum leeftijdsgrens voor het behalen van een brevet is zeventien jaar. Men moet zich hiertoe eerst aan een strenge medische keuring onderwerpen. Voorschrift i.; dat men een aandeel koopt van driehonderd gulden. Daarna hebben de meeste leerlingen ongeveer 12 uur lessen nodig om dan nog een 25 tot 30 uur solo te vliegen voor zij het brevet kunnen halen. De totale instruktieteksten belopen dan ongeveer ƒ 500.—. Wie eenmaal het brevet heeft en de nodige proeven hoeft afgelegd mag zelf een vliegtuigje huren, eerst voor vluchten boven het eiland, daarna ook voor tochtjes naar buiten. Voor weekenden komen vooral Curaeao en Bonaire in aanmerking voor langere vakanties Venezuela en andere omliggende landen. Enkele leden, als de heren Riehardson en van der Voort maakten ook veel langer vakantievluchteri (om langs de Venezolaans kust, Trinidad en andere eilanden naar Sint Maarten.<ref>De Aruba Flying Club. "Amigoe di Curacao". Willemstad, 26-10-1957. Geraadpleegd op Delpher op 12-03-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000211195:mpeg21:p003</ref> * Voor velen is het vertrek van de heer Pieter A. de Vuyst ongemerkt voorbij gegaan. Gedurende de tweede wereldoorlog was hij verbindingsmarineofficier en gedurende die tijd begon hij met het plannen voor een particulier vliegvels, dat naar hem genoemd werd. Op 16 juli 1944 werd dit vliegveld geopend dooi de toenmalige Gezaghebber I. Wagemaker. Dat het vliegveld naar hem ge noemd werd, was op voordracht van Aruba Flying Club als waardering voor het vele werk dat hij voor deze club had gedaan. In oktober 1945 kwam de heer de Vuyst in dienst van de Lago en verliet deze op 1 juni j.l. 1956.<ref>{{nl}}{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010404914:mpeg21:p005|titel=Pieter A. de Vuyst verliet Aruba|werk=[[Amigoe]]|datum=1956-06-18|bezochtdatum=2024-03-12}}</ref> {{Appendix}} AFC is een Arubaanse vereniging ter beoefening van de vliegsport, opgericht in 1942 door employes van Lago te San Nicolas. Eerste voorzitter was Pieter A. de Vuijst, waarnaar het sportvliegveld is genoemd.<ref>Hoetink, Encyclopedie van de Nederlandse Antillen, 1969 pag.55</ref> ----------------- == EZ Air (aanvulling)== Mester menshoná ku direktor di Medicair Rene Winkel ta alabes direktor di aerolínea EZ Air, pues e kontrato firmá ta ku Winkel i no e aerolínea EZ Air. Esaki ta importante pa menshoná mirando ku den komunidat tin e impreshon ku ta EZ Air ta sòru pa Ambulans Aéreo. “Nos tin kontrato ku e doño pues no e aerolínea mes. Awor a yega e momentu ku e kontrato a vense. Segun e proseso, tur interesado por entregá un petishon pa ehekutá e tarea di Ambulans Aéreo. Boneriano 29-11-2023 titel=Ken ta bai ehekuta air ambulans?|https://awemainta.com/boneriano/ Medicair tambe por bolbe entregá un petishon”, e ta splika. Sinembargo e no ta konfirmá ku vensementu di e kontrato a sosedé entrante yanüari 2024. Tambe e ta sigurá ku e situashon di niun forma ta opstakulisá servisio di Ambulans Aéreo. Mester menshoná ku ya pa algun luna tin spekulashon tokante e situashon aki. Dòkter Frans komo direktor di FM den un rueda di prensa anterior a konfirmá ku Ministerio na Hulanda ke pa ehekutá buelonan di Ambulans Aéreo ku avionnan registrá na Hulanda. Tur esaki por konsiderá komo opstákulo pa proveodornan lokal. BONERIANO a tuma kontakto ku Rene Winkel tokante e situashon aki i e ta splika ku e no ta deseá na amplia masha mirando ku FM ainda ta un kliente. “Echo sí ta ku FM algun tempu atras a saka un asina yamá ‘tender’ pa buska un operadó pa ambulans aéreo ku lo trese avionnan ku registrashon PH, esta di Hulanda. Es mas FM lo ta basta leu pa bira un operador di aerolínea. No ta eksistí Ambulans Aéreo, ta eksistí pèrmit pa ehekutá buelo ‘ airline operator certificate’ (AOC). Di aki ta haña un provishon riba e pèrmit pa Ambulans Aéreo pasombra ta buelo komersial i ku nan lo bula bou di e reglanan Europeo, EASA”, e ta splika. Winkel ta agregá ku nan tambe a lesa ku FM ke bin ku avion di Ambulans eléktriko, pero tambe mester bisa ku e teknologia aki no ta asina leu ainda. “No ta eksistí avion eléktriko ainda ku por bula e rutanan aki, i dado kaso ku bin ku avionnan asina mes, mester pasa den hinter un prosedura pa nan wòrdu sertifiká pa departamentonan konserní manera Curacao Civil Aviation Authority (CCAA) Y ILT holanda , Esei ta nifiká ku por dura añanan promé ku por bai usa avionnan eléktriko pa transporte di pashènt.” Importansia di Ambulans Aéreo Esaki ta un avion privá spesialmente adaptá pa duna sosten médiko na pashèntnan durante transporte. Un dòkter, paramediko òf ekipo di dòkternan altamente kualifiká lo biaha ku su pashènt pa atendé e pashènt te ora e yega e aeropuerto destiná i por transportá e pashènt na un manera sigur te su kas òf pa un hòspital den e pais. E Ambulans Aéreo lógikamente ta karga tur e ekipo i e remedinan nesesario durante e buelo. {{Appendix}} ----------------------------- __NOINDEX__ jxhgl0jzwhch33473jgm80digygvvkq 199195 199194 2026-08-01T20:25:01Z Caribiana 8320 199195 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ * Nieuw: [[Avia Air]] - [[Insel Air Aruba]] - [[Aruba Airlines]] - [[Aruba Flying Club]] . [[SLM]] - [[Jetair Caribbean]] - [[Buelo 980 di ALM]] - [[Margareth Abraham]] * Aanvullen: [[Z Air]] --------------- {{Infobox Aeropuerto | variante = c | nomber oficial = Princess Juliana International Airport | imagen = | tipo = Públiko | sirbi = [[Sint Maarten (isla)|Isla di Sint Maarten]] | funda = | apertura = [[4 di mart]] [[1944]] | propietario = Princess Juliana International Airport Holding Company N.V. | lat_deg = 18 | lat_min = 02 | lat_sec = 27 | lat_dir = N | lon_deg = 63 | lon_min = 06 | lon_sec = 32 | lon_dir = W | pais = {{SXM}} | pista = | operado = Princess Juliana International Operating Company N.V. | website = http://www.sxmairport.com/ }} '''Aeropuerto Internashonal Prinses Juliana''' (IATA: '''SXM''', ICAO: '''TNCM'''), konosí na [[ingles]] komo '''Princess Juliana International Airport''' (PJIA), ta e aeropuerto prinsipal di e [[Sint Maarten (isla)|isla di Sint Maarten]]. E ta sirbi tantu e [[Sint Maarten|parti hulandes]] komo e [[Sint Maarten (Fransia)|parti franses]] di e isla. E aeropuerto ta situá den e pais [[Sint Maarten]], serka di Simpson Bay Lagoon. El a haña su nòmber for di Reina [[Juliana di Hulanda]], kende ainda tabata prinsesa heredero tempu ku e aeropuerto a habri na 1944. Ademas di PJIA, tin un aeropuerto mas chikitu na e parti franses di e isla, konosí komo Aeropuerto Grand Case-Espérance. E aeropuerto aki ta sirbi prinsipalmente buelonan regional chikitu. == Historia == Na 1942, durante [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]], e ehérsito [[Estadonan Uni di Amérika|merikano]] a konstruí un pista di aterisahe na e sitio kaminda e aeropuerto moderno ta pará awe. E ophetivo tabata pa monitoriá i kontrarestá aktividat di supmarino nazi den e área.<ref name="CBCS">[https://www.centralbank.cw/storage/app/media/economic_bulletins_2024/20240927_feature_article_princess_juliana_international_airport_economic_bulletin_september_2024.pdf Princess Juliana International Airport An Economic Profile], [[Banko Sentral di Kòrsou i Sint Maarten|CBCS]] Economic Bulletin (sèptèmber 2024)</ref> Na 1944, e promé buelo no-militar ku pasahero sivil, operá pa [[KLM]], a baha na Sint Maarten. E aeropuerto desaroyá posteriormente riba e mesun sitio a wòrdu nombrá na honor di Prinsesa Juliana, kende tabata abordo di e buelo inougural.<ref name="CBCS"/> == Infrastruktura i desaroyo == For di 2001, a elaborá plannan pa ekspanshon i modernisashon di e aeropuerto. Un terminal nobo, ku un kapasidat pa 2,5 mion pasahero pa aña, a wòrdu habrí ofisialmente na novèmber 2006 pa [[Beatrix di Hulanda|Reina Beatrix]].<ref name="CBCS"/><ref name="birthday">[https://shta.com/princess-juliana-international-airport-celebrates-80th-birthday/ Princess Juliana International Airport Celebrates 80th Birthday], shta.com (13 di mei 2024)</ref> E terminal nobo a wòrdu konstruí riba tereno rekuperá nortwest di e terminal bieu. E edifisio tin dos piso i un superfisie total di aproksimadamente 27.000 m². Check-in i entrega di maleta ta situá na planta abou, miéntras ku sala di salida i áreanan komersial ta na e promé piso.<ref name="pjia">[https://www.airport-technology.com/projects/princessjulianaint/?cf-view Princess Juliana International Airport], airport-technology.com (2008)</ref> Na 2015, e aeropuerto a manehá 1.829.543 pasahero i aproksimadamente 60.000 moveshon di avion.<ref>{{cite web |website=Sxmairport.com |url=http://www.sxmairport.com/includes/pdfs/2015-Annual-Report.pdf |title=Annual Report 2015 |access-date= |archive-date=2023-07-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230709223107/https://www.sxmairport.com/includes/pdfs/2015-Annual-Report.pdf |url-status=dead }}</ref>[[File:Warning sign on Maho Beach.jpg|thumb|Bòrchi di atvertensia na Maho Beach (2015).]] === Pista di aterisahe === Un di e karakterístikanan mas distintivo di e aeropuerto ta su aserkamentu pa aterisahe. Un punta di e pista ta situá hopi serka di Maho Beach, loke ta hasi ku avionnan ta pasa na altitut hopi abou riba e playa promé ku nan aterisá. Esaki a hasi e sitio konosí internashonalmente i a kontribuí na su popularidat komo atrakshon turístiko.<ref name="cleaver"/> Alabes, e situashon ta konsiderá potensialmente peligroso, i públiko ta wòrdu advertí mediante bòrchi.<ref>[https://uitspraken.rechtspraak.nl/details?id=ECLI:NL:HR:2004:AO4224 HR arrest Jetblast], uitspraken.rechtspraak.nl (2004)</ref> ==Ròl regional== E aeropuerto ta un sentro importante pa aviashon den e region di Nortost Karibe. E ta funshoná komo base di operashon pa [[Winair]] i komo hub prinsipal pa konekshon ku islanan mas chikitu den e region, manera [[Anguilla]], [[Saba]], [[Sint Eustatius]], [[Sint Barth|Saint Barthélemy]], [[Anguilla]], [[Dominica]], [[Nevis (isla)|Nevis]] i [[Tortola]].<ref name="birthday"/> E aeropuerto tin konekshonnan regular ku [[Oropa]] i [[Nort Amérika]] ku diferente aerolinea, inkluyendo KLM i kompania di aviashon franses.<ref name="cleaver"/> == Organisashon == Maneho di e aeropuerto ta den man di Princess Juliana International Operating Company N.V.<ref name="pjia"/><ref>[https://web.archive.org/web/20050526154747/http://www.pjiae.com/pdfs/company-profile.pdf Company profile - The Princess Juliana International Airport (PJIA)], sxm-airport.com (4 di mart 2005)</ref>, un supsidiario di Princess Juliana International Airport Holding Company N.V., ku gobièrnu di Sint Maarten komo úniko akshonista. Na 2024, e aeropuerto tabatin aproximadamente 305 empleado (FTE), hasiendo e un di e dunadónan di trabou individual mas grandi na Sint Maarten, fuera di sektor públiko.<ref name="CBCS"/> Michael Cleaver ta direktor ehekutivo (CEO) di e aeropuerto for di 2025.<ref name="cleaver">[https://www.luchtvaartnieuws.nl/nieuws/categorie/3/airports/michael-cleaver-volgt-brian-mingo-op-als-ceo-van-luchthaven-van-sint-maarten Michael Cleaver volgt Brian Mingo op als CEO van luchthaven van Sint Maarten], luchtvaartnieuws.nl (5 di aprel 2025)</ref> {{Commonscat}} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =70946032|titulo=Princess Juliana International Airport}} {{References}} }} [[:Kategoria:Sint Maarten]] [[:Kategoria:Aviashon]] -------- E aeropuerto ta sirbi komo un sentro importante pa aviashon den e region di Nortost Karibe. E ta e base di operashon pa [[Winair]] i ta funshoná komo e hub prinsipal pa islanan mas chikitu den region, manera [[Anguilla]], [[Saba]], [[Sint Eustatius]], [[Saint Barthélemy]], Anguilla, Dominica, Nevis i [[Tortola]].<ref name="birthday"/> E aeropuerto, ku ta konektá ku Oropa dor di KLM i vários kompania di aviashon franses, ta internashonalmente konosí prinsipalmente pa Maho Beach.<ref name="cleaver"/> Avionnan ta bula hopi abou riba e playa ei promé ku baha riba e pista situá direktamente su tras, hasiendo esaki un atrakshon turístiko prinsipal.<ref name="cleaver"/> Un di e aspektunan mas distintivo di e aeropuerto ta su aserkamentu di aterisahe. Un punta di e pista ta situá hopi serka di Maho Beach, loke ta hasi ku avionnan pasa na altitut hopi abou riba e playa ora nan ta aterisá. Esaki a hasi e sitio konosí internashonalmente, pero tambe ta krea situashonnan potensialmente peligroso pa bishitante. == Organisashon == PJIA su kantidat total di empleado tabata 305 ekivalente di tempu kompletu (FTEs) na 2024, hasiendo e ta un di e dunadónan di trabou individual mas grandi na Sint Maarten, ekskluyendo gobièrnu.<ref name="CBCS"/> Maneho di e aeropuerto ta den man di Princess Juliana International Operating Company N.V.<ref name="pjia"/><ref>[https://web.archive.org/web/20050526154747/http://www.pjiae.com/pdfs/company-profile.pdf Company profile - The Princess Juliana International Airport (PJIA)], sxm-airport.com (4 di mart 2005)</ref>, un kompania supsidiario di Princess Juliana International Airport Holding Company N.V., ku gobièrnu di Sint Maarten komo úniko akshonista. Michael Cleaver ta direktor ehekutivo (CEO) di e aeropuerto for di 2025.<ref name="cleaver">[https://www.luchtvaartnieuws.nl/nieuws/categorie/3/airports/michael-cleaver-volgt-brian-mingo-op-als-ceo-van-luchthaven-van-sint-maarten Michael Cleaver volgt Brian Mingo op als CEO van luchthaven van Sint Maarten], luchtvaartnieuws.nl (5 di aprel 2025)</ref> {{Commonscat}} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =70946032|titulo=Princess Juliana International Airport}} {{References}} }} [[:Kategoria:Sint Maarten]] [[:Kategoria:Aviashon]] ------------ Aeropuerto Internashonal Prinses Juliana (IATA: SXM, ICAO: TNCM), konosí na ingles komo Princess Juliana International Airport (PJIA), ta e aeropuerto prinsipal di e isla di Sint Maarten. E ta sirbi tantu e parti hulandes komo e parti franses di e isla. E aeropuerto ta situá den e pais Sint Maarten, serka di Simpson Bay Lagoon. E a haña su nòmber for di Reina Juliana di Hulanda, kende ainda tabata prinses heredero tempu ku e aeropuerto a habri na 1943. Na 1944, e a bishitá e sitio, loke a kontribuí na e nòmber ofisial. Ademas di PJIA, tin un aeropuerto mas chikitu na e parti franses di e isla, konosí komo Aeropuerto Grand Case–Espérance, cu ta sirbi prinsipalmente buelonan regional. Historia Na 1942, durante e Di Dos Guera Mundial, e ehérsito merikano a konstruí un pista di aterisahe riba e lokashon kaminda e aeropuerto moderno ta eksistí awe. E objetivo tabata pa monitoriá i kontrarestá aktividat di supmarino den e área. Na 1944, e promé buelo no-militar ku pasaheronan sivil — operá pa KLM — a baha na Sint Maarten. E aeropuerto posterior a wòrdu desaroyá riba e mesun sitio i a haña su nòmber na honor di Prinsesa Juliana, kende tabata abordo di e buelo inaugural. Infrastruktura i desaroyo For di 2001, a elaborá plannan pa modernisashon i ekspanshon di e aeropuerto. Un terminal nobo, ku un kapasidat di 2,5 mion pasahero pa aña, a wòrdu habrí ofisialmente na novèmber 2006 pa Reina Beatrix. E terminal nobo a wòrdu konstruí riba tereno rekupersá na noroeste di e terminal anterior. E edifisio tin dos piso i un superfisie total di aproksimadamente 27.000 m². Check-in i entrega di maleta ta situá na planta abou, miéntras ku sala di salida i áreanan komersial ta na e promé piso. Na 2015, e aeropuerto a manehá 1.829.543 pasahero i aproksimadamente 60.000 moveshon di avion. Rol regional E aeropuerto ta un sentro importante pa aviashon den e region di Nortost Karibe. E ta funshoná komo base di operashon pa Winair i komo hub prinsipal pa konekshon ku islanan mas chikitu den e region, manera Anguilla, Saba, Sint Eustatius i Saint Barthélemy. E aeropuerto tin konekshonnan regular ku Oropa i Nort Amérika dor di diferente aerolinea, inkluyendo KLM i kompania di aviashon franses. Aserkamentu di aterisahe Un di e karakterístikanan mas distintivo di e aeropuerto ta su aserkamentu di aterisahe. Un punta di e pista ta situá hopi serka di Maho Beach, loke ta hasi ku avionnan pasa na altitut hopi abou riba e playa promé ku nan aterisá. Esaki a hasi e sitio konosí internashonalmente i a kontribuí na su popularidat komo atrakshon. Alabes, e situashon ta konsiderá potensialmente peligroso, i bishitantenan ta wordo advertí pa sigui instrukshonnan di siguridat. Organisashon Maneho di e aeropuerto ta den man di Princess Juliana International Operating Company N.V., un supsidiario di Princess Juliana International Airport Holding Company N.V., ku gobièrnu di Sint Maarten komo úniko akshonista. Na 2024, e aeropuerto tabatin aproximadamente 305 empleado (FTE), hasiendo e un di e empleadornan individual mas grandi na Sint Maarten, fuera di sektor públiko. Michael Cleaver ta direktor ehekutivo (CEO) di e aeropuerto for di 2025. ---- For di 2001, a traha plannan pa ekspanshon i modernisashon di e aeropuerto. Un edifisio nobo di aeropuerto, ku un kapasidat pa 2.5 mion pasahero pa aña, a wordo habri ofisialmente pa [[Beatrix di Hulanda|Reina Beatrix]] na novèmber 2006. Komo parti di e di 70 aniversario na 2014, e aeropuerto a hasi un donashon di tres estatua di pelikan maron na gobièrnu. Nan a wòrdu poné riba e rotònde dilanti di e aeropuerto, huntu ku e lèternan di e kódigonan di aeropuerto di IATA di e aeropuertonan partner.<ref>The Daily Herald, [https://www.thedailyherald.sx/islands/national-bird-monument-at-airport-roundabout-restored National bird monument at airport roundabout restored], 9 juni 2021</ref> [[File:06-SXM-airport1s.jpg|thumb|left|200px|Interior di e terminal di Aeropuerto Internashonal Prinses Juliana.]] Aeropuerto Internashonal di Prinsesa Juliana (IATA: SXM, ICAO: TNCM) ta e aeropuerto prinsipal riba e isla karibense di Saint Martin. E aeropuerto ta situá na e parti hulandes di e isla, den e pais di Sint Maarten, serka di e kosta di Simpson Bay Lagoon. Na 2015, e aeropuerto a manehá 1.829.543 pasahero i alrededor di 60.000 moveshon di avion.<ref>{{cite web |website=Sxmairport.com |url=http://www.sxmairport.com/includes/pdfs/2015-Annual-Report.pdf |title=Annual Report 2015 |access-date=2 March 2016 |archive-date=9 July 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230709223107/https://www.sxmairport.com/includes/pdfs/2015-Annual-Report.pdf |url-status=dead }}</ref> E aeropuerto ta sirbi komo un sentro pa Winair i ta e porta prinsipal pa e Islanan Leeward mas chikitu, inkluyendo Anguilla, Saba, Saint Barthélemy i Sint Eustatius. E ta haya su nomber for di Reina Juliana di Hulanda, kende a baha eynan tempo cu e tabata heredero presunto na 1944, e aña despues cu e aeropuerto a habri. E aeropuerto tin aserkamentu di aterisahe di flyover na altitud hopi abou pasobra un punta di su pista ta sumamente serka di kosta i Maho Beach. Miéntras ku Prinsesa Juliana Internashonal ta e porta di aviashon prinsipal pa e isla, tin tambe un aeropuerto di uso públiko mas chikitu na e parti Franses, den e Kolektividat Franses di San Martin, yamá Aeropuerto Grand Case-Espérance. {{Commonscat}} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =70946032|titulo=Princess Juliana International Airport}} {{References}} }} [[:Kategoria:Sint Maarten]] [[:Kategoria:Aviashon]] --------------- {{Variante|c}} {{Infobox accidente aereo | variante = c | nomber = Buelo 980 di ALM | imagen = Douglas DC-9-33F N937F ONA MIA 17.07.76 edited-2.jpg | descripcion = Avion tipo Douglas DC-9-33CF di ONA, similar na esun di hür pa [[Antilliaanse Luchtvaart Maatschappij|ALM]] dia di e insidente. | mapa = | fecha = [[2 di mei]] [[1970]] | tipo_calamidad = | sitio = | morto = | tipo_avion = Douglas DC-9-33CF | number_avion = | operado = Overseas National Airways (ONA) pa [[Antilliaanse Luchtvaart Maatschappij|ALM]] | nomber_avion = | number_vuelo = 980 di ALM | salida_vuelo = | layover = | destinacion = [[Sint Maarten]] | pasahero = 57 | tripulante = 6 | sobrviviente = 40 }} '''Buelo 980 di ALM''' tabata e buelo komersial programá pa bula for di aeropuerto JFK, [[New York City|New York]] pa Aeropuerto Prinses Juliana na [[Sint Maarten]] dia [[2 di mei]] [[1970]]. Despues di vários intento di aterisahe sin eksito, e avion a keda sin kombustibel i a kai den [[Laman Karibe]] (48 km for di [[Sint Croix|St. Croix]]), resultando den 23 persona morto i 40 sobrebibente. E suseso ta un di e poko kasonan di aterisahe forsoso (''ditching'') di un avion jet i ta ser konsiderá komo e pió desastre den historia di aviashon di [[Antias Hulandes]]. == Detaye di e buelo == * '''Data''': 2 di mei 1970 * '''Ruta''': New York (JFK) → Sint Maarten (SXM) * '''Avion''': Boeing 727-200 * '''Operadó''': Overseas National Airways (pa ALM) * '''Persona riba avion''': 63 (inkluso miembronan di tripulashon) == Avion i su tripulashon == E avion tabata un Douglas DC-9-33CF di dos motor, operá pa [[Antilliaanse Luchtvaart Maatschappij]] (ALM) dor di Overseas National Airways (ONA), ku un avion i tripulashon di buelo di ONA i un tripulashon di kabina di ALM.[1] Su number di seri tabata 47407, su number di ruta tabata 457. E avion a wòrdu fabriká dia 23 di yanüari 1969 i tabata matrikulá na [[Estadonan Uni di Amérika|Merka]] bou di e number di registrashon: FAA N935F. E buelo tabata transportá 57 pasahero i 6 miembro di tripulashon. E tripulashon di buelo tabata konsistí di kapitan Balsey DeWitt (37), promé ofisial Harry Evans II (25), i piloto Hugh Hart (35).[2] == Buelo i aterisahe forsoso == Buelo 980 a sali for di Aeropuerto John F. Kennedy normalmente i a sigui sin nobedat den direkshon di Karibe, ounke e DC-9 mester a baha na un altitut mas abou pasùit di [[Bermuda ]]pa evitá un tormenta di strena, oumentando su kimamentu di kombustibel. Despues ku e buelo a haña pèrmit pa baha te na 10.000 pia (3.000 m), kontrol di tráfiko aéreo regional (ATC) a konsehá ku e kondishonnan di tempu na St. Maarten tabata bou di e mínimo pa aterisahe, un sèt di kriterio ku ta determiná si un aterisahe ta posibel. Kapitan DeWitt a disidí di desviá pa San Juan, pero poko despues, kontrol di St. Maarten a informá nan ku e kondishonnan di tempu a mehorá sufisiente pa aterisa. E buelo a hasi un aserkamentu inisial na e aeropuerto pero no a logra mira e pista na tempu pa aliñea pa aterisahe i a deklará un aserkamentu faya pèrdí. Buelo 980 a purba di baha un di dos biaha, pero atrobe no a logra yega na aliñea ku e pista. Despues di a abortá e aserkamentu ei, e tripulashon a hasi un di tres intento, pero e avion tabata muchu altu pa aterisa sigur. Despues di a evaluá e situashon di tempu i kombustibel, e pilotonan a disidí di desviá pa Saint Croix, risibiendo un vektor di aserkamentu i pèrmit pa aterisahe. Na e punto aki, a konstatá un posibel diskrepansia entre e meter di kombustibel i loke a wòrdu kalkulá komo e kantidat di kombustibel ku a sobra den e tankinan. DeWitt a informá e kontroladó di tráfiko aereo di su intenshon pa bandoná e avion i a kuminsá un aserkamentu abou riba awa, aterisando pa 3:49 pm ora lokal, 30 mia ost di Saint Croix.[3][2] Ounke e pilotonan a aktivá señalnan di faha di seguridat djis promé ku aterisahe, tabatin insertidumbre den e kabina tokante ki ora, òf si, e avion lo a baha. E sistema di komunikashon di e kòkpit no tabata funshoná, pues pasaheronan no a risibí ningun atvertensia di e bashamentu inminente. Consecuentemente, un cantidad desconoci di pasahero y tripulacion tabata para of tabatin nan faha di seguridad kita ora cu e avion a dal den awa. Na e momento aki, laman tabata brutu debí na kondishonnan di wer volatil. E avion a keda relativamente intacto despues di a baha den awa, pero pronto a sink den mas o menos 5.000 pia (1.500 m) y nunca a wordo recupera. E aksidente a resultá den 23 morto i 37 herido, ku 40 sobrebibiente en total. Tantu e pilotonan komo e nabegante a sobrebibí. E sobrebibientenan a keda bula den e laman turbulento, infestá ku tiburon ku nan vest di salbabida te ora ku yudansa a yega.[3][4] E rekuperashon di e sobrebibientenan ku helikòpter a kuminsá mas o ménos 12:00, un pa dos ora despues di e bentamentu, i e último sobrebibiente, Promé Ofisial Evans, a wòrdu rekuperá mas o ménos 1 ora despues.[2] E helikòpternan a wòrdu guiá pa e sitio di reskate dor di un avion di Pan American Airways, kende su piloto a informá e bentamentu via radio, despues a bula riba e sitio te ora ku yudansa a yega pa guia e reskatistanan.[3] E esfuersonan di reskate a enbolbí unidatnan di Guardakosta di Merka, Marina di Merka, i Kuerpo di Marina di Merka, i un kantidat di sobrebibiente a wòrdu hibá tera ku helikòpter.[5] ---- Durante e buelo, e avion a topa ku maltempu ku a forsa e kapitan pa hasi varios intento pa landa den aeropuerto Prinses Juliana na Sint Maarten. Despues di intentonan repetí sin éksito i ku e gasolin a kaba, e kapitan a desidí pa hasi un '''ditching''' (aterisáhe forzoso den laman) serka di isla Saint Croix. == En kultura == E historia di buelo 980 a inspirá varios artikulo, dokumental i video ku ta analisá e desishonnan tomá durante e vuelo, inkluí: * ''A desperate crew and their awful decisions – The extraordinary tale of ALM Flight 980'' (YouTube, 10 di febrüari 2025) * Emilio Corsetti – ''What a Real Hero Looks Like'' [[:Kategoria:Aviashon]] [[:Kategoria:Antias Hulandes]] == E aksidente == E impakto ku e laman a keda mas fuerte ku tabata spera, i e fuselaje di e avion a kibra den barios parti. Di e total di 63 hende riba avion, 23 a fayece, mientras 40 a logra salba via bote di salbashon òf flotadónan. Entre e viktimanan tabata hopi hende di Kòrsou, Sint Maarten i Hulanda. === Viktimanan konosí === Un di e viktimanan mas konosí tabata '''[[Margareth Abraham]]''', un stewardess di 24 aña for di Kòrsou. Segun testigunan, e tabata yudando pasaheronan pone su chaleko di salbashon i no a logra siña pa su mes. Su entrega i sakrifisio a ser rekonosé mas latr pa medio di un premi di valentia posthumo. == Investigashon == Investigashon di e '''[[National Transportation Safety Board]] (NTSB)''' a indiká ku e avion a keda sin gasolin despues di intentonan repetí pa landa den Sint Maarten. E raport a menzioná tambe ku komunikashon entre e kapitan i kontrol aéreo tabata konfuso, i ku desishon humano den un situashon di stres a kontribuí na e desenláse fatal. NTSB a rekomendá mehoras den planifikashon di ruta aéreo, maneho di krisis, i komunikashon durante emerhensia. == Impacto == E aksidente di Vuelo 980 a trese hopi dolor den e komunidat di e Antias Hulandes, partikularmente na Kòrsou. Den su respuèsta, [[ALM Antillean Airlines|ALM]] a pasa pa un revishon di proseduranan di emerhensia i entrenamiento di tripulantenan. E aksidente a keda den memoria kolektivo komo un simbolo di valentia humano, partikularmente pa e akshon di Margareth Abraham. == En kultura == E historia di Vuelo 980 a inspirá barios artikulonan, dokumental i video ku ta analiza e desishonnan tomá durante e vuelo, inkluí: * ''A desperate crew and their awful decisions – The extraordinary tale of ALM Flight 980'' (YouTube, 10 di febrüari 2025) * Emilio Corsetti – ''What a Real Hero Looks Like'' == Referensia == <references> <ref>National Transportation Safety Board (NTSB) – Aircraft Accident Report: Overseas National Airways Flight ALM980.</ref> <ref>SimpleFlying – Crew Perspective: Lessons from ALM Flight 980.</ref> <ref>Emilio Corsetti – What a Real Hero Looks Like (2024).</ref> </references> {{Variante|a}} {{Databox}} {{Infobox accidente aereo | variante = c | nomber = ALM Buelo 980 }} [[File:Douglas DC-9-33F N937F ONA MIA 17.07.76 edited-2.jpg|thumb|Avion tipo Douglas DC-9-33CF di ONA, similar na esun di hür pa [[Antilliaanse Luchtvaart Maatschappij|ALM]] dia di e insidente.]] '''Buelo 980 di ALM''' tabata un buelo komersial ku a tuma lugá riba [[2 di mei]] [[1970]], operá pa Overseas National Airways den nòmber di [[Antilliaanse Luchtvaart Maatschappij]] (ALM). E vuelo tabata bai for di New York JFK pa [[Sint Maarten]], pero a terminá den un tragedia despues ku e avion a tene ku hasi un aterisahe forzoso den laman serka [[Sint Croix|St. Croix]]. E tabata e peor desastre den historia di aviashon antiano. Detaye di e vuelo Avion: Boeing 727-200 Operadó: Overseas National Airways (pa ALM) Ruta: New York (JFK) → St. Maarten Data: 2 di mei 1970 Persona riba avion: 63 (incluso tripulantenan) Durante e vuelo, e avion a topa ku malu tempu ku a forsa e piloto pa hasi barios intento pa landa den aeropuerto Prinses Juliana na St. Maarten. Despues di barios intento sin éksito i gasolin ku ta kaba, e kapitán a desidí pa hasi un ditching (aterrisahe den laman) serka isla St. Croix. E aksidente E avion a impacta e laman mas fuerte ku lo a spera, i e fuselaje a kibra den varias parti. Di e total di 63 hende riba avion, 23 a fayece. E resto di e pasaheronan i tripulantenan a salba, algun via flotadónan i bote di salva. Viktimanan i heróes Un di e viktimanan mas konosí tabata Margareth Abraham, un stewardess di 24 aña for di Kòrsou. Segun testigunan, e tabata yudando pasaheronan pone su chaleko di salbashon i no a logra siña pa su mes. Su entrega i sakrifisio a ser rekonosé ku un premi di valentia posthumo. Investigashon i resultado Investigashon di NTSB (National Transportation Safety Board) a determiná ku e avion a keda sin gasolin despues di intentonan repetí pa landa. Tambe a indiká ku komunikashon entre e kapitan i kontrol di trafiko aéreo tabata konfuso. A resultá den rekomendashon pa mehoras den manejamentu di krisis i planifikashon di ruta aéreo. Impacto E aksidente di ALM Vlucht 980 a trese hopi dolor na Antias Hulandes i tambe a pone preshon riba ALM. E kasonan di valor humano, manera e di Margareth Abraham, a keda parte di e memoria kolektivo di Kòrsou. * Tobias Cordeiro - mira it.wiki == Link eksterno == * [https://www.youtube.com/watch?v=rPQZbbgr4w8&t=62s A desperate crew and their aweful decisions - The extraordinary tale of ALM flight 980], [[Youtube]] (10 di febrüari 2025) {{Infobox vuelo aéreo | nòmber_vuelo = ALM Vlucht 980 | operador = Overseas National Airways pa ALM Antillean Airlines | ruta = JFK – St. Maarten | avion = Boeing 727-200 | pasaheero = 57 | tripulashon = 6 | total_persona = 63 | viktima = 23 | sobrevivienten= 40 | data = 2 di mei 1970 | lugá = Serka St. Croix, Karibe }} '''ALM Vlucht 980''' tabata un vuelo di [[ALM Antillean Airlines]], operá pa [[Overseas National Airways]], ku a pasa un aksidente fatal riba 2 di mei 1970. E avion a tuma un aterrisahe forzoso (''ditching'') den laman serka isla [[St. Croix]], despues ku a keda sin gasolin. 23 hende a fayece, entre nan e stewardess [[Margareth Abraham]]. == Detaye di e vuelo == E avion a sali for di [[New York JFK]] pa [[St. Maarten]], pero a topa ku malu tempu. Despues di barios intento pa landa i sin eksito, e kapitan a desidí hasi un ditching den laman. == E aksidente == E avion a kibra den varias parti den e impakto. A haya 23 viktima humano. Barios hende a salba via bote i flotador, entre nan 40 sobrevivientenan. == Viktimanan konosí == - [[Margareth Abraham]], stewardess di 24 aña for di Kòrsou, a fayece mientras tabata yudando pasaheronan. == Investigashon == E investigashon di [[NTSB]] a determiná ku agotashon di gasolin i desishon difísil durante e vuelo a kontribuí na e aksidente. A yega tambe ku komunikashon ku kontrol aéreo tabata konfundí. == Impacto == E aksidente a trese hopi dolor den e komunidat di Antias Hulandes. ALM a pasa pa revishon di proseduranan di emerhensia. E aksidente a keda komo un punto importante den istoria di aviashon di e región. == Referensianan == * [https://simpleflying.com/alm-antillean-airlines-flight-980-cabin-crew-perspective/ SimpleFlying – Crew Perspective] * [https://emiliocorsetti.com/what-a-real-hero-looks-like/ Emilio Corsetti – What a Real Hero Looks Like] * [https://www.ntsb.gov/about/organization/Pages/Air.aspx National Transportation Safety Board (NTSB)] -------------- {{infobox persona| variante = c | nomber completo = Margareth Aleida Abraham | fecha nacemento = [[11 di yüni]] [[1945]] | luga nacemento = [[Kòrsou]] | fecha fayecimento = [[2 di mei]] [[1970]] | luga fayecimento = Serka St. Croix, Karibe | ofishi = stewardess | konosí pa = Su akshonnan heróiko durante e aksidente aéreo di buelo 980 di ALM | distincion = ''Zilveren Erepenning voor Menslievend Hulpbetoon'' (2020) }} '''Margareth Aleida Abraham''' (☆ [[11 di yüni]] [[1945]] na [[Kòrsou]] - † [[2 di mei]] [[1970]] den serkania di [[Sint Croix]]) tabata un stewardess di [[Kòrsou]] den servisio di [[Antilliaanse Luchtvaart Maatschappij|ALM]], ku a fayesé na edat di 24 aña durante un aterisahe di emergensia.<ref>[https://curacao-airport.com/history-margareth-abraham/ History of Margareth Abraham], [[Aeropuerto Hato|Curacao International Airport]]</ref> Su kurashi i trankilidat bou di preshon ekstremo a hasié un héroe den aviashon [[Antias Hulandes|antiano]]. == Biografia == Margareth Abraham, huntu ku su ruman hòmber ohochi Carol, a nase dia 11 di yüni 1945. Den e famia Abraham tabatin kuater ruman mayó. Na aña 1967, despues di a kaba Mulo, el a skoge un karera komo stewardess na [[Antilliaanse Luchtvaart Maatschappij]] (ALM).<ref name="Pionero">{{cite book|author=[[Jeanne Henriquez|Henriquez, Jeanne]]|title=Kòrsou su muhénan pionero|year=2000|publisher=[[Archivo Nashonal Kòrsou]]|pag= 40-42|ISBN=99904-0-431-3}}</ref> === Buelo LM 980 2 di mei 1970 === [[File:Douglas DC-9-33F N937F ONA MIA 17.07.76 edited-2.jpg|thumb|Avion tipo Douglas DC-9-33F di ONA, similar na esun di hür pa [[Antilliaanse Luchtvaart Maatschappij|ALM]] dia di e desaster.]] Riba 2 di mei 1970, Abraham tabata miembro di tripulashon di kabina riba buelo 980 for di [[New York City|New York]] (JFK) pa [[Sint Maarten]]. E avion, tipo DC‐9-33CF, tabata un avion ku ALM a hür di a kompania merikano Overseas National Airways (ONA). Tabatin sinkuentishete pasahero y seis miembro di tripulashon abordo. Debí na bientu fuerte i neblina, e piloto a purba baha varios biaha na Aeropuerto Internashonal Prinsesa Juliana (SXM). Kapitan Balsey De Witt a disidí despues di desviá pa Sint Croix. Durante e buelo aki, e piloto a keda sin kombustibel i e riesgo di un aterisahe den awa (ditch) a surgi. Abraham a sobresalí den heroismo: segun testigunan okular, el a yuda pasaheronan bisti nan salbabida i a kompañá nan te na e salida. Na e momentu presiso ey, e avion a hasi un impakto duro ku e awa i a kibra banda di e kòkpit. Abraham, kende a sigui duna asistensia te na final, no a sobrebibí e desaster.<ref>[https://emiliocorsetti.com/what-a-real-hero-looks-like/ What a real hero looks like], emiliocorsetti.com (3 di mei 2019)</ref> El a fayesé inesperadamente durante e akshon di rescate. Un total di 43 persona a sobrebibí; 23 hende a muri, inkluso Margareth Abraham. == Personal == Despues di e buelo, Abraham tabata pa bula bèk New York unda e lo a topa ku su komprometido, Robby Schouten. Nan tabatin plan pa kasa dia 15 di yüni 1970, djis algun siman despues di e suseso trágiko.<ref name="Pionero"/> [[File:Erepenning voor Menslievend Hulpbetoon Versie sinds 1912.jpg|thumb|170x210px|]] == Honor == Margareth Abraham ta wòrdu rekordá komo un símbolo di balentia i altruismo den [[Karibe Hulandes]]. Su akshonnan den momentu di pániko a salba bida di varios hende i su historia ta sigui inspirá hende den Kòrsou i mas aya. Den sala di yegada di [[Aeropuerto Hato|Aeropuerto Internashonal di Kòrsou]], a develá un plakat di bròns na 1972, poné pa [[Estadonan Uni di Amérika|Merka]]. Despues na 2024, a pone un mural ku su imagen riba e fachada di e terminal, komo un homenahe bibu. E gerensia di aeropuerto a kambia e nòmber di e lokalidat pa aktividatnan di aviashon pa "Plasa Margareth Abraham" na 1990. Na 2020, el a wòrdu otorgá póstumo e Medaya di Honor di Plata pa Yudansa Humanitario (''Erepenning voor Menslievend Hulpbetoon''), un di e medayanan sivil militar [[Reino Hulandes|hulandes]] di mas altu pa yudansa humanitario. {{DEFAULTSORT:Abraham, Margareth}} [[:Kategoria:Hende]] [[:Kategoria:Aviashon]] [[:Kategoria:Kòrsou]] Margareth Abraham a wòrdu rekonosé komo un berdadero hende di balentia. Margareth Abraham ta konsiderá un símbolo di balentia i altruismo den Karibe Hulandes. Su akshonnan den momentu di pániko a salba bida di barios hende i su historia ta sigui inspirá hende den Kòrsou i mas aya.Na 1972 Merka a pone un plaka ku inskripshon den sala di salida di [[Aeropuerto Hato]]. Pa honrá su memoria, Aeropuerto Internashonal di Kòrsou a pone su nòmber na su direkshon ofisial: Plasa Margareth Abraham. Na 2024, a develá un mural ku su potret na fachada di e terminal, komo un símbolo di su entrega i korahe.<ref>{{citeer web|url=https://www.curacaochronicle.com/post/local/cap-honoring-a-true-hero-margareth-abraham/|titel= CAP honoring a true hero, Margareth Abraham|datum=2024-05-02|bezochtdatum=2025-07-01|werk=curacaochronicle.com}}</ref> Na 2020, el a risibí posthumamente e ''Zilveren Erepenning voor Menslievend Hulpbetoon'' (Plaka di Plata pa Ayudo Humanitario), un di e mas antiguo i prestisioso premionan di valentia di [[Hulanda]]. --- Margareth Abraham ta wòrdu rekordá komo un símbolo di kurashi i sakrifisio den Karibe Hulandes: 1972: Un plachi di bròns òf metal a wòrdu desvelá den e sala di yegada di Aeropuerto Hato. 1990: E maneho di aeropuerto a kambia e nòmber di e lugá pa aktividatnan di aviashon pa Plasa Margareth Abraham. 2024: Un mural ku su potrèt a wòrdu desvelá riba e fachada di e terminal, komo un homenahe bibu. 2020: El a wòrdu otorgá postumamente ku e Medaya di Honor di Plata pa Asistensia Karitativo, un di e medayanan sivil militar mas haltu pa ayudo humanitario na Hulanda. Margareth Abraham ta keda un fuente di inspirashon pa hopi na Kòrsou i mas leu. Su legado ta sigui biba komo un ehèmpel di sakrifisio propio i forsa humano bou di sirkunstansianan ekstremo. , ku tabata baseá den Antias Hulandes. E tabata konosí pa su amabilidat i entrega na su trabou. {{Infobox persona | nòmber = Margareth Abraham | portret = | nashimentu = ±1946 | lugá nashimentu = Kòrsou | morto = 2 di mei 1970 | lugá morto = Serka St. Croix, Karibe | trabou = Stewardess (ALM) | konosí pa = Su akshonnan heróiko durante e aksidente aéreo di ALM Vlucht 980 }} '''Margareth Abraham''' (±1946 – 2 di mei 1970) tabata un stewardess di [[Kòrsou]] ku a perde su bida den e aksidente aéreo trágiko di [[ALM Vlucht 980]]. E a wòrdu rekordá komo un verdadero hende valent, ku su entrega a yuda salba bida di pasaheronan riba e avion. == Bida i karera == Margareth Abraham a nase den Kòrsou i a traha komo stewardess pa [[ALM Antillean Airlines]]. E tabata konosí pa su amabilidat i entrega na su trabou. == Aksidente di 2 di mei 1970 == Riba 2 di mei 1970, Abraham tabata riba e vuelo [[ALM Vlucht 980]], ku a hasi un ''ditching'' den laman serka [[St. Croix]] despues ku e avion a keda sin gasolin. Testigunan a bisa ku e tabata yudando pasaheronan pone su chaleko di salbashon, i tabata para den e pasillo ora e avion a impacta e laman. E a fayece den e impakto. == Rekonosimentu posthumo == - A risibí e [[Zilveren Erepenning voor Menslievend Hulpbetoon]] (Plaka di Plata pa Ayudo Humanitario) di Reinou Hulanda. - Su nòmber ta honra na [[Aeropuerto Internashonal Hato]] na Kòrsou, ku su direkshon ofisial ta '''Plasa Margareth Abraham'''. - Tambe tin un mural ku su potrèt riba e fachada di e terminal. == Legado == E ta konsiderá komo un símbolo di balentia i entrega humano den e istoria di aviashon Karibe Hulandes. == Referensia == * [https://emiliocorsetti.com/what-a-real-hero-looks-like/ What a Real Hero Looks Like – Emilio Corsetti] * [https://www.curacaochronicle.com/post/local/cap-honoring-a-true-hero-margareth-abraham/ CAP Honoring a True Hero – Curaçao Chronicle] * [https://simpleflying.com/alm-antillean-airlines-flight-980-cabin-crew-perspective/ SimpleFlying on Flight 980] --------- Margareth Abraham was a 24-year-old flight attendant from Curaçao who served on ALM Antillean Airlines Flight 980. On May 2, 1970, the flight, operated by Overseas National Airways on behalf of ALM, departed from New York's JFK International Airport bound for St. Maarten. Due to poor weather conditions, the aircraft made several unsuccessful landing attempts and eventually ran out of fuel, leading to a controlled ditching in the Caribbean Sea near St. Croix. Of the 63 people on board, 40 survived, while 23, including Margareth Abraham, perished .​ Wikipedia, la enciclopedia libre +7 Curaçao International Airport +7 Simple Flying +7 Curaçao International Airport +7 Wikipedia +7 Curaçao International Airport +7 Medium Margareth Abraham is remembered for her heroic actions during the emergency. She assisted passengers in evacuating the aircraft, prioritizing their safety over her own. Tragically, she lost her life in the process . At the time of the accident, she was engaged to Robby Schouten, a well-known Antillean TV presenter, and was planning to leave her position at ALM .​ Curaçao International Airport In honor of her bravery, the address of Curaçao International Airport was named 'Margareth Abraham Plasa' . Her sacrifice is commemorated by the local community, and she is celebrated as a true hero .​ {{Appendix}} ------------------- '''Aruba Airlines''' (officially Arubaanse Luchtvaart Maatschappij N.V.) ta e aerolínea di bandera y e único aerolínea nashonal di Aruba. Fundá den 2006, Aruba Airlines ta oferé transporte aéreo regular y charter pa pasaheronan pa varias destinashon. Su sede korporativo ta na Oranjestad, Aruba, y su base di mantenemento prinsipal ta na Miami, Florida. Den 2015 e compañías a risibí e Aircraft Operating Certificate (AOC) for di Estados Unidos.[1][2] == Historia == Aruba Airlines a wordo funda na 2006 pa Onno J. de Swart, kien tabata su promé direktor. Den 2010 e a inicia operashon di charter ku un Piper PA-31 Navajo di shete asiento. Su sede operashonal ta na Oranjestad, kaminda e tin su base perto di Aeropuerto Internacional Reina Beatrix. E tin ofisinan di benta na Miami (EEUU), Curaçao, Bonaire, i Venezuela (Maracaibo, Valencia y Maracay).[3] Na 2011 Aruba Airlines a atraé inversionistanan nobo pa mehorá su flota. Den ougùstùs 2012, e aerolínea risibí su sertifikado di operashon aéreo ekonómiko, y e a introducí dos Airbus A320 na su flota (su promé A320 yegá na Aruba na november 2012). Su promé ruta regular tabata Aruba → Maracaibo (Venezuela), sigi pa Aruba → Valencia (Venezuela), y mas dilanti Aruba → Panama City (Panamá) i Aruba → Miami (EEUU). Flota y Destinashonnan {| class="wikitable sortable" ! Tipo di Avion !! Modelo !! Kantidat !! Kabina !! Asiento !! Registrashon |- | Airbus || A320-200 || 1 || Ekonomiko || ~180 || P4-AAF [4] |- | Airbus || A321-200 || 1 || Ekonomiko/“Premium” || ~178 || (vhe model, [5]) |- | Bombardier || CRJ200 || 1 || Ekonomiko || ~52 || P4-CRA [6] |} == Destinashonnan selectá == {| class="wikitable sortable" ! Ruta !! País/Región !! Estado |- | Aruba ↔ Miami !! EEUU !! Activo (charter/regular) [3] |- | Aruba ↔ Maracaibo !! Venezuela !! Introdi (2012) [3] |- | Aruba ↔ Valencia !! Venezuela !! Introdi (2012) [3] |- | Aruba ↔ Panama City !! Panamá !! Introdi (5 Julio) [3] |} == Dificultadnan i Estado Actual == Durante e kriis di COVID-19 y problemanan operashonal, Aruba Airlines a enfrenta varios reto. Pa ehempel: su flota a keda parká, i datos reciente ta mustra ku e aerolínea no ta tene vuelos normales kuendo; por ehempel, un sitio pa seguimiento di vuelos ta nifiká kantidat “0” destinashon pa Aruba Airlines. [7] Den marzo 2021 Aruba Airlines a risibí su promé A321-200 (P4-AAI) pa possibilitá un relansa, pero no ta klaro si e aerolínea actualmente ta operando vuelos regulares.[8] E situashon ta kompleho: aunke e sitio ofisial y rekursonan ta indiká ku e aerolínea ta “active” [9], e falta di voli actual y klaridat publikashonal ta kreá duda. ------------ {{Infobox empresa | variante =a tipo = compania di aviacion | nomber = Aruba Airlines | pais = {{ABW}} | imagen = | descripcion = | funda = 2006 | antesecor = | fecha disolucion= | causa disolucion= | fundado = Onno J. de Swart | propietario = | director ehecutivo = | pais = {{ABW}} | sector = transporte | industria = aviacion }} '''Aruba Airlines''' (oficialmente '''Arubaanse Luchtvaart Maatschappij N.V.''') ta e aerolinea di bandera y e unico aerolinea di [[Aruba]]. E aerolinea, fundá na 2006, ku ta ofresé transporte aéreo regular i charter pa pasahero pa 13 destinashon. Aruba Airlines su sede corporativo ta na Oranjestad, Aruba. Aruba ta opera su base di mantencion principal na Miami. Na 2015 el a ricibi un AOC (''aircraft operating certificate'') for di [[Estadonan Uni di Amérika|Merka]]. == Historia == Aruba Airlines a ser funda na 2006 pa Onno J. de Swart, kende tabata su prome director.<ref>{{Cite web|url=http://curacaochronicle.com/aviation/press-release-settlement-between-aruba-airlines-and-de-swart/|title=Press release: Settlement between Aruba Airlines and de Swart|date=16 June 2017}}</ref> E aerolinea a cuminsa operacion di charter cu un Piper PA-31 Navajo di shete asiento na 2010. E sede principal ta na Oranjestad na Aruba, cual ta e centro di operacion principal, y e aerolinea a habri un oficina nobo na [[Aeropuerto Internacional Reina Beatrix]]. E tin tambe ofisina di benta na Miami, Curaçao, Bonaire i na Maracaibo, Valencia i Maracay.<ref name="arubaair-offices">{{cite web|url=http://www.arubaairlines.com/#contactus|title=Aruba Airlines - Contact Us|accessdate=2015-04-21 }}</ref> Na kuminsamentu di 2011 e kompania a atrae inversionista nobo, ku ta kondusí na e mehoracion di e flota. E compania a risibí un Sertifikado di Operashon di aerolínea ekonómiko na ougùstùs di 2012. E aerolinea ta haya dos avion Airbus A320, e prome di nan a yega Aruba na november di 2012. E avion a kuminsá bula buelonan charter for di Aruba na fin di 2012 i e operashonnan programá a kuminsá e siguiente aña. Su promé destinashon tabata Maracaibo, Venezuela i despues Valencia, Venezuela. Despues riba 5 di yüli di e aña ei nan a inaugurá e buelonan pa Panama City, Panama. Y finalmente Miami, Merca. {{Appendix}} 18/10/25 Aruba Airlines is still operating and is the flag carrier and sole airline of Aruba. It is based at Queen Beatrix International Airport in Oranjestad and provides scheduled and charter services to various destinations across the Caribbean, South America, and the United States. Operations: Aruba Airlines is currently the only Aruban airline. It offers both scheduled and charter flights, serving as a primary carrier to and from the island. Headquarters: The airline's corporate headquarters are in Oranjestad, Aruba. Its main maintenance base is in Miami, Florida. Destinations: It flies to a number of destinations, including cities in the Caribbean, South America (such as Medellin, Colombia, and Georgetown, Guyana), and the United States (such as Miami). ------------------ {{Variante|a}} {{Databox}} '''Jet Air''' (oficialmente ) ta e aerolínea nacional di {{Appendix}} [[Category:Aviashon]] [[Category:Karibe Hulandes]] ------------------- {{Databox}} '''Avia Air''' ta un compania aereo di Aruba cu a opera entre .. y november 2003. Avia Air tabata un aerolinea basá na Aruba. Avia Air a suspendé su servisio na novèmber 2003 i tabata trahando pa reestructurá su operashonnan bou di protekshon di bankrut. 1] == Historia == Avia Air a kuminsá operashon den zomer di 1994 inicialmente tres Cessna 402B ⁇ (P4-AVA te ku P4-AVC); e mesun aña a añadí un Embraer Bandeirante (P4-AVD). Pasobra Air Aruba a enfoca mas y mas riba buelonan pa Merka, algun ruta regional por a bira operá. A kuminsá ku servisionan di liña pa Curaçao, Bonaire i e siudatnan Venezolano di Maracaibo, Punto Fijo i Valencia. Na fin di 1995, a cumpra un di dos Bandeirante P4-AVE).<ref>[http://landewers.net/P4-artikel.pdf 20 jaar Arubaans Luchtvaartuig Register Arno Landewers]</ref> Na 13 di mart di 1996 e barku a kai banda di (Venezuela) e Cessna 402B P4-AVB na laman, cu a mata tur ocho persona den e auto. E tabata trata di un buelo di linea di Aruba pa Punto Fijo. E piloto a reporta na un otro avion di Avia Problema di aire ku e motor robes, i algun tempu despues cu un candela a kibra. For di investigashon a resulta cu e candela a causa e motor y un parti di a kibra e ala robes di e avion, despues cu e Nort di Las Piedras- Aeropuerto di Punto Fijo - a kai. Na komienso di 2003, un Short SD.360-200 a kumpra, pero e aparato aki no a wòrdu a drenta servisio. For di mei 2003 no tabatin sèn mas pa paga salario di e personal y operacionnan di vuelo a keda para. Poco despues e lease company Volvo Aero a pidi e motornan di e dos Bandeirantes y finalmente E departamento di impuesto a konfiská tur e produktonan. E Cessna tambe a keda destruí. aerodinámiko pa motibu di mantenshon atrasá. Con E shortenan a bira algun e vuelo di entrenamentu a tuma lugá despues di e grupo di invershon IMCA, propietario di Air Exel, a kumpra un participacion di 50% den Avia Air. Avia Air lo sigui como AviaExel. E falta di Avia Air a hasi un pèrmit di establesementu definitivo drecha bo kara. Na òktober 2003 e kompania a a declara su mes na faillite. Poco despues, e 'Short' a bira e doño a rekuperá; tur dos Bandeirantes a keda te ku e zomer di e aña aki riba e Aeropuerto di Oranjestad ta para y e Cessna 402 P4-AVA ainda ta presente aki. ==Code data== *[[International Air Transport Association|IATA]] Code: '''3R''' *[[International Civil Aviation Organization|ICAO]] Code: '''ARB''' *Callsign: Aviair ==Flota== *Short 360-200 *Embraer EMB 110 Bandeirante == Wak tambe == * [[Lista di eks-kompania aéreo di Karibe Hulandes]] {{Appendix}} NOTES * Avia Air a cuminsa na 1984 como compania di charter Avia Air Chapter cu tabata activo na Aruba i Corwou. * in augustus 1987 verscheen het Avia Air toestel met piloot Robby Anjie, 26 jr., ter hoogte van MAcoya, Venezuela. Een tweemotorig vliegtuig Cessna met kenteken N-5351- A van de particuliere chartermaatschappij van de heer Efi Tromp, Avia Air, wordt sinds vrijdagavond op de route van Punto Fjjo (Venezuela) naar de luchthaven van Aruba vermist. * directie/eignaaar? Efi Tromp. * HetvliegtuigiseenJetpropAerocommander, een snelle vliegtuig ingericht met de nodige luxe. Avia- Air hoopt met zijn nieuwe aanwinst de Curagaose zakenman nu een nog betere service te verlenen. Avia- Air die in 1980 bij ministriële beschikking toestemming kreeg om samen met twee andere luchttransportmaatschappijen commerciële passagiersvluchten uit te voeren, biedt rechtstreekse vluchten aan naar alle bestemmingen in het Caribisch gebied, Colombia, Venezuela en Suriname. Met dit nieuwe vliegtuig hoopt Avia- Air bij te kunnen dragen aan de economische ontwikkeling van Curagao,<ref>TOEKOMST ANDERS TEKORT AAN GEKWALIFICEERDE KRACHTEN CDM ervaart dat nu al Opleiding vaklieden in metaalsector noodzakelijk. "Amigoe". Curaçao, 24-08-1987, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 12-03-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642489:mpeg21:p003</ref> * 1994: Avia Air van Efi Tromp is reeds enige tijd doende met plannen om commutervluchten tussen de eilanden te gaan vliegen. * Avia Air heeft vanaf woensdag een nieuw vliegtuig in bedrijf. Het is een EMB-110, van Braziliaanse makelij, dat 19 passagiers kan vervoeren. Het kan gecharterd worden voor vluchten Aruba - Curagao v.v. en Aruba - Bonaire v.v. Auia Air voert tweemaal daags vluchten uit tussen Aruba en Punto Fijo in Venezuela.<ref>WILLEMSTAD— Avia Air heeft vanaf woensdag een nieuw vliegtuig in bedrijf. Het is een EMB-110, van Braziliaanse makelij, dat 19 passagiers kan vervoeren. Het kan gecharterd worden voor vluchten Aruba – Curagao v.v. en Aruba – Bonaire v.v. Auia Air voert tweemaal daags vluchten uit tussen Aruba en Punto Fijo in Venezuela.. "Amigoe". Curaçao, 12-10-1994, p. 9. Geraadpleegd op Delpher op 12-03-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010645369:mpeg21:p009</ref> * Luchtvaartmaatschappij Avia Air die door de regering als nationale luchtvaartmaatschappij *s erkend, heeft plannen °ni met ingang van 1 december aanstaande naar vleugels uit te slaan. **er dag vertrekken twee yiuchten naar Punto Fijo (Venezuela), dirie naar en vier naar öonaire. Avia Air president Ciro Pieters. In 1986 is Avia Air begonnen als chartermaatschappij voor vluchten in de omgeving. In april van dit jaar kreeg Avia Air een vergunning om regelmatige vluchten uit te voeren. De maatschappij heeft vijf vliegtuigen: twee Embriers 110, elk met zestien stoelen en extra ruimte voor de koffers en twee Cessnas, elk met zeven stoelen.<ref>Plannen Avia Air om vleugels uit te slaan. "Amigoe". Curaçao, 28-11-1995, p. 7. Geraadpleegd op Delpher op 12-03-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644874:mpeg21:p007</ref> * 1995: Het particuliere Avia Air heeft afgelopen vrijdag van minister. Glenbert Croes van Verkeer en Communicatie de vergunning ontvangen om geregelde vluchten uit te voeren. "Wij zijn nu ook een officiële luchtvaartmaatschappij die vluchten uit mag voeren op Bonaire, Curacao, Coro en Las Piedras", zo reageerde Avia Air-president Ciro Pieters vanmorgen desgevraagd. Ook werd vastgesteld dat de luchtvaartmaatschappijen van de twee landen (aruba-NA) elk een bepaald aantal vluchten kan uitvoeren. Dit zijn Aruba- Curacao met 35 vluchten per week, Aruba-Bonaire met 28 Avia Air, dat tot nu toe alleen chartervluchten verzorgde, begint binnen afzienbare tijd met de vluchten op Bonaire, Curacao en de twee Venezolaanse steden Coro en Las Piedras. * Avia Air kreeg op 28 april van de minister Glenbert Croes van Vervoer en Communicatie een vergunning om geregelde vluchten uit te voeren tussen Cura9ao, Bonaire, Coro, Las Piedras en thuisbasis Aruba. De voorbereidingen betreffen nu voornamelijk de vluchten tussen de ABC-eilanden. {{Appendix}} ------------------ '''Insel Air Aruba''' tabata un aerolinea y subsidiario di Insel Air, como tambe e aerolinea oficial nacional di Aruba.<ref>[http://curacaochronicle.com/aviation/insel-air-aruba-seeks-u-s-routes/ Insel Air Aruba Seeks U.S. Routes]</ref> de.wiki:Insel Air Aruba tabata un aerolinea y subsidiario di Insel Air, como tambe e aerolinea oficial nacional di Aruba. [1] Un investigashon ku a tuma lugá na yanüari 2017 dor di e Inspectie Leefomgeving en Transport di Reino Hulandes a evidensiá defectonan tantu den e kompania mayor Insel Air i Insel Air Aruba, komo tambe den e outoridatnan di aviashon di Kòrsou i Aruba. Komo resultado, un kantidat di avion di e dos kompanianan lo no por bula pa un tempu indeterminá. Insel Air i Insel Air Aruba despues a reduci nan destinashonnan di buelo, ku anteriormente tambe tabata inkluí destinashonnan den Merka i Sur Amerika, pa e islanan ABC i Sint Maarten.<ref>{{Literatur |Autor= |Titel=Dutch ILT intervenes in Curaçao, Aruba CAAs |Sammelwerk=ch-aviation |Verlag= |Ort= |Datum= |Seiten= |Online=[http://www.ch-aviation.com/portal/news/53584-dutch-ilt-intervenes-in-curaao-aruba-caas ch-aviation.com]}}</ref><ref>{{Literatur |Autor= |Titel=Insel Air axes bulk of network, retains ABC Islands |Sammelwerk=ch-aviation |Verlag= |Ort= |Datum= |Seiten= |Online=[http://www.ch-aviation.com/portal/news/53989-insel-air-axes-bulk-of-network-retains-abc-islands ch-aviation.com]}}</ref><ref>{{Literatur |Autor= |Titel=Curaçao's Insel Air looking to dispose of Aruban unit |Sammelwerk=ch-aviation |Verlag= |Ort= |Datum= |Seiten= |Online=[http://www.ch-aviation.com/portal/news/54051-curaaos-insel-air-looking-to-dispose-of-aruban-unit ch-aviation.com]}}</ref><ref>{{Literatur |Autor= |Titel=Curaçao's Insel Air fends off bankruptcy filing |Sammelwerk=ch-aviation |Verlag= |Ort= |Datum= |Seiten= |Online=[http://www.ch-aviation.com/portal/news/54267-curaaos-insel-air-fends-off-bankruptcy-filing ch-aviation.com]}}</ref> Insel Air Aruba a stop di opera na 2017 despues di cinco aña. [6] == Flota == For di maart 2017, Insel Air Aruba su flota tabata consisti di ocho avion, di cual ningun ta operacional.<ref>[http://www.ch-aviation.com/portal/aircraft/search?search=1&cha=ISU ch-aviation], abgerufen am 20. März 2017.</ref> ==Wak tambe == * [[Lista di eks-kompania aéreo di Karibe Hulandes]] == Link externo == * [https://www.fly-inselair.com/en/ Webpräsenz der Insel Air] (englisch und spanisch) * [http://www.airliners.net/search/photo.search?airlinesearch=Insel%20Air%20Aruba&distinct_entry=true Fotos] der Insel Air Aruba auf [[Airliners.net]] {{Appendix}} ----------------- '''Aruba Flying Club''' tabata un asociacion di piloto amatur na Aruba?? == Historia == AFC ta data di ananan 1940. Tabata haci uzo di aeropuerto de Vuyst na San nicolas den bario di juana morto. met hangar Na 1998 AFC a bira activo atrobe. AFC in 1950 statutair opgricht Vereniging Aruba Flying Club In 1998 werd de Aruba Flying Club weer actief (welke vanaf de oorlogsjaren tot in de jaren 70 al had bestaan). Aanvankelijk werd gevlogen met de Cessna 172M P4-BON, in 1992 en 1993 aangevuld met Cessna 182P P4-GIN en sinds 1998 met een Amerikaans geregistreerde Cessna 172R, de N174AP.<ref>[http://landewers.net/P4-artikel.pdf 20 jaar Arubaans Luchtvaartuig Register Arno Landewers]</ref> Eleccion di directiva di AFC * na 1956 e club tabatin 4 avioneta propio di cual e ultimo adkisicion tabata un stimson. Cu e avionetanan tabata bula y tene competencia y demostracionnan.<ref>[https://archive.org/details/BNA-DIG-ARUBAANSECOURANT-1956-09/page/n67/mode/2up?q=flying Aruba Flying Club viert eerste vlucht van nieuwe Stimson], Arubaanse Courant (21 september 1956)</ref> * Aanwijzing: Als leden van de Raad van Beheer van de Aruba Flying Club, de heren: P. A. de Vuyst; Commandant Onderzoekings en Bewakingsdienst op Aruba; H. A. Hessling, Ambtenaar belast met het domein beheer op Aruba * in 1950 de 100ste vliegbevet uitgereikt =- examens sportvliegr, instrument vlieger en instructur * De Aruba Flying | Club 'is een bloeiende vereniging. | Het maximum aantal leden dat toegelaten wordt bedraagt statutair vijftig en dat heeft men vrijwel voortdurend. Het aantal brevetten dat in de loop der jaren werd uitge- > reikt loopt in de honderden. De samenwerking tussen A.F.C. en overheid is voortreffelijk en het aantal deskundigen waarover men kan beschikken ruim voldoende. De vloot bestaat uit vier toestellen, waarbij dan nog drie komen, die particulier eigendom van enkele leden zijn. De minimum leeftijdsgrens voor het behalen van een brevet is zeventien jaar. Men moet zich hiertoe eerst aan een strenge medische keuring onderwerpen. Voorschrift i.; dat men een aandeel koopt van driehonderd gulden. Daarna hebben de meeste leerlingen ongeveer 12 uur lessen nodig om dan nog een 25 tot 30 uur solo te vliegen voor zij het brevet kunnen halen. De totale instruktieteksten belopen dan ongeveer ƒ 500.—. Wie eenmaal het brevet heeft en de nodige proeven hoeft afgelegd mag zelf een vliegtuigje huren, eerst voor vluchten boven het eiland, daarna ook voor tochtjes naar buiten. Voor weekenden komen vooral Curaeao en Bonaire in aanmerking voor langere vakanties Venezuela en andere omliggende landen. Enkele leden, als de heren Riehardson en van der Voort maakten ook veel langer vakantievluchteri (om langs de Venezolaans kust, Trinidad en andere eilanden naar Sint Maarten.<ref>De Aruba Flying Club. "Amigoe di Curacao". Willemstad, 26-10-1957. Geraadpleegd op Delpher op 12-03-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000211195:mpeg21:p003</ref> * Voor velen is het vertrek van de heer Pieter A. de Vuyst ongemerkt voorbij gegaan. Gedurende de tweede wereldoorlog was hij verbindingsmarineofficier en gedurende die tijd begon hij met het plannen voor een particulier vliegvels, dat naar hem genoemd werd. Op 16 juli 1944 werd dit vliegveld geopend dooi de toenmalige Gezaghebber I. Wagemaker. Dat het vliegveld naar hem ge noemd werd, was op voordracht van Aruba Flying Club als waardering voor het vele werk dat hij voor deze club had gedaan. In oktober 1945 kwam de heer de Vuyst in dienst van de Lago en verliet deze op 1 juni j.l. 1956.<ref>{{nl}}{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010404914:mpeg21:p005|titel=Pieter A. de Vuyst verliet Aruba|werk=[[Amigoe]]|datum=1956-06-18|bezochtdatum=2024-03-12}}</ref> {{Appendix}} AFC is een Arubaanse vereniging ter beoefening van de vliegsport, opgericht in 1942 door employes van Lago te San Nicolas. Eerste voorzitter was Pieter A. de Vuijst, waarnaar het sportvliegveld is genoemd.<ref>Hoetink, Encyclopedie van de Nederlandse Antillen, 1969 pag.55</ref> ----------------- == EZ Air (aanvulling)== Mester menshoná ku direktor di Medicair Rene Winkel ta alabes direktor di aerolínea EZ Air, pues e kontrato firmá ta ku Winkel i no e aerolínea EZ Air. Esaki ta importante pa menshoná mirando ku den komunidat tin e impreshon ku ta EZ Air ta sòru pa Ambulans Aéreo. “Nos tin kontrato ku e doño pues no e aerolínea mes. Awor a yega e momentu ku e kontrato a vense. Segun e proseso, tur interesado por entregá un petishon pa ehekutá e tarea di Ambulans Aéreo. Boneriano 29-11-2023 titel=Ken ta bai ehekuta air ambulans?|https://awemainta.com/boneriano/ Medicair tambe por bolbe entregá un petishon”, e ta splika. Sinembargo e no ta konfirmá ku vensementu di e kontrato a sosedé entrante yanüari 2024. Tambe e ta sigurá ku e situashon di niun forma ta opstakulisá servisio di Ambulans Aéreo. Mester menshoná ku ya pa algun luna tin spekulashon tokante e situashon aki. Dòkter Frans komo direktor di FM den un rueda di prensa anterior a konfirmá ku Ministerio na Hulanda ke pa ehekutá buelonan di Ambulans Aéreo ku avionnan registrá na Hulanda. Tur esaki por konsiderá komo opstákulo pa proveodornan lokal. BONERIANO a tuma kontakto ku Rene Winkel tokante e situashon aki i e ta splika ku e no ta deseá na amplia masha mirando ku FM ainda ta un kliente. “Echo sí ta ku FM algun tempu atras a saka un asina yamá ‘tender’ pa buska un operadó pa ambulans aéreo ku lo trese avionnan ku registrashon PH, esta di Hulanda. Es mas FM lo ta basta leu pa bira un operador di aerolínea. No ta eksistí Ambulans Aéreo, ta eksistí pèrmit pa ehekutá buelo ‘ airline operator certificate’ (AOC). Di aki ta haña un provishon riba e pèrmit pa Ambulans Aéreo pasombra ta buelo komersial i ku nan lo bula bou di e reglanan Europeo, EASA”, e ta splika. Winkel ta agregá ku nan tambe a lesa ku FM ke bin ku avion di Ambulans eléktriko, pero tambe mester bisa ku e teknologia aki no ta asina leu ainda. “No ta eksistí avion eléktriko ainda ku por bula e rutanan aki, i dado kaso ku bin ku avionnan asina mes, mester pasa den hinter un prosedura pa nan wòrdu sertifiká pa departamentonan konserní manera Curacao Civil Aviation Authority (CCAA) Y ILT holanda , Esei ta nifiká ku por dura añanan promé ku por bai usa avionnan eléktriko pa transporte di pashènt.” Importansia di Ambulans Aéreo Esaki ta un avion privá spesialmente adaptá pa duna sosten médiko na pashèntnan durante transporte. Un dòkter, paramediko òf ekipo di dòkternan altamente kualifiká lo biaha ku su pashènt pa atendé e pashènt te ora e yega e aeropuerto destiná i por transportá e pashènt na un manera sigur te su kas òf pa un hòspital den e pais. E Ambulans Aéreo lógikamente ta karga tur e ekipo i e remedinan nesesario durante e buelo. {{Appendix}} ----------------------------- __NOINDEX__ lr38ztgzg6qouichnunxmj9jm37aaeb 199196 199195 2026-08-01T20:25:37Z Caribiana 8320 199196 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ * Nieuw: [[Avia Air]] - [[Insel Air Aruba]] - [[Aruba Airlines]] - [[Aruba Flying Club]] . [[SLM]] - [[Jetair Caribbean]] - [[Buelo 980 di ALM]] - [[Margareth Abraham]] * Aanvullen: [[Z Air]] --------------- {{Infobox Aeropuerto | variante = c | nomber oficial = Princess Juliana International Airport | imagen = | tipo = Públiko | sirbi = [[Sint Maarten (isla)|Isla di Sint Maarten]] | funda = | apertura = [[4 di mart]] [[1944]] | propietario = Princess Juliana International Airport Holding Company N.V. | lat_deg = 18 | lat_min = 02 | lat_sec = 27 | lat_dir = N | lon_deg = 63 | lon_min = 06 | lon_sec = 32 | lon_dir = W | pais = {{SXM}} | pista = | operado = Princess Juliana International Operating Company N.V. | website = http://www.sxmairport.com/ }} '''Aeropuerto Internashonal Prinses Juliana''' (IATA: '''SXM''', ICAO: '''TNCM'''), konosí na [[ingles]] komo '''Princess Juliana International Airport''' (PJIA), ta e aeropuerto prinsipal di e [[Sint Maarten (isla)|isla di Sint Maarten]]. E ta sirbi tantu e [[Sint Maarten|parti hulandes]] komo e [[Sint Maarten (Fransia)|parti franses]] di e isla. E aeropuerto ta situá den pais [[Sint Maarten]], serka di Simpson Bay Lagoon. El a haña su nòmber for di Reina [[Juliana di Hulanda]], kende ainda tabata prinsesa heredero tempu ku e aeropuerto a habri na 1944. Ademas di PJIA, tin un aeropuerto mas chikitu na e parti franses di e isla, konosí komo Aeropuerto Grand Case-Espérance. E aeropuerto aki ta sirbi prinsipalmente buelonan regional chikitu. == Historia == Na 1942, durante [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]], e ehérsito [[Estadonan Uni di Amérika|merikano]] a konstruí un pista di aterisahe na e sitio kaminda e aeropuerto moderno ta pará awe. E ophetivo tabata pa monitoriá i kontrarestá aktividat di supmarino nazi den e área.<ref name="CBCS">[https://www.centralbank.cw/storage/app/media/economic_bulletins_2024/20240927_feature_article_princess_juliana_international_airport_economic_bulletin_september_2024.pdf Princess Juliana International Airport An Economic Profile], [[Banko Sentral di Kòrsou i Sint Maarten|CBCS]] Economic Bulletin (sèptèmber 2024)</ref> Na 1944, e promé buelo no-militar ku pasahero sivil, operá pa [[KLM]], a baha na Sint Maarten. E aeropuerto desaroyá posteriormente riba e mesun sitio a wòrdu nombrá na honor di Prinsesa Juliana, kende tabata abordo di e buelo inougural.<ref name="CBCS"/> == Infrastruktura i desaroyo == For di 2001, a elaborá plannan pa ekspanshon i modernisashon di e aeropuerto. Un terminal nobo, ku un kapasidat pa 2,5 mion pasahero pa aña, a wòrdu habrí ofisialmente na novèmber 2006 pa [[Beatrix di Hulanda|Reina Beatrix]].<ref name="CBCS"/><ref name="birthday">[https://shta.com/princess-juliana-international-airport-celebrates-80th-birthday/ Princess Juliana International Airport Celebrates 80th Birthday], shta.com (13 di mei 2024)</ref> E terminal nobo a wòrdu konstruí riba tereno rekuperá nortwest di e terminal bieu. E edifisio tin dos piso i un superfisie total di aproksimadamente 27.000 m². Check-in i entrega di maleta ta situá na planta abou, miéntras ku sala di salida i áreanan komersial ta na e promé piso.<ref name="pjia">[https://www.airport-technology.com/projects/princessjulianaint/?cf-view Princess Juliana International Airport], airport-technology.com (2008)</ref> Na 2015, e aeropuerto a manehá 1.829.543 pasahero i aproksimadamente 60.000 moveshon di avion.<ref>{{cite web |website=Sxmairport.com |url=http://www.sxmairport.com/includes/pdfs/2015-Annual-Report.pdf |title=Annual Report 2015 |access-date= |archive-date=2023-07-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230709223107/https://www.sxmairport.com/includes/pdfs/2015-Annual-Report.pdf |url-status=dead }}</ref>[[File:Warning sign on Maho Beach.jpg|thumb|Bòrchi di atvertensia na Maho Beach (2015).]] === Pista di aterisahe === Un di e karakterístikanan mas distintivo di e aeropuerto ta su aserkamentu pa aterisahe. Un punta di e pista ta situá hopi serka di Maho Beach, loke ta hasi ku avionnan ta pasa na altitut hopi abou riba e playa promé ku nan aterisá. Esaki a hasi e sitio konosí internashonalmente i a kontribuí na su popularidat komo atrakshon turístiko.<ref name="cleaver"/> Alabes, e situashon ta konsiderá potensialmente peligroso, i públiko ta wòrdu advertí mediante bòrchi.<ref>[https://uitspraken.rechtspraak.nl/details?id=ECLI:NL:HR:2004:AO4224 HR arrest Jetblast], uitspraken.rechtspraak.nl (2004)</ref> ==Ròl regional== E aeropuerto ta un sentro importante pa aviashon den e region di Nortost Karibe. E ta funshoná komo base di operashon pa [[Winair]] i komo hub prinsipal pa konekshon ku islanan mas chikitu den e region, manera [[Anguilla]], [[Saba]], [[Sint Eustatius]], [[Sint Barth|Saint Barthélemy]], [[Anguilla]], [[Dominica]], [[Nevis (isla)|Nevis]] i [[Tortola]].<ref name="birthday"/> E aeropuerto tin konekshonnan regular ku [[Oropa]] i [[Nort Amérika]] ku diferente aerolinea, inkluyendo KLM i kompania di aviashon franses.<ref name="cleaver"/> == Organisashon == Maneho di e aeropuerto ta den man di Princess Juliana International Operating Company N.V.<ref name="pjia"/><ref>[https://web.archive.org/web/20050526154747/http://www.pjiae.com/pdfs/company-profile.pdf Company profile - The Princess Juliana International Airport (PJIA)], sxm-airport.com (4 di mart 2005)</ref>, un supsidiario di Princess Juliana International Airport Holding Company N.V., ku gobièrnu di Sint Maarten komo úniko akshonista. Na 2024, e aeropuerto tabatin aproximadamente 305 empleado (FTE), hasiendo e un di e dunadónan di trabou individual mas grandi na Sint Maarten, fuera di sektor públiko.<ref name="CBCS"/> Michael Cleaver ta direktor ehekutivo (CEO) di e aeropuerto for di 2025.<ref name="cleaver">[https://www.luchtvaartnieuws.nl/nieuws/categorie/3/airports/michael-cleaver-volgt-brian-mingo-op-als-ceo-van-luchthaven-van-sint-maarten Michael Cleaver volgt Brian Mingo op als CEO van luchthaven van Sint Maarten], luchtvaartnieuws.nl (5 di aprel 2025)</ref> {{Commonscat}} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =70946032|titulo=Princess Juliana International Airport}} {{References}} }} [[:Kategoria:Sint Maarten]] [[:Kategoria:Aviashon]] -------- E aeropuerto ta sirbi komo un sentro importante pa aviashon den e region di Nortost Karibe. E ta e base di operashon pa [[Winair]] i ta funshoná komo e hub prinsipal pa islanan mas chikitu den region, manera [[Anguilla]], [[Saba]], [[Sint Eustatius]], [[Saint Barthélemy]], Anguilla, Dominica, Nevis i [[Tortola]].<ref name="birthday"/> E aeropuerto, ku ta konektá ku Oropa dor di KLM i vários kompania di aviashon franses, ta internashonalmente konosí prinsipalmente pa Maho Beach.<ref name="cleaver"/> Avionnan ta bula hopi abou riba e playa ei promé ku baha riba e pista situá direktamente su tras, hasiendo esaki un atrakshon turístiko prinsipal.<ref name="cleaver"/> Un di e aspektunan mas distintivo di e aeropuerto ta su aserkamentu di aterisahe. Un punta di e pista ta situá hopi serka di Maho Beach, loke ta hasi ku avionnan pasa na altitut hopi abou riba e playa ora nan ta aterisá. Esaki a hasi e sitio konosí internashonalmente, pero tambe ta krea situashonnan potensialmente peligroso pa bishitante. == Organisashon == PJIA su kantidat total di empleado tabata 305 ekivalente di tempu kompletu (FTEs) na 2024, hasiendo e ta un di e dunadónan di trabou individual mas grandi na Sint Maarten, ekskluyendo gobièrnu.<ref name="CBCS"/> Maneho di e aeropuerto ta den man di Princess Juliana International Operating Company N.V.<ref name="pjia"/><ref>[https://web.archive.org/web/20050526154747/http://www.pjiae.com/pdfs/company-profile.pdf Company profile - The Princess Juliana International Airport (PJIA)], sxm-airport.com (4 di mart 2005)</ref>, un kompania supsidiario di Princess Juliana International Airport Holding Company N.V., ku gobièrnu di Sint Maarten komo úniko akshonista. Michael Cleaver ta direktor ehekutivo (CEO) di e aeropuerto for di 2025.<ref name="cleaver">[https://www.luchtvaartnieuws.nl/nieuws/categorie/3/airports/michael-cleaver-volgt-brian-mingo-op-als-ceo-van-luchthaven-van-sint-maarten Michael Cleaver volgt Brian Mingo op als CEO van luchthaven van Sint Maarten], luchtvaartnieuws.nl (5 di aprel 2025)</ref> {{Commonscat}} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =70946032|titulo=Princess Juliana International Airport}} {{References}} }} [[:Kategoria:Sint Maarten]] [[:Kategoria:Aviashon]] ------------ Aeropuerto Internashonal Prinses Juliana (IATA: SXM, ICAO: TNCM), konosí na ingles komo Princess Juliana International Airport (PJIA), ta e aeropuerto prinsipal di e isla di Sint Maarten. E ta sirbi tantu e parti hulandes komo e parti franses di e isla. E aeropuerto ta situá den e pais Sint Maarten, serka di Simpson Bay Lagoon. E a haña su nòmber for di Reina Juliana di Hulanda, kende ainda tabata prinses heredero tempu ku e aeropuerto a habri na 1943. Na 1944, e a bishitá e sitio, loke a kontribuí na e nòmber ofisial. Ademas di PJIA, tin un aeropuerto mas chikitu na e parti franses di e isla, konosí komo Aeropuerto Grand Case–Espérance, cu ta sirbi prinsipalmente buelonan regional. Historia Na 1942, durante e Di Dos Guera Mundial, e ehérsito merikano a konstruí un pista di aterisahe riba e lokashon kaminda e aeropuerto moderno ta eksistí awe. E objetivo tabata pa monitoriá i kontrarestá aktividat di supmarino den e área. Na 1944, e promé buelo no-militar ku pasaheronan sivil — operá pa KLM — a baha na Sint Maarten. E aeropuerto posterior a wòrdu desaroyá riba e mesun sitio i a haña su nòmber na honor di Prinsesa Juliana, kende tabata abordo di e buelo inaugural. Infrastruktura i desaroyo For di 2001, a elaborá plannan pa modernisashon i ekspanshon di e aeropuerto. Un terminal nobo, ku un kapasidat di 2,5 mion pasahero pa aña, a wòrdu habrí ofisialmente na novèmber 2006 pa Reina Beatrix. E terminal nobo a wòrdu konstruí riba tereno rekupersá na noroeste di e terminal anterior. E edifisio tin dos piso i un superfisie total di aproksimadamente 27.000 m². Check-in i entrega di maleta ta situá na planta abou, miéntras ku sala di salida i áreanan komersial ta na e promé piso. Na 2015, e aeropuerto a manehá 1.829.543 pasahero i aproksimadamente 60.000 moveshon di avion. Rol regional E aeropuerto ta un sentro importante pa aviashon den e region di Nortost Karibe. E ta funshoná komo base di operashon pa Winair i komo hub prinsipal pa konekshon ku islanan mas chikitu den e region, manera Anguilla, Saba, Sint Eustatius i Saint Barthélemy. E aeropuerto tin konekshonnan regular ku Oropa i Nort Amérika dor di diferente aerolinea, inkluyendo KLM i kompania di aviashon franses. Aserkamentu di aterisahe Un di e karakterístikanan mas distintivo di e aeropuerto ta su aserkamentu di aterisahe. Un punta di e pista ta situá hopi serka di Maho Beach, loke ta hasi ku avionnan pasa na altitut hopi abou riba e playa promé ku nan aterisá. Esaki a hasi e sitio konosí internashonalmente i a kontribuí na su popularidat komo atrakshon. Alabes, e situashon ta konsiderá potensialmente peligroso, i bishitantenan ta wordo advertí pa sigui instrukshonnan di siguridat. Organisashon Maneho di e aeropuerto ta den man di Princess Juliana International Operating Company N.V., un supsidiario di Princess Juliana International Airport Holding Company N.V., ku gobièrnu di Sint Maarten komo úniko akshonista. Na 2024, e aeropuerto tabatin aproximadamente 305 empleado (FTE), hasiendo e un di e empleadornan individual mas grandi na Sint Maarten, fuera di sektor públiko. Michael Cleaver ta direktor ehekutivo (CEO) di e aeropuerto for di 2025. ---- For di 2001, a traha plannan pa ekspanshon i modernisashon di e aeropuerto. Un edifisio nobo di aeropuerto, ku un kapasidat pa 2.5 mion pasahero pa aña, a wordo habri ofisialmente pa [[Beatrix di Hulanda|Reina Beatrix]] na novèmber 2006. Komo parti di e di 70 aniversario na 2014, e aeropuerto a hasi un donashon di tres estatua di pelikan maron na gobièrnu. Nan a wòrdu poné riba e rotònde dilanti di e aeropuerto, huntu ku e lèternan di e kódigonan di aeropuerto di IATA di e aeropuertonan partner.<ref>The Daily Herald, [https://www.thedailyherald.sx/islands/national-bird-monument-at-airport-roundabout-restored National bird monument at airport roundabout restored], 9 juni 2021</ref> [[File:06-SXM-airport1s.jpg|thumb|left|200px|Interior di e terminal di Aeropuerto Internashonal Prinses Juliana.]] Aeropuerto Internashonal di Prinsesa Juliana (IATA: SXM, ICAO: TNCM) ta e aeropuerto prinsipal riba e isla karibense di Saint Martin. E aeropuerto ta situá na e parti hulandes di e isla, den e pais di Sint Maarten, serka di e kosta di Simpson Bay Lagoon. Na 2015, e aeropuerto a manehá 1.829.543 pasahero i alrededor di 60.000 moveshon di avion.<ref>{{cite web |website=Sxmairport.com |url=http://www.sxmairport.com/includes/pdfs/2015-Annual-Report.pdf |title=Annual Report 2015 |access-date=2 March 2016 |archive-date=9 July 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230709223107/https://www.sxmairport.com/includes/pdfs/2015-Annual-Report.pdf |url-status=dead }}</ref> E aeropuerto ta sirbi komo un sentro pa Winair i ta e porta prinsipal pa e Islanan Leeward mas chikitu, inkluyendo Anguilla, Saba, Saint Barthélemy i Sint Eustatius. E ta haya su nomber for di Reina Juliana di Hulanda, kende a baha eynan tempo cu e tabata heredero presunto na 1944, e aña despues cu e aeropuerto a habri. E aeropuerto tin aserkamentu di aterisahe di flyover na altitud hopi abou pasobra un punta di su pista ta sumamente serka di kosta i Maho Beach. Miéntras ku Prinsesa Juliana Internashonal ta e porta di aviashon prinsipal pa e isla, tin tambe un aeropuerto di uso públiko mas chikitu na e parti Franses, den e Kolektividat Franses di San Martin, yamá Aeropuerto Grand Case-Espérance. {{Commonscat}} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =70946032|titulo=Princess Juliana International Airport}} {{References}} }} [[:Kategoria:Sint Maarten]] [[:Kategoria:Aviashon]] --------------- {{Variante|c}} {{Infobox accidente aereo | variante = c | nomber = Buelo 980 di ALM | imagen = Douglas DC-9-33F N937F ONA MIA 17.07.76 edited-2.jpg | descripcion = Avion tipo Douglas DC-9-33CF di ONA, similar na esun di hür pa [[Antilliaanse Luchtvaart Maatschappij|ALM]] dia di e insidente. | mapa = | fecha = [[2 di mei]] [[1970]] | tipo_calamidad = | sitio = | morto = | tipo_avion = Douglas DC-9-33CF | number_avion = | operado = Overseas National Airways (ONA) pa [[Antilliaanse Luchtvaart Maatschappij|ALM]] | nomber_avion = | number_vuelo = 980 di ALM | salida_vuelo = | layover = | destinacion = [[Sint Maarten]] | pasahero = 57 | tripulante = 6 | sobrviviente = 40 }} '''Buelo 980 di ALM''' tabata e buelo komersial programá pa bula for di aeropuerto JFK, [[New York City|New York]] pa Aeropuerto Prinses Juliana na [[Sint Maarten]] dia [[2 di mei]] [[1970]]. Despues di vários intento di aterisahe sin eksito, e avion a keda sin kombustibel i a kai den [[Laman Karibe]] (48 km for di [[Sint Croix|St. Croix]]), resultando den 23 persona morto i 40 sobrebibente. E suseso ta un di e poko kasonan di aterisahe forsoso (''ditching'') di un avion jet i ta ser konsiderá komo e pió desastre den historia di aviashon di [[Antias Hulandes]]. == Detaye di e buelo == * '''Data''': 2 di mei 1970 * '''Ruta''': New York (JFK) → Sint Maarten (SXM) * '''Avion''': Boeing 727-200 * '''Operadó''': Overseas National Airways (pa ALM) * '''Persona riba avion''': 63 (inkluso miembronan di tripulashon) == Avion i su tripulashon == E avion tabata un Douglas DC-9-33CF di dos motor, operá pa [[Antilliaanse Luchtvaart Maatschappij]] (ALM) dor di Overseas National Airways (ONA), ku un avion i tripulashon di buelo di ONA i un tripulashon di kabina di ALM.[1] Su number di seri tabata 47407, su number di ruta tabata 457. E avion a wòrdu fabriká dia 23 di yanüari 1969 i tabata matrikulá na [[Estadonan Uni di Amérika|Merka]] bou di e number di registrashon: FAA N935F. E buelo tabata transportá 57 pasahero i 6 miembro di tripulashon. E tripulashon di buelo tabata konsistí di kapitan Balsey DeWitt (37), promé ofisial Harry Evans II (25), i piloto Hugh Hart (35).[2] == Buelo i aterisahe forsoso == Buelo 980 a sali for di Aeropuerto John F. Kennedy normalmente i a sigui sin nobedat den direkshon di Karibe, ounke e DC-9 mester a baha na un altitut mas abou pasùit di [[Bermuda ]]pa evitá un tormenta di strena, oumentando su kimamentu di kombustibel. Despues ku e buelo a haña pèrmit pa baha te na 10.000 pia (3.000 m), kontrol di tráfiko aéreo regional (ATC) a konsehá ku e kondishonnan di tempu na St. Maarten tabata bou di e mínimo pa aterisahe, un sèt di kriterio ku ta determiná si un aterisahe ta posibel. Kapitan DeWitt a disidí di desviá pa San Juan, pero poko despues, kontrol di St. Maarten a informá nan ku e kondishonnan di tempu a mehorá sufisiente pa aterisa. E buelo a hasi un aserkamentu inisial na e aeropuerto pero no a logra mira e pista na tempu pa aliñea pa aterisahe i a deklará un aserkamentu faya pèrdí. Buelo 980 a purba di baha un di dos biaha, pero atrobe no a logra yega na aliñea ku e pista. Despues di a abortá e aserkamentu ei, e tripulashon a hasi un di tres intento, pero e avion tabata muchu altu pa aterisa sigur. Despues di a evaluá e situashon di tempu i kombustibel, e pilotonan a disidí di desviá pa Saint Croix, risibiendo un vektor di aserkamentu i pèrmit pa aterisahe. Na e punto aki, a konstatá un posibel diskrepansia entre e meter di kombustibel i loke a wòrdu kalkulá komo e kantidat di kombustibel ku a sobra den e tankinan. DeWitt a informá e kontroladó di tráfiko aereo di su intenshon pa bandoná e avion i a kuminsá un aserkamentu abou riba awa, aterisando pa 3:49 pm ora lokal, 30 mia ost di Saint Croix.[3][2] Ounke e pilotonan a aktivá señalnan di faha di seguridat djis promé ku aterisahe, tabatin insertidumbre den e kabina tokante ki ora, òf si, e avion lo a baha. E sistema di komunikashon di e kòkpit no tabata funshoná, pues pasaheronan no a risibí ningun atvertensia di e bashamentu inminente. Consecuentemente, un cantidad desconoci di pasahero y tripulacion tabata para of tabatin nan faha di seguridad kita ora cu e avion a dal den awa. Na e momento aki, laman tabata brutu debí na kondishonnan di wer volatil. E avion a keda relativamente intacto despues di a baha den awa, pero pronto a sink den mas o menos 5.000 pia (1.500 m) y nunca a wordo recupera. E aksidente a resultá den 23 morto i 37 herido, ku 40 sobrebibiente en total. Tantu e pilotonan komo e nabegante a sobrebibí. E sobrebibientenan a keda bula den e laman turbulento, infestá ku tiburon ku nan vest di salbabida te ora ku yudansa a yega.[3][4] E rekuperashon di e sobrebibientenan ku helikòpter a kuminsá mas o ménos 12:00, un pa dos ora despues di e bentamentu, i e último sobrebibiente, Promé Ofisial Evans, a wòrdu rekuperá mas o ménos 1 ora despues.[2] E helikòpternan a wòrdu guiá pa e sitio di reskate dor di un avion di Pan American Airways, kende su piloto a informá e bentamentu via radio, despues a bula riba e sitio te ora ku yudansa a yega pa guia e reskatistanan.[3] E esfuersonan di reskate a enbolbí unidatnan di Guardakosta di Merka, Marina di Merka, i Kuerpo di Marina di Merka, i un kantidat di sobrebibiente a wòrdu hibá tera ku helikòpter.[5] ---- Durante e buelo, e avion a topa ku maltempu ku a forsa e kapitan pa hasi varios intento pa landa den aeropuerto Prinses Juliana na Sint Maarten. Despues di intentonan repetí sin éksito i ku e gasolin a kaba, e kapitan a desidí pa hasi un '''ditching''' (aterisáhe forzoso den laman) serka di isla Saint Croix. == En kultura == E historia di buelo 980 a inspirá varios artikulo, dokumental i video ku ta analisá e desishonnan tomá durante e vuelo, inkluí: * ''A desperate crew and their awful decisions – The extraordinary tale of ALM Flight 980'' (YouTube, 10 di febrüari 2025) * Emilio Corsetti – ''What a Real Hero Looks Like'' [[:Kategoria:Aviashon]] [[:Kategoria:Antias Hulandes]] == E aksidente == E impakto ku e laman a keda mas fuerte ku tabata spera, i e fuselaje di e avion a kibra den barios parti. Di e total di 63 hende riba avion, 23 a fayece, mientras 40 a logra salba via bote di salbashon òf flotadónan. Entre e viktimanan tabata hopi hende di Kòrsou, Sint Maarten i Hulanda. === Viktimanan konosí === Un di e viktimanan mas konosí tabata '''[[Margareth Abraham]]''', un stewardess di 24 aña for di Kòrsou. Segun testigunan, e tabata yudando pasaheronan pone su chaleko di salbashon i no a logra siña pa su mes. Su entrega i sakrifisio a ser rekonosé mas latr pa medio di un premi di valentia posthumo. == Investigashon == Investigashon di e '''[[National Transportation Safety Board]] (NTSB)''' a indiká ku e avion a keda sin gasolin despues di intentonan repetí pa landa den Sint Maarten. E raport a menzioná tambe ku komunikashon entre e kapitan i kontrol aéreo tabata konfuso, i ku desishon humano den un situashon di stres a kontribuí na e desenláse fatal. NTSB a rekomendá mehoras den planifikashon di ruta aéreo, maneho di krisis, i komunikashon durante emerhensia. == Impacto == E aksidente di Vuelo 980 a trese hopi dolor den e komunidat di e Antias Hulandes, partikularmente na Kòrsou. Den su respuèsta, [[ALM Antillean Airlines|ALM]] a pasa pa un revishon di proseduranan di emerhensia i entrenamiento di tripulantenan. E aksidente a keda den memoria kolektivo komo un simbolo di valentia humano, partikularmente pa e akshon di Margareth Abraham. == En kultura == E historia di Vuelo 980 a inspirá barios artikulonan, dokumental i video ku ta analiza e desishonnan tomá durante e vuelo, inkluí: * ''A desperate crew and their awful decisions – The extraordinary tale of ALM Flight 980'' (YouTube, 10 di febrüari 2025) * Emilio Corsetti – ''What a Real Hero Looks Like'' == Referensia == <references> <ref>National Transportation Safety Board (NTSB) – Aircraft Accident Report: Overseas National Airways Flight ALM980.</ref> <ref>SimpleFlying – Crew Perspective: Lessons from ALM Flight 980.</ref> <ref>Emilio Corsetti – What a Real Hero Looks Like (2024).</ref> </references> {{Variante|a}} {{Databox}} {{Infobox accidente aereo | variante = c | nomber = ALM Buelo 980 }} [[File:Douglas DC-9-33F N937F ONA MIA 17.07.76 edited-2.jpg|thumb|Avion tipo Douglas DC-9-33CF di ONA, similar na esun di hür pa [[Antilliaanse Luchtvaart Maatschappij|ALM]] dia di e insidente.]] '''Buelo 980 di ALM''' tabata un buelo komersial ku a tuma lugá riba [[2 di mei]] [[1970]], operá pa Overseas National Airways den nòmber di [[Antilliaanse Luchtvaart Maatschappij]] (ALM). E vuelo tabata bai for di New York JFK pa [[Sint Maarten]], pero a terminá den un tragedia despues ku e avion a tene ku hasi un aterisahe forzoso den laman serka [[Sint Croix|St. Croix]]. E tabata e peor desastre den historia di aviashon antiano. Detaye di e vuelo Avion: Boeing 727-200 Operadó: Overseas National Airways (pa ALM) Ruta: New York (JFK) → St. Maarten Data: 2 di mei 1970 Persona riba avion: 63 (incluso tripulantenan) Durante e vuelo, e avion a topa ku malu tempu ku a forsa e piloto pa hasi barios intento pa landa den aeropuerto Prinses Juliana na St. Maarten. Despues di barios intento sin éksito i gasolin ku ta kaba, e kapitán a desidí pa hasi un ditching (aterrisahe den laman) serka isla St. Croix. E aksidente E avion a impacta e laman mas fuerte ku lo a spera, i e fuselaje a kibra den varias parti. Di e total di 63 hende riba avion, 23 a fayece. E resto di e pasaheronan i tripulantenan a salba, algun via flotadónan i bote di salva. Viktimanan i heróes Un di e viktimanan mas konosí tabata Margareth Abraham, un stewardess di 24 aña for di Kòrsou. Segun testigunan, e tabata yudando pasaheronan pone su chaleko di salbashon i no a logra siña pa su mes. Su entrega i sakrifisio a ser rekonosé ku un premi di valentia posthumo. Investigashon i resultado Investigashon di NTSB (National Transportation Safety Board) a determiná ku e avion a keda sin gasolin despues di intentonan repetí pa landa. Tambe a indiká ku komunikashon entre e kapitan i kontrol di trafiko aéreo tabata konfuso. A resultá den rekomendashon pa mehoras den manejamentu di krisis i planifikashon di ruta aéreo. Impacto E aksidente di ALM Vlucht 980 a trese hopi dolor na Antias Hulandes i tambe a pone preshon riba ALM. E kasonan di valor humano, manera e di Margareth Abraham, a keda parte di e memoria kolektivo di Kòrsou. * Tobias Cordeiro - mira it.wiki == Link eksterno == * [https://www.youtube.com/watch?v=rPQZbbgr4w8&t=62s A desperate crew and their aweful decisions - The extraordinary tale of ALM flight 980], [[Youtube]] (10 di febrüari 2025) {{Infobox vuelo aéreo | nòmber_vuelo = ALM Vlucht 980 | operador = Overseas National Airways pa ALM Antillean Airlines | ruta = JFK – St. Maarten | avion = Boeing 727-200 | pasaheero = 57 | tripulashon = 6 | total_persona = 63 | viktima = 23 | sobrevivienten= 40 | data = 2 di mei 1970 | lugá = Serka St. Croix, Karibe }} '''ALM Vlucht 980''' tabata un vuelo di [[ALM Antillean Airlines]], operá pa [[Overseas National Airways]], ku a pasa un aksidente fatal riba 2 di mei 1970. E avion a tuma un aterrisahe forzoso (''ditching'') den laman serka isla [[St. Croix]], despues ku a keda sin gasolin. 23 hende a fayece, entre nan e stewardess [[Margareth Abraham]]. == Detaye di e vuelo == E avion a sali for di [[New York JFK]] pa [[St. Maarten]], pero a topa ku malu tempu. Despues di barios intento pa landa i sin eksito, e kapitan a desidí hasi un ditching den laman. == E aksidente == E avion a kibra den varias parti den e impakto. A haya 23 viktima humano. Barios hende a salba via bote i flotador, entre nan 40 sobrevivientenan. == Viktimanan konosí == - [[Margareth Abraham]], stewardess di 24 aña for di Kòrsou, a fayece mientras tabata yudando pasaheronan. == Investigashon == E investigashon di [[NTSB]] a determiná ku agotashon di gasolin i desishon difísil durante e vuelo a kontribuí na e aksidente. A yega tambe ku komunikashon ku kontrol aéreo tabata konfundí. == Impacto == E aksidente a trese hopi dolor den e komunidat di Antias Hulandes. ALM a pasa pa revishon di proseduranan di emerhensia. E aksidente a keda komo un punto importante den istoria di aviashon di e región. == Referensianan == * [https://simpleflying.com/alm-antillean-airlines-flight-980-cabin-crew-perspective/ SimpleFlying – Crew Perspective] * [https://emiliocorsetti.com/what-a-real-hero-looks-like/ Emilio Corsetti – What a Real Hero Looks Like] * [https://www.ntsb.gov/about/organization/Pages/Air.aspx National Transportation Safety Board (NTSB)] -------------- {{infobox persona| variante = c | nomber completo = Margareth Aleida Abraham | fecha nacemento = [[11 di yüni]] [[1945]] | luga nacemento = [[Kòrsou]] | fecha fayecimento = [[2 di mei]] [[1970]] | luga fayecimento = Serka St. Croix, Karibe | ofishi = stewardess | konosí pa = Su akshonnan heróiko durante e aksidente aéreo di buelo 980 di ALM | distincion = ''Zilveren Erepenning voor Menslievend Hulpbetoon'' (2020) }} '''Margareth Aleida Abraham''' (☆ [[11 di yüni]] [[1945]] na [[Kòrsou]] - † [[2 di mei]] [[1970]] den serkania di [[Sint Croix]]) tabata un stewardess di [[Kòrsou]] den servisio di [[Antilliaanse Luchtvaart Maatschappij|ALM]], ku a fayesé na edat di 24 aña durante un aterisahe di emergensia.<ref>[https://curacao-airport.com/history-margareth-abraham/ History of Margareth Abraham], [[Aeropuerto Hato|Curacao International Airport]]</ref> Su kurashi i trankilidat bou di preshon ekstremo a hasié un héroe den aviashon [[Antias Hulandes|antiano]]. == Biografia == Margareth Abraham, huntu ku su ruman hòmber ohochi Carol, a nase dia 11 di yüni 1945. Den e famia Abraham tabatin kuater ruman mayó. Na aña 1967, despues di a kaba Mulo, el a skoge un karera komo stewardess na [[Antilliaanse Luchtvaart Maatschappij]] (ALM).<ref name="Pionero">{{cite book|author=[[Jeanne Henriquez|Henriquez, Jeanne]]|title=Kòrsou su muhénan pionero|year=2000|publisher=[[Archivo Nashonal Kòrsou]]|pag= 40-42|ISBN=99904-0-431-3}}</ref> === Buelo LM 980 2 di mei 1970 === [[File:Douglas DC-9-33F N937F ONA MIA 17.07.76 edited-2.jpg|thumb|Avion tipo Douglas DC-9-33F di ONA, similar na esun di hür pa [[Antilliaanse Luchtvaart Maatschappij|ALM]] dia di e desaster.]] Riba 2 di mei 1970, Abraham tabata miembro di tripulashon di kabina riba buelo 980 for di [[New York City|New York]] (JFK) pa [[Sint Maarten]]. E avion, tipo DC‐9-33CF, tabata un avion ku ALM a hür di a kompania merikano Overseas National Airways (ONA). Tabatin sinkuentishete pasahero y seis miembro di tripulashon abordo. Debí na bientu fuerte i neblina, e piloto a purba baha varios biaha na Aeropuerto Internashonal Prinsesa Juliana (SXM). Kapitan Balsey De Witt a disidí despues di desviá pa Sint Croix. Durante e buelo aki, e piloto a keda sin kombustibel i e riesgo di un aterisahe den awa (ditch) a surgi. Abraham a sobresalí den heroismo: segun testigunan okular, el a yuda pasaheronan bisti nan salbabida i a kompañá nan te na e salida. Na e momentu presiso ey, e avion a hasi un impakto duro ku e awa i a kibra banda di e kòkpit. Abraham, kende a sigui duna asistensia te na final, no a sobrebibí e desaster.<ref>[https://emiliocorsetti.com/what-a-real-hero-looks-like/ What a real hero looks like], emiliocorsetti.com (3 di mei 2019)</ref> El a fayesé inesperadamente durante e akshon di rescate. Un total di 43 persona a sobrebibí; 23 hende a muri, inkluso Margareth Abraham. == Personal == Despues di e buelo, Abraham tabata pa bula bèk New York unda e lo a topa ku su komprometido, Robby Schouten. Nan tabatin plan pa kasa dia 15 di yüni 1970, djis algun siman despues di e suseso trágiko.<ref name="Pionero"/> [[File:Erepenning voor Menslievend Hulpbetoon Versie sinds 1912.jpg|thumb|170x210px|]] == Honor == Margareth Abraham ta wòrdu rekordá komo un símbolo di balentia i altruismo den [[Karibe Hulandes]]. Su akshonnan den momentu di pániko a salba bida di varios hende i su historia ta sigui inspirá hende den Kòrsou i mas aya. Den sala di yegada di [[Aeropuerto Hato|Aeropuerto Internashonal di Kòrsou]], a develá un plakat di bròns na 1972, poné pa [[Estadonan Uni di Amérika|Merka]]. Despues na 2024, a pone un mural ku su imagen riba e fachada di e terminal, komo un homenahe bibu. E gerensia di aeropuerto a kambia e nòmber di e lokalidat pa aktividatnan di aviashon pa "Plasa Margareth Abraham" na 1990. Na 2020, el a wòrdu otorgá póstumo e Medaya di Honor di Plata pa Yudansa Humanitario (''Erepenning voor Menslievend Hulpbetoon''), un di e medayanan sivil militar [[Reino Hulandes|hulandes]] di mas altu pa yudansa humanitario. {{DEFAULTSORT:Abraham, Margareth}} [[:Kategoria:Hende]] [[:Kategoria:Aviashon]] [[:Kategoria:Kòrsou]] Margareth Abraham a wòrdu rekonosé komo un berdadero hende di balentia. Margareth Abraham ta konsiderá un símbolo di balentia i altruismo den Karibe Hulandes. Su akshonnan den momentu di pániko a salba bida di barios hende i su historia ta sigui inspirá hende den Kòrsou i mas aya.Na 1972 Merka a pone un plaka ku inskripshon den sala di salida di [[Aeropuerto Hato]]. Pa honrá su memoria, Aeropuerto Internashonal di Kòrsou a pone su nòmber na su direkshon ofisial: Plasa Margareth Abraham. Na 2024, a develá un mural ku su potret na fachada di e terminal, komo un símbolo di su entrega i korahe.<ref>{{citeer web|url=https://www.curacaochronicle.com/post/local/cap-honoring-a-true-hero-margareth-abraham/|titel= CAP honoring a true hero, Margareth Abraham|datum=2024-05-02|bezochtdatum=2025-07-01|werk=curacaochronicle.com}}</ref> Na 2020, el a risibí posthumamente e ''Zilveren Erepenning voor Menslievend Hulpbetoon'' (Plaka di Plata pa Ayudo Humanitario), un di e mas antiguo i prestisioso premionan di valentia di [[Hulanda]]. --- Margareth Abraham ta wòrdu rekordá komo un símbolo di kurashi i sakrifisio den Karibe Hulandes: 1972: Un plachi di bròns òf metal a wòrdu desvelá den e sala di yegada di Aeropuerto Hato. 1990: E maneho di aeropuerto a kambia e nòmber di e lugá pa aktividatnan di aviashon pa Plasa Margareth Abraham. 2024: Un mural ku su potrèt a wòrdu desvelá riba e fachada di e terminal, komo un homenahe bibu. 2020: El a wòrdu otorgá postumamente ku e Medaya di Honor di Plata pa Asistensia Karitativo, un di e medayanan sivil militar mas haltu pa ayudo humanitario na Hulanda. Margareth Abraham ta keda un fuente di inspirashon pa hopi na Kòrsou i mas leu. Su legado ta sigui biba komo un ehèmpel di sakrifisio propio i forsa humano bou di sirkunstansianan ekstremo. , ku tabata baseá den Antias Hulandes. E tabata konosí pa su amabilidat i entrega na su trabou. {{Infobox persona | nòmber = Margareth Abraham | portret = | nashimentu = ±1946 | lugá nashimentu = Kòrsou | morto = 2 di mei 1970 | lugá morto = Serka St. Croix, Karibe | trabou = Stewardess (ALM) | konosí pa = Su akshonnan heróiko durante e aksidente aéreo di ALM Vlucht 980 }} '''Margareth Abraham''' (±1946 – 2 di mei 1970) tabata un stewardess di [[Kòrsou]] ku a perde su bida den e aksidente aéreo trágiko di [[ALM Vlucht 980]]. E a wòrdu rekordá komo un verdadero hende valent, ku su entrega a yuda salba bida di pasaheronan riba e avion. == Bida i karera == Margareth Abraham a nase den Kòrsou i a traha komo stewardess pa [[ALM Antillean Airlines]]. E tabata konosí pa su amabilidat i entrega na su trabou. == Aksidente di 2 di mei 1970 == Riba 2 di mei 1970, Abraham tabata riba e vuelo [[ALM Vlucht 980]], ku a hasi un ''ditching'' den laman serka [[St. Croix]] despues ku e avion a keda sin gasolin. Testigunan a bisa ku e tabata yudando pasaheronan pone su chaleko di salbashon, i tabata para den e pasillo ora e avion a impacta e laman. E a fayece den e impakto. == Rekonosimentu posthumo == - A risibí e [[Zilveren Erepenning voor Menslievend Hulpbetoon]] (Plaka di Plata pa Ayudo Humanitario) di Reinou Hulanda. - Su nòmber ta honra na [[Aeropuerto Internashonal Hato]] na Kòrsou, ku su direkshon ofisial ta '''Plasa Margareth Abraham'''. - Tambe tin un mural ku su potrèt riba e fachada di e terminal. == Legado == E ta konsiderá komo un símbolo di balentia i entrega humano den e istoria di aviashon Karibe Hulandes. == Referensia == * [https://emiliocorsetti.com/what-a-real-hero-looks-like/ What a Real Hero Looks Like – Emilio Corsetti] * [https://www.curacaochronicle.com/post/local/cap-honoring-a-true-hero-margareth-abraham/ CAP Honoring a True Hero – Curaçao Chronicle] * [https://simpleflying.com/alm-antillean-airlines-flight-980-cabin-crew-perspective/ SimpleFlying on Flight 980] --------- Margareth Abraham was a 24-year-old flight attendant from Curaçao who served on ALM Antillean Airlines Flight 980. On May 2, 1970, the flight, operated by Overseas National Airways on behalf of ALM, departed from New York's JFK International Airport bound for St. Maarten. Due to poor weather conditions, the aircraft made several unsuccessful landing attempts and eventually ran out of fuel, leading to a controlled ditching in the Caribbean Sea near St. Croix. Of the 63 people on board, 40 survived, while 23, including Margareth Abraham, perished .​ Wikipedia, la enciclopedia libre +7 Curaçao International Airport +7 Simple Flying +7 Curaçao International Airport +7 Wikipedia +7 Curaçao International Airport +7 Medium Margareth Abraham is remembered for her heroic actions during the emergency. She assisted passengers in evacuating the aircraft, prioritizing their safety over her own. Tragically, she lost her life in the process . At the time of the accident, she was engaged to Robby Schouten, a well-known Antillean TV presenter, and was planning to leave her position at ALM .​ Curaçao International Airport In honor of her bravery, the address of Curaçao International Airport was named 'Margareth Abraham Plasa' . Her sacrifice is commemorated by the local community, and she is celebrated as a true hero .​ {{Appendix}} ------------------- '''Aruba Airlines''' (officially Arubaanse Luchtvaart Maatschappij N.V.) ta e aerolínea di bandera y e único aerolínea nashonal di Aruba. Fundá den 2006, Aruba Airlines ta oferé transporte aéreo regular y charter pa pasaheronan pa varias destinashon. Su sede korporativo ta na Oranjestad, Aruba, y su base di mantenemento prinsipal ta na Miami, Florida. Den 2015 e compañías a risibí e Aircraft Operating Certificate (AOC) for di Estados Unidos.[1][2] == Historia == Aruba Airlines a wordo funda na 2006 pa Onno J. de Swart, kien tabata su promé direktor. Den 2010 e a inicia operashon di charter ku un Piper PA-31 Navajo di shete asiento. Su sede operashonal ta na Oranjestad, kaminda e tin su base perto di Aeropuerto Internacional Reina Beatrix. E tin ofisinan di benta na Miami (EEUU), Curaçao, Bonaire, i Venezuela (Maracaibo, Valencia y Maracay).[3] Na 2011 Aruba Airlines a atraé inversionistanan nobo pa mehorá su flota. Den ougùstùs 2012, e aerolínea risibí su sertifikado di operashon aéreo ekonómiko, y e a introducí dos Airbus A320 na su flota (su promé A320 yegá na Aruba na november 2012). Su promé ruta regular tabata Aruba → Maracaibo (Venezuela), sigi pa Aruba → Valencia (Venezuela), y mas dilanti Aruba → Panama City (Panamá) i Aruba → Miami (EEUU). Flota y Destinashonnan {| class="wikitable sortable" ! Tipo di Avion !! Modelo !! Kantidat !! Kabina !! Asiento !! Registrashon |- | Airbus || A320-200 || 1 || Ekonomiko || ~180 || P4-AAF [4] |- | Airbus || A321-200 || 1 || Ekonomiko/“Premium” || ~178 || (vhe model, [5]) |- | Bombardier || CRJ200 || 1 || Ekonomiko || ~52 || P4-CRA [6] |} == Destinashonnan selectá == {| class="wikitable sortable" ! Ruta !! País/Región !! Estado |- | Aruba ↔ Miami !! EEUU !! Activo (charter/regular) [3] |- | Aruba ↔ Maracaibo !! Venezuela !! Introdi (2012) [3] |- | Aruba ↔ Valencia !! Venezuela !! Introdi (2012) [3] |- | Aruba ↔ Panama City !! Panamá !! Introdi (5 Julio) [3] |} == Dificultadnan i Estado Actual == Durante e kriis di COVID-19 y problemanan operashonal, Aruba Airlines a enfrenta varios reto. Pa ehempel: su flota a keda parká, i datos reciente ta mustra ku e aerolínea no ta tene vuelos normales kuendo; por ehempel, un sitio pa seguimiento di vuelos ta nifiká kantidat “0” destinashon pa Aruba Airlines. [7] Den marzo 2021 Aruba Airlines a risibí su promé A321-200 (P4-AAI) pa possibilitá un relansa, pero no ta klaro si e aerolínea actualmente ta operando vuelos regulares.[8] E situashon ta kompleho: aunke e sitio ofisial y rekursonan ta indiká ku e aerolínea ta “active” [9], e falta di voli actual y klaridat publikashonal ta kreá duda. ------------ {{Infobox empresa | variante =a tipo = compania di aviacion | nomber = Aruba Airlines | pais = {{ABW}} | imagen = | descripcion = | funda = 2006 | antesecor = | fecha disolucion= | causa disolucion= | fundado = Onno J. de Swart | propietario = | director ehecutivo = | pais = {{ABW}} | sector = transporte | industria = aviacion }} '''Aruba Airlines''' (oficialmente '''Arubaanse Luchtvaart Maatschappij N.V.''') ta e aerolinea di bandera y e unico aerolinea di [[Aruba]]. E aerolinea, fundá na 2006, ku ta ofresé transporte aéreo regular i charter pa pasahero pa 13 destinashon. Aruba Airlines su sede corporativo ta na Oranjestad, Aruba. Aruba ta opera su base di mantencion principal na Miami. Na 2015 el a ricibi un AOC (''aircraft operating certificate'') for di [[Estadonan Uni di Amérika|Merka]]. == Historia == Aruba Airlines a ser funda na 2006 pa Onno J. de Swart, kende tabata su prome director.<ref>{{Cite web|url=http://curacaochronicle.com/aviation/press-release-settlement-between-aruba-airlines-and-de-swart/|title=Press release: Settlement between Aruba Airlines and de Swart|date=16 June 2017}}</ref> E aerolinea a cuminsa operacion di charter cu un Piper PA-31 Navajo di shete asiento na 2010. E sede principal ta na Oranjestad na Aruba, cual ta e centro di operacion principal, y e aerolinea a habri un oficina nobo na [[Aeropuerto Internacional Reina Beatrix]]. E tin tambe ofisina di benta na Miami, Curaçao, Bonaire i na Maracaibo, Valencia i Maracay.<ref name="arubaair-offices">{{cite web|url=http://www.arubaairlines.com/#contactus|title=Aruba Airlines - Contact Us|accessdate=2015-04-21 }}</ref> Na kuminsamentu di 2011 e kompania a atrae inversionista nobo, ku ta kondusí na e mehoracion di e flota. E compania a risibí un Sertifikado di Operashon di aerolínea ekonómiko na ougùstùs di 2012. E aerolinea ta haya dos avion Airbus A320, e prome di nan a yega Aruba na november di 2012. E avion a kuminsá bula buelonan charter for di Aruba na fin di 2012 i e operashonnan programá a kuminsá e siguiente aña. Su promé destinashon tabata Maracaibo, Venezuela i despues Valencia, Venezuela. Despues riba 5 di yüli di e aña ei nan a inaugurá e buelonan pa Panama City, Panama. Y finalmente Miami, Merca. {{Appendix}} 18/10/25 Aruba Airlines is still operating and is the flag carrier and sole airline of Aruba. It is based at Queen Beatrix International Airport in Oranjestad and provides scheduled and charter services to various destinations across the Caribbean, South America, and the United States. Operations: Aruba Airlines is currently the only Aruban airline. It offers both scheduled and charter flights, serving as a primary carrier to and from the island. Headquarters: The airline's corporate headquarters are in Oranjestad, Aruba. Its main maintenance base is in Miami, Florida. Destinations: It flies to a number of destinations, including cities in the Caribbean, South America (such as Medellin, Colombia, and Georgetown, Guyana), and the United States (such as Miami). ------------------ {{Variante|a}} {{Databox}} '''Jet Air''' (oficialmente ) ta e aerolínea nacional di {{Appendix}} [[Category:Aviashon]] [[Category:Karibe Hulandes]] ------------------- {{Databox}} '''Avia Air''' ta un compania aereo di Aruba cu a opera entre .. y november 2003. Avia Air tabata un aerolinea basá na Aruba. Avia Air a suspendé su servisio na novèmber 2003 i tabata trahando pa reestructurá su operashonnan bou di protekshon di bankrut. 1] == Historia == Avia Air a kuminsá operashon den zomer di 1994 inicialmente tres Cessna 402B ⁇ (P4-AVA te ku P4-AVC); e mesun aña a añadí un Embraer Bandeirante (P4-AVD). Pasobra Air Aruba a enfoca mas y mas riba buelonan pa Merka, algun ruta regional por a bira operá. A kuminsá ku servisionan di liña pa Curaçao, Bonaire i e siudatnan Venezolano di Maracaibo, Punto Fijo i Valencia. Na fin di 1995, a cumpra un di dos Bandeirante P4-AVE).<ref>[http://landewers.net/P4-artikel.pdf 20 jaar Arubaans Luchtvaartuig Register Arno Landewers]</ref> Na 13 di mart di 1996 e barku a kai banda di (Venezuela) e Cessna 402B P4-AVB na laman, cu a mata tur ocho persona den e auto. E tabata trata di un buelo di linea di Aruba pa Punto Fijo. E piloto a reporta na un otro avion di Avia Problema di aire ku e motor robes, i algun tempu despues cu un candela a kibra. For di investigashon a resulta cu e candela a causa e motor y un parti di a kibra e ala robes di e avion, despues cu e Nort di Las Piedras- Aeropuerto di Punto Fijo - a kai. Na komienso di 2003, un Short SD.360-200 a kumpra, pero e aparato aki no a wòrdu a drenta servisio. For di mei 2003 no tabatin sèn mas pa paga salario di e personal y operacionnan di vuelo a keda para. Poco despues e lease company Volvo Aero a pidi e motornan di e dos Bandeirantes y finalmente E departamento di impuesto a konfiská tur e produktonan. E Cessna tambe a keda destruí. aerodinámiko pa motibu di mantenshon atrasá. Con E shortenan a bira algun e vuelo di entrenamentu a tuma lugá despues di e grupo di invershon IMCA, propietario di Air Exel, a kumpra un participacion di 50% den Avia Air. Avia Air lo sigui como AviaExel. E falta di Avia Air a hasi un pèrmit di establesementu definitivo drecha bo kara. Na òktober 2003 e kompania a a declara su mes na faillite. Poco despues, e 'Short' a bira e doño a rekuperá; tur dos Bandeirantes a keda te ku e zomer di e aña aki riba e Aeropuerto di Oranjestad ta para y e Cessna 402 P4-AVA ainda ta presente aki. ==Code data== *[[International Air Transport Association|IATA]] Code: '''3R''' *[[International Civil Aviation Organization|ICAO]] Code: '''ARB''' *Callsign: Aviair ==Flota== *Short 360-200 *Embraer EMB 110 Bandeirante == Wak tambe == * [[Lista di eks-kompania aéreo di Karibe Hulandes]] {{Appendix}} NOTES * Avia Air a cuminsa na 1984 como compania di charter Avia Air Chapter cu tabata activo na Aruba i Corwou. * in augustus 1987 verscheen het Avia Air toestel met piloot Robby Anjie, 26 jr., ter hoogte van MAcoya, Venezuela. Een tweemotorig vliegtuig Cessna met kenteken N-5351- A van de particuliere chartermaatschappij van de heer Efi Tromp, Avia Air, wordt sinds vrijdagavond op de route van Punto Fjjo (Venezuela) naar de luchthaven van Aruba vermist. * directie/eignaaar? Efi Tromp. * HetvliegtuigiseenJetpropAerocommander, een snelle vliegtuig ingericht met de nodige luxe. Avia- Air hoopt met zijn nieuwe aanwinst de Curagaose zakenman nu een nog betere service te verlenen. Avia- Air die in 1980 bij ministriële beschikking toestemming kreeg om samen met twee andere luchttransportmaatschappijen commerciële passagiersvluchten uit te voeren, biedt rechtstreekse vluchten aan naar alle bestemmingen in het Caribisch gebied, Colombia, Venezuela en Suriname. Met dit nieuwe vliegtuig hoopt Avia- Air bij te kunnen dragen aan de economische ontwikkeling van Curagao,<ref>TOEKOMST ANDERS TEKORT AAN GEKWALIFICEERDE KRACHTEN CDM ervaart dat nu al Opleiding vaklieden in metaalsector noodzakelijk. "Amigoe". Curaçao, 24-08-1987, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 12-03-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642489:mpeg21:p003</ref> * 1994: Avia Air van Efi Tromp is reeds enige tijd doende met plannen om commutervluchten tussen de eilanden te gaan vliegen. * Avia Air heeft vanaf woensdag een nieuw vliegtuig in bedrijf. Het is een EMB-110, van Braziliaanse makelij, dat 19 passagiers kan vervoeren. Het kan gecharterd worden voor vluchten Aruba - Curagao v.v. en Aruba - Bonaire v.v. Auia Air voert tweemaal daags vluchten uit tussen Aruba en Punto Fijo in Venezuela.<ref>WILLEMSTAD— Avia Air heeft vanaf woensdag een nieuw vliegtuig in bedrijf. Het is een EMB-110, van Braziliaanse makelij, dat 19 passagiers kan vervoeren. Het kan gecharterd worden voor vluchten Aruba – Curagao v.v. en Aruba – Bonaire v.v. Auia Air voert tweemaal daags vluchten uit tussen Aruba en Punto Fijo in Venezuela.. "Amigoe". Curaçao, 12-10-1994, p. 9. Geraadpleegd op Delpher op 12-03-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010645369:mpeg21:p009</ref> * Luchtvaartmaatschappij Avia Air die door de regering als nationale luchtvaartmaatschappij *s erkend, heeft plannen °ni met ingang van 1 december aanstaande naar vleugels uit te slaan. **er dag vertrekken twee yiuchten naar Punto Fijo (Venezuela), dirie naar en vier naar öonaire. Avia Air president Ciro Pieters. In 1986 is Avia Air begonnen als chartermaatschappij voor vluchten in de omgeving. In april van dit jaar kreeg Avia Air een vergunning om regelmatige vluchten uit te voeren. De maatschappij heeft vijf vliegtuigen: twee Embriers 110, elk met zestien stoelen en extra ruimte voor de koffers en twee Cessnas, elk met zeven stoelen.<ref>Plannen Avia Air om vleugels uit te slaan. "Amigoe". Curaçao, 28-11-1995, p. 7. Geraadpleegd op Delpher op 12-03-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644874:mpeg21:p007</ref> * 1995: Het particuliere Avia Air heeft afgelopen vrijdag van minister. Glenbert Croes van Verkeer en Communicatie de vergunning ontvangen om geregelde vluchten uit te voeren. "Wij zijn nu ook een officiële luchtvaartmaatschappij die vluchten uit mag voeren op Bonaire, Curacao, Coro en Las Piedras", zo reageerde Avia Air-president Ciro Pieters vanmorgen desgevraagd. Ook werd vastgesteld dat de luchtvaartmaatschappijen van de twee landen (aruba-NA) elk een bepaald aantal vluchten kan uitvoeren. Dit zijn Aruba- Curacao met 35 vluchten per week, Aruba-Bonaire met 28 Avia Air, dat tot nu toe alleen chartervluchten verzorgde, begint binnen afzienbare tijd met de vluchten op Bonaire, Curacao en de twee Venezolaanse steden Coro en Las Piedras. * Avia Air kreeg op 28 april van de minister Glenbert Croes van Vervoer en Communicatie een vergunning om geregelde vluchten uit te voeren tussen Cura9ao, Bonaire, Coro, Las Piedras en thuisbasis Aruba. De voorbereidingen betreffen nu voornamelijk de vluchten tussen de ABC-eilanden. {{Appendix}} ------------------ '''Insel Air Aruba''' tabata un aerolinea y subsidiario di Insel Air, como tambe e aerolinea oficial nacional di Aruba.<ref>[http://curacaochronicle.com/aviation/insel-air-aruba-seeks-u-s-routes/ Insel Air Aruba Seeks U.S. Routes]</ref> de.wiki:Insel Air Aruba tabata un aerolinea y subsidiario di Insel Air, como tambe e aerolinea oficial nacional di Aruba. [1] Un investigashon ku a tuma lugá na yanüari 2017 dor di e Inspectie Leefomgeving en Transport di Reino Hulandes a evidensiá defectonan tantu den e kompania mayor Insel Air i Insel Air Aruba, komo tambe den e outoridatnan di aviashon di Kòrsou i Aruba. Komo resultado, un kantidat di avion di e dos kompanianan lo no por bula pa un tempu indeterminá. Insel Air i Insel Air Aruba despues a reduci nan destinashonnan di buelo, ku anteriormente tambe tabata inkluí destinashonnan den Merka i Sur Amerika, pa e islanan ABC i Sint Maarten.<ref>{{Literatur |Autor= |Titel=Dutch ILT intervenes in Curaçao, Aruba CAAs |Sammelwerk=ch-aviation |Verlag= |Ort= |Datum= |Seiten= |Online=[http://www.ch-aviation.com/portal/news/53584-dutch-ilt-intervenes-in-curaao-aruba-caas ch-aviation.com]}}</ref><ref>{{Literatur |Autor= |Titel=Insel Air axes bulk of network, retains ABC Islands |Sammelwerk=ch-aviation |Verlag= |Ort= |Datum= |Seiten= |Online=[http://www.ch-aviation.com/portal/news/53989-insel-air-axes-bulk-of-network-retains-abc-islands ch-aviation.com]}}</ref><ref>{{Literatur |Autor= |Titel=Curaçao's Insel Air looking to dispose of Aruban unit |Sammelwerk=ch-aviation |Verlag= |Ort= |Datum= |Seiten= |Online=[http://www.ch-aviation.com/portal/news/54051-curaaos-insel-air-looking-to-dispose-of-aruban-unit ch-aviation.com]}}</ref><ref>{{Literatur |Autor= |Titel=Curaçao's Insel Air fends off bankruptcy filing |Sammelwerk=ch-aviation |Verlag= |Ort= |Datum= |Seiten= |Online=[http://www.ch-aviation.com/portal/news/54267-curaaos-insel-air-fends-off-bankruptcy-filing ch-aviation.com]}}</ref> Insel Air Aruba a stop di opera na 2017 despues di cinco aña. [6] == Flota == For di maart 2017, Insel Air Aruba su flota tabata consisti di ocho avion, di cual ningun ta operacional.<ref>[http://www.ch-aviation.com/portal/aircraft/search?search=1&cha=ISU ch-aviation], abgerufen am 20. März 2017.</ref> ==Wak tambe == * [[Lista di eks-kompania aéreo di Karibe Hulandes]] == Link externo == * [https://www.fly-inselair.com/en/ Webpräsenz der Insel Air] (englisch und spanisch) * [http://www.airliners.net/search/photo.search?airlinesearch=Insel%20Air%20Aruba&distinct_entry=true Fotos] der Insel Air Aruba auf [[Airliners.net]] {{Appendix}} ----------------- '''Aruba Flying Club''' tabata un asociacion di piloto amatur na Aruba?? == Historia == AFC ta data di ananan 1940. Tabata haci uzo di aeropuerto de Vuyst na San nicolas den bario di juana morto. met hangar Na 1998 AFC a bira activo atrobe. AFC in 1950 statutair opgricht Vereniging Aruba Flying Club In 1998 werd de Aruba Flying Club weer actief (welke vanaf de oorlogsjaren tot in de jaren 70 al had bestaan). Aanvankelijk werd gevlogen met de Cessna 172M P4-BON, in 1992 en 1993 aangevuld met Cessna 182P P4-GIN en sinds 1998 met een Amerikaans geregistreerde Cessna 172R, de N174AP.<ref>[http://landewers.net/P4-artikel.pdf 20 jaar Arubaans Luchtvaartuig Register Arno Landewers]</ref> Eleccion di directiva di AFC * na 1956 e club tabatin 4 avioneta propio di cual e ultimo adkisicion tabata un stimson. Cu e avionetanan tabata bula y tene competencia y demostracionnan.<ref>[https://archive.org/details/BNA-DIG-ARUBAANSECOURANT-1956-09/page/n67/mode/2up?q=flying Aruba Flying Club viert eerste vlucht van nieuwe Stimson], Arubaanse Courant (21 september 1956)</ref> * Aanwijzing: Als leden van de Raad van Beheer van de Aruba Flying Club, de heren: P. A. de Vuyst; Commandant Onderzoekings en Bewakingsdienst op Aruba; H. A. Hessling, Ambtenaar belast met het domein beheer op Aruba * in 1950 de 100ste vliegbevet uitgereikt =- examens sportvliegr, instrument vlieger en instructur * De Aruba Flying | Club 'is een bloeiende vereniging. | Het maximum aantal leden dat toegelaten wordt bedraagt statutair vijftig en dat heeft men vrijwel voortdurend. Het aantal brevetten dat in de loop der jaren werd uitge- > reikt loopt in de honderden. De samenwerking tussen A.F.C. en overheid is voortreffelijk en het aantal deskundigen waarover men kan beschikken ruim voldoende. De vloot bestaat uit vier toestellen, waarbij dan nog drie komen, die particulier eigendom van enkele leden zijn. De minimum leeftijdsgrens voor het behalen van een brevet is zeventien jaar. Men moet zich hiertoe eerst aan een strenge medische keuring onderwerpen. Voorschrift i.; dat men een aandeel koopt van driehonderd gulden. Daarna hebben de meeste leerlingen ongeveer 12 uur lessen nodig om dan nog een 25 tot 30 uur solo te vliegen voor zij het brevet kunnen halen. De totale instruktieteksten belopen dan ongeveer ƒ 500.—. Wie eenmaal het brevet heeft en de nodige proeven hoeft afgelegd mag zelf een vliegtuigje huren, eerst voor vluchten boven het eiland, daarna ook voor tochtjes naar buiten. Voor weekenden komen vooral Curaeao en Bonaire in aanmerking voor langere vakanties Venezuela en andere omliggende landen. Enkele leden, als de heren Riehardson en van der Voort maakten ook veel langer vakantievluchteri (om langs de Venezolaans kust, Trinidad en andere eilanden naar Sint Maarten.<ref>De Aruba Flying Club. "Amigoe di Curacao". Willemstad, 26-10-1957. Geraadpleegd op Delpher op 12-03-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000211195:mpeg21:p003</ref> * Voor velen is het vertrek van de heer Pieter A. de Vuyst ongemerkt voorbij gegaan. Gedurende de tweede wereldoorlog was hij verbindingsmarineofficier en gedurende die tijd begon hij met het plannen voor een particulier vliegvels, dat naar hem genoemd werd. Op 16 juli 1944 werd dit vliegveld geopend dooi de toenmalige Gezaghebber I. Wagemaker. Dat het vliegveld naar hem ge noemd werd, was op voordracht van Aruba Flying Club als waardering voor het vele werk dat hij voor deze club had gedaan. In oktober 1945 kwam de heer de Vuyst in dienst van de Lago en verliet deze op 1 juni j.l. 1956.<ref>{{nl}}{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010404914:mpeg21:p005|titel=Pieter A. de Vuyst verliet Aruba|werk=[[Amigoe]]|datum=1956-06-18|bezochtdatum=2024-03-12}}</ref> {{Appendix}} AFC is een Arubaanse vereniging ter beoefening van de vliegsport, opgericht in 1942 door employes van Lago te San Nicolas. Eerste voorzitter was Pieter A. de Vuijst, waarnaar het sportvliegveld is genoemd.<ref>Hoetink, Encyclopedie van de Nederlandse Antillen, 1969 pag.55</ref> ----------------- == EZ Air (aanvulling)== Mester menshoná ku direktor di Medicair Rene Winkel ta alabes direktor di aerolínea EZ Air, pues e kontrato firmá ta ku Winkel i no e aerolínea EZ Air. Esaki ta importante pa menshoná mirando ku den komunidat tin e impreshon ku ta EZ Air ta sòru pa Ambulans Aéreo. “Nos tin kontrato ku e doño pues no e aerolínea mes. Awor a yega e momentu ku e kontrato a vense. Segun e proseso, tur interesado por entregá un petishon pa ehekutá e tarea di Ambulans Aéreo. Boneriano 29-11-2023 titel=Ken ta bai ehekuta air ambulans?|https://awemainta.com/boneriano/ Medicair tambe por bolbe entregá un petishon”, e ta splika. Sinembargo e no ta konfirmá ku vensementu di e kontrato a sosedé entrante yanüari 2024. Tambe e ta sigurá ku e situashon di niun forma ta opstakulisá servisio di Ambulans Aéreo. Mester menshoná ku ya pa algun luna tin spekulashon tokante e situashon aki. Dòkter Frans komo direktor di FM den un rueda di prensa anterior a konfirmá ku Ministerio na Hulanda ke pa ehekutá buelonan di Ambulans Aéreo ku avionnan registrá na Hulanda. Tur esaki por konsiderá komo opstákulo pa proveodornan lokal. BONERIANO a tuma kontakto ku Rene Winkel tokante e situashon aki i e ta splika ku e no ta deseá na amplia masha mirando ku FM ainda ta un kliente. “Echo sí ta ku FM algun tempu atras a saka un asina yamá ‘tender’ pa buska un operadó pa ambulans aéreo ku lo trese avionnan ku registrashon PH, esta di Hulanda. Es mas FM lo ta basta leu pa bira un operador di aerolínea. No ta eksistí Ambulans Aéreo, ta eksistí pèrmit pa ehekutá buelo ‘ airline operator certificate’ (AOC). Di aki ta haña un provishon riba e pèrmit pa Ambulans Aéreo pasombra ta buelo komersial i ku nan lo bula bou di e reglanan Europeo, EASA”, e ta splika. Winkel ta agregá ku nan tambe a lesa ku FM ke bin ku avion di Ambulans eléktriko, pero tambe mester bisa ku e teknologia aki no ta asina leu ainda. “No ta eksistí avion eléktriko ainda ku por bula e rutanan aki, i dado kaso ku bin ku avionnan asina mes, mester pasa den hinter un prosedura pa nan wòrdu sertifiká pa departamentonan konserní manera Curacao Civil Aviation Authority (CCAA) Y ILT holanda , Esei ta nifiká ku por dura añanan promé ku por bai usa avionnan eléktriko pa transporte di pashènt.” Importansia di Ambulans Aéreo Esaki ta un avion privá spesialmente adaptá pa duna sosten médiko na pashèntnan durante transporte. Un dòkter, paramediko òf ekipo di dòkternan altamente kualifiká lo biaha ku su pashènt pa atendé e pashènt te ora e yega e aeropuerto destiná i por transportá e pashènt na un manera sigur te su kas òf pa un hòspital den e pais. E Ambulans Aéreo lógikamente ta karga tur e ekipo i e remedinan nesesario durante e buelo. {{Appendix}} ----------------------------- __NOINDEX__ 6batoh5cqg9ghy3va2k1858e9tb52q1 199197 199196 2026-08-01T20:38:15Z Caribiana 8320 199197 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ * Nieuw: [[Avia Air]] - [[Insel Air Aruba]] - [[Aruba Airlines]] - [[Aruba Flying Club]] . [[SLM]] - [[Jetair Caribbean]] - [[Buelo 980 di ALM]] - [[Margareth Abraham]] * Aanvullen: [[Z Air]] --------------- {{Infobox Aeropuerto | variante = c | nomber oficial = Princess Juliana International Airport | imagen = | tipo = Públiko | sirbi = [[Sint Maarten (isla)|Isla di Sint Maarten]] | funda = | apertura = [[4 di mart]] [[1944]] | propietario = Princess Juliana International Airport Holding Company N.V. | lat_deg = 18 | lat_min = 02 | lat_sec = 27 | lat_dir = N | lon_deg = 63 | lon_min = 06 | lon_sec = 32 | lon_dir = W | pais = {{SXM}} | pista = | operado = Princess Juliana International Operating Company N.V. | website = http://www.sxmairport.com/ }} '''Aeropuerto Internashonal Prinses Juliana''' (IATA: '''SXM''', ICAO: '''TNCM'''), konosí na [[ingles]] komo '''Princess Juliana International Airport''' (PJIA), ta e aeropuerto prinsipal di e [[Sint Maarten (isla)|isla di Sint Maarten]]. E ta sirbi tantu e [[Sint Maarten|parti hulandes]] komo e [[Sint Maarten (Fransia)|parti franses]] di e isla. E aeropuerto ta situá den pais [[Sint Maarten]], serka di Simpson Bay Lagoon. El a haña su nòmber for di Reina [[Juliana di Hulanda]], kende ainda tabata prinsesa heredero tempu ku e aeropuerto a habri na 1944. Ademas di PJIA, tin un aeropuerto mas chikitu na e parti franses di e isla, konosí komo Aeropuerto Grand Case-Espérance. E aeropuerto aki ta sirbi prinsipalmente buelonan regional chikitu. == Historia == Na 1942, durante [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]], e ehérsito [[Estadonan Uni di Amérika|merikano]] a konstruí un pista di aterisahe na e sitio kaminda e aeropuerto moderno ta pará awe. E ophetivo tabata pa monitoriá i kontrarestá aktividat di supmarino nazi den e área.<ref name="CBCS">[https://www.centralbank.cw/storage/app/media/economic_bulletins_2024/20240927_feature_article_princess_juliana_international_airport_economic_bulletin_september_2024.pdf Princess Juliana International Airport An Economic Profile], [[Banko Sentral di Kòrsou i Sint Maarten|CBCS]] Economic Bulletin (sèptèmber 2024)</ref> Na 1944, e promé buelo no-militar ku pasahero sivil, operá pa [[KLM]], a baha na Sint Maarten. E aeropuerto desaroyá posteriormente riba e mesun sitio a wòrdu nombrá na honor di Prinsesa Juliana, kende tabata abordo di e buelo inougural.<ref name="CBCS"/> == Infrastruktura i desaroyo == For di 2001, a elaborá plannan pa ekspanshon i modernisashon di e aeropuerto. Un terminal nobo, ku un kapasidat pa 2,5 mion pasahero pa aña, a wòrdu habrí ofisialmente na novèmber 2006 pa [[Beatrix di Hulanda|Reina Beatrix]].<ref name="CBCS"/><ref name="birthday">[https://shta.com/princess-juliana-international-airport-celebrates-80th-birthday/ Princess Juliana International Airport Celebrates 80th Birthday], shta.com (13 di mei 2024)</ref> E terminal nobo a wòrdu konstruí riba tereno rekuperá nortwest di e terminal bieu. E edifisio tin dos piso i un superfisie total di aproksimadamente 27.000 m². Check-in i entrega di maleta ta situá na planta abou, miéntras ku sala di salida i áreanan komersial ta na e promé piso.<ref name="pjia">[https://www.airport-technology.com/projects/princessjulianaint/?cf-view Princess Juliana International Airport], airport-technology.com (2008)</ref> Na 2015, e aeropuerto a manehá 1.829.543 pasahero i aproksimadamente 60.000 moveshon di avion.<ref>{{cite web |website=Sxmairport.com |url=http://www.sxmairport.com/includes/pdfs/2015-Annual-Report.pdf |title=Annual Report 2015 |access-date= |archive-date=2023-07-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230709223107/https://www.sxmairport.com/includes/pdfs/2015-Annual-Report.pdf |url-status=dead }} === Pista di aterisahe === {{Multiple image | total_width = 330 | border = infobox | align = right | direction = horizontal | image1 = Airbus A340-313X, Air France JP6020532.jpg | caption1 = Air France | image2 = Warning sign on Maho Beach.jpg | caption2 =Bòrchi di atvertensia na Maho Beach (2015). | caption_align = center }} Un di e karakterístikanan mas distintivo di e aeropuerto ta su aserkamentu pa aterisahe. Un punta di e pista ta situá hopi serka di Maho Beach, loke ta hasi ku avionnan ta pasa na altitut hopi abou riba e playa promé ku nan aterisá. Esaki a hasi e sitio konosí internashonalmente i a kontribuí na su popularidat komo atrakshon turístiko.<ref name="cleaver"/> Alabes, e situashon ta konsiderá potensialmente peligroso, i públiko ta wòrdu advertí mediante bòrchi.<ref>[https://uitspraken.rechtspraak.nl/details?id=ECLI:NL:HR:2004:AO4224 HR arrest Jetblast], uitspraken.rechtspraak.nl (2004)</ref> ==Ròl regional== E aeropuerto ta un sentro importante pa aviashon den e region di Nortost Karibe. E ta funshoná komo base di operashon pa [[Winair]] i komo hub prinsipal pa konekshon ku islanan mas chikitu den e region, manera [[Anguilla]], [[Saba]], [[Sint Eustatius]], [[Sint Barth|Saint Barthélemy]], [[Anguilla]], [[Dominica]], [[Nevis (isla)|Nevis]] i [[Tortola]].<ref name="birthday"/> E aeropuerto tin konekshonnan regular ku [[Oropa]] i [[Nort Amérika]] ku diferente aerolinea, inkluyendo KLM i kompania di aviashon franses.<ref name="cleaver"/> == Organisashon == Maneho di e aeropuerto ta den man di Princess Juliana International Operating Company N.V.<ref name="pjia"/><ref>[https://web.archive.org/web/20050526154747/http://www.pjiae.com/pdfs/company-profile.pdf Company profile - The Princess Juliana International Airport (PJIA)], sxm-airport.com (4 di mart 2005)</ref>, un supsidiario di Princess Juliana International Airport Holding Company N.V., ku gobièrnu di Sint Maarten komo úniko akshonista. Na 2024, e aeropuerto tabatin aproximadamente 305 empleado (FTE), hasiendo e un di e dunadónan di trabou individual mas grandi na Sint Maarten, fuera di sektor públiko.<ref name="CBCS"/> Michael Cleaver ta direktor ehekutivo (CEO) di e aeropuerto for di 2025.<ref name="cleaver">[https://www.luchtvaartnieuws.nl/nieuws/categorie/3/airports/michael-cleaver-volgt-brian-mingo-op-als-ceo-van-luchthaven-van-sint-maarten Michael Cleaver volgt Brian Mingo op als CEO van luchthaven van Sint Maarten], luchtvaartnieuws.nl (5 di aprel 2025)</ref> {{Commonscat}} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =70946032|titulo=Princess Juliana International Airport}} {{References}} }} [[:Kategoria:Sint Maarten]] [[:Kategoria:Aviashon]] -------- E aeropuerto ta sirbi komo un sentro importante pa aviashon den e region di Nortost Karibe. E ta e base di operashon pa [[Winair]] i ta funshoná komo e hub prinsipal pa islanan mas chikitu den region, manera [[Anguilla]], [[Saba]], [[Sint Eustatius]], [[Saint Barthélemy]], Anguilla, Dominica, Nevis i [[Tortola]].<ref name="birthday"/> E aeropuerto, ku ta konektá ku Oropa dor di KLM i vários kompania di aviashon franses, ta internashonalmente konosí prinsipalmente pa Maho Beach.<ref name="cleaver"/> Avionnan ta bula hopi abou riba e playa ei promé ku baha riba e pista situá direktamente su tras, hasiendo esaki un atrakshon turístiko prinsipal.<ref name="cleaver"/> Un di e aspektunan mas distintivo di e aeropuerto ta su aserkamentu di aterisahe. Un punta di e pista ta situá hopi serka di Maho Beach, loke ta hasi ku avionnan pasa na altitut hopi abou riba e playa ora nan ta aterisá. Esaki a hasi e sitio konosí internashonalmente, pero tambe ta krea situashonnan potensialmente peligroso pa bishitante. == Organisashon == PJIA su kantidat total di empleado tabata 305 ekivalente di tempu kompletu (FTEs) na 2024, hasiendo e ta un di e dunadónan di trabou individual mas grandi na Sint Maarten, ekskluyendo gobièrnu.<ref name="CBCS"/> Maneho di e aeropuerto ta den man di Princess Juliana International Operating Company N.V.<ref name="pjia"/><ref>[https://web.archive.org/web/20050526154747/http://www.pjiae.com/pdfs/company-profile.pdf Company profile - The Princess Juliana International Airport (PJIA)], sxm-airport.com (4 di mart 2005)</ref>, un kompania supsidiario di Princess Juliana International Airport Holding Company N.V., ku gobièrnu di Sint Maarten komo úniko akshonista. Michael Cleaver ta direktor ehekutivo (CEO) di e aeropuerto for di 2025.<ref name="cleaver">[https://www.luchtvaartnieuws.nl/nieuws/categorie/3/airports/michael-cleaver-volgt-brian-mingo-op-als-ceo-van-luchthaven-van-sint-maarten Michael Cleaver volgt Brian Mingo op als CEO van luchthaven van Sint Maarten], luchtvaartnieuws.nl (5 di aprel 2025)</ref> {{Commonscat}} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =70946032|titulo=Princess Juliana International Airport}} {{References}} }} [[:Kategoria:Sint Maarten]] [[:Kategoria:Aviashon]] ------------ Aeropuerto Internashonal Prinses Juliana (IATA: SXM, ICAO: TNCM), konosí na ingles komo Princess Juliana International Airport (PJIA), ta e aeropuerto prinsipal di e isla di Sint Maarten. E ta sirbi tantu e parti hulandes komo e parti franses di e isla. E aeropuerto ta situá den e pais Sint Maarten, serka di Simpson Bay Lagoon. E a haña su nòmber for di Reina Juliana di Hulanda, kende ainda tabata prinses heredero tempu ku e aeropuerto a habri na 1943. Na 1944, e a bishitá e sitio, loke a kontribuí na e nòmber ofisial. Ademas di PJIA, tin un aeropuerto mas chikitu na e parti franses di e isla, konosí komo Aeropuerto Grand Case–Espérance, cu ta sirbi prinsipalmente buelonan regional. Historia Na 1942, durante e Di Dos Guera Mundial, e ehérsito merikano a konstruí un pista di aterisahe riba e lokashon kaminda e aeropuerto moderno ta eksistí awe. E objetivo tabata pa monitoriá i kontrarestá aktividat di supmarino den e área. Na 1944, e promé buelo no-militar ku pasaheronan sivil — operá pa KLM — a baha na Sint Maarten. E aeropuerto posterior a wòrdu desaroyá riba e mesun sitio i a haña su nòmber na honor di Prinsesa Juliana, kende tabata abordo di e buelo inaugural. Infrastruktura i desaroyo For di 2001, a elaborá plannan pa modernisashon i ekspanshon di e aeropuerto. Un terminal nobo, ku un kapasidat di 2,5 mion pasahero pa aña, a wòrdu habrí ofisialmente na novèmber 2006 pa Reina Beatrix. E terminal nobo a wòrdu konstruí riba tereno rekupersá na noroeste di e terminal anterior. E edifisio tin dos piso i un superfisie total di aproksimadamente 27.000 m². Check-in i entrega di maleta ta situá na planta abou, miéntras ku sala di salida i áreanan komersial ta na e promé piso. Na 2015, e aeropuerto a manehá 1.829.543 pasahero i aproksimadamente 60.000 moveshon di avion. Rol regional E aeropuerto ta un sentro importante pa aviashon den e region di Nortost Karibe. E ta funshoná komo base di operashon pa Winair i komo hub prinsipal pa konekshon ku islanan mas chikitu den e region, manera Anguilla, Saba, Sint Eustatius i Saint Barthélemy. E aeropuerto tin konekshonnan regular ku Oropa i Nort Amérika dor di diferente aerolinea, inkluyendo KLM i kompania di aviashon franses. Aserkamentu di aterisahe Un di e karakterístikanan mas distintivo di e aeropuerto ta su aserkamentu di aterisahe. Un punta di e pista ta situá hopi serka di Maho Beach, loke ta hasi ku avionnan pasa na altitut hopi abou riba e playa promé ku nan aterisá. Esaki a hasi e sitio konosí internashonalmente i a kontribuí na su popularidat komo atrakshon. Alabes, e situashon ta konsiderá potensialmente peligroso, i bishitantenan ta wordo advertí pa sigui instrukshonnan di siguridat. Organisashon Maneho di e aeropuerto ta den man di Princess Juliana International Operating Company N.V., un supsidiario di Princess Juliana International Airport Holding Company N.V., ku gobièrnu di Sint Maarten komo úniko akshonista. Na 2024, e aeropuerto tabatin aproximadamente 305 empleado (FTE), hasiendo e un di e empleadornan individual mas grandi na Sint Maarten, fuera di sektor públiko. Michael Cleaver ta direktor ehekutivo (CEO) di e aeropuerto for di 2025. ---- For di 2001, a traha plannan pa ekspanshon i modernisashon di e aeropuerto. Un edifisio nobo di aeropuerto, ku un kapasidat pa 2.5 mion pasahero pa aña, a wordo habri ofisialmente pa [[Beatrix di Hulanda|Reina Beatrix]] na novèmber 2006. Komo parti di e di 70 aniversario na 2014, e aeropuerto a hasi un donashon di tres estatua di pelikan maron na gobièrnu. Nan a wòrdu poné riba e rotònde dilanti di e aeropuerto, huntu ku e lèternan di e kódigonan di aeropuerto di IATA di e aeropuertonan partner.<ref>The Daily Herald, [https://www.thedailyherald.sx/islands/national-bird-monument-at-airport-roundabout-restored National bird monument at airport roundabout restored], 9 juni 2021</ref> [[File:06-SXM-airport1s.jpg|thumb|left|200px|Interior di e terminal di Aeropuerto Internashonal Prinses Juliana.]] Aeropuerto Internashonal di Prinsesa Juliana (IATA: SXM, ICAO: TNCM) ta e aeropuerto prinsipal riba e isla karibense di Saint Martin. E aeropuerto ta situá na e parti hulandes di e isla, den e pais di Sint Maarten, serka di e kosta di Simpson Bay Lagoon. Na 2015, e aeropuerto a manehá 1.829.543 pasahero i alrededor di 60.000 moveshon di avion.<ref>{{cite web |website=Sxmairport.com |url=http://www.sxmairport.com/includes/pdfs/2015-Annual-Report.pdf |title=Annual Report 2015 |access-date=2 March 2016 |archive-date=9 July 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230709223107/https://www.sxmairport.com/includes/pdfs/2015-Annual-Report.pdf |url-status=dead }}</ref> E aeropuerto ta sirbi komo un sentro pa Winair i ta e porta prinsipal pa e Islanan Leeward mas chikitu, inkluyendo Anguilla, Saba, Saint Barthélemy i Sint Eustatius. E ta haya su nomber for di Reina Juliana di Hulanda, kende a baha eynan tempo cu e tabata heredero presunto na 1944, e aña despues cu e aeropuerto a habri. E aeropuerto tin aserkamentu di aterisahe di flyover na altitud hopi abou pasobra un punta di su pista ta sumamente serka di kosta i Maho Beach. Miéntras ku Prinsesa Juliana Internashonal ta e porta di aviashon prinsipal pa e isla, tin tambe un aeropuerto di uso públiko mas chikitu na e parti Franses, den e Kolektividat Franses di San Martin, yamá Aeropuerto Grand Case-Espérance. {{Commonscat}} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =70946032|titulo=Princess Juliana International Airport}} {{References}} }} [[:Kategoria:Sint Maarten]] [[:Kategoria:Aviashon]] --------------- {{Variante|c}} {{Infobox accidente aereo | variante = c | nomber = Buelo 980 di ALM | imagen = Douglas DC-9-33F N937F ONA MIA 17.07.76 edited-2.jpg | descripcion = Avion tipo Douglas DC-9-33CF di ONA, similar na esun di hür pa [[Antilliaanse Luchtvaart Maatschappij|ALM]] dia di e insidente. | mapa = | fecha = [[2 di mei]] [[1970]] | tipo_calamidad = | sitio = | morto = | tipo_avion = Douglas DC-9-33CF | number_avion = | operado = Overseas National Airways (ONA) pa [[Antilliaanse Luchtvaart Maatschappij|ALM]] | nomber_avion = | number_vuelo = 980 di ALM | salida_vuelo = | layover = | destinacion = [[Sint Maarten]] | pasahero = 57 | tripulante = 6 | sobrviviente = 40 }} '''Buelo 980 di ALM''' tabata e buelo komersial programá pa bula for di aeropuerto JFK, [[New York City|New York]] pa Aeropuerto Prinses Juliana na [[Sint Maarten]] dia [[2 di mei]] [[1970]]. Despues di vários intento di aterisahe sin eksito, e avion a keda sin kombustibel i a kai den [[Laman Karibe]] (48 km for di [[Sint Croix|St. Croix]]), resultando den 23 persona morto i 40 sobrebibente. E suseso ta un di e poko kasonan di aterisahe forsoso (''ditching'') di un avion jet i ta ser konsiderá komo e pió desastre den historia di aviashon di [[Antias Hulandes]]. == Detaye di e buelo == * '''Data''': 2 di mei 1970 * '''Ruta''': New York (JFK) → Sint Maarten (SXM) * '''Avion''': Boeing 727-200 * '''Operadó''': Overseas National Airways (pa ALM) * '''Persona riba avion''': 63 (inkluso miembronan di tripulashon) == Avion i su tripulashon == E avion tabata un Douglas DC-9-33CF di dos motor, operá pa [[Antilliaanse Luchtvaart Maatschappij]] (ALM) dor di Overseas National Airways (ONA), ku un avion i tripulashon di buelo di ONA i un tripulashon di kabina di ALM.[1] Su number di seri tabata 47407, su number di ruta tabata 457. E avion a wòrdu fabriká dia 23 di yanüari 1969 i tabata matrikulá na [[Estadonan Uni di Amérika|Merka]] bou di e number di registrashon: FAA N935F. E buelo tabata transportá 57 pasahero i 6 miembro di tripulashon. E tripulashon di buelo tabata konsistí di kapitan Balsey DeWitt (37), promé ofisial Harry Evans II (25), i piloto Hugh Hart (35).[2] == Buelo i aterisahe forsoso == Buelo 980 a sali for di Aeropuerto John F. Kennedy normalmente i a sigui sin nobedat den direkshon di Karibe, ounke e DC-9 mester a baha na un altitut mas abou pasùit di [[Bermuda ]]pa evitá un tormenta di strena, oumentando su kimamentu di kombustibel. Despues ku e buelo a haña pèrmit pa baha te na 10.000 pia (3.000 m), kontrol di tráfiko aéreo regional (ATC) a konsehá ku e kondishonnan di tempu na St. Maarten tabata bou di e mínimo pa aterisahe, un sèt di kriterio ku ta determiná si un aterisahe ta posibel. Kapitan DeWitt a disidí di desviá pa San Juan, pero poko despues, kontrol di St. Maarten a informá nan ku e kondishonnan di tempu a mehorá sufisiente pa aterisa. E buelo a hasi un aserkamentu inisial na e aeropuerto pero no a logra mira e pista na tempu pa aliñea pa aterisahe i a deklará un aserkamentu faya pèrdí. Buelo 980 a purba di baha un di dos biaha, pero atrobe no a logra yega na aliñea ku e pista. Despues di a abortá e aserkamentu ei, e tripulashon a hasi un di tres intento, pero e avion tabata muchu altu pa aterisa sigur. Despues di a evaluá e situashon di tempu i kombustibel, e pilotonan a disidí di desviá pa Saint Croix, risibiendo un vektor di aserkamentu i pèrmit pa aterisahe. Na e punto aki, a konstatá un posibel diskrepansia entre e meter di kombustibel i loke a wòrdu kalkulá komo e kantidat di kombustibel ku a sobra den e tankinan. DeWitt a informá e kontroladó di tráfiko aereo di su intenshon pa bandoná e avion i a kuminsá un aserkamentu abou riba awa, aterisando pa 3:49 pm ora lokal, 30 mia ost di Saint Croix.[3][2] Ounke e pilotonan a aktivá señalnan di faha di seguridat djis promé ku aterisahe, tabatin insertidumbre den e kabina tokante ki ora, òf si, e avion lo a baha. E sistema di komunikashon di e kòkpit no tabata funshoná, pues pasaheronan no a risibí ningun atvertensia di e bashamentu inminente. Consecuentemente, un cantidad desconoci di pasahero y tripulacion tabata para of tabatin nan faha di seguridad kita ora cu e avion a dal den awa. Na e momento aki, laman tabata brutu debí na kondishonnan di wer volatil. E avion a keda relativamente intacto despues di a baha den awa, pero pronto a sink den mas o menos 5.000 pia (1.500 m) y nunca a wordo recupera. E aksidente a resultá den 23 morto i 37 herido, ku 40 sobrebibiente en total. Tantu e pilotonan komo e nabegante a sobrebibí. E sobrebibientenan a keda bula den e laman turbulento, infestá ku tiburon ku nan vest di salbabida te ora ku yudansa a yega.[3][4] E rekuperashon di e sobrebibientenan ku helikòpter a kuminsá mas o ménos 12:00, un pa dos ora despues di e bentamentu, i e último sobrebibiente, Promé Ofisial Evans, a wòrdu rekuperá mas o ménos 1 ora despues.[2] E helikòpternan a wòrdu guiá pa e sitio di reskate dor di un avion di Pan American Airways, kende su piloto a informá e bentamentu via radio, despues a bula riba e sitio te ora ku yudansa a yega pa guia e reskatistanan.[3] E esfuersonan di reskate a enbolbí unidatnan di Guardakosta di Merka, Marina di Merka, i Kuerpo di Marina di Merka, i un kantidat di sobrebibiente a wòrdu hibá tera ku helikòpter.[5] ---- Durante e buelo, e avion a topa ku maltempu ku a forsa e kapitan pa hasi varios intento pa landa den aeropuerto Prinses Juliana na Sint Maarten. Despues di intentonan repetí sin éksito i ku e gasolin a kaba, e kapitan a desidí pa hasi un '''ditching''' (aterisáhe forzoso den laman) serka di isla Saint Croix. == En kultura == E historia di buelo 980 a inspirá varios artikulo, dokumental i video ku ta analisá e desishonnan tomá durante e vuelo, inkluí: * ''A desperate crew and their awful decisions – The extraordinary tale of ALM Flight 980'' (YouTube, 10 di febrüari 2025) * Emilio Corsetti – ''What a Real Hero Looks Like'' [[:Kategoria:Aviashon]] [[:Kategoria:Antias Hulandes]] == E aksidente == E impakto ku e laman a keda mas fuerte ku tabata spera, i e fuselaje di e avion a kibra den barios parti. Di e total di 63 hende riba avion, 23 a fayece, mientras 40 a logra salba via bote di salbashon òf flotadónan. Entre e viktimanan tabata hopi hende di Kòrsou, Sint Maarten i Hulanda. === Viktimanan konosí === Un di e viktimanan mas konosí tabata '''[[Margareth Abraham]]''', un stewardess di 24 aña for di Kòrsou. Segun testigunan, e tabata yudando pasaheronan pone su chaleko di salbashon i no a logra siña pa su mes. Su entrega i sakrifisio a ser rekonosé mas latr pa medio di un premi di valentia posthumo. == Investigashon == Investigashon di e '''[[National Transportation Safety Board]] (NTSB)''' a indiká ku e avion a keda sin gasolin despues di intentonan repetí pa landa den Sint Maarten. E raport a menzioná tambe ku komunikashon entre e kapitan i kontrol aéreo tabata konfuso, i ku desishon humano den un situashon di stres a kontribuí na e desenláse fatal. NTSB a rekomendá mehoras den planifikashon di ruta aéreo, maneho di krisis, i komunikashon durante emerhensia. == Impacto == E aksidente di Vuelo 980 a trese hopi dolor den e komunidat di e Antias Hulandes, partikularmente na Kòrsou. Den su respuèsta, [[ALM Antillean Airlines|ALM]] a pasa pa un revishon di proseduranan di emerhensia i entrenamiento di tripulantenan. E aksidente a keda den memoria kolektivo komo un simbolo di valentia humano, partikularmente pa e akshon di Margareth Abraham. == En kultura == E historia di Vuelo 980 a inspirá barios artikulonan, dokumental i video ku ta analiza e desishonnan tomá durante e vuelo, inkluí: * ''A desperate crew and their awful decisions – The extraordinary tale of ALM Flight 980'' (YouTube, 10 di febrüari 2025) * Emilio Corsetti – ''What a Real Hero Looks Like'' == Referensia == <references> <ref>National Transportation Safety Board (NTSB) – Aircraft Accident Report: Overseas National Airways Flight ALM980.</ref> <ref>SimpleFlying – Crew Perspective: Lessons from ALM Flight 980.</ref> <ref>Emilio Corsetti – What a Real Hero Looks Like (2024).</ref> </references> {{Variante|a}} {{Databox}} {{Infobox accidente aereo | variante = c | nomber = ALM Buelo 980 }} [[File:Douglas DC-9-33F N937F ONA MIA 17.07.76 edited-2.jpg|thumb|Avion tipo Douglas DC-9-33CF di ONA, similar na esun di hür pa [[Antilliaanse Luchtvaart Maatschappij|ALM]] dia di e insidente.]] '''Buelo 980 di ALM''' tabata un buelo komersial ku a tuma lugá riba [[2 di mei]] [[1970]], operá pa Overseas National Airways den nòmber di [[Antilliaanse Luchtvaart Maatschappij]] (ALM). E vuelo tabata bai for di New York JFK pa [[Sint Maarten]], pero a terminá den un tragedia despues ku e avion a tene ku hasi un aterisahe forzoso den laman serka [[Sint Croix|St. Croix]]. E tabata e peor desastre den historia di aviashon antiano. Detaye di e vuelo Avion: Boeing 727-200 Operadó: Overseas National Airways (pa ALM) Ruta: New York (JFK) → St. Maarten Data: 2 di mei 1970 Persona riba avion: 63 (incluso tripulantenan) Durante e vuelo, e avion a topa ku malu tempu ku a forsa e piloto pa hasi barios intento pa landa den aeropuerto Prinses Juliana na St. Maarten. Despues di barios intento sin éksito i gasolin ku ta kaba, e kapitán a desidí pa hasi un ditching (aterrisahe den laman) serka isla St. Croix. E aksidente E avion a impacta e laman mas fuerte ku lo a spera, i e fuselaje a kibra den varias parti. Di e total di 63 hende riba avion, 23 a fayece. E resto di e pasaheronan i tripulantenan a salba, algun via flotadónan i bote di salva. Viktimanan i heróes Un di e viktimanan mas konosí tabata Margareth Abraham, un stewardess di 24 aña for di Kòrsou. Segun testigunan, e tabata yudando pasaheronan pone su chaleko di salbashon i no a logra siña pa su mes. Su entrega i sakrifisio a ser rekonosé ku un premi di valentia posthumo. Investigashon i resultado Investigashon di NTSB (National Transportation Safety Board) a determiná ku e avion a keda sin gasolin despues di intentonan repetí pa landa. Tambe a indiká ku komunikashon entre e kapitan i kontrol di trafiko aéreo tabata konfuso. A resultá den rekomendashon pa mehoras den manejamentu di krisis i planifikashon di ruta aéreo. Impacto E aksidente di ALM Vlucht 980 a trese hopi dolor na Antias Hulandes i tambe a pone preshon riba ALM. E kasonan di valor humano, manera e di Margareth Abraham, a keda parte di e memoria kolektivo di Kòrsou. * Tobias Cordeiro - mira it.wiki == Link eksterno == * [https://www.youtube.com/watch?v=rPQZbbgr4w8&t=62s A desperate crew and their aweful decisions - The extraordinary tale of ALM flight 980], [[Youtube]] (10 di febrüari 2025) {{Infobox vuelo aéreo | nòmber_vuelo = ALM Vlucht 980 | operador = Overseas National Airways pa ALM Antillean Airlines | ruta = JFK – St. Maarten | avion = Boeing 727-200 | pasaheero = 57 | tripulashon = 6 | total_persona = 63 | viktima = 23 | sobrevivienten= 40 | data = 2 di mei 1970 | lugá = Serka St. Croix, Karibe }} '''ALM Vlucht 980''' tabata un vuelo di [[ALM Antillean Airlines]], operá pa [[Overseas National Airways]], ku a pasa un aksidente fatal riba 2 di mei 1970. E avion a tuma un aterrisahe forzoso (''ditching'') den laman serka isla [[St. Croix]], despues ku a keda sin gasolin. 23 hende a fayece, entre nan e stewardess [[Margareth Abraham]]. == Detaye di e vuelo == E avion a sali for di [[New York JFK]] pa [[St. Maarten]], pero a topa ku malu tempu. Despues di barios intento pa landa i sin eksito, e kapitan a desidí hasi un ditching den laman. == E aksidente == E avion a kibra den varias parti den e impakto. A haya 23 viktima humano. Barios hende a salba via bote i flotador, entre nan 40 sobrevivientenan. == Viktimanan konosí == - [[Margareth Abraham]], stewardess di 24 aña for di Kòrsou, a fayece mientras tabata yudando pasaheronan. == Investigashon == E investigashon di [[NTSB]] a determiná ku agotashon di gasolin i desishon difísil durante e vuelo a kontribuí na e aksidente. A yega tambe ku komunikashon ku kontrol aéreo tabata konfundí. == Impacto == E aksidente a trese hopi dolor den e komunidat di Antias Hulandes. ALM a pasa pa revishon di proseduranan di emerhensia. E aksidente a keda komo un punto importante den istoria di aviashon di e región. == Referensianan == * [https://simpleflying.com/alm-antillean-airlines-flight-980-cabin-crew-perspective/ SimpleFlying – Crew Perspective] * [https://emiliocorsetti.com/what-a-real-hero-looks-like/ Emilio Corsetti – What a Real Hero Looks Like] * [https://www.ntsb.gov/about/organization/Pages/Air.aspx National Transportation Safety Board (NTSB)] -------------- {{infobox persona| variante = c | nomber completo = Margareth Aleida Abraham | fecha nacemento = [[11 di yüni]] [[1945]] | luga nacemento = [[Kòrsou]] | fecha fayecimento = [[2 di mei]] [[1970]] | luga fayecimento = Serka St. Croix, Karibe | ofishi = stewardess | konosí pa = Su akshonnan heróiko durante e aksidente aéreo di buelo 980 di ALM | distincion = ''Zilveren Erepenning voor Menslievend Hulpbetoon'' (2020) }} '''Margareth Aleida Abraham''' (☆ [[11 di yüni]] [[1945]] na [[Kòrsou]] - † [[2 di mei]] [[1970]] den serkania di [[Sint Croix]]) tabata un stewardess di [[Kòrsou]] den servisio di [[Antilliaanse Luchtvaart Maatschappij|ALM]], ku a fayesé na edat di 24 aña durante un aterisahe di emergensia.<ref>[https://curacao-airport.com/history-margareth-abraham/ History of Margareth Abraham], [[Aeropuerto Hato|Curacao International Airport]]</ref> Su kurashi i trankilidat bou di preshon ekstremo a hasié un héroe den aviashon [[Antias Hulandes|antiano]]. == Biografia == Margareth Abraham, huntu ku su ruman hòmber ohochi Carol, a nase dia 11 di yüni 1945. Den e famia Abraham tabatin kuater ruman mayó. Na aña 1967, despues di a kaba Mulo, el a skoge un karera komo stewardess na [[Antilliaanse Luchtvaart Maatschappij]] (ALM).<ref name="Pionero">{{cite book|author=[[Jeanne Henriquez|Henriquez, Jeanne]]|title=Kòrsou su muhénan pionero|year=2000|publisher=[[Archivo Nashonal Kòrsou]]|pag= 40-42|ISBN=99904-0-431-3}}</ref> === Buelo LM 980 2 di mei 1970 === [[File:Douglas DC-9-33F N937F ONA MIA 17.07.76 edited-2.jpg|thumb|Avion tipo Douglas DC-9-33F di ONA, similar na esun di hür pa [[Antilliaanse Luchtvaart Maatschappij|ALM]] dia di e desaster.]] Riba 2 di mei 1970, Abraham tabata miembro di tripulashon di kabina riba buelo 980 for di [[New York City|New York]] (JFK) pa [[Sint Maarten]]. E avion, tipo DC‐9-33CF, tabata un avion ku ALM a hür di a kompania merikano Overseas National Airways (ONA). Tabatin sinkuentishete pasahero y seis miembro di tripulashon abordo. Debí na bientu fuerte i neblina, e piloto a purba baha varios biaha na Aeropuerto Internashonal Prinsesa Juliana (SXM). Kapitan Balsey De Witt a disidí despues di desviá pa Sint Croix. Durante e buelo aki, e piloto a keda sin kombustibel i e riesgo di un aterisahe den awa (ditch) a surgi. Abraham a sobresalí den heroismo: segun testigunan okular, el a yuda pasaheronan bisti nan salbabida i a kompañá nan te na e salida. Na e momentu presiso ey, e avion a hasi un impakto duro ku e awa i a kibra banda di e kòkpit. Abraham, kende a sigui duna asistensia te na final, no a sobrebibí e desaster.<ref>[https://emiliocorsetti.com/what-a-real-hero-looks-like/ What a real hero looks like], emiliocorsetti.com (3 di mei 2019)</ref> El a fayesé inesperadamente durante e akshon di rescate. Un total di 43 persona a sobrebibí; 23 hende a muri, inkluso Margareth Abraham. == Personal == Despues di e buelo, Abraham tabata pa bula bèk New York unda e lo a topa ku su komprometido, Robby Schouten. Nan tabatin plan pa kasa dia 15 di yüni 1970, djis algun siman despues di e suseso trágiko.<ref name="Pionero"/> [[File:Erepenning voor Menslievend Hulpbetoon Versie sinds 1912.jpg|thumb|170x210px|]] == Honor == Margareth Abraham ta wòrdu rekordá komo un símbolo di balentia i altruismo den [[Karibe Hulandes]]. Su akshonnan den momentu di pániko a salba bida di varios hende i su historia ta sigui inspirá hende den Kòrsou i mas aya. Den sala di yegada di [[Aeropuerto Hato|Aeropuerto Internashonal di Kòrsou]], a develá un plakat di bròns na 1972, poné pa [[Estadonan Uni di Amérika|Merka]]. Despues na 2024, a pone un mural ku su imagen riba e fachada di e terminal, komo un homenahe bibu. E gerensia di aeropuerto a kambia e nòmber di e lokalidat pa aktividatnan di aviashon pa "Plasa Margareth Abraham" na 1990. Na 2020, el a wòrdu otorgá póstumo e Medaya di Honor di Plata pa Yudansa Humanitario (''Erepenning voor Menslievend Hulpbetoon''), un di e medayanan sivil militar [[Reino Hulandes|hulandes]] di mas altu pa yudansa humanitario. {{DEFAULTSORT:Abraham, Margareth}} [[:Kategoria:Hende]] [[:Kategoria:Aviashon]] [[:Kategoria:Kòrsou]] Margareth Abraham a wòrdu rekonosé komo un berdadero hende di balentia. Margareth Abraham ta konsiderá un símbolo di balentia i altruismo den Karibe Hulandes. Su akshonnan den momentu di pániko a salba bida di barios hende i su historia ta sigui inspirá hende den Kòrsou i mas aya.Na 1972 Merka a pone un plaka ku inskripshon den sala di salida di [[Aeropuerto Hato]]. Pa honrá su memoria, Aeropuerto Internashonal di Kòrsou a pone su nòmber na su direkshon ofisial: Plasa Margareth Abraham. Na 2024, a develá un mural ku su potret na fachada di e terminal, komo un símbolo di su entrega i korahe.<ref>{{citeer web|url=https://www.curacaochronicle.com/post/local/cap-honoring-a-true-hero-margareth-abraham/|titel= CAP honoring a true hero, Margareth Abraham|datum=2024-05-02|bezochtdatum=2025-07-01|werk=curacaochronicle.com}}</ref> Na 2020, el a risibí posthumamente e ''Zilveren Erepenning voor Menslievend Hulpbetoon'' (Plaka di Plata pa Ayudo Humanitario), un di e mas antiguo i prestisioso premionan di valentia di [[Hulanda]]. --- Margareth Abraham ta wòrdu rekordá komo un símbolo di kurashi i sakrifisio den Karibe Hulandes: 1972: Un plachi di bròns òf metal a wòrdu desvelá den e sala di yegada di Aeropuerto Hato. 1990: E maneho di aeropuerto a kambia e nòmber di e lugá pa aktividatnan di aviashon pa Plasa Margareth Abraham. 2024: Un mural ku su potrèt a wòrdu desvelá riba e fachada di e terminal, komo un homenahe bibu. 2020: El a wòrdu otorgá postumamente ku e Medaya di Honor di Plata pa Asistensia Karitativo, un di e medayanan sivil militar mas haltu pa ayudo humanitario na Hulanda. Margareth Abraham ta keda un fuente di inspirashon pa hopi na Kòrsou i mas leu. Su legado ta sigui biba komo un ehèmpel di sakrifisio propio i forsa humano bou di sirkunstansianan ekstremo. , ku tabata baseá den Antias Hulandes. E tabata konosí pa su amabilidat i entrega na su trabou. {{Infobox persona | nòmber = Margareth Abraham | portret = | nashimentu = ±1946 | lugá nashimentu = Kòrsou | morto = 2 di mei 1970 | lugá morto = Serka St. Croix, Karibe | trabou = Stewardess (ALM) | konosí pa = Su akshonnan heróiko durante e aksidente aéreo di ALM Vlucht 980 }} '''Margareth Abraham''' (±1946 – 2 di mei 1970) tabata un stewardess di [[Kòrsou]] ku a perde su bida den e aksidente aéreo trágiko di [[ALM Vlucht 980]]. E a wòrdu rekordá komo un verdadero hende valent, ku su entrega a yuda salba bida di pasaheronan riba e avion. == Bida i karera == Margareth Abraham a nase den Kòrsou i a traha komo stewardess pa [[ALM Antillean Airlines]]. E tabata konosí pa su amabilidat i entrega na su trabou. == Aksidente di 2 di mei 1970 == Riba 2 di mei 1970, Abraham tabata riba e vuelo [[ALM Vlucht 980]], ku a hasi un ''ditching'' den laman serka [[St. Croix]] despues ku e avion a keda sin gasolin. Testigunan a bisa ku e tabata yudando pasaheronan pone su chaleko di salbashon, i tabata para den e pasillo ora e avion a impacta e laman. E a fayece den e impakto. == Rekonosimentu posthumo == - A risibí e [[Zilveren Erepenning voor Menslievend Hulpbetoon]] (Plaka di Plata pa Ayudo Humanitario) di Reinou Hulanda. - Su nòmber ta honra na [[Aeropuerto Internashonal Hato]] na Kòrsou, ku su direkshon ofisial ta '''Plasa Margareth Abraham'''. - Tambe tin un mural ku su potrèt riba e fachada di e terminal. == Legado == E ta konsiderá komo un símbolo di balentia i entrega humano den e istoria di aviashon Karibe Hulandes. == Referensia == * [https://emiliocorsetti.com/what-a-real-hero-looks-like/ What a Real Hero Looks Like – Emilio Corsetti] * [https://www.curacaochronicle.com/post/local/cap-honoring-a-true-hero-margareth-abraham/ CAP Honoring a True Hero – Curaçao Chronicle] * [https://simpleflying.com/alm-antillean-airlines-flight-980-cabin-crew-perspective/ SimpleFlying on Flight 980] --------- Margareth Abraham was a 24-year-old flight attendant from Curaçao who served on ALM Antillean Airlines Flight 980. On May 2, 1970, the flight, operated by Overseas National Airways on behalf of ALM, departed from New York's JFK International Airport bound for St. Maarten. Due to poor weather conditions, the aircraft made several unsuccessful landing attempts and eventually ran out of fuel, leading to a controlled ditching in the Caribbean Sea near St. Croix. Of the 63 people on board, 40 survived, while 23, including Margareth Abraham, perished .​ Wikipedia, la enciclopedia libre +7 Curaçao International Airport +7 Simple Flying +7 Curaçao International Airport +7 Wikipedia +7 Curaçao International Airport +7 Medium Margareth Abraham is remembered for her heroic actions during the emergency. She assisted passengers in evacuating the aircraft, prioritizing their safety over her own. Tragically, she lost her life in the process . At the time of the accident, she was engaged to Robby Schouten, a well-known Antillean TV presenter, and was planning to leave her position at ALM .​ Curaçao International Airport In honor of her bravery, the address of Curaçao International Airport was named 'Margareth Abraham Plasa' . Her sacrifice is commemorated by the local community, and she is celebrated as a true hero .​ {{Appendix}} ------------------- '''Aruba Airlines''' (officially Arubaanse Luchtvaart Maatschappij N.V.) ta e aerolínea di bandera y e único aerolínea nashonal di Aruba. Fundá den 2006, Aruba Airlines ta oferé transporte aéreo regular y charter pa pasaheronan pa varias destinashon. Su sede korporativo ta na Oranjestad, Aruba, y su base di mantenemento prinsipal ta na Miami, Florida. Den 2015 e compañías a risibí e Aircraft Operating Certificate (AOC) for di Estados Unidos.[1][2] == Historia == Aruba Airlines a wordo funda na 2006 pa Onno J. de Swart, kien tabata su promé direktor. Den 2010 e a inicia operashon di charter ku un Piper PA-31 Navajo di shete asiento. Su sede operashonal ta na Oranjestad, kaminda e tin su base perto di Aeropuerto Internacional Reina Beatrix. E tin ofisinan di benta na Miami (EEUU), Curaçao, Bonaire, i Venezuela (Maracaibo, Valencia y Maracay).[3] Na 2011 Aruba Airlines a atraé inversionistanan nobo pa mehorá su flota. Den ougùstùs 2012, e aerolínea risibí su sertifikado di operashon aéreo ekonómiko, y e a introducí dos Airbus A320 na su flota (su promé A320 yegá na Aruba na november 2012). Su promé ruta regular tabata Aruba → Maracaibo (Venezuela), sigi pa Aruba → Valencia (Venezuela), y mas dilanti Aruba → Panama City (Panamá) i Aruba → Miami (EEUU). Flota y Destinashonnan {| class="wikitable sortable" ! Tipo di Avion !! Modelo !! Kantidat !! Kabina !! Asiento !! Registrashon |- | Airbus || A320-200 || 1 || Ekonomiko || ~180 || P4-AAF [4] |- | Airbus || A321-200 || 1 || Ekonomiko/“Premium” || ~178 || (vhe model, [5]) |- | Bombardier || CRJ200 || 1 || Ekonomiko || ~52 || P4-CRA [6] |} == Destinashonnan selectá == {| class="wikitable sortable" ! Ruta !! País/Región !! Estado |- | Aruba ↔ Miami !! EEUU !! Activo (charter/regular) [3] |- | Aruba ↔ Maracaibo !! Venezuela !! Introdi (2012) [3] |- | Aruba ↔ Valencia !! Venezuela !! Introdi (2012) [3] |- | Aruba ↔ Panama City !! Panamá !! Introdi (5 Julio) [3] |} == Dificultadnan i Estado Actual == Durante e kriis di COVID-19 y problemanan operashonal, Aruba Airlines a enfrenta varios reto. Pa ehempel: su flota a keda parká, i datos reciente ta mustra ku e aerolínea no ta tene vuelos normales kuendo; por ehempel, un sitio pa seguimiento di vuelos ta nifiká kantidat “0” destinashon pa Aruba Airlines. [7] Den marzo 2021 Aruba Airlines a risibí su promé A321-200 (P4-AAI) pa possibilitá un relansa, pero no ta klaro si e aerolínea actualmente ta operando vuelos regulares.[8] E situashon ta kompleho: aunke e sitio ofisial y rekursonan ta indiká ku e aerolínea ta “active” [9], e falta di voli actual y klaridat publikashonal ta kreá duda. ------------ {{Infobox empresa | variante =a tipo = compania di aviacion | nomber = Aruba Airlines | pais = {{ABW}} | imagen = | descripcion = | funda = 2006 | antesecor = | fecha disolucion= | causa disolucion= | fundado = Onno J. de Swart | propietario = | director ehecutivo = | pais = {{ABW}} | sector = transporte | industria = aviacion }} '''Aruba Airlines''' (oficialmente '''Arubaanse Luchtvaart Maatschappij N.V.''') ta e aerolinea di bandera y e unico aerolinea di [[Aruba]]. E aerolinea, fundá na 2006, ku ta ofresé transporte aéreo regular i charter pa pasahero pa 13 destinashon. Aruba Airlines su sede corporativo ta na Oranjestad, Aruba. Aruba ta opera su base di mantencion principal na Miami. Na 2015 el a ricibi un AOC (''aircraft operating certificate'') for di [[Estadonan Uni di Amérika|Merka]]. == Historia == Aruba Airlines a ser funda na 2006 pa Onno J. de Swart, kende tabata su prome director.<ref>{{Cite web|url=http://curacaochronicle.com/aviation/press-release-settlement-between-aruba-airlines-and-de-swart/|title=Press release: Settlement between Aruba Airlines and de Swart|date=16 June 2017}}</ref> E aerolinea a cuminsa operacion di charter cu un Piper PA-31 Navajo di shete asiento na 2010. E sede principal ta na Oranjestad na Aruba, cual ta e centro di operacion principal, y e aerolinea a habri un oficina nobo na [[Aeropuerto Internacional Reina Beatrix]]. E tin tambe ofisina di benta na Miami, Curaçao, Bonaire i na Maracaibo, Valencia i Maracay.<ref name="arubaair-offices">{{cite web|url=http://www.arubaairlines.com/#contactus|title=Aruba Airlines - Contact Us|accessdate=2015-04-21 }}</ref> Na kuminsamentu di 2011 e kompania a atrae inversionista nobo, ku ta kondusí na e mehoracion di e flota. E compania a risibí un Sertifikado di Operashon di aerolínea ekonómiko na ougùstùs di 2012. E aerolinea ta haya dos avion Airbus A320, e prome di nan a yega Aruba na november di 2012. E avion a kuminsá bula buelonan charter for di Aruba na fin di 2012 i e operashonnan programá a kuminsá e siguiente aña. Su promé destinashon tabata Maracaibo, Venezuela i despues Valencia, Venezuela. Despues riba 5 di yüli di e aña ei nan a inaugurá e buelonan pa Panama City, Panama. Y finalmente Miami, Merca. {{Appendix}} 18/10/25 Aruba Airlines is still operating and is the flag carrier and sole airline of Aruba. It is based at Queen Beatrix International Airport in Oranjestad and provides scheduled and charter services to various destinations across the Caribbean, South America, and the United States. Operations: Aruba Airlines is currently the only Aruban airline. It offers both scheduled and charter flights, serving as a primary carrier to and from the island. Headquarters: The airline's corporate headquarters are in Oranjestad, Aruba. Its main maintenance base is in Miami, Florida. Destinations: It flies to a number of destinations, including cities in the Caribbean, South America (such as Medellin, Colombia, and Georgetown, Guyana), and the United States (such as Miami). ------------------ {{Variante|a}} {{Databox}} '''Jet Air''' (oficialmente ) ta e aerolínea nacional di {{Appendix}} [[Category:Aviashon]] [[Category:Karibe Hulandes]] ------------------- {{Databox}} '''Avia Air''' ta un compania aereo di Aruba cu a opera entre .. y november 2003. Avia Air tabata un aerolinea basá na Aruba. Avia Air a suspendé su servisio na novèmber 2003 i tabata trahando pa reestructurá su operashonnan bou di protekshon di bankrut. 1] == Historia == Avia Air a kuminsá operashon den zomer di 1994 inicialmente tres Cessna 402B ⁇ (P4-AVA te ku P4-AVC); e mesun aña a añadí un Embraer Bandeirante (P4-AVD). Pasobra Air Aruba a enfoca mas y mas riba buelonan pa Merka, algun ruta regional por a bira operá. A kuminsá ku servisionan di liña pa Curaçao, Bonaire i e siudatnan Venezolano di Maracaibo, Punto Fijo i Valencia. Na fin di 1995, a cumpra un di dos Bandeirante P4-AVE).<ref>[http://landewers.net/P4-artikel.pdf 20 jaar Arubaans Luchtvaartuig Register Arno Landewers]</ref> Na 13 di mart di 1996 e barku a kai banda di (Venezuela) e Cessna 402B P4-AVB na laman, cu a mata tur ocho persona den e auto. E tabata trata di un buelo di linea di Aruba pa Punto Fijo. E piloto a reporta na un otro avion di Avia Problema di aire ku e motor robes, i algun tempu despues cu un candela a kibra. For di investigashon a resulta cu e candela a causa e motor y un parti di a kibra e ala robes di e avion, despues cu e Nort di Las Piedras- Aeropuerto di Punto Fijo - a kai. Na komienso di 2003, un Short SD.360-200 a kumpra, pero e aparato aki no a wòrdu a drenta servisio. For di mei 2003 no tabatin sèn mas pa paga salario di e personal y operacionnan di vuelo a keda para. Poco despues e lease company Volvo Aero a pidi e motornan di e dos Bandeirantes y finalmente E departamento di impuesto a konfiská tur e produktonan. E Cessna tambe a keda destruí. aerodinámiko pa motibu di mantenshon atrasá. Con E shortenan a bira algun e vuelo di entrenamentu a tuma lugá despues di e grupo di invershon IMCA, propietario di Air Exel, a kumpra un participacion di 50% den Avia Air. Avia Air lo sigui como AviaExel. E falta di Avia Air a hasi un pèrmit di establesementu definitivo drecha bo kara. Na òktober 2003 e kompania a a declara su mes na faillite. Poco despues, e 'Short' a bira e doño a rekuperá; tur dos Bandeirantes a keda te ku e zomer di e aña aki riba e Aeropuerto di Oranjestad ta para y e Cessna 402 P4-AVA ainda ta presente aki. ==Code data== *[[International Air Transport Association|IATA]] Code: '''3R''' *[[International Civil Aviation Organization|ICAO]] Code: '''ARB''' *Callsign: Aviair ==Flota== *Short 360-200 *Embraer EMB 110 Bandeirante == Wak tambe == * [[Lista di eks-kompania aéreo di Karibe Hulandes]] {{Appendix}} NOTES * Avia Air a cuminsa na 1984 como compania di charter Avia Air Chapter cu tabata activo na Aruba i Corwou. * in augustus 1987 verscheen het Avia Air toestel met piloot Robby Anjie, 26 jr., ter hoogte van MAcoya, Venezuela. Een tweemotorig vliegtuig Cessna met kenteken N-5351- A van de particuliere chartermaatschappij van de heer Efi Tromp, Avia Air, wordt sinds vrijdagavond op de route van Punto Fjjo (Venezuela) naar de luchthaven van Aruba vermist. * directie/eignaaar? Efi Tromp. * HetvliegtuigiseenJetpropAerocommander, een snelle vliegtuig ingericht met de nodige luxe. Avia- Air hoopt met zijn nieuwe aanwinst de Curagaose zakenman nu een nog betere service te verlenen. Avia- Air die in 1980 bij ministriële beschikking toestemming kreeg om samen met twee andere luchttransportmaatschappijen commerciële passagiersvluchten uit te voeren, biedt rechtstreekse vluchten aan naar alle bestemmingen in het Caribisch gebied, Colombia, Venezuela en Suriname. Met dit nieuwe vliegtuig hoopt Avia- Air bij te kunnen dragen aan de economische ontwikkeling van Curagao,<ref>TOEKOMST ANDERS TEKORT AAN GEKWALIFICEERDE KRACHTEN CDM ervaart dat nu al Opleiding vaklieden in metaalsector noodzakelijk. "Amigoe". Curaçao, 24-08-1987, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 12-03-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642489:mpeg21:p003</ref> * 1994: Avia Air van Efi Tromp is reeds enige tijd doende met plannen om commutervluchten tussen de eilanden te gaan vliegen. * Avia Air heeft vanaf woensdag een nieuw vliegtuig in bedrijf. Het is een EMB-110, van Braziliaanse makelij, dat 19 passagiers kan vervoeren. Het kan gecharterd worden voor vluchten Aruba - Curagao v.v. en Aruba - Bonaire v.v. Auia Air voert tweemaal daags vluchten uit tussen Aruba en Punto Fijo in Venezuela.<ref>WILLEMSTAD— Avia Air heeft vanaf woensdag een nieuw vliegtuig in bedrijf. Het is een EMB-110, van Braziliaanse makelij, dat 19 passagiers kan vervoeren. Het kan gecharterd worden voor vluchten Aruba – Curagao v.v. en Aruba – Bonaire v.v. Auia Air voert tweemaal daags vluchten uit tussen Aruba en Punto Fijo in Venezuela.. "Amigoe". Curaçao, 12-10-1994, p. 9. Geraadpleegd op Delpher op 12-03-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010645369:mpeg21:p009</ref> * Luchtvaartmaatschappij Avia Air die door de regering als nationale luchtvaartmaatschappij *s erkend, heeft plannen °ni met ingang van 1 december aanstaande naar vleugels uit te slaan. **er dag vertrekken twee yiuchten naar Punto Fijo (Venezuela), dirie naar en vier naar öonaire. Avia Air president Ciro Pieters. In 1986 is Avia Air begonnen als chartermaatschappij voor vluchten in de omgeving. In april van dit jaar kreeg Avia Air een vergunning om regelmatige vluchten uit te voeren. De maatschappij heeft vijf vliegtuigen: twee Embriers 110, elk met zestien stoelen en extra ruimte voor de koffers en twee Cessnas, elk met zeven stoelen.<ref>Plannen Avia Air om vleugels uit te slaan. "Amigoe". Curaçao, 28-11-1995, p. 7. Geraadpleegd op Delpher op 12-03-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644874:mpeg21:p007</ref> * 1995: Het particuliere Avia Air heeft afgelopen vrijdag van minister. Glenbert Croes van Verkeer en Communicatie de vergunning ontvangen om geregelde vluchten uit te voeren. "Wij zijn nu ook een officiële luchtvaartmaatschappij die vluchten uit mag voeren op Bonaire, Curacao, Coro en Las Piedras", zo reageerde Avia Air-president Ciro Pieters vanmorgen desgevraagd. Ook werd vastgesteld dat de luchtvaartmaatschappijen van de twee landen (aruba-NA) elk een bepaald aantal vluchten kan uitvoeren. Dit zijn Aruba- Curacao met 35 vluchten per week, Aruba-Bonaire met 28 Avia Air, dat tot nu toe alleen chartervluchten verzorgde, begint binnen afzienbare tijd met de vluchten op Bonaire, Curacao en de twee Venezolaanse steden Coro en Las Piedras. * Avia Air kreeg op 28 april van de minister Glenbert Croes van Vervoer en Communicatie een vergunning om geregelde vluchten uit te voeren tussen Cura9ao, Bonaire, Coro, Las Piedras en thuisbasis Aruba. De voorbereidingen betreffen nu voornamelijk de vluchten tussen de ABC-eilanden. {{Appendix}} ------------------ '''Insel Air Aruba''' tabata un aerolinea y subsidiario di Insel Air, como tambe e aerolinea oficial nacional di Aruba.<ref>[http://curacaochronicle.com/aviation/insel-air-aruba-seeks-u-s-routes/ Insel Air Aruba Seeks U.S. Routes]</ref> de.wiki:Insel Air Aruba tabata un aerolinea y subsidiario di Insel Air, como tambe e aerolinea oficial nacional di Aruba. [1] Un investigashon ku a tuma lugá na yanüari 2017 dor di e Inspectie Leefomgeving en Transport di Reino Hulandes a evidensiá defectonan tantu den e kompania mayor Insel Air i Insel Air Aruba, komo tambe den e outoridatnan di aviashon di Kòrsou i Aruba. Komo resultado, un kantidat di avion di e dos kompanianan lo no por bula pa un tempu indeterminá. Insel Air i Insel Air Aruba despues a reduci nan destinashonnan di buelo, ku anteriormente tambe tabata inkluí destinashonnan den Merka i Sur Amerika, pa e islanan ABC i Sint Maarten.<ref>{{Literatur |Autor= |Titel=Dutch ILT intervenes in Curaçao, Aruba CAAs |Sammelwerk=ch-aviation |Verlag= |Ort= |Datum= |Seiten= |Online=[http://www.ch-aviation.com/portal/news/53584-dutch-ilt-intervenes-in-curaao-aruba-caas ch-aviation.com]}}</ref><ref>{{Literatur |Autor= |Titel=Insel Air axes bulk of network, retains ABC Islands |Sammelwerk=ch-aviation |Verlag= |Ort= |Datum= |Seiten= |Online=[http://www.ch-aviation.com/portal/news/53989-insel-air-axes-bulk-of-network-retains-abc-islands ch-aviation.com]}}</ref><ref>{{Literatur |Autor= |Titel=Curaçao's Insel Air looking to dispose of Aruban unit |Sammelwerk=ch-aviation |Verlag= |Ort= |Datum= |Seiten= |Online=[http://www.ch-aviation.com/portal/news/54051-curaaos-insel-air-looking-to-dispose-of-aruban-unit ch-aviation.com]}}</ref><ref>{{Literatur |Autor= |Titel=Curaçao's Insel Air fends off bankruptcy filing |Sammelwerk=ch-aviation |Verlag= |Ort= |Datum= |Seiten= |Online=[http://www.ch-aviation.com/portal/news/54267-curaaos-insel-air-fends-off-bankruptcy-filing ch-aviation.com]}}</ref> Insel Air Aruba a stop di opera na 2017 despues di cinco aña. [6] == Flota == For di maart 2017, Insel Air Aruba su flota tabata consisti di ocho avion, di cual ningun ta operacional.<ref>[http://www.ch-aviation.com/portal/aircraft/search?search=1&cha=ISU ch-aviation], abgerufen am 20. März 2017.</ref> ==Wak tambe == * [[Lista di eks-kompania aéreo di Karibe Hulandes]] == Link externo == * [https://www.fly-inselair.com/en/ Webpräsenz der Insel Air] (englisch und spanisch) * [http://www.airliners.net/search/photo.search?airlinesearch=Insel%20Air%20Aruba&distinct_entry=true Fotos] der Insel Air Aruba auf [[Airliners.net]] {{Appendix}} ----------------- '''Aruba Flying Club''' tabata un asociacion di piloto amatur na Aruba?? == Historia == AFC ta data di ananan 1940. Tabata haci uzo di aeropuerto de Vuyst na San nicolas den bario di juana morto. met hangar Na 1998 AFC a bira activo atrobe. AFC in 1950 statutair opgricht Vereniging Aruba Flying Club In 1998 werd de Aruba Flying Club weer actief (welke vanaf de oorlogsjaren tot in de jaren 70 al had bestaan). Aanvankelijk werd gevlogen met de Cessna 172M P4-BON, in 1992 en 1993 aangevuld met Cessna 182P P4-GIN en sinds 1998 met een Amerikaans geregistreerde Cessna 172R, de N174AP.<ref>[http://landewers.net/P4-artikel.pdf 20 jaar Arubaans Luchtvaartuig Register Arno Landewers]</ref> Eleccion di directiva di AFC * na 1956 e club tabatin 4 avioneta propio di cual e ultimo adkisicion tabata un stimson. Cu e avionetanan tabata bula y tene competencia y demostracionnan.<ref>[https://archive.org/details/BNA-DIG-ARUBAANSECOURANT-1956-09/page/n67/mode/2up?q=flying Aruba Flying Club viert eerste vlucht van nieuwe Stimson], Arubaanse Courant (21 september 1956)</ref> * Aanwijzing: Als leden van de Raad van Beheer van de Aruba Flying Club, de heren: P. A. de Vuyst; Commandant Onderzoekings en Bewakingsdienst op Aruba; H. A. Hessling, Ambtenaar belast met het domein beheer op Aruba * in 1950 de 100ste vliegbevet uitgereikt =- examens sportvliegr, instrument vlieger en instructur * De Aruba Flying | Club 'is een bloeiende vereniging. | Het maximum aantal leden dat toegelaten wordt bedraagt statutair vijftig en dat heeft men vrijwel voortdurend. Het aantal brevetten dat in de loop der jaren werd uitge- > reikt loopt in de honderden. De samenwerking tussen A.F.C. en overheid is voortreffelijk en het aantal deskundigen waarover men kan beschikken ruim voldoende. De vloot bestaat uit vier toestellen, waarbij dan nog drie komen, die particulier eigendom van enkele leden zijn. De minimum leeftijdsgrens voor het behalen van een brevet is zeventien jaar. Men moet zich hiertoe eerst aan een strenge medische keuring onderwerpen. Voorschrift i.; dat men een aandeel koopt van driehonderd gulden. Daarna hebben de meeste leerlingen ongeveer 12 uur lessen nodig om dan nog een 25 tot 30 uur solo te vliegen voor zij het brevet kunnen halen. De totale instruktieteksten belopen dan ongeveer ƒ 500.—. Wie eenmaal het brevet heeft en de nodige proeven hoeft afgelegd mag zelf een vliegtuigje huren, eerst voor vluchten boven het eiland, daarna ook voor tochtjes naar buiten. Voor weekenden komen vooral Curaeao en Bonaire in aanmerking voor langere vakanties Venezuela en andere omliggende landen. Enkele leden, als de heren Riehardson en van der Voort maakten ook veel langer vakantievluchteri (om langs de Venezolaans kust, Trinidad en andere eilanden naar Sint Maarten.<ref>De Aruba Flying Club. "Amigoe di Curacao". Willemstad, 26-10-1957. Geraadpleegd op Delpher op 12-03-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000211195:mpeg21:p003</ref> * Voor velen is het vertrek van de heer Pieter A. de Vuyst ongemerkt voorbij gegaan. Gedurende de tweede wereldoorlog was hij verbindingsmarineofficier en gedurende die tijd begon hij met het plannen voor een particulier vliegvels, dat naar hem genoemd werd. Op 16 juli 1944 werd dit vliegveld geopend dooi de toenmalige Gezaghebber I. Wagemaker. Dat het vliegveld naar hem ge noemd werd, was op voordracht van Aruba Flying Club als waardering voor het vele werk dat hij voor deze club had gedaan. In oktober 1945 kwam de heer de Vuyst in dienst van de Lago en verliet deze op 1 juni j.l. 1956.<ref>{{nl}}{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010404914:mpeg21:p005|titel=Pieter A. de Vuyst verliet Aruba|werk=[[Amigoe]]|datum=1956-06-18|bezochtdatum=2024-03-12}}</ref> {{Appendix}} AFC is een Arubaanse vereniging ter beoefening van de vliegsport, opgericht in 1942 door employes van Lago te San Nicolas. Eerste voorzitter was Pieter A. de Vuijst, waarnaar het sportvliegveld is genoemd.<ref>Hoetink, Encyclopedie van de Nederlandse Antillen, 1969 pag.55</ref> ----------------- == EZ Air (aanvulling)== Mester menshoná ku direktor di Medicair Rene Winkel ta alabes direktor di aerolínea EZ Air, pues e kontrato firmá ta ku Winkel i no e aerolínea EZ Air. Esaki ta importante pa menshoná mirando ku den komunidat tin e impreshon ku ta EZ Air ta sòru pa Ambulans Aéreo. “Nos tin kontrato ku e doño pues no e aerolínea mes. Awor a yega e momentu ku e kontrato a vense. Segun e proseso, tur interesado por entregá un petishon pa ehekutá e tarea di Ambulans Aéreo. Boneriano 29-11-2023 titel=Ken ta bai ehekuta air ambulans?|https://awemainta.com/boneriano/ Medicair tambe por bolbe entregá un petishon”, e ta splika. Sinembargo e no ta konfirmá ku vensementu di e kontrato a sosedé entrante yanüari 2024. Tambe e ta sigurá ku e situashon di niun forma ta opstakulisá servisio di Ambulans Aéreo. Mester menshoná ku ya pa algun luna tin spekulashon tokante e situashon aki. Dòkter Frans komo direktor di FM den un rueda di prensa anterior a konfirmá ku Ministerio na Hulanda ke pa ehekutá buelonan di Ambulans Aéreo ku avionnan registrá na Hulanda. Tur esaki por konsiderá komo opstákulo pa proveodornan lokal. BONERIANO a tuma kontakto ku Rene Winkel tokante e situashon aki i e ta splika ku e no ta deseá na amplia masha mirando ku FM ainda ta un kliente. “Echo sí ta ku FM algun tempu atras a saka un asina yamá ‘tender’ pa buska un operadó pa ambulans aéreo ku lo trese avionnan ku registrashon PH, esta di Hulanda. Es mas FM lo ta basta leu pa bira un operador di aerolínea. No ta eksistí Ambulans Aéreo, ta eksistí pèrmit pa ehekutá buelo ‘ airline operator certificate’ (AOC). Di aki ta haña un provishon riba e pèrmit pa Ambulans Aéreo pasombra ta buelo komersial i ku nan lo bula bou di e reglanan Europeo, EASA”, e ta splika. Winkel ta agregá ku nan tambe a lesa ku FM ke bin ku avion di Ambulans eléktriko, pero tambe mester bisa ku e teknologia aki no ta asina leu ainda. “No ta eksistí avion eléktriko ainda ku por bula e rutanan aki, i dado kaso ku bin ku avionnan asina mes, mester pasa den hinter un prosedura pa nan wòrdu sertifiká pa departamentonan konserní manera Curacao Civil Aviation Authority (CCAA) Y ILT holanda , Esei ta nifiká ku por dura añanan promé ku por bai usa avionnan eléktriko pa transporte di pashènt.” Importansia di Ambulans Aéreo Esaki ta un avion privá spesialmente adaptá pa duna sosten médiko na pashèntnan durante transporte. Un dòkter, paramediko òf ekipo di dòkternan altamente kualifiká lo biaha ku su pashènt pa atendé e pashènt te ora e yega e aeropuerto destiná i por transportá e pashènt na un manera sigur te su kas òf pa un hòspital den e pais. E Ambulans Aéreo lógikamente ta karga tur e ekipo i e remedinan nesesario durante e buelo. {{Appendix}} ----------------------------- __NOINDEX__ 7mxe34739hzw3eo6yysgcufmb5qrxmj 199198 199197 2026-08-01T20:42:31Z Caribiana 8320 199198 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ * Nieuw: [[Avia Air]] - [[Insel Air Aruba]] - [[Aruba Airlines]] - [[Aruba Flying Club]] . [[SLM]] - [[Jetair Caribbean]] - [[Buelo 980 di ALM]] - [[Margareth Abraham]] * Aanvullen: [[Z Air]] --------------- {{Infobox Aeropuerto | variante = c | nomber oficial = Princess Juliana International Airport | imagen = | tipo = Públiko | sirbi = [[Sint Maarten (isla)|Isla di Sint Maarten]] | funda = | apertura = [[4 di mart]] [[1944]] | propietario = Princess Juliana International Airport Holding Company N.V. | lat_deg = 18 | lat_min = 02 | lat_sec = 27 | lat_dir = N | lon_deg = 63 | lon_min = 06 | lon_sec = 32 | lon_dir = W | pais = {{SXM}} | pista = | operado = Princess Juliana International Operating Company N.V. | website = http://www.sxmairport.com/ }} '''Aeropuerto Internashonal Prinses Juliana''' (IATA: '''SXM''', ICAO: '''TNCM'''), konosí na [[ingles]] komo '''Princess Juliana International Airport''' (PJIA), ta e aeropuerto prinsipal di e [[Sint Maarten (isla)|isla di Sint Maarten]]. E ta sirbi tantu e [[Sint Maarten|parti hulandes]] komo e [[Sint Maarten (Fransia)|parti franses]] di e isla. E aeropuerto ta situá den pais [[Sint Maarten]], serka di Simpson Bay Lagoon. El a haña su nòmber for di Reina [[Juliana di Hulanda]], kende ainda tabata prinsesa heredero tempu ku e aeropuerto a habri na 1944. Ademas di PJIA, tin un aeropuerto mas chikitu na e parti franses di e isla, konosí komo Aeropuerto Grand Case-Espérance. E aeropuerto aki ta sirbi prinsipalmente buelonan regional chikitu. == Historia == Na 1942, durante [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]], e ehérsito [[Estadonan Uni di Amérika|merikano]] a konstruí un pista di aterisahe na e sitio kaminda e aeropuerto moderno ta pará awe. E ophetivo tabata pa monitoriá i kontrarestá aktividat di supmarino nazi den e área.<ref name="CBCS">[https://www.centralbank.cw/storage/app/media/economic_bulletins_2024/20240927_feature_article_princess_juliana_international_airport_economic_bulletin_september_2024.pdf Princess Juliana International Airport An Economic Profile], [[Banko Sentral di Kòrsou i Sint Maarten|CBCS]] Economic Bulletin (sèptèmber 2024)</ref> Na 1944, e promé buelo no-militar ku pasahero sivil, operá pa [[KLM]], a baha na Sint Maarten. E aeropuerto desaroyá posteriormente riba e mesun sitio a wòrdu nombrá na honor di Prinsesa Juliana, kende tabata abordo di e buelo inougural.<ref name="CBCS"/> == Infrastruktura i desaroyo == For di 2001, a elaborá plannan pa ekspanshon i modernisashon di e aeropuerto. Un terminal nobo, ku un kapasidat pa 2,5 mion pasahero pa aña, a wòrdu habrí ofisialmente na novèmber 2006 pa [[Beatrix di Hulanda|Reina Beatrix]].<ref name="CBCS"/><ref name="birthday">[https://shta.com/princess-juliana-international-airport-celebrates-80th-birthday/ Princess Juliana International Airport Celebrates 80th Birthday], shta.com (13 di mei 2024)</ref> E terminal nobo a wòrdu konstruí riba tereno rekuperá nortwest di e terminal bieu. E edifisio tin dos piso i un superfisie total di aproksimadamente 27.000 m². Check-in i entrega di maleta ta situá na planta abou, miéntras ku sala di salida i áreanan komersial ta na e promé piso.<ref name="pjia">[https://www.airport-technology.com/projects/princessjulianaint/?cf-view Princess Juliana International Airport], airport-technology.com (2008)</ref> {{Multiple image | total_width = 210 | border = infobox | align = right | direction = vertical | image1 = Airbus A340-313X, Air France JP6020532.jpg | caption1 = Avion Air France aserkando pista di aterisahe. | image2 = Warning sign on Maho Beach.jpg | caption2 =Bòrchi di atvertensia na Maho Beach (2015). | caption_align = center }} Na 2015, e aeropuerto a manehá 1.829.543 pasahero i aproksimadamente 60.000 moveshon di avion.<ref>{{cite web |website=Sxmairport.com |url=http://www.sxmairport.com/includes/pdfs/2015-Annual-Report.pdf |title=Annual Report 2015 |access-date= |archive-date=2023-07-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230709223107/https://www.sxmairport.com/includes/pdfs/2015-Annual-Report.pdf |url-status=dead }}</ref> === Pista di aterisahe === Un di e karakterístikanan mas distintivo di e aeropuerto ta su aserkamentu pa aterisahe. Un punta di e pista ta situá hopi serka di Maho Beach, loke ta hasi ku avionnan ta pasa na altitut hopi abou riba e playa promé ku nan aterisá. Esaki a hasi e sitio konosí internashonalmente i a kontribuí na su popularidat komo atrakshon turístiko.<ref name="cleaver"/> Alabes, e situashon ta konsiderá potensialmente peligroso, i públiko ta wòrdu advertí mediante bòrchi.<ref>[https://uitspraken.rechtspraak.nl/details?id=ECLI:NL:HR:2004:AO4224 HR arrest Jetblast], uitspraken.rechtspraak.nl (2004)</ref> ==Ròl regional== E aeropuerto ta un sentro importante pa aviashon den e region di Nortost Karibe. E ta funshoná komo base di operashon pa [[Winair]] i komo hub prinsipal pa konekshon ku islanan mas chikitu den e region, manera [[Anguilla]], [[Saba]], [[Sint Eustatius]], [[Sint Barth|Saint Barthélemy]], [[Anguilla]], [[Dominica]], [[Nevis (isla)|Nevis]] i [[Tortola]].<ref name="birthday"/> E aeropuerto tin konekshonnan regular ku [[Oropa]] i [[Nort Amérika]] ku diferente aerolinea, inkluyendo KLM i kompania di aviashon franses.<ref name="cleaver"/> == Organisashon == Maneho di e aeropuerto ta den man di Princess Juliana International Operating Company N.V.<ref name="pjia"/><ref>[https://web.archive.org/web/20050526154747/http://www.pjiae.com/pdfs/company-profile.pdf Company profile - The Princess Juliana International Airport (PJIA)], sxm-airport.com (4 di mart 2005)</ref>, un supsidiario di Princess Juliana International Airport Holding Company N.V., ku gobièrnu di Sint Maarten komo úniko akshonista. Na 2024, e aeropuerto tabatin aproximadamente 305 empleado (FTE), hasiendo e un di e dunadónan di trabou individual mas grandi na Sint Maarten, fuera di sektor públiko.<ref name="CBCS"/> Michael Cleaver ta direktor ehekutivo (CEO) di e aeropuerto for di 2025.<ref name="cleaver">[https://www.luchtvaartnieuws.nl/nieuws/categorie/3/airports/michael-cleaver-volgt-brian-mingo-op-als-ceo-van-luchthaven-van-sint-maarten Michael Cleaver volgt Brian Mingo op als CEO van luchthaven van Sint Maarten], luchtvaartnieuws.nl (5 di aprel 2025)</ref> {{Commonscat}} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =70946032|titulo=Princess Juliana International Airport}} {{References}} }} [[:Kategoria:Sint Maarten]] [[:Kategoria:Aviashon]] -------- E aeropuerto ta sirbi komo un sentro importante pa aviashon den e region di Nortost Karibe. E ta e base di operashon pa [[Winair]] i ta funshoná komo e hub prinsipal pa islanan mas chikitu den region, manera [[Anguilla]], [[Saba]], [[Sint Eustatius]], [[Saint Barthélemy]], Anguilla, Dominica, Nevis i [[Tortola]].<ref name="birthday"/> E aeropuerto, ku ta konektá ku Oropa dor di KLM i vários kompania di aviashon franses, ta internashonalmente konosí prinsipalmente pa Maho Beach.<ref name="cleaver"/> Avionnan ta bula hopi abou riba e playa ei promé ku baha riba e pista situá direktamente su tras, hasiendo esaki un atrakshon turístiko prinsipal.<ref name="cleaver"/> Un di e aspektunan mas distintivo di e aeropuerto ta su aserkamentu di aterisahe. Un punta di e pista ta situá hopi serka di Maho Beach, loke ta hasi ku avionnan pasa na altitut hopi abou riba e playa ora nan ta aterisá. Esaki a hasi e sitio konosí internashonalmente, pero tambe ta krea situashonnan potensialmente peligroso pa bishitante. == Organisashon == PJIA su kantidat total di empleado tabata 305 ekivalente di tempu kompletu (FTEs) na 2024, hasiendo e ta un di e dunadónan di trabou individual mas grandi na Sint Maarten, ekskluyendo gobièrnu.<ref name="CBCS"/> Maneho di e aeropuerto ta den man di Princess Juliana International Operating Company N.V.<ref name="pjia"/><ref>[https://web.archive.org/web/20050526154747/http://www.pjiae.com/pdfs/company-profile.pdf Company profile - The Princess Juliana International Airport (PJIA)], sxm-airport.com (4 di mart 2005)</ref>, un kompania supsidiario di Princess Juliana International Airport Holding Company N.V., ku gobièrnu di Sint Maarten komo úniko akshonista. Michael Cleaver ta direktor ehekutivo (CEO) di e aeropuerto for di 2025.<ref name="cleaver">[https://www.luchtvaartnieuws.nl/nieuws/categorie/3/airports/michael-cleaver-volgt-brian-mingo-op-als-ceo-van-luchthaven-van-sint-maarten Michael Cleaver volgt Brian Mingo op als CEO van luchthaven van Sint Maarten], luchtvaartnieuws.nl (5 di aprel 2025)</ref> {{Commonscat}} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =70946032|titulo=Princess Juliana International Airport}} {{References}} }} [[:Kategoria:Sint Maarten]] [[:Kategoria:Aviashon]] ------------ Aeropuerto Internashonal Prinses Juliana (IATA: SXM, ICAO: TNCM), konosí na ingles komo Princess Juliana International Airport (PJIA), ta e aeropuerto prinsipal di e isla di Sint Maarten. E ta sirbi tantu e parti hulandes komo e parti franses di e isla. E aeropuerto ta situá den e pais Sint Maarten, serka di Simpson Bay Lagoon. E a haña su nòmber for di Reina Juliana di Hulanda, kende ainda tabata prinses heredero tempu ku e aeropuerto a habri na 1943. Na 1944, e a bishitá e sitio, loke a kontribuí na e nòmber ofisial. Ademas di PJIA, tin un aeropuerto mas chikitu na e parti franses di e isla, konosí komo Aeropuerto Grand Case–Espérance, cu ta sirbi prinsipalmente buelonan regional. Historia Na 1942, durante e Di Dos Guera Mundial, e ehérsito merikano a konstruí un pista di aterisahe riba e lokashon kaminda e aeropuerto moderno ta eksistí awe. E objetivo tabata pa monitoriá i kontrarestá aktividat di supmarino den e área. Na 1944, e promé buelo no-militar ku pasaheronan sivil — operá pa KLM — a baha na Sint Maarten. E aeropuerto posterior a wòrdu desaroyá riba e mesun sitio i a haña su nòmber na honor di Prinsesa Juliana, kende tabata abordo di e buelo inaugural. Infrastruktura i desaroyo For di 2001, a elaborá plannan pa modernisashon i ekspanshon di e aeropuerto. Un terminal nobo, ku un kapasidat di 2,5 mion pasahero pa aña, a wòrdu habrí ofisialmente na novèmber 2006 pa Reina Beatrix. E terminal nobo a wòrdu konstruí riba tereno rekupersá na noroeste di e terminal anterior. E edifisio tin dos piso i un superfisie total di aproksimadamente 27.000 m². Check-in i entrega di maleta ta situá na planta abou, miéntras ku sala di salida i áreanan komersial ta na e promé piso. Na 2015, e aeropuerto a manehá 1.829.543 pasahero i aproksimadamente 60.000 moveshon di avion. Rol regional E aeropuerto ta un sentro importante pa aviashon den e region di Nortost Karibe. E ta funshoná komo base di operashon pa Winair i komo hub prinsipal pa konekshon ku islanan mas chikitu den e region, manera Anguilla, Saba, Sint Eustatius i Saint Barthélemy. E aeropuerto tin konekshonnan regular ku Oropa i Nort Amérika dor di diferente aerolinea, inkluyendo KLM i kompania di aviashon franses. Aserkamentu di aterisahe Un di e karakterístikanan mas distintivo di e aeropuerto ta su aserkamentu di aterisahe. Un punta di e pista ta situá hopi serka di Maho Beach, loke ta hasi ku avionnan pasa na altitut hopi abou riba e playa promé ku nan aterisá. Esaki a hasi e sitio konosí internashonalmente i a kontribuí na su popularidat komo atrakshon. Alabes, e situashon ta konsiderá potensialmente peligroso, i bishitantenan ta wordo advertí pa sigui instrukshonnan di siguridat. Organisashon Maneho di e aeropuerto ta den man di Princess Juliana International Operating Company N.V., un supsidiario di Princess Juliana International Airport Holding Company N.V., ku gobièrnu di Sint Maarten komo úniko akshonista. Na 2024, e aeropuerto tabatin aproximadamente 305 empleado (FTE), hasiendo e un di e empleadornan individual mas grandi na Sint Maarten, fuera di sektor públiko. Michael Cleaver ta direktor ehekutivo (CEO) di e aeropuerto for di 2025. ---- For di 2001, a traha plannan pa ekspanshon i modernisashon di e aeropuerto. Un edifisio nobo di aeropuerto, ku un kapasidat pa 2.5 mion pasahero pa aña, a wordo habri ofisialmente pa [[Beatrix di Hulanda|Reina Beatrix]] na novèmber 2006. Komo parti di e di 70 aniversario na 2014, e aeropuerto a hasi un donashon di tres estatua di pelikan maron na gobièrnu. Nan a wòrdu poné riba e rotònde dilanti di e aeropuerto, huntu ku e lèternan di e kódigonan di aeropuerto di IATA di e aeropuertonan partner.<ref>The Daily Herald, [https://www.thedailyherald.sx/islands/national-bird-monument-at-airport-roundabout-restored National bird monument at airport roundabout restored], 9 juni 2021</ref> [[File:06-SXM-airport1s.jpg|thumb|left|200px|Interior di e terminal di Aeropuerto Internashonal Prinses Juliana.]] Aeropuerto Internashonal di Prinsesa Juliana (IATA: SXM, ICAO: TNCM) ta e aeropuerto prinsipal riba e isla karibense di Saint Martin. E aeropuerto ta situá na e parti hulandes di e isla, den e pais di Sint Maarten, serka di e kosta di Simpson Bay Lagoon. Na 2015, e aeropuerto a manehá 1.829.543 pasahero i alrededor di 60.000 moveshon di avion.<ref>{{cite web |website=Sxmairport.com |url=http://www.sxmairport.com/includes/pdfs/2015-Annual-Report.pdf |title=Annual Report 2015 |access-date=2 March 2016 |archive-date=9 July 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230709223107/https://www.sxmairport.com/includes/pdfs/2015-Annual-Report.pdf |url-status=dead }}</ref> E aeropuerto ta sirbi komo un sentro pa Winair i ta e porta prinsipal pa e Islanan Leeward mas chikitu, inkluyendo Anguilla, Saba, Saint Barthélemy i Sint Eustatius. E ta haya su nomber for di Reina Juliana di Hulanda, kende a baha eynan tempo cu e tabata heredero presunto na 1944, e aña despues cu e aeropuerto a habri. E aeropuerto tin aserkamentu di aterisahe di flyover na altitud hopi abou pasobra un punta di su pista ta sumamente serka di kosta i Maho Beach. Miéntras ku Prinsesa Juliana Internashonal ta e porta di aviashon prinsipal pa e isla, tin tambe un aeropuerto di uso públiko mas chikitu na e parti Franses, den e Kolektividat Franses di San Martin, yamá Aeropuerto Grand Case-Espérance. {{Commonscat}} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =70946032|titulo=Princess Juliana International Airport}} {{References}} }} [[:Kategoria:Sint Maarten]] [[:Kategoria:Aviashon]] --------------- {{Variante|c}} {{Infobox accidente aereo | variante = c | nomber = Buelo 980 di ALM | imagen = Douglas DC-9-33F N937F ONA MIA 17.07.76 edited-2.jpg | descripcion = Avion tipo Douglas DC-9-33CF di ONA, similar na esun di hür pa [[Antilliaanse Luchtvaart Maatschappij|ALM]] dia di e insidente. | mapa = | fecha = [[2 di mei]] [[1970]] | tipo_calamidad = | sitio = | morto = | tipo_avion = Douglas DC-9-33CF | number_avion = | operado = Overseas National Airways (ONA) pa [[Antilliaanse Luchtvaart Maatschappij|ALM]] | nomber_avion = | number_vuelo = 980 di ALM | salida_vuelo = | layover = | destinacion = [[Sint Maarten]] | pasahero = 57 | tripulante = 6 | sobrviviente = 40 }} '''Buelo 980 di ALM''' tabata e buelo komersial programá pa bula for di aeropuerto JFK, [[New York City|New York]] pa Aeropuerto Prinses Juliana na [[Sint Maarten]] dia [[2 di mei]] [[1970]]. Despues di vários intento di aterisahe sin eksito, e avion a keda sin kombustibel i a kai den [[Laman Karibe]] (48 km for di [[Sint Croix|St. Croix]]), resultando den 23 persona morto i 40 sobrebibente. E suseso ta un di e poko kasonan di aterisahe forsoso (''ditching'') di un avion jet i ta ser konsiderá komo e pió desastre den historia di aviashon di [[Antias Hulandes]]. == Detaye di e buelo == * '''Data''': 2 di mei 1970 * '''Ruta''': New York (JFK) → Sint Maarten (SXM) * '''Avion''': Boeing 727-200 * '''Operadó''': Overseas National Airways (pa ALM) * '''Persona riba avion''': 63 (inkluso miembronan di tripulashon) == Avion i su tripulashon == E avion tabata un Douglas DC-9-33CF di dos motor, operá pa [[Antilliaanse Luchtvaart Maatschappij]] (ALM) dor di Overseas National Airways (ONA), ku un avion i tripulashon di buelo di ONA i un tripulashon di kabina di ALM.[1] Su number di seri tabata 47407, su number di ruta tabata 457. E avion a wòrdu fabriká dia 23 di yanüari 1969 i tabata matrikulá na [[Estadonan Uni di Amérika|Merka]] bou di e number di registrashon: FAA N935F. E buelo tabata transportá 57 pasahero i 6 miembro di tripulashon. E tripulashon di buelo tabata konsistí di kapitan Balsey DeWitt (37), promé ofisial Harry Evans II (25), i piloto Hugh Hart (35).[2] == Buelo i aterisahe forsoso == Buelo 980 a sali for di Aeropuerto John F. Kennedy normalmente i a sigui sin nobedat den direkshon di Karibe, ounke e DC-9 mester a baha na un altitut mas abou pasùit di [[Bermuda ]]pa evitá un tormenta di strena, oumentando su kimamentu di kombustibel. Despues ku e buelo a haña pèrmit pa baha te na 10.000 pia (3.000 m), kontrol di tráfiko aéreo regional (ATC) a konsehá ku e kondishonnan di tempu na St. Maarten tabata bou di e mínimo pa aterisahe, un sèt di kriterio ku ta determiná si un aterisahe ta posibel. Kapitan DeWitt a disidí di desviá pa San Juan, pero poko despues, kontrol di St. Maarten a informá nan ku e kondishonnan di tempu a mehorá sufisiente pa aterisa. E buelo a hasi un aserkamentu inisial na e aeropuerto pero no a logra mira e pista na tempu pa aliñea pa aterisahe i a deklará un aserkamentu faya pèrdí. Buelo 980 a purba di baha un di dos biaha, pero atrobe no a logra yega na aliñea ku e pista. Despues di a abortá e aserkamentu ei, e tripulashon a hasi un di tres intento, pero e avion tabata muchu altu pa aterisa sigur. Despues di a evaluá e situashon di tempu i kombustibel, e pilotonan a disidí di desviá pa Saint Croix, risibiendo un vektor di aserkamentu i pèrmit pa aterisahe. Na e punto aki, a konstatá un posibel diskrepansia entre e meter di kombustibel i loke a wòrdu kalkulá komo e kantidat di kombustibel ku a sobra den e tankinan. DeWitt a informá e kontroladó di tráfiko aereo di su intenshon pa bandoná e avion i a kuminsá un aserkamentu abou riba awa, aterisando pa 3:49 pm ora lokal, 30 mia ost di Saint Croix.[3][2] Ounke e pilotonan a aktivá señalnan di faha di seguridat djis promé ku aterisahe, tabatin insertidumbre den e kabina tokante ki ora, òf si, e avion lo a baha. E sistema di komunikashon di e kòkpit no tabata funshoná, pues pasaheronan no a risibí ningun atvertensia di e bashamentu inminente. Consecuentemente, un cantidad desconoci di pasahero y tripulacion tabata para of tabatin nan faha di seguridad kita ora cu e avion a dal den awa. Na e momento aki, laman tabata brutu debí na kondishonnan di wer volatil. E avion a keda relativamente intacto despues di a baha den awa, pero pronto a sink den mas o menos 5.000 pia (1.500 m) y nunca a wordo recupera. E aksidente a resultá den 23 morto i 37 herido, ku 40 sobrebibiente en total. Tantu e pilotonan komo e nabegante a sobrebibí. E sobrebibientenan a keda bula den e laman turbulento, infestá ku tiburon ku nan vest di salbabida te ora ku yudansa a yega.[3][4] E rekuperashon di e sobrebibientenan ku helikòpter a kuminsá mas o ménos 12:00, un pa dos ora despues di e bentamentu, i e último sobrebibiente, Promé Ofisial Evans, a wòrdu rekuperá mas o ménos 1 ora despues.[2] E helikòpternan a wòrdu guiá pa e sitio di reskate dor di un avion di Pan American Airways, kende su piloto a informá e bentamentu via radio, despues a bula riba e sitio te ora ku yudansa a yega pa guia e reskatistanan.[3] E esfuersonan di reskate a enbolbí unidatnan di Guardakosta di Merka, Marina di Merka, i Kuerpo di Marina di Merka, i un kantidat di sobrebibiente a wòrdu hibá tera ku helikòpter.[5] ---- Durante e buelo, e avion a topa ku maltempu ku a forsa e kapitan pa hasi varios intento pa landa den aeropuerto Prinses Juliana na Sint Maarten. Despues di intentonan repetí sin éksito i ku e gasolin a kaba, e kapitan a desidí pa hasi un '''ditching''' (aterisáhe forzoso den laman) serka di isla Saint Croix. == En kultura == E historia di buelo 980 a inspirá varios artikulo, dokumental i video ku ta analisá e desishonnan tomá durante e vuelo, inkluí: * ''A desperate crew and their awful decisions – The extraordinary tale of ALM Flight 980'' (YouTube, 10 di febrüari 2025) * Emilio Corsetti – ''What a Real Hero Looks Like'' [[:Kategoria:Aviashon]] [[:Kategoria:Antias Hulandes]] == E aksidente == E impakto ku e laman a keda mas fuerte ku tabata spera, i e fuselaje di e avion a kibra den barios parti. Di e total di 63 hende riba avion, 23 a fayece, mientras 40 a logra salba via bote di salbashon òf flotadónan. Entre e viktimanan tabata hopi hende di Kòrsou, Sint Maarten i Hulanda. === Viktimanan konosí === Un di e viktimanan mas konosí tabata '''[[Margareth Abraham]]''', un stewardess di 24 aña for di Kòrsou. Segun testigunan, e tabata yudando pasaheronan pone su chaleko di salbashon i no a logra siña pa su mes. Su entrega i sakrifisio a ser rekonosé mas latr pa medio di un premi di valentia posthumo. == Investigashon == Investigashon di e '''[[National Transportation Safety Board]] (NTSB)''' a indiká ku e avion a keda sin gasolin despues di intentonan repetí pa landa den Sint Maarten. E raport a menzioná tambe ku komunikashon entre e kapitan i kontrol aéreo tabata konfuso, i ku desishon humano den un situashon di stres a kontribuí na e desenláse fatal. NTSB a rekomendá mehoras den planifikashon di ruta aéreo, maneho di krisis, i komunikashon durante emerhensia. == Impacto == E aksidente di Vuelo 980 a trese hopi dolor den e komunidat di e Antias Hulandes, partikularmente na Kòrsou. Den su respuèsta, [[ALM Antillean Airlines|ALM]] a pasa pa un revishon di proseduranan di emerhensia i entrenamiento di tripulantenan. E aksidente a keda den memoria kolektivo komo un simbolo di valentia humano, partikularmente pa e akshon di Margareth Abraham. == En kultura == E historia di Vuelo 980 a inspirá barios artikulonan, dokumental i video ku ta analiza e desishonnan tomá durante e vuelo, inkluí: * ''A desperate crew and their awful decisions – The extraordinary tale of ALM Flight 980'' (YouTube, 10 di febrüari 2025) * Emilio Corsetti – ''What a Real Hero Looks Like'' == Referensia == <references> <ref>National Transportation Safety Board (NTSB) – Aircraft Accident Report: Overseas National Airways Flight ALM980.</ref> <ref>SimpleFlying – Crew Perspective: Lessons from ALM Flight 980.</ref> <ref>Emilio Corsetti – What a Real Hero Looks Like (2024).</ref> </references> {{Variante|a}} {{Databox}} {{Infobox accidente aereo | variante = c | nomber = ALM Buelo 980 }} [[File:Douglas DC-9-33F N937F ONA MIA 17.07.76 edited-2.jpg|thumb|Avion tipo Douglas DC-9-33CF di ONA, similar na esun di hür pa [[Antilliaanse Luchtvaart Maatschappij|ALM]] dia di e insidente.]] '''Buelo 980 di ALM''' tabata un buelo komersial ku a tuma lugá riba [[2 di mei]] [[1970]], operá pa Overseas National Airways den nòmber di [[Antilliaanse Luchtvaart Maatschappij]] (ALM). E vuelo tabata bai for di New York JFK pa [[Sint Maarten]], pero a terminá den un tragedia despues ku e avion a tene ku hasi un aterisahe forzoso den laman serka [[Sint Croix|St. Croix]]. E tabata e peor desastre den historia di aviashon antiano. Detaye di e vuelo Avion: Boeing 727-200 Operadó: Overseas National Airways (pa ALM) Ruta: New York (JFK) → St. Maarten Data: 2 di mei 1970 Persona riba avion: 63 (incluso tripulantenan) Durante e vuelo, e avion a topa ku malu tempu ku a forsa e piloto pa hasi barios intento pa landa den aeropuerto Prinses Juliana na St. Maarten. Despues di barios intento sin éksito i gasolin ku ta kaba, e kapitán a desidí pa hasi un ditching (aterrisahe den laman) serka isla St. Croix. E aksidente E avion a impacta e laman mas fuerte ku lo a spera, i e fuselaje a kibra den varias parti. Di e total di 63 hende riba avion, 23 a fayece. E resto di e pasaheronan i tripulantenan a salba, algun via flotadónan i bote di salva. Viktimanan i heróes Un di e viktimanan mas konosí tabata Margareth Abraham, un stewardess di 24 aña for di Kòrsou. Segun testigunan, e tabata yudando pasaheronan pone su chaleko di salbashon i no a logra siña pa su mes. Su entrega i sakrifisio a ser rekonosé ku un premi di valentia posthumo. Investigashon i resultado Investigashon di NTSB (National Transportation Safety Board) a determiná ku e avion a keda sin gasolin despues di intentonan repetí pa landa. Tambe a indiká ku komunikashon entre e kapitan i kontrol di trafiko aéreo tabata konfuso. A resultá den rekomendashon pa mehoras den manejamentu di krisis i planifikashon di ruta aéreo. Impacto E aksidente di ALM Vlucht 980 a trese hopi dolor na Antias Hulandes i tambe a pone preshon riba ALM. E kasonan di valor humano, manera e di Margareth Abraham, a keda parte di e memoria kolektivo di Kòrsou. * Tobias Cordeiro - mira it.wiki == Link eksterno == * [https://www.youtube.com/watch?v=rPQZbbgr4w8&t=62s A desperate crew and their aweful decisions - The extraordinary tale of ALM flight 980], [[Youtube]] (10 di febrüari 2025) {{Infobox vuelo aéreo | nòmber_vuelo = ALM Vlucht 980 | operador = Overseas National Airways pa ALM Antillean Airlines | ruta = JFK – St. Maarten | avion = Boeing 727-200 | pasaheero = 57 | tripulashon = 6 | total_persona = 63 | viktima = 23 | sobrevivienten= 40 | data = 2 di mei 1970 | lugá = Serka St. Croix, Karibe }} '''ALM Vlucht 980''' tabata un vuelo di [[ALM Antillean Airlines]], operá pa [[Overseas National Airways]], ku a pasa un aksidente fatal riba 2 di mei 1970. E avion a tuma un aterrisahe forzoso (''ditching'') den laman serka isla [[St. Croix]], despues ku a keda sin gasolin. 23 hende a fayece, entre nan e stewardess [[Margareth Abraham]]. == Detaye di e vuelo == E avion a sali for di [[New York JFK]] pa [[St. Maarten]], pero a topa ku malu tempu. Despues di barios intento pa landa i sin eksito, e kapitan a desidí hasi un ditching den laman. == E aksidente == E avion a kibra den varias parti den e impakto. A haya 23 viktima humano. Barios hende a salba via bote i flotador, entre nan 40 sobrevivientenan. == Viktimanan konosí == - [[Margareth Abraham]], stewardess di 24 aña for di Kòrsou, a fayece mientras tabata yudando pasaheronan. == Investigashon == E investigashon di [[NTSB]] a determiná ku agotashon di gasolin i desishon difísil durante e vuelo a kontribuí na e aksidente. A yega tambe ku komunikashon ku kontrol aéreo tabata konfundí. == Impacto == E aksidente a trese hopi dolor den e komunidat di Antias Hulandes. ALM a pasa pa revishon di proseduranan di emerhensia. E aksidente a keda komo un punto importante den istoria di aviashon di e región. == Referensianan == * [https://simpleflying.com/alm-antillean-airlines-flight-980-cabin-crew-perspective/ SimpleFlying – Crew Perspective] * [https://emiliocorsetti.com/what-a-real-hero-looks-like/ Emilio Corsetti – What a Real Hero Looks Like] * [https://www.ntsb.gov/about/organization/Pages/Air.aspx National Transportation Safety Board (NTSB)] -------------- {{infobox persona| variante = c | nomber completo = Margareth Aleida Abraham | fecha nacemento = [[11 di yüni]] [[1945]] | luga nacemento = [[Kòrsou]] | fecha fayecimento = [[2 di mei]] [[1970]] | luga fayecimento = Serka St. Croix, Karibe | ofishi = stewardess | konosí pa = Su akshonnan heróiko durante e aksidente aéreo di buelo 980 di ALM | distincion = ''Zilveren Erepenning voor Menslievend Hulpbetoon'' (2020) }} '''Margareth Aleida Abraham''' (☆ [[11 di yüni]] [[1945]] na [[Kòrsou]] - † [[2 di mei]] [[1970]] den serkania di [[Sint Croix]]) tabata un stewardess di [[Kòrsou]] den servisio di [[Antilliaanse Luchtvaart Maatschappij|ALM]], ku a fayesé na edat di 24 aña durante un aterisahe di emergensia.<ref>[https://curacao-airport.com/history-margareth-abraham/ History of Margareth Abraham], [[Aeropuerto Hato|Curacao International Airport]]</ref> Su kurashi i trankilidat bou di preshon ekstremo a hasié un héroe den aviashon [[Antias Hulandes|antiano]]. == Biografia == Margareth Abraham, huntu ku su ruman hòmber ohochi Carol, a nase dia 11 di yüni 1945. Den e famia Abraham tabatin kuater ruman mayó. Na aña 1967, despues di a kaba Mulo, el a skoge un karera komo stewardess na [[Antilliaanse Luchtvaart Maatschappij]] (ALM).<ref name="Pionero">{{cite book|author=[[Jeanne Henriquez|Henriquez, Jeanne]]|title=Kòrsou su muhénan pionero|year=2000|publisher=[[Archivo Nashonal Kòrsou]]|pag= 40-42|ISBN=99904-0-431-3}}</ref> === Buelo LM 980 2 di mei 1970 === [[File:Douglas DC-9-33F N937F ONA MIA 17.07.76 edited-2.jpg|thumb|Avion tipo Douglas DC-9-33F di ONA, similar na esun di hür pa [[Antilliaanse Luchtvaart Maatschappij|ALM]] dia di e desaster.]] Riba 2 di mei 1970, Abraham tabata miembro di tripulashon di kabina riba buelo 980 for di [[New York City|New York]] (JFK) pa [[Sint Maarten]]. E avion, tipo DC‐9-33CF, tabata un avion ku ALM a hür di a kompania merikano Overseas National Airways (ONA). Tabatin sinkuentishete pasahero y seis miembro di tripulashon abordo. Debí na bientu fuerte i neblina, e piloto a purba baha varios biaha na Aeropuerto Internashonal Prinsesa Juliana (SXM). Kapitan Balsey De Witt a disidí despues di desviá pa Sint Croix. Durante e buelo aki, e piloto a keda sin kombustibel i e riesgo di un aterisahe den awa (ditch) a surgi. Abraham a sobresalí den heroismo: segun testigunan okular, el a yuda pasaheronan bisti nan salbabida i a kompañá nan te na e salida. Na e momentu presiso ey, e avion a hasi un impakto duro ku e awa i a kibra banda di e kòkpit. Abraham, kende a sigui duna asistensia te na final, no a sobrebibí e desaster.<ref>[https://emiliocorsetti.com/what-a-real-hero-looks-like/ What a real hero looks like], emiliocorsetti.com (3 di mei 2019)</ref> El a fayesé inesperadamente durante e akshon di rescate. Un total di 43 persona a sobrebibí; 23 hende a muri, inkluso Margareth Abraham. == Personal == Despues di e buelo, Abraham tabata pa bula bèk New York unda e lo a topa ku su komprometido, Robby Schouten. Nan tabatin plan pa kasa dia 15 di yüni 1970, djis algun siman despues di e suseso trágiko.<ref name="Pionero"/> [[File:Erepenning voor Menslievend Hulpbetoon Versie sinds 1912.jpg|thumb|170x210px|]] == Honor == Margareth Abraham ta wòrdu rekordá komo un símbolo di balentia i altruismo den [[Karibe Hulandes]]. Su akshonnan den momentu di pániko a salba bida di varios hende i su historia ta sigui inspirá hende den Kòrsou i mas aya. Den sala di yegada di [[Aeropuerto Hato|Aeropuerto Internashonal di Kòrsou]], a develá un plakat di bròns na 1972, poné pa [[Estadonan Uni di Amérika|Merka]]. Despues na 2024, a pone un mural ku su imagen riba e fachada di e terminal, komo un homenahe bibu. E gerensia di aeropuerto a kambia e nòmber di e lokalidat pa aktividatnan di aviashon pa "Plasa Margareth Abraham" na 1990. Na 2020, el a wòrdu otorgá póstumo e Medaya di Honor di Plata pa Yudansa Humanitario (''Erepenning voor Menslievend Hulpbetoon''), un di e medayanan sivil militar [[Reino Hulandes|hulandes]] di mas altu pa yudansa humanitario. {{DEFAULTSORT:Abraham, Margareth}} [[:Kategoria:Hende]] [[:Kategoria:Aviashon]] [[:Kategoria:Kòrsou]] Margareth Abraham a wòrdu rekonosé komo un berdadero hende di balentia. Margareth Abraham ta konsiderá un símbolo di balentia i altruismo den Karibe Hulandes. Su akshonnan den momentu di pániko a salba bida di barios hende i su historia ta sigui inspirá hende den Kòrsou i mas aya.Na 1972 Merka a pone un plaka ku inskripshon den sala di salida di [[Aeropuerto Hato]]. Pa honrá su memoria, Aeropuerto Internashonal di Kòrsou a pone su nòmber na su direkshon ofisial: Plasa Margareth Abraham. Na 2024, a develá un mural ku su potret na fachada di e terminal, komo un símbolo di su entrega i korahe.<ref>{{citeer web|url=https://www.curacaochronicle.com/post/local/cap-honoring-a-true-hero-margareth-abraham/|titel= CAP honoring a true hero, Margareth Abraham|datum=2024-05-02|bezochtdatum=2025-07-01|werk=curacaochronicle.com}}</ref> Na 2020, el a risibí posthumamente e ''Zilveren Erepenning voor Menslievend Hulpbetoon'' (Plaka di Plata pa Ayudo Humanitario), un di e mas antiguo i prestisioso premionan di valentia di [[Hulanda]]. --- Margareth Abraham ta wòrdu rekordá komo un símbolo di kurashi i sakrifisio den Karibe Hulandes: 1972: Un plachi di bròns òf metal a wòrdu desvelá den e sala di yegada di Aeropuerto Hato. 1990: E maneho di aeropuerto a kambia e nòmber di e lugá pa aktividatnan di aviashon pa Plasa Margareth Abraham. 2024: Un mural ku su potrèt a wòrdu desvelá riba e fachada di e terminal, komo un homenahe bibu. 2020: El a wòrdu otorgá postumamente ku e Medaya di Honor di Plata pa Asistensia Karitativo, un di e medayanan sivil militar mas haltu pa ayudo humanitario na Hulanda. Margareth Abraham ta keda un fuente di inspirashon pa hopi na Kòrsou i mas leu. Su legado ta sigui biba komo un ehèmpel di sakrifisio propio i forsa humano bou di sirkunstansianan ekstremo. , ku tabata baseá den Antias Hulandes. E tabata konosí pa su amabilidat i entrega na su trabou. {{Infobox persona | nòmber = Margareth Abraham | portret = | nashimentu = ±1946 | lugá nashimentu = Kòrsou | morto = 2 di mei 1970 | lugá morto = Serka St. Croix, Karibe | trabou = Stewardess (ALM) | konosí pa = Su akshonnan heróiko durante e aksidente aéreo di ALM Vlucht 980 }} '''Margareth Abraham''' (±1946 – 2 di mei 1970) tabata un stewardess di [[Kòrsou]] ku a perde su bida den e aksidente aéreo trágiko di [[ALM Vlucht 980]]. E a wòrdu rekordá komo un verdadero hende valent, ku su entrega a yuda salba bida di pasaheronan riba e avion. == Bida i karera == Margareth Abraham a nase den Kòrsou i a traha komo stewardess pa [[ALM Antillean Airlines]]. E tabata konosí pa su amabilidat i entrega na su trabou. == Aksidente di 2 di mei 1970 == Riba 2 di mei 1970, Abraham tabata riba e vuelo [[ALM Vlucht 980]], ku a hasi un ''ditching'' den laman serka [[St. Croix]] despues ku e avion a keda sin gasolin. Testigunan a bisa ku e tabata yudando pasaheronan pone su chaleko di salbashon, i tabata para den e pasillo ora e avion a impacta e laman. E a fayece den e impakto. == Rekonosimentu posthumo == - A risibí e [[Zilveren Erepenning voor Menslievend Hulpbetoon]] (Plaka di Plata pa Ayudo Humanitario) di Reinou Hulanda. - Su nòmber ta honra na [[Aeropuerto Internashonal Hato]] na Kòrsou, ku su direkshon ofisial ta '''Plasa Margareth Abraham'''. - Tambe tin un mural ku su potrèt riba e fachada di e terminal. == Legado == E ta konsiderá komo un símbolo di balentia i entrega humano den e istoria di aviashon Karibe Hulandes. == Referensia == * [https://emiliocorsetti.com/what-a-real-hero-looks-like/ What a Real Hero Looks Like – Emilio Corsetti] * [https://www.curacaochronicle.com/post/local/cap-honoring-a-true-hero-margareth-abraham/ CAP Honoring a True Hero – Curaçao Chronicle] * [https://simpleflying.com/alm-antillean-airlines-flight-980-cabin-crew-perspective/ SimpleFlying on Flight 980] --------- Margareth Abraham was a 24-year-old flight attendant from Curaçao who served on ALM Antillean Airlines Flight 980. On May 2, 1970, the flight, operated by Overseas National Airways on behalf of ALM, departed from New York's JFK International Airport bound for St. Maarten. Due to poor weather conditions, the aircraft made several unsuccessful landing attempts and eventually ran out of fuel, leading to a controlled ditching in the Caribbean Sea near St. Croix. Of the 63 people on board, 40 survived, while 23, including Margareth Abraham, perished .​ Wikipedia, la enciclopedia libre +7 Curaçao International Airport +7 Simple Flying +7 Curaçao International Airport +7 Wikipedia +7 Curaçao International Airport +7 Medium Margareth Abraham is remembered for her heroic actions during the emergency. She assisted passengers in evacuating the aircraft, prioritizing their safety over her own. Tragically, she lost her life in the process . At the time of the accident, she was engaged to Robby Schouten, a well-known Antillean TV presenter, and was planning to leave her position at ALM .​ Curaçao International Airport In honor of her bravery, the address of Curaçao International Airport was named 'Margareth Abraham Plasa' . Her sacrifice is commemorated by the local community, and she is celebrated as a true hero .​ {{Appendix}} ------------------- '''Aruba Airlines''' (officially Arubaanse Luchtvaart Maatschappij N.V.) ta e aerolínea di bandera y e único aerolínea nashonal di Aruba. Fundá den 2006, Aruba Airlines ta oferé transporte aéreo regular y charter pa pasaheronan pa varias destinashon. Su sede korporativo ta na Oranjestad, Aruba, y su base di mantenemento prinsipal ta na Miami, Florida. Den 2015 e compañías a risibí e Aircraft Operating Certificate (AOC) for di Estados Unidos.[1][2] == Historia == Aruba Airlines a wordo funda na 2006 pa Onno J. de Swart, kien tabata su promé direktor. Den 2010 e a inicia operashon di charter ku un Piper PA-31 Navajo di shete asiento. Su sede operashonal ta na Oranjestad, kaminda e tin su base perto di Aeropuerto Internacional Reina Beatrix. E tin ofisinan di benta na Miami (EEUU), Curaçao, Bonaire, i Venezuela (Maracaibo, Valencia y Maracay).[3] Na 2011 Aruba Airlines a atraé inversionistanan nobo pa mehorá su flota. Den ougùstùs 2012, e aerolínea risibí su sertifikado di operashon aéreo ekonómiko, y e a introducí dos Airbus A320 na su flota (su promé A320 yegá na Aruba na november 2012). Su promé ruta regular tabata Aruba → Maracaibo (Venezuela), sigi pa Aruba → Valencia (Venezuela), y mas dilanti Aruba → Panama City (Panamá) i Aruba → Miami (EEUU). Flota y Destinashonnan {| class="wikitable sortable" ! Tipo di Avion !! Modelo !! Kantidat !! Kabina !! Asiento !! Registrashon |- | Airbus || A320-200 || 1 || Ekonomiko || ~180 || P4-AAF [4] |- | Airbus || A321-200 || 1 || Ekonomiko/“Premium” || ~178 || (vhe model, [5]) |- | Bombardier || CRJ200 || 1 || Ekonomiko || ~52 || P4-CRA [6] |} == Destinashonnan selectá == {| class="wikitable sortable" ! Ruta !! País/Región !! Estado |- | Aruba ↔ Miami !! EEUU !! Activo (charter/regular) [3] |- | Aruba ↔ Maracaibo !! Venezuela !! Introdi (2012) [3] |- | Aruba ↔ Valencia !! Venezuela !! Introdi (2012) [3] |- | Aruba ↔ Panama City !! Panamá !! Introdi (5 Julio) [3] |} == Dificultadnan i Estado Actual == Durante e kriis di COVID-19 y problemanan operashonal, Aruba Airlines a enfrenta varios reto. Pa ehempel: su flota a keda parká, i datos reciente ta mustra ku e aerolínea no ta tene vuelos normales kuendo; por ehempel, un sitio pa seguimiento di vuelos ta nifiká kantidat “0” destinashon pa Aruba Airlines. [7] Den marzo 2021 Aruba Airlines a risibí su promé A321-200 (P4-AAI) pa possibilitá un relansa, pero no ta klaro si e aerolínea actualmente ta operando vuelos regulares.[8] E situashon ta kompleho: aunke e sitio ofisial y rekursonan ta indiká ku e aerolínea ta “active” [9], e falta di voli actual y klaridat publikashonal ta kreá duda. ------------ {{Infobox empresa | variante =a tipo = compania di aviacion | nomber = Aruba Airlines | pais = {{ABW}} | imagen = | descripcion = | funda = 2006 | antesecor = | fecha disolucion= | causa disolucion= | fundado = Onno J. de Swart | propietario = | director ehecutivo = | pais = {{ABW}} | sector = transporte | industria = aviacion }} '''Aruba Airlines''' (oficialmente '''Arubaanse Luchtvaart Maatschappij N.V.''') ta e aerolinea di bandera y e unico aerolinea di [[Aruba]]. E aerolinea, fundá na 2006, ku ta ofresé transporte aéreo regular i charter pa pasahero pa 13 destinashon. Aruba Airlines su sede corporativo ta na Oranjestad, Aruba. Aruba ta opera su base di mantencion principal na Miami. Na 2015 el a ricibi un AOC (''aircraft operating certificate'') for di [[Estadonan Uni di Amérika|Merka]]. == Historia == Aruba Airlines a ser funda na 2006 pa Onno J. de Swart, kende tabata su prome director.<ref>{{Cite web|url=http://curacaochronicle.com/aviation/press-release-settlement-between-aruba-airlines-and-de-swart/|title=Press release: Settlement between Aruba Airlines and de Swart|date=16 June 2017}}</ref> E aerolinea a cuminsa operacion di charter cu un Piper PA-31 Navajo di shete asiento na 2010. E sede principal ta na Oranjestad na Aruba, cual ta e centro di operacion principal, y e aerolinea a habri un oficina nobo na [[Aeropuerto Internacional Reina Beatrix]]. E tin tambe ofisina di benta na Miami, Curaçao, Bonaire i na Maracaibo, Valencia i Maracay.<ref name="arubaair-offices">{{cite web|url=http://www.arubaairlines.com/#contactus|title=Aruba Airlines - Contact Us|accessdate=2015-04-21 }}</ref> Na kuminsamentu di 2011 e kompania a atrae inversionista nobo, ku ta kondusí na e mehoracion di e flota. E compania a risibí un Sertifikado di Operashon di aerolínea ekonómiko na ougùstùs di 2012. E aerolinea ta haya dos avion Airbus A320, e prome di nan a yega Aruba na november di 2012. E avion a kuminsá bula buelonan charter for di Aruba na fin di 2012 i e operashonnan programá a kuminsá e siguiente aña. Su promé destinashon tabata Maracaibo, Venezuela i despues Valencia, Venezuela. Despues riba 5 di yüli di e aña ei nan a inaugurá e buelonan pa Panama City, Panama. Y finalmente Miami, Merca. {{Appendix}} 18/10/25 Aruba Airlines is still operating and is the flag carrier and sole airline of Aruba. It is based at Queen Beatrix International Airport in Oranjestad and provides scheduled and charter services to various destinations across the Caribbean, South America, and the United States. Operations: Aruba Airlines is currently the only Aruban airline. It offers both scheduled and charter flights, serving as a primary carrier to and from the island. Headquarters: The airline's corporate headquarters are in Oranjestad, Aruba. Its main maintenance base is in Miami, Florida. Destinations: It flies to a number of destinations, including cities in the Caribbean, South America (such as Medellin, Colombia, and Georgetown, Guyana), and the United States (such as Miami). ------------------ {{Variante|a}} {{Databox}} '''Jet Air''' (oficialmente ) ta e aerolínea nacional di {{Appendix}} [[Category:Aviashon]] [[Category:Karibe Hulandes]] ------------------- {{Databox}} '''Avia Air''' ta un compania aereo di Aruba cu a opera entre .. y november 2003. Avia Air tabata un aerolinea basá na Aruba. Avia Air a suspendé su servisio na novèmber 2003 i tabata trahando pa reestructurá su operashonnan bou di protekshon di bankrut. 1] == Historia == Avia Air a kuminsá operashon den zomer di 1994 inicialmente tres Cessna 402B ⁇ (P4-AVA te ku P4-AVC); e mesun aña a añadí un Embraer Bandeirante (P4-AVD). Pasobra Air Aruba a enfoca mas y mas riba buelonan pa Merka, algun ruta regional por a bira operá. A kuminsá ku servisionan di liña pa Curaçao, Bonaire i e siudatnan Venezolano di Maracaibo, Punto Fijo i Valencia. Na fin di 1995, a cumpra un di dos Bandeirante P4-AVE).<ref>[http://landewers.net/P4-artikel.pdf 20 jaar Arubaans Luchtvaartuig Register Arno Landewers]</ref> Na 13 di mart di 1996 e barku a kai banda di (Venezuela) e Cessna 402B P4-AVB na laman, cu a mata tur ocho persona den e auto. E tabata trata di un buelo di linea di Aruba pa Punto Fijo. E piloto a reporta na un otro avion di Avia Problema di aire ku e motor robes, i algun tempu despues cu un candela a kibra. For di investigashon a resulta cu e candela a causa e motor y un parti di a kibra e ala robes di e avion, despues cu e Nort di Las Piedras- Aeropuerto di Punto Fijo - a kai. Na komienso di 2003, un Short SD.360-200 a kumpra, pero e aparato aki no a wòrdu a drenta servisio. For di mei 2003 no tabatin sèn mas pa paga salario di e personal y operacionnan di vuelo a keda para. Poco despues e lease company Volvo Aero a pidi e motornan di e dos Bandeirantes y finalmente E departamento di impuesto a konfiská tur e produktonan. E Cessna tambe a keda destruí. aerodinámiko pa motibu di mantenshon atrasá. Con E shortenan a bira algun e vuelo di entrenamentu a tuma lugá despues di e grupo di invershon IMCA, propietario di Air Exel, a kumpra un participacion di 50% den Avia Air. Avia Air lo sigui como AviaExel. E falta di Avia Air a hasi un pèrmit di establesementu definitivo drecha bo kara. Na òktober 2003 e kompania a a declara su mes na faillite. Poco despues, e 'Short' a bira e doño a rekuperá; tur dos Bandeirantes a keda te ku e zomer di e aña aki riba e Aeropuerto di Oranjestad ta para y e Cessna 402 P4-AVA ainda ta presente aki. ==Code data== *[[International Air Transport Association|IATA]] Code: '''3R''' *[[International Civil Aviation Organization|ICAO]] Code: '''ARB''' *Callsign: Aviair ==Flota== *Short 360-200 *Embraer EMB 110 Bandeirante == Wak tambe == * [[Lista di eks-kompania aéreo di Karibe Hulandes]] {{Appendix}} NOTES * Avia Air a cuminsa na 1984 como compania di charter Avia Air Chapter cu tabata activo na Aruba i Corwou. * in augustus 1987 verscheen het Avia Air toestel met piloot Robby Anjie, 26 jr., ter hoogte van MAcoya, Venezuela. Een tweemotorig vliegtuig Cessna met kenteken N-5351- A van de particuliere chartermaatschappij van de heer Efi Tromp, Avia Air, wordt sinds vrijdagavond op de route van Punto Fjjo (Venezuela) naar de luchthaven van Aruba vermist. * directie/eignaaar? Efi Tromp. * HetvliegtuigiseenJetpropAerocommander, een snelle vliegtuig ingericht met de nodige luxe. Avia- Air hoopt met zijn nieuwe aanwinst de Curagaose zakenman nu een nog betere service te verlenen. Avia- Air die in 1980 bij ministriële beschikking toestemming kreeg om samen met twee andere luchttransportmaatschappijen commerciële passagiersvluchten uit te voeren, biedt rechtstreekse vluchten aan naar alle bestemmingen in het Caribisch gebied, Colombia, Venezuela en Suriname. Met dit nieuwe vliegtuig hoopt Avia- Air bij te kunnen dragen aan de economische ontwikkeling van Curagao,<ref>TOEKOMST ANDERS TEKORT AAN GEKWALIFICEERDE KRACHTEN CDM ervaart dat nu al Opleiding vaklieden in metaalsector noodzakelijk. "Amigoe". Curaçao, 24-08-1987, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 12-03-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642489:mpeg21:p003</ref> * 1994: Avia Air van Efi Tromp is reeds enige tijd doende met plannen om commutervluchten tussen de eilanden te gaan vliegen. * Avia Air heeft vanaf woensdag een nieuw vliegtuig in bedrijf. Het is een EMB-110, van Braziliaanse makelij, dat 19 passagiers kan vervoeren. Het kan gecharterd worden voor vluchten Aruba - Curagao v.v. en Aruba - Bonaire v.v. Auia Air voert tweemaal daags vluchten uit tussen Aruba en Punto Fijo in Venezuela.<ref>WILLEMSTAD— Avia Air heeft vanaf woensdag een nieuw vliegtuig in bedrijf. Het is een EMB-110, van Braziliaanse makelij, dat 19 passagiers kan vervoeren. Het kan gecharterd worden voor vluchten Aruba – Curagao v.v. en Aruba – Bonaire v.v. Auia Air voert tweemaal daags vluchten uit tussen Aruba en Punto Fijo in Venezuela.. "Amigoe". Curaçao, 12-10-1994, p. 9. Geraadpleegd op Delpher op 12-03-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010645369:mpeg21:p009</ref> * Luchtvaartmaatschappij Avia Air die door de regering als nationale luchtvaartmaatschappij *s erkend, heeft plannen °ni met ingang van 1 december aanstaande naar vleugels uit te slaan. **er dag vertrekken twee yiuchten naar Punto Fijo (Venezuela), dirie naar en vier naar öonaire. Avia Air president Ciro Pieters. In 1986 is Avia Air begonnen als chartermaatschappij voor vluchten in de omgeving. In april van dit jaar kreeg Avia Air een vergunning om regelmatige vluchten uit te voeren. De maatschappij heeft vijf vliegtuigen: twee Embriers 110, elk met zestien stoelen en extra ruimte voor de koffers en twee Cessnas, elk met zeven stoelen.<ref>Plannen Avia Air om vleugels uit te slaan. "Amigoe". Curaçao, 28-11-1995, p. 7. Geraadpleegd op Delpher op 12-03-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644874:mpeg21:p007</ref> * 1995: Het particuliere Avia Air heeft afgelopen vrijdag van minister. Glenbert Croes van Verkeer en Communicatie de vergunning ontvangen om geregelde vluchten uit te voeren. "Wij zijn nu ook een officiële luchtvaartmaatschappij die vluchten uit mag voeren op Bonaire, Curacao, Coro en Las Piedras", zo reageerde Avia Air-president Ciro Pieters vanmorgen desgevraagd. Ook werd vastgesteld dat de luchtvaartmaatschappijen van de twee landen (aruba-NA) elk een bepaald aantal vluchten kan uitvoeren. Dit zijn Aruba- Curacao met 35 vluchten per week, Aruba-Bonaire met 28 Avia Air, dat tot nu toe alleen chartervluchten verzorgde, begint binnen afzienbare tijd met de vluchten op Bonaire, Curacao en de twee Venezolaanse steden Coro en Las Piedras. * Avia Air kreeg op 28 april van de minister Glenbert Croes van Vervoer en Communicatie een vergunning om geregelde vluchten uit te voeren tussen Cura9ao, Bonaire, Coro, Las Piedras en thuisbasis Aruba. De voorbereidingen betreffen nu voornamelijk de vluchten tussen de ABC-eilanden. {{Appendix}} ------------------ '''Insel Air Aruba''' tabata un aerolinea y subsidiario di Insel Air, como tambe e aerolinea oficial nacional di Aruba.<ref>[http://curacaochronicle.com/aviation/insel-air-aruba-seeks-u-s-routes/ Insel Air Aruba Seeks U.S. Routes]</ref> de.wiki:Insel Air Aruba tabata un aerolinea y subsidiario di Insel Air, como tambe e aerolinea oficial nacional di Aruba. [1] Un investigashon ku a tuma lugá na yanüari 2017 dor di e Inspectie Leefomgeving en Transport di Reino Hulandes a evidensiá defectonan tantu den e kompania mayor Insel Air i Insel Air Aruba, komo tambe den e outoridatnan di aviashon di Kòrsou i Aruba. Komo resultado, un kantidat di avion di e dos kompanianan lo no por bula pa un tempu indeterminá. Insel Air i Insel Air Aruba despues a reduci nan destinashonnan di buelo, ku anteriormente tambe tabata inkluí destinashonnan den Merka i Sur Amerika, pa e islanan ABC i Sint Maarten.<ref>{{Literatur |Autor= |Titel=Dutch ILT intervenes in Curaçao, Aruba CAAs |Sammelwerk=ch-aviation |Verlag= |Ort= |Datum= |Seiten= |Online=[http://www.ch-aviation.com/portal/news/53584-dutch-ilt-intervenes-in-curaao-aruba-caas ch-aviation.com]}}</ref><ref>{{Literatur |Autor= |Titel=Insel Air axes bulk of network, retains ABC Islands |Sammelwerk=ch-aviation |Verlag= |Ort= |Datum= |Seiten= |Online=[http://www.ch-aviation.com/portal/news/53989-insel-air-axes-bulk-of-network-retains-abc-islands ch-aviation.com]}}</ref><ref>{{Literatur |Autor= |Titel=Curaçao's Insel Air looking to dispose of Aruban unit |Sammelwerk=ch-aviation |Verlag= |Ort= |Datum= |Seiten= |Online=[http://www.ch-aviation.com/portal/news/54051-curaaos-insel-air-looking-to-dispose-of-aruban-unit ch-aviation.com]}}</ref><ref>{{Literatur |Autor= |Titel=Curaçao's Insel Air fends off bankruptcy filing |Sammelwerk=ch-aviation |Verlag= |Ort= |Datum= |Seiten= |Online=[http://www.ch-aviation.com/portal/news/54267-curaaos-insel-air-fends-off-bankruptcy-filing ch-aviation.com]}}</ref> Insel Air Aruba a stop di opera na 2017 despues di cinco aña. [6] == Flota == For di maart 2017, Insel Air Aruba su flota tabata consisti di ocho avion, di cual ningun ta operacional.<ref>[http://www.ch-aviation.com/portal/aircraft/search?search=1&cha=ISU ch-aviation], abgerufen am 20. März 2017.</ref> ==Wak tambe == * [[Lista di eks-kompania aéreo di Karibe Hulandes]] == Link externo == * [https://www.fly-inselair.com/en/ Webpräsenz der Insel Air] (englisch und spanisch) * [http://www.airliners.net/search/photo.search?airlinesearch=Insel%20Air%20Aruba&distinct_entry=true Fotos] der Insel Air Aruba auf [[Airliners.net]] {{Appendix}} ----------------- '''Aruba Flying Club''' tabata un asociacion di piloto amatur na Aruba?? == Historia == AFC ta data di ananan 1940. Tabata haci uzo di aeropuerto de Vuyst na San nicolas den bario di juana morto. met hangar Na 1998 AFC a bira activo atrobe. AFC in 1950 statutair opgricht Vereniging Aruba Flying Club In 1998 werd de Aruba Flying Club weer actief (welke vanaf de oorlogsjaren tot in de jaren 70 al had bestaan). Aanvankelijk werd gevlogen met de Cessna 172M P4-BON, in 1992 en 1993 aangevuld met Cessna 182P P4-GIN en sinds 1998 met een Amerikaans geregistreerde Cessna 172R, de N174AP.<ref>[http://landewers.net/P4-artikel.pdf 20 jaar Arubaans Luchtvaartuig Register Arno Landewers]</ref> Eleccion di directiva di AFC * na 1956 e club tabatin 4 avioneta propio di cual e ultimo adkisicion tabata un stimson. Cu e avionetanan tabata bula y tene competencia y demostracionnan.<ref>[https://archive.org/details/BNA-DIG-ARUBAANSECOURANT-1956-09/page/n67/mode/2up?q=flying Aruba Flying Club viert eerste vlucht van nieuwe Stimson], Arubaanse Courant (21 september 1956)</ref> * Aanwijzing: Als leden van de Raad van Beheer van de Aruba Flying Club, de heren: P. A. de Vuyst; Commandant Onderzoekings en Bewakingsdienst op Aruba; H. A. Hessling, Ambtenaar belast met het domein beheer op Aruba * in 1950 de 100ste vliegbevet uitgereikt =- examens sportvliegr, instrument vlieger en instructur * De Aruba Flying | Club 'is een bloeiende vereniging. | Het maximum aantal leden dat toegelaten wordt bedraagt statutair vijftig en dat heeft men vrijwel voortdurend. Het aantal brevetten dat in de loop der jaren werd uitge- > reikt loopt in de honderden. De samenwerking tussen A.F.C. en overheid is voortreffelijk en het aantal deskundigen waarover men kan beschikken ruim voldoende. De vloot bestaat uit vier toestellen, waarbij dan nog drie komen, die particulier eigendom van enkele leden zijn. De minimum leeftijdsgrens voor het behalen van een brevet is zeventien jaar. Men moet zich hiertoe eerst aan een strenge medische keuring onderwerpen. Voorschrift i.; dat men een aandeel koopt van driehonderd gulden. Daarna hebben de meeste leerlingen ongeveer 12 uur lessen nodig om dan nog een 25 tot 30 uur solo te vliegen voor zij het brevet kunnen halen. De totale instruktieteksten belopen dan ongeveer ƒ 500.—. Wie eenmaal het brevet heeft en de nodige proeven hoeft afgelegd mag zelf een vliegtuigje huren, eerst voor vluchten boven het eiland, daarna ook voor tochtjes naar buiten. Voor weekenden komen vooral Curaeao en Bonaire in aanmerking voor langere vakanties Venezuela en andere omliggende landen. Enkele leden, als de heren Riehardson en van der Voort maakten ook veel langer vakantievluchteri (om langs de Venezolaans kust, Trinidad en andere eilanden naar Sint Maarten.<ref>De Aruba Flying Club. "Amigoe di Curacao". Willemstad, 26-10-1957. Geraadpleegd op Delpher op 12-03-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000211195:mpeg21:p003</ref> * Voor velen is het vertrek van de heer Pieter A. de Vuyst ongemerkt voorbij gegaan. Gedurende de tweede wereldoorlog was hij verbindingsmarineofficier en gedurende die tijd begon hij met het plannen voor een particulier vliegvels, dat naar hem genoemd werd. Op 16 juli 1944 werd dit vliegveld geopend dooi de toenmalige Gezaghebber I. Wagemaker. Dat het vliegveld naar hem ge noemd werd, was op voordracht van Aruba Flying Club als waardering voor het vele werk dat hij voor deze club had gedaan. In oktober 1945 kwam de heer de Vuyst in dienst van de Lago en verliet deze op 1 juni j.l. 1956.<ref>{{nl}}{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010404914:mpeg21:p005|titel=Pieter A. de Vuyst verliet Aruba|werk=[[Amigoe]]|datum=1956-06-18|bezochtdatum=2024-03-12}}</ref> {{Appendix}} AFC is een Arubaanse vereniging ter beoefening van de vliegsport, opgericht in 1942 door employes van Lago te San Nicolas. Eerste voorzitter was Pieter A. de Vuijst, waarnaar het sportvliegveld is genoemd.<ref>Hoetink, Encyclopedie van de Nederlandse Antillen, 1969 pag.55</ref> ----------------- == EZ Air (aanvulling)== Mester menshoná ku direktor di Medicair Rene Winkel ta alabes direktor di aerolínea EZ Air, pues e kontrato firmá ta ku Winkel i no e aerolínea EZ Air. Esaki ta importante pa menshoná mirando ku den komunidat tin e impreshon ku ta EZ Air ta sòru pa Ambulans Aéreo. “Nos tin kontrato ku e doño pues no e aerolínea mes. Awor a yega e momentu ku e kontrato a vense. Segun e proseso, tur interesado por entregá un petishon pa ehekutá e tarea di Ambulans Aéreo. Boneriano 29-11-2023 titel=Ken ta bai ehekuta air ambulans?|https://awemainta.com/boneriano/ Medicair tambe por bolbe entregá un petishon”, e ta splika. Sinembargo e no ta konfirmá ku vensementu di e kontrato a sosedé entrante yanüari 2024. Tambe e ta sigurá ku e situashon di niun forma ta opstakulisá servisio di Ambulans Aéreo. Mester menshoná ku ya pa algun luna tin spekulashon tokante e situashon aki. Dòkter Frans komo direktor di FM den un rueda di prensa anterior a konfirmá ku Ministerio na Hulanda ke pa ehekutá buelonan di Ambulans Aéreo ku avionnan registrá na Hulanda. Tur esaki por konsiderá komo opstákulo pa proveodornan lokal. BONERIANO a tuma kontakto ku Rene Winkel tokante e situashon aki i e ta splika ku e no ta deseá na amplia masha mirando ku FM ainda ta un kliente. “Echo sí ta ku FM algun tempu atras a saka un asina yamá ‘tender’ pa buska un operadó pa ambulans aéreo ku lo trese avionnan ku registrashon PH, esta di Hulanda. Es mas FM lo ta basta leu pa bira un operador di aerolínea. No ta eksistí Ambulans Aéreo, ta eksistí pèrmit pa ehekutá buelo ‘ airline operator certificate’ (AOC). Di aki ta haña un provishon riba e pèrmit pa Ambulans Aéreo pasombra ta buelo komersial i ku nan lo bula bou di e reglanan Europeo, EASA”, e ta splika. Winkel ta agregá ku nan tambe a lesa ku FM ke bin ku avion di Ambulans eléktriko, pero tambe mester bisa ku e teknologia aki no ta asina leu ainda. “No ta eksistí avion eléktriko ainda ku por bula e rutanan aki, i dado kaso ku bin ku avionnan asina mes, mester pasa den hinter un prosedura pa nan wòrdu sertifiká pa departamentonan konserní manera Curacao Civil Aviation Authority (CCAA) Y ILT holanda , Esei ta nifiká ku por dura añanan promé ku por bai usa avionnan eléktriko pa transporte di pashènt.” Importansia di Ambulans Aéreo Esaki ta un avion privá spesialmente adaptá pa duna sosten médiko na pashèntnan durante transporte. Un dòkter, paramediko òf ekipo di dòkternan altamente kualifiká lo biaha ku su pashènt pa atendé e pashènt te ora e yega e aeropuerto destiná i por transportá e pashènt na un manera sigur te su kas òf pa un hòspital den e pais. E Ambulans Aéreo lógikamente ta karga tur e ekipo i e remedinan nesesario durante e buelo. {{Appendix}} ----------------------------- __NOINDEX__ 2fl6u5qmdnctwwlgx5ws60p3ijsnmr6 199199 199198 2026-08-01T20:48:36Z Caribiana 8320 199199 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ * Nieuw: [[Avia Air]] - [[Insel Air Aruba]] - [[Aruba Airlines]] - [[Aruba Flying Club]] . [[SLM]] - [[Jetair Caribbean]] - [[Buelo 980 di ALM]] - [[Margareth Abraham]] * Aanvullen: [[Z Air]] --------------- {{Infobox Aeropuerto | variante = c | nomber oficial = Princess Juliana International Airport | imagen = | tipo = Públiko | sirbi = [[Sint Maarten (isla)|Isla di Sint Maarten]] | funda = | apertura = [[4 di mart]] [[1944]] | propietario = Princess Juliana International Airport Holding Company N.V. | lat_deg = 18 | lat_min = 02 | lat_sec = 27 | lat_dir = N | lon_deg = 63 | lon_min = 06 | lon_sec = 32 | lon_dir = W | pais = {{SXM}} | pista = | operado = Princess Juliana International Operating Company N.V. | website = http://www.sxmairport.com/ }} '''Aeropuerto Internashonal Prinses Juliana''' (IATA: '''SXM''', ICAO: '''TNCM'''), konosí na [[ingles]] komo '''Princess Juliana International Airport''' (PJIA), ta e aeropuerto prinsipal di e [[Sint Maarten (isla)|isla di Sint Maarten]]. E ta sirbi tantu e [[Sint Maarten|parti hulandes]] komo e [[Sint Maarten (Fransia)|parti franses]] di e isla. E aeropuerto ta situá den pais [[Sint Maarten]], serka di Simpson Bay Lagoon. El a haña su nòmber for di Reina [[Juliana di Hulanda]], kende ainda tabata prinsesa heredero tempu ku e aeropuerto a habri na 1944. Ademas di PJIA, tin un aeropuerto mas chikitu na e parti franses di e isla, konosí komo Aeropuerto Grand Case-Espérance. E aeropuerto aki ta sirbi prinsipalmente buelonan regional chikitu.<ref>[https://skybrary.aero/airports/tffg Grand Case/Espérance Airport], Skybrary</ref> == Historia == Na 1942, durante [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]], e ehérsito [[Estadonan Uni di Amérika|merikano]] a konstruí un pista di aterisahe na e sitio kaminda e aeropuerto moderno ta pará awe. E ophetivo tabata pa monitoriá i kontrarestá aktividat di supmarino nazi den e área.<ref name="CBCS">[https://www.centralbank.cw/storage/app/media/economic_bulletins_2024/20240927_feature_article_princess_juliana_international_airport_economic_bulletin_september_2024.pdf Princess Juliana International Airport An Economic Profile], [[Banko Sentral di Kòrsou i Sint Maarten|CBCS]] Economic Bulletin (sèptèmber 2024)</ref> Na 1944, e promé buelo no-militar ku pasahero sivil, operá pa [[KLM]], a baha na Sint Maarten. E aeropuerto desaroyá posteriormente riba e mesun sitio a wòrdu nombrá na honor di Prinsesa Juliana, kende tabata abordo di e buelo inougural.<ref name="CBCS"/> == Infrastruktura i desaroyo == For di 2001, a elaborá plannan pa ekspanshon i modernisashon di e aeropuerto. Un terminal nobo, ku un kapasidat pa 2,5 mion pasahero pa aña, a wòrdu habrí ofisialmente na novèmber 2006 pa [[Beatrix di Hulanda|Reina Beatrix]].<ref name="CBCS"/><ref name="birthday">[https://shta.com/princess-juliana-international-airport-celebrates-80th-birthday/ Princess Juliana International Airport Celebrates 80th Birthday], shta.com (13 di mei 2024)</ref> E terminal nobo a wòrdu konstruí riba tereno rekuperá nortwest di e terminal bieu. E edifisio tin dos piso i un superfisie total di aproksimadamente 27.000 m². Check-in i entrega di maleta ta situá na planta abou, miéntras ku sala di salida i áreanan komersial ta na e promé piso.<ref name="pjia">[https://www.airport-technology.com/projects/princessjulianaint/?cf-view Princess Juliana International Airport], airport-technology.com (2008)</ref> {{Multiple image | total_width = 210 | border = infobox | align = right | direction = vertical | image1 = Airbus A340-313X, Air France JP6020532.jpg | caption1 = Avion Air France aserkando pista di aterisahe. | image2 = Warning sign on Maho Beach.jpg | caption2 =Bòrchi di atvertensia na Maho Beach (2015). | caption_align = center }} Na 2015, e aeropuerto a manehá 1.829.543 pasahero i aproksimadamente 60.000 moveshon di avion.<ref>{{cite web |website=Sxmairport.com |url=http://www.sxmairport.com/includes/pdfs/2015-Annual-Report.pdf |title=Annual Report 2015 |access-date= |archive-date=2023-07-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230709223107/https://www.sxmairport.com/includes/pdfs/2015-Annual-Report.pdf |url-status=dead }}</ref> === Pista di aterisahe === Un di e karakterístikanan mas distintivo di e aeropuerto ta su aserkamentu pa aterisahe. Un punta di e pista ta situá hopi serka di Maho Beach, loke ta hasi ku avionnan ta pasa na altitut hopi abou riba e playa promé ku nan aterisá. Esaki a hasi e sitio konosí internashonalmente i a kontribuí na su popularidat komo atrakshon turístiko.<ref name="cleaver"/> Alabes, e situashon ta konsiderá potensialmente peligroso, i públiko ta wòrdu advertí mediante bòrchi.<ref>[https://uitspraken.rechtspraak.nl/details?id=ECLI:NL:HR:2004:AO4224 HR arrest Jetblast], uitspraken.rechtspraak.nl (2004)</ref> ==Ròl regional== E aeropuerto ta un sentro importante pa aviashon den e region di Nortost Karibe. E ta funshoná komo base di operashon pa [[Winair]] i komo hub prinsipal pa konekshon ku islanan mas chikitu den e region, manera [[Anguilla]], [[Saba]], [[Sint Eustatius]], [[Sint Barth|Saint Barthélemy]], [[Anguilla]], [[Dominica]], [[Nevis (isla)|Nevis]] i [[Tortola]].<ref name="birthday"/> E aeropuerto tin konekshonnan regular ku [[Oropa]] i [[Nort Amérika]] ku diferente aerolinea, inkluyendo KLM i kompania di aviashon franses.<ref name="cleaver"/> == Organisashon == Maneho di e aeropuerto ta den man di Princess Juliana International Operating Company N.V.<ref name="pjia"/><ref>[https://web.archive.org/web/20050526154747/http://www.pjiae.com/pdfs/company-profile.pdf Company profile - The Princess Juliana International Airport (PJIA)], sxm-airport.com (4 di mart 2005)</ref>, un supsidiario di Princess Juliana International Airport Holding Company N.V., ku gobièrnu di Sint Maarten komo úniko akshonista. Na 2024, e aeropuerto tabatin aproximadamente 305 empleado (FTE), hasiendo e un di e dunadónan di trabou individual mas grandi na Sint Maarten, fuera di sektor públiko.<ref name="CBCS"/> Michael Cleaver ta direktor ehekutivo (CEO) di e aeropuerto for di 2025.<ref name="cleaver">[https://www.luchtvaartnieuws.nl/nieuws/categorie/3/airports/michael-cleaver-volgt-brian-mingo-op-als-ceo-van-luchthaven-van-sint-maarten Michael Cleaver volgt Brian Mingo op als CEO van luchthaven van Sint Maarten], luchtvaartnieuws.nl (5 di aprel 2025)</ref> {{Commonscat}} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =70946032|titulo=Princess Juliana International Airport}} {{References}} }} [[:Kategoria:Sint Maarten]] [[:Kategoria:Aviashon]] -------- E aeropuerto ta sirbi komo un sentro importante pa aviashon den e region di Nortost Karibe. E ta e base di operashon pa [[Winair]] i ta funshoná komo e hub prinsipal pa islanan mas chikitu den region, manera [[Anguilla]], [[Saba]], [[Sint Eustatius]], [[Saint Barthélemy]], Anguilla, Dominica, Nevis i [[Tortola]].<ref name="birthday"/> E aeropuerto, ku ta konektá ku Oropa dor di KLM i vários kompania di aviashon franses, ta internashonalmente konosí prinsipalmente pa Maho Beach.<ref name="cleaver"/> Avionnan ta bula hopi abou riba e playa ei promé ku baha riba e pista situá direktamente su tras, hasiendo esaki un atrakshon turístiko prinsipal.<ref name="cleaver"/> Un di e aspektunan mas distintivo di e aeropuerto ta su aserkamentu di aterisahe. Un punta di e pista ta situá hopi serka di Maho Beach, loke ta hasi ku avionnan pasa na altitut hopi abou riba e playa ora nan ta aterisá. Esaki a hasi e sitio konosí internashonalmente, pero tambe ta krea situashonnan potensialmente peligroso pa bishitante. == Organisashon == PJIA su kantidat total di empleado tabata 305 ekivalente di tempu kompletu (FTEs) na 2024, hasiendo e ta un di e dunadónan di trabou individual mas grandi na Sint Maarten, ekskluyendo gobièrnu.<ref name="CBCS"/> Maneho di e aeropuerto ta den man di Princess Juliana International Operating Company N.V.<ref name="pjia"/><ref>[https://web.archive.org/web/20050526154747/http://www.pjiae.com/pdfs/company-profile.pdf Company profile - The Princess Juliana International Airport (PJIA)], sxm-airport.com (4 di mart 2005)</ref>, un kompania supsidiario di Princess Juliana International Airport Holding Company N.V., ku gobièrnu di Sint Maarten komo úniko akshonista. Michael Cleaver ta direktor ehekutivo (CEO) di e aeropuerto for di 2025.<ref name="cleaver">[https://www.luchtvaartnieuws.nl/nieuws/categorie/3/airports/michael-cleaver-volgt-brian-mingo-op-als-ceo-van-luchthaven-van-sint-maarten Michael Cleaver volgt Brian Mingo op als CEO van luchthaven van Sint Maarten], luchtvaartnieuws.nl (5 di aprel 2025)</ref> {{Commonscat}} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =70946032|titulo=Princess Juliana International Airport}} {{References}} }} [[:Kategoria:Sint Maarten]] [[:Kategoria:Aviashon]] ------------ Aeropuerto Internashonal Prinses Juliana (IATA: SXM, ICAO: TNCM), konosí na ingles komo Princess Juliana International Airport (PJIA), ta e aeropuerto prinsipal di e isla di Sint Maarten. E ta sirbi tantu e parti hulandes komo e parti franses di e isla. E aeropuerto ta situá den e pais Sint Maarten, serka di Simpson Bay Lagoon. E a haña su nòmber for di Reina Juliana di Hulanda, kende ainda tabata prinses heredero tempu ku e aeropuerto a habri na 1943. Na 1944, e a bishitá e sitio, loke a kontribuí na e nòmber ofisial. Ademas di PJIA, tin un aeropuerto mas chikitu na e parti franses di e isla, konosí komo Aeropuerto Grand Case–Espérance, cu ta sirbi prinsipalmente buelonan regional. Historia Na 1942, durante e Di Dos Guera Mundial, e ehérsito merikano a konstruí un pista di aterisahe riba e lokashon kaminda e aeropuerto moderno ta eksistí awe. E objetivo tabata pa monitoriá i kontrarestá aktividat di supmarino den e área. Na 1944, e promé buelo no-militar ku pasaheronan sivil — operá pa KLM — a baha na Sint Maarten. E aeropuerto posterior a wòrdu desaroyá riba e mesun sitio i a haña su nòmber na honor di Prinsesa Juliana, kende tabata abordo di e buelo inaugural. Infrastruktura i desaroyo For di 2001, a elaborá plannan pa modernisashon i ekspanshon di e aeropuerto. Un terminal nobo, ku un kapasidat di 2,5 mion pasahero pa aña, a wòrdu habrí ofisialmente na novèmber 2006 pa Reina Beatrix. E terminal nobo a wòrdu konstruí riba tereno rekupersá na noroeste di e terminal anterior. E edifisio tin dos piso i un superfisie total di aproksimadamente 27.000 m². Check-in i entrega di maleta ta situá na planta abou, miéntras ku sala di salida i áreanan komersial ta na e promé piso. Na 2015, e aeropuerto a manehá 1.829.543 pasahero i aproksimadamente 60.000 moveshon di avion. Rol regional E aeropuerto ta un sentro importante pa aviashon den e region di Nortost Karibe. E ta funshoná komo base di operashon pa Winair i komo hub prinsipal pa konekshon ku islanan mas chikitu den e region, manera Anguilla, Saba, Sint Eustatius i Saint Barthélemy. E aeropuerto tin konekshonnan regular ku Oropa i Nort Amérika dor di diferente aerolinea, inkluyendo KLM i kompania di aviashon franses. Aserkamentu di aterisahe Un di e karakterístikanan mas distintivo di e aeropuerto ta su aserkamentu di aterisahe. Un punta di e pista ta situá hopi serka di Maho Beach, loke ta hasi ku avionnan pasa na altitut hopi abou riba e playa promé ku nan aterisá. Esaki a hasi e sitio konosí internashonalmente i a kontribuí na su popularidat komo atrakshon. Alabes, e situashon ta konsiderá potensialmente peligroso, i bishitantenan ta wordo advertí pa sigui instrukshonnan di siguridat. Organisashon Maneho di e aeropuerto ta den man di Princess Juliana International Operating Company N.V., un supsidiario di Princess Juliana International Airport Holding Company N.V., ku gobièrnu di Sint Maarten komo úniko akshonista. Na 2024, e aeropuerto tabatin aproximadamente 305 empleado (FTE), hasiendo e un di e empleadornan individual mas grandi na Sint Maarten, fuera di sektor públiko. Michael Cleaver ta direktor ehekutivo (CEO) di e aeropuerto for di 2025. ---- For di 2001, a traha plannan pa ekspanshon i modernisashon di e aeropuerto. Un edifisio nobo di aeropuerto, ku un kapasidat pa 2.5 mion pasahero pa aña, a wordo habri ofisialmente pa [[Beatrix di Hulanda|Reina Beatrix]] na novèmber 2006. Komo parti di e di 70 aniversario na 2014, e aeropuerto a hasi un donashon di tres estatua di pelikan maron na gobièrnu. Nan a wòrdu poné riba e rotònde dilanti di e aeropuerto, huntu ku e lèternan di e kódigonan di aeropuerto di IATA di e aeropuertonan partner.<ref>The Daily Herald, [https://www.thedailyherald.sx/islands/national-bird-monument-at-airport-roundabout-restored National bird monument at airport roundabout restored], 9 juni 2021</ref> [[File:06-SXM-airport1s.jpg|thumb|left|200px|Interior di e terminal di Aeropuerto Internashonal Prinses Juliana.]] Aeropuerto Internashonal di Prinsesa Juliana (IATA: SXM, ICAO: TNCM) ta e aeropuerto prinsipal riba e isla karibense di Saint Martin. E aeropuerto ta situá na e parti hulandes di e isla, den e pais di Sint Maarten, serka di e kosta di Simpson Bay Lagoon. Na 2015, e aeropuerto a manehá 1.829.543 pasahero i alrededor di 60.000 moveshon di avion.<ref>{{cite web |website=Sxmairport.com |url=http://www.sxmairport.com/includes/pdfs/2015-Annual-Report.pdf |title=Annual Report 2015 |access-date=2 March 2016 |archive-date=9 July 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230709223107/https://www.sxmairport.com/includes/pdfs/2015-Annual-Report.pdf |url-status=dead }}</ref> E aeropuerto ta sirbi komo un sentro pa Winair i ta e porta prinsipal pa e Islanan Leeward mas chikitu, inkluyendo Anguilla, Saba, Saint Barthélemy i Sint Eustatius. E ta haya su nomber for di Reina Juliana di Hulanda, kende a baha eynan tempo cu e tabata heredero presunto na 1944, e aña despues cu e aeropuerto a habri. E aeropuerto tin aserkamentu di aterisahe di flyover na altitud hopi abou pasobra un punta di su pista ta sumamente serka di kosta i Maho Beach. Miéntras ku Prinsesa Juliana Internashonal ta e porta di aviashon prinsipal pa e isla, tin tambe un aeropuerto di uso públiko mas chikitu na e parti Franses, den e Kolektividat Franses di San Martin, yamá Aeropuerto Grand Case-Espérance. {{Commonscat}} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =70946032|titulo=Princess Juliana International Airport}} {{References}} }} [[:Kategoria:Sint Maarten]] [[:Kategoria:Aviashon]] --------------- {{Variante|c}} {{Infobox accidente aereo | variante = c | nomber = Buelo 980 di ALM | imagen = Douglas DC-9-33F N937F ONA MIA 17.07.76 edited-2.jpg | descripcion = Avion tipo Douglas DC-9-33CF di ONA, similar na esun di hür pa [[Antilliaanse Luchtvaart Maatschappij|ALM]] dia di e insidente. | mapa = | fecha = [[2 di mei]] [[1970]] | tipo_calamidad = | sitio = | morto = | tipo_avion = Douglas DC-9-33CF | number_avion = | operado = Overseas National Airways (ONA) pa [[Antilliaanse Luchtvaart Maatschappij|ALM]] | nomber_avion = | number_vuelo = 980 di ALM | salida_vuelo = | layover = | destinacion = [[Sint Maarten]] | pasahero = 57 | tripulante = 6 | sobrviviente = 40 }} '''Buelo 980 di ALM''' tabata e buelo komersial programá pa bula for di aeropuerto JFK, [[New York City|New York]] pa Aeropuerto Prinses Juliana na [[Sint Maarten]] dia [[2 di mei]] [[1970]]. Despues di vários intento di aterisahe sin eksito, e avion a keda sin kombustibel i a kai den [[Laman Karibe]] (48 km for di [[Sint Croix|St. Croix]]), resultando den 23 persona morto i 40 sobrebibente. E suseso ta un di e poko kasonan di aterisahe forsoso (''ditching'') di un avion jet i ta ser konsiderá komo e pió desastre den historia di aviashon di [[Antias Hulandes]]. == Detaye di e buelo == * '''Data''': 2 di mei 1970 * '''Ruta''': New York (JFK) → Sint Maarten (SXM) * '''Avion''': Boeing 727-200 * '''Operadó''': Overseas National Airways (pa ALM) * '''Persona riba avion''': 63 (inkluso miembronan di tripulashon) == Avion i su tripulashon == E avion tabata un Douglas DC-9-33CF di dos motor, operá pa [[Antilliaanse Luchtvaart Maatschappij]] (ALM) dor di Overseas National Airways (ONA), ku un avion i tripulashon di buelo di ONA i un tripulashon di kabina di ALM.[1] Su number di seri tabata 47407, su number di ruta tabata 457. E avion a wòrdu fabriká dia 23 di yanüari 1969 i tabata matrikulá na [[Estadonan Uni di Amérika|Merka]] bou di e number di registrashon: FAA N935F. E buelo tabata transportá 57 pasahero i 6 miembro di tripulashon. E tripulashon di buelo tabata konsistí di kapitan Balsey DeWitt (37), promé ofisial Harry Evans II (25), i piloto Hugh Hart (35).[2] == Buelo i aterisahe forsoso == Buelo 980 a sali for di Aeropuerto John F. Kennedy normalmente i a sigui sin nobedat den direkshon di Karibe, ounke e DC-9 mester a baha na un altitut mas abou pasùit di [[Bermuda ]]pa evitá un tormenta di strena, oumentando su kimamentu di kombustibel. Despues ku e buelo a haña pèrmit pa baha te na 10.000 pia (3.000 m), kontrol di tráfiko aéreo regional (ATC) a konsehá ku e kondishonnan di tempu na St. Maarten tabata bou di e mínimo pa aterisahe, un sèt di kriterio ku ta determiná si un aterisahe ta posibel. Kapitan DeWitt a disidí di desviá pa San Juan, pero poko despues, kontrol di St. Maarten a informá nan ku e kondishonnan di tempu a mehorá sufisiente pa aterisa. E buelo a hasi un aserkamentu inisial na e aeropuerto pero no a logra mira e pista na tempu pa aliñea pa aterisahe i a deklará un aserkamentu faya pèrdí. Buelo 980 a purba di baha un di dos biaha, pero atrobe no a logra yega na aliñea ku e pista. Despues di a abortá e aserkamentu ei, e tripulashon a hasi un di tres intento, pero e avion tabata muchu altu pa aterisa sigur. Despues di a evaluá e situashon di tempu i kombustibel, e pilotonan a disidí di desviá pa Saint Croix, risibiendo un vektor di aserkamentu i pèrmit pa aterisahe. Na e punto aki, a konstatá un posibel diskrepansia entre e meter di kombustibel i loke a wòrdu kalkulá komo e kantidat di kombustibel ku a sobra den e tankinan. DeWitt a informá e kontroladó di tráfiko aereo di su intenshon pa bandoná e avion i a kuminsá un aserkamentu abou riba awa, aterisando pa 3:49 pm ora lokal, 30 mia ost di Saint Croix.[3][2] Ounke e pilotonan a aktivá señalnan di faha di seguridat djis promé ku aterisahe, tabatin insertidumbre den e kabina tokante ki ora, òf si, e avion lo a baha. E sistema di komunikashon di e kòkpit no tabata funshoná, pues pasaheronan no a risibí ningun atvertensia di e bashamentu inminente. Consecuentemente, un cantidad desconoci di pasahero y tripulacion tabata para of tabatin nan faha di seguridad kita ora cu e avion a dal den awa. Na e momento aki, laman tabata brutu debí na kondishonnan di wer volatil. E avion a keda relativamente intacto despues di a baha den awa, pero pronto a sink den mas o menos 5.000 pia (1.500 m) y nunca a wordo recupera. E aksidente a resultá den 23 morto i 37 herido, ku 40 sobrebibiente en total. Tantu e pilotonan komo e nabegante a sobrebibí. E sobrebibientenan a keda bula den e laman turbulento, infestá ku tiburon ku nan vest di salbabida te ora ku yudansa a yega.[3][4] E rekuperashon di e sobrebibientenan ku helikòpter a kuminsá mas o ménos 12:00, un pa dos ora despues di e bentamentu, i e último sobrebibiente, Promé Ofisial Evans, a wòrdu rekuperá mas o ménos 1 ora despues.[2] E helikòpternan a wòrdu guiá pa e sitio di reskate dor di un avion di Pan American Airways, kende su piloto a informá e bentamentu via radio, despues a bula riba e sitio te ora ku yudansa a yega pa guia e reskatistanan.[3] E esfuersonan di reskate a enbolbí unidatnan di Guardakosta di Merka, Marina di Merka, i Kuerpo di Marina di Merka, i un kantidat di sobrebibiente a wòrdu hibá tera ku helikòpter.[5] ---- Durante e buelo, e avion a topa ku maltempu ku a forsa e kapitan pa hasi varios intento pa landa den aeropuerto Prinses Juliana na Sint Maarten. Despues di intentonan repetí sin éksito i ku e gasolin a kaba, e kapitan a desidí pa hasi un '''ditching''' (aterisáhe forzoso den laman) serka di isla Saint Croix. == En kultura == E historia di buelo 980 a inspirá varios artikulo, dokumental i video ku ta analisá e desishonnan tomá durante e vuelo, inkluí: * ''A desperate crew and their awful decisions – The extraordinary tale of ALM Flight 980'' (YouTube, 10 di febrüari 2025) * Emilio Corsetti – ''What a Real Hero Looks Like'' [[:Kategoria:Aviashon]] [[:Kategoria:Antias Hulandes]] == E aksidente == E impakto ku e laman a keda mas fuerte ku tabata spera, i e fuselaje di e avion a kibra den barios parti. Di e total di 63 hende riba avion, 23 a fayece, mientras 40 a logra salba via bote di salbashon òf flotadónan. Entre e viktimanan tabata hopi hende di Kòrsou, Sint Maarten i Hulanda. === Viktimanan konosí === Un di e viktimanan mas konosí tabata '''[[Margareth Abraham]]''', un stewardess di 24 aña for di Kòrsou. Segun testigunan, e tabata yudando pasaheronan pone su chaleko di salbashon i no a logra siña pa su mes. Su entrega i sakrifisio a ser rekonosé mas latr pa medio di un premi di valentia posthumo. == Investigashon == Investigashon di e '''[[National Transportation Safety Board]] (NTSB)''' a indiká ku e avion a keda sin gasolin despues di intentonan repetí pa landa den Sint Maarten. E raport a menzioná tambe ku komunikashon entre e kapitan i kontrol aéreo tabata konfuso, i ku desishon humano den un situashon di stres a kontribuí na e desenláse fatal. NTSB a rekomendá mehoras den planifikashon di ruta aéreo, maneho di krisis, i komunikashon durante emerhensia. == Impacto == E aksidente di Vuelo 980 a trese hopi dolor den e komunidat di e Antias Hulandes, partikularmente na Kòrsou. Den su respuèsta, [[ALM Antillean Airlines|ALM]] a pasa pa un revishon di proseduranan di emerhensia i entrenamiento di tripulantenan. E aksidente a keda den memoria kolektivo komo un simbolo di valentia humano, partikularmente pa e akshon di Margareth Abraham. == En kultura == E historia di Vuelo 980 a inspirá barios artikulonan, dokumental i video ku ta analiza e desishonnan tomá durante e vuelo, inkluí: * ''A desperate crew and their awful decisions – The extraordinary tale of ALM Flight 980'' (YouTube, 10 di febrüari 2025) * Emilio Corsetti – ''What a Real Hero Looks Like'' == Referensia == <references> <ref>National Transportation Safety Board (NTSB) – Aircraft Accident Report: Overseas National Airways Flight ALM980.</ref> <ref>SimpleFlying – Crew Perspective: Lessons from ALM Flight 980.</ref> <ref>Emilio Corsetti – What a Real Hero Looks Like (2024).</ref> </references> {{Variante|a}} {{Databox}} {{Infobox accidente aereo | variante = c | nomber = ALM Buelo 980 }} [[File:Douglas DC-9-33F N937F ONA MIA 17.07.76 edited-2.jpg|thumb|Avion tipo Douglas DC-9-33CF di ONA, similar na esun di hür pa [[Antilliaanse Luchtvaart Maatschappij|ALM]] dia di e insidente.]] '''Buelo 980 di ALM''' tabata un buelo komersial ku a tuma lugá riba [[2 di mei]] [[1970]], operá pa Overseas National Airways den nòmber di [[Antilliaanse Luchtvaart Maatschappij]] (ALM). E vuelo tabata bai for di New York JFK pa [[Sint Maarten]], pero a terminá den un tragedia despues ku e avion a tene ku hasi un aterisahe forzoso den laman serka [[Sint Croix|St. Croix]]. E tabata e peor desastre den historia di aviashon antiano. Detaye di e vuelo Avion: Boeing 727-200 Operadó: Overseas National Airways (pa ALM) Ruta: New York (JFK) → St. Maarten Data: 2 di mei 1970 Persona riba avion: 63 (incluso tripulantenan) Durante e vuelo, e avion a topa ku malu tempu ku a forsa e piloto pa hasi barios intento pa landa den aeropuerto Prinses Juliana na St. Maarten. Despues di barios intento sin éksito i gasolin ku ta kaba, e kapitán a desidí pa hasi un ditching (aterrisahe den laman) serka isla St. Croix. E aksidente E avion a impacta e laman mas fuerte ku lo a spera, i e fuselaje a kibra den varias parti. Di e total di 63 hende riba avion, 23 a fayece. E resto di e pasaheronan i tripulantenan a salba, algun via flotadónan i bote di salva. Viktimanan i heróes Un di e viktimanan mas konosí tabata Margareth Abraham, un stewardess di 24 aña for di Kòrsou. Segun testigunan, e tabata yudando pasaheronan pone su chaleko di salbashon i no a logra siña pa su mes. Su entrega i sakrifisio a ser rekonosé ku un premi di valentia posthumo. Investigashon i resultado Investigashon di NTSB (National Transportation Safety Board) a determiná ku e avion a keda sin gasolin despues di intentonan repetí pa landa. Tambe a indiká ku komunikashon entre e kapitan i kontrol di trafiko aéreo tabata konfuso. A resultá den rekomendashon pa mehoras den manejamentu di krisis i planifikashon di ruta aéreo. Impacto E aksidente di ALM Vlucht 980 a trese hopi dolor na Antias Hulandes i tambe a pone preshon riba ALM. E kasonan di valor humano, manera e di Margareth Abraham, a keda parte di e memoria kolektivo di Kòrsou. * Tobias Cordeiro - mira it.wiki == Link eksterno == * [https://www.youtube.com/watch?v=rPQZbbgr4w8&t=62s A desperate crew and their aweful decisions - The extraordinary tale of ALM flight 980], [[Youtube]] (10 di febrüari 2025) {{Infobox vuelo aéreo | nòmber_vuelo = ALM Vlucht 980 | operador = Overseas National Airways pa ALM Antillean Airlines | ruta = JFK – St. Maarten | avion = Boeing 727-200 | pasaheero = 57 | tripulashon = 6 | total_persona = 63 | viktima = 23 | sobrevivienten= 40 | data = 2 di mei 1970 | lugá = Serka St. Croix, Karibe }} '''ALM Vlucht 980''' tabata un vuelo di [[ALM Antillean Airlines]], operá pa [[Overseas National Airways]], ku a pasa un aksidente fatal riba 2 di mei 1970. E avion a tuma un aterrisahe forzoso (''ditching'') den laman serka isla [[St. Croix]], despues ku a keda sin gasolin. 23 hende a fayece, entre nan e stewardess [[Margareth Abraham]]. == Detaye di e vuelo == E avion a sali for di [[New York JFK]] pa [[St. Maarten]], pero a topa ku malu tempu. Despues di barios intento pa landa i sin eksito, e kapitan a desidí hasi un ditching den laman. == E aksidente == E avion a kibra den varias parti den e impakto. A haya 23 viktima humano. Barios hende a salba via bote i flotador, entre nan 40 sobrevivientenan. == Viktimanan konosí == - [[Margareth Abraham]], stewardess di 24 aña for di Kòrsou, a fayece mientras tabata yudando pasaheronan. == Investigashon == E investigashon di [[NTSB]] a determiná ku agotashon di gasolin i desishon difísil durante e vuelo a kontribuí na e aksidente. A yega tambe ku komunikashon ku kontrol aéreo tabata konfundí. == Impacto == E aksidente a trese hopi dolor den e komunidat di Antias Hulandes. ALM a pasa pa revishon di proseduranan di emerhensia. E aksidente a keda komo un punto importante den istoria di aviashon di e región. == Referensianan == * [https://simpleflying.com/alm-antillean-airlines-flight-980-cabin-crew-perspective/ SimpleFlying – Crew Perspective] * [https://emiliocorsetti.com/what-a-real-hero-looks-like/ Emilio Corsetti – What a Real Hero Looks Like] * [https://www.ntsb.gov/about/organization/Pages/Air.aspx National Transportation Safety Board (NTSB)] -------------- {{infobox persona| variante = c | nomber completo = Margareth Aleida Abraham | fecha nacemento = [[11 di yüni]] [[1945]] | luga nacemento = [[Kòrsou]] | fecha fayecimento = [[2 di mei]] [[1970]] | luga fayecimento = Serka St. Croix, Karibe | ofishi = stewardess | konosí pa = Su akshonnan heróiko durante e aksidente aéreo di buelo 980 di ALM | distincion = ''Zilveren Erepenning voor Menslievend Hulpbetoon'' (2020) }} '''Margareth Aleida Abraham''' (☆ [[11 di yüni]] [[1945]] na [[Kòrsou]] - † [[2 di mei]] [[1970]] den serkania di [[Sint Croix]]) tabata un stewardess di [[Kòrsou]] den servisio di [[Antilliaanse Luchtvaart Maatschappij|ALM]], ku a fayesé na edat di 24 aña durante un aterisahe di emergensia.<ref>[https://curacao-airport.com/history-margareth-abraham/ History of Margareth Abraham], [[Aeropuerto Hato|Curacao International Airport]]</ref> Su kurashi i trankilidat bou di preshon ekstremo a hasié un héroe den aviashon [[Antias Hulandes|antiano]]. == Biografia == Margareth Abraham, huntu ku su ruman hòmber ohochi Carol, a nase dia 11 di yüni 1945. Den e famia Abraham tabatin kuater ruman mayó. Na aña 1967, despues di a kaba Mulo, el a skoge un karera komo stewardess na [[Antilliaanse Luchtvaart Maatschappij]] (ALM).<ref name="Pionero">{{cite book|author=[[Jeanne Henriquez|Henriquez, Jeanne]]|title=Kòrsou su muhénan pionero|year=2000|publisher=[[Archivo Nashonal Kòrsou]]|pag= 40-42|ISBN=99904-0-431-3}}</ref> === Buelo LM 980 2 di mei 1970 === [[File:Douglas DC-9-33F N937F ONA MIA 17.07.76 edited-2.jpg|thumb|Avion tipo Douglas DC-9-33F di ONA, similar na esun di hür pa [[Antilliaanse Luchtvaart Maatschappij|ALM]] dia di e desaster.]] Riba 2 di mei 1970, Abraham tabata miembro di tripulashon di kabina riba buelo 980 for di [[New York City|New York]] (JFK) pa [[Sint Maarten]]. E avion, tipo DC‐9-33CF, tabata un avion ku ALM a hür di a kompania merikano Overseas National Airways (ONA). Tabatin sinkuentishete pasahero y seis miembro di tripulashon abordo. Debí na bientu fuerte i neblina, e piloto a purba baha varios biaha na Aeropuerto Internashonal Prinsesa Juliana (SXM). Kapitan Balsey De Witt a disidí despues di desviá pa Sint Croix. Durante e buelo aki, e piloto a keda sin kombustibel i e riesgo di un aterisahe den awa (ditch) a surgi. Abraham a sobresalí den heroismo: segun testigunan okular, el a yuda pasaheronan bisti nan salbabida i a kompañá nan te na e salida. Na e momentu presiso ey, e avion a hasi un impakto duro ku e awa i a kibra banda di e kòkpit. Abraham, kende a sigui duna asistensia te na final, no a sobrebibí e desaster.<ref>[https://emiliocorsetti.com/what-a-real-hero-looks-like/ What a real hero looks like], emiliocorsetti.com (3 di mei 2019)</ref> El a fayesé inesperadamente durante e akshon di rescate. Un total di 43 persona a sobrebibí; 23 hende a muri, inkluso Margareth Abraham. == Personal == Despues di e buelo, Abraham tabata pa bula bèk New York unda e lo a topa ku su komprometido, Robby Schouten. Nan tabatin plan pa kasa dia 15 di yüni 1970, djis algun siman despues di e suseso trágiko.<ref name="Pionero"/> [[File:Erepenning voor Menslievend Hulpbetoon Versie sinds 1912.jpg|thumb|170x210px|]] == Honor == Margareth Abraham ta wòrdu rekordá komo un símbolo di balentia i altruismo den [[Karibe Hulandes]]. Su akshonnan den momentu di pániko a salba bida di varios hende i su historia ta sigui inspirá hende den Kòrsou i mas aya. Den sala di yegada di [[Aeropuerto Hato|Aeropuerto Internashonal di Kòrsou]], a develá un plakat di bròns na 1972, poné pa [[Estadonan Uni di Amérika|Merka]]. Despues na 2024, a pone un mural ku su imagen riba e fachada di e terminal, komo un homenahe bibu. E gerensia di aeropuerto a kambia e nòmber di e lokalidat pa aktividatnan di aviashon pa "Plasa Margareth Abraham" na 1990. Na 2020, el a wòrdu otorgá póstumo e Medaya di Honor di Plata pa Yudansa Humanitario (''Erepenning voor Menslievend Hulpbetoon''), un di e medayanan sivil militar [[Reino Hulandes|hulandes]] di mas altu pa yudansa humanitario. {{DEFAULTSORT:Abraham, Margareth}} [[:Kategoria:Hende]] [[:Kategoria:Aviashon]] [[:Kategoria:Kòrsou]] Margareth Abraham a wòrdu rekonosé komo un berdadero hende di balentia. Margareth Abraham ta konsiderá un símbolo di balentia i altruismo den Karibe Hulandes. Su akshonnan den momentu di pániko a salba bida di barios hende i su historia ta sigui inspirá hende den Kòrsou i mas aya.Na 1972 Merka a pone un plaka ku inskripshon den sala di salida di [[Aeropuerto Hato]]. Pa honrá su memoria, Aeropuerto Internashonal di Kòrsou a pone su nòmber na su direkshon ofisial: Plasa Margareth Abraham. Na 2024, a develá un mural ku su potret na fachada di e terminal, komo un símbolo di su entrega i korahe.<ref>{{citeer web|url=https://www.curacaochronicle.com/post/local/cap-honoring-a-true-hero-margareth-abraham/|titel= CAP honoring a true hero, Margareth Abraham|datum=2024-05-02|bezochtdatum=2025-07-01|werk=curacaochronicle.com}}</ref> Na 2020, el a risibí posthumamente e ''Zilveren Erepenning voor Menslievend Hulpbetoon'' (Plaka di Plata pa Ayudo Humanitario), un di e mas antiguo i prestisioso premionan di valentia di [[Hulanda]]. --- Margareth Abraham ta wòrdu rekordá komo un símbolo di kurashi i sakrifisio den Karibe Hulandes: 1972: Un plachi di bròns òf metal a wòrdu desvelá den e sala di yegada di Aeropuerto Hato. 1990: E maneho di aeropuerto a kambia e nòmber di e lugá pa aktividatnan di aviashon pa Plasa Margareth Abraham. 2024: Un mural ku su potrèt a wòrdu desvelá riba e fachada di e terminal, komo un homenahe bibu. 2020: El a wòrdu otorgá postumamente ku e Medaya di Honor di Plata pa Asistensia Karitativo, un di e medayanan sivil militar mas haltu pa ayudo humanitario na Hulanda. Margareth Abraham ta keda un fuente di inspirashon pa hopi na Kòrsou i mas leu. Su legado ta sigui biba komo un ehèmpel di sakrifisio propio i forsa humano bou di sirkunstansianan ekstremo. , ku tabata baseá den Antias Hulandes. E tabata konosí pa su amabilidat i entrega na su trabou. {{Infobox persona | nòmber = Margareth Abraham | portret = | nashimentu = ±1946 | lugá nashimentu = Kòrsou | morto = 2 di mei 1970 | lugá morto = Serka St. Croix, Karibe | trabou = Stewardess (ALM) | konosí pa = Su akshonnan heróiko durante e aksidente aéreo di ALM Vlucht 980 }} '''Margareth Abraham''' (±1946 – 2 di mei 1970) tabata un stewardess di [[Kòrsou]] ku a perde su bida den e aksidente aéreo trágiko di [[ALM Vlucht 980]]. E a wòrdu rekordá komo un verdadero hende valent, ku su entrega a yuda salba bida di pasaheronan riba e avion. == Bida i karera == Margareth Abraham a nase den Kòrsou i a traha komo stewardess pa [[ALM Antillean Airlines]]. E tabata konosí pa su amabilidat i entrega na su trabou. == Aksidente di 2 di mei 1970 == Riba 2 di mei 1970, Abraham tabata riba e vuelo [[ALM Vlucht 980]], ku a hasi un ''ditching'' den laman serka [[St. Croix]] despues ku e avion a keda sin gasolin. Testigunan a bisa ku e tabata yudando pasaheronan pone su chaleko di salbashon, i tabata para den e pasillo ora e avion a impacta e laman. E a fayece den e impakto. == Rekonosimentu posthumo == - A risibí e [[Zilveren Erepenning voor Menslievend Hulpbetoon]] (Plaka di Plata pa Ayudo Humanitario) di Reinou Hulanda. - Su nòmber ta honra na [[Aeropuerto Internashonal Hato]] na Kòrsou, ku su direkshon ofisial ta '''Plasa Margareth Abraham'''. - Tambe tin un mural ku su potrèt riba e fachada di e terminal. == Legado == E ta konsiderá komo un símbolo di balentia i entrega humano den e istoria di aviashon Karibe Hulandes. == Referensia == * [https://emiliocorsetti.com/what-a-real-hero-looks-like/ What a Real Hero Looks Like – Emilio Corsetti] * [https://www.curacaochronicle.com/post/local/cap-honoring-a-true-hero-margareth-abraham/ CAP Honoring a True Hero – Curaçao Chronicle] * [https://simpleflying.com/alm-antillean-airlines-flight-980-cabin-crew-perspective/ SimpleFlying on Flight 980] --------- Margareth Abraham was a 24-year-old flight attendant from Curaçao who served on ALM Antillean Airlines Flight 980. On May 2, 1970, the flight, operated by Overseas National Airways on behalf of ALM, departed from New York's JFK International Airport bound for St. Maarten. Due to poor weather conditions, the aircraft made several unsuccessful landing attempts and eventually ran out of fuel, leading to a controlled ditching in the Caribbean Sea near St. Croix. Of the 63 people on board, 40 survived, while 23, including Margareth Abraham, perished .​ Wikipedia, la enciclopedia libre +7 Curaçao International Airport +7 Simple Flying +7 Curaçao International Airport +7 Wikipedia +7 Curaçao International Airport +7 Medium Margareth Abraham is remembered for her heroic actions during the emergency. She assisted passengers in evacuating the aircraft, prioritizing their safety over her own. Tragically, she lost her life in the process . At the time of the accident, she was engaged to Robby Schouten, a well-known Antillean TV presenter, and was planning to leave her position at ALM .​ Curaçao International Airport In honor of her bravery, the address of Curaçao International Airport was named 'Margareth Abraham Plasa' . Her sacrifice is commemorated by the local community, and she is celebrated as a true hero .​ {{Appendix}} ------------------- '''Aruba Airlines''' (officially Arubaanse Luchtvaart Maatschappij N.V.) ta e aerolínea di bandera y e único aerolínea nashonal di Aruba. Fundá den 2006, Aruba Airlines ta oferé transporte aéreo regular y charter pa pasaheronan pa varias destinashon. Su sede korporativo ta na Oranjestad, Aruba, y su base di mantenemento prinsipal ta na Miami, Florida. Den 2015 e compañías a risibí e Aircraft Operating Certificate (AOC) for di Estados Unidos.[1][2] == Historia == Aruba Airlines a wordo funda na 2006 pa Onno J. de Swart, kien tabata su promé direktor. Den 2010 e a inicia operashon di charter ku un Piper PA-31 Navajo di shete asiento. Su sede operashonal ta na Oranjestad, kaminda e tin su base perto di Aeropuerto Internacional Reina Beatrix. E tin ofisinan di benta na Miami (EEUU), Curaçao, Bonaire, i Venezuela (Maracaibo, Valencia y Maracay).[3] Na 2011 Aruba Airlines a atraé inversionistanan nobo pa mehorá su flota. Den ougùstùs 2012, e aerolínea risibí su sertifikado di operashon aéreo ekonómiko, y e a introducí dos Airbus A320 na su flota (su promé A320 yegá na Aruba na november 2012). Su promé ruta regular tabata Aruba → Maracaibo (Venezuela), sigi pa Aruba → Valencia (Venezuela), y mas dilanti Aruba → Panama City (Panamá) i Aruba → Miami (EEUU). Flota y Destinashonnan {| class="wikitable sortable" ! Tipo di Avion !! Modelo !! Kantidat !! Kabina !! Asiento !! Registrashon |- | Airbus || A320-200 || 1 || Ekonomiko || ~180 || P4-AAF [4] |- | Airbus || A321-200 || 1 || Ekonomiko/“Premium” || ~178 || (vhe model, [5]) |- | Bombardier || CRJ200 || 1 || Ekonomiko || ~52 || P4-CRA [6] |} == Destinashonnan selectá == {| class="wikitable sortable" ! Ruta !! País/Región !! Estado |- | Aruba ↔ Miami !! EEUU !! Activo (charter/regular) [3] |- | Aruba ↔ Maracaibo !! Venezuela !! Introdi (2012) [3] |- | Aruba ↔ Valencia !! Venezuela !! Introdi (2012) [3] |- | Aruba ↔ Panama City !! Panamá !! Introdi (5 Julio) [3] |} == Dificultadnan i Estado Actual == Durante e kriis di COVID-19 y problemanan operashonal, Aruba Airlines a enfrenta varios reto. Pa ehempel: su flota a keda parká, i datos reciente ta mustra ku e aerolínea no ta tene vuelos normales kuendo; por ehempel, un sitio pa seguimiento di vuelos ta nifiká kantidat “0” destinashon pa Aruba Airlines. [7] Den marzo 2021 Aruba Airlines a risibí su promé A321-200 (P4-AAI) pa possibilitá un relansa, pero no ta klaro si e aerolínea actualmente ta operando vuelos regulares.[8] E situashon ta kompleho: aunke e sitio ofisial y rekursonan ta indiká ku e aerolínea ta “active” [9], e falta di voli actual y klaridat publikashonal ta kreá duda. ------------ {{Infobox empresa | variante =a tipo = compania di aviacion | nomber = Aruba Airlines | pais = {{ABW}} | imagen = | descripcion = | funda = 2006 | antesecor = | fecha disolucion= | causa disolucion= | fundado = Onno J. de Swart | propietario = | director ehecutivo = | pais = {{ABW}} | sector = transporte | industria = aviacion }} '''Aruba Airlines''' (oficialmente '''Arubaanse Luchtvaart Maatschappij N.V.''') ta e aerolinea di bandera y e unico aerolinea di [[Aruba]]. E aerolinea, fundá na 2006, ku ta ofresé transporte aéreo regular i charter pa pasahero pa 13 destinashon. Aruba Airlines su sede corporativo ta na Oranjestad, Aruba. Aruba ta opera su base di mantencion principal na Miami. Na 2015 el a ricibi un AOC (''aircraft operating certificate'') for di [[Estadonan Uni di Amérika|Merka]]. == Historia == Aruba Airlines a ser funda na 2006 pa Onno J. de Swart, kende tabata su prome director.<ref>{{Cite web|url=http://curacaochronicle.com/aviation/press-release-settlement-between-aruba-airlines-and-de-swart/|title=Press release: Settlement between Aruba Airlines and de Swart|date=16 June 2017}}</ref> E aerolinea a cuminsa operacion di charter cu un Piper PA-31 Navajo di shete asiento na 2010. E sede principal ta na Oranjestad na Aruba, cual ta e centro di operacion principal, y e aerolinea a habri un oficina nobo na [[Aeropuerto Internacional Reina Beatrix]]. E tin tambe ofisina di benta na Miami, Curaçao, Bonaire i na Maracaibo, Valencia i Maracay.<ref name="arubaair-offices">{{cite web|url=http://www.arubaairlines.com/#contactus|title=Aruba Airlines - Contact Us|accessdate=2015-04-21 }}</ref> Na kuminsamentu di 2011 e kompania a atrae inversionista nobo, ku ta kondusí na e mehoracion di e flota. E compania a risibí un Sertifikado di Operashon di aerolínea ekonómiko na ougùstùs di 2012. E aerolinea ta haya dos avion Airbus A320, e prome di nan a yega Aruba na november di 2012. E avion a kuminsá bula buelonan charter for di Aruba na fin di 2012 i e operashonnan programá a kuminsá e siguiente aña. Su promé destinashon tabata Maracaibo, Venezuela i despues Valencia, Venezuela. Despues riba 5 di yüli di e aña ei nan a inaugurá e buelonan pa Panama City, Panama. Y finalmente Miami, Merca. {{Appendix}} 18/10/25 Aruba Airlines is still operating and is the flag carrier and sole airline of Aruba. It is based at Queen Beatrix International Airport in Oranjestad and provides scheduled and charter services to various destinations across the Caribbean, South America, and the United States. Operations: Aruba Airlines is currently the only Aruban airline. It offers both scheduled and charter flights, serving as a primary carrier to and from the island. Headquarters: The airline's corporate headquarters are in Oranjestad, Aruba. Its main maintenance base is in Miami, Florida. Destinations: It flies to a number of destinations, including cities in the Caribbean, South America (such as Medellin, Colombia, and Georgetown, Guyana), and the United States (such as Miami). ------------------ {{Variante|a}} {{Databox}} '''Jet Air''' (oficialmente ) ta e aerolínea nacional di {{Appendix}} [[Category:Aviashon]] [[Category:Karibe Hulandes]] ------------------- {{Databox}} '''Avia Air''' ta un compania aereo di Aruba cu a opera entre .. y november 2003. Avia Air tabata un aerolinea basá na Aruba. Avia Air a suspendé su servisio na novèmber 2003 i tabata trahando pa reestructurá su operashonnan bou di protekshon di bankrut. 1] == Historia == Avia Air a kuminsá operashon den zomer di 1994 inicialmente tres Cessna 402B ⁇ (P4-AVA te ku P4-AVC); e mesun aña a añadí un Embraer Bandeirante (P4-AVD). Pasobra Air Aruba a enfoca mas y mas riba buelonan pa Merka, algun ruta regional por a bira operá. A kuminsá ku servisionan di liña pa Curaçao, Bonaire i e siudatnan Venezolano di Maracaibo, Punto Fijo i Valencia. Na fin di 1995, a cumpra un di dos Bandeirante P4-AVE).<ref>[http://landewers.net/P4-artikel.pdf 20 jaar Arubaans Luchtvaartuig Register Arno Landewers]</ref> Na 13 di mart di 1996 e barku a kai banda di (Venezuela) e Cessna 402B P4-AVB na laman, cu a mata tur ocho persona den e auto. E tabata trata di un buelo di linea di Aruba pa Punto Fijo. E piloto a reporta na un otro avion di Avia Problema di aire ku e motor robes, i algun tempu despues cu un candela a kibra. For di investigashon a resulta cu e candela a causa e motor y un parti di a kibra e ala robes di e avion, despues cu e Nort di Las Piedras- Aeropuerto di Punto Fijo - a kai. Na komienso di 2003, un Short SD.360-200 a kumpra, pero e aparato aki no a wòrdu a drenta servisio. For di mei 2003 no tabatin sèn mas pa paga salario di e personal y operacionnan di vuelo a keda para. Poco despues e lease company Volvo Aero a pidi e motornan di e dos Bandeirantes y finalmente E departamento di impuesto a konfiská tur e produktonan. E Cessna tambe a keda destruí. aerodinámiko pa motibu di mantenshon atrasá. Con E shortenan a bira algun e vuelo di entrenamentu a tuma lugá despues di e grupo di invershon IMCA, propietario di Air Exel, a kumpra un participacion di 50% den Avia Air. Avia Air lo sigui como AviaExel. E falta di Avia Air a hasi un pèrmit di establesementu definitivo drecha bo kara. Na òktober 2003 e kompania a a declara su mes na faillite. Poco despues, e 'Short' a bira e doño a rekuperá; tur dos Bandeirantes a keda te ku e zomer di e aña aki riba e Aeropuerto di Oranjestad ta para y e Cessna 402 P4-AVA ainda ta presente aki. ==Code data== *[[International Air Transport Association|IATA]] Code: '''3R''' *[[International Civil Aviation Organization|ICAO]] Code: '''ARB''' *Callsign: Aviair ==Flota== *Short 360-200 *Embraer EMB 110 Bandeirante == Wak tambe == * [[Lista di eks-kompania aéreo di Karibe Hulandes]] {{Appendix}} NOTES * Avia Air a cuminsa na 1984 como compania di charter Avia Air Chapter cu tabata activo na Aruba i Corwou. * in augustus 1987 verscheen het Avia Air toestel met piloot Robby Anjie, 26 jr., ter hoogte van MAcoya, Venezuela. Een tweemotorig vliegtuig Cessna met kenteken N-5351- A van de particuliere chartermaatschappij van de heer Efi Tromp, Avia Air, wordt sinds vrijdagavond op de route van Punto Fjjo (Venezuela) naar de luchthaven van Aruba vermist. * directie/eignaaar? Efi Tromp. * HetvliegtuigiseenJetpropAerocommander, een snelle vliegtuig ingericht met de nodige luxe. Avia- Air hoopt met zijn nieuwe aanwinst de Curagaose zakenman nu een nog betere service te verlenen. Avia- Air die in 1980 bij ministriële beschikking toestemming kreeg om samen met twee andere luchttransportmaatschappijen commerciële passagiersvluchten uit te voeren, biedt rechtstreekse vluchten aan naar alle bestemmingen in het Caribisch gebied, Colombia, Venezuela en Suriname. Met dit nieuwe vliegtuig hoopt Avia- Air bij te kunnen dragen aan de economische ontwikkeling van Curagao,<ref>TOEKOMST ANDERS TEKORT AAN GEKWALIFICEERDE KRACHTEN CDM ervaart dat nu al Opleiding vaklieden in metaalsector noodzakelijk. "Amigoe". Curaçao, 24-08-1987, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 12-03-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642489:mpeg21:p003</ref> * 1994: Avia Air van Efi Tromp is reeds enige tijd doende met plannen om commutervluchten tussen de eilanden te gaan vliegen. * Avia Air heeft vanaf woensdag een nieuw vliegtuig in bedrijf. Het is een EMB-110, van Braziliaanse makelij, dat 19 passagiers kan vervoeren. Het kan gecharterd worden voor vluchten Aruba - Curagao v.v. en Aruba - Bonaire v.v. Auia Air voert tweemaal daags vluchten uit tussen Aruba en Punto Fijo in Venezuela.<ref>WILLEMSTAD— Avia Air heeft vanaf woensdag een nieuw vliegtuig in bedrijf. Het is een EMB-110, van Braziliaanse makelij, dat 19 passagiers kan vervoeren. Het kan gecharterd worden voor vluchten Aruba – Curagao v.v. en Aruba – Bonaire v.v. Auia Air voert tweemaal daags vluchten uit tussen Aruba en Punto Fijo in Venezuela.. "Amigoe". Curaçao, 12-10-1994, p. 9. Geraadpleegd op Delpher op 12-03-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010645369:mpeg21:p009</ref> * Luchtvaartmaatschappij Avia Air die door de regering als nationale luchtvaartmaatschappij *s erkend, heeft plannen °ni met ingang van 1 december aanstaande naar vleugels uit te slaan. **er dag vertrekken twee yiuchten naar Punto Fijo (Venezuela), dirie naar en vier naar öonaire. Avia Air president Ciro Pieters. In 1986 is Avia Air begonnen als chartermaatschappij voor vluchten in de omgeving. In april van dit jaar kreeg Avia Air een vergunning om regelmatige vluchten uit te voeren. De maatschappij heeft vijf vliegtuigen: twee Embriers 110, elk met zestien stoelen en extra ruimte voor de koffers en twee Cessnas, elk met zeven stoelen.<ref>Plannen Avia Air om vleugels uit te slaan. "Amigoe". Curaçao, 28-11-1995, p. 7. Geraadpleegd op Delpher op 12-03-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644874:mpeg21:p007</ref> * 1995: Het particuliere Avia Air heeft afgelopen vrijdag van minister. Glenbert Croes van Verkeer en Communicatie de vergunning ontvangen om geregelde vluchten uit te voeren. "Wij zijn nu ook een officiële luchtvaartmaatschappij die vluchten uit mag voeren op Bonaire, Curacao, Coro en Las Piedras", zo reageerde Avia Air-president Ciro Pieters vanmorgen desgevraagd. Ook werd vastgesteld dat de luchtvaartmaatschappijen van de twee landen (aruba-NA) elk een bepaald aantal vluchten kan uitvoeren. Dit zijn Aruba- Curacao met 35 vluchten per week, Aruba-Bonaire met 28 Avia Air, dat tot nu toe alleen chartervluchten verzorgde, begint binnen afzienbare tijd met de vluchten op Bonaire, Curacao en de twee Venezolaanse steden Coro en Las Piedras. * Avia Air kreeg op 28 april van de minister Glenbert Croes van Vervoer en Communicatie een vergunning om geregelde vluchten uit te voeren tussen Cura9ao, Bonaire, Coro, Las Piedras en thuisbasis Aruba. De voorbereidingen betreffen nu voornamelijk de vluchten tussen de ABC-eilanden. {{Appendix}} ------------------ '''Insel Air Aruba''' tabata un aerolinea y subsidiario di Insel Air, como tambe e aerolinea oficial nacional di Aruba.<ref>[http://curacaochronicle.com/aviation/insel-air-aruba-seeks-u-s-routes/ Insel Air Aruba Seeks U.S. Routes]</ref> de.wiki:Insel Air Aruba tabata un aerolinea y subsidiario di Insel Air, como tambe e aerolinea oficial nacional di Aruba. [1] Un investigashon ku a tuma lugá na yanüari 2017 dor di e Inspectie Leefomgeving en Transport di Reino Hulandes a evidensiá defectonan tantu den e kompania mayor Insel Air i Insel Air Aruba, komo tambe den e outoridatnan di aviashon di Kòrsou i Aruba. Komo resultado, un kantidat di avion di e dos kompanianan lo no por bula pa un tempu indeterminá. Insel Air i Insel Air Aruba despues a reduci nan destinashonnan di buelo, ku anteriormente tambe tabata inkluí destinashonnan den Merka i Sur Amerika, pa e islanan ABC i Sint Maarten.<ref>{{Literatur |Autor= |Titel=Dutch ILT intervenes in Curaçao, Aruba CAAs |Sammelwerk=ch-aviation |Verlag= |Ort= |Datum= |Seiten= |Online=[http://www.ch-aviation.com/portal/news/53584-dutch-ilt-intervenes-in-curaao-aruba-caas ch-aviation.com]}}</ref><ref>{{Literatur |Autor= |Titel=Insel Air axes bulk of network, retains ABC Islands |Sammelwerk=ch-aviation |Verlag= |Ort= |Datum= |Seiten= |Online=[http://www.ch-aviation.com/portal/news/53989-insel-air-axes-bulk-of-network-retains-abc-islands ch-aviation.com]}}</ref><ref>{{Literatur |Autor= |Titel=Curaçao's Insel Air looking to dispose of Aruban unit |Sammelwerk=ch-aviation |Verlag= |Ort= |Datum= |Seiten= |Online=[http://www.ch-aviation.com/portal/news/54051-curaaos-insel-air-looking-to-dispose-of-aruban-unit ch-aviation.com]}}</ref><ref>{{Literatur |Autor= |Titel=Curaçao's Insel Air fends off bankruptcy filing |Sammelwerk=ch-aviation |Verlag= |Ort= |Datum= |Seiten= |Online=[http://www.ch-aviation.com/portal/news/54267-curaaos-insel-air-fends-off-bankruptcy-filing ch-aviation.com]}}</ref> Insel Air Aruba a stop di opera na 2017 despues di cinco aña. [6] == Flota == For di maart 2017, Insel Air Aruba su flota tabata consisti di ocho avion, di cual ningun ta operacional.<ref>[http://www.ch-aviation.com/portal/aircraft/search?search=1&cha=ISU ch-aviation], abgerufen am 20. März 2017.</ref> ==Wak tambe == * [[Lista di eks-kompania aéreo di Karibe Hulandes]] == Link externo == * [https://www.fly-inselair.com/en/ Webpräsenz der Insel Air] (englisch und spanisch) * [http://www.airliners.net/search/photo.search?airlinesearch=Insel%20Air%20Aruba&distinct_entry=true Fotos] der Insel Air Aruba auf [[Airliners.net]] {{Appendix}} ----------------- '''Aruba Flying Club''' tabata un asociacion di piloto amatur na Aruba?? == Historia == AFC ta data di ananan 1940. Tabata haci uzo di aeropuerto de Vuyst na San nicolas den bario di juana morto. met hangar Na 1998 AFC a bira activo atrobe. AFC in 1950 statutair opgricht Vereniging Aruba Flying Club In 1998 werd de Aruba Flying Club weer actief (welke vanaf de oorlogsjaren tot in de jaren 70 al had bestaan). Aanvankelijk werd gevlogen met de Cessna 172M P4-BON, in 1992 en 1993 aangevuld met Cessna 182P P4-GIN en sinds 1998 met een Amerikaans geregistreerde Cessna 172R, de N174AP.<ref>[http://landewers.net/P4-artikel.pdf 20 jaar Arubaans Luchtvaartuig Register Arno Landewers]</ref> Eleccion di directiva di AFC * na 1956 e club tabatin 4 avioneta propio di cual e ultimo adkisicion tabata un stimson. Cu e avionetanan tabata bula y tene competencia y demostracionnan.<ref>[https://archive.org/details/BNA-DIG-ARUBAANSECOURANT-1956-09/page/n67/mode/2up?q=flying Aruba Flying Club viert eerste vlucht van nieuwe Stimson], Arubaanse Courant (21 september 1956)</ref> * Aanwijzing: Als leden van de Raad van Beheer van de Aruba Flying Club, de heren: P. A. de Vuyst; Commandant Onderzoekings en Bewakingsdienst op Aruba; H. A. Hessling, Ambtenaar belast met het domein beheer op Aruba * in 1950 de 100ste vliegbevet uitgereikt =- examens sportvliegr, instrument vlieger en instructur * De Aruba Flying | Club 'is een bloeiende vereniging. | Het maximum aantal leden dat toegelaten wordt bedraagt statutair vijftig en dat heeft men vrijwel voortdurend. Het aantal brevetten dat in de loop der jaren werd uitge- > reikt loopt in de honderden. De samenwerking tussen A.F.C. en overheid is voortreffelijk en het aantal deskundigen waarover men kan beschikken ruim voldoende. De vloot bestaat uit vier toestellen, waarbij dan nog drie komen, die particulier eigendom van enkele leden zijn. De minimum leeftijdsgrens voor het behalen van een brevet is zeventien jaar. Men moet zich hiertoe eerst aan een strenge medische keuring onderwerpen. Voorschrift i.; dat men een aandeel koopt van driehonderd gulden. Daarna hebben de meeste leerlingen ongeveer 12 uur lessen nodig om dan nog een 25 tot 30 uur solo te vliegen voor zij het brevet kunnen halen. De totale instruktieteksten belopen dan ongeveer ƒ 500.—. Wie eenmaal het brevet heeft en de nodige proeven hoeft afgelegd mag zelf een vliegtuigje huren, eerst voor vluchten boven het eiland, daarna ook voor tochtjes naar buiten. Voor weekenden komen vooral Curaeao en Bonaire in aanmerking voor langere vakanties Venezuela en andere omliggende landen. Enkele leden, als de heren Riehardson en van der Voort maakten ook veel langer vakantievluchteri (om langs de Venezolaans kust, Trinidad en andere eilanden naar Sint Maarten.<ref>De Aruba Flying Club. "Amigoe di Curacao". Willemstad, 26-10-1957. Geraadpleegd op Delpher op 12-03-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000211195:mpeg21:p003</ref> * Voor velen is het vertrek van de heer Pieter A. de Vuyst ongemerkt voorbij gegaan. Gedurende de tweede wereldoorlog was hij verbindingsmarineofficier en gedurende die tijd begon hij met het plannen voor een particulier vliegvels, dat naar hem genoemd werd. Op 16 juli 1944 werd dit vliegveld geopend dooi de toenmalige Gezaghebber I. Wagemaker. Dat het vliegveld naar hem ge noemd werd, was op voordracht van Aruba Flying Club als waardering voor het vele werk dat hij voor deze club had gedaan. In oktober 1945 kwam de heer de Vuyst in dienst van de Lago en verliet deze op 1 juni j.l. 1956.<ref>{{nl}}{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010404914:mpeg21:p005|titel=Pieter A. de Vuyst verliet Aruba|werk=[[Amigoe]]|datum=1956-06-18|bezochtdatum=2024-03-12}}</ref> {{Appendix}} AFC is een Arubaanse vereniging ter beoefening van de vliegsport, opgericht in 1942 door employes van Lago te San Nicolas. Eerste voorzitter was Pieter A. de Vuijst, waarnaar het sportvliegveld is genoemd.<ref>Hoetink, Encyclopedie van de Nederlandse Antillen, 1969 pag.55</ref> ----------------- == EZ Air (aanvulling)== Mester menshoná ku direktor di Medicair Rene Winkel ta alabes direktor di aerolínea EZ Air, pues e kontrato firmá ta ku Winkel i no e aerolínea EZ Air. Esaki ta importante pa menshoná mirando ku den komunidat tin e impreshon ku ta EZ Air ta sòru pa Ambulans Aéreo. “Nos tin kontrato ku e doño pues no e aerolínea mes. Awor a yega e momentu ku e kontrato a vense. Segun e proseso, tur interesado por entregá un petishon pa ehekutá e tarea di Ambulans Aéreo. Boneriano 29-11-2023 titel=Ken ta bai ehekuta air ambulans?|https://awemainta.com/boneriano/ Medicair tambe por bolbe entregá un petishon”, e ta splika. Sinembargo e no ta konfirmá ku vensementu di e kontrato a sosedé entrante yanüari 2024. Tambe e ta sigurá ku e situashon di niun forma ta opstakulisá servisio di Ambulans Aéreo. Mester menshoná ku ya pa algun luna tin spekulashon tokante e situashon aki. Dòkter Frans komo direktor di FM den un rueda di prensa anterior a konfirmá ku Ministerio na Hulanda ke pa ehekutá buelonan di Ambulans Aéreo ku avionnan registrá na Hulanda. Tur esaki por konsiderá komo opstákulo pa proveodornan lokal. BONERIANO a tuma kontakto ku Rene Winkel tokante e situashon aki i e ta splika ku e no ta deseá na amplia masha mirando ku FM ainda ta un kliente. “Echo sí ta ku FM algun tempu atras a saka un asina yamá ‘tender’ pa buska un operadó pa ambulans aéreo ku lo trese avionnan ku registrashon PH, esta di Hulanda. Es mas FM lo ta basta leu pa bira un operador di aerolínea. No ta eksistí Ambulans Aéreo, ta eksistí pèrmit pa ehekutá buelo ‘ airline operator certificate’ (AOC). Di aki ta haña un provishon riba e pèrmit pa Ambulans Aéreo pasombra ta buelo komersial i ku nan lo bula bou di e reglanan Europeo, EASA”, e ta splika. Winkel ta agregá ku nan tambe a lesa ku FM ke bin ku avion di Ambulans eléktriko, pero tambe mester bisa ku e teknologia aki no ta asina leu ainda. “No ta eksistí avion eléktriko ainda ku por bula e rutanan aki, i dado kaso ku bin ku avionnan asina mes, mester pasa den hinter un prosedura pa nan wòrdu sertifiká pa departamentonan konserní manera Curacao Civil Aviation Authority (CCAA) Y ILT holanda , Esei ta nifiká ku por dura añanan promé ku por bai usa avionnan eléktriko pa transporte di pashènt.” Importansia di Ambulans Aéreo Esaki ta un avion privá spesialmente adaptá pa duna sosten médiko na pashèntnan durante transporte. Un dòkter, paramediko òf ekipo di dòkternan altamente kualifiká lo biaha ku su pashènt pa atendé e pashènt te ora e yega e aeropuerto destiná i por transportá e pashènt na un manera sigur te su kas òf pa un hòspital den e pais. E Ambulans Aéreo lógikamente ta karga tur e ekipo i e remedinan nesesario durante e buelo. {{Appendix}} ----------------------------- __NOINDEX__ 7cahu54wv7x03nmslyk1toedefwenu3 199200 199199 2026-08-01T20:54:57Z Caribiana 8320 199200 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ * Nieuw: [[Avia Air]] - [[Insel Air Aruba]] - [[Aruba Airlines]] - [[Aruba Flying Club]] . [[SLM]] - [[Jetair Caribbean]] - [[Buelo 980 di ALM]] - [[Margareth Abraham]] * Aanvullen: [[Z Air]] --------------- {{Infobox Aeropuerto | variante = c | nomber oficial = Princess Juliana International Airport | imagen = | tipo = Públiko | sirbi = [[Sint Maarten (isla)|Isla di Sint Maarten]] | funda = | apertura = [[4 di mart]] [[1944]] | propietario = Princess Juliana International Airport Holding Company N.V. | lat_deg = 18 | lat_min = 02 | lat_sec = 27 | lat_dir = N | lon_deg = 63 | lon_min = 06 | lon_sec = 32 | lon_dir = W | pais = {{SXM}} | pista = | operado = Princess Juliana International Operating Company N.V. | website = http://www.sxmairport.com/ }} '''Aeropuerto Internashonal Prinses Juliana''' (IATA: '''SXM''', ICAO: '''TNCM'''), konosí na [[ingles]] komo '''Princess Juliana International Airport''' (PJIA), ta e aeropuerto prinsipal di e [[Sint Maarten (isla)|isla di Sint Maarten]]. E ta sirbi tantu e [[Sint Maarten|parti hulandes]] komo e [[Sint Maarten (Fransia)|parti franses]] di e isla. E aeropuerto ta situá den pais [[Sint Maarten]], serka di Simpson Bay Lagoon. El a haña su nòmber for di Reina [[Juliana di Hulanda]], kende ainda tabata prinsesa heredero tempu ku e aeropuerto a habri na 1944. Ademas di PJIA, tin un aeropuerto mas chikitu na e parti franses di e isla, konosí komo Aeropuerto Grand Case-Espérance. E aeropuerto aki ta sirbi prinsipalmente buelonan regional chikitu.<ref>[https://skybrary.aero/airports/tffg Grand Case/Espérance Airport], Skybrary</ref> == Historia == Na 1942, durante [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]], e ehérsito [[Estadonan Uni di Amérika|merikano]] a konstruí un pista di aterisahe na e sitio kaminda e aeropuerto moderno ta pará awe. E ophetivo tabata pa monitoriá i kontrarestá aktividat di supmarino nazi den e área.<ref name="CBCS">[https://www.centralbank.cw/storage/app/media/economic_bulletins_2024/20240927_feature_article_princess_juliana_international_airport_economic_bulletin_september_2024.pdf Princess Juliana International Airport An Economic Profile], [[Banko Sentral di Kòrsou i Sint Maarten|CBCS]] Economic Bulletin (sèptèmber 2024)</ref> Na 1944, e promé buelo no-militar ku pasahero sivil, operá pa [[KLM]], a baha na Sint Maarten. E aeropuerto desaroyá posteriormente riba e mesun sitio a wòrdu nombrá na honor di Prinsesa Juliana, kende tabata abordo di e buelo inougural.<ref name="CBCS"/> == Infrastruktura i desaroyo == For di 2001, a elaborá plannan pa ekspanshon i modernisashon di e aeropuerto. Un terminal nobo, ku un kapasidat pa 2,5 mion pasahero pa aña, a wòrdu habrí ofisialmente na novèmber 2006 pa [[Beatrix di Hulanda|Reina Beatrix]].<ref name="CBCS"/><ref name="birthday">[https://shta.com/princess-juliana-international-airport-celebrates-80th-birthday/ Princess Juliana International Airport Celebrates 80th Birthday], shta.com (13 di mei 2024)</ref> E terminal nobo a wòrdu konstruí riba tereno rekuperá nortwest di e terminal bieu. E edifisio tin dos piso i un superfisie total di aproksimadamente 27.000 m². Check-in i entrega di maleta ta situá na planta abou, miéntras ku sala di salida i áreanan komersial ta na e promé piso.<ref name="pjia">[https://www.airport-technology.com/projects/princessjulianaint/?cf-view Princess Juliana International Airport], airport-technology.com (2008)</ref> {{Multiple image | total_width = 210 | border = infobox | align = right | direction = vertical | image1 = Airbus A340-313X, Air France JP6020532.jpg | caption1 = Avion Air France aserkando pista di aterisahe. | image2 = Warning sign on Maho Beach.jpg | caption2 =Bòrchi di atvertensia na Maho Beach (2015). | caption_align = center }} Na 2015, e aeropuerto a manehá 1.829.543 pasahero i aproksimadamente 60.000 moveshon di avion.<ref>{{cite web |website=Sxmairport.com |url=http://www.sxmairport.com/includes/pdfs/2015-Annual-Report.pdf |title=Annual Report 2015 |access-date= |archive-date=2023-07-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230709223107/https://www.sxmairport.com/includes/pdfs/2015-Annual-Report.pdf |url-status=dead }}</ref> === Pista di aterisahe === Un di e karakterístikanan mas distintivo di e aeropuerto ta su aserkamentu pa aterisahe. Un punta di e pista ta situá hopi serka di Maho Beach, loke ta hasi ku avionnan ta pasa na altitut hopi abou riba e playa promé ku nan aterisá. Esaki a hasi e sitio konosí internashonalmente i a kontribuí na su popularidat komo atrakshon turístiko.<ref name="cleaver"/> Alabes, e situashon ta konsiderá potensialmente peligroso, i públiko ta wòrdu advertí pa "jetblast" mediante bòrchi.<ref>[https://uitspraken.rechtspraak.nl/details?id=ECLI:NL:HR:2004:AO4224 HR arrest Jetblast], uitspraken.rechtspraak.nl (2004)</ref> ==Ròl regional== E aeropuerto ta un sentro importante pa aviashon den e region di Nortost Karibe. E ta funshoná komo base di operashon pa [[Winair]] i komo hub prinsipal pa konekshon ku islanan mas chikitu den e region, manera [[Anguilla]], [[Saba]], [[Sint Eustatius]], [[Sint Barth|Saint Barthélemy]], [[Anguilla]], [[Dominica]], [[Nevis (isla)|Nevis]] i [[Tortola]].<ref name="birthday"/> E aeropuerto tin konekshonnan regular ku [[Oropa]] i [[Nort Amérika]] ku diferente aerolinea, inkluyendo KLM i kompania di aviashon franses.<ref name="cleaver"/> == Organisashon == Maneho di e aeropuerto ta den man di Princess Juliana International Operating Company N.V.<ref name="pjia"/><ref>[https://web.archive.org/web/20050526154747/http://www.pjiae.com/pdfs/company-profile.pdf Company profile - The Princess Juliana International Airport (PJIA)], sxm-airport.com (4 di mart 2005)</ref>, un supsidiario di Princess Juliana International Airport Holding Company N.V., ku gobièrnu di Sint Maarten komo úniko akshonista. Na 2024, e aeropuerto tabatin aproximadamente 305 empleado (FTE), hasiendo e un di e dunadónan di trabou individual mas grandi na Sint Maarten, fuera di sektor públiko.<ref name="CBCS"/> Michael Cleaver ta direktor ehekutivo (CEO) di e aeropuerto for di 2025.<ref name="cleaver">[https://www.luchtvaartnieuws.nl/nieuws/categorie/3/airports/michael-cleaver-volgt-brian-mingo-op-als-ceo-van-luchthaven-van-sint-maarten Michael Cleaver volgt Brian Mingo op als CEO van luchthaven van Sint Maarten], luchtvaartnieuws.nl (5 di aprel 2025)</ref> {{Commonscat}} {{Appendix|2= {{References}} }} [[:Kategoria:Sint Maarten]] [[:Kategoria:Aviashon]] -------- E aeropuerto ta sirbi komo un sentro importante pa aviashon den e region di Nortost Karibe. E ta e base di operashon pa [[Winair]] i ta funshoná komo e hub prinsipal pa islanan mas chikitu den region, manera [[Anguilla]], [[Saba]], [[Sint Eustatius]], [[Saint Barthélemy]], Anguilla, Dominica, Nevis i [[Tortola]].<ref name="birthday"/> E aeropuerto, ku ta konektá ku Oropa dor di KLM i vários kompania di aviashon franses, ta internashonalmente konosí prinsipalmente pa Maho Beach.<ref name="cleaver"/> Avionnan ta bula hopi abou riba e playa ei promé ku baha riba e pista situá direktamente su tras, hasiendo esaki un atrakshon turístiko prinsipal.<ref name="cleaver"/> Un di e aspektunan mas distintivo di e aeropuerto ta su aserkamentu di aterisahe. Un punta di e pista ta situá hopi serka di Maho Beach, loke ta hasi ku avionnan pasa na altitut hopi abou riba e playa ora nan ta aterisá. Esaki a hasi e sitio konosí internashonalmente, pero tambe ta krea situashonnan potensialmente peligroso pa bishitante. == Organisashon == PJIA su kantidat total di empleado tabata 305 ekivalente di tempu kompletu (FTEs) na 2024, hasiendo e ta un di e dunadónan di trabou individual mas grandi na Sint Maarten, ekskluyendo gobièrnu.<ref name="CBCS"/> Maneho di e aeropuerto ta den man di Princess Juliana International Operating Company N.V.<ref name="pjia"/><ref>[https://web.archive.org/web/20050526154747/http://www.pjiae.com/pdfs/company-profile.pdf Company profile - The Princess Juliana International Airport (PJIA)], sxm-airport.com (4 di mart 2005)</ref>, un kompania supsidiario di Princess Juliana International Airport Holding Company N.V., ku gobièrnu di Sint Maarten komo úniko akshonista. Michael Cleaver ta direktor ehekutivo (CEO) di e aeropuerto for di 2025.<ref name="cleaver">[https://www.luchtvaartnieuws.nl/nieuws/categorie/3/airports/michael-cleaver-volgt-brian-mingo-op-als-ceo-van-luchthaven-van-sint-maarten Michael Cleaver volgt Brian Mingo op als CEO van luchthaven van Sint Maarten], luchtvaartnieuws.nl (5 di aprel 2025)</ref> {{Commonscat}} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =70946032|titulo=Princess Juliana International Airport}} {{References}} }} [[:Kategoria:Sint Maarten]] [[:Kategoria:Aviashon]] ------------ Aeropuerto Internashonal Prinses Juliana (IATA: SXM, ICAO: TNCM), konosí na ingles komo Princess Juliana International Airport (PJIA), ta e aeropuerto prinsipal di e isla di Sint Maarten. E ta sirbi tantu e parti hulandes komo e parti franses di e isla. E aeropuerto ta situá den e pais Sint Maarten, serka di Simpson Bay Lagoon. E a haña su nòmber for di Reina Juliana di Hulanda, kende ainda tabata prinses heredero tempu ku e aeropuerto a habri na 1943. Na 1944, e a bishitá e sitio, loke a kontribuí na e nòmber ofisial. Ademas di PJIA, tin un aeropuerto mas chikitu na e parti franses di e isla, konosí komo Aeropuerto Grand Case–Espérance, cu ta sirbi prinsipalmente buelonan regional. Historia Na 1942, durante e Di Dos Guera Mundial, e ehérsito merikano a konstruí un pista di aterisahe riba e lokashon kaminda e aeropuerto moderno ta eksistí awe. E objetivo tabata pa monitoriá i kontrarestá aktividat di supmarino den e área. Na 1944, e promé buelo no-militar ku pasaheronan sivil — operá pa KLM — a baha na Sint Maarten. E aeropuerto posterior a wòrdu desaroyá riba e mesun sitio i a haña su nòmber na honor di Prinsesa Juliana, kende tabata abordo di e buelo inaugural. Infrastruktura i desaroyo For di 2001, a elaborá plannan pa modernisashon i ekspanshon di e aeropuerto. Un terminal nobo, ku un kapasidat di 2,5 mion pasahero pa aña, a wòrdu habrí ofisialmente na novèmber 2006 pa Reina Beatrix. E terminal nobo a wòrdu konstruí riba tereno rekupersá na noroeste di e terminal anterior. E edifisio tin dos piso i un superfisie total di aproksimadamente 27.000 m². Check-in i entrega di maleta ta situá na planta abou, miéntras ku sala di salida i áreanan komersial ta na e promé piso. Na 2015, e aeropuerto a manehá 1.829.543 pasahero i aproksimadamente 60.000 moveshon di avion. Rol regional E aeropuerto ta un sentro importante pa aviashon den e region di Nortost Karibe. E ta funshoná komo base di operashon pa Winair i komo hub prinsipal pa konekshon ku islanan mas chikitu den e region, manera Anguilla, Saba, Sint Eustatius i Saint Barthélemy. E aeropuerto tin konekshonnan regular ku Oropa i Nort Amérika dor di diferente aerolinea, inkluyendo KLM i kompania di aviashon franses. Aserkamentu di aterisahe Un di e karakterístikanan mas distintivo di e aeropuerto ta su aserkamentu di aterisahe. Un punta di e pista ta situá hopi serka di Maho Beach, loke ta hasi ku avionnan pasa na altitut hopi abou riba e playa promé ku nan aterisá. Esaki a hasi e sitio konosí internashonalmente i a kontribuí na su popularidat komo atrakshon. Alabes, e situashon ta konsiderá potensialmente peligroso, i bishitantenan ta wordo advertí pa sigui instrukshonnan di siguridat. Organisashon Maneho di e aeropuerto ta den man di Princess Juliana International Operating Company N.V., un supsidiario di Princess Juliana International Airport Holding Company N.V., ku gobièrnu di Sint Maarten komo úniko akshonista. Na 2024, e aeropuerto tabatin aproximadamente 305 empleado (FTE), hasiendo e un di e empleadornan individual mas grandi na Sint Maarten, fuera di sektor públiko. Michael Cleaver ta direktor ehekutivo (CEO) di e aeropuerto for di 2025. ---- For di 2001, a traha plannan pa ekspanshon i modernisashon di e aeropuerto. Un edifisio nobo di aeropuerto, ku un kapasidat pa 2.5 mion pasahero pa aña, a wordo habri ofisialmente pa [[Beatrix di Hulanda|Reina Beatrix]] na novèmber 2006. Komo parti di e di 70 aniversario na 2014, e aeropuerto a hasi un donashon di tres estatua di pelikan maron na gobièrnu. Nan a wòrdu poné riba e rotònde dilanti di e aeropuerto, huntu ku e lèternan di e kódigonan di aeropuerto di IATA di e aeropuertonan partner.<ref>The Daily Herald, [https://www.thedailyherald.sx/islands/national-bird-monument-at-airport-roundabout-restored National bird monument at airport roundabout restored], 9 juni 2021</ref> [[File:06-SXM-airport1s.jpg|thumb|left|200px|Interior di e terminal di Aeropuerto Internashonal Prinses Juliana.]] Aeropuerto Internashonal di Prinsesa Juliana (IATA: SXM, ICAO: TNCM) ta e aeropuerto prinsipal riba e isla karibense di Saint Martin. E aeropuerto ta situá na e parti hulandes di e isla, den e pais di Sint Maarten, serka di e kosta di Simpson Bay Lagoon. Na 2015, e aeropuerto a manehá 1.829.543 pasahero i alrededor di 60.000 moveshon di avion.<ref>{{cite web |website=Sxmairport.com |url=http://www.sxmairport.com/includes/pdfs/2015-Annual-Report.pdf |title=Annual Report 2015 |access-date=2 March 2016 |archive-date=9 July 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230709223107/https://www.sxmairport.com/includes/pdfs/2015-Annual-Report.pdf |url-status=dead }}</ref> E aeropuerto ta sirbi komo un sentro pa Winair i ta e porta prinsipal pa e Islanan Leeward mas chikitu, inkluyendo Anguilla, Saba, Saint Barthélemy i Sint Eustatius. E ta haya su nomber for di Reina Juliana di Hulanda, kende a baha eynan tempo cu e tabata heredero presunto na 1944, e aña despues cu e aeropuerto a habri. E aeropuerto tin aserkamentu di aterisahe di flyover na altitud hopi abou pasobra un punta di su pista ta sumamente serka di kosta i Maho Beach. Miéntras ku Prinsesa Juliana Internashonal ta e porta di aviashon prinsipal pa e isla, tin tambe un aeropuerto di uso públiko mas chikitu na e parti Franses, den e Kolektividat Franses di San Martin, yamá Aeropuerto Grand Case-Espérance. {{Commonscat}} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =70946032|titulo=Princess Juliana International Airport}} {{References}} }} [[:Kategoria:Sint Maarten]] [[:Kategoria:Aviashon]] --------------- {{Variante|c}} {{Infobox accidente aereo | variante = c | nomber = Buelo 980 di ALM | imagen = Douglas DC-9-33F N937F ONA MIA 17.07.76 edited-2.jpg | descripcion = Avion tipo Douglas DC-9-33CF di ONA, similar na esun di hür pa [[Antilliaanse Luchtvaart Maatschappij|ALM]] dia di e insidente. | mapa = | fecha = [[2 di mei]] [[1970]] | tipo_calamidad = | sitio = | morto = | tipo_avion = Douglas DC-9-33CF | number_avion = | operado = Overseas National Airways (ONA) pa [[Antilliaanse Luchtvaart Maatschappij|ALM]] | nomber_avion = | number_vuelo = 980 di ALM | salida_vuelo = | layover = | destinacion = [[Sint Maarten]] | pasahero = 57 | tripulante = 6 | sobrviviente = 40 }} '''Buelo 980 di ALM''' tabata e buelo komersial programá pa bula for di aeropuerto JFK, [[New York City|New York]] pa Aeropuerto Prinses Juliana na [[Sint Maarten]] dia [[2 di mei]] [[1970]]. Despues di vários intento di aterisahe sin eksito, e avion a keda sin kombustibel i a kai den [[Laman Karibe]] (48 km for di [[Sint Croix|St. Croix]]), resultando den 23 persona morto i 40 sobrebibente. E suseso ta un di e poko kasonan di aterisahe forsoso (''ditching'') di un avion jet i ta ser konsiderá komo e pió desastre den historia di aviashon di [[Antias Hulandes]]. == Detaye di e buelo == * '''Data''': 2 di mei 1970 * '''Ruta''': New York (JFK) → Sint Maarten (SXM) * '''Avion''': Boeing 727-200 * '''Operadó''': Overseas National Airways (pa ALM) * '''Persona riba avion''': 63 (inkluso miembronan di tripulashon) == Avion i su tripulashon == E avion tabata un Douglas DC-9-33CF di dos motor, operá pa [[Antilliaanse Luchtvaart Maatschappij]] (ALM) dor di Overseas National Airways (ONA), ku un avion i tripulashon di buelo di ONA i un tripulashon di kabina di ALM.[1] Su number di seri tabata 47407, su number di ruta tabata 457. E avion a wòrdu fabriká dia 23 di yanüari 1969 i tabata matrikulá na [[Estadonan Uni di Amérika|Merka]] bou di e number di registrashon: FAA N935F. E buelo tabata transportá 57 pasahero i 6 miembro di tripulashon. E tripulashon di buelo tabata konsistí di kapitan Balsey DeWitt (37), promé ofisial Harry Evans II (25), i piloto Hugh Hart (35).[2] == Buelo i aterisahe forsoso == Buelo 980 a sali for di Aeropuerto John F. Kennedy normalmente i a sigui sin nobedat den direkshon di Karibe, ounke e DC-9 mester a baha na un altitut mas abou pasùit di [[Bermuda ]]pa evitá un tormenta di strena, oumentando su kimamentu di kombustibel. Despues ku e buelo a haña pèrmit pa baha te na 10.000 pia (3.000 m), kontrol di tráfiko aéreo regional (ATC) a konsehá ku e kondishonnan di tempu na St. Maarten tabata bou di e mínimo pa aterisahe, un sèt di kriterio ku ta determiná si un aterisahe ta posibel. Kapitan DeWitt a disidí di desviá pa San Juan, pero poko despues, kontrol di St. Maarten a informá nan ku e kondishonnan di tempu a mehorá sufisiente pa aterisa. E buelo a hasi un aserkamentu inisial na e aeropuerto pero no a logra mira e pista na tempu pa aliñea pa aterisahe i a deklará un aserkamentu faya pèrdí. Buelo 980 a purba di baha un di dos biaha, pero atrobe no a logra yega na aliñea ku e pista. Despues di a abortá e aserkamentu ei, e tripulashon a hasi un di tres intento, pero e avion tabata muchu altu pa aterisa sigur. Despues di a evaluá e situashon di tempu i kombustibel, e pilotonan a disidí di desviá pa Saint Croix, risibiendo un vektor di aserkamentu i pèrmit pa aterisahe. Na e punto aki, a konstatá un posibel diskrepansia entre e meter di kombustibel i loke a wòrdu kalkulá komo e kantidat di kombustibel ku a sobra den e tankinan. DeWitt a informá e kontroladó di tráfiko aereo di su intenshon pa bandoná e avion i a kuminsá un aserkamentu abou riba awa, aterisando pa 3:49 pm ora lokal, 30 mia ost di Saint Croix.[3][2] Ounke e pilotonan a aktivá señalnan di faha di seguridat djis promé ku aterisahe, tabatin insertidumbre den e kabina tokante ki ora, òf si, e avion lo a baha. E sistema di komunikashon di e kòkpit no tabata funshoná, pues pasaheronan no a risibí ningun atvertensia di e bashamentu inminente. Consecuentemente, un cantidad desconoci di pasahero y tripulacion tabata para of tabatin nan faha di seguridad kita ora cu e avion a dal den awa. Na e momento aki, laman tabata brutu debí na kondishonnan di wer volatil. E avion a keda relativamente intacto despues di a baha den awa, pero pronto a sink den mas o menos 5.000 pia (1.500 m) y nunca a wordo recupera. E aksidente a resultá den 23 morto i 37 herido, ku 40 sobrebibiente en total. Tantu e pilotonan komo e nabegante a sobrebibí. E sobrebibientenan a keda bula den e laman turbulento, infestá ku tiburon ku nan vest di salbabida te ora ku yudansa a yega.[3][4] E rekuperashon di e sobrebibientenan ku helikòpter a kuminsá mas o ménos 12:00, un pa dos ora despues di e bentamentu, i e último sobrebibiente, Promé Ofisial Evans, a wòrdu rekuperá mas o ménos 1 ora despues.[2] E helikòpternan a wòrdu guiá pa e sitio di reskate dor di un avion di Pan American Airways, kende su piloto a informá e bentamentu via radio, despues a bula riba e sitio te ora ku yudansa a yega pa guia e reskatistanan.[3] E esfuersonan di reskate a enbolbí unidatnan di Guardakosta di Merka, Marina di Merka, i Kuerpo di Marina di Merka, i un kantidat di sobrebibiente a wòrdu hibá tera ku helikòpter.[5] ---- Durante e buelo, e avion a topa ku maltempu ku a forsa e kapitan pa hasi varios intento pa landa den aeropuerto Prinses Juliana na Sint Maarten. Despues di intentonan repetí sin éksito i ku e gasolin a kaba, e kapitan a desidí pa hasi un '''ditching''' (aterisáhe forzoso den laman) serka di isla Saint Croix. == En kultura == E historia di buelo 980 a inspirá varios artikulo, dokumental i video ku ta analisá e desishonnan tomá durante e vuelo, inkluí: * ''A desperate crew and their awful decisions – The extraordinary tale of ALM Flight 980'' (YouTube, 10 di febrüari 2025) * Emilio Corsetti – ''What a Real Hero Looks Like'' [[:Kategoria:Aviashon]] [[:Kategoria:Antias Hulandes]] == E aksidente == E impakto ku e laman a keda mas fuerte ku tabata spera, i e fuselaje di e avion a kibra den barios parti. Di e total di 63 hende riba avion, 23 a fayece, mientras 40 a logra salba via bote di salbashon òf flotadónan. Entre e viktimanan tabata hopi hende di Kòrsou, Sint Maarten i Hulanda. === Viktimanan konosí === Un di e viktimanan mas konosí tabata '''[[Margareth Abraham]]''', un stewardess di 24 aña for di Kòrsou. Segun testigunan, e tabata yudando pasaheronan pone su chaleko di salbashon i no a logra siña pa su mes. Su entrega i sakrifisio a ser rekonosé mas latr pa medio di un premi di valentia posthumo. == Investigashon == Investigashon di e '''[[National Transportation Safety Board]] (NTSB)''' a indiká ku e avion a keda sin gasolin despues di intentonan repetí pa landa den Sint Maarten. E raport a menzioná tambe ku komunikashon entre e kapitan i kontrol aéreo tabata konfuso, i ku desishon humano den un situashon di stres a kontribuí na e desenláse fatal. NTSB a rekomendá mehoras den planifikashon di ruta aéreo, maneho di krisis, i komunikashon durante emerhensia. == Impacto == E aksidente di Vuelo 980 a trese hopi dolor den e komunidat di e Antias Hulandes, partikularmente na Kòrsou. Den su respuèsta, [[ALM Antillean Airlines|ALM]] a pasa pa un revishon di proseduranan di emerhensia i entrenamiento di tripulantenan. E aksidente a keda den memoria kolektivo komo un simbolo di valentia humano, partikularmente pa e akshon di Margareth Abraham. == En kultura == E historia di Vuelo 980 a inspirá barios artikulonan, dokumental i video ku ta analiza e desishonnan tomá durante e vuelo, inkluí: * ''A desperate crew and their awful decisions – The extraordinary tale of ALM Flight 980'' (YouTube, 10 di febrüari 2025) * Emilio Corsetti – ''What a Real Hero Looks Like'' == Referensia == <references> <ref>National Transportation Safety Board (NTSB) – Aircraft Accident Report: Overseas National Airways Flight ALM980.</ref> <ref>SimpleFlying – Crew Perspective: Lessons from ALM Flight 980.</ref> <ref>Emilio Corsetti – What a Real Hero Looks Like (2024).</ref> </references> {{Variante|a}} {{Databox}} {{Infobox accidente aereo | variante = c | nomber = ALM Buelo 980 }} [[File:Douglas DC-9-33F N937F ONA MIA 17.07.76 edited-2.jpg|thumb|Avion tipo Douglas DC-9-33CF di ONA, similar na esun di hür pa [[Antilliaanse Luchtvaart Maatschappij|ALM]] dia di e insidente.]] '''Buelo 980 di ALM''' tabata un buelo komersial ku a tuma lugá riba [[2 di mei]] [[1970]], operá pa Overseas National Airways den nòmber di [[Antilliaanse Luchtvaart Maatschappij]] (ALM). E vuelo tabata bai for di New York JFK pa [[Sint Maarten]], pero a terminá den un tragedia despues ku e avion a tene ku hasi un aterisahe forzoso den laman serka [[Sint Croix|St. Croix]]. E tabata e peor desastre den historia di aviashon antiano. Detaye di e vuelo Avion: Boeing 727-200 Operadó: Overseas National Airways (pa ALM) Ruta: New York (JFK) → St. Maarten Data: 2 di mei 1970 Persona riba avion: 63 (incluso tripulantenan) Durante e vuelo, e avion a topa ku malu tempu ku a forsa e piloto pa hasi barios intento pa landa den aeropuerto Prinses Juliana na St. Maarten. Despues di barios intento sin éksito i gasolin ku ta kaba, e kapitán a desidí pa hasi un ditching (aterrisahe den laman) serka isla St. Croix. E aksidente E avion a impacta e laman mas fuerte ku lo a spera, i e fuselaje a kibra den varias parti. Di e total di 63 hende riba avion, 23 a fayece. E resto di e pasaheronan i tripulantenan a salba, algun via flotadónan i bote di salva. Viktimanan i heróes Un di e viktimanan mas konosí tabata Margareth Abraham, un stewardess di 24 aña for di Kòrsou. Segun testigunan, e tabata yudando pasaheronan pone su chaleko di salbashon i no a logra siña pa su mes. Su entrega i sakrifisio a ser rekonosé ku un premi di valentia posthumo. Investigashon i resultado Investigashon di NTSB (National Transportation Safety Board) a determiná ku e avion a keda sin gasolin despues di intentonan repetí pa landa. Tambe a indiká ku komunikashon entre e kapitan i kontrol di trafiko aéreo tabata konfuso. A resultá den rekomendashon pa mehoras den manejamentu di krisis i planifikashon di ruta aéreo. Impacto E aksidente di ALM Vlucht 980 a trese hopi dolor na Antias Hulandes i tambe a pone preshon riba ALM. E kasonan di valor humano, manera e di Margareth Abraham, a keda parte di e memoria kolektivo di Kòrsou. * Tobias Cordeiro - mira it.wiki == Link eksterno == * [https://www.youtube.com/watch?v=rPQZbbgr4w8&t=62s A desperate crew and their aweful decisions - The extraordinary tale of ALM flight 980], [[Youtube]] (10 di febrüari 2025) {{Infobox vuelo aéreo | nòmber_vuelo = ALM Vlucht 980 | operador = Overseas National Airways pa ALM Antillean Airlines | ruta = JFK – St. Maarten | avion = Boeing 727-200 | pasaheero = 57 | tripulashon = 6 | total_persona = 63 | viktima = 23 | sobrevivienten= 40 | data = 2 di mei 1970 | lugá = Serka St. Croix, Karibe }} '''ALM Vlucht 980''' tabata un vuelo di [[ALM Antillean Airlines]], operá pa [[Overseas National Airways]], ku a pasa un aksidente fatal riba 2 di mei 1970. E avion a tuma un aterrisahe forzoso (''ditching'') den laman serka isla [[St. Croix]], despues ku a keda sin gasolin. 23 hende a fayece, entre nan e stewardess [[Margareth Abraham]]. == Detaye di e vuelo == E avion a sali for di [[New York JFK]] pa [[St. Maarten]], pero a topa ku malu tempu. Despues di barios intento pa landa i sin eksito, e kapitan a desidí hasi un ditching den laman. == E aksidente == E avion a kibra den varias parti den e impakto. A haya 23 viktima humano. Barios hende a salba via bote i flotador, entre nan 40 sobrevivientenan. == Viktimanan konosí == - [[Margareth Abraham]], stewardess di 24 aña for di Kòrsou, a fayece mientras tabata yudando pasaheronan. == Investigashon == E investigashon di [[NTSB]] a determiná ku agotashon di gasolin i desishon difísil durante e vuelo a kontribuí na e aksidente. A yega tambe ku komunikashon ku kontrol aéreo tabata konfundí. == Impacto == E aksidente a trese hopi dolor den e komunidat di Antias Hulandes. ALM a pasa pa revishon di proseduranan di emerhensia. E aksidente a keda komo un punto importante den istoria di aviashon di e región. == Referensianan == * [https://simpleflying.com/alm-antillean-airlines-flight-980-cabin-crew-perspective/ SimpleFlying – Crew Perspective] * [https://emiliocorsetti.com/what-a-real-hero-looks-like/ Emilio Corsetti – What a Real Hero Looks Like] * [https://www.ntsb.gov/about/organization/Pages/Air.aspx National Transportation Safety Board (NTSB)] -------------- {{infobox persona| variante = c | nomber completo = Margareth Aleida Abraham | fecha nacemento = [[11 di yüni]] [[1945]] | luga nacemento = [[Kòrsou]] | fecha fayecimento = [[2 di mei]] [[1970]] | luga fayecimento = Serka St. Croix, Karibe | ofishi = stewardess | konosí pa = Su akshonnan heróiko durante e aksidente aéreo di buelo 980 di ALM | distincion = ''Zilveren Erepenning voor Menslievend Hulpbetoon'' (2020) }} '''Margareth Aleida Abraham''' (☆ [[11 di yüni]] [[1945]] na [[Kòrsou]] - † [[2 di mei]] [[1970]] den serkania di [[Sint Croix]]) tabata un stewardess di [[Kòrsou]] den servisio di [[Antilliaanse Luchtvaart Maatschappij|ALM]], ku a fayesé na edat di 24 aña durante un aterisahe di emergensia.<ref>[https://curacao-airport.com/history-margareth-abraham/ History of Margareth Abraham], [[Aeropuerto Hato|Curacao International Airport]]</ref> Su kurashi i trankilidat bou di preshon ekstremo a hasié un héroe den aviashon [[Antias Hulandes|antiano]]. == Biografia == Margareth Abraham, huntu ku su ruman hòmber ohochi Carol, a nase dia 11 di yüni 1945. Den e famia Abraham tabatin kuater ruman mayó. Na aña 1967, despues di a kaba Mulo, el a skoge un karera komo stewardess na [[Antilliaanse Luchtvaart Maatschappij]] (ALM).<ref name="Pionero">{{cite book|author=[[Jeanne Henriquez|Henriquez, Jeanne]]|title=Kòrsou su muhénan pionero|year=2000|publisher=[[Archivo Nashonal Kòrsou]]|pag= 40-42|ISBN=99904-0-431-3}}</ref> === Buelo LM 980 2 di mei 1970 === [[File:Douglas DC-9-33F N937F ONA MIA 17.07.76 edited-2.jpg|thumb|Avion tipo Douglas DC-9-33F di ONA, similar na esun di hür pa [[Antilliaanse Luchtvaart Maatschappij|ALM]] dia di e desaster.]] Riba 2 di mei 1970, Abraham tabata miembro di tripulashon di kabina riba buelo 980 for di [[New York City|New York]] (JFK) pa [[Sint Maarten]]. E avion, tipo DC‐9-33CF, tabata un avion ku ALM a hür di a kompania merikano Overseas National Airways (ONA). Tabatin sinkuentishete pasahero y seis miembro di tripulashon abordo. Debí na bientu fuerte i neblina, e piloto a purba baha varios biaha na Aeropuerto Internashonal Prinsesa Juliana (SXM). Kapitan Balsey De Witt a disidí despues di desviá pa Sint Croix. Durante e buelo aki, e piloto a keda sin kombustibel i e riesgo di un aterisahe den awa (ditch) a surgi. Abraham a sobresalí den heroismo: segun testigunan okular, el a yuda pasaheronan bisti nan salbabida i a kompañá nan te na e salida. Na e momentu presiso ey, e avion a hasi un impakto duro ku e awa i a kibra banda di e kòkpit. Abraham, kende a sigui duna asistensia te na final, no a sobrebibí e desaster.<ref>[https://emiliocorsetti.com/what-a-real-hero-looks-like/ What a real hero looks like], emiliocorsetti.com (3 di mei 2019)</ref> El a fayesé inesperadamente durante e akshon di rescate. Un total di 43 persona a sobrebibí; 23 hende a muri, inkluso Margareth Abraham. == Personal == Despues di e buelo, Abraham tabata pa bula bèk New York unda e lo a topa ku su komprometido, Robby Schouten. Nan tabatin plan pa kasa dia 15 di yüni 1970, djis algun siman despues di e suseso trágiko.<ref name="Pionero"/> [[File:Erepenning voor Menslievend Hulpbetoon Versie sinds 1912.jpg|thumb|170x210px|]] == Honor == Margareth Abraham ta wòrdu rekordá komo un símbolo di balentia i altruismo den [[Karibe Hulandes]]. Su akshonnan den momentu di pániko a salba bida di varios hende i su historia ta sigui inspirá hende den Kòrsou i mas aya. Den sala di yegada di [[Aeropuerto Hato|Aeropuerto Internashonal di Kòrsou]], a develá un plakat di bròns na 1972, poné pa [[Estadonan Uni di Amérika|Merka]]. Despues na 2024, a pone un mural ku su imagen riba e fachada di e terminal, komo un homenahe bibu. E gerensia di aeropuerto a kambia e nòmber di e lokalidat pa aktividatnan di aviashon pa "Plasa Margareth Abraham" na 1990. Na 2020, el a wòrdu otorgá póstumo e Medaya di Honor di Plata pa Yudansa Humanitario (''Erepenning voor Menslievend Hulpbetoon''), un di e medayanan sivil militar [[Reino Hulandes|hulandes]] di mas altu pa yudansa humanitario. {{DEFAULTSORT:Abraham, Margareth}} [[:Kategoria:Hende]] [[:Kategoria:Aviashon]] [[:Kategoria:Kòrsou]] Margareth Abraham a wòrdu rekonosé komo un berdadero hende di balentia. Margareth Abraham ta konsiderá un símbolo di balentia i altruismo den Karibe Hulandes. Su akshonnan den momentu di pániko a salba bida di barios hende i su historia ta sigui inspirá hende den Kòrsou i mas aya.Na 1972 Merka a pone un plaka ku inskripshon den sala di salida di [[Aeropuerto Hato]]. Pa honrá su memoria, Aeropuerto Internashonal di Kòrsou a pone su nòmber na su direkshon ofisial: Plasa Margareth Abraham. Na 2024, a develá un mural ku su potret na fachada di e terminal, komo un símbolo di su entrega i korahe.<ref>{{citeer web|url=https://www.curacaochronicle.com/post/local/cap-honoring-a-true-hero-margareth-abraham/|titel= CAP honoring a true hero, Margareth Abraham|datum=2024-05-02|bezochtdatum=2025-07-01|werk=curacaochronicle.com}}</ref> Na 2020, el a risibí posthumamente e ''Zilveren Erepenning voor Menslievend Hulpbetoon'' (Plaka di Plata pa Ayudo Humanitario), un di e mas antiguo i prestisioso premionan di valentia di [[Hulanda]]. --- Margareth Abraham ta wòrdu rekordá komo un símbolo di kurashi i sakrifisio den Karibe Hulandes: 1972: Un plachi di bròns òf metal a wòrdu desvelá den e sala di yegada di Aeropuerto Hato. 1990: E maneho di aeropuerto a kambia e nòmber di e lugá pa aktividatnan di aviashon pa Plasa Margareth Abraham. 2024: Un mural ku su potrèt a wòrdu desvelá riba e fachada di e terminal, komo un homenahe bibu. 2020: El a wòrdu otorgá postumamente ku e Medaya di Honor di Plata pa Asistensia Karitativo, un di e medayanan sivil militar mas haltu pa ayudo humanitario na Hulanda. Margareth Abraham ta keda un fuente di inspirashon pa hopi na Kòrsou i mas leu. Su legado ta sigui biba komo un ehèmpel di sakrifisio propio i forsa humano bou di sirkunstansianan ekstremo. , ku tabata baseá den Antias Hulandes. E tabata konosí pa su amabilidat i entrega na su trabou. {{Infobox persona | nòmber = Margareth Abraham | portret = | nashimentu = ±1946 | lugá nashimentu = Kòrsou | morto = 2 di mei 1970 | lugá morto = Serka St. Croix, Karibe | trabou = Stewardess (ALM) | konosí pa = Su akshonnan heróiko durante e aksidente aéreo di ALM Vlucht 980 }} '''Margareth Abraham''' (±1946 – 2 di mei 1970) tabata un stewardess di [[Kòrsou]] ku a perde su bida den e aksidente aéreo trágiko di [[ALM Vlucht 980]]. E a wòrdu rekordá komo un verdadero hende valent, ku su entrega a yuda salba bida di pasaheronan riba e avion. == Bida i karera == Margareth Abraham a nase den Kòrsou i a traha komo stewardess pa [[ALM Antillean Airlines]]. E tabata konosí pa su amabilidat i entrega na su trabou. == Aksidente di 2 di mei 1970 == Riba 2 di mei 1970, Abraham tabata riba e vuelo [[ALM Vlucht 980]], ku a hasi un ''ditching'' den laman serka [[St. Croix]] despues ku e avion a keda sin gasolin. Testigunan a bisa ku e tabata yudando pasaheronan pone su chaleko di salbashon, i tabata para den e pasillo ora e avion a impacta e laman. E a fayece den e impakto. == Rekonosimentu posthumo == - A risibí e [[Zilveren Erepenning voor Menslievend Hulpbetoon]] (Plaka di Plata pa Ayudo Humanitario) di Reinou Hulanda. - Su nòmber ta honra na [[Aeropuerto Internashonal Hato]] na Kòrsou, ku su direkshon ofisial ta '''Plasa Margareth Abraham'''. - Tambe tin un mural ku su potrèt riba e fachada di e terminal. == Legado == E ta konsiderá komo un símbolo di balentia i entrega humano den e istoria di aviashon Karibe Hulandes. == Referensia == * [https://emiliocorsetti.com/what-a-real-hero-looks-like/ What a Real Hero Looks Like – Emilio Corsetti] * [https://www.curacaochronicle.com/post/local/cap-honoring-a-true-hero-margareth-abraham/ CAP Honoring a True Hero – Curaçao Chronicle] * [https://simpleflying.com/alm-antillean-airlines-flight-980-cabin-crew-perspective/ SimpleFlying on Flight 980] --------- Margareth Abraham was a 24-year-old flight attendant from Curaçao who served on ALM Antillean Airlines Flight 980. On May 2, 1970, the flight, operated by Overseas National Airways on behalf of ALM, departed from New York's JFK International Airport bound for St. Maarten. Due to poor weather conditions, the aircraft made several unsuccessful landing attempts and eventually ran out of fuel, leading to a controlled ditching in the Caribbean Sea near St. Croix. Of the 63 people on board, 40 survived, while 23, including Margareth Abraham, perished .​ Wikipedia, la enciclopedia libre +7 Curaçao International Airport +7 Simple Flying +7 Curaçao International Airport +7 Wikipedia +7 Curaçao International Airport +7 Medium Margareth Abraham is remembered for her heroic actions during the emergency. She assisted passengers in evacuating the aircraft, prioritizing their safety over her own. Tragically, she lost her life in the process . At the time of the accident, she was engaged to Robby Schouten, a well-known Antillean TV presenter, and was planning to leave her position at ALM .​ Curaçao International Airport In honor of her bravery, the address of Curaçao International Airport was named 'Margareth Abraham Plasa' . Her sacrifice is commemorated by the local community, and she is celebrated as a true hero .​ {{Appendix}} ------------------- '''Aruba Airlines''' (officially Arubaanse Luchtvaart Maatschappij N.V.) ta e aerolínea di bandera y e único aerolínea nashonal di Aruba. Fundá den 2006, Aruba Airlines ta oferé transporte aéreo regular y charter pa pasaheronan pa varias destinashon. Su sede korporativo ta na Oranjestad, Aruba, y su base di mantenemento prinsipal ta na Miami, Florida. Den 2015 e compañías a risibí e Aircraft Operating Certificate (AOC) for di Estados Unidos.[1][2] == Historia == Aruba Airlines a wordo funda na 2006 pa Onno J. de Swart, kien tabata su promé direktor. Den 2010 e a inicia operashon di charter ku un Piper PA-31 Navajo di shete asiento. Su sede operashonal ta na Oranjestad, kaminda e tin su base perto di Aeropuerto Internacional Reina Beatrix. E tin ofisinan di benta na Miami (EEUU), Curaçao, Bonaire, i Venezuela (Maracaibo, Valencia y Maracay).[3] Na 2011 Aruba Airlines a atraé inversionistanan nobo pa mehorá su flota. Den ougùstùs 2012, e aerolínea risibí su sertifikado di operashon aéreo ekonómiko, y e a introducí dos Airbus A320 na su flota (su promé A320 yegá na Aruba na november 2012). Su promé ruta regular tabata Aruba → Maracaibo (Venezuela), sigi pa Aruba → Valencia (Venezuela), y mas dilanti Aruba → Panama City (Panamá) i Aruba → Miami (EEUU). Flota y Destinashonnan {| class="wikitable sortable" ! Tipo di Avion !! Modelo !! Kantidat !! Kabina !! Asiento !! Registrashon |- | Airbus || A320-200 || 1 || Ekonomiko || ~180 || P4-AAF [4] |- | Airbus || A321-200 || 1 || Ekonomiko/“Premium” || ~178 || (vhe model, [5]) |- | Bombardier || CRJ200 || 1 || Ekonomiko || ~52 || P4-CRA [6] |} == Destinashonnan selectá == {| class="wikitable sortable" ! Ruta !! País/Región !! Estado |- | Aruba ↔ Miami !! EEUU !! Activo (charter/regular) [3] |- | Aruba ↔ Maracaibo !! Venezuela !! Introdi (2012) [3] |- | Aruba ↔ Valencia !! Venezuela !! Introdi (2012) [3] |- | Aruba ↔ Panama City !! Panamá !! Introdi (5 Julio) [3] |} == Dificultadnan i Estado Actual == Durante e kriis di COVID-19 y problemanan operashonal, Aruba Airlines a enfrenta varios reto. Pa ehempel: su flota a keda parká, i datos reciente ta mustra ku e aerolínea no ta tene vuelos normales kuendo; por ehempel, un sitio pa seguimiento di vuelos ta nifiká kantidat “0” destinashon pa Aruba Airlines. [7] Den marzo 2021 Aruba Airlines a risibí su promé A321-200 (P4-AAI) pa possibilitá un relansa, pero no ta klaro si e aerolínea actualmente ta operando vuelos regulares.[8] E situashon ta kompleho: aunke e sitio ofisial y rekursonan ta indiká ku e aerolínea ta “active” [9], e falta di voli actual y klaridat publikashonal ta kreá duda. ------------ {{Infobox empresa | variante =a tipo = compania di aviacion | nomber = Aruba Airlines | pais = {{ABW}} | imagen = | descripcion = | funda = 2006 | antesecor = | fecha disolucion= | causa disolucion= | fundado = Onno J. de Swart | propietario = | director ehecutivo = | pais = {{ABW}} | sector = transporte | industria = aviacion }} '''Aruba Airlines''' (oficialmente '''Arubaanse Luchtvaart Maatschappij N.V.''') ta e aerolinea di bandera y e unico aerolinea di [[Aruba]]. E aerolinea, fundá na 2006, ku ta ofresé transporte aéreo regular i charter pa pasahero pa 13 destinashon. Aruba Airlines su sede corporativo ta na Oranjestad, Aruba. Aruba ta opera su base di mantencion principal na Miami. Na 2015 el a ricibi un AOC (''aircraft operating certificate'') for di [[Estadonan Uni di Amérika|Merka]]. == Historia == Aruba Airlines a ser funda na 2006 pa Onno J. de Swart, kende tabata su prome director.<ref>{{Cite web|url=http://curacaochronicle.com/aviation/press-release-settlement-between-aruba-airlines-and-de-swart/|title=Press release: Settlement between Aruba Airlines and de Swart|date=16 June 2017}}</ref> E aerolinea a cuminsa operacion di charter cu un Piper PA-31 Navajo di shete asiento na 2010. E sede principal ta na Oranjestad na Aruba, cual ta e centro di operacion principal, y e aerolinea a habri un oficina nobo na [[Aeropuerto Internacional Reina Beatrix]]. E tin tambe ofisina di benta na Miami, Curaçao, Bonaire i na Maracaibo, Valencia i Maracay.<ref name="arubaair-offices">{{cite web|url=http://www.arubaairlines.com/#contactus|title=Aruba Airlines - Contact Us|accessdate=2015-04-21 }}</ref> Na kuminsamentu di 2011 e kompania a atrae inversionista nobo, ku ta kondusí na e mehoracion di e flota. E compania a risibí un Sertifikado di Operashon di aerolínea ekonómiko na ougùstùs di 2012. E aerolinea ta haya dos avion Airbus A320, e prome di nan a yega Aruba na november di 2012. E avion a kuminsá bula buelonan charter for di Aruba na fin di 2012 i e operashonnan programá a kuminsá e siguiente aña. Su promé destinashon tabata Maracaibo, Venezuela i despues Valencia, Venezuela. Despues riba 5 di yüli di e aña ei nan a inaugurá e buelonan pa Panama City, Panama. Y finalmente Miami, Merca. {{Appendix}} 18/10/25 Aruba Airlines is still operating and is the flag carrier and sole airline of Aruba. It is based at Queen Beatrix International Airport in Oranjestad and provides scheduled and charter services to various destinations across the Caribbean, South America, and the United States. Operations: Aruba Airlines is currently the only Aruban airline. It offers both scheduled and charter flights, serving as a primary carrier to and from the island. Headquarters: The airline's corporate headquarters are in Oranjestad, Aruba. Its main maintenance base is in Miami, Florida. Destinations: It flies to a number of destinations, including cities in the Caribbean, South America (such as Medellin, Colombia, and Georgetown, Guyana), and the United States (such as Miami). ------------------ {{Variante|a}} {{Databox}} '''Jet Air''' (oficialmente ) ta e aerolínea nacional di {{Appendix}} [[Category:Aviashon]] [[Category:Karibe Hulandes]] ------------------- {{Databox}} '''Avia Air''' ta un compania aereo di Aruba cu a opera entre .. y november 2003. Avia Air tabata un aerolinea basá na Aruba. Avia Air a suspendé su servisio na novèmber 2003 i tabata trahando pa reestructurá su operashonnan bou di protekshon di bankrut. 1] == Historia == Avia Air a kuminsá operashon den zomer di 1994 inicialmente tres Cessna 402B ⁇ (P4-AVA te ku P4-AVC); e mesun aña a añadí un Embraer Bandeirante (P4-AVD). Pasobra Air Aruba a enfoca mas y mas riba buelonan pa Merka, algun ruta regional por a bira operá. A kuminsá ku servisionan di liña pa Curaçao, Bonaire i e siudatnan Venezolano di Maracaibo, Punto Fijo i Valencia. Na fin di 1995, a cumpra un di dos Bandeirante P4-AVE).<ref>[http://landewers.net/P4-artikel.pdf 20 jaar Arubaans Luchtvaartuig Register Arno Landewers]</ref> Na 13 di mart di 1996 e barku a kai banda di (Venezuela) e Cessna 402B P4-AVB na laman, cu a mata tur ocho persona den e auto. E tabata trata di un buelo di linea di Aruba pa Punto Fijo. E piloto a reporta na un otro avion di Avia Problema di aire ku e motor robes, i algun tempu despues cu un candela a kibra. For di investigashon a resulta cu e candela a causa e motor y un parti di a kibra e ala robes di e avion, despues cu e Nort di Las Piedras- Aeropuerto di Punto Fijo - a kai. Na komienso di 2003, un Short SD.360-200 a kumpra, pero e aparato aki no a wòrdu a drenta servisio. For di mei 2003 no tabatin sèn mas pa paga salario di e personal y operacionnan di vuelo a keda para. Poco despues e lease company Volvo Aero a pidi e motornan di e dos Bandeirantes y finalmente E departamento di impuesto a konfiská tur e produktonan. E Cessna tambe a keda destruí. aerodinámiko pa motibu di mantenshon atrasá. Con E shortenan a bira algun e vuelo di entrenamentu a tuma lugá despues di e grupo di invershon IMCA, propietario di Air Exel, a kumpra un participacion di 50% den Avia Air. Avia Air lo sigui como AviaExel. E falta di Avia Air a hasi un pèrmit di establesementu definitivo drecha bo kara. Na òktober 2003 e kompania a a declara su mes na faillite. Poco despues, e 'Short' a bira e doño a rekuperá; tur dos Bandeirantes a keda te ku e zomer di e aña aki riba e Aeropuerto di Oranjestad ta para y e Cessna 402 P4-AVA ainda ta presente aki. ==Code data== *[[International Air Transport Association|IATA]] Code: '''3R''' *[[International Civil Aviation Organization|ICAO]] Code: '''ARB''' *Callsign: Aviair ==Flota== *Short 360-200 *Embraer EMB 110 Bandeirante == Wak tambe == * [[Lista di eks-kompania aéreo di Karibe Hulandes]] {{Appendix}} NOTES * Avia Air a cuminsa na 1984 como compania di charter Avia Air Chapter cu tabata activo na Aruba i Corwou. * in augustus 1987 verscheen het Avia Air toestel met piloot Robby Anjie, 26 jr., ter hoogte van MAcoya, Venezuela. Een tweemotorig vliegtuig Cessna met kenteken N-5351- A van de particuliere chartermaatschappij van de heer Efi Tromp, Avia Air, wordt sinds vrijdagavond op de route van Punto Fjjo (Venezuela) naar de luchthaven van Aruba vermist. * directie/eignaaar? Efi Tromp. * HetvliegtuigiseenJetpropAerocommander, een snelle vliegtuig ingericht met de nodige luxe. Avia- Air hoopt met zijn nieuwe aanwinst de Curagaose zakenman nu een nog betere service te verlenen. Avia- Air die in 1980 bij ministriële beschikking toestemming kreeg om samen met twee andere luchttransportmaatschappijen commerciële passagiersvluchten uit te voeren, biedt rechtstreekse vluchten aan naar alle bestemmingen in het Caribisch gebied, Colombia, Venezuela en Suriname. Met dit nieuwe vliegtuig hoopt Avia- Air bij te kunnen dragen aan de economische ontwikkeling van Curagao,<ref>TOEKOMST ANDERS TEKORT AAN GEKWALIFICEERDE KRACHTEN CDM ervaart dat nu al Opleiding vaklieden in metaalsector noodzakelijk. "Amigoe". Curaçao, 24-08-1987, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 12-03-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642489:mpeg21:p003</ref> * 1994: Avia Air van Efi Tromp is reeds enige tijd doende met plannen om commutervluchten tussen de eilanden te gaan vliegen. * Avia Air heeft vanaf woensdag een nieuw vliegtuig in bedrijf. Het is een EMB-110, van Braziliaanse makelij, dat 19 passagiers kan vervoeren. Het kan gecharterd worden voor vluchten Aruba - Curagao v.v. en Aruba - Bonaire v.v. Auia Air voert tweemaal daags vluchten uit tussen Aruba en Punto Fijo in Venezuela.<ref>WILLEMSTAD— Avia Air heeft vanaf woensdag een nieuw vliegtuig in bedrijf. Het is een EMB-110, van Braziliaanse makelij, dat 19 passagiers kan vervoeren. Het kan gecharterd worden voor vluchten Aruba – Curagao v.v. en Aruba – Bonaire v.v. Auia Air voert tweemaal daags vluchten uit tussen Aruba en Punto Fijo in Venezuela.. "Amigoe". Curaçao, 12-10-1994, p. 9. Geraadpleegd op Delpher op 12-03-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010645369:mpeg21:p009</ref> * Luchtvaartmaatschappij Avia Air die door de regering als nationale luchtvaartmaatschappij *s erkend, heeft plannen °ni met ingang van 1 december aanstaande naar vleugels uit te slaan. **er dag vertrekken twee yiuchten naar Punto Fijo (Venezuela), dirie naar en vier naar öonaire. Avia Air president Ciro Pieters. In 1986 is Avia Air begonnen als chartermaatschappij voor vluchten in de omgeving. In april van dit jaar kreeg Avia Air een vergunning om regelmatige vluchten uit te voeren. De maatschappij heeft vijf vliegtuigen: twee Embriers 110, elk met zestien stoelen en extra ruimte voor de koffers en twee Cessnas, elk met zeven stoelen.<ref>Plannen Avia Air om vleugels uit te slaan. "Amigoe". Curaçao, 28-11-1995, p. 7. Geraadpleegd op Delpher op 12-03-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644874:mpeg21:p007</ref> * 1995: Het particuliere Avia Air heeft afgelopen vrijdag van minister. Glenbert Croes van Verkeer en Communicatie de vergunning ontvangen om geregelde vluchten uit te voeren. "Wij zijn nu ook een officiële luchtvaartmaatschappij die vluchten uit mag voeren op Bonaire, Curacao, Coro en Las Piedras", zo reageerde Avia Air-president Ciro Pieters vanmorgen desgevraagd. Ook werd vastgesteld dat de luchtvaartmaatschappijen van de twee landen (aruba-NA) elk een bepaald aantal vluchten kan uitvoeren. Dit zijn Aruba- Curacao met 35 vluchten per week, Aruba-Bonaire met 28 Avia Air, dat tot nu toe alleen chartervluchten verzorgde, begint binnen afzienbare tijd met de vluchten op Bonaire, Curacao en de twee Venezolaanse steden Coro en Las Piedras. * Avia Air kreeg op 28 april van de minister Glenbert Croes van Vervoer en Communicatie een vergunning om geregelde vluchten uit te voeren tussen Cura9ao, Bonaire, Coro, Las Piedras en thuisbasis Aruba. De voorbereidingen betreffen nu voornamelijk de vluchten tussen de ABC-eilanden. {{Appendix}} ------------------ '''Insel Air Aruba''' tabata un aerolinea y subsidiario di Insel Air, como tambe e aerolinea oficial nacional di Aruba.<ref>[http://curacaochronicle.com/aviation/insel-air-aruba-seeks-u-s-routes/ Insel Air Aruba Seeks U.S. Routes]</ref> de.wiki:Insel Air Aruba tabata un aerolinea y subsidiario di Insel Air, como tambe e aerolinea oficial nacional di Aruba. [1] Un investigashon ku a tuma lugá na yanüari 2017 dor di e Inspectie Leefomgeving en Transport di Reino Hulandes a evidensiá defectonan tantu den e kompania mayor Insel Air i Insel Air Aruba, komo tambe den e outoridatnan di aviashon di Kòrsou i Aruba. Komo resultado, un kantidat di avion di e dos kompanianan lo no por bula pa un tempu indeterminá. Insel Air i Insel Air Aruba despues a reduci nan destinashonnan di buelo, ku anteriormente tambe tabata inkluí destinashonnan den Merka i Sur Amerika, pa e islanan ABC i Sint Maarten.<ref>{{Literatur |Autor= |Titel=Dutch ILT intervenes in Curaçao, Aruba CAAs |Sammelwerk=ch-aviation |Verlag= |Ort= |Datum= |Seiten= |Online=[http://www.ch-aviation.com/portal/news/53584-dutch-ilt-intervenes-in-curaao-aruba-caas ch-aviation.com]}}</ref><ref>{{Literatur |Autor= |Titel=Insel Air axes bulk of network, retains ABC Islands |Sammelwerk=ch-aviation |Verlag= |Ort= |Datum= |Seiten= |Online=[http://www.ch-aviation.com/portal/news/53989-insel-air-axes-bulk-of-network-retains-abc-islands ch-aviation.com]}}</ref><ref>{{Literatur |Autor= |Titel=Curaçao's Insel Air looking to dispose of Aruban unit |Sammelwerk=ch-aviation |Verlag= |Ort= |Datum= |Seiten= |Online=[http://www.ch-aviation.com/portal/news/54051-curaaos-insel-air-looking-to-dispose-of-aruban-unit ch-aviation.com]}}</ref><ref>{{Literatur |Autor= |Titel=Curaçao's Insel Air fends off bankruptcy filing |Sammelwerk=ch-aviation |Verlag= |Ort= |Datum= |Seiten= |Online=[http://www.ch-aviation.com/portal/news/54267-curaaos-insel-air-fends-off-bankruptcy-filing ch-aviation.com]}}</ref> Insel Air Aruba a stop di opera na 2017 despues di cinco aña. [6] == Flota == For di maart 2017, Insel Air Aruba su flota tabata consisti di ocho avion, di cual ningun ta operacional.<ref>[http://www.ch-aviation.com/portal/aircraft/search?search=1&cha=ISU ch-aviation], abgerufen am 20. März 2017.</ref> ==Wak tambe == * [[Lista di eks-kompania aéreo di Karibe Hulandes]] == Link externo == * [https://www.fly-inselair.com/en/ Webpräsenz der Insel Air] (englisch und spanisch) * [http://www.airliners.net/search/photo.search?airlinesearch=Insel%20Air%20Aruba&distinct_entry=true Fotos] der Insel Air Aruba auf [[Airliners.net]] {{Appendix}} ----------------- '''Aruba Flying Club''' tabata un asociacion di piloto amatur na Aruba?? == Historia == AFC ta data di ananan 1940. Tabata haci uzo di aeropuerto de Vuyst na San nicolas den bario di juana morto. met hangar Na 1998 AFC a bira activo atrobe. AFC in 1950 statutair opgricht Vereniging Aruba Flying Club In 1998 werd de Aruba Flying Club weer actief (welke vanaf de oorlogsjaren tot in de jaren 70 al had bestaan). Aanvankelijk werd gevlogen met de Cessna 172M P4-BON, in 1992 en 1993 aangevuld met Cessna 182P P4-GIN en sinds 1998 met een Amerikaans geregistreerde Cessna 172R, de N174AP.<ref>[http://landewers.net/P4-artikel.pdf 20 jaar Arubaans Luchtvaartuig Register Arno Landewers]</ref> Eleccion di directiva di AFC * na 1956 e club tabatin 4 avioneta propio di cual e ultimo adkisicion tabata un stimson. Cu e avionetanan tabata bula y tene competencia y demostracionnan.<ref>[https://archive.org/details/BNA-DIG-ARUBAANSECOURANT-1956-09/page/n67/mode/2up?q=flying Aruba Flying Club viert eerste vlucht van nieuwe Stimson], Arubaanse Courant (21 september 1956)</ref> * Aanwijzing: Als leden van de Raad van Beheer van de Aruba Flying Club, de heren: P. A. de Vuyst; Commandant Onderzoekings en Bewakingsdienst op Aruba; H. A. Hessling, Ambtenaar belast met het domein beheer op Aruba * in 1950 de 100ste vliegbevet uitgereikt =- examens sportvliegr, instrument vlieger en instructur * De Aruba Flying | Club 'is een bloeiende vereniging. | Het maximum aantal leden dat toegelaten wordt bedraagt statutair vijftig en dat heeft men vrijwel voortdurend. Het aantal brevetten dat in de loop der jaren werd uitge- > reikt loopt in de honderden. De samenwerking tussen A.F.C. en overheid is voortreffelijk en het aantal deskundigen waarover men kan beschikken ruim voldoende. De vloot bestaat uit vier toestellen, waarbij dan nog drie komen, die particulier eigendom van enkele leden zijn. De minimum leeftijdsgrens voor het behalen van een brevet is zeventien jaar. Men moet zich hiertoe eerst aan een strenge medische keuring onderwerpen. Voorschrift i.; dat men een aandeel koopt van driehonderd gulden. Daarna hebben de meeste leerlingen ongeveer 12 uur lessen nodig om dan nog een 25 tot 30 uur solo te vliegen voor zij het brevet kunnen halen. De totale instruktieteksten belopen dan ongeveer ƒ 500.—. Wie eenmaal het brevet heeft en de nodige proeven hoeft afgelegd mag zelf een vliegtuigje huren, eerst voor vluchten boven het eiland, daarna ook voor tochtjes naar buiten. Voor weekenden komen vooral Curaeao en Bonaire in aanmerking voor langere vakanties Venezuela en andere omliggende landen. Enkele leden, als de heren Riehardson en van der Voort maakten ook veel langer vakantievluchteri (om langs de Venezolaans kust, Trinidad en andere eilanden naar Sint Maarten.<ref>De Aruba Flying Club. "Amigoe di Curacao". Willemstad, 26-10-1957. Geraadpleegd op Delpher op 12-03-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000211195:mpeg21:p003</ref> * Voor velen is het vertrek van de heer Pieter A. de Vuyst ongemerkt voorbij gegaan. Gedurende de tweede wereldoorlog was hij verbindingsmarineofficier en gedurende die tijd begon hij met het plannen voor een particulier vliegvels, dat naar hem genoemd werd. Op 16 juli 1944 werd dit vliegveld geopend dooi de toenmalige Gezaghebber I. Wagemaker. Dat het vliegveld naar hem ge noemd werd, was op voordracht van Aruba Flying Club als waardering voor het vele werk dat hij voor deze club had gedaan. In oktober 1945 kwam de heer de Vuyst in dienst van de Lago en verliet deze op 1 juni j.l. 1956.<ref>{{nl}}{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010404914:mpeg21:p005|titel=Pieter A. de Vuyst verliet Aruba|werk=[[Amigoe]]|datum=1956-06-18|bezochtdatum=2024-03-12}}</ref> {{Appendix}} AFC is een Arubaanse vereniging ter beoefening van de vliegsport, opgericht in 1942 door employes van Lago te San Nicolas. Eerste voorzitter was Pieter A. de Vuijst, waarnaar het sportvliegveld is genoemd.<ref>Hoetink, Encyclopedie van de Nederlandse Antillen, 1969 pag.55</ref> ----------------- == EZ Air (aanvulling)== Mester menshoná ku direktor di Medicair Rene Winkel ta alabes direktor di aerolínea EZ Air, pues e kontrato firmá ta ku Winkel i no e aerolínea EZ Air. Esaki ta importante pa menshoná mirando ku den komunidat tin e impreshon ku ta EZ Air ta sòru pa Ambulans Aéreo. “Nos tin kontrato ku e doño pues no e aerolínea mes. Awor a yega e momentu ku e kontrato a vense. Segun e proseso, tur interesado por entregá un petishon pa ehekutá e tarea di Ambulans Aéreo. Boneriano 29-11-2023 titel=Ken ta bai ehekuta air ambulans?|https://awemainta.com/boneriano/ Medicair tambe por bolbe entregá un petishon”, e ta splika. Sinembargo e no ta konfirmá ku vensementu di e kontrato a sosedé entrante yanüari 2024. Tambe e ta sigurá ku e situashon di niun forma ta opstakulisá servisio di Ambulans Aéreo. Mester menshoná ku ya pa algun luna tin spekulashon tokante e situashon aki. Dòkter Frans komo direktor di FM den un rueda di prensa anterior a konfirmá ku Ministerio na Hulanda ke pa ehekutá buelonan di Ambulans Aéreo ku avionnan registrá na Hulanda. Tur esaki por konsiderá komo opstákulo pa proveodornan lokal. BONERIANO a tuma kontakto ku Rene Winkel tokante e situashon aki i e ta splika ku e no ta deseá na amplia masha mirando ku FM ainda ta un kliente. “Echo sí ta ku FM algun tempu atras a saka un asina yamá ‘tender’ pa buska un operadó pa ambulans aéreo ku lo trese avionnan ku registrashon PH, esta di Hulanda. Es mas FM lo ta basta leu pa bira un operador di aerolínea. No ta eksistí Ambulans Aéreo, ta eksistí pèrmit pa ehekutá buelo ‘ airline operator certificate’ (AOC). Di aki ta haña un provishon riba e pèrmit pa Ambulans Aéreo pasombra ta buelo komersial i ku nan lo bula bou di e reglanan Europeo, EASA”, e ta splika. Winkel ta agregá ku nan tambe a lesa ku FM ke bin ku avion di Ambulans eléktriko, pero tambe mester bisa ku e teknologia aki no ta asina leu ainda. “No ta eksistí avion eléktriko ainda ku por bula e rutanan aki, i dado kaso ku bin ku avionnan asina mes, mester pasa den hinter un prosedura pa nan wòrdu sertifiká pa departamentonan konserní manera Curacao Civil Aviation Authority (CCAA) Y ILT holanda , Esei ta nifiká ku por dura añanan promé ku por bai usa avionnan eléktriko pa transporte di pashènt.” Importansia di Ambulans Aéreo Esaki ta un avion privá spesialmente adaptá pa duna sosten médiko na pashèntnan durante transporte. Un dòkter, paramediko òf ekipo di dòkternan altamente kualifiká lo biaha ku su pashènt pa atendé e pashènt te ora e yega e aeropuerto destiná i por transportá e pashènt na un manera sigur te su kas òf pa un hòspital den e pais. E Ambulans Aéreo lógikamente ta karga tur e ekipo i e remedinan nesesario durante e buelo. {{Appendix}} ----------------------------- __NOINDEX__ fflxivrq0zh666vldub13kh5r735ai6 199202 199200 2026-08-01T21:06:55Z Caribiana 8320 199202 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ * Nieuw: [[Avia Air]] - [[Insel Air Aruba]] - [[Aruba Airlines]] - [[Aruba Flying Club]] . [[SLM]] - [[Jetair Caribbean]] - [[Buelo 980 di ALM]] - [[Margareth Abraham]] * Aanvullen: [[Z Air]] --------------- {{Infobox Aeropuerto | variante = c | nomber oficial = Princess Juliana International Airport | imagen = | tipo = Públiko | sirbi = [[Sint Maarten (isla)|Isla di Sint Maarten]] | funda = 1942 - militar; 1944 - públiko | apertura = [[4 di mart]] [[1944]] | propietario = Princess Juliana International Airport Holding Company N.V. | lat_deg = 18 | lat_min = 02 | lat_sec = 27 | lat_dir = N | lon_deg = 63 | lon_min = 06 | lon_sec = 32 | lon_dir = W | pais = {{SXM}} | pista = | operado = Princess Juliana International Operating Company N.V. | website = http://www.sxmairport.com/ }} '''Aeropuerto Internashonal Prinses Juliana''' (IATA: '''SXM''', ICAO: '''TNCM'''), konosí na [[ingles]] komo '''Princess Juliana International Airport''' (PJIA), ta e aeropuerto prinsipal di e [[Sint Maarten (isla)|isla di Sint Maarten]]. E ta sirbi tantu e [[Sint Maarten|parti hulandes]] komo e [[Sint Maarten (Fransia)|parti franses]] di e isla. E aeropuerto ta situá den pais [[Sint Maarten]], serka di Simpson Bay Lagoon. El a haña su nòmber for di Reina [[Juliana di Hulanda]], kende ainda tabata prinsesa heredero tempu ku e aeropuerto a habri na 1944. Ademas di PJIA, tin un aeropuerto mas chikitu na e parti franses di e isla, konosí komo Aeropuerto Grand Case-Espérance. E aeropuerto aki ta sirbi prinsipalmente buelonan regional chikitu.<ref>[https://skybrary.aero/airports/tffg Grand Case/Espérance Airport], Skybrary</ref> == Historia == Na 1942, durante [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]], e ehérsito [[Estadonan Uni di Amérika|merikano]] a konstruí un pista di aterisahe na e sitio kaminda e aeropuerto moderno ta pará awe. E ophetivo tabata pa monitoriá i kontrarestá aktividat di supmarino nazi den e área.<ref name="CBCS">[https://www.centralbank.cw/storage/app/media/economic_bulletins_2024/20240927_feature_article_princess_juliana_international_airport_economic_bulletin_september_2024.pdf Princess Juliana International Airport An Economic Profile], [[Banko Sentral di Kòrsou i Sint Maarten|CBCS]] Economic Bulletin (sèptèmber 2024)</ref> Na 1944, e promé buelo no-militar ku pasahero sivil, operá pa [[KLM]], a baha na Sint Maarten. E aeropuerto desaroyá posteriormente riba e mesun sitio a wòrdu nombrá na honor di Prinsesa Juliana, kende tabata abordo di e buelo inougural.<ref name="CBCS"/> == Infrastruktura i desaroyo == For di 2001, a elaborá plannan pa ekspanshon i modernisashon di e aeropuerto. Un terminal nobo, ku un kapasidat pa 2,5 mion pasahero pa aña, a wòrdu habrí ofisialmente na novèmber 2006 pa [[Beatrix di Hulanda|Reina Beatrix]].<ref name="CBCS"/><ref name="birthday">[https://shta.com/princess-juliana-international-airport-celebrates-80th-birthday/ Princess Juliana International Airport Celebrates 80th Birthday], shta.com (13 di mei 2024)</ref> E terminal nobo a wòrdu konstruí riba tereno rekuperá nortwest di e terminal bieu. E edifisio tin dos piso i un superfisie total di aproksimadamente 27.000 m². Check-in i entrega di maleta ta situá na planta abou, miéntras ku sala di salida i áreanan komersial ta na e promé piso.<ref name="pjia">[https://www.airport-technology.com/projects/princessjulianaint/?cf-view Princess Juliana International Airport], airport-technology.com (2008)</ref> {{Multiple image | total_width = 210 | border = infobox | align = right | direction = vertical | image1 = Airbus A340-313X, Air France JP6020532.jpg | caption1 = Avion Air France aserkando pista di aterisahe. | image2 = Warning sign on Maho Beach.jpg | caption2 =Bòrchi di atvertensia na Maho Beach (2015). | caption_align = center }} Na 2015, e aeropuerto a manehá 1.829.543 pasahero i aproksimadamente 60.000 moveshon di avion.<ref>{{cite web |website=Sxmairport.com |url=http://www.sxmairport.com/includes/pdfs/2015-Annual-Report.pdf |title=Annual Report 2015 |access-date= |archive-date=2023-07-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230709223107/https://www.sxmairport.com/includes/pdfs/2015-Annual-Report.pdf |url-status=dead }}</ref> === Pista di aterisahe === Un di e karakterístikanan mas distintivo di e aeropuerto ta su aserkamentu pa aterisahe. Un punta di e pista ta situá hopi serka di Maho Beach, loke ta hasi ku avionnan ta pasa na altitut hopi abou riba e playa promé ku nan aterisá. Esaki a hasi e sitio konosí internashonalmente i a kontribuí na su popularidat komo atrakshon turístiko.<ref name="cleaver"/> Alabes, e situashon ta konsiderá potensialmente peligroso, i públiko ta wòrdu advertí pa "jetblast" mediante bòrchi.<ref>[https://uitspraken.rechtspraak.nl/details?id=ECLI:NL:HR:2004:AO4224 HR arrest Jetblast], uitspraken.rechtspraak.nl (2004)</ref> ==Ròl regional== E aeropuerto ta un sentro importante pa aviashon den e region di Nortost Karibe. E ta funshoná komo base di operashon pa [[Winair]] i komo hub prinsipal pa konekshon ku islanan mas chikitu den e region, manera [[Anguilla]], [[Saba]], [[Sint Eustatius]], [[Sint Barth|Saint Barthélemy]], [[Anguilla]], [[Dominica]], [[Nevis (isla)|Nevis]] i [[Tortola]].<ref name="birthday"/> E aeropuerto tin konekshonnan regular ku [[Oropa]] i [[Nort Amérika]] ku diferente aerolinea, inkluyendo KLM i kompania di aviashon franses.<ref name="cleaver"/> == Organisashon == Maneho di e aeropuerto ta den man di Princess Juliana International Operating Company N.V.<ref name="pjia"/><ref>[https://web.archive.org/web/20050526154747/http://www.pjiae.com/pdfs/company-profile.pdf Company profile - The Princess Juliana International Airport (PJIA)], sxm-airport.com (4 di mart 2005)</ref>, un supsidiario di Princess Juliana International Airport Holding Company N.V., ku gobièrnu di Sint Maarten komo úniko akshonista. Na 2024, e aeropuerto tabatin aproximadamente 305 empleado (FTE), hasiendo e un di e dunadónan di trabou individual mas grandi na Sint Maarten, fuera di sektor públiko.<ref name="CBCS"/> Michael Cleaver ta direktor ehekutivo (CEO) di e aeropuerto for di 2025.<ref name="cleaver">[https://www.luchtvaartnieuws.nl/nieuws/categorie/3/airports/michael-cleaver-volgt-brian-mingo-op-als-ceo-van-luchthaven-van-sint-maarten Michael Cleaver volgt Brian Mingo op als CEO van luchthaven van Sint Maarten], luchtvaartnieuws.nl (5 di aprel 2025)</ref> {{Commonscat}} {{Appendix|2= {{References}} }} [[Kategoria:Sint Maarten]] [[Kategoria:Aviashon]] [[Kategoria:Kompania di gobièrnu]] -------- E aeropuerto ta sirbi komo un sentro importante pa aviashon den e region di Nortost Karibe. E ta e base di operashon pa [[Winair]] i ta funshoná komo e hub prinsipal pa islanan mas chikitu den region, manera [[Anguilla]], [[Saba]], [[Sint Eustatius]], [[Saint Barthélemy]], Anguilla, Dominica, Nevis i [[Tortola]].<ref name="birthday"/> E aeropuerto, ku ta konektá ku Oropa dor di KLM i vários kompania di aviashon franses, ta internashonalmente konosí prinsipalmente pa Maho Beach.<ref name="cleaver"/> Avionnan ta bula hopi abou riba e playa ei promé ku baha riba e pista situá direktamente su tras, hasiendo esaki un atrakshon turístiko prinsipal.<ref name="cleaver"/> Un di e aspektunan mas distintivo di e aeropuerto ta su aserkamentu di aterisahe. Un punta di e pista ta situá hopi serka di Maho Beach, loke ta hasi ku avionnan pasa na altitut hopi abou riba e playa ora nan ta aterisá. Esaki a hasi e sitio konosí internashonalmente, pero tambe ta krea situashonnan potensialmente peligroso pa bishitante. == Organisashon == PJIA su kantidat total di empleado tabata 305 ekivalente di tempu kompletu (FTEs) na 2024, hasiendo e ta un di e dunadónan di trabou individual mas grandi na Sint Maarten, ekskluyendo gobièrnu.<ref name="CBCS"/> Maneho di e aeropuerto ta den man di Princess Juliana International Operating Company N.V.<ref name="pjia"/><ref>[https://web.archive.org/web/20050526154747/http://www.pjiae.com/pdfs/company-profile.pdf Company profile - The Princess Juliana International Airport (PJIA)], sxm-airport.com (4 di mart 2005)</ref>, un kompania supsidiario di Princess Juliana International Airport Holding Company N.V., ku gobièrnu di Sint Maarten komo úniko akshonista. Michael Cleaver ta direktor ehekutivo (CEO) di e aeropuerto for di 2025.<ref name="cleaver">[https://www.luchtvaartnieuws.nl/nieuws/categorie/3/airports/michael-cleaver-volgt-brian-mingo-op-als-ceo-van-luchthaven-van-sint-maarten Michael Cleaver volgt Brian Mingo op als CEO van luchthaven van Sint Maarten], luchtvaartnieuws.nl (5 di aprel 2025)</ref> {{Commonscat}} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =70946032|titulo=Princess Juliana International Airport}} {{References}} }} [[:Kategoria:Sint Maarten]] [[:Kategoria:Aviashon]] ------------ Aeropuerto Internashonal Prinses Juliana (IATA: SXM, ICAO: TNCM), konosí na ingles komo Princess Juliana International Airport (PJIA), ta e aeropuerto prinsipal di e isla di Sint Maarten. E ta sirbi tantu e parti hulandes komo e parti franses di e isla. E aeropuerto ta situá den e pais Sint Maarten, serka di Simpson Bay Lagoon. E a haña su nòmber for di Reina Juliana di Hulanda, kende ainda tabata prinses heredero tempu ku e aeropuerto a habri na 1943. Na 1944, e a bishitá e sitio, loke a kontribuí na e nòmber ofisial. Ademas di PJIA, tin un aeropuerto mas chikitu na e parti franses di e isla, konosí komo Aeropuerto Grand Case–Espérance, cu ta sirbi prinsipalmente buelonan regional. Historia Na 1942, durante e Di Dos Guera Mundial, e ehérsito merikano a konstruí un pista di aterisahe riba e lokashon kaminda e aeropuerto moderno ta eksistí awe. E objetivo tabata pa monitoriá i kontrarestá aktividat di supmarino den e área. Na 1944, e promé buelo no-militar ku pasaheronan sivil — operá pa KLM — a baha na Sint Maarten. E aeropuerto posterior a wòrdu desaroyá riba e mesun sitio i a haña su nòmber na honor di Prinsesa Juliana, kende tabata abordo di e buelo inaugural. Infrastruktura i desaroyo For di 2001, a elaborá plannan pa modernisashon i ekspanshon di e aeropuerto. Un terminal nobo, ku un kapasidat di 2,5 mion pasahero pa aña, a wòrdu habrí ofisialmente na novèmber 2006 pa Reina Beatrix. E terminal nobo a wòrdu konstruí riba tereno rekupersá na noroeste di e terminal anterior. E edifisio tin dos piso i un superfisie total di aproksimadamente 27.000 m². Check-in i entrega di maleta ta situá na planta abou, miéntras ku sala di salida i áreanan komersial ta na e promé piso. Na 2015, e aeropuerto a manehá 1.829.543 pasahero i aproksimadamente 60.000 moveshon di avion. Rol regional E aeropuerto ta un sentro importante pa aviashon den e region di Nortost Karibe. E ta funshoná komo base di operashon pa Winair i komo hub prinsipal pa konekshon ku islanan mas chikitu den e region, manera Anguilla, Saba, Sint Eustatius i Saint Barthélemy. E aeropuerto tin konekshonnan regular ku Oropa i Nort Amérika dor di diferente aerolinea, inkluyendo KLM i kompania di aviashon franses. Aserkamentu di aterisahe Un di e karakterístikanan mas distintivo di e aeropuerto ta su aserkamentu di aterisahe. Un punta di e pista ta situá hopi serka di Maho Beach, loke ta hasi ku avionnan pasa na altitut hopi abou riba e playa promé ku nan aterisá. Esaki a hasi e sitio konosí internashonalmente i a kontribuí na su popularidat komo atrakshon. Alabes, e situashon ta konsiderá potensialmente peligroso, i bishitantenan ta wordo advertí pa sigui instrukshonnan di siguridat. Organisashon Maneho di e aeropuerto ta den man di Princess Juliana International Operating Company N.V., un supsidiario di Princess Juliana International Airport Holding Company N.V., ku gobièrnu di Sint Maarten komo úniko akshonista. Na 2024, e aeropuerto tabatin aproximadamente 305 empleado (FTE), hasiendo e un di e empleadornan individual mas grandi na Sint Maarten, fuera di sektor públiko. Michael Cleaver ta direktor ehekutivo (CEO) di e aeropuerto for di 2025. ---- For di 2001, a traha plannan pa ekspanshon i modernisashon di e aeropuerto. Un edifisio nobo di aeropuerto, ku un kapasidat pa 2.5 mion pasahero pa aña, a wordo habri ofisialmente pa [[Beatrix di Hulanda|Reina Beatrix]] na novèmber 2006. Komo parti di e di 70 aniversario na 2014, e aeropuerto a hasi un donashon di tres estatua di pelikan maron na gobièrnu. Nan a wòrdu poné riba e rotònde dilanti di e aeropuerto, huntu ku e lèternan di e kódigonan di aeropuerto di IATA di e aeropuertonan partner.<ref>The Daily Herald, [https://www.thedailyherald.sx/islands/national-bird-monument-at-airport-roundabout-restored National bird monument at airport roundabout restored], 9 juni 2021</ref> [[File:06-SXM-airport1s.jpg|thumb|left|200px|Interior di e terminal di Aeropuerto Internashonal Prinses Juliana.]] Aeropuerto Internashonal di Prinsesa Juliana (IATA: SXM, ICAO: TNCM) ta e aeropuerto prinsipal riba e isla karibense di Saint Martin. E aeropuerto ta situá na e parti hulandes di e isla, den e pais di Sint Maarten, serka di e kosta di Simpson Bay Lagoon. Na 2015, e aeropuerto a manehá 1.829.543 pasahero i alrededor di 60.000 moveshon di avion.<ref>{{cite web |website=Sxmairport.com |url=http://www.sxmairport.com/includes/pdfs/2015-Annual-Report.pdf |title=Annual Report 2015 |access-date=2 March 2016 |archive-date=9 July 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230709223107/https://www.sxmairport.com/includes/pdfs/2015-Annual-Report.pdf |url-status=dead }}</ref> E aeropuerto ta sirbi komo un sentro pa Winair i ta e porta prinsipal pa e Islanan Leeward mas chikitu, inkluyendo Anguilla, Saba, Saint Barthélemy i Sint Eustatius. E ta haya su nomber for di Reina Juliana di Hulanda, kende a baha eynan tempo cu e tabata heredero presunto na 1944, e aña despues cu e aeropuerto a habri. E aeropuerto tin aserkamentu di aterisahe di flyover na altitud hopi abou pasobra un punta di su pista ta sumamente serka di kosta i Maho Beach. Miéntras ku Prinsesa Juliana Internashonal ta e porta di aviashon prinsipal pa e isla, tin tambe un aeropuerto di uso públiko mas chikitu na e parti Franses, den e Kolektividat Franses di San Martin, yamá Aeropuerto Grand Case-Espérance. {{Commonscat}} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =70946032|titulo=Princess Juliana International Airport}} {{References}} }} [[:Kategoria:Sint Maarten]] [[:Kategoria:Aviashon]] --------------- {{Variante|c}} {{Infobox accidente aereo | variante = c | nomber = Buelo 980 di ALM | imagen = Douglas DC-9-33F N937F ONA MIA 17.07.76 edited-2.jpg | descripcion = Avion tipo Douglas DC-9-33CF di ONA, similar na esun di hür pa [[Antilliaanse Luchtvaart Maatschappij|ALM]] dia di e insidente. | mapa = | fecha = [[2 di mei]] [[1970]] | tipo_calamidad = | sitio = | morto = | tipo_avion = Douglas DC-9-33CF | number_avion = | operado = Overseas National Airways (ONA) pa [[Antilliaanse Luchtvaart Maatschappij|ALM]] | nomber_avion = | number_vuelo = 980 di ALM | salida_vuelo = | layover = | destinacion = [[Sint Maarten]] | pasahero = 57 | tripulante = 6 | sobrviviente = 40 }} '''Buelo 980 di ALM''' tabata e buelo komersial programá pa bula for di aeropuerto JFK, [[New York City|New York]] pa Aeropuerto Prinses Juliana na [[Sint Maarten]] dia [[2 di mei]] [[1970]]. Despues di vários intento di aterisahe sin eksito, e avion a keda sin kombustibel i a kai den [[Laman Karibe]] (48 km for di [[Sint Croix|St. Croix]]), resultando den 23 persona morto i 40 sobrebibente. E suseso ta un di e poko kasonan di aterisahe forsoso (''ditching'') di un avion jet i ta ser konsiderá komo e pió desastre den historia di aviashon di [[Antias Hulandes]]. == Detaye di e buelo == * '''Data''': 2 di mei 1970 * '''Ruta''': New York (JFK) → Sint Maarten (SXM) * '''Avion''': Boeing 727-200 * '''Operadó''': Overseas National Airways (pa ALM) * '''Persona riba avion''': 63 (inkluso miembronan di tripulashon) == Avion i su tripulashon == E avion tabata un Douglas DC-9-33CF di dos motor, operá pa [[Antilliaanse Luchtvaart Maatschappij]] (ALM) dor di Overseas National Airways (ONA), ku un avion i tripulashon di buelo di ONA i un tripulashon di kabina di ALM.[1] Su number di seri tabata 47407, su number di ruta tabata 457. E avion a wòrdu fabriká dia 23 di yanüari 1969 i tabata matrikulá na [[Estadonan Uni di Amérika|Merka]] bou di e number di registrashon: FAA N935F. E buelo tabata transportá 57 pasahero i 6 miembro di tripulashon. E tripulashon di buelo tabata konsistí di kapitan Balsey DeWitt (37), promé ofisial Harry Evans II (25), i piloto Hugh Hart (35).[2] == Buelo i aterisahe forsoso == Buelo 980 a sali for di Aeropuerto John F. Kennedy normalmente i a sigui sin nobedat den direkshon di Karibe, ounke e DC-9 mester a baha na un altitut mas abou pasùit di [[Bermuda ]]pa evitá un tormenta di strena, oumentando su kimamentu di kombustibel. Despues ku e buelo a haña pèrmit pa baha te na 10.000 pia (3.000 m), kontrol di tráfiko aéreo regional (ATC) a konsehá ku e kondishonnan di tempu na St. Maarten tabata bou di e mínimo pa aterisahe, un sèt di kriterio ku ta determiná si un aterisahe ta posibel. Kapitan DeWitt a disidí di desviá pa San Juan, pero poko despues, kontrol di St. Maarten a informá nan ku e kondishonnan di tempu a mehorá sufisiente pa aterisa. E buelo a hasi un aserkamentu inisial na e aeropuerto pero no a logra mira e pista na tempu pa aliñea pa aterisahe i a deklará un aserkamentu faya pèrdí. Buelo 980 a purba di baha un di dos biaha, pero atrobe no a logra yega na aliñea ku e pista. Despues di a abortá e aserkamentu ei, e tripulashon a hasi un di tres intento, pero e avion tabata muchu altu pa aterisa sigur. Despues di a evaluá e situashon di tempu i kombustibel, e pilotonan a disidí di desviá pa Saint Croix, risibiendo un vektor di aserkamentu i pèrmit pa aterisahe. Na e punto aki, a konstatá un posibel diskrepansia entre e meter di kombustibel i loke a wòrdu kalkulá komo e kantidat di kombustibel ku a sobra den e tankinan. DeWitt a informá e kontroladó di tráfiko aereo di su intenshon pa bandoná e avion i a kuminsá un aserkamentu abou riba awa, aterisando pa 3:49 pm ora lokal, 30 mia ost di Saint Croix.[3][2] Ounke e pilotonan a aktivá señalnan di faha di seguridat djis promé ku aterisahe, tabatin insertidumbre den e kabina tokante ki ora, òf si, e avion lo a baha. E sistema di komunikashon di e kòkpit no tabata funshoná, pues pasaheronan no a risibí ningun atvertensia di e bashamentu inminente. Consecuentemente, un cantidad desconoci di pasahero y tripulacion tabata para of tabatin nan faha di seguridad kita ora cu e avion a dal den awa. Na e momento aki, laman tabata brutu debí na kondishonnan di wer volatil. E avion a keda relativamente intacto despues di a baha den awa, pero pronto a sink den mas o menos 5.000 pia (1.500 m) y nunca a wordo recupera. E aksidente a resultá den 23 morto i 37 herido, ku 40 sobrebibiente en total. Tantu e pilotonan komo e nabegante a sobrebibí. E sobrebibientenan a keda bula den e laman turbulento, infestá ku tiburon ku nan vest di salbabida te ora ku yudansa a yega.[3][4] E rekuperashon di e sobrebibientenan ku helikòpter a kuminsá mas o ménos 12:00, un pa dos ora despues di e bentamentu, i e último sobrebibiente, Promé Ofisial Evans, a wòrdu rekuperá mas o ménos 1 ora despues.[2] E helikòpternan a wòrdu guiá pa e sitio di reskate dor di un avion di Pan American Airways, kende su piloto a informá e bentamentu via radio, despues a bula riba e sitio te ora ku yudansa a yega pa guia e reskatistanan.[3] E esfuersonan di reskate a enbolbí unidatnan di Guardakosta di Merka, Marina di Merka, i Kuerpo di Marina di Merka, i un kantidat di sobrebibiente a wòrdu hibá tera ku helikòpter.[5] ---- Durante e buelo, e avion a topa ku maltempu ku a forsa e kapitan pa hasi varios intento pa landa den aeropuerto Prinses Juliana na Sint Maarten. Despues di intentonan repetí sin éksito i ku e gasolin a kaba, e kapitan a desidí pa hasi un '''ditching''' (aterisáhe forzoso den laman) serka di isla Saint Croix. == En kultura == E historia di buelo 980 a inspirá varios artikulo, dokumental i video ku ta analisá e desishonnan tomá durante e vuelo, inkluí: * ''A desperate crew and their awful decisions – The extraordinary tale of ALM Flight 980'' (YouTube, 10 di febrüari 2025) * Emilio Corsetti – ''What a Real Hero Looks Like'' [[:Kategoria:Aviashon]] [[:Kategoria:Antias Hulandes]] == E aksidente == E impakto ku e laman a keda mas fuerte ku tabata spera, i e fuselaje di e avion a kibra den barios parti. Di e total di 63 hende riba avion, 23 a fayece, mientras 40 a logra salba via bote di salbashon òf flotadónan. Entre e viktimanan tabata hopi hende di Kòrsou, Sint Maarten i Hulanda. === Viktimanan konosí === Un di e viktimanan mas konosí tabata '''[[Margareth Abraham]]''', un stewardess di 24 aña for di Kòrsou. Segun testigunan, e tabata yudando pasaheronan pone su chaleko di salbashon i no a logra siña pa su mes. Su entrega i sakrifisio a ser rekonosé mas latr pa medio di un premi di valentia posthumo. == Investigashon == Investigashon di e '''[[National Transportation Safety Board]] (NTSB)''' a indiká ku e avion a keda sin gasolin despues di intentonan repetí pa landa den Sint Maarten. E raport a menzioná tambe ku komunikashon entre e kapitan i kontrol aéreo tabata konfuso, i ku desishon humano den un situashon di stres a kontribuí na e desenláse fatal. NTSB a rekomendá mehoras den planifikashon di ruta aéreo, maneho di krisis, i komunikashon durante emerhensia. == Impacto == E aksidente di Vuelo 980 a trese hopi dolor den e komunidat di e Antias Hulandes, partikularmente na Kòrsou. Den su respuèsta, [[ALM Antillean Airlines|ALM]] a pasa pa un revishon di proseduranan di emerhensia i entrenamiento di tripulantenan. E aksidente a keda den memoria kolektivo komo un simbolo di valentia humano, partikularmente pa e akshon di Margareth Abraham. == En kultura == E historia di Vuelo 980 a inspirá barios artikulonan, dokumental i video ku ta analiza e desishonnan tomá durante e vuelo, inkluí: * ''A desperate crew and their awful decisions – The extraordinary tale of ALM Flight 980'' (YouTube, 10 di febrüari 2025) * Emilio Corsetti – ''What a Real Hero Looks Like'' == Referensia == <references> <ref>National Transportation Safety Board (NTSB) – Aircraft Accident Report: Overseas National Airways Flight ALM980.</ref> <ref>SimpleFlying – Crew Perspective: Lessons from ALM Flight 980.</ref> <ref>Emilio Corsetti – What a Real Hero Looks Like (2024).</ref> </references> {{Variante|a}} {{Databox}} {{Infobox accidente aereo | variante = c | nomber = ALM Buelo 980 }} [[File:Douglas DC-9-33F N937F ONA MIA 17.07.76 edited-2.jpg|thumb|Avion tipo Douglas DC-9-33CF di ONA, similar na esun di hür pa [[Antilliaanse Luchtvaart Maatschappij|ALM]] dia di e insidente.]] '''Buelo 980 di ALM''' tabata un buelo komersial ku a tuma lugá riba [[2 di mei]] [[1970]], operá pa Overseas National Airways den nòmber di [[Antilliaanse Luchtvaart Maatschappij]] (ALM). E vuelo tabata bai for di New York JFK pa [[Sint Maarten]], pero a terminá den un tragedia despues ku e avion a tene ku hasi un aterisahe forzoso den laman serka [[Sint Croix|St. Croix]]. E tabata e peor desastre den historia di aviashon antiano. Detaye di e vuelo Avion: Boeing 727-200 Operadó: Overseas National Airways (pa ALM) Ruta: New York (JFK) → St. Maarten Data: 2 di mei 1970 Persona riba avion: 63 (incluso tripulantenan) Durante e vuelo, e avion a topa ku malu tempu ku a forsa e piloto pa hasi barios intento pa landa den aeropuerto Prinses Juliana na St. Maarten. Despues di barios intento sin éksito i gasolin ku ta kaba, e kapitán a desidí pa hasi un ditching (aterrisahe den laman) serka isla St. Croix. E aksidente E avion a impacta e laman mas fuerte ku lo a spera, i e fuselaje a kibra den varias parti. Di e total di 63 hende riba avion, 23 a fayece. E resto di e pasaheronan i tripulantenan a salba, algun via flotadónan i bote di salva. Viktimanan i heróes Un di e viktimanan mas konosí tabata Margareth Abraham, un stewardess di 24 aña for di Kòrsou. Segun testigunan, e tabata yudando pasaheronan pone su chaleko di salbashon i no a logra siña pa su mes. Su entrega i sakrifisio a ser rekonosé ku un premi di valentia posthumo. Investigashon i resultado Investigashon di NTSB (National Transportation Safety Board) a determiná ku e avion a keda sin gasolin despues di intentonan repetí pa landa. Tambe a indiká ku komunikashon entre e kapitan i kontrol di trafiko aéreo tabata konfuso. A resultá den rekomendashon pa mehoras den manejamentu di krisis i planifikashon di ruta aéreo. Impacto E aksidente di ALM Vlucht 980 a trese hopi dolor na Antias Hulandes i tambe a pone preshon riba ALM. E kasonan di valor humano, manera e di Margareth Abraham, a keda parte di e memoria kolektivo di Kòrsou. * Tobias Cordeiro - mira it.wiki == Link eksterno == * [https://www.youtube.com/watch?v=rPQZbbgr4w8&t=62s A desperate crew and their aweful decisions - The extraordinary tale of ALM flight 980], [[Youtube]] (10 di febrüari 2025) {{Infobox vuelo aéreo | nòmber_vuelo = ALM Vlucht 980 | operador = Overseas National Airways pa ALM Antillean Airlines | ruta = JFK – St. Maarten | avion = Boeing 727-200 | pasaheero = 57 | tripulashon = 6 | total_persona = 63 | viktima = 23 | sobrevivienten= 40 | data = 2 di mei 1970 | lugá = Serka St. Croix, Karibe }} '''ALM Vlucht 980''' tabata un vuelo di [[ALM Antillean Airlines]], operá pa [[Overseas National Airways]], ku a pasa un aksidente fatal riba 2 di mei 1970. E avion a tuma un aterrisahe forzoso (''ditching'') den laman serka isla [[St. Croix]], despues ku a keda sin gasolin. 23 hende a fayece, entre nan e stewardess [[Margareth Abraham]]. == Detaye di e vuelo == E avion a sali for di [[New York JFK]] pa [[St. Maarten]], pero a topa ku malu tempu. Despues di barios intento pa landa i sin eksito, e kapitan a desidí hasi un ditching den laman. == E aksidente == E avion a kibra den varias parti den e impakto. A haya 23 viktima humano. Barios hende a salba via bote i flotador, entre nan 40 sobrevivientenan. == Viktimanan konosí == - [[Margareth Abraham]], stewardess di 24 aña for di Kòrsou, a fayece mientras tabata yudando pasaheronan. == Investigashon == E investigashon di [[NTSB]] a determiná ku agotashon di gasolin i desishon difísil durante e vuelo a kontribuí na e aksidente. A yega tambe ku komunikashon ku kontrol aéreo tabata konfundí. == Impacto == E aksidente a trese hopi dolor den e komunidat di Antias Hulandes. ALM a pasa pa revishon di proseduranan di emerhensia. E aksidente a keda komo un punto importante den istoria di aviashon di e región. == Referensianan == * [https://simpleflying.com/alm-antillean-airlines-flight-980-cabin-crew-perspective/ SimpleFlying – Crew Perspective] * [https://emiliocorsetti.com/what-a-real-hero-looks-like/ Emilio Corsetti – What a Real Hero Looks Like] * [https://www.ntsb.gov/about/organization/Pages/Air.aspx National Transportation Safety Board (NTSB)] -------------- {{infobox persona| variante = c | nomber completo = Margareth Aleida Abraham | fecha nacemento = [[11 di yüni]] [[1945]] | luga nacemento = [[Kòrsou]] | fecha fayecimento = [[2 di mei]] [[1970]] | luga fayecimento = Serka St. Croix, Karibe | ofishi = stewardess | konosí pa = Su akshonnan heróiko durante e aksidente aéreo di buelo 980 di ALM | distincion = ''Zilveren Erepenning voor Menslievend Hulpbetoon'' (2020) }} '''Margareth Aleida Abraham''' (☆ [[11 di yüni]] [[1945]] na [[Kòrsou]] - † [[2 di mei]] [[1970]] den serkania di [[Sint Croix]]) tabata un stewardess di [[Kòrsou]] den servisio di [[Antilliaanse Luchtvaart Maatschappij|ALM]], ku a fayesé na edat di 24 aña durante un aterisahe di emergensia.<ref>[https://curacao-airport.com/history-margareth-abraham/ History of Margareth Abraham], [[Aeropuerto Hato|Curacao International Airport]]</ref> Su kurashi i trankilidat bou di preshon ekstremo a hasié un héroe den aviashon [[Antias Hulandes|antiano]]. == Biografia == Margareth Abraham, huntu ku su ruman hòmber ohochi Carol, a nase dia 11 di yüni 1945. Den e famia Abraham tabatin kuater ruman mayó. Na aña 1967, despues di a kaba Mulo, el a skoge un karera komo stewardess na [[Antilliaanse Luchtvaart Maatschappij]] (ALM).<ref name="Pionero">{{cite book|author=[[Jeanne Henriquez|Henriquez, Jeanne]]|title=Kòrsou su muhénan pionero|year=2000|publisher=[[Archivo Nashonal Kòrsou]]|pag= 40-42|ISBN=99904-0-431-3}}</ref> === Buelo LM 980 2 di mei 1970 === [[File:Douglas DC-9-33F N937F ONA MIA 17.07.76 edited-2.jpg|thumb|Avion tipo Douglas DC-9-33F di ONA, similar na esun di hür pa [[Antilliaanse Luchtvaart Maatschappij|ALM]] dia di e desaster.]] Riba 2 di mei 1970, Abraham tabata miembro di tripulashon di kabina riba buelo 980 for di [[New York City|New York]] (JFK) pa [[Sint Maarten]]. E avion, tipo DC‐9-33CF, tabata un avion ku ALM a hür di a kompania merikano Overseas National Airways (ONA). Tabatin sinkuentishete pasahero y seis miembro di tripulashon abordo. Debí na bientu fuerte i neblina, e piloto a purba baha varios biaha na Aeropuerto Internashonal Prinsesa Juliana (SXM). Kapitan Balsey De Witt a disidí despues di desviá pa Sint Croix. Durante e buelo aki, e piloto a keda sin kombustibel i e riesgo di un aterisahe den awa (ditch) a surgi. Abraham a sobresalí den heroismo: segun testigunan okular, el a yuda pasaheronan bisti nan salbabida i a kompañá nan te na e salida. Na e momentu presiso ey, e avion a hasi un impakto duro ku e awa i a kibra banda di e kòkpit. Abraham, kende a sigui duna asistensia te na final, no a sobrebibí e desaster.<ref>[https://emiliocorsetti.com/what-a-real-hero-looks-like/ What a real hero looks like], emiliocorsetti.com (3 di mei 2019)</ref> El a fayesé inesperadamente durante e akshon di rescate. Un total di 43 persona a sobrebibí; 23 hende a muri, inkluso Margareth Abraham. == Personal == Despues di e buelo, Abraham tabata pa bula bèk New York unda e lo a topa ku su komprometido, Robby Schouten. Nan tabatin plan pa kasa dia 15 di yüni 1970, djis algun siman despues di e suseso trágiko.<ref name="Pionero"/> [[File:Erepenning voor Menslievend Hulpbetoon Versie sinds 1912.jpg|thumb|170x210px|]] == Honor == Margareth Abraham ta wòrdu rekordá komo un símbolo di balentia i altruismo den [[Karibe Hulandes]]. Su akshonnan den momentu di pániko a salba bida di varios hende i su historia ta sigui inspirá hende den Kòrsou i mas aya. Den sala di yegada di [[Aeropuerto Hato|Aeropuerto Internashonal di Kòrsou]], a develá un plakat di bròns na 1972, poné pa [[Estadonan Uni di Amérika|Merka]]. Despues na 2024, a pone un mural ku su imagen riba e fachada di e terminal, komo un homenahe bibu. E gerensia di aeropuerto a kambia e nòmber di e lokalidat pa aktividatnan di aviashon pa "Plasa Margareth Abraham" na 1990. Na 2020, el a wòrdu otorgá póstumo e Medaya di Honor di Plata pa Yudansa Humanitario (''Erepenning voor Menslievend Hulpbetoon''), un di e medayanan sivil militar [[Reino Hulandes|hulandes]] di mas altu pa yudansa humanitario. {{DEFAULTSORT:Abraham, Margareth}} [[:Kategoria:Hende]] [[:Kategoria:Aviashon]] [[:Kategoria:Kòrsou]] Margareth Abraham a wòrdu rekonosé komo un berdadero hende di balentia. Margareth Abraham ta konsiderá un símbolo di balentia i altruismo den Karibe Hulandes. Su akshonnan den momentu di pániko a salba bida di barios hende i su historia ta sigui inspirá hende den Kòrsou i mas aya.Na 1972 Merka a pone un plaka ku inskripshon den sala di salida di [[Aeropuerto Hato]]. Pa honrá su memoria, Aeropuerto Internashonal di Kòrsou a pone su nòmber na su direkshon ofisial: Plasa Margareth Abraham. Na 2024, a develá un mural ku su potret na fachada di e terminal, komo un símbolo di su entrega i korahe.<ref>{{citeer web|url=https://www.curacaochronicle.com/post/local/cap-honoring-a-true-hero-margareth-abraham/|titel= CAP honoring a true hero, Margareth Abraham|datum=2024-05-02|bezochtdatum=2025-07-01|werk=curacaochronicle.com}}</ref> Na 2020, el a risibí posthumamente e ''Zilveren Erepenning voor Menslievend Hulpbetoon'' (Plaka di Plata pa Ayudo Humanitario), un di e mas antiguo i prestisioso premionan di valentia di [[Hulanda]]. --- Margareth Abraham ta wòrdu rekordá komo un símbolo di kurashi i sakrifisio den Karibe Hulandes: 1972: Un plachi di bròns òf metal a wòrdu desvelá den e sala di yegada di Aeropuerto Hato. 1990: E maneho di aeropuerto a kambia e nòmber di e lugá pa aktividatnan di aviashon pa Plasa Margareth Abraham. 2024: Un mural ku su potrèt a wòrdu desvelá riba e fachada di e terminal, komo un homenahe bibu. 2020: El a wòrdu otorgá postumamente ku e Medaya di Honor di Plata pa Asistensia Karitativo, un di e medayanan sivil militar mas haltu pa ayudo humanitario na Hulanda. Margareth Abraham ta keda un fuente di inspirashon pa hopi na Kòrsou i mas leu. Su legado ta sigui biba komo un ehèmpel di sakrifisio propio i forsa humano bou di sirkunstansianan ekstremo. , ku tabata baseá den Antias Hulandes. E tabata konosí pa su amabilidat i entrega na su trabou. {{Infobox persona | nòmber = Margareth Abraham | portret = | nashimentu = ±1946 | lugá nashimentu = Kòrsou | morto = 2 di mei 1970 | lugá morto = Serka St. Croix, Karibe | trabou = Stewardess (ALM) | konosí pa = Su akshonnan heróiko durante e aksidente aéreo di ALM Vlucht 980 }} '''Margareth Abraham''' (±1946 – 2 di mei 1970) tabata un stewardess di [[Kòrsou]] ku a perde su bida den e aksidente aéreo trágiko di [[ALM Vlucht 980]]. E a wòrdu rekordá komo un verdadero hende valent, ku su entrega a yuda salba bida di pasaheronan riba e avion. == Bida i karera == Margareth Abraham a nase den Kòrsou i a traha komo stewardess pa [[ALM Antillean Airlines]]. E tabata konosí pa su amabilidat i entrega na su trabou. == Aksidente di 2 di mei 1970 == Riba 2 di mei 1970, Abraham tabata riba e vuelo [[ALM Vlucht 980]], ku a hasi un ''ditching'' den laman serka [[St. Croix]] despues ku e avion a keda sin gasolin. Testigunan a bisa ku e tabata yudando pasaheronan pone su chaleko di salbashon, i tabata para den e pasillo ora e avion a impacta e laman. E a fayece den e impakto. == Rekonosimentu posthumo == - A risibí e [[Zilveren Erepenning voor Menslievend Hulpbetoon]] (Plaka di Plata pa Ayudo Humanitario) di Reinou Hulanda. - Su nòmber ta honra na [[Aeropuerto Internashonal Hato]] na Kòrsou, ku su direkshon ofisial ta '''Plasa Margareth Abraham'''. - Tambe tin un mural ku su potrèt riba e fachada di e terminal. == Legado == E ta konsiderá komo un símbolo di balentia i entrega humano den e istoria di aviashon Karibe Hulandes. == Referensia == * [https://emiliocorsetti.com/what-a-real-hero-looks-like/ What a Real Hero Looks Like – Emilio Corsetti] * [https://www.curacaochronicle.com/post/local/cap-honoring-a-true-hero-margareth-abraham/ CAP Honoring a True Hero – Curaçao Chronicle] * [https://simpleflying.com/alm-antillean-airlines-flight-980-cabin-crew-perspective/ SimpleFlying on Flight 980] --------- Margareth Abraham was a 24-year-old flight attendant from Curaçao who served on ALM Antillean Airlines Flight 980. On May 2, 1970, the flight, operated by Overseas National Airways on behalf of ALM, departed from New York's JFK International Airport bound for St. Maarten. Due to poor weather conditions, the aircraft made several unsuccessful landing attempts and eventually ran out of fuel, leading to a controlled ditching in the Caribbean Sea near St. Croix. Of the 63 people on board, 40 survived, while 23, including Margareth Abraham, perished .​ Wikipedia, la enciclopedia libre +7 Curaçao International Airport +7 Simple Flying +7 Curaçao International Airport +7 Wikipedia +7 Curaçao International Airport +7 Medium Margareth Abraham is remembered for her heroic actions during the emergency. She assisted passengers in evacuating the aircraft, prioritizing their safety over her own. Tragically, she lost her life in the process . At the time of the accident, she was engaged to Robby Schouten, a well-known Antillean TV presenter, and was planning to leave her position at ALM .​ Curaçao International Airport In honor of her bravery, the address of Curaçao International Airport was named 'Margareth Abraham Plasa' . Her sacrifice is commemorated by the local community, and she is celebrated as a true hero .​ {{Appendix}} ------------------- '''Aruba Airlines''' (officially Arubaanse Luchtvaart Maatschappij N.V.) ta e aerolínea di bandera y e único aerolínea nashonal di Aruba. Fundá den 2006, Aruba Airlines ta oferé transporte aéreo regular y charter pa pasaheronan pa varias destinashon. Su sede korporativo ta na Oranjestad, Aruba, y su base di mantenemento prinsipal ta na Miami, Florida. Den 2015 e compañías a risibí e Aircraft Operating Certificate (AOC) for di Estados Unidos.[1][2] == Historia == Aruba Airlines a wordo funda na 2006 pa Onno J. de Swart, kien tabata su promé direktor. Den 2010 e a inicia operashon di charter ku un Piper PA-31 Navajo di shete asiento. Su sede operashonal ta na Oranjestad, kaminda e tin su base perto di Aeropuerto Internacional Reina Beatrix. E tin ofisinan di benta na Miami (EEUU), Curaçao, Bonaire, i Venezuela (Maracaibo, Valencia y Maracay).[3] Na 2011 Aruba Airlines a atraé inversionistanan nobo pa mehorá su flota. Den ougùstùs 2012, e aerolínea risibí su sertifikado di operashon aéreo ekonómiko, y e a introducí dos Airbus A320 na su flota (su promé A320 yegá na Aruba na november 2012). Su promé ruta regular tabata Aruba → Maracaibo (Venezuela), sigi pa Aruba → Valencia (Venezuela), y mas dilanti Aruba → Panama City (Panamá) i Aruba → Miami (EEUU). Flota y Destinashonnan {| class="wikitable sortable" ! Tipo di Avion !! Modelo !! Kantidat !! Kabina !! Asiento !! Registrashon |- | Airbus || A320-200 || 1 || Ekonomiko || ~180 || P4-AAF [4] |- | Airbus || A321-200 || 1 || Ekonomiko/“Premium” || ~178 || (vhe model, [5]) |- | Bombardier || CRJ200 || 1 || Ekonomiko || ~52 || P4-CRA [6] |} == Destinashonnan selectá == {| class="wikitable sortable" ! Ruta !! País/Región !! Estado |- | Aruba ↔ Miami !! EEUU !! Activo (charter/regular) [3] |- | Aruba ↔ Maracaibo !! Venezuela !! Introdi (2012) [3] |- | Aruba ↔ Valencia !! Venezuela !! Introdi (2012) [3] |- | Aruba ↔ Panama City !! Panamá !! Introdi (5 Julio) [3] |} == Dificultadnan i Estado Actual == Durante e kriis di COVID-19 y problemanan operashonal, Aruba Airlines a enfrenta varios reto. Pa ehempel: su flota a keda parká, i datos reciente ta mustra ku e aerolínea no ta tene vuelos normales kuendo; por ehempel, un sitio pa seguimiento di vuelos ta nifiká kantidat “0” destinashon pa Aruba Airlines. [7] Den marzo 2021 Aruba Airlines a risibí su promé A321-200 (P4-AAI) pa possibilitá un relansa, pero no ta klaro si e aerolínea actualmente ta operando vuelos regulares.[8] E situashon ta kompleho: aunke e sitio ofisial y rekursonan ta indiká ku e aerolínea ta “active” [9], e falta di voli actual y klaridat publikashonal ta kreá duda. ------------ {{Infobox empresa | variante =a tipo = compania di aviacion | nomber = Aruba Airlines | pais = {{ABW}} | imagen = | descripcion = | funda = 2006 | antesecor = | fecha disolucion= | causa disolucion= | fundado = Onno J. de Swart | propietario = | director ehecutivo = | pais = {{ABW}} | sector = transporte | industria = aviacion }} '''Aruba Airlines''' (oficialmente '''Arubaanse Luchtvaart Maatschappij N.V.''') ta e aerolinea di bandera y e unico aerolinea di [[Aruba]]. E aerolinea, fundá na 2006, ku ta ofresé transporte aéreo regular i charter pa pasahero pa 13 destinashon. Aruba Airlines su sede corporativo ta na Oranjestad, Aruba. Aruba ta opera su base di mantencion principal na Miami. Na 2015 el a ricibi un AOC (''aircraft operating certificate'') for di [[Estadonan Uni di Amérika|Merka]]. == Historia == Aruba Airlines a ser funda na 2006 pa Onno J. de Swart, kende tabata su prome director.<ref>{{Cite web|url=http://curacaochronicle.com/aviation/press-release-settlement-between-aruba-airlines-and-de-swart/|title=Press release: Settlement between Aruba Airlines and de Swart|date=16 June 2017}}</ref> E aerolinea a cuminsa operacion di charter cu un Piper PA-31 Navajo di shete asiento na 2010. E sede principal ta na Oranjestad na Aruba, cual ta e centro di operacion principal, y e aerolinea a habri un oficina nobo na [[Aeropuerto Internacional Reina Beatrix]]. E tin tambe ofisina di benta na Miami, Curaçao, Bonaire i na Maracaibo, Valencia i Maracay.<ref name="arubaair-offices">{{cite web|url=http://www.arubaairlines.com/#contactus|title=Aruba Airlines - Contact Us|accessdate=2015-04-21 }}</ref> Na kuminsamentu di 2011 e kompania a atrae inversionista nobo, ku ta kondusí na e mehoracion di e flota. E compania a risibí un Sertifikado di Operashon di aerolínea ekonómiko na ougùstùs di 2012. E aerolinea ta haya dos avion Airbus A320, e prome di nan a yega Aruba na november di 2012. E avion a kuminsá bula buelonan charter for di Aruba na fin di 2012 i e operashonnan programá a kuminsá e siguiente aña. Su promé destinashon tabata Maracaibo, Venezuela i despues Valencia, Venezuela. Despues riba 5 di yüli di e aña ei nan a inaugurá e buelonan pa Panama City, Panama. Y finalmente Miami, Merca. {{Appendix}} 18/10/25 Aruba Airlines is still operating and is the flag carrier and sole airline of Aruba. It is based at Queen Beatrix International Airport in Oranjestad and provides scheduled and charter services to various destinations across the Caribbean, South America, and the United States. Operations: Aruba Airlines is currently the only Aruban airline. It offers both scheduled and charter flights, serving as a primary carrier to and from the island. Headquarters: The airline's corporate headquarters are in Oranjestad, Aruba. Its main maintenance base is in Miami, Florida. Destinations: It flies to a number of destinations, including cities in the Caribbean, South America (such as Medellin, Colombia, and Georgetown, Guyana), and the United States (such as Miami). ------------------ {{Variante|a}} {{Databox}} '''Jet Air''' (oficialmente ) ta e aerolínea nacional di {{Appendix}} [[Category:Aviashon]] [[Category:Karibe Hulandes]] ------------------- {{Databox}} '''Avia Air''' ta un compania aereo di Aruba cu a opera entre .. y november 2003. Avia Air tabata un aerolinea basá na Aruba. Avia Air a suspendé su servisio na novèmber 2003 i tabata trahando pa reestructurá su operashonnan bou di protekshon di bankrut. 1] == Historia == Avia Air a kuminsá operashon den zomer di 1994 inicialmente tres Cessna 402B ⁇ (P4-AVA te ku P4-AVC); e mesun aña a añadí un Embraer Bandeirante (P4-AVD). Pasobra Air Aruba a enfoca mas y mas riba buelonan pa Merka, algun ruta regional por a bira operá. A kuminsá ku servisionan di liña pa Curaçao, Bonaire i e siudatnan Venezolano di Maracaibo, Punto Fijo i Valencia. Na fin di 1995, a cumpra un di dos Bandeirante P4-AVE).<ref>[http://landewers.net/P4-artikel.pdf 20 jaar Arubaans Luchtvaartuig Register Arno Landewers]</ref> Na 13 di mart di 1996 e barku a kai banda di (Venezuela) e Cessna 402B P4-AVB na laman, cu a mata tur ocho persona den e auto. E tabata trata di un buelo di linea di Aruba pa Punto Fijo. E piloto a reporta na un otro avion di Avia Problema di aire ku e motor robes, i algun tempu despues cu un candela a kibra. For di investigashon a resulta cu e candela a causa e motor y un parti di a kibra e ala robes di e avion, despues cu e Nort di Las Piedras- Aeropuerto di Punto Fijo - a kai. Na komienso di 2003, un Short SD.360-200 a kumpra, pero e aparato aki no a wòrdu a drenta servisio. For di mei 2003 no tabatin sèn mas pa paga salario di e personal y operacionnan di vuelo a keda para. Poco despues e lease company Volvo Aero a pidi e motornan di e dos Bandeirantes y finalmente E departamento di impuesto a konfiská tur e produktonan. E Cessna tambe a keda destruí. aerodinámiko pa motibu di mantenshon atrasá. Con E shortenan a bira algun e vuelo di entrenamentu a tuma lugá despues di e grupo di invershon IMCA, propietario di Air Exel, a kumpra un participacion di 50% den Avia Air. Avia Air lo sigui como AviaExel. E falta di Avia Air a hasi un pèrmit di establesementu definitivo drecha bo kara. Na òktober 2003 e kompania a a declara su mes na faillite. Poco despues, e 'Short' a bira e doño a rekuperá; tur dos Bandeirantes a keda te ku e zomer di e aña aki riba e Aeropuerto di Oranjestad ta para y e Cessna 402 P4-AVA ainda ta presente aki. ==Code data== *[[International Air Transport Association|IATA]] Code: '''3R''' *[[International Civil Aviation Organization|ICAO]] Code: '''ARB''' *Callsign: Aviair ==Flota== *Short 360-200 *Embraer EMB 110 Bandeirante == Wak tambe == * [[Lista di eks-kompania aéreo di Karibe Hulandes]] {{Appendix}} NOTES * Avia Air a cuminsa na 1984 como compania di charter Avia Air Chapter cu tabata activo na Aruba i Corwou. * in augustus 1987 verscheen het Avia Air toestel met piloot Robby Anjie, 26 jr., ter hoogte van MAcoya, Venezuela. Een tweemotorig vliegtuig Cessna met kenteken N-5351- A van de particuliere chartermaatschappij van de heer Efi Tromp, Avia Air, wordt sinds vrijdagavond op de route van Punto Fjjo (Venezuela) naar de luchthaven van Aruba vermist. * directie/eignaaar? Efi Tromp. * HetvliegtuigiseenJetpropAerocommander, een snelle vliegtuig ingericht met de nodige luxe. Avia- Air hoopt met zijn nieuwe aanwinst de Curagaose zakenman nu een nog betere service te verlenen. Avia- Air die in 1980 bij ministriële beschikking toestemming kreeg om samen met twee andere luchttransportmaatschappijen commerciële passagiersvluchten uit te voeren, biedt rechtstreekse vluchten aan naar alle bestemmingen in het Caribisch gebied, Colombia, Venezuela en Suriname. Met dit nieuwe vliegtuig hoopt Avia- Air bij te kunnen dragen aan de economische ontwikkeling van Curagao,<ref>TOEKOMST ANDERS TEKORT AAN GEKWALIFICEERDE KRACHTEN CDM ervaart dat nu al Opleiding vaklieden in metaalsector noodzakelijk. "Amigoe". Curaçao, 24-08-1987, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 12-03-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642489:mpeg21:p003</ref> * 1994: Avia Air van Efi Tromp is reeds enige tijd doende met plannen om commutervluchten tussen de eilanden te gaan vliegen. * Avia Air heeft vanaf woensdag een nieuw vliegtuig in bedrijf. Het is een EMB-110, van Braziliaanse makelij, dat 19 passagiers kan vervoeren. Het kan gecharterd worden voor vluchten Aruba - Curagao v.v. en Aruba - Bonaire v.v. Auia Air voert tweemaal daags vluchten uit tussen Aruba en Punto Fijo in Venezuela.<ref>WILLEMSTAD— Avia Air heeft vanaf woensdag een nieuw vliegtuig in bedrijf. Het is een EMB-110, van Braziliaanse makelij, dat 19 passagiers kan vervoeren. Het kan gecharterd worden voor vluchten Aruba – Curagao v.v. en Aruba – Bonaire v.v. Auia Air voert tweemaal daags vluchten uit tussen Aruba en Punto Fijo in Venezuela.. "Amigoe". Curaçao, 12-10-1994, p. 9. Geraadpleegd op Delpher op 12-03-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010645369:mpeg21:p009</ref> * Luchtvaartmaatschappij Avia Air die door de regering als nationale luchtvaartmaatschappij *s erkend, heeft plannen °ni met ingang van 1 december aanstaande naar vleugels uit te slaan. **er dag vertrekken twee yiuchten naar Punto Fijo (Venezuela), dirie naar en vier naar öonaire. Avia Air president Ciro Pieters. In 1986 is Avia Air begonnen als chartermaatschappij voor vluchten in de omgeving. In april van dit jaar kreeg Avia Air een vergunning om regelmatige vluchten uit te voeren. De maatschappij heeft vijf vliegtuigen: twee Embriers 110, elk met zestien stoelen en extra ruimte voor de koffers en twee Cessnas, elk met zeven stoelen.<ref>Plannen Avia Air om vleugels uit te slaan. "Amigoe". Curaçao, 28-11-1995, p. 7. Geraadpleegd op Delpher op 12-03-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644874:mpeg21:p007</ref> * 1995: Het particuliere Avia Air heeft afgelopen vrijdag van minister. Glenbert Croes van Verkeer en Communicatie de vergunning ontvangen om geregelde vluchten uit te voeren. "Wij zijn nu ook een officiële luchtvaartmaatschappij die vluchten uit mag voeren op Bonaire, Curacao, Coro en Las Piedras", zo reageerde Avia Air-president Ciro Pieters vanmorgen desgevraagd. Ook werd vastgesteld dat de luchtvaartmaatschappijen van de twee landen (aruba-NA) elk een bepaald aantal vluchten kan uitvoeren. Dit zijn Aruba- Curacao met 35 vluchten per week, Aruba-Bonaire met 28 Avia Air, dat tot nu toe alleen chartervluchten verzorgde, begint binnen afzienbare tijd met de vluchten op Bonaire, Curacao en de twee Venezolaanse steden Coro en Las Piedras. * Avia Air kreeg op 28 april van de minister Glenbert Croes van Vervoer en Communicatie een vergunning om geregelde vluchten uit te voeren tussen Cura9ao, Bonaire, Coro, Las Piedras en thuisbasis Aruba. De voorbereidingen betreffen nu voornamelijk de vluchten tussen de ABC-eilanden. {{Appendix}} ------------------ '''Insel Air Aruba''' tabata un aerolinea y subsidiario di Insel Air, como tambe e aerolinea oficial nacional di Aruba.<ref>[http://curacaochronicle.com/aviation/insel-air-aruba-seeks-u-s-routes/ Insel Air Aruba Seeks U.S. Routes]</ref> de.wiki:Insel Air Aruba tabata un aerolinea y subsidiario di Insel Air, como tambe e aerolinea oficial nacional di Aruba. [1] Un investigashon ku a tuma lugá na yanüari 2017 dor di e Inspectie Leefomgeving en Transport di Reino Hulandes a evidensiá defectonan tantu den e kompania mayor Insel Air i Insel Air Aruba, komo tambe den e outoridatnan di aviashon di Kòrsou i Aruba. Komo resultado, un kantidat di avion di e dos kompanianan lo no por bula pa un tempu indeterminá. Insel Air i Insel Air Aruba despues a reduci nan destinashonnan di buelo, ku anteriormente tambe tabata inkluí destinashonnan den Merka i Sur Amerika, pa e islanan ABC i Sint Maarten.<ref>{{Literatur |Autor= |Titel=Dutch ILT intervenes in Curaçao, Aruba CAAs |Sammelwerk=ch-aviation |Verlag= |Ort= |Datum= |Seiten= |Online=[http://www.ch-aviation.com/portal/news/53584-dutch-ilt-intervenes-in-curaao-aruba-caas ch-aviation.com]}}</ref><ref>{{Literatur |Autor= |Titel=Insel Air axes bulk of network, retains ABC Islands |Sammelwerk=ch-aviation |Verlag= |Ort= |Datum= |Seiten= |Online=[http://www.ch-aviation.com/portal/news/53989-insel-air-axes-bulk-of-network-retains-abc-islands ch-aviation.com]}}</ref><ref>{{Literatur |Autor= |Titel=Curaçao's Insel Air looking to dispose of Aruban unit |Sammelwerk=ch-aviation |Verlag= |Ort= |Datum= |Seiten= |Online=[http://www.ch-aviation.com/portal/news/54051-curaaos-insel-air-looking-to-dispose-of-aruban-unit ch-aviation.com]}}</ref><ref>{{Literatur |Autor= |Titel=Curaçao's Insel Air fends off bankruptcy filing |Sammelwerk=ch-aviation |Verlag= |Ort= |Datum= |Seiten= |Online=[http://www.ch-aviation.com/portal/news/54267-curaaos-insel-air-fends-off-bankruptcy-filing ch-aviation.com]}}</ref> Insel Air Aruba a stop di opera na 2017 despues di cinco aña. [6] == Flota == For di maart 2017, Insel Air Aruba su flota tabata consisti di ocho avion, di cual ningun ta operacional.<ref>[http://www.ch-aviation.com/portal/aircraft/search?search=1&cha=ISU ch-aviation], abgerufen am 20. März 2017.</ref> ==Wak tambe == * [[Lista di eks-kompania aéreo di Karibe Hulandes]] == Link externo == * [https://www.fly-inselair.com/en/ Webpräsenz der Insel Air] (englisch und spanisch) * [http://www.airliners.net/search/photo.search?airlinesearch=Insel%20Air%20Aruba&distinct_entry=true Fotos] der Insel Air Aruba auf [[Airliners.net]] {{Appendix}} ----------------- '''Aruba Flying Club''' tabata un asociacion di piloto amatur na Aruba?? == Historia == AFC ta data di ananan 1940. Tabata haci uzo di aeropuerto de Vuyst na San nicolas den bario di juana morto. met hangar Na 1998 AFC a bira activo atrobe. AFC in 1950 statutair opgricht Vereniging Aruba Flying Club In 1998 werd de Aruba Flying Club weer actief (welke vanaf de oorlogsjaren tot in de jaren 70 al had bestaan). Aanvankelijk werd gevlogen met de Cessna 172M P4-BON, in 1992 en 1993 aangevuld met Cessna 182P P4-GIN en sinds 1998 met een Amerikaans geregistreerde Cessna 172R, de N174AP.<ref>[http://landewers.net/P4-artikel.pdf 20 jaar Arubaans Luchtvaartuig Register Arno Landewers]</ref> Eleccion di directiva di AFC * na 1956 e club tabatin 4 avioneta propio di cual e ultimo adkisicion tabata un stimson. Cu e avionetanan tabata bula y tene competencia y demostracionnan.<ref>[https://archive.org/details/BNA-DIG-ARUBAANSECOURANT-1956-09/page/n67/mode/2up?q=flying Aruba Flying Club viert eerste vlucht van nieuwe Stimson], Arubaanse Courant (21 september 1956)</ref> * Aanwijzing: Als leden van de Raad van Beheer van de Aruba Flying Club, de heren: P. A. de Vuyst; Commandant Onderzoekings en Bewakingsdienst op Aruba; H. A. Hessling, Ambtenaar belast met het domein beheer op Aruba * in 1950 de 100ste vliegbevet uitgereikt =- examens sportvliegr, instrument vlieger en instructur * De Aruba Flying | Club 'is een bloeiende vereniging. | Het maximum aantal leden dat toegelaten wordt bedraagt statutair vijftig en dat heeft men vrijwel voortdurend. Het aantal brevetten dat in de loop der jaren werd uitge- > reikt loopt in de honderden. De samenwerking tussen A.F.C. en overheid is voortreffelijk en het aantal deskundigen waarover men kan beschikken ruim voldoende. De vloot bestaat uit vier toestellen, waarbij dan nog drie komen, die particulier eigendom van enkele leden zijn. De minimum leeftijdsgrens voor het behalen van een brevet is zeventien jaar. Men moet zich hiertoe eerst aan een strenge medische keuring onderwerpen. Voorschrift i.; dat men een aandeel koopt van driehonderd gulden. Daarna hebben de meeste leerlingen ongeveer 12 uur lessen nodig om dan nog een 25 tot 30 uur solo te vliegen voor zij het brevet kunnen halen. De totale instruktieteksten belopen dan ongeveer ƒ 500.—. Wie eenmaal het brevet heeft en de nodige proeven hoeft afgelegd mag zelf een vliegtuigje huren, eerst voor vluchten boven het eiland, daarna ook voor tochtjes naar buiten. Voor weekenden komen vooral Curaeao en Bonaire in aanmerking voor langere vakanties Venezuela en andere omliggende landen. Enkele leden, als de heren Riehardson en van der Voort maakten ook veel langer vakantievluchteri (om langs de Venezolaans kust, Trinidad en andere eilanden naar Sint Maarten.<ref>De Aruba Flying Club. "Amigoe di Curacao". Willemstad, 26-10-1957. Geraadpleegd op Delpher op 12-03-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000211195:mpeg21:p003</ref> * Voor velen is het vertrek van de heer Pieter A. de Vuyst ongemerkt voorbij gegaan. Gedurende de tweede wereldoorlog was hij verbindingsmarineofficier en gedurende die tijd begon hij met het plannen voor een particulier vliegvels, dat naar hem genoemd werd. Op 16 juli 1944 werd dit vliegveld geopend dooi de toenmalige Gezaghebber I. Wagemaker. Dat het vliegveld naar hem ge noemd werd, was op voordracht van Aruba Flying Club als waardering voor het vele werk dat hij voor deze club had gedaan. In oktober 1945 kwam de heer de Vuyst in dienst van de Lago en verliet deze op 1 juni j.l. 1956.<ref>{{nl}}{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010404914:mpeg21:p005|titel=Pieter A. de Vuyst verliet Aruba|werk=[[Amigoe]]|datum=1956-06-18|bezochtdatum=2024-03-12}}</ref> {{Appendix}} AFC is een Arubaanse vereniging ter beoefening van de vliegsport, opgericht in 1942 door employes van Lago te San Nicolas. Eerste voorzitter was Pieter A. de Vuijst, waarnaar het sportvliegveld is genoemd.<ref>Hoetink, Encyclopedie van de Nederlandse Antillen, 1969 pag.55</ref> ----------------- == EZ Air (aanvulling)== Mester menshoná ku direktor di Medicair Rene Winkel ta alabes direktor di aerolínea EZ Air, pues e kontrato firmá ta ku Winkel i no e aerolínea EZ Air. Esaki ta importante pa menshoná mirando ku den komunidat tin e impreshon ku ta EZ Air ta sòru pa Ambulans Aéreo. “Nos tin kontrato ku e doño pues no e aerolínea mes. Awor a yega e momentu ku e kontrato a vense. Segun e proseso, tur interesado por entregá un petishon pa ehekutá e tarea di Ambulans Aéreo. Boneriano 29-11-2023 titel=Ken ta bai ehekuta air ambulans?|https://awemainta.com/boneriano/ Medicair tambe por bolbe entregá un petishon”, e ta splika. Sinembargo e no ta konfirmá ku vensementu di e kontrato a sosedé entrante yanüari 2024. Tambe e ta sigurá ku e situashon di niun forma ta opstakulisá servisio di Ambulans Aéreo. Mester menshoná ku ya pa algun luna tin spekulashon tokante e situashon aki. Dòkter Frans komo direktor di FM den un rueda di prensa anterior a konfirmá ku Ministerio na Hulanda ke pa ehekutá buelonan di Ambulans Aéreo ku avionnan registrá na Hulanda. Tur esaki por konsiderá komo opstákulo pa proveodornan lokal. BONERIANO a tuma kontakto ku Rene Winkel tokante e situashon aki i e ta splika ku e no ta deseá na amplia masha mirando ku FM ainda ta un kliente. “Echo sí ta ku FM algun tempu atras a saka un asina yamá ‘tender’ pa buska un operadó pa ambulans aéreo ku lo trese avionnan ku registrashon PH, esta di Hulanda. Es mas FM lo ta basta leu pa bira un operador di aerolínea. No ta eksistí Ambulans Aéreo, ta eksistí pèrmit pa ehekutá buelo ‘ airline operator certificate’ (AOC). Di aki ta haña un provishon riba e pèrmit pa Ambulans Aéreo pasombra ta buelo komersial i ku nan lo bula bou di e reglanan Europeo, EASA”, e ta splika. Winkel ta agregá ku nan tambe a lesa ku FM ke bin ku avion di Ambulans eléktriko, pero tambe mester bisa ku e teknologia aki no ta asina leu ainda. “No ta eksistí avion eléktriko ainda ku por bula e rutanan aki, i dado kaso ku bin ku avionnan asina mes, mester pasa den hinter un prosedura pa nan wòrdu sertifiká pa departamentonan konserní manera Curacao Civil Aviation Authority (CCAA) Y ILT holanda , Esei ta nifiká ku por dura añanan promé ku por bai usa avionnan eléktriko pa transporte di pashènt.” Importansia di Ambulans Aéreo Esaki ta un avion privá spesialmente adaptá pa duna sosten médiko na pashèntnan durante transporte. Un dòkter, paramediko òf ekipo di dòkternan altamente kualifiká lo biaha ku su pashènt pa atendé e pashènt te ora e yega e aeropuerto destiná i por transportá e pashènt na un manera sigur te su kas òf pa un hòspital den e pais. E Ambulans Aéreo lógikamente ta karga tur e ekipo i e remedinan nesesario durante e buelo. {{Appendix}} ----------------------------- __NOINDEX__ gocri6f5udeoybyymdollajp8vonlyt 199204 199202 2026-08-01T21:16:55Z Caribiana 8320 199204 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ * Nieuw: [[Avia Air]] - [[Insel Air Aruba]] - [[Aruba Airlines]] - [[Aruba Flying Club]] . [[SLM]] - [[Jetair Caribbean]] - [[Buelo 980 di ALM]] - [[Margareth Abraham]] * Aanvullen: [[Z Air]] --------------- {{Infobox Aeropuerto | variante = c | tipo = Públiko | nomber oficial = Princess Juliana International Airport | imagen = Airport, Terminal JP5766234.jpg | descripcion = Terminal di Aeropuerto Internashonal Prinsesa Juliana (2006) | sirbi = [[Sint Maarten (isla)|Isla di Sint Maarten]] | funda = 1942 - militar; 1944 - públiko | apertura = [[4 di mart]] [[1944]] | propietario = Princess Juliana International Airport Holding Company N.V. | lat_deg = 18 | lat_min = 02 | lat_sec = 27 | lat_dir = N | lon_deg = 63 | lon_min = 06 | lon_sec = 32 | lon_dir = W | pais = {{SXM}} | pista = | operado = Princess Juliana International Operating Company N.V. | website = http://www.sxmairport.com/ | imagen2 = 06-SXM-airport1s.jpg | descripcion2 = Interior di e terminal (2006). }} '''Aeropuerto Internashonal Prinses Juliana''' (IATA: '''SXM''', ICAO: '''TNCM'''), konosí na [[ingles]] komo '''Princess Juliana International Airport''' (PJIA), ta e aeropuerto prinsipal di e [[Sint Maarten (isla)|isla di Sint Maarten]]. E ta sirbi tantu e [[Sint Maarten|parti hulandes]] komo e [[Sint Maarten (Fransia)|parti franses]] di e isla. E aeropuerto ta situá den pais [[Sint Maarten]], serka di Simpson Bay Lagoon. El a haña su nòmber for di Reina [[Juliana di Hulanda]], kende ainda tabata prinsesa heredero tempu ku e aeropuerto a habri na 1944. Ademas di PJIA, tin un aeropuerto mas chikitu na e parti franses di e isla, konosí komo Aeropuerto Grand Case-Espérance. E aeropuerto aki ta sirbi prinsipalmente buelonan regional chikitu.<ref>[https://skybrary.aero/airports/tffg Grand Case/Espérance Airport], Skybrary</ref> == Historia == Na 1942, durante [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]], e ehérsito [[Estadonan Uni di Amérika|merikano]] a konstruí un pista di aterisahe na e sitio kaminda e aeropuerto moderno ta pará awe. E ophetivo tabata pa monitoriá i kontrarestá aktividat di supmarino nazi den e área.<ref name="CBCS">[https://www.centralbank.cw/storage/app/media/economic_bulletins_2024/20240927_feature_article_princess_juliana_international_airport_economic_bulletin_september_2024.pdf Princess Juliana International Airport An Economic Profile], [[Banko Sentral di Kòrsou i Sint Maarten|CBCS]] Economic Bulletin (sèptèmber 2024)</ref> Na 1944, e promé buelo no-militar ku pasahero sivil, operá pa [[KLM]], a baha na Sint Maarten. E aeropuerto desaroyá posteriormente riba e mesun sitio a wòrdu nombrá na honor di Prinsesa Juliana, kende tabata abordo di e buelo inougural.<ref name="CBCS"/> == Infrastruktura i desaroyo == For di 2001, a elaborá plannan pa ekspanshon i modernisashon di e aeropuerto. Un terminal nobo, ku un kapasidat pa 2,5 mion pasahero pa aña, a wòrdu habrí ofisialmente na novèmber 2006 pa [[Beatrix di Hulanda|Reina Beatrix]].<ref name="CBCS"/><ref name="birthday">[https://shta.com/princess-juliana-international-airport-celebrates-80th-birthday/ Princess Juliana International Airport Celebrates 80th Birthday], shta.com (13 di mei 2024)</ref> E terminal nobo a wòrdu konstruí riba tereno rekuperá nortwest di e terminal bieu. E edifisio tin dos piso i un superfisie total di aproksimadamente 27.000 m². Check-in i entrega di maleta ta situá na planta abou, miéntras ku sala di salida i áreanan komersial ta na e promé piso.<ref name="pjia">[https://www.airport-technology.com/projects/princessjulianaint/?cf-view Princess Juliana International Airport], airport-technology.com (2008)</ref> {{Multiple image | total_width = 210 | border = infobox | align = right | direction = vertical | image1 = Airbus A340-313X, Air France JP6020532.jpg | caption1 = Avion Air France aserkando pista di aterisahe. | image2 = Warning sign on Maho Beach.jpg | caption2 =Bòrchi di atvertensia na Maho Beach (2015). | caption_align = center }} Na 2015, e aeropuerto a manehá 1.829.543 pasahero i aproksimadamente 60.000 moveshon di avion.<ref>{{cite web |website=Sxmairport.com |url=http://www.sxmairport.com/includes/pdfs/2015-Annual-Report.pdf |title=Annual Report 2015 |access-date= |archive-date=2023-07-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230709223107/https://www.sxmairport.com/includes/pdfs/2015-Annual-Report.pdf |url-status=dead }}</ref> === Pista di aterisahe === Un di e karakterístikanan mas distintivo di e aeropuerto ta su aserkamentu pa aterisahe. Un punta di e pista ta situá hopi serka di Maho Beach, loke ta hasi ku avionnan ta pasa na altitut hopi abou riba e playa promé ku nan aterisá. Esaki a hasi e sitio konosí internashonalmente i a kontribuí na su popularidat komo atrakshon turístiko.<ref name="cleaver"/> Alabes, e situashon ta konsiderá potensialmente peligroso, i públiko ta wòrdu advertí pa "jetblast" mediante bòrchi.<ref>[https://uitspraken.rechtspraak.nl/details?id=ECLI:NL:HR:2004:AO4224 HR arrest Jetblast], uitspraken.rechtspraak.nl (2004)</ref> ==Ròl regional== E aeropuerto ta un sentro importante pa aviashon den e region di Nortost Karibe. E ta funshoná komo base di operashon pa [[Winair]] i komo hub prinsipal pa konekshon ku islanan mas chikitu den e region, manera [[Anguilla]], [[Saba]], [[Sint Eustatius]], [[Sint Barth|Saint Barthélemy]], [[Anguilla]], [[Dominica]], [[Nevis (isla)|Nevis]] i [[Tortola]].<ref name="birthday"/> E aeropuerto tin konekshonnan regular ku [[Oropa]] i [[Nort Amérika]] ku diferente aerolinea, inkluyendo KLM i kompania di aviashon franses.<ref name="cleaver"/> == Organisashon == Maneho di e aeropuerto ta den man di Princess Juliana International Operating Company N.V.<ref name="pjia"/><ref>[https://web.archive.org/web/20050526154747/http://www.pjiae.com/pdfs/company-profile.pdf Company profile - The Princess Juliana International Airport (PJIA)], sxm-airport.com (4 di mart 2005)</ref>, un supsidiario di Princess Juliana International Airport Holding Company N.V., ku gobièrnu di Sint Maarten komo úniko akshonista. Na 2024, e aeropuerto tabatin aproximadamente 305 empleado (FTE), hasiendo e un di e dunadónan di trabou individual mas grandi na Sint Maarten, fuera di sektor públiko.<ref name="CBCS"/> Michael Cleaver ta direktor ehekutivo (CEO) di e aeropuerto for di 2025.<ref name="cleaver">[https://www.luchtvaartnieuws.nl/nieuws/categorie/3/airports/michael-cleaver-volgt-brian-mingo-op-als-ceo-van-luchthaven-van-sint-maarten Michael Cleaver volgt Brian Mingo op als CEO van luchthaven van Sint Maarten], luchtvaartnieuws.nl (5 di aprel 2025)</ref> {{Commonscat}} {{Appendix|2= {{References}} }} [[Kategoria:Sint Maarten]] [[Kategoria:Aviashon]] [[Kategoria:Kompania di gobièrnu]] -------- E aeropuerto ta sirbi komo un sentro importante pa aviashon den e region di Nortost Karibe. E ta e base di operashon pa [[Winair]] i ta funshoná komo e hub prinsipal pa islanan mas chikitu den region, manera [[Anguilla]], [[Saba]], [[Sint Eustatius]], [[Saint Barthélemy]], Anguilla, Dominica, Nevis i [[Tortola]].<ref name="birthday"/> E aeropuerto, ku ta konektá ku Oropa dor di KLM i vários kompania di aviashon franses, ta internashonalmente konosí prinsipalmente pa Maho Beach.<ref name="cleaver"/> Avionnan ta bula hopi abou riba e playa ei promé ku baha riba e pista situá direktamente su tras, hasiendo esaki un atrakshon turístiko prinsipal.<ref name="cleaver"/> Un di e aspektunan mas distintivo di e aeropuerto ta su aserkamentu di aterisahe. Un punta di e pista ta situá hopi serka di Maho Beach, loke ta hasi ku avionnan pasa na altitut hopi abou riba e playa ora nan ta aterisá. Esaki a hasi e sitio konosí internashonalmente, pero tambe ta krea situashonnan potensialmente peligroso pa bishitante. == Organisashon == PJIA su kantidat total di empleado tabata 305 ekivalente di tempu kompletu (FTEs) na 2024, hasiendo e ta un di e dunadónan di trabou individual mas grandi na Sint Maarten, ekskluyendo gobièrnu.<ref name="CBCS"/> Maneho di e aeropuerto ta den man di Princess Juliana International Operating Company N.V.<ref name="pjia"/><ref>[https://web.archive.org/web/20050526154747/http://www.pjiae.com/pdfs/company-profile.pdf Company profile - The Princess Juliana International Airport (PJIA)], sxm-airport.com (4 di mart 2005)</ref>, un kompania supsidiario di Princess Juliana International Airport Holding Company N.V., ku gobièrnu di Sint Maarten komo úniko akshonista. Michael Cleaver ta direktor ehekutivo (CEO) di e aeropuerto for di 2025.<ref name="cleaver">[https://www.luchtvaartnieuws.nl/nieuws/categorie/3/airports/michael-cleaver-volgt-brian-mingo-op-als-ceo-van-luchthaven-van-sint-maarten Michael Cleaver volgt Brian Mingo op als CEO van luchthaven van Sint Maarten], luchtvaartnieuws.nl (5 di aprel 2025)</ref> {{Commonscat}} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =70946032|titulo=Princess Juliana International Airport}} {{References}} }} [[:Kategoria:Sint Maarten]] [[:Kategoria:Aviashon]] ------------ Aeropuerto Internashonal Prinses Juliana (IATA: SXM, ICAO: TNCM), konosí na ingles komo Princess Juliana International Airport (PJIA), ta e aeropuerto prinsipal di e isla di Sint Maarten. E ta sirbi tantu e parti hulandes komo e parti franses di e isla. E aeropuerto ta situá den e pais Sint Maarten, serka di Simpson Bay Lagoon. E a haña su nòmber for di Reina Juliana di Hulanda, kende ainda tabata prinses heredero tempu ku e aeropuerto a habri na 1943. Na 1944, e a bishitá e sitio, loke a kontribuí na e nòmber ofisial. Ademas di PJIA, tin un aeropuerto mas chikitu na e parti franses di e isla, konosí komo Aeropuerto Grand Case–Espérance, cu ta sirbi prinsipalmente buelonan regional. Historia Na 1942, durante e Di Dos Guera Mundial, e ehérsito merikano a konstruí un pista di aterisahe riba e lokashon kaminda e aeropuerto moderno ta eksistí awe. E objetivo tabata pa monitoriá i kontrarestá aktividat di supmarino den e área. Na 1944, e promé buelo no-militar ku pasaheronan sivil — operá pa KLM — a baha na Sint Maarten. E aeropuerto posterior a wòrdu desaroyá riba e mesun sitio i a haña su nòmber na honor di Prinsesa Juliana, kende tabata abordo di e buelo inaugural. Infrastruktura i desaroyo For di 2001, a elaborá plannan pa modernisashon i ekspanshon di e aeropuerto. Un terminal nobo, ku un kapasidat di 2,5 mion pasahero pa aña, a wòrdu habrí ofisialmente na novèmber 2006 pa Reina Beatrix. E terminal nobo a wòrdu konstruí riba tereno rekupersá na noroeste di e terminal anterior. E edifisio tin dos piso i un superfisie total di aproksimadamente 27.000 m². Check-in i entrega di maleta ta situá na planta abou, miéntras ku sala di salida i áreanan komersial ta na e promé piso. Na 2015, e aeropuerto a manehá 1.829.543 pasahero i aproksimadamente 60.000 moveshon di avion. Rol regional E aeropuerto ta un sentro importante pa aviashon den e region di Nortost Karibe. E ta funshoná komo base di operashon pa Winair i komo hub prinsipal pa konekshon ku islanan mas chikitu den e region, manera Anguilla, Saba, Sint Eustatius i Saint Barthélemy. E aeropuerto tin konekshonnan regular ku Oropa i Nort Amérika dor di diferente aerolinea, inkluyendo KLM i kompania di aviashon franses. Aserkamentu di aterisahe Un di e karakterístikanan mas distintivo di e aeropuerto ta su aserkamentu di aterisahe. Un punta di e pista ta situá hopi serka di Maho Beach, loke ta hasi ku avionnan pasa na altitut hopi abou riba e playa promé ku nan aterisá. Esaki a hasi e sitio konosí internashonalmente i a kontribuí na su popularidat komo atrakshon. Alabes, e situashon ta konsiderá potensialmente peligroso, i bishitantenan ta wordo advertí pa sigui instrukshonnan di siguridat. Organisashon Maneho di e aeropuerto ta den man di Princess Juliana International Operating Company N.V., un supsidiario di Princess Juliana International Airport Holding Company N.V., ku gobièrnu di Sint Maarten komo úniko akshonista. Na 2024, e aeropuerto tabatin aproximadamente 305 empleado (FTE), hasiendo e un di e empleadornan individual mas grandi na Sint Maarten, fuera di sektor públiko. Michael Cleaver ta direktor ehekutivo (CEO) di e aeropuerto for di 2025. ---- For di 2001, a traha plannan pa ekspanshon i modernisashon di e aeropuerto. Un edifisio nobo di aeropuerto, ku un kapasidat pa 2.5 mion pasahero pa aña, a wordo habri ofisialmente pa [[Beatrix di Hulanda|Reina Beatrix]] na novèmber 2006. Komo parti di e di 70 aniversario na 2014, e aeropuerto a hasi un donashon di tres estatua di pelikan maron na gobièrnu. Nan a wòrdu poné riba e rotònde dilanti di e aeropuerto, huntu ku e lèternan di e kódigonan di aeropuerto di IATA di e aeropuertonan partner.<ref>The Daily Herald, [https://www.thedailyherald.sx/islands/national-bird-monument-at-airport-roundabout-restored National bird monument at airport roundabout restored], 9 juni 2021</ref> [[File:06-SXM-airport1s.jpg|thumb|left|200px|Interior di e terminal di Aeropuerto Internashonal Prinses Juliana.]] Aeropuerto Internashonal di Prinsesa Juliana (IATA: SXM, ICAO: TNCM) ta e aeropuerto prinsipal riba e isla karibense di Saint Martin. E aeropuerto ta situá na e parti hulandes di e isla, den e pais di Sint Maarten, serka di e kosta di Simpson Bay Lagoon. Na 2015, e aeropuerto a manehá 1.829.543 pasahero i alrededor di 60.000 moveshon di avion.<ref>{{cite web |website=Sxmairport.com |url=http://www.sxmairport.com/includes/pdfs/2015-Annual-Report.pdf |title=Annual Report 2015 |access-date=2 March 2016 |archive-date=9 July 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230709223107/https://www.sxmairport.com/includes/pdfs/2015-Annual-Report.pdf |url-status=dead }}</ref> E aeropuerto ta sirbi komo un sentro pa Winair i ta e porta prinsipal pa e Islanan Leeward mas chikitu, inkluyendo Anguilla, Saba, Saint Barthélemy i Sint Eustatius. E ta haya su nomber for di Reina Juliana di Hulanda, kende a baha eynan tempo cu e tabata heredero presunto na 1944, e aña despues cu e aeropuerto a habri. E aeropuerto tin aserkamentu di aterisahe di flyover na altitud hopi abou pasobra un punta di su pista ta sumamente serka di kosta i Maho Beach. Miéntras ku Prinsesa Juliana Internashonal ta e porta di aviashon prinsipal pa e isla, tin tambe un aeropuerto di uso públiko mas chikitu na e parti Franses, den e Kolektividat Franses di San Martin, yamá Aeropuerto Grand Case-Espérance. {{Commonscat}} {{Appendix|refs|2= * {{Tradukshon for di otro Wikipedia|idioma=nl|oldid =70946032|titulo=Princess Juliana International Airport}} {{References}} }} [[:Kategoria:Sint Maarten]] [[:Kategoria:Aviashon]] --------------- {{Variante|c}} {{Infobox accidente aereo | variante = c | nomber = Buelo 980 di ALM | imagen = Douglas DC-9-33F N937F ONA MIA 17.07.76 edited-2.jpg | descripcion = Avion tipo Douglas DC-9-33CF di ONA, similar na esun di hür pa [[Antilliaanse Luchtvaart Maatschappij|ALM]] dia di e insidente. | mapa = | fecha = [[2 di mei]] [[1970]] | tipo_calamidad = | sitio = | morto = | tipo_avion = Douglas DC-9-33CF | number_avion = | operado = Overseas National Airways (ONA) pa [[Antilliaanse Luchtvaart Maatschappij|ALM]] | nomber_avion = | number_vuelo = 980 di ALM | salida_vuelo = | layover = | destinacion = [[Sint Maarten]] | pasahero = 57 | tripulante = 6 | sobrviviente = 40 }} '''Buelo 980 di ALM''' tabata e buelo komersial programá pa bula for di aeropuerto JFK, [[New York City|New York]] pa Aeropuerto Prinses Juliana na [[Sint Maarten]] dia [[2 di mei]] [[1970]]. Despues di vários intento di aterisahe sin eksito, e avion a keda sin kombustibel i a kai den [[Laman Karibe]] (48 km for di [[Sint Croix|St. Croix]]), resultando den 23 persona morto i 40 sobrebibente. E suseso ta un di e poko kasonan di aterisahe forsoso (''ditching'') di un avion jet i ta ser konsiderá komo e pió desastre den historia di aviashon di [[Antias Hulandes]]. == Detaye di e buelo == * '''Data''': 2 di mei 1970 * '''Ruta''': New York (JFK) → Sint Maarten (SXM) * '''Avion''': Boeing 727-200 * '''Operadó''': Overseas National Airways (pa ALM) * '''Persona riba avion''': 63 (inkluso miembronan di tripulashon) == Avion i su tripulashon == E avion tabata un Douglas DC-9-33CF di dos motor, operá pa [[Antilliaanse Luchtvaart Maatschappij]] (ALM) dor di Overseas National Airways (ONA), ku un avion i tripulashon di buelo di ONA i un tripulashon di kabina di ALM.[1] Su number di seri tabata 47407, su number di ruta tabata 457. E avion a wòrdu fabriká dia 23 di yanüari 1969 i tabata matrikulá na [[Estadonan Uni di Amérika|Merka]] bou di e number di registrashon: FAA N935F. E buelo tabata transportá 57 pasahero i 6 miembro di tripulashon. E tripulashon di buelo tabata konsistí di kapitan Balsey DeWitt (37), promé ofisial Harry Evans II (25), i piloto Hugh Hart (35).[2] == Buelo i aterisahe forsoso == Buelo 980 a sali for di Aeropuerto John F. Kennedy normalmente i a sigui sin nobedat den direkshon di Karibe, ounke e DC-9 mester a baha na un altitut mas abou pasùit di [[Bermuda ]]pa evitá un tormenta di strena, oumentando su kimamentu di kombustibel. Despues ku e buelo a haña pèrmit pa baha te na 10.000 pia (3.000 m), kontrol di tráfiko aéreo regional (ATC) a konsehá ku e kondishonnan di tempu na St. Maarten tabata bou di e mínimo pa aterisahe, un sèt di kriterio ku ta determiná si un aterisahe ta posibel. Kapitan DeWitt a disidí di desviá pa San Juan, pero poko despues, kontrol di St. Maarten a informá nan ku e kondishonnan di tempu a mehorá sufisiente pa aterisa. E buelo a hasi un aserkamentu inisial na e aeropuerto pero no a logra mira e pista na tempu pa aliñea pa aterisahe i a deklará un aserkamentu faya pèrdí. Buelo 980 a purba di baha un di dos biaha, pero atrobe no a logra yega na aliñea ku e pista. Despues di a abortá e aserkamentu ei, e tripulashon a hasi un di tres intento, pero e avion tabata muchu altu pa aterisa sigur. Despues di a evaluá e situashon di tempu i kombustibel, e pilotonan a disidí di desviá pa Saint Croix, risibiendo un vektor di aserkamentu i pèrmit pa aterisahe. Na e punto aki, a konstatá un posibel diskrepansia entre e meter di kombustibel i loke a wòrdu kalkulá komo e kantidat di kombustibel ku a sobra den e tankinan. DeWitt a informá e kontroladó di tráfiko aereo di su intenshon pa bandoná e avion i a kuminsá un aserkamentu abou riba awa, aterisando pa 3:49 pm ora lokal, 30 mia ost di Saint Croix.[3][2] Ounke e pilotonan a aktivá señalnan di faha di seguridat djis promé ku aterisahe, tabatin insertidumbre den e kabina tokante ki ora, òf si, e avion lo a baha. E sistema di komunikashon di e kòkpit no tabata funshoná, pues pasaheronan no a risibí ningun atvertensia di e bashamentu inminente. Consecuentemente, un cantidad desconoci di pasahero y tripulacion tabata para of tabatin nan faha di seguridad kita ora cu e avion a dal den awa. Na e momento aki, laman tabata brutu debí na kondishonnan di wer volatil. E avion a keda relativamente intacto despues di a baha den awa, pero pronto a sink den mas o menos 5.000 pia (1.500 m) y nunca a wordo recupera. E aksidente a resultá den 23 morto i 37 herido, ku 40 sobrebibiente en total. Tantu e pilotonan komo e nabegante a sobrebibí. E sobrebibientenan a keda bula den e laman turbulento, infestá ku tiburon ku nan vest di salbabida te ora ku yudansa a yega.[3][4] E rekuperashon di e sobrebibientenan ku helikòpter a kuminsá mas o ménos 12:00, un pa dos ora despues di e bentamentu, i e último sobrebibiente, Promé Ofisial Evans, a wòrdu rekuperá mas o ménos 1 ora despues.[2] E helikòpternan a wòrdu guiá pa e sitio di reskate dor di un avion di Pan American Airways, kende su piloto a informá e bentamentu via radio, despues a bula riba e sitio te ora ku yudansa a yega pa guia e reskatistanan.[3] E esfuersonan di reskate a enbolbí unidatnan di Guardakosta di Merka, Marina di Merka, i Kuerpo di Marina di Merka, i un kantidat di sobrebibiente a wòrdu hibá tera ku helikòpter.[5] ---- Durante e buelo, e avion a topa ku maltempu ku a forsa e kapitan pa hasi varios intento pa landa den aeropuerto Prinses Juliana na Sint Maarten. Despues di intentonan repetí sin éksito i ku e gasolin a kaba, e kapitan a desidí pa hasi un '''ditching''' (aterisáhe forzoso den laman) serka di isla Saint Croix. == En kultura == E historia di buelo 980 a inspirá varios artikulo, dokumental i video ku ta analisá e desishonnan tomá durante e vuelo, inkluí: * ''A desperate crew and their awful decisions – The extraordinary tale of ALM Flight 980'' (YouTube, 10 di febrüari 2025) * Emilio Corsetti – ''What a Real Hero Looks Like'' [[:Kategoria:Aviashon]] [[:Kategoria:Antias Hulandes]] == E aksidente == E impakto ku e laman a keda mas fuerte ku tabata spera, i e fuselaje di e avion a kibra den barios parti. Di e total di 63 hende riba avion, 23 a fayece, mientras 40 a logra salba via bote di salbashon òf flotadónan. Entre e viktimanan tabata hopi hende di Kòrsou, Sint Maarten i Hulanda. === Viktimanan konosí === Un di e viktimanan mas konosí tabata '''[[Margareth Abraham]]''', un stewardess di 24 aña for di Kòrsou. Segun testigunan, e tabata yudando pasaheronan pone su chaleko di salbashon i no a logra siña pa su mes. Su entrega i sakrifisio a ser rekonosé mas latr pa medio di un premi di valentia posthumo. == Investigashon == Investigashon di e '''[[National Transportation Safety Board]] (NTSB)''' a indiká ku e avion a keda sin gasolin despues di intentonan repetí pa landa den Sint Maarten. E raport a menzioná tambe ku komunikashon entre e kapitan i kontrol aéreo tabata konfuso, i ku desishon humano den un situashon di stres a kontribuí na e desenláse fatal. NTSB a rekomendá mehoras den planifikashon di ruta aéreo, maneho di krisis, i komunikashon durante emerhensia. == Impacto == E aksidente di Vuelo 980 a trese hopi dolor den e komunidat di e Antias Hulandes, partikularmente na Kòrsou. Den su respuèsta, [[ALM Antillean Airlines|ALM]] a pasa pa un revishon di proseduranan di emerhensia i entrenamiento di tripulantenan. E aksidente a keda den memoria kolektivo komo un simbolo di valentia humano, partikularmente pa e akshon di Margareth Abraham. == En kultura == E historia di Vuelo 980 a inspirá barios artikulonan, dokumental i video ku ta analiza e desishonnan tomá durante e vuelo, inkluí: * ''A desperate crew and their awful decisions – The extraordinary tale of ALM Flight 980'' (YouTube, 10 di febrüari 2025) * Emilio Corsetti – ''What a Real Hero Looks Like'' == Referensia == <references> <ref>National Transportation Safety Board (NTSB) – Aircraft Accident Report: Overseas National Airways Flight ALM980.</ref> <ref>SimpleFlying – Crew Perspective: Lessons from ALM Flight 980.</ref> <ref>Emilio Corsetti – What a Real Hero Looks Like (2024).</ref> </references> {{Variante|a}} {{Databox}} {{Infobox accidente aereo | variante = c | nomber = ALM Buelo 980 }} [[File:Douglas DC-9-33F N937F ONA MIA 17.07.76 edited-2.jpg|thumb|Avion tipo Douglas DC-9-33CF di ONA, similar na esun di hür pa [[Antilliaanse Luchtvaart Maatschappij|ALM]] dia di e insidente.]] '''Buelo 980 di ALM''' tabata un buelo komersial ku a tuma lugá riba [[2 di mei]] [[1970]], operá pa Overseas National Airways den nòmber di [[Antilliaanse Luchtvaart Maatschappij]] (ALM). E vuelo tabata bai for di New York JFK pa [[Sint Maarten]], pero a terminá den un tragedia despues ku e avion a tene ku hasi un aterisahe forzoso den laman serka [[Sint Croix|St. Croix]]. E tabata e peor desastre den historia di aviashon antiano. Detaye di e vuelo Avion: Boeing 727-200 Operadó: Overseas National Airways (pa ALM) Ruta: New York (JFK) → St. Maarten Data: 2 di mei 1970 Persona riba avion: 63 (incluso tripulantenan) Durante e vuelo, e avion a topa ku malu tempu ku a forsa e piloto pa hasi barios intento pa landa den aeropuerto Prinses Juliana na St. Maarten. Despues di barios intento sin éksito i gasolin ku ta kaba, e kapitán a desidí pa hasi un ditching (aterrisahe den laman) serka isla St. Croix. E aksidente E avion a impacta e laman mas fuerte ku lo a spera, i e fuselaje a kibra den varias parti. Di e total di 63 hende riba avion, 23 a fayece. E resto di e pasaheronan i tripulantenan a salba, algun via flotadónan i bote di salva. Viktimanan i heróes Un di e viktimanan mas konosí tabata Margareth Abraham, un stewardess di 24 aña for di Kòrsou. Segun testigunan, e tabata yudando pasaheronan pone su chaleko di salbashon i no a logra siña pa su mes. Su entrega i sakrifisio a ser rekonosé ku un premi di valentia posthumo. Investigashon i resultado Investigashon di NTSB (National Transportation Safety Board) a determiná ku e avion a keda sin gasolin despues di intentonan repetí pa landa. Tambe a indiká ku komunikashon entre e kapitan i kontrol di trafiko aéreo tabata konfuso. A resultá den rekomendashon pa mehoras den manejamentu di krisis i planifikashon di ruta aéreo. Impacto E aksidente di ALM Vlucht 980 a trese hopi dolor na Antias Hulandes i tambe a pone preshon riba ALM. E kasonan di valor humano, manera e di Margareth Abraham, a keda parte di e memoria kolektivo di Kòrsou. * Tobias Cordeiro - mira it.wiki == Link eksterno == * [https://www.youtube.com/watch?v=rPQZbbgr4w8&t=62s A desperate crew and their aweful decisions - The extraordinary tale of ALM flight 980], [[Youtube]] (10 di febrüari 2025) {{Infobox vuelo aéreo | nòmber_vuelo = ALM Vlucht 980 | operador = Overseas National Airways pa ALM Antillean Airlines | ruta = JFK – St. Maarten | avion = Boeing 727-200 | pasaheero = 57 | tripulashon = 6 | total_persona = 63 | viktima = 23 | sobrevivienten= 40 | data = 2 di mei 1970 | lugá = Serka St. Croix, Karibe }} '''ALM Vlucht 980''' tabata un vuelo di [[ALM Antillean Airlines]], operá pa [[Overseas National Airways]], ku a pasa un aksidente fatal riba 2 di mei 1970. E avion a tuma un aterrisahe forzoso (''ditching'') den laman serka isla [[St. Croix]], despues ku a keda sin gasolin. 23 hende a fayece, entre nan e stewardess [[Margareth Abraham]]. == Detaye di e vuelo == E avion a sali for di [[New York JFK]] pa [[St. Maarten]], pero a topa ku malu tempu. Despues di barios intento pa landa i sin eksito, e kapitan a desidí hasi un ditching den laman. == E aksidente == E avion a kibra den varias parti den e impakto. A haya 23 viktima humano. Barios hende a salba via bote i flotador, entre nan 40 sobrevivientenan. == Viktimanan konosí == - [[Margareth Abraham]], stewardess di 24 aña for di Kòrsou, a fayece mientras tabata yudando pasaheronan. == Investigashon == E investigashon di [[NTSB]] a determiná ku agotashon di gasolin i desishon difísil durante e vuelo a kontribuí na e aksidente. A yega tambe ku komunikashon ku kontrol aéreo tabata konfundí. == Impacto == E aksidente a trese hopi dolor den e komunidat di Antias Hulandes. ALM a pasa pa revishon di proseduranan di emerhensia. E aksidente a keda komo un punto importante den istoria di aviashon di e región. == Referensianan == * [https://simpleflying.com/alm-antillean-airlines-flight-980-cabin-crew-perspective/ SimpleFlying – Crew Perspective] * [https://emiliocorsetti.com/what-a-real-hero-looks-like/ Emilio Corsetti – What a Real Hero Looks Like] * [https://www.ntsb.gov/about/organization/Pages/Air.aspx National Transportation Safety Board (NTSB)] -------------- {{infobox persona| variante = c | nomber completo = Margareth Aleida Abraham | fecha nacemento = [[11 di yüni]] [[1945]] | luga nacemento = [[Kòrsou]] | fecha fayecimento = [[2 di mei]] [[1970]] | luga fayecimento = Serka St. Croix, Karibe | ofishi = stewardess | konosí pa = Su akshonnan heróiko durante e aksidente aéreo di buelo 980 di ALM | distincion = ''Zilveren Erepenning voor Menslievend Hulpbetoon'' (2020) }} '''Margareth Aleida Abraham''' (☆ [[11 di yüni]] [[1945]] na [[Kòrsou]] - † [[2 di mei]] [[1970]] den serkania di [[Sint Croix]]) tabata un stewardess di [[Kòrsou]] den servisio di [[Antilliaanse Luchtvaart Maatschappij|ALM]], ku a fayesé na edat di 24 aña durante un aterisahe di emergensia.<ref>[https://curacao-airport.com/history-margareth-abraham/ History of Margareth Abraham], [[Aeropuerto Hato|Curacao International Airport]]</ref> Su kurashi i trankilidat bou di preshon ekstremo a hasié un héroe den aviashon [[Antias Hulandes|antiano]]. == Biografia == Margareth Abraham, huntu ku su ruman hòmber ohochi Carol, a nase dia 11 di yüni 1945. Den e famia Abraham tabatin kuater ruman mayó. Na aña 1967, despues di a kaba Mulo, el a skoge un karera komo stewardess na [[Antilliaanse Luchtvaart Maatschappij]] (ALM).<ref name="Pionero">{{cite book|author=[[Jeanne Henriquez|Henriquez, Jeanne]]|title=Kòrsou su muhénan pionero|year=2000|publisher=[[Archivo Nashonal Kòrsou]]|pag= 40-42|ISBN=99904-0-431-3}}</ref> === Buelo LM 980 2 di mei 1970 === [[File:Douglas DC-9-33F N937F ONA MIA 17.07.76 edited-2.jpg|thumb|Avion tipo Douglas DC-9-33F di ONA, similar na esun di hür pa [[Antilliaanse Luchtvaart Maatschappij|ALM]] dia di e desaster.]] Riba 2 di mei 1970, Abraham tabata miembro di tripulashon di kabina riba buelo 980 for di [[New York City|New York]] (JFK) pa [[Sint Maarten]]. E avion, tipo DC‐9-33CF, tabata un avion ku ALM a hür di a kompania merikano Overseas National Airways (ONA). Tabatin sinkuentishete pasahero y seis miembro di tripulashon abordo. Debí na bientu fuerte i neblina, e piloto a purba baha varios biaha na Aeropuerto Internashonal Prinsesa Juliana (SXM). Kapitan Balsey De Witt a disidí despues di desviá pa Sint Croix. Durante e buelo aki, e piloto a keda sin kombustibel i e riesgo di un aterisahe den awa (ditch) a surgi. Abraham a sobresalí den heroismo: segun testigunan okular, el a yuda pasaheronan bisti nan salbabida i a kompañá nan te na e salida. Na e momentu presiso ey, e avion a hasi un impakto duro ku e awa i a kibra banda di e kòkpit. Abraham, kende a sigui duna asistensia te na final, no a sobrebibí e desaster.<ref>[https://emiliocorsetti.com/what-a-real-hero-looks-like/ What a real hero looks like], emiliocorsetti.com (3 di mei 2019)</ref> El a fayesé inesperadamente durante e akshon di rescate. Un total di 43 persona a sobrebibí; 23 hende a muri, inkluso Margareth Abraham. == Personal == Despues di e buelo, Abraham tabata pa bula bèk New York unda e lo a topa ku su komprometido, Robby Schouten. Nan tabatin plan pa kasa dia 15 di yüni 1970, djis algun siman despues di e suseso trágiko.<ref name="Pionero"/> [[File:Erepenning voor Menslievend Hulpbetoon Versie sinds 1912.jpg|thumb|170x210px|]] == Honor == Margareth Abraham ta wòrdu rekordá komo un símbolo di balentia i altruismo den [[Karibe Hulandes]]. Su akshonnan den momentu di pániko a salba bida di varios hende i su historia ta sigui inspirá hende den Kòrsou i mas aya. Den sala di yegada di [[Aeropuerto Hato|Aeropuerto Internashonal di Kòrsou]], a develá un plakat di bròns na 1972, poné pa [[Estadonan Uni di Amérika|Merka]]. Despues na 2024, a pone un mural ku su imagen riba e fachada di e terminal, komo un homenahe bibu. E gerensia di aeropuerto a kambia e nòmber di e lokalidat pa aktividatnan di aviashon pa "Plasa Margareth Abraham" na 1990. Na 2020, el a wòrdu otorgá póstumo e Medaya di Honor di Plata pa Yudansa Humanitario (''Erepenning voor Menslievend Hulpbetoon''), un di e medayanan sivil militar [[Reino Hulandes|hulandes]] di mas altu pa yudansa humanitario. {{DEFAULTSORT:Abraham, Margareth}} [[:Kategoria:Hende]] [[:Kategoria:Aviashon]] [[:Kategoria:Kòrsou]] Margareth Abraham a wòrdu rekonosé komo un berdadero hende di balentia. Margareth Abraham ta konsiderá un símbolo di balentia i altruismo den Karibe Hulandes. Su akshonnan den momentu di pániko a salba bida di barios hende i su historia ta sigui inspirá hende den Kòrsou i mas aya.Na 1972 Merka a pone un plaka ku inskripshon den sala di salida di [[Aeropuerto Hato]]. Pa honrá su memoria, Aeropuerto Internashonal di Kòrsou a pone su nòmber na su direkshon ofisial: Plasa Margareth Abraham. Na 2024, a develá un mural ku su potret na fachada di e terminal, komo un símbolo di su entrega i korahe.<ref>{{citeer web|url=https://www.curacaochronicle.com/post/local/cap-honoring-a-true-hero-margareth-abraham/|titel= CAP honoring a true hero, Margareth Abraham|datum=2024-05-02|bezochtdatum=2025-07-01|werk=curacaochronicle.com}}</ref> Na 2020, el a risibí posthumamente e ''Zilveren Erepenning voor Menslievend Hulpbetoon'' (Plaka di Plata pa Ayudo Humanitario), un di e mas antiguo i prestisioso premionan di valentia di [[Hulanda]]. --- Margareth Abraham ta wòrdu rekordá komo un símbolo di kurashi i sakrifisio den Karibe Hulandes: 1972: Un plachi di bròns òf metal a wòrdu desvelá den e sala di yegada di Aeropuerto Hato. 1990: E maneho di aeropuerto a kambia e nòmber di e lugá pa aktividatnan di aviashon pa Plasa Margareth Abraham. 2024: Un mural ku su potrèt a wòrdu desvelá riba e fachada di e terminal, komo un homenahe bibu. 2020: El a wòrdu otorgá postumamente ku e Medaya di Honor di Plata pa Asistensia Karitativo, un di e medayanan sivil militar mas haltu pa ayudo humanitario na Hulanda. Margareth Abraham ta keda un fuente di inspirashon pa hopi na Kòrsou i mas leu. Su legado ta sigui biba komo un ehèmpel di sakrifisio propio i forsa humano bou di sirkunstansianan ekstremo. , ku tabata baseá den Antias Hulandes. E tabata konosí pa su amabilidat i entrega na su trabou. {{Infobox persona | nòmber = Margareth Abraham | portret = | nashimentu = ±1946 | lugá nashimentu = Kòrsou | morto = 2 di mei 1970 | lugá morto = Serka St. Croix, Karibe | trabou = Stewardess (ALM) | konosí pa = Su akshonnan heróiko durante e aksidente aéreo di ALM Vlucht 980 }} '''Margareth Abraham''' (±1946 – 2 di mei 1970) tabata un stewardess di [[Kòrsou]] ku a perde su bida den e aksidente aéreo trágiko di [[ALM Vlucht 980]]. E a wòrdu rekordá komo un verdadero hende valent, ku su entrega a yuda salba bida di pasaheronan riba e avion. == Bida i karera == Margareth Abraham a nase den Kòrsou i a traha komo stewardess pa [[ALM Antillean Airlines]]. E tabata konosí pa su amabilidat i entrega na su trabou. == Aksidente di 2 di mei 1970 == Riba 2 di mei 1970, Abraham tabata riba e vuelo [[ALM Vlucht 980]], ku a hasi un ''ditching'' den laman serka [[St. Croix]] despues ku e avion a keda sin gasolin. Testigunan a bisa ku e tabata yudando pasaheronan pone su chaleko di salbashon, i tabata para den e pasillo ora e avion a impacta e laman. E a fayece den e impakto. == Rekonosimentu posthumo == - A risibí e [[Zilveren Erepenning voor Menslievend Hulpbetoon]] (Plaka di Plata pa Ayudo Humanitario) di Reinou Hulanda. - Su nòmber ta honra na [[Aeropuerto Internashonal Hato]] na Kòrsou, ku su direkshon ofisial ta '''Plasa Margareth Abraham'''. - Tambe tin un mural ku su potrèt riba e fachada di e terminal. == Legado == E ta konsiderá komo un símbolo di balentia i entrega humano den e istoria di aviashon Karibe Hulandes. == Referensia == * [https://emiliocorsetti.com/what-a-real-hero-looks-like/ What a Real Hero Looks Like – Emilio Corsetti] * [https://www.curacaochronicle.com/post/local/cap-honoring-a-true-hero-margareth-abraham/ CAP Honoring a True Hero – Curaçao Chronicle] * [https://simpleflying.com/alm-antillean-airlines-flight-980-cabin-crew-perspective/ SimpleFlying on Flight 980] --------- Margareth Abraham was a 24-year-old flight attendant from Curaçao who served on ALM Antillean Airlines Flight 980. On May 2, 1970, the flight, operated by Overseas National Airways on behalf of ALM, departed from New York's JFK International Airport bound for St. Maarten. Due to poor weather conditions, the aircraft made several unsuccessful landing attempts and eventually ran out of fuel, leading to a controlled ditching in the Caribbean Sea near St. Croix. Of the 63 people on board, 40 survived, while 23, including Margareth Abraham, perished .​ Wikipedia, la enciclopedia libre +7 Curaçao International Airport +7 Simple Flying +7 Curaçao International Airport +7 Wikipedia +7 Curaçao International Airport +7 Medium Margareth Abraham is remembered for her heroic actions during the emergency. She assisted passengers in evacuating the aircraft, prioritizing their safety over her own. Tragically, she lost her life in the process . At the time of the accident, she was engaged to Robby Schouten, a well-known Antillean TV presenter, and was planning to leave her position at ALM .​ Curaçao International Airport In honor of her bravery, the address of Curaçao International Airport was named 'Margareth Abraham Plasa' . Her sacrifice is commemorated by the local community, and she is celebrated as a true hero .​ {{Appendix}} ------------------- '''Aruba Airlines''' (officially Arubaanse Luchtvaart Maatschappij N.V.) ta e aerolínea di bandera y e único aerolínea nashonal di Aruba. Fundá den 2006, Aruba Airlines ta oferé transporte aéreo regular y charter pa pasaheronan pa varias destinashon. Su sede korporativo ta na Oranjestad, Aruba, y su base di mantenemento prinsipal ta na Miami, Florida. Den 2015 e compañías a risibí e Aircraft Operating Certificate (AOC) for di Estados Unidos.[1][2] == Historia == Aruba Airlines a wordo funda na 2006 pa Onno J. de Swart, kien tabata su promé direktor. Den 2010 e a inicia operashon di charter ku un Piper PA-31 Navajo di shete asiento. Su sede operashonal ta na Oranjestad, kaminda e tin su base perto di Aeropuerto Internacional Reina Beatrix. E tin ofisinan di benta na Miami (EEUU), Curaçao, Bonaire, i Venezuela (Maracaibo, Valencia y Maracay).[3] Na 2011 Aruba Airlines a atraé inversionistanan nobo pa mehorá su flota. Den ougùstùs 2012, e aerolínea risibí su sertifikado di operashon aéreo ekonómiko, y e a introducí dos Airbus A320 na su flota (su promé A320 yegá na Aruba na november 2012). Su promé ruta regular tabata Aruba → Maracaibo (Venezuela), sigi pa Aruba → Valencia (Venezuela), y mas dilanti Aruba → Panama City (Panamá) i Aruba → Miami (EEUU). Flota y Destinashonnan {| class="wikitable sortable" ! Tipo di Avion !! Modelo !! Kantidat !! Kabina !! Asiento !! Registrashon |- | Airbus || A320-200 || 1 || Ekonomiko || ~180 || P4-AAF [4] |- | Airbus || A321-200 || 1 || Ekonomiko/“Premium” || ~178 || (vhe model, [5]) |- | Bombardier || CRJ200 || 1 || Ekonomiko || ~52 || P4-CRA [6] |} == Destinashonnan selectá == {| class="wikitable sortable" ! Ruta !! País/Región !! Estado |- | Aruba ↔ Miami !! EEUU !! Activo (charter/regular) [3] |- | Aruba ↔ Maracaibo !! Venezuela !! Introdi (2012) [3] |- | Aruba ↔ Valencia !! Venezuela !! Introdi (2012) [3] |- | Aruba ↔ Panama City !! Panamá !! Introdi (5 Julio) [3] |} == Dificultadnan i Estado Actual == Durante e kriis di COVID-19 y problemanan operashonal, Aruba Airlines a enfrenta varios reto. Pa ehempel: su flota a keda parká, i datos reciente ta mustra ku e aerolínea no ta tene vuelos normales kuendo; por ehempel, un sitio pa seguimiento di vuelos ta nifiká kantidat “0” destinashon pa Aruba Airlines. [7] Den marzo 2021 Aruba Airlines a risibí su promé A321-200 (P4-AAI) pa possibilitá un relansa, pero no ta klaro si e aerolínea actualmente ta operando vuelos regulares.[8] E situashon ta kompleho: aunke e sitio ofisial y rekursonan ta indiká ku e aerolínea ta “active” [9], e falta di voli actual y klaridat publikashonal ta kreá duda. ------------ {{Infobox empresa | variante =a tipo = compania di aviacion | nomber = Aruba Airlines | pais = {{ABW}} | imagen = | descripcion = | funda = 2006 | antesecor = | fecha disolucion= | causa disolucion= | fundado = Onno J. de Swart | propietario = | director ehecutivo = | pais = {{ABW}} | sector = transporte | industria = aviacion }} '''Aruba Airlines''' (oficialmente '''Arubaanse Luchtvaart Maatschappij N.V.''') ta e aerolinea di bandera y e unico aerolinea di [[Aruba]]. E aerolinea, fundá na 2006, ku ta ofresé transporte aéreo regular i charter pa pasahero pa 13 destinashon. Aruba Airlines su sede corporativo ta na Oranjestad, Aruba. Aruba ta opera su base di mantencion principal na Miami. Na 2015 el a ricibi un AOC (''aircraft operating certificate'') for di [[Estadonan Uni di Amérika|Merka]]. == Historia == Aruba Airlines a ser funda na 2006 pa Onno J. de Swart, kende tabata su prome director.<ref>{{Cite web|url=http://curacaochronicle.com/aviation/press-release-settlement-between-aruba-airlines-and-de-swart/|title=Press release: Settlement between Aruba Airlines and de Swart|date=16 June 2017}}</ref> E aerolinea a cuminsa operacion di charter cu un Piper PA-31 Navajo di shete asiento na 2010. E sede principal ta na Oranjestad na Aruba, cual ta e centro di operacion principal, y e aerolinea a habri un oficina nobo na [[Aeropuerto Internacional Reina Beatrix]]. E tin tambe ofisina di benta na Miami, Curaçao, Bonaire i na Maracaibo, Valencia i Maracay.<ref name="arubaair-offices">{{cite web|url=http://www.arubaairlines.com/#contactus|title=Aruba Airlines - Contact Us|accessdate=2015-04-21 }}</ref> Na kuminsamentu di 2011 e kompania a atrae inversionista nobo, ku ta kondusí na e mehoracion di e flota. E compania a risibí un Sertifikado di Operashon di aerolínea ekonómiko na ougùstùs di 2012. E aerolinea ta haya dos avion Airbus A320, e prome di nan a yega Aruba na november di 2012. E avion a kuminsá bula buelonan charter for di Aruba na fin di 2012 i e operashonnan programá a kuminsá e siguiente aña. Su promé destinashon tabata Maracaibo, Venezuela i despues Valencia, Venezuela. Despues riba 5 di yüli di e aña ei nan a inaugurá e buelonan pa Panama City, Panama. Y finalmente Miami, Merca. {{Appendix}} 18/10/25 Aruba Airlines is still operating and is the flag carrier and sole airline of Aruba. It is based at Queen Beatrix International Airport in Oranjestad and provides scheduled and charter services to various destinations across the Caribbean, South America, and the United States. Operations: Aruba Airlines is currently the only Aruban airline. It offers both scheduled and charter flights, serving as a primary carrier to and from the island. Headquarters: The airline's corporate headquarters are in Oranjestad, Aruba. Its main maintenance base is in Miami, Florida. Destinations: It flies to a number of destinations, including cities in the Caribbean, South America (such as Medellin, Colombia, and Georgetown, Guyana), and the United States (such as Miami). ------------------ {{Variante|a}} {{Databox}} '''Jet Air''' (oficialmente ) ta e aerolínea nacional di {{Appendix}} [[Category:Aviashon]] [[Category:Karibe Hulandes]] ------------------- {{Databox}} '''Avia Air''' ta un compania aereo di Aruba cu a opera entre .. y november 2003. Avia Air tabata un aerolinea basá na Aruba. Avia Air a suspendé su servisio na novèmber 2003 i tabata trahando pa reestructurá su operashonnan bou di protekshon di bankrut. 1] == Historia == Avia Air a kuminsá operashon den zomer di 1994 inicialmente tres Cessna 402B ⁇ (P4-AVA te ku P4-AVC); e mesun aña a añadí un Embraer Bandeirante (P4-AVD). Pasobra Air Aruba a enfoca mas y mas riba buelonan pa Merka, algun ruta regional por a bira operá. A kuminsá ku servisionan di liña pa Curaçao, Bonaire i e siudatnan Venezolano di Maracaibo, Punto Fijo i Valencia. Na fin di 1995, a cumpra un di dos Bandeirante P4-AVE).<ref>[http://landewers.net/P4-artikel.pdf 20 jaar Arubaans Luchtvaartuig Register Arno Landewers]</ref> Na 13 di mart di 1996 e barku a kai banda di (Venezuela) e Cessna 402B P4-AVB na laman, cu a mata tur ocho persona den e auto. E tabata trata di un buelo di linea di Aruba pa Punto Fijo. E piloto a reporta na un otro avion di Avia Problema di aire ku e motor robes, i algun tempu despues cu un candela a kibra. For di investigashon a resulta cu e candela a causa e motor y un parti di a kibra e ala robes di e avion, despues cu e Nort di Las Piedras- Aeropuerto di Punto Fijo - a kai. Na komienso di 2003, un Short SD.360-200 a kumpra, pero e aparato aki no a wòrdu a drenta servisio. For di mei 2003 no tabatin sèn mas pa paga salario di e personal y operacionnan di vuelo a keda para. Poco despues e lease company Volvo Aero a pidi e motornan di e dos Bandeirantes y finalmente E departamento di impuesto a konfiská tur e produktonan. E Cessna tambe a keda destruí. aerodinámiko pa motibu di mantenshon atrasá. Con E shortenan a bira algun e vuelo di entrenamentu a tuma lugá despues di e grupo di invershon IMCA, propietario di Air Exel, a kumpra un participacion di 50% den Avia Air. Avia Air lo sigui como AviaExel. E falta di Avia Air a hasi un pèrmit di establesementu definitivo drecha bo kara. Na òktober 2003 e kompania a a declara su mes na faillite. Poco despues, e 'Short' a bira e doño a rekuperá; tur dos Bandeirantes a keda te ku e zomer di e aña aki riba e Aeropuerto di Oranjestad ta para y e Cessna 402 P4-AVA ainda ta presente aki. ==Code data== *[[International Air Transport Association|IATA]] Code: '''3R''' *[[International Civil Aviation Organization|ICAO]] Code: '''ARB''' *Callsign: Aviair ==Flota== *Short 360-200 *Embraer EMB 110 Bandeirante == Wak tambe == * [[Lista di eks-kompania aéreo di Karibe Hulandes]] {{Appendix}} NOTES * Avia Air a cuminsa na 1984 como compania di charter Avia Air Chapter cu tabata activo na Aruba i Corwou. * in augustus 1987 verscheen het Avia Air toestel met piloot Robby Anjie, 26 jr., ter hoogte van MAcoya, Venezuela. Een tweemotorig vliegtuig Cessna met kenteken N-5351- A van de particuliere chartermaatschappij van de heer Efi Tromp, Avia Air, wordt sinds vrijdagavond op de route van Punto Fjjo (Venezuela) naar de luchthaven van Aruba vermist. * directie/eignaaar? Efi Tromp. * HetvliegtuigiseenJetpropAerocommander, een snelle vliegtuig ingericht met de nodige luxe. Avia- Air hoopt met zijn nieuwe aanwinst de Curagaose zakenman nu een nog betere service te verlenen. Avia- Air die in 1980 bij ministriële beschikking toestemming kreeg om samen met twee andere luchttransportmaatschappijen commerciële passagiersvluchten uit te voeren, biedt rechtstreekse vluchten aan naar alle bestemmingen in het Caribisch gebied, Colombia, Venezuela en Suriname. Met dit nieuwe vliegtuig hoopt Avia- Air bij te kunnen dragen aan de economische ontwikkeling van Curagao,<ref>TOEKOMST ANDERS TEKORT AAN GEKWALIFICEERDE KRACHTEN CDM ervaart dat nu al Opleiding vaklieden in metaalsector noodzakelijk. "Amigoe". Curaçao, 24-08-1987, p. 3. Geraadpleegd op Delpher op 12-03-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010642489:mpeg21:p003</ref> * 1994: Avia Air van Efi Tromp is reeds enige tijd doende met plannen om commutervluchten tussen de eilanden te gaan vliegen. * Avia Air heeft vanaf woensdag een nieuw vliegtuig in bedrijf. Het is een EMB-110, van Braziliaanse makelij, dat 19 passagiers kan vervoeren. Het kan gecharterd worden voor vluchten Aruba - Curagao v.v. en Aruba - Bonaire v.v. Auia Air voert tweemaal daags vluchten uit tussen Aruba en Punto Fijo in Venezuela.<ref>WILLEMSTAD— Avia Air heeft vanaf woensdag een nieuw vliegtuig in bedrijf. Het is een EMB-110, van Braziliaanse makelij, dat 19 passagiers kan vervoeren. Het kan gecharterd worden voor vluchten Aruba – Curagao v.v. en Aruba – Bonaire v.v. Auia Air voert tweemaal daags vluchten uit tussen Aruba en Punto Fijo in Venezuela.. "Amigoe". Curaçao, 12-10-1994, p. 9. Geraadpleegd op Delpher op 12-03-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010645369:mpeg21:p009</ref> * Luchtvaartmaatschappij Avia Air die door de regering als nationale luchtvaartmaatschappij *s erkend, heeft plannen °ni met ingang van 1 december aanstaande naar vleugels uit te slaan. **er dag vertrekken twee yiuchten naar Punto Fijo (Venezuela), dirie naar en vier naar öonaire. Avia Air president Ciro Pieters. In 1986 is Avia Air begonnen als chartermaatschappij voor vluchten in de omgeving. In april van dit jaar kreeg Avia Air een vergunning om regelmatige vluchten uit te voeren. De maatschappij heeft vijf vliegtuigen: twee Embriers 110, elk met zestien stoelen en extra ruimte voor de koffers en twee Cessnas, elk met zeven stoelen.<ref>Plannen Avia Air om vleugels uit te slaan. "Amigoe". Curaçao, 28-11-1995, p. 7. Geraadpleegd op Delpher op 12-03-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010644874:mpeg21:p007</ref> * 1995: Het particuliere Avia Air heeft afgelopen vrijdag van minister. Glenbert Croes van Verkeer en Communicatie de vergunning ontvangen om geregelde vluchten uit te voeren. "Wij zijn nu ook een officiële luchtvaartmaatschappij die vluchten uit mag voeren op Bonaire, Curacao, Coro en Las Piedras", zo reageerde Avia Air-president Ciro Pieters vanmorgen desgevraagd. Ook werd vastgesteld dat de luchtvaartmaatschappijen van de twee landen (aruba-NA) elk een bepaald aantal vluchten kan uitvoeren. Dit zijn Aruba- Curacao met 35 vluchten per week, Aruba-Bonaire met 28 Avia Air, dat tot nu toe alleen chartervluchten verzorgde, begint binnen afzienbare tijd met de vluchten op Bonaire, Curacao en de twee Venezolaanse steden Coro en Las Piedras. * Avia Air kreeg op 28 april van de minister Glenbert Croes van Vervoer en Communicatie een vergunning om geregelde vluchten uit te voeren tussen Cura9ao, Bonaire, Coro, Las Piedras en thuisbasis Aruba. De voorbereidingen betreffen nu voornamelijk de vluchten tussen de ABC-eilanden. {{Appendix}} ------------------ '''Insel Air Aruba''' tabata un aerolinea y subsidiario di Insel Air, como tambe e aerolinea oficial nacional di Aruba.<ref>[http://curacaochronicle.com/aviation/insel-air-aruba-seeks-u-s-routes/ Insel Air Aruba Seeks U.S. Routes]</ref> de.wiki:Insel Air Aruba tabata un aerolinea y subsidiario di Insel Air, como tambe e aerolinea oficial nacional di Aruba. [1] Un investigashon ku a tuma lugá na yanüari 2017 dor di e Inspectie Leefomgeving en Transport di Reino Hulandes a evidensiá defectonan tantu den e kompania mayor Insel Air i Insel Air Aruba, komo tambe den e outoridatnan di aviashon di Kòrsou i Aruba. Komo resultado, un kantidat di avion di e dos kompanianan lo no por bula pa un tempu indeterminá. Insel Air i Insel Air Aruba despues a reduci nan destinashonnan di buelo, ku anteriormente tambe tabata inkluí destinashonnan den Merka i Sur Amerika, pa e islanan ABC i Sint Maarten.<ref>{{Literatur |Autor= |Titel=Dutch ILT intervenes in Curaçao, Aruba CAAs |Sammelwerk=ch-aviation |Verlag= |Ort= |Datum= |Seiten= |Online=[http://www.ch-aviation.com/portal/news/53584-dutch-ilt-intervenes-in-curaao-aruba-caas ch-aviation.com]}}</ref><ref>{{Literatur |Autor= |Titel=Insel Air axes bulk of network, retains ABC Islands |Sammelwerk=ch-aviation |Verlag= |Ort= |Datum= |Seiten= |Online=[http://www.ch-aviation.com/portal/news/53989-insel-air-axes-bulk-of-network-retains-abc-islands ch-aviation.com]}}</ref><ref>{{Literatur |Autor= |Titel=Curaçao's Insel Air looking to dispose of Aruban unit |Sammelwerk=ch-aviation |Verlag= |Ort= |Datum= |Seiten= |Online=[http://www.ch-aviation.com/portal/news/54051-curaaos-insel-air-looking-to-dispose-of-aruban-unit ch-aviation.com]}}</ref><ref>{{Literatur |Autor= |Titel=Curaçao's Insel Air fends off bankruptcy filing |Sammelwerk=ch-aviation |Verlag= |Ort= |Datum= |Seiten= |Online=[http://www.ch-aviation.com/portal/news/54267-curaaos-insel-air-fends-off-bankruptcy-filing ch-aviation.com]}}</ref> Insel Air Aruba a stop di opera na 2017 despues di cinco aña. [6] == Flota == For di maart 2017, Insel Air Aruba su flota tabata consisti di ocho avion, di cual ningun ta operacional.<ref>[http://www.ch-aviation.com/portal/aircraft/search?search=1&cha=ISU ch-aviation], abgerufen am 20. März 2017.</ref> ==Wak tambe == * [[Lista di eks-kompania aéreo di Karibe Hulandes]] == Link externo == * [https://www.fly-inselair.com/en/ Webpräsenz der Insel Air] (englisch und spanisch) * [http://www.airliners.net/search/photo.search?airlinesearch=Insel%20Air%20Aruba&distinct_entry=true Fotos] der Insel Air Aruba auf [[Airliners.net]] {{Appendix}} ----------------- '''Aruba Flying Club''' tabata un asociacion di piloto amatur na Aruba?? == Historia == AFC ta data di ananan 1940. Tabata haci uzo di aeropuerto de Vuyst na San nicolas den bario di juana morto. met hangar Na 1998 AFC a bira activo atrobe. AFC in 1950 statutair opgricht Vereniging Aruba Flying Club In 1998 werd de Aruba Flying Club weer actief (welke vanaf de oorlogsjaren tot in de jaren 70 al had bestaan). Aanvankelijk werd gevlogen met de Cessna 172M P4-BON, in 1992 en 1993 aangevuld met Cessna 182P P4-GIN en sinds 1998 met een Amerikaans geregistreerde Cessna 172R, de N174AP.<ref>[http://landewers.net/P4-artikel.pdf 20 jaar Arubaans Luchtvaartuig Register Arno Landewers]</ref> Eleccion di directiva di AFC * na 1956 e club tabatin 4 avioneta propio di cual e ultimo adkisicion tabata un stimson. Cu e avionetanan tabata bula y tene competencia y demostracionnan.<ref>[https://archive.org/details/BNA-DIG-ARUBAANSECOURANT-1956-09/page/n67/mode/2up?q=flying Aruba Flying Club viert eerste vlucht van nieuwe Stimson], Arubaanse Courant (21 september 1956)</ref> * Aanwijzing: Als leden van de Raad van Beheer van de Aruba Flying Club, de heren: P. A. de Vuyst; Commandant Onderzoekings en Bewakingsdienst op Aruba; H. A. Hessling, Ambtenaar belast met het domein beheer op Aruba * in 1950 de 100ste vliegbevet uitgereikt =- examens sportvliegr, instrument vlieger en instructur * De Aruba Flying | Club 'is een bloeiende vereniging. | Het maximum aantal leden dat toegelaten wordt bedraagt statutair vijftig en dat heeft men vrijwel voortdurend. Het aantal brevetten dat in de loop der jaren werd uitge- > reikt loopt in de honderden. De samenwerking tussen A.F.C. en overheid is voortreffelijk en het aantal deskundigen waarover men kan beschikken ruim voldoende. De vloot bestaat uit vier toestellen, waarbij dan nog drie komen, die particulier eigendom van enkele leden zijn. De minimum leeftijdsgrens voor het behalen van een brevet is zeventien jaar. Men moet zich hiertoe eerst aan een strenge medische keuring onderwerpen. Voorschrift i.; dat men een aandeel koopt van driehonderd gulden. Daarna hebben de meeste leerlingen ongeveer 12 uur lessen nodig om dan nog een 25 tot 30 uur solo te vliegen voor zij het brevet kunnen halen. De totale instruktieteksten belopen dan ongeveer ƒ 500.—. Wie eenmaal het brevet heeft en de nodige proeven hoeft afgelegd mag zelf een vliegtuigje huren, eerst voor vluchten boven het eiland, daarna ook voor tochtjes naar buiten. Voor weekenden komen vooral Curaeao en Bonaire in aanmerking voor langere vakanties Venezuela en andere omliggende landen. Enkele leden, als de heren Riehardson en van der Voort maakten ook veel langer vakantievluchteri (om langs de Venezolaans kust, Trinidad en andere eilanden naar Sint Maarten.<ref>De Aruba Flying Club. "Amigoe di Curacao". Willemstad, 26-10-1957. Geraadpleegd op Delpher op 12-03-2024, https://resolver.kb.nl/resolve?urn=KBDDD02:000211195:mpeg21:p003</ref> * Voor velen is het vertrek van de heer Pieter A. de Vuyst ongemerkt voorbij gegaan. Gedurende de tweede wereldoorlog was hij verbindingsmarineofficier en gedurende die tijd begon hij met het plannen voor een particulier vliegvels, dat naar hem genoemd werd. Op 16 juli 1944 werd dit vliegveld geopend dooi de toenmalige Gezaghebber I. Wagemaker. Dat het vliegveld naar hem ge noemd werd, was op voordracht van Aruba Flying Club als waardering voor het vele werk dat hij voor deze club had gedaan. In oktober 1945 kwam de heer de Vuyst in dienst van de Lago en verliet deze op 1 juni j.l. 1956.<ref>{{nl}}{{citeer web|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010404914:mpeg21:p005|titel=Pieter A. de Vuyst verliet Aruba|werk=[[Amigoe]]|datum=1956-06-18|bezochtdatum=2024-03-12}}</ref> {{Appendix}} AFC is een Arubaanse vereniging ter beoefening van de vliegsport, opgericht in 1942 door employes van Lago te San Nicolas. Eerste voorzitter was Pieter A. de Vuijst, waarnaar het sportvliegveld is genoemd.<ref>Hoetink, Encyclopedie van de Nederlandse Antillen, 1969 pag.55</ref> ----------------- == EZ Air (aanvulling)== Mester menshoná ku direktor di Medicair Rene Winkel ta alabes direktor di aerolínea EZ Air, pues e kontrato firmá ta ku Winkel i no e aerolínea EZ Air. Esaki ta importante pa menshoná mirando ku den komunidat tin e impreshon ku ta EZ Air ta sòru pa Ambulans Aéreo. “Nos tin kontrato ku e doño pues no e aerolínea mes. Awor a yega e momentu ku e kontrato a vense. Segun e proseso, tur interesado por entregá un petishon pa ehekutá e tarea di Ambulans Aéreo. Boneriano 29-11-2023 titel=Ken ta bai ehekuta air ambulans?|https://awemainta.com/boneriano/ Medicair tambe por bolbe entregá un petishon”, e ta splika. Sinembargo e no ta konfirmá ku vensementu di e kontrato a sosedé entrante yanüari 2024. Tambe e ta sigurá ku e situashon di niun forma ta opstakulisá servisio di Ambulans Aéreo. Mester menshoná ku ya pa algun luna tin spekulashon tokante e situashon aki. Dòkter Frans komo direktor di FM den un rueda di prensa anterior a konfirmá ku Ministerio na Hulanda ke pa ehekutá buelonan di Ambulans Aéreo ku avionnan registrá na Hulanda. Tur esaki por konsiderá komo opstákulo pa proveodornan lokal. BONERIANO a tuma kontakto ku Rene Winkel tokante e situashon aki i e ta splika ku e no ta deseá na amplia masha mirando ku FM ainda ta un kliente. “Echo sí ta ku FM algun tempu atras a saka un asina yamá ‘tender’ pa buska un operadó pa ambulans aéreo ku lo trese avionnan ku registrashon PH, esta di Hulanda. Es mas FM lo ta basta leu pa bira un operador di aerolínea. No ta eksistí Ambulans Aéreo, ta eksistí pèrmit pa ehekutá buelo ‘ airline operator certificate’ (AOC). Di aki ta haña un provishon riba e pèrmit pa Ambulans Aéreo pasombra ta buelo komersial i ku nan lo bula bou di e reglanan Europeo, EASA”, e ta splika. Winkel ta agregá ku nan tambe a lesa ku FM ke bin ku avion di Ambulans eléktriko, pero tambe mester bisa ku e teknologia aki no ta asina leu ainda. “No ta eksistí avion eléktriko ainda ku por bula e rutanan aki, i dado kaso ku bin ku avionnan asina mes, mester pasa den hinter un prosedura pa nan wòrdu sertifiká pa departamentonan konserní manera Curacao Civil Aviation Authority (CCAA) Y ILT holanda , Esei ta nifiká ku por dura añanan promé ku por bai usa avionnan eléktriko pa transporte di pashènt.” Importansia di Ambulans Aéreo Esaki ta un avion privá spesialmente adaptá pa duna sosten médiko na pashèntnan durante transporte. Un dòkter, paramediko òf ekipo di dòkternan altamente kualifiká lo biaha ku su pashènt pa atendé e pashènt te ora e yega e aeropuerto destiná i por transportá e pashènt na un manera sigur te su kas òf pa un hòspital den e pais. E Ambulans Aéreo lógikamente ta karga tur e ekipo i e remedinan nesesario durante e buelo. {{Appendix}} ----------------------------- __NOINDEX__ rr0itb0s5mia8pjsl4sr985at3fgzu7 0 11680 199201 183042 2026-08-01T20:59:05Z Caribiana 8320 wikilink 199201 wikitext text/x-wiki {{Variante|a}} {{Databox}} '''Winair''' (oficialmente '''Windward Islands Airways International N.V.''') ta e aerolínea nacional di [[Sint Maarten]]. E ta opera den region di Caribe desde 1962. Su hub ta situa na e parti Hulandes di e [[Sint Maarten (isla)|isla di Sint Maarten]].<ref>{{Citeer web |url=https://winair.page.tl/Hub.htm |titel=Hub |bezochtdatum=2024-05-04 |werk=Winair}}</ref> == Historia == Windward Islands Airways a ser funda dia [[24 di ougùstùs|24 di augustus]] [[1961]] pa Georges Greaux<ref name="NAAH">{{cite book|last=Norwood|first=Tom|author2=Wegg, John |title=North American Airlines Handbook|publisher=Airways International|location=Sandpoint, ID|year=2002|edition=3rd|isbn=0-9653993-8-9|url=http://www.airwaysnews.com}}</ref> cu inversion adicional di Hipployte Ledee, Chester Wathey, Louis Richardson, i algun otro. Na 1977 [[Antilliaanse Luchtvaart Maatschappij|ALM]] a adkiri e compania, pero el a sigui bula bou di su propio nomber. Ora cu e sucesor di ALM a menasa di bay failliet, Winair a wordo tuma over pa [[Holland Exel]] y a sigui bou di e nomber WinairExel, sinembargo Exel mes a bati bancarota dos aña despues. [[Antias Hulandes]] a entrega Winair na e islanan di [[Islariba]].<ref>[http://www.vrcurassow.com/2dvrc/sscuracao/alm/windows/exel.html Dutch Antillean Airlines & Bonaire], Curassow</ref> For di 10 òktober 2010 Winair ta pertenece na e paisnan Sint Maarten (92,05%) y Hulanda (7,95%). Winair a forma te cu 24 di januari 2024 e ''CaribSky Alliance'' hunto cu [[LIAT]] y [[Air Caraïbes]].<ref>{{Citeer web |url=https://centreforaviation.com/data/profiles/alliances/caribsky |titel=Caribsky Alliance Profile {{!}} CAPA |bezochtdatum=2024-06-21|werk=centreforaviation.com}}</ref> Despues cu LIAT a stop di opera, e aliansa ta solamente entre Winair y Air Caraïbes di [[Fransia|Francia]].<ref>{{Citeer web |url=https://caribbean.loopnews.com/content/end-era-liat-1974-makes-final-flights-across-eastern-caribbean?fbclid=IwAR3JKqfWc19TnIxse5g1ElcS7j9oSpKTbN_CVoWKRMm9uWTVqJJnibcqQVk_aem_AT4YArN3x4ES52QIwum24aHCzYyWa5A0QS09c_u0_1KjB1PXTV_bp1-APsAXE9148WQ |titel=End of an Era: LIAT 1974 makes final flights across Eastern Caribbean {{!}} Loop Caribbean News |bezochtdatum=2024-06-21|werk=Loop News |taal=en}}</ref> Winair ta opera buelonan interline y ta uza avionnan tipo Twin Otters (19 persona) y ATR 42-500 (48 persona). Na luna di juli 2017, Winair a firma un acuerdo di 'codeshare' cu e aerolinea Hulandes [[KLM]]. Esaki a keda cancela na 2023, pero un acuerdo interline a keda mantene.<ref>{{Citeer web |url=https://insideflyer.nl/klm-stopt-tijdelijk-de-codeshare-overeenkomst-met-winair/ |titel=KLM stopt tijdelijk de codeshare overeenkomst met Winair |achternaam=Kilian |datum=2023-04-15 |bezochtdatum=2024-06-21|werk=InsideFlyer}}</ref> Na fin di december 2020, durante e [[Pandemia di COVID-19|crísis di corona]], e compania a haya sosten cu un fiansa hipotecario di 4.5 miyon [[Dollar Mericano|dollar Mericano]] di gobierno Hulandes, cu a keda paga completamente na fin di 2023.<ref name="NOS1-1-21">{{Citeer web |url=https://nos.nl/artikel/2362700-staatssteun-voor-caribische-luchtvaartmaatschappij-winair.html |titel=Staatssteun voor Caribische luchtvaartmaatschappij Winair |datum=2021-01-01 |bezochtdatum=2024-06-21|werk=nos.nl}}</ref><ref>https://web.archive.org/web/20240624170142/https://www.rijksoverheid.nl/documenten/kamerstukken/2020/12/31/hypothecaire-lening-aan-winair</ref> Na comienso di 2024 Winair a anuncia di kier colabora mas cu aerolineanan internacional grandi pa por crece asina.<ref>{{Citeer web |url=https://www.luchtvaartnieuws.nl/nieuws/categorie/2/airlines/winair-ceo-hans-van-de-velde-wil-intensievere-samenwerking-met-grote-maatschappijen |titel=Winair-CEO Hans van de Velde wil intensievere samenwerking met grote maatschappijen |achternaam=Somsen |voornaam=Rob |datum=2024-02-17 |bezochtdatum=2024-06-21|werk=Luchtvaartnieuws}}</ref> Na juni 2024 el a cumpra un Twin Otter DHC 6, su prome avion nobo pa añadi na e flota cu te awor tabata consisti di avionnan di huur.<ref name="AD">[https://web.archive.org/web/20240621144335/https://antilliaansdagblad.com/en/nieuws-menu/29610-winair-wil-meer-vluchten-naar-curacao Winair wil meer vluchten naar Curaçao], [[Antilliaans Dagblad]] (20 di juni 2024)</ref> Director di Winair ta Hans van der Velde.<ref name="AD"/> == Destinacionnan == Cu Princess Juliana International Airport na Sint Maarten como base, Winair ta opera vuelonan regular pa tur seis isla di [[Karibe Hulandes|Caribe Hulandes]]<ref name="NOS1-1-21"/> y ta mantene conexion cu [[Sint Barth]], [[Sint Kitts (isla)|Sint Kitts]], [[Antigua y Barbuda|Antigua]], [[Haiti]] y [[Tortola]].<ref>{{Citeer web |url=https://www.winair.sx/destinations |titel=Destinations {{!}} WINAIR |bezochtdatum=2024-06-21 |werk=www.winair.sx}}</ref> {| class="wikitable" |+Destinacionnan di Winair !Pais !Ciudad !Aeropuerto |- |{{ATG}} |[[Saint John's]] |V. C. Bird International Airport |- |{{ABW}} |[[Oranjestad (Aruba)|Oranjestad]] |[[Aeropuerto Internacional Reina Beatrix]] |- |{{BON}} |[[Kralendijk]] |[[Aeropuerto Internashonal di Boneiru|Aeropuerto Internacional di Boneiro]] |- |[[File:Flag of the British Virgin Islands.svg|20px|border]] [[British Virgin Islands]] |[[Tortola]] | Terrance B. Lettsome International Airport |- |{{CUW}} |[[Willemstad]] |[[Aeropuerto Hato|Aeropuerto Internacional di Corsou]] |- |{{DOM}} |[[Marigot]] | Douglas-Charles Airport |- |{{HTI}} |[[Port au Prince|Port-au-Prince]] |Aeropuerto Internacional Toussaint Louverture |- |{{MTQ}} |[[Fort-de-France]] | Aeropuerto Internacional Martinique-Aimé-Césaire |- |[[File:Flag of Saba.svg|20px|border]] [[Saba]] |[[Zions Hill]] |[[Juancho E. Yrausquin Airport]] |- |[[File:Flag of France.svg|20px|border]] [[Sint Barth]] |[[Gustavia]] | Aeropuerto Rémy de Haenen |- |{{KNA}} |[[Basseterre]] | Robert L. Bradshaw International Airport |- |[[File:Flag of Sint Eustatius.svg|20px|border]] [[Sint Eustatius]] |[[Oranjestad (Sint Eustatius)|Oranjestad]] | F.D. Roosevelt Airport |- |{{SXM}} |[[Philipsburg]] | [[Aeropuerto Internashonal Prinsesa Juliana|Aeropuerto Internacional Princesa Juliana]] |} == Flota == E flota di Winair tabata consisti comienso di mei 2024 di e siguiente avionnan<ref>{{Citeer web |url=https://www.winair.sx/info/fleet-18 |titel=Fleet |bezochtdatum=2024-06-21|werk=Winair}}</ref>: {| class="wikitable" |+Flota di Winair !Tipo !Den servicio !Bou pedido !Pasahero !Remarke |- |ATR 42-500 |2<ref>{{Citeer web |url=https://caribbean.loopnews.com/content/winair-welcomes-second-atr-aircraft-fleet |titel=WINAIR welcomes second ATR aircraft to fleet {{!}} Loop Caribbean News |bezochtdatum=2024-03-03 |werk=Loop News}}</ref> |— |48 | |- |De Havilland Canada DHC-6 Twin Otter |4 |— |19 | |- !Totaal !6 !— ! colspan="2" | |} == Acuerdo interline == Winair tin acuerdonan di cooperacion interline cu e siguiente companianan aereo<ref>{{Citeer web |url=https://www.winair.sx/info/interline-partners-36 |titel=Interline Partners |bezochtdatum=2024-06-21 |werk=Winair}}</ref>: {| class="wikitable" |+Partnernan interline |[[File:Flag of France.svg|20px|border]] Air Caraïbes | [[File:Flag of the Turks and Caicos Islands.svg|20px|border]] InterCaribbean |- |[[File:Flag of France.svg|20px|border]] Air France |[[File:Flag of the United States of America.svg|20px|border]] JetBlue |- |[[File:Flag of the United Kingdom.svg|20px|border]] British Airways |[[File:Flag of the Netherlands.svg|20px|border]] [[KLM]] |- |[[File:Flag of Trinidad and Tobago.svg|20px|border]] Caribbean Airlines |[[File:Flag of Suriname.svg|20px|border]] [[Surinaamse Luchtvaart Maatschappij|SLM]] |- |[[File:Flag of France.svg|20px|border]] Corsair |[[File:Flag of the United States of America.svg|20px|border]] United Airlines |} == Link externo == * [https://www.winair.sx/ Website oficial] di Winair {{Appendix}} [[Category:Aviashon]] [[Category:Karibe Hulandes]] o03742luin9260cscti2z2iltnwjqh8 2 13052 199220 198212 2026-08-02T08:01:35Z Caribiana 8320 199220 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ {{Variante|c}} {{Infobox persona |variante = c | nomber = Bèti Doran | imagen = | descripcion = | alias = | fecha nacemento= | luga nacemento = | fecha fayecimento = | luga fayecimento = | pais = {{CUW}} | ofishi = aktor, eskritor, músiko, kantante, kompositor }} '''Gilberto Antonio (Bèti) Doran''' (☆ 25 di yanüari]] [[1934]] na [[Kòrsou]] - † [[2001]]) tabata un aktor, eskritor, músiko i kompositor di [[Kòrsou]]. Bèti Doran tabata un aktor, kompositor, autor i músico di Kòrsou, ku su legado ta sinti fuertemente den e bida kultural di e isla. E ta konsiderá komo un pionero den promové i preservá e idioma Papiamentu i e tradishonnan musikal lokal. == Bida i karera == Aunke no tin hopi informashon disponibel riba su bida personal, e impacto di Bèti Doran den e komunidat ta kla. E ta konosí pa su kontribushonnan den e género di tumba, un estilo musikal tradishonal di Kòrsou. Su trabou a inspirá generashonnan di músikonan, inkluso su yu, Gilbert “Gibi” Doran, i su nieto, Gilbert “Dibo” Doran, ku tur dos a logra éksito den e mesun género musikal.<ref>https://kikotapasando.com/2024/05/15/banco-di-caribe-ta-felisita-fundashon-beti-doran-ku-eksitoso-siman-di-muzik-pa-mucha-2024/?utm Banco di Caribe ta felisitá Fundashon Bèti Doran ku eksitoso ‘Siman di Müzik pa Mucha 2024’], kikotapasando.com (15 di mei 2024) </ref> == Fundashon Bèti Doran == Pa honrá su kontribushon, a fundá e Fundashon Bèti Doran na ana ...., ku su meta ta promové edukashon musikal entre mucha i hobenan na Kòrsou. Un di e proyektonan prinsipal di e fundashon ta e 'Siman di Müzik pa Mucha', un evento anual ku ta inkluí tayernan musikal, presentashonnan i kompetensianan pa estimulá e desaroyo musikal di e juventud lokal. studio15talenthouse. {{Appendix}} Junny Alves: Beti Doran a krese bira un figura kultural influyente den e mundu di arte na Korsou. Konosi ku e apodo Bete, el a desaroya prinsipalmente komo eskritor i personalidat teatral. Na 1977, el a publika su prome kolekshon di kuenta kortiku titula ''Filigrana''. Na 1984, el a publika e kolekshon di poesia ''Kadena China'', un obra ku a destaka su interesnan literario i kreatividat, i a establses su bos denter di e tradishon literario lokal. Aunke no ta ekstensivamente dokumenta den medionan di komunikashon prinsipal su kontribushon na arte eseniko di Korsou tambe ta visibel pa medio di su envolvimentu komo aktor den produkshonnan di teatro, pa medio di kua el a yuda forma e isla su kultura di arte eseniko. E tabata un miembro prominente di e grupo teatral Thalia, huntu ku grandinan manera Frank Davelaar, [[Rina Penso]], Mila Palm i otronan. Ademas di su propio trabou artistiko, Beti Doran a inspira futuro generashonnan. Den su famia i sirkulo kultural mas amplio, su herensia a sigui biba, parsialmente pasobra su yu i desendientenan a keda aktivo den musika i edukashon. Su nomber ta sigui biba den proyektonan manera Fundashon Beti Doran, un fundashon dedika na musika i kultura na Korsou, kontribuyendo asina na preservashon i desaroyo di tradishonnan artistiko lokal. Na 2001 Doran a fayese na edat di 67 aña.? {{DEFAULTSORT:Doran, Bèti}} [[:Kategoria:Hende]] [[:Kategoria:Kòrsou]] [[:Kategoria:Músika]] Alves: (Bèti) Antonio Doran a nase na Kòrsou dia 25 di yanüari na aña 1934 i a krese bira un figura kultural influyente den e mundu di arte na Kòrsou. Konosí ku e apodo Bèti, el a desaroyá prinsipalmente komo un eskritor i personalidat teatral.Na aña 1977 ela publiká su promé kolekshon di kuenta kòrtiku titula "Filigrana". Na 1984, el a publiká e kolekshon di poesia Kadena China, un obra ku a destaká su interesnan literario i kreatividat i a establesé su bos denter di e tradishon literario lokal. Aunke no ta ekstensivamente dokumentá den medionan di komunikashon prinsipal, su kontribushon na arte eseniko di Korsou tambe ta visibel pa medio di su envolvimentu komo aktor den produkshonnan di teater, pa medio di kua el a yuda forma e isla su kultura di arte eseniko. E tabata un miembro prominente di e grupo teatral "Thalia", huntu ku grandinan manera Frank Davelaar, Rina Penso, Mila Palm I otronan. Ademas di su propio trabou artistiko, Gilberto 'Bèti' Doran a inspirá futuro generashonnan. Den su famia i sirkulo kultural mas amplio, su herensha a sigui biba, parsialmente pasobra su yunan i desendientenan a keda aktivo den músika i edukashon. Su nomber ta sigui biba den proyektonan manera Fundashon Bèti Doran, un fundashon dediká na músika i kultura na Körsou, kontribuyendo asina na preservashon i desaroyo di tradishonnan artístiko lokal. Na aña 2001 Doran a fayesé. ---------------- {{Variante|c}} {{Infobox persona |variante = c | nomber = Gibi Doran | nomber completo = Gilbert Joseph Anthony | imagen = | descripcion = | alias = | fecha nacemento= 1964 | luga nacemento = | fecha fayecimento = | luga fayecimento = | pais = {{CUW}} | partido = [[Movementu Futuro Kòrsou|MFK]] | ofishi = músiko, kantante, kompositor, polítiko }} '''Gilbert Joseph Anthony (Gibi) Doran''' (☆ [[24 di desèmber]] [[1964]] na [[Kòrsou]]) ta un músiko, kantante, kompositor tumbero i polítiko di [[Kòrsou]]. Desde 2021? e ta miembro di [[Parlamento di Kòrsou]] pa [[Movementu Futuro Kòrsou]] (MFK). Komo músiko e ta konosí pa su kontribushonnan na herensia musikal di e isla, partikularmente den desaroyo di e género [[ritmo kombiná]]. skempi.com == Bida == Gibi Doran ta yu di [[Bèti Doran]], aktor, eskritor, músiko i kompositor. El a lanta, huntu ku su rumannan, den un famia ku tabata aktivo den músika, arte i literatura.<ref>Nelly Rosa, [https://www.caribbean-beat.com/issue-161/i-want-my-legacy-to-live-on-own-words Gilbert “Dibo” Doran: “I want my legacy to live on” | Own words], caribbeanbeat.com (yanüari/febrüari 2020)</ref> Su tata tambe tabata un defensor di idioma krioyo Papiamentu i tres biaha konsekutivo a gana e Concurso Literario. ta un kantante, músiko, i kompositor famoso na Kòrsou. Pero kresiendo na kas di mi mama, mi no tabata rondoná pa músika. Kontrali na kas di mi welanan paterno — mi welo Bèti Doran tabata un aktor, un eskritor, un músiko i un kompositor. Tambe e tabata un defensor di idioma krioyo Papiamentu. Henter e kas tabata hala rosea di músika, arte i literatura. Mi tanta tabatin su mes koro di mucha, mi tata i su rumannan hòmber tambe tabata aktivo den e esena di músika Gilbert Doran ta yu di .. ? * el a lanta na ? * el a bai skol na ? * e ta toca instrumento... ==Voto == 2012 = niet meegedaan MFK 2016 = nr.6 - 315 2017 = nr.5 - 157 2025 = nr.7 - 217 {{Appendix}} Fundashon Beti Doran huntu ku un komishon ku ta konsistí di grupo di amigu ta duna homenahe na Gibi Doran den kuadro di 50 Aniversario Gibi Doran den Farándula lokal.<ref>https://vigilantekorsou.news/fundashon-beti-doran-a-lansa-proyekto-simplemente-gibi/ Fundashon Beti Doran a lansa proyekto “Simplemente Gibi”], [[Vigilante]] (18 di yuli 2026)</ref> {{DEFAULTSORT:Doran, Gibi}} [[:Kategoria:Hende]] [[:Kategoria:Kòrsou]] [[:Kategoria:Músika]] == Karera musikal == Doran su trayekto musikal a kuminsá na prinsipio di añanan 1990. Na 1993, el a ko-funda e banda GIO Fuertisimo, konosí tambe komo “Gibi i Orkesta,” huntu ku koleganan di e grupo musikal Explosivos. E banda ta wòrdu atribuí di a pionero den e género “ritmo kombiná” na Kòrsou, mesklando vários estilo musikal pa krea un zonido úniko. Den transcurso di añanan, GIO Fuertisimo tabata instrumental den forma e paisahe musical di e isla. skempi.com +1 Discogs +1 Doran su talentonan musikal a keda rekonosé den vários festival. Notabel ta ku el a gana Festival di Tumba na 1984, un evento prestigioso den kalènder kultural di Kòrsou. Krónika di Kòrsou YouTube Karera Polítiko Transishonando di músika pa polítika, Doran a bira aktivamente enbolbí ku e partido MFK. El a fungi komo miembro di Parlamento di Kòrsou, representando MFK su interesnan i kontribuyendo na diskushonnan legislativo. Su ròlnan polítiko a inkluí sirbi komo lider di frakshon di e partido den Parlamento. Doran a keda vokal riba vários asuntu ku ta afektá e isla. Por ehèmpel, el a atendé preokupashonnan tokante mantenshon di infrastruktura públiko i e efisiensia di prosesonan gubernamental. Knipselkrant Curacao Bida Personal Gilbert Doran su herensia musikal ta sigui pa medio di su famia. Su yu hòmber, Gilbert “Dibo” Doran, a sigui den su pasonan, logrando aklamashon den e esena musikal lokal. Dibo a keda koroná Rei di Tumba di Kòrsou na 2019 ku su kansion “Kòrsou ta den su gloria,” markando un kontinuashon di e kontribushonnan musikal di e famia. YouTube +6 The Daily Herald * elekshon 2016 - nr.6 - 315 voto * elekson 2017 - nr.5 - 157 * elekshon 2021 - nr.6 - 347 - lider di frakshon * elekshon 2025 - ? ----- ------------------ {{Infobox banda | variante = c | nomber = Gio Fuertisimo | nomber original= Gibi i Orkesta | logo = | imagen = | descripcion = | funda = | fundador = | aña activo = | origen = {{CUW}} | genero = [[Ritmo kombiná]] | influencia = | seya = | manager = | funcion1 = kantantenan "frontline" | miembro1 = | asocia = | miembro actual= | exmiembro = Roald Balentien<br>Clarck ‘Yuyu’ Zalm<br> Clifton End | website = }} '''Gio Fuertisimo''', tambe konosí komo '''Gibi i Orkesta''' of '''Gio''', ta un banda musikal di [[Kòrsou]], fundá na 1993 pa [[Gibi Doran|Gilbert (Gibi) Doran]]. E ta konosí komo e pionero di e género [[ritmo kombiná]] na Kòrsou. == Historia == Na 1993 Gilbert Doran, huntu ku algun amigu i kolega di e agrupashon musikal Explosivos, a lanta un banda nobo, Gio Fuertisimo. E banda ta konosí komo e kreadó di ritmo kombiná na Kòrsou, un género ku ta integrá elementonan di tradishon musical lokal ku influensianan moderno manera e zonidonan popular karibense di [[salsa]], [[merengue]] i tambe [[zouk]]. Durante e aña 90, e banda a keda rekonosí pa su manera original di kombina ritmo tradishonal di Kòrsou, manera e [[tumba]] i e inovativo ritmo kombiná, ku a duna un sabor uniko na e panorama musical di e islanan. E banda ta partisipá anualmente na Festival di Tumba i a kompañá un total di 6 ganadó di festival di tumba durante e añanan ku a pasa.<ref name="Skempi">[https://www.skempi.com/artist/gio-fuertisimo Gio Fuertisimo], skempi.com</ref> Gio Fuertisimo tabatin vários kantante prinsipal den pasado manera Roald Balentien, Clarck ‘Yuyu’ Zalm i Clifton End. Na e momentunan aki Gilbert Doran Jr. (Dibo), Leandry Gonzalez (Rasta Lè) i Djuric Virginie (Djudju V) ta e kantantenan prinsipal di GIO Fuertisimo.<ref name="Skempi"/> Hits di e banda ta ''Lento'' i ''Bibo bai laga nan''. GIO Fuertisimo, tambe konosí komo Gibi I Orkesta, ta un agrupashon musical cu a fundá na Kòrsou den 1993 pa Gilbert Doran, un líder ku tabata kompartí su pasion pa e música, huntu ku su amigonan i koleganan di e organizashon musical Explosivos. Durante e aña 90, e banda a keda rekonosí pa su manera original di kombina ritmo tradishonal di Kòrsou, manera e tumba i e inovativo ritmo kombiná, ku a duna un sabor uniko na e panorama musical di e islanan. E Evolushon di e Banda Fundashon i Inovashon: Fundá den 1993, GIO Fuertisimo a integrá elementonan di tradishon musical lokal ku influensianan moderno, duna pasaporte pa e generación nobo di músiko. Presensia na Festival i Karnaval: E banda a traha importante den e festivalnan di tumba i karnavalnan, unda nan a pone su marka pa e evolución di e ritmo musikal di Kòrsou. Legado i Influensia: Durante e aña 90 i mas, GIO Fuertisimo a hiba e batuta den e escenanan musikal, inspirando otro gruponan pa eksperimentá ku fusiones kreativo di estilo, y asina keda den memoria di e pasion i innovación musical di Kòrsou. E legado di GIO Fuertisimo ta un testamento di su kontribushon pa e kultura musical lokal, ku su sonido a kontinua inspirá e artistanan i a krea un puente entre tradición i modernidat den e islanan. == Diskografia == === Album/CD === * ''Fuertisssssimo (1994) * ''Pa Promé Be Konsierto Live'' (1995) * ''Gio Fuertisimo (1996, ku Clifton End) * ''Zon'é'' (1997) * ''Over.Drive'' (1998) * ''Wak Bo Yu'' (1999) * ''Hitnan Grandi di Pasado i un Hit Nobo'' (1999) * ''Basha Abou'' (2000) * ''Live 2000'' (2000) * ''Champagne'' (2001) * ''Dobel Shot'' (2004) * ''Live den Maraton'' (2005) * ''Matsa Mitsi'' * ''Para Ketu'' (ku Irvin Jano) * ''Den fiesta'' * ''Atrobe'' * ''Bibu.... Kaiman na Bok'i Riu'' * ''Comeback by Gio'' (2022) * ''Salsa by Gio'' (2022) * ''Karnaval Mix'' (2022) === Single === * ''Stoi Papia'' (2021) * ''Den Bo Hòfi'' (2023) {{Appendix}} [[:Category:Kòrsou]] [[:Category:Músika]] Gio Fuertisimo, created by Gilbert "Gibi" Doran and colleagues from the musical group Explosivos, has provided audiences with dynamic Caribbean sounds for over two decades. Rasta Lele is part of the current ensemble of lead singers, alongside Gilbert Doran Jr. (“Dibo”) and Djuric Virginie (“Djudju V”) CaribbeanVibe Genre and Performances The band gained technical and cultural prominence for its fusion style and its adaptability across dance floors and age groups. They have performed at major cultural events, including the annual Tumba Festival in Curaçao, and were honored as Band of the Year in 1995 CaribbeanVibe Biblioteka Nashonal Kòrsou Cultural Impact Gio Fuertisimo continues to be a central fixture in Curaçaoan music, especially among youth and the Antillean diaspora in the Netherlands Last.fm -------------- {{Variante|c}} {{Infobox persona |variante = c | nomber = Dibo Doran | alias = Dibo D | imagen = | descripcion = | fecha nacemento= | luga nacemento = | pais = {{CUW}} | ofishi = kantante, kompositor }} '''Gilbert (Dibo) Doran, konosí artístikamente komo '''Dibo D''', ta un kantante, kompositor, aktor, skritor i komediante di Kòrsou. Na 2019 el a wòrdu koroná Rei di Tumba durante e [[Festival di Tumba di Kòrsou]].<ref>https://curacao.nu/gilbert-dibo-doran-is-rei-di-tumba-2019/?utm Gilbert ‘Dibo’ Doran is Rei di Tumba 2019], curacao.nu (11 di febrüari 2019)</ref> == Bida == E ta parte di un famia musikal prominente, siendo e yu di Gilbert “Gibi” Doran i nieto di Bèti Doran. Karrera musikal Dibo D a bira konosí den e mundo musikal di Kòrsou i mas aya. Na 2019, e a gana e título di Rei di Tumba ku su komposishon ''Kòrsou ta den su gloria'', ku a risibí e [[Bèti Doran|Premio Bèti Doran]] pa e komposishon mas atraktivo.<ref name="Herald">https://www.thedailyherald.sx/islands/doran-jr-takes-crown Doran jr. takes crown], thedailyherald.sx (11 di febrüari 2019)</ref><ref name="Bloemhof">[https://bloemhof.cw/duets/ orsen and Dibo D. 'Duets' concert at Landhuis Bloemhof], bloemhof.cw (2021) </ref> ZenneZ Records +6 bloemhof.cw +6 KIKO TA PASANDO +6 Facebook +8 The Daily Herald +8 Curacao Chronicle +8 E ta lider di e banda "One Flavaz" i a kolaborá ku pianista i kompositor Randal Corsen den e proyekto 'Muzik Sin Barera', un fushon di ritmo di Kòrsou ku jazz, latin, klásiko, urban i [[pop]], ku enfoke spesial riba e idioma [[Papiamentu]].<ref>[[Dick Drayer]], [https://curacao.nu/dibo-doran-en-randal-corsen-bij-lancering-van-muzik-sin-barera/ Dibo Doran en Randal Corsen bij lancering van ‘Muzik sin Barera’], curacao.nu (24 di yüli 2020)</ref> The Daily Herald +5 Curacao +5 BIMHUIS Amsterdam +5 Fuera di su karera musikal, Dibo D tambe ta konosí komo personalidat di radio, komediante i influenser, kontribuyendo na e diversidat kultural di Kòrsou.<ref>https://www.bimhuis.nl/en/calendar/dibo-d-randal-corsen-muzik-sin-barera-2/ Dibo D & Randal Corsen – Muzik Sin Barera], bimhuis.nl (6 di yüli 2022)</ref> BIMHUIS Amsterdam {{Appendix}} About Dibo D is one of the most successful young singer-songwriters of Antillean popular music, known in Curaçao, Aruba and Bonaire as well as among the Antillean public in the Netherlands. He also made a name for himself in the Dutch urban scene for a number of years.<ref name="Bloemhof"/> Gilbert “Dibo” Doran was crowned Curaçao’s Tumba King with “Kòrsou ta den su gloria” early Saturday morning. The son of popular singer Gibi Doran of GIO was accompanied by his band ONE. His song won the Bèti Doran prize for most attracting composition, while the arrangement by Randal Corsen took second place in that category. Ray Lauffer of Gentz was first runner-up with “Ban pa bai.” It was composed and arranged by Axel Pikero, winning the “Maestro Toro Colina” first prize in the latter category.<ref name="Herald"/> 6036mte5j781jo9dwq6ulqorpaoyj8c 199221 199220 2026-08-02T08:06:28Z Caribiana 8320 199221 wikitext text/x-wiki __NOINDEX__ == Roy Libiee == den pedagogia di músika einan, spesialisá den kontrabas. Durante su estudio, el a duna lès na studiantenan di skol sekundario na Koninklijk Conservatorium van Muziek en Dans, tabata un di e bahistanan prinsipal di e orkesta di Brabant durante konsiertonan di Pasku. El a presentá solo den vários teater. Na 1989, Roy a sigui su estudionan na Merka na Universidat di Hartford, pero despues a konseh'é pa sigui estudionan mas aleu na e renombrá Universidat di Yale, kaminda e por a profundisá tambe den teoria i historia di músika. Na Merka, el a studia ku e famoso bahista Gary Karr i Dr. Diana Mizelle. Na 1992, el a gradua summa cum laude ku un Master den Músika, spesialisá den kontrabas. E tabata tambe un profesor asistente na Universidat di Yale i un miembro di e Lab Orchestra, e Repertoire Orchestra, i New Music New Haven El a duna vários konsierto solo na New Haven, kaminda el a presentá tambe ku miembronan di e Orkesta Filarmóniko di New York. El a traha komo investigadó na A.A.I.N.A. (Instituto di Arkeologia i Antropologia di Antia Hulandes). Den e kapasidat el, el a kondusí investigashon riba músika na Departamentu di Etnomusikologia. E investigashon aki a enserá deskribí i analisá músika folklóriko di Antia Hulandes. Na Kòrsou, de bes en kuando, Roy Libiee ta presentá komo músiko 'freelance' ku artistanan lokal. Na 1995, el a duna un konsierto solo, kompañá pa Harold Martina riba piano i Julian Coco riba kitara. -------- {{Variante|c}} {{Infobox persona |variante = c | nomber = Bèti Doran | imagen = | descripcion = | alias = | fecha nacemento= | luga nacemento = | fecha fayecimento = | luga fayecimento = | pais = {{CUW}} | ofishi = aktor, eskritor, músiko, kantante, kompositor }} '''Gilberto Antonio (Bèti) Doran''' (☆ 25 di yanüari]] [[1934]] na [[Kòrsou]] - † [[2001]]) tabata un aktor, eskritor, músiko i kompositor di [[Kòrsou]]. Bèti Doran tabata un aktor, kompositor, autor i músico di Kòrsou, ku su legado ta sinti fuertemente den e bida kultural di e isla. E ta konsiderá komo un pionero den promové i preservá e idioma Papiamentu i e tradishonnan musikal lokal. == Bida i karera == Aunke no tin hopi informashon disponibel riba su bida personal, e impacto di Bèti Doran den e komunidat ta kla. E ta konosí pa su kontribushonnan den e género di tumba, un estilo musikal tradishonal di Kòrsou. Su trabou a inspirá generashonnan di músikonan, inkluso su yu, Gilbert “Gibi” Doran, i su nieto, Gilbert “Dibo” Doran, ku tur dos a logra éksito den e mesun género musikal.<ref>https://kikotapasando.com/2024/05/15/banco-di-caribe-ta-felisita-fundashon-beti-doran-ku-eksitoso-siman-di-muzik-pa-mucha-2024/?utm Banco di Caribe ta felisitá Fundashon Bèti Doran ku eksitoso ‘Siman di Müzik pa Mucha 2024’], kikotapasando.com (15 di mei 2024) </ref> == Fundashon Bèti Doran == Pa honrá su kontribushon, a fundá e Fundashon Bèti Doran na ana ...., ku su meta ta promové edukashon musikal entre mucha i hobenan na Kòrsou. Un di e proyektonan prinsipal di e fundashon ta e 'Siman di Müzik pa Mucha', un evento anual ku ta inkluí tayernan musikal, presentashonnan i kompetensianan pa estimulá e desaroyo musikal di e juventud lokal. studio15talenthouse. {{Appendix}} Junny Alves: Beti Doran a krese bira un figura kultural influyente den e mundu di arte na Korsou. Konosi ku e apodo Bete, el a desaroya prinsipalmente komo eskritor i personalidat teatral. Na 1977, el a publika su prome kolekshon di kuenta kortiku titula ''Filigrana''. Na 1984, el a publika e kolekshon di poesia ''Kadena China'', un obra ku a destaka su interesnan literario i kreatividat, i a establses su bos denter di e tradishon literario lokal. Aunke no ta ekstensivamente dokumenta den medionan di komunikashon prinsipal su kontribushon na arte eseniko di Korsou tambe ta visibel pa medio di su envolvimentu komo aktor den produkshonnan di teatro, pa medio di kua el a yuda forma e isla su kultura di arte eseniko. E tabata un miembro prominente di e grupo teatral Thalia, huntu ku grandinan manera Frank Davelaar, [[Rina Penso]], Mila Palm i otronan. Ademas di su propio trabou artistiko, Beti Doran a inspira futuro generashonnan. Den su famia i sirkulo kultural mas amplio, su herensia a sigui biba, parsialmente pasobra su yu i desendientenan a keda aktivo den musika i edukashon. Su nomber ta sigui biba den proyektonan manera Fundashon Beti Doran, un fundashon dedika na musika i kultura na Korsou, kontribuyendo asina na preservashon i desaroyo di tradishonnan artistiko lokal. Na 2001 Doran a fayese na edat di 67 aña.? {{DEFAULTSORT:Doran, Bèti}} [[:Kategoria:Hende]] [[:Kategoria:Kòrsou]] [[:Kategoria:Músika]] Alves: (Bèti) Antonio Doran a nase na Kòrsou dia 25 di yanüari na aña 1934 i a krese bira un figura kultural influyente den e mundu di arte na Kòrsou. Konosí ku e apodo Bèti, el a desaroyá prinsipalmente komo un eskritor i personalidat teatral.Na aña 1977 ela publiká su promé kolekshon di kuenta kòrtiku titula "Filigrana". Na 1984, el a publiká e kolekshon di poesia Kadena China, un obra ku a destaká su interesnan literario i kreatividat i a establesé su bos denter di e tradishon literario lokal. Aunke no ta ekstensivamente dokumentá den medionan di komunikashon prinsipal, su kontribushon na arte eseniko di Korsou tambe ta visibel pa medio di su envolvimentu komo aktor den produkshonnan di teater, pa medio di kua el a yuda forma e isla su kultura di arte eseniko. E tabata un miembro prominente di e grupo teatral "Thalia", huntu ku grandinan manera Frank Davelaar, Rina Penso, Mila Palm I otronan. Ademas di su propio trabou artistiko, Gilberto 'Bèti' Doran a inspirá futuro generashonnan. Den su famia i sirkulo kultural mas amplio, su herensha a sigui biba, parsialmente pasobra su yunan i desendientenan a keda aktivo den músika i edukashon. Su nomber ta sigui biba den proyektonan manera Fundashon Bèti Doran, un fundashon dediká na músika i kultura na Körsou, kontribuyendo asina na preservashon i desaroyo di tradishonnan artístiko lokal. Na aña 2001 Doran a fayesé. ---------------- {{Variante|c}} {{Infobox persona |variante = c | nomber = Gibi Doran | nomber completo = Gilbert Joseph Anthony | imagen = | descripcion = | alias = | fecha nacemento= 1964 | luga nacemento = | fecha fayecimento = | luga fayecimento = | pais = {{CUW}} | partido = [[Movementu Futuro Kòrsou|MFK]] | ofishi = músiko, kantante, kompositor, polítiko }} '''Gilbert Joseph Anthony (Gibi) Doran''' (☆ [[24 di desèmber]] [[1964]] na [[Kòrsou]]) ta un músiko, kantante, kompositor tumbero i polítiko di [[Kòrsou]]. Desde 2021? e ta miembro di [[Parlamento di Kòrsou]] pa [[Movementu Futuro Kòrsou]] (MFK). Komo músiko e ta konosí pa su kontribushonnan na herensia musikal di e isla, partikularmente den desaroyo di e género [[ritmo kombiná]]. skempi.com == Bida == Gibi Doran ta yu di [[Bèti Doran]], aktor, eskritor, músiko i kompositor. El a lanta, huntu ku su rumannan, den un famia ku tabata aktivo den músika, arte i literatura.<ref>Nelly Rosa, [https://www.caribbean-beat.com/issue-161/i-want-my-legacy-to-live-on-own-words Gilbert “Dibo” Doran: “I want my legacy to live on” | Own words], caribbeanbeat.com (yanüari/febrüari 2020)</ref> Su tata tambe tabata un defensor di idioma krioyo Papiamentu i tres biaha konsekutivo a gana e Concurso Literario. ta un kantante, músiko, i kompositor famoso na Kòrsou. Pero kresiendo na kas di mi mama, mi no tabata rondoná pa músika. Kontrali na kas di mi welanan paterno — mi welo Bèti Doran tabata un aktor, un eskritor, un músiko i un kompositor. Tambe e tabata un defensor di idioma krioyo Papiamentu. Henter e kas tabata hala rosea di músika, arte i literatura. Mi tanta tabatin su mes koro di mucha, mi tata i su rumannan hòmber tambe tabata aktivo den e esena di músika Gilbert Doran ta yu di .. ? * el a lanta na ? * el a bai skol na ? * e ta toca instrumento... ==Voto == 2012 = niet meegedaan MFK 2016 = nr.6 - 315 2017 = nr.5 - 157 2025 = nr.7 - 217 {{Appendix}} Fundashon Beti Doran huntu ku un komishon ku ta konsistí di grupo di amigu ta duna homenahe na Gibi Doran den kuadro di 50 Aniversario Gibi Doran den Farándula lokal.<ref>https://vigilantekorsou.news/fundashon-beti-doran-a-lansa-proyekto-simplemente-gibi/ Fundashon Beti Doran a lansa proyekto “Simplemente Gibi”], [[Vigilante]] (18 di yuli 2026)</ref> {{DEFAULTSORT:Doran, Gibi}} [[:Kategoria:Hende]] [[:Kategoria:Kòrsou]] [[:Kategoria:Músika]] == Karera musikal == Doran su trayekto musikal a kuminsá na prinsipio di añanan 1990. Na 1993, el a ko-funda e banda GIO Fuertisimo, konosí tambe komo “Gibi i Orkesta,” huntu ku koleganan di e grupo musikal Explosivos. E banda ta wòrdu atribuí di a pionero den e género “ritmo kombiná” na Kòrsou, mesklando vários estilo musikal pa krea un zonido úniko. Den transcurso di añanan, GIO Fuertisimo tabata instrumental den forma e paisahe musical di e isla. skempi.com +1 Discogs +1 Doran su talentonan musikal a keda rekonosé den vários festival. Notabel ta ku el a gana Festival di Tumba na 1984, un evento prestigioso den kalènder kultural di Kòrsou. Krónika di Kòrsou YouTube Karera Polítiko Transishonando di músika pa polítika, Doran a bira aktivamente enbolbí ku e partido MFK. El a fungi komo miembro di Parlamento di Kòrsou, representando MFK su interesnan i kontribuyendo na diskushonnan legislativo. Su ròlnan polítiko a inkluí sirbi komo lider di frakshon di e partido den Parlamento. Doran a keda vokal riba vários asuntu ku ta afektá e isla. Por ehèmpel, el a atendé preokupashonnan tokante mantenshon di infrastruktura públiko i e efisiensia di prosesonan gubernamental. Knipselkrant Curacao Bida Personal Gilbert Doran su herensia musikal ta sigui pa medio di su famia. Su yu hòmber, Gilbert “Dibo” Doran, a sigui den su pasonan, logrando aklamashon den e esena musikal lokal. Dibo a keda koroná Rei di Tumba di Kòrsou na 2019 ku su kansion “Kòrsou ta den su gloria,” markando un kontinuashon di e kontribushonnan musikal di e famia. YouTube +6 The Daily Herald * elekshon 2016 - nr.6 - 315 voto * elekson 2017 - nr.5 - 157 * elekshon 2021 - nr.6 - 347 - lider di frakshon * elekshon 2025 - ? ----- ------------------ {{Infobox banda | variante = c | nomber = Gio Fuertisimo | nomber original= Gibi i Orkesta | logo = | imagen = | descripcion = | funda = | fundador = | aña activo = | origen = {{CUW}} | genero = [[Ritmo kombiná]] | influencia = | seya = | manager = | funcion1 = kantantenan "frontline" | miembro1 = | asocia = | miembro actual= | exmiembro = Roald Balentien<br>Clarck ‘Yuyu’ Zalm<br> Clifton End | website = }} '''Gio Fuertisimo''', tambe konosí komo '''Gibi i Orkesta''' of '''Gio''', ta un banda musikal di [[Kòrsou]], fundá na 1993 pa [[Gibi Doran|Gilbert (Gibi) Doran]]. E ta konosí komo e pionero di e género [[ritmo kombiná]] na Kòrsou. == Historia == Na 1993 Gilbert Doran, huntu ku algun amigu i kolega di e agrupashon musikal Explosivos, a lanta un banda nobo, Gio Fuertisimo. E banda ta konosí komo e kreadó di ritmo kombiná na Kòrsou, un género ku ta integrá elementonan di tradishon musical lokal ku influensianan moderno manera e zonidonan popular karibense di [[salsa]], [[merengue]] i tambe [[zouk]]. Durante e aña 90, e banda a keda rekonosí pa su manera original di kombina ritmo tradishonal di Kòrsou, manera e [[tumba]] i e inovativo ritmo kombiná, ku a duna un sabor uniko na e panorama musical di e islanan. E banda ta partisipá anualmente na Festival di Tumba i a kompañá un total di 6 ganadó di festival di tumba durante e añanan ku a pasa.<ref name="Skempi">[https://www.skempi.com/artist/gio-fuertisimo Gio Fuertisimo], skempi.com</ref> Gio Fuertisimo tabatin vários kantante prinsipal den pasado manera Roald Balentien, Clarck ‘Yuyu’ Zalm i Clifton End. Na e momentunan aki Gilbert Doran Jr. (Dibo), Leandry Gonzalez (Rasta Lè) i Djuric Virginie (Djudju V) ta e kantantenan prinsipal di GIO Fuertisimo.<ref name="Skempi"/> Hits di e banda ta ''Lento'' i ''Bibo bai laga nan''. GIO Fuertisimo, tambe konosí komo Gibi I Orkesta, ta un agrupashon musical cu a fundá na Kòrsou den 1993 pa Gilbert Doran, un líder ku tabata kompartí su pasion pa e música, huntu ku su amigonan i koleganan di e organizashon musical Explosivos. Durante e aña 90, e banda a keda rekonosí pa su manera original di kombina ritmo tradishonal di Kòrsou, manera e tumba i e inovativo ritmo kombiná, ku a duna un sabor uniko na e panorama musical di e islanan. E Evolushon di e Banda Fundashon i Inovashon: Fundá den 1993, GIO Fuertisimo a integrá elementonan di tradishon musical lokal ku influensianan moderno, duna pasaporte pa e generación nobo di músiko. Presensia na Festival i Karnaval: E banda a traha importante den e festivalnan di tumba i karnavalnan, unda nan a pone su marka pa e evolución di e ritmo musikal di Kòrsou. Legado i Influensia: Durante e aña 90 i mas, GIO Fuertisimo a hiba e batuta den e escenanan musikal, inspirando otro gruponan pa eksperimentá ku fusiones kreativo di estilo, y asina keda den memoria di e pasion i innovación musical di Kòrsou. E legado di GIO Fuertisimo ta un testamento di su kontribushon pa e kultura musical lokal, ku su sonido a kontinua inspirá e artistanan i a krea un puente entre tradición i modernidat den e islanan. == Diskografia == === Album/CD === * ''Fuertisssssimo (1994) * ''Pa Promé Be Konsierto Live'' (1995) * ''Gio Fuertisimo (1996, ku Clifton End) * ''Zon'é'' (1997) * ''Over.Drive'' (1998) * ''Wak Bo Yu'' (1999) * ''Hitnan Grandi di Pasado i un Hit Nobo'' (1999) * ''Basha Abou'' (2000) * ''Live 2000'' (2000) * ''Champagne'' (2001) * ''Dobel Shot'' (2004) * ''Live den Maraton'' (2005) * ''Matsa Mitsi'' * ''Para Ketu'' (ku Irvin Jano) * ''Den fiesta'' * ''Atrobe'' * ''Bibu.... Kaiman na Bok'i Riu'' * ''Comeback by Gio'' (2022) * ''Salsa by Gio'' (2022) * ''Karnaval Mix'' (2022) === Single === * ''Stoi Papia'' (2021) * ''Den Bo Hòfi'' (2023) {{Appendix}} [[:Category:Kòrsou]] [[:Category:Músika]] Gio Fuertisimo, created by Gilbert "Gibi" Doran and colleagues from the musical group Explosivos, has provided audiences with dynamic Caribbean sounds for over two decades. Rasta Lele is part of the current ensemble of lead singers, alongside Gilbert Doran Jr. (“Dibo”) and Djuric Virginie (“Djudju V”) CaribbeanVibe Genre and Performances The band gained technical and cultural prominence for its fusion style and its adaptability across dance floors and age groups. They have performed at major cultural events, including the annual Tumba Festival in Curaçao, and were honored as Band of the Year in 1995 CaribbeanVibe Biblioteka Nashonal Kòrsou Cultural Impact Gio Fuertisimo continues to be a central fixture in Curaçaoan music, especially among youth and the Antillean diaspora in the Netherlands Last.fm -------------- {{Variante|c}} {{Infobox persona |variante = c | nomber = Dibo Doran | alias = Dibo D | imagen = | descripcion = | fecha nacemento= | luga nacemento = | pais = {{CUW}} | ofishi = kantante, kompositor }} '''Gilbert (Dibo) Doran, konosí artístikamente komo '''Dibo D''', ta un kantante, kompositor, aktor, skritor i komediante di Kòrsou. Na 2019 el a wòrdu koroná Rei di Tumba durante e [[Festival di Tumba di Kòrsou]].<ref>https://curacao.nu/gilbert-dibo-doran-is-rei-di-tumba-2019/?utm Gilbert ‘Dibo’ Doran is Rei di Tumba 2019], curacao.nu (11 di febrüari 2019)</ref> == Bida == E ta parte di un famia musikal prominente, siendo e yu di Gilbert “Gibi” Doran i nieto di Bèti Doran. Karrera musikal Dibo D a bira konosí den e mundo musikal di Kòrsou i mas aya. Na 2019, e a gana e título di Rei di Tumba ku su komposishon ''Kòrsou ta den su gloria'', ku a risibí e [[Bèti Doran|Premio Bèti Doran]] pa e komposishon mas atraktivo.<ref name="Herald">https://www.thedailyherald.sx/islands/doran-jr-takes-crown Doran jr. takes crown], thedailyherald.sx (11 di febrüari 2019)</ref><ref name="Bloemhof">[https://bloemhof.cw/duets/ orsen and Dibo D. 'Duets' concert at Landhuis Bloemhof], bloemhof.cw (2021) </ref> ZenneZ Records +6 bloemhof.cw +6 KIKO TA PASANDO +6 Facebook +8 The Daily Herald +8 Curacao Chronicle +8 E ta lider di e banda "One Flavaz" i a kolaborá ku pianista i kompositor Randal Corsen den e proyekto 'Muzik Sin Barera', un fushon di ritmo di Kòrsou ku jazz, latin, klásiko, urban i [[pop]], ku enfoke spesial riba e idioma [[Papiamentu]].<ref>[[Dick Drayer]], [https://curacao.nu/dibo-doran-en-randal-corsen-bij-lancering-van-muzik-sin-barera/ Dibo Doran en Randal Corsen bij lancering van ‘Muzik sin Barera’], curacao.nu (24 di yüli 2020)</ref> The Daily Herald +5 Curacao +5 BIMHUIS Amsterdam +5 Fuera di su karera musikal, Dibo D tambe ta konosí komo personalidat di radio, komediante i influenser, kontribuyendo na e diversidat kultural di Kòrsou.<ref>https://www.bimhuis.nl/en/calendar/dibo-d-randal-corsen-muzik-sin-barera-2/ Dibo D & Randal Corsen – Muzik Sin Barera], bimhuis.nl (6 di yüli 2022)</ref> BIMHUIS Amsterdam {{Appendix}} About Dibo D is one of the most successful young singer-songwriters of Antillean popular music, known in Curaçao, Aruba and Bonaire as well as among the Antillean public in the Netherlands. He also made a name for himself in the Dutch urban scene for a number of years.<ref name="Bloemhof"/> Gilbert “Dibo” Doran was crowned Curaçao’s Tumba King with “Kòrsou ta den su gloria” early Saturday morning. The son of popular singer Gibi Doran of GIO was accompanied by his band ONE. His song won the Bèti Doran prize for most attracting composition, while the arrangement by Randal Corsen took second place in that category. Ray Lauffer of Gentz was first runner-up with “Ban pa bai.” It was composed and arranged by Axel Pikero, winning the “Maestro Toro Colina” first prize in the latter category.<ref name="Herald"/> 6kvyx9rlryg9yg7w7sbs1n52a9hjysa 0 14296 199216 187819 2026-08-02T07:02:41Z Caribiana 8320 199216 wikitext text/x-wiki {{Variante|c}} {{infobox persona | variante = c | nomber = Mordy Maduro | imagen = | pais = | fecha nacemento = [[12 di sèptèmber]] [[1921]] | luga nacemento = [[New York City|New York]] | fecha fayecimento= [[23 di mart]] [[1982]] | luga fayecimento = {{CUW}} | causa morto = | modo morto = | fecha entiero = | luga entiero = | ofishi = ehekutivo, dirigente deportivo | conoci pa = deporte di futbòl | distincion = [[Salon di Fama di Deporte di Kòrsou]] (1985) }} '''Mordechay de Salomon Levy (Mordy) Maduro''' (☆ [[12 di sèptèmber]] [[1921]] na [[New York City|New York]] - † [[23 di mart]] [[1982]] na [[Kòrsou]]) tabata un negosiante i dirigente deportivo [[Antias Hulandes|antiano]]. E tabata presidente di [[Federashon Futbòl Kòrsou|Curaçaose Voetbal Bond]] (CVB) i di [[NAVU|Nederlands Antilliaanse Voetbal Unie]] (NAVU), i tambe a sirbi komo visepresidente di [[FIFA]]. Maduro a hunga un papel importante den desaroyo i internashonalisashon di [[futbol|futbòl]] na [[Kòrsou]] i [[Antias Hulandes]]. == Biografia == Mordy Maduro a nase na New York den un famia di orígen sefardí. Su mayornan tabata Salomon Mordechay Levy Maduro (1881 - 1938) i Rebecca Levy Maduro. Na un edat hóben el a muda pa Kòrsou, kaminda el a lanta i a kuminsá traha na [[1937]] den e empresa di su famia, [[SEL Maduro & Sons]]. El a yega na posishon di direktor i despues a bira miembro di e hunta di komisario di e empresa.<ref name=:"1"/> Tambe el a sirbi komo miembro di direktiva di [[Maduro & Curiel's Bank N.V.|Maduro & Curiel’s Bank]]. Maduro a fayesé inesperadamente dia 23 di mart 1982 den [[Sint-Elisabeth Hospital]] na [[Otrobanda]], na edat di 60 aña.<ref name=:"1">{{citeer web|titel=Mordy Maduro overleden|werk=[[Amigoe]]|datum=1982-03-23|via=Delpher.nl|bezochtdatum=2026-04-16|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010640243:mpeg21:p003}}</ref> == Karera den futbòl == === Desaroyo lokal i regional === Mordy Maduro tabata e motor tras di e desaroyo di futbòl na Kòrsou despues di [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]].<ref>[https://www.olympedia.org/athletes/1202082 Mordy Maduro], olympedia.org</ref> Entre 1946 i 1970, futbòl a bira e deporte mas popular di e isla, i Maduro su sosten finansiero i organisatorio a permití hopi klup lokal kompetí internashonalmente. El a sirbi komo presidente di CVB (awor [[Federashon Futbòl Kòrsou|FFK]]) for di 1951, i despues komo presidente di [[NAVU]] entre 1958 i 1971. Bou di su mandato: * e [[selekshon nashonal di futbòl di Kòrsou (1921-1958)|selekshon antiano]] a partisipá den e [[Weganan Olimpico di Zomer|Weganan Olímpiko di Zomer]] di 1952 na [[Helsinki]]. * Kòrsou a organisá i risibí numeroso klup internashonal. * futbòl lokal a bira mas profeshonal i organisá. Un momento históriko tabata dia 16 di yüni 1946, ora un selekshon di Kòrsou a gana 4–0 kontra [[Feyenoord]] den Stadion Rif,<ref>{{citeer web|titel=Curacaos Kampioenschap kroont schitterend geslaagd Tournooi|werk=[[Amigoe]]|datum=1946-06-17|bezochtdatum=2026-04-16|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010402081:mpeg21:p001}}</ref> un evento ku ainda ta forma parti di e memoria kolektivo deportivo di e isla.<ref>{{citeer web|titel=Feyenoord in 1946|werk=[[Amigoe]]|datum=1980-05-21|bezochtdatum=2026-04-16|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010639893:mpeg21:p007}}</ref> ===Influensia internashonal=== Maduro su influensia a bai mas aya di region di Karibe. Na 1954 el a wòrdu nombrá den komité ehèkutivo di FIFA, e promé Yu di Kòrsou i antiano pa drenta direktiva di un organisashon mundial.<ref name=:"3">{{citeer web|titel=Eervolle onderscheiding Mordy Maduro thans ook bestuurslid van de F.I.F.A.|werk=[[Amigoe]]|datum=1954-06-15|bezochtdatum=2026-04-16|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010404310:mpeg21:p001}}</ref> Na 1960 el a bira visepresidente di FIFA i a keda reelegí den e funshon na 1968. Den e ròl ei el a stimulá relashonnan entre futbòl di Karibe i [[Oropa]] i a fasilitá bishita di klupnan oropeo i [[Latinoamérika|latinoamerikano]] na [[Karibe Hulandes]].<ref>Marjet Derks, [https://www.desportwereld.nl/wp-content/uploads/Derks-Sport-in-postkoloniaal-perspectief.pdf Sport in (post)koloniaal perspectief], desportwereld.nl </ref> Ademas, el a kontribuí na organisashon di torneo internashonal. El a sirbi tambe den varios komité organisatorio di [[Weganan Olimpico di Zomer|Weganan Olímpiko di Zomer]] 1960 i [[Kopa Mundial di Futbòl]] 1962 di FIFA.<ref>{{citeer web|titel=Mordy Maduro=|werk= [[Amigoe]]|datum=1958-06-30|bezochtdatum=2026-04-16|url=https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010988219:mpeg21:p005}}</ref> Na 1974, Maduro a wòrdu nombrá miembro honorario di FIFA, e promé persona di nashonalidat hulandes pa risibí e honor aki pa su kontribushon na deporte mundial.<ref>{{citeer web|titel=Mordy Maduro erelid FIFA|werk=[[Amigoe]]|datum=1974-06-13|bezochtdatum=2026-04-16|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010460918:mpeg21:p001}}</ref> === Otro aktividatnan deportivo === Ademas di futbòl, Maduro tabata aktivo den otro organisashonnan deportivo. El a sirbi komo: * presidente di [[Comite Olimpico Antias Hulandes|Komité Olímpiko di Antias Hulandes]] (NAOC, 1954-1972). * miembro i tesorero di ODECABE, un organisashon deportivo di Karibe i Amérika Sentral. * kofundadó di Stichting Koninkrijks Sportliga, enkargá ku e organisashon di [[Weganan di Reino]].<ref name=:"1"/> El a risibí e título di presidente honorario di varios di e organisashonnan aki.<ref name=:"1"/> == Rekonosementu i herensia == Mordy Maduro ta konsiderá un pionero di futbòl na Kòrsou i un figura klave den deporte di [[Karibe Hulandes]]. Entre su rekonosementunan tabata su nombramentu komo miembro honorario di FIFA (1974) i Koninklijk Nederlands Voetbal Bond (KNVB)<ref>{{citeer web|titel=Mordy Maduro tot erelid KNVB benoemd|werk=[[Amigoe]]|datum=1964-12-09|bezochtdatum=2026-04-16|url= https://resolver.kb.nl/resolve?urn=ddd:010462229:mpeg21:p003}}</ref>, i su rekonosementu póstumo dor di NAVU. Na 1985, e tabata un di e promé miembronan pa ingresá den [[Salon di Fama di Deporte (Kòrsou)|Salon di Fama]] di Kòrsou.<ref name=:"1"/><ref>Jeffrey Martina, [https://www.deportekorsou.com/posts/historia-salon-di-fama-fdok Historia Salon di Fama FDOK], deportekorsou.com</ref> Na 2002, e sentro di desaroyo di NAVU a wòrdu nombrá na su honor, reflehando su impakto duradero riba futbòl di e isla. Su legado ta biba den desaroyo di futbòl na Kòrsou i den e presensia di e isla riba mapa deportivo mundial. Su trabou a mustra kon un isla chikí manera Kòrsou por tin influensia mundial den deporte. El a logra konektá Karibe ku mundu di futbòl internashonal, i a pone e fundeshi pa e éksitonan posterior di e selekshon di Kòrsou. {{Appendix}} {{DEFAULTSORT:Maduro, Mordy}} [[Kategoria:Hende]] [[Kategoria:Deporte na Kòrsou]] 2rc7xyl5hhsq58p4pndsn0fmrv1qfdp 0 14826 199159 198514 2026-08-01T13:21:07Z Kallmemel 14000 /* Komportashon */ 199159 wikitext text/x-wiki {{variante|c}} {{taxobox|c |exhibi titulo=cursivo |nomber=''Argiope argentata'' |imagen=Silver Garden Orbweaver (Argiope argentata).jpg |descripcion=''A. argentata'' embra ([[Aruba]]) |reino=[[Animal|Animalia]] |troncon=[[Arthropoda]] |clase=[[Arachnida]] |orden=[[Araña|Araneae]] |famia=[[Araneidae]] |genero=''[[Argiope]]'' |autor=[[Fabricius]] |fecha=1775 |parentesis=si |original=''Aranea argentata'' }} '''''Argiope argentata''''' ta un [[espesie]] di [[araña]] for di [[famia (biologia)|famia]] Araneidae. ''A. argentata'' a wòrdu deskribí originalmente komo ''Aranea argentata'' dor di Johann Christian Fabricius na 1775.<ref>{{Citeer boek |titel=Systema entomologiae : sistens insectorvm classes, ordines, genera, species, adiectis synonymis, locis, descriptionibvs, observationibvs / Io. Christ. Fabricii. |achternaam=Fabricius |voornaam=Johann Christian |url=http://www.biodiversitylibrary.org/bibliography/36510 |doi=10.5962/bhl.title.36510 |pagina's=431-441 |uitgever=In Officina Libraria Kortii, |plaats=Flensbvrgi et Lipsiae : |datum=1775}}</ref> == Distribushon == ''A. argentata'' ta distribuí for di Estadonan Uní pa islanan Karibense, i tan sur komo Argentina.<ref>{{Citeer tijdschrift |achternaam=Agnarsson |voornaam=Ingi |titel=Phylogeography of a good Caribbean disperser: Argiope argentata (Araneae, Araneidae) and a new ‘cryptic’ species from Cuba |url=http://zookeys.pensoft.net/articles.php?id=8729 |jaargang=625 |tijdschrift=ZooKeys |datum=2016-10-19 |doi=10.3897/zookeys.625.8729 |issn=1313-2970 |pmid=27833425 |pmc=5096361 |pagina's=25–44 |last2=LeQuier |first2=Stephanie M. |last3=Kuntner |first3=Matjaž |last4=Cheng |first4=Ren-Chung |last5=Coddington |first5=Jonathan A.}}</ref> == Diskripshon == E largura korporal di embra ta 12–16 mm, i di machu ta 5–8 mm. E embra su kapa dorsal (''carapax'') i parti anterior di apdómen ta kubrí ku kabei plata-blanku, miéntras e apdómen posterior ta ku patronchi di spik òf strepiá di koló oro-hel pa oraño òf kòrá-brùin.<ref>{{Citeer boek|hoofdstuk=Orb-Weavers (Araneidae)|titel=House Spiders - Worldwide|achternaam=Nentwig|voornaam=Wolfgang|url=https://link.springer.com/10.1007/978-3-031-70448-2 |hoofdstukurl=https://link.springer.com/10.1007/978-3-031-70448-2_7|taal=en|uitgever=Springer Nature Switzerland|plaats=Cham|datum=2024|pagina's=59–85|isbn=978-3-031-70447-5}}</ref> === Spenra === E presensha di dekorashon di spenra (''stabilimentum'') den kas di araña ta oumenta frekuensha pa kapturá presa,<ref name=":1">{{Citeer tijdschrift |achternaam=Craig |voornaam=Catherine L. |titel=Insect Attraction to Ultraviolet‐Reflecting Spider Webs and Web Decorations |url=https://esajournals.onlinelibrary.wiley.com/doi/10.2307/1940315 |tijdschrift=Ecology |datum=1990-04 |pagina's=616–623 |doi=10.2307/1940315 |issn=0012-9658 |taal=en |last2=Bernard |first2=Gary D. |jaargang=71 |nummer=2}}</ref> partikularmente spenra eksponé na solo ta reflehá ultravioleta (UV).<ref>{{Citeer tijdschrift |achternaam=Walter |voornaam=André |titel=The function of web decorations in orb web spiders |url=https://www.frontiersin.org/articles/10.3389/frchs.2024.1384128/full |tijdschrift=Frontiers in Arachnid Science |datum=2024-04-03 |doi=10.3389/frchs.2024.1384128 |issn=2813-5083 |jaargang=3}}</ref> ''A. argentata'' ta hila mas dekorashon ora ku abundansia di presa ta altu.<ref>{{Citeer tijdschrift |achternaam=Craig |voornaam=C. L. |titel=Signal Polymorphism in the Web-Decorating Spider Argiope argentata is Correlated with Reduced Surevivorship and the Presence of Stingless Bees, it's Primary prey |url=https://academic.oup.com/evolut/article/55/5/986/6757863 |tijdschrift=Evolution |datum=2007-05-09 |pagina's=986–993 |doi=10.1111/j.0014-3820.2001.tb00615.x |taal=en |last2=Wolf |last3=Davis |last4=Hauber |first2=S. G. |first3=J. L. D. |first4=M. E. |last5=Maas |first5=J. L. |jaargang=55 |nummer=5}}</ref> E stabilimentum karakterístiko ta den forma di un krus diagonal ("X") ku patronchi zigzag. E krus diagonal ta funshoná komo defensa kontra fiera di ''Anolis'' ([[Género (biologia)|genero]] di lagadishi) dor di laga ''A. argentata'' aparesé mas grandi.<ref name=":0" /> ''A. argentata'' hubenil ta traha un stabilimentum denso den forma di disko (diameter di 3–33 mm)<ref name=":0">{{Citeer tijdschrift |achternaam=Schoener |voornaam=ThomasW. |titel=Stabilimenta characteristics of the spider Argiope argentata on small islands: support of the predator-defense hypothesis |url=http://link.springer.com/10.1007/BF00177771 |tijdschrift=Behavioral Ecology and Sociobiology |datum=1992-11 |doi=10.1007/BF00177771 |issn=0340-5443 |taal=en |last2=Spiller |first2=DavidA. |jaargang=31 |nummer=5}}</ref> ku ta kompletamente kubri e sentro.<ref>{{Citeer tijdschrift |achternaam=Robinson |voornaam=Michael H. |titel=THE STABILIMENTUM OF THE ORB WEB SPIDER, ARGIOPE ARGENTATA : AN IMPROBABLE DEFENCE AGAINST PREDATORS |url=https://www.cambridge.org/core/product/identifier/S0008347X00049907/type/journal_article |tijdschrift=The Canadian Entomologist |datum=1970-06 |pagina's=641–655 |doi=10.4039/Ent102641-6 |issn=0008-347X |taal=en |last2=Robinson |first2=Barbara |jaargang=102 |nummer=6}}</ref> {{Multiple image |image1=Stabilimentum.jpg |caption1=Dekorashon di spenra (''stabilimentum'') formá komo un krus diagonal. |image2=Argiope argentée.jpg |caption2=Stabilimentum den forma di un disko. |align=center |total_width=400 }} === Diet i yagmentu === [[Fail:Araña - Argiope argentata.JPG|thumb|Kriki òf tirakochi inmobilisá]] Mas presa ta wòrdu interseptá na kas di araña ku e presensha di ''A. argentata'', ku sin.<ref name=":2" /> Por ehèmpel, tin espesie di insekto (manera Heteroptera, [[Kalander|Coleoptera]], Brachycera, Orthoptera)<ref name=":4">{{Citeer tijdschrift |achternaam=Nentwig |voornaam=Wolfgang |titel=Prey analysis of four species of tropical orb-weaving spiders (Araneae: Araneidae) and a comparison with araneids of the temperate zone |url=http://link.springer.com/10.1007/BF00379353 |tijdschrift=Oecologia |datum=1985-07 |volume=66 |issue=4 |pagina's=580–594 |doi=10.1007/BF00379353 |issn=0029-8549 |taal=en}}</ref> ta apto den mira i desviá for di sierto kas di araña.<ref name=":1" /> Ambos e superfisie ''dorsal'' (lomba) i ''ventral'' (barika) di ''A. argentata'' ta atraé insekto polinisante,<ref name=":2" /> manera bèi (espesie di ''Trigona''),<ref name=":3" /> Odonata, Lepidoptera).<ref name=":4" /> Mayoria insekto polinisante ta karga pólen kual ta un fuente denso di nutriente nesesario pa kresementu i desaroyo di araña. E superfisie dorsal ku ta reflehá UV ta ekslusivamente atraé mas insekto, partikularmente ora ku abundansia di presa ta abou.<ref name=":2">{{Citeer tijdschrift |achternaam=Craig |voornaam=C. L. |titel=Colour and Pattern in Predator-Prey Interactions: The Bright Body Colours and Patterns of a Tropical Orb-Spinning Spider Attract Flower-Seeking Prey |url=https://www.jstor.org/stable/2389923?origin=crossref |volume=8 |tijdschrift=Functional Ecology |datum=1994-10 |issue=5 |doi=10.2307/2389923 |pagina's=616 |last2=Ebert |first2=K.}}</ref> === Komportashon === ''A. argentata'' ta tira spenra ofer pa e presa pa ataké, i ta usa par di pia IV (delastu par) pa dirigí tiramentu di spenra. Alafin, ta inmobilisá presa dor di mordé òf lor'é den pòp na luga di kaptura, i transportá oral pa sentro di kas di araña òf kargá ku ilu di spenra, den kaso ku presa pega den kas di araña òf ta ariba di un sierto peso.<ref name=":3">{{Citeer tijdschrift |achternaam=Robinson |voornaam=Michael H. |titel=Predatory Behavior of Argiope argentata (Fabricius) |url=https://academic.oup.com/icb/article-lookup/doi/10.1093/icb/9.1.161 |volume=9 |tijdschrift=American Zoologist |datum=1969-02 |taal=en |issue=1 |doi=10.1093/icb/9.1.161 |issn=0003-1569 |pagina's=161–173}}</ref> {{Appendix}} [[Kategoria:Araña]] qw8rz86nn6glkktygm2qz480u78ci72 0 14859 199155 199154 2026-08-01T11:59:57Z Kallmemel 14000 /* Deskripshon */ 199155 wikitext text/x-wiki {{variante|c}} {{taxobox|c |reino=[[Animal|Animalia]] |troncon=[[Arthropoda]] |clase=[[Insekto|Insecta]] |orden=[[Kalander|Coleoptera]] |c-nomber=Coccinellidae |taxon=[[famia (biologia)|Famia]] |autor=[[Pierre André Latreille|Latreille]] |fecha=1807 |imagen2=Ladybug larva (Coccinellidae).jpg |descripcion2=Larva di bákatòr }} '''Bákatòr''' (Coccinellidae) ta un [[Famia (biologia)|famia]] di [[kalander|tòr]].<ref>{{Citeer web|url=https://www.itis.gov/servlet/SingleRpt/SingleRpt?search_topic=TSN&search_value=114329|titel=ITIS - Report: Coccinellidae|bezochtdatum=2026-08-01|werk=www.itis.gov|taal=en}}</ref> Bákatòr ta konsistí di aproksimadamente 6.000 espesie.<ref name=":0" /> == Deskripshon == Bákatòr ta ekológikamente i morfológiko diverso ku ta varia den tamaño di 0,8 mm (''Carinodulinka'') te 18 mm (''Megalocaria'').<ref name=":0">{{Citeer tijdschrift |achternaam=Seago |voornaam=Ainsley E. |titel=Phylogeny, classification and evolution of ladybird beetles (Coleoptera: Coccinellidae) based on simultaneous analysis of molecular and morphological data |url=https://linkinghub.elsevier.com/retrieve/pii/S1055790311001540 |tijdschrift=Molecular Phylogenetics and Evolution |datum=2011-07 |pagina's=137–151 |doi=10.1016/j.ympev.2011.03.015 |taal=en |last2=Giorgi |last3=Li |last4=Ślipiński |first2=Jose Adriano |first3=Jiahui |first4=Adam |jaargang=60 |nummer=1}}</ref> E kurpa ta generalmente oval, tin bia kasi tres be mas largu ku anchu. E banda dorsal ta konvekso; e banda ventral semper plat.<ref>{{Citeer boek|titel=Morphology and Anatomy|achternaam=Kovář|voornaam=I.|url=http://link.springer.com/10.1007/978-94-017-1349-8_1|taal=en|uitgever=Springer Netherlands|plaats=Dordrecht|datum=1996|pagina=1–18|isbn=978-90-481-4736-6}}</ref>{{Appendix}} [[Kategoria:Insecto]] gi3hjps1eydppidesmu9qf0ucr3a5r1 199156 199155 2026-08-01T12:05:47Z Kallmemel 14000 /* Deskripshon */ 199156 wikitext text/x-wiki {{variante|c}} {{taxobox|c |reino=[[Animal|Animalia]] |troncon=[[Arthropoda]] |clase=[[Insekto|Insecta]] |orden=[[Kalander|Coleoptera]] |c-nomber=Coccinellidae |taxon=[[famia (biologia)|Famia]] |autor=[[Pierre André Latreille|Latreille]] |fecha=1807 |imagen2=Ladybug larva (Coccinellidae).jpg |descripcion2=Larva di bákatòr }} '''Bákatòr''' (Coccinellidae) ta un [[Famia (biologia)|famia]] di [[kalander|tòr]].<ref>{{Citeer web|url=https://www.itis.gov/servlet/SingleRpt/SingleRpt?search_topic=TSN&search_value=114329|titel=ITIS - Report: Coccinellidae|bezochtdatum=2026-08-01|werk=www.itis.gov|taal=en}}</ref> Bákatòr ta konsistí di aproksimadamente 6.000 espesie.<ref name=":0" /> == Deskripshon == Bákatòr ta ekológikamente i morfológiko diverso ku ta varia den tamaño di 0,8 mm (''Carinodulinka'') te 18 mm (''Megalocaria'').<ref name=":0">{{Citeer tijdschrift |achternaam=Seago |voornaam=Ainsley E. |titel=Phylogeny, classification and evolution of ladybird beetles (Coleoptera: Coccinellidae) based on simultaneous analysis of molecular and morphological data |url=https://linkinghub.elsevier.com/retrieve/pii/S1055790311001540 |tijdschrift=Molecular Phylogenetics and Evolution |datum=2011-07 |pagina's=137–151 |doi=10.1016/j.ympev.2011.03.015 |taal=en |last2=Giorgi |last3=Li |last4=Ślipiński |first2=Jose Adriano |first3=Jiahui |first4=Adam |jaargang=60 |nummer=1}}</ref> E kurpa ta generalmente oval, tin bia kasi tres be mas largu ku anchu. E banda dorsal ta konvekso; e banda ventral semper plat. E superfise korporal ta sea pelon òf kubrí ku kabei kòrtiku i ta mas o ménos lombrante.<ref>{{Citeer boek|titel=Morphology and Anatomy|achternaam=Kovář|voornaam=I.|url=http://link.springer.com/10.1007/978-94-017-1349-8_1|taal=en|uitgever=Springer Netherlands|plaats=Dordrecht|datum=1996|pagina=1–18|isbn=978-90-481-4736-6}}</ref>{{Appendix}} [[Kategoria:Insecto]] m4vngum81toueshid3xb6pnmedbvufc 199157 199156 2026-08-01T12:14:05Z Kallmemel 14000 /* Deskripshon */ 199157 wikitext text/x-wiki {{variante|c}} {{taxobox|c |reino=[[Animal|Animalia]] |troncon=[[Arthropoda]] |clase=[[Insekto|Insecta]] |orden=[[Kalander|Coleoptera]] |c-nomber=Coccinellidae |taxon=[[famia (biologia)|Famia]] |autor=[[Pierre André Latreille|Latreille]] |fecha=1807 |imagen2=Ladybug larva (Coccinellidae).jpg |descripcion2=Larva di bákatòr }} '''Bákatòr''' (Coccinellidae) ta un [[Famia (biologia)|famia]] di [[kalander|tòr]].<ref>{{Citeer web|url=https://www.itis.gov/servlet/SingleRpt/SingleRpt?search_topic=TSN&search_value=114329|titel=ITIS - Report: Coccinellidae|bezochtdatum=2026-08-01|werk=www.itis.gov|taal=en}}</ref> Bákatòr ta konsistí di aproksimadamente 6.000 espesie.<ref name=":0" /> == Deskripshon == Bákatòr ta ekológikamente i morfológiko diverso ku ta varia den tamaño di 0,8 mm (''Carinodulinka'') te 18 mm (''Megalocaria'').<ref name=":0">{{Citeer tijdschrift |achternaam=Seago |voornaam=Ainsley E. |titel=Phylogeny, classification and evolution of ladybird beetles (Coleoptera: Coccinellidae) based on simultaneous analysis of molecular and morphological data |url=https://linkinghub.elsevier.com/retrieve/pii/S1055790311001540 |tijdschrift=Molecular Phylogenetics and Evolution |datum=2011-07 |pagina's=137–151 |doi=10.1016/j.ympev.2011.03.015 |taal=en |last2=Giorgi |last3=Li |last4=Ślipiński |first2=Jose Adriano |first3=Jiahui |first4=Adam |jaargang=60 |nummer=1}}</ref> E kurpa ta generalmente oval, tin bia kasi tres be mas largu ku anchu. E banda dorsal ta konvekso; e banda ventral semper plat. E superfise korporal ta sea pelon òf kubrí ku kabei kòrtiku drumí, i ta mas o ménos lombrante. Bákatòr den tribu Microweiseini tin kabei mas largu pará.<ref>{{Citeer boek|titel=Morphology and Anatomy|achternaam=Kovář|voornaam=I.|url=http://link.springer.com/10.1007/978-94-017-1349-8_1|taal=en|uitgever=Springer Netherlands|plaats=Dordrecht|datum=1996|pagina=1–18|isbn=978-90-481-4736-6}}</ref>{{Appendix}} [[Kategoria:Insecto]] c2chsf4o3esx3r6hckd0ndqe4obeeus 199158 199157 2026-08-01T12:44:55Z Kallmemel 14000 /* Deskripshon */ 199158 wikitext text/x-wiki {{variante|c}} {{taxobox|c |reino=[[Animal|Animalia]] |troncon=[[Arthropoda]] |clase=[[Insekto|Insecta]] |orden=[[Kalander|Coleoptera]] |c-nomber=Coccinellidae |taxon=[[famia (biologia)|Famia]] |autor=[[Pierre André Latreille|Latreille]] |fecha=1807 |imagen2=Ladybug larva (Coccinellidae).jpg |descripcion2=Larva di bákatòr }} '''Bákatòr''' (Coccinellidae) ta un [[Famia (biologia)|famia]] di [[kalander|tòr]].<ref>{{Citeer web|url=https://www.itis.gov/servlet/SingleRpt/SingleRpt?search_topic=TSN&search_value=114329|titel=ITIS - Report: Coccinellidae|bezochtdatum=2026-08-01|werk=www.itis.gov|taal=en}}</ref> Bákatòr ta konsistí di aproksimadamente 6.000 espesie.<ref name=":0" /> == Deskripshon == Bákatòr ta ekológikamente i morfológiko diverso ku ta varia den tamaño di 0,8 mm (''Carinodulinka'') te 18 mm (''Megalocaria'').<ref name=":0">{{Citeer tijdschrift |achternaam=Seago |voornaam=Ainsley E. |titel=Phylogeny, classification and evolution of ladybird beetles (Coleoptera: Coccinellidae) based on simultaneous analysis of molecular and morphological data |url=https://linkinghub.elsevier.com/retrieve/pii/S1055790311001540 |tijdschrift=Molecular Phylogenetics and Evolution |datum=2011-07 |pagina's=137–151 |doi=10.1016/j.ympev.2011.03.015 |taal=en |last2=Giorgi |last3=Li |last4=Ślipiński |first2=Jose Adriano |first3=Jiahui |first4=Adam |jaargang=60 |nummer=1}}</ref> E kurpa ta generalmente oval, tin bia kasi tres be mas largu ku anchu. E banda dorsal ta konvekso; e banda ventral semper plat. E superfise korporal ta sea pelon òf kubrí ku kabei kòrtiku drumí, i ta mas o ménos lombrante. Bákatòr den tribu Microweiseini tin kabei mas largu pará. Eskultá ta konsistí di perforashon fini òf grof, denso areglá.<ref>{{Citeer boek|titel=Morphology and Anatomy|achternaam=Kovář|voornaam=I.|url=http://link.springer.com/10.1007/978-94-017-1349-8_1|taal=en|uitgever=Springer Netherlands|plaats=Dordrecht|datum=1996|pagina=1–18|isbn=978-90-481-4736-6}}</ref>{{Appendix}} [[Kategoria:Insecto]] ljh5zjo659ehxnqg3m0yxc4h1csiwri 199160 199158 2026-08-01T13:22:38Z Kallmemel 14000 /* Deskripshon */ 199160 wikitext text/x-wiki {{variante|c}} {{taxobox|c |reino=[[Animal|Animalia]] |troncon=[[Arthropoda]] |clase=[[Insekto|Insecta]] |orden=[[Kalander|Coleoptera]] |c-nomber=Coccinellidae |taxon=[[famia (biologia)|Famia]] |autor=[[Pierre André Latreille|Latreille]] |fecha=1807 |imagen2=Ladybug larva (Coccinellidae).jpg |descripcion2=Larva di bákatòr }} '''Bákatòr''' (Coccinellidae) ta un [[Famia (biologia)|famia]] di [[kalander|tòr]].<ref>{{Citeer web|url=https://www.itis.gov/servlet/SingleRpt/SingleRpt?search_topic=TSN&search_value=114329|titel=ITIS - Report: Coccinellidae|bezochtdatum=2026-08-01|werk=www.itis.gov|taal=en}}</ref> Bákatòr ta konsistí di aproksimadamente 6.000 espesie.<ref name=":0" /> == Deskripshon == Bákatòr ta ekológikamente i morfológiko diverso ku ta varia den tamaño di 0,8 mm (''Carinodulinka'') te 18 mm (''Megalocaria'').<ref name=":0">{{Citeer tijdschrift |achternaam=Seago |voornaam=Ainsley E. |titel=Phylogeny, classification and evolution of ladybird beetles (Coleoptera: Coccinellidae) based on simultaneous analysis of molecular and morphological data |url=https://linkinghub.elsevier.com/retrieve/pii/S1055790311001540 |tijdschrift=Molecular Phylogenetics and Evolution |datum=2011-07 |pagina's=137–151 |doi=10.1016/j.ympev.2011.03.015 |taal=en |last2=Giorgi |last3=Li |last4=Ślipiński |first2=Jose Adriano |first3=Jiahui |first4=Adam |jaargang=60 |nummer=1}}</ref> E kurpa ta generalmente oval, tin bia kasi tres be mas largu ku anchu. E banda dorsal ta konvekso; e banda ventral semper plat. E superfise korporal ta sea pelon òf kubrí ku kabei kòrtiku drumí, i ta mas o ménos lombrante. Bákatòr den tribu Microweiseini tin kabei mas largu pará. Eskultá ta konsistí di perforashon fini òf grof, denso areglá.<ref>{{Citeer boek|titel=Morphology and Anatomy|achternaam=Kovář|voornaam=I.|url=http://link.springer.com/10.1007/978-94-017-1349-8_1|taal=en|uitgever=Springer Netherlands|plaats=Dordrecht|datum=1996|pagina=1–18|isbn=978-90-481-4736-6}}</ref> === Diet === Mayoria bákatòr ta un fiera karnívoro. {{Appendix}} [[Kategoria:Insecto]] p93oho49nfscskm0a4sknno2g7uwmy8 199161 199160 2026-08-01T13:23:03Z Kallmemel 14000 /* Diet */ 199161 wikitext text/x-wiki {{variante|c}} {{taxobox|c |reino=[[Animal|Animalia]] |troncon=[[Arthropoda]] |clase=[[Insekto|Insecta]] |orden=[[Kalander|Coleoptera]] |c-nomber=Coccinellidae |taxon=[[famia (biologia)|Famia]] |autor=[[Pierre André Latreille|Latreille]] |fecha=1807 |imagen2=Ladybug larva (Coccinellidae).jpg |descripcion2=Larva di bákatòr }} '''Bákatòr''' (Coccinellidae) ta un [[Famia (biologia)|famia]] di [[kalander|tòr]].<ref>{{Citeer web|url=https://www.itis.gov/servlet/SingleRpt/SingleRpt?search_topic=TSN&search_value=114329|titel=ITIS - Report: Coccinellidae|bezochtdatum=2026-08-01|werk=www.itis.gov|taal=en}}</ref> Bákatòr ta konsistí di aproksimadamente 6.000 espesie.<ref name=":0" /> == Deskripshon == Bákatòr ta ekológikamente i morfológiko diverso ku ta varia den tamaño di 0,8 mm (''Carinodulinka'') te 18 mm (''Megalocaria'').<ref name=":0">{{Citeer tijdschrift |achternaam=Seago |voornaam=Ainsley E. |titel=Phylogeny, classification and evolution of ladybird beetles (Coleoptera: Coccinellidae) based on simultaneous analysis of molecular and morphological data |url=https://linkinghub.elsevier.com/retrieve/pii/S1055790311001540 |tijdschrift=Molecular Phylogenetics and Evolution |datum=2011-07 |pagina's=137–151 |doi=10.1016/j.ympev.2011.03.015 |taal=en |last2=Giorgi |last3=Li |last4=Ślipiński |first2=Jose Adriano |first3=Jiahui |first4=Adam |jaargang=60 |nummer=1}}</ref> E kurpa ta generalmente oval, tin bia kasi tres be mas largu ku anchu. E banda dorsal ta konvekso; e banda ventral semper plat. E superfise korporal ta sea pelon òf kubrí ku kabei kòrtiku drumí, i ta mas o ménos lombrante. Bákatòr den tribu Microweiseini tin kabei mas largu pará. Eskultá ta konsistí di perforashon fini òf grof, denso areglá.<ref name=":1">{{Citeer boek|titel=Morphology and Anatomy|achternaam=Kovář|voornaam=I.|url=http://link.springer.com/10.1007/978-94-017-1349-8_1|taal=en|uitgever=Springer Netherlands|plaats=Dordrecht|datum=1996|pagina=1–18|isbn=978-90-481-4736-6}}</ref> === Diet === Mayoria bákatòr ta un fiera karnívoro.<ref name=":1" /> {{Appendix}} [[Kategoria:Insecto]] nhp4j8uwsvealuhokmpzetwjwcmxbuj 199162 199161 2026-08-01T13:47:46Z Kallmemel 14000 199162 wikitext text/x-wiki {{variante|c}} {{taxobox|c |reino=[[Animal|Animalia]] |troncon=[[Arthropoda]] |clase=[[Insekto|Insecta]] |orden=[[Kalander|Coleoptera]] |c-nomber=Coccinellidae |taxon=[[famia (biologia)|Famia]] |autor=[[Pierre André Latreille|Latreille]] |fecha=1807 |imagen2=Ladybug larva (Coccinellidae).jpg |descripcion2=Larva di bákatòr }} '''Bákatòr''' (Coccinellidae) ta un [[Famia (biologia)|famia]] di [[kalander|tòr]].<ref>{{Citeer web|url=https://www.itis.gov/servlet/SingleRpt/SingleRpt?search_topic=TSN&search_value=114329|titel=ITIS - Report: Coccinellidae|bezochtdatum=2026-08-01|werk=www.itis.gov|taal=en}}</ref> Bákatòr ta konsistí di aproksimadamente 6.000 espesie.<ref name=":0" /> == Deskripshon == Bákatòr ta ekológikamente i morfológiko diverso ku ta varia den tamaño di 0,8 mm (''Carinodulinka'') te 18 mm (''Megalocaria'').<ref name=":0">{{Citeer tijdschrift |achternaam=Seago |voornaam=Ainsley E. |titel=Phylogeny, classification and evolution of ladybird beetles (Coleoptera: Coccinellidae) based on simultaneous analysis of molecular and morphological data |url=https://linkinghub.elsevier.com/retrieve/pii/S1055790311001540 |tijdschrift=Molecular Phylogenetics and Evolution |datum=2011-07 |pagina's=137–151 |doi=10.1016/j.ympev.2011.03.015 |taal=en |last2=Giorgi |last3=Li |last4=Ślipiński |first2=Jose Adriano |first3=Jiahui |first4=Adam |jaargang=60 |nummer=1}}</ref> E kurpa ta generalmente oval, tin bia kasi tres be mas largu ku anchu. E banda dorsal ta konvekso; e banda ventral semper plat. E apdòmen ta segmentá den dies sekshon, kaminda solamente 5 pa 6 di nan ta visibel.<ref name=":1" /> E superfise korporal ta sea pelon òf kubrí ku kabei kòrtiku drumí, i ta mas o ménos lombrante. Bákatòr den tribu Microweiseini tin kabei mas largu pará. Eskultá ta konsistí di perforashon fini òf grof, denso areglá.<ref name=":1">{{Citeer boek|titel=Morphology and Anatomy|achternaam=Kovář|voornaam=I.|url=http://link.springer.com/10.1007/978-94-017-1349-8_1|taal=en|uitgever=Springer Netherlands|plaats=Dordrecht|datum=1996|pagina=1–18|isbn=978-90-481-4736-6}}</ref> === Diet === Mayoria bákatòr ta un fiera karnívoro.<ref name=":1" /> {{Appendix}} [[Kategoria:Insecto]] 65znz1opfq3r410mas7hpfoylq4xlks 199163 199162 2026-08-01T13:48:06Z Kallmemel 14000 199163 wikitext text/x-wiki {{variante|c}} {{taxobox|c |reino=[[Animal|Animalia]] |troncon=[[Arthropoda]] |clase=[[Insekto|Insecta]] |orden=[[Kalander|Coleoptera]] |c-nomber=Coccinellidae |taxon=[[famia (biologia)|Famia]] |autor=[[Pierre André Latreille|Latreille]] |fecha=1807 |imagen2=Ladybug larva (Coccinellidae).jpg |descripcion2=Larva di bákatòr }} '''Bákatòr''' (Coccinellidae) ta un [[Famia (biologia)|famia]] di [[kalander|tòr]].<ref>{{Citeer web|url=https://www.itis.gov/servlet/SingleRpt/SingleRpt?search_topic=TSN&search_value=114329|titel=ITIS - Report: Coccinellidae|bezochtdatum=2026-08-01|werk=www.itis.gov|taal=en}}</ref> Bákatòr ta konsistí di aproksimadamente 6.000 espesie.<ref name=":0" /> == Deskripshon == Bákatòr ta ekológikamente i morfológiko diverso ku ta varia den tamaño di 0,8 mm (''Carinodulinka'') te 18 mm (''Megalocaria'').<ref name=":0">{{Citeer tijdschrift |achternaam=Seago |voornaam=Ainsley E. |titel=Phylogeny, classification and evolution of ladybird beetles (Coleoptera: Coccinellidae) based on simultaneous analysis of molecular and morphological data |url=https://linkinghub.elsevier.com/retrieve/pii/S1055790311001540 |tijdschrift=Molecular Phylogenetics and Evolution |datum=2011-07 |pagina's=137–151 |doi=10.1016/j.ympev.2011.03.015 |taal=en |last2=Giorgi |last3=Li |last4=Ślipiński |first2=Jose Adriano |first3=Jiahui |first4=Adam |jaargang=60 |nummer=1}}</ref> E kurpa ta generalmente oval, tin bia kasi tres be mas largu ku anchu. E banda dorsal ta konvekso; e banda ventral semper plat. E apdòmen ta segmentá den dies sekshon, kual solamente 5 pa 6 di nan ta visibel.<ref name=":1" /> E superfise korporal ta sea pelon òf kubrí ku kabei kòrtiku drumí, i ta mas o ménos lombrante. Bákatòr den tribu Microweiseini tin kabei mas largu pará. Eskultá ta konsistí di perforashon fini òf grof, denso areglá.<ref name=":1">{{Citeer boek|titel=Morphology and Anatomy|achternaam=Kovář|voornaam=I.|url=http://link.springer.com/10.1007/978-94-017-1349-8_1|taal=en|uitgever=Springer Netherlands|plaats=Dordrecht|datum=1996|pagina=1–18|isbn=978-90-481-4736-6}}</ref> === Diet === Mayoria bákatòr ta un fiera karnívoro.<ref name=":1" /> {{Appendix}} [[Kategoria:Insecto]] dvk9hirg94tmlh6y865jfsc8drdpk68 199164 199163 2026-08-01T14:02:10Z Kallmemel 14000 199164 wikitext text/x-wiki {{variante|c}} {{taxobox|c |reino=[[Animal|Animalia]] |troncon=[[Arthropoda]] |clase=[[Insekto|Insecta]] |orden=[[Kalander|Coleoptera]] |c-nomber=Coccinellidae |taxon=[[famia (biologia)|Famia]] |autor=[[Pierre André Latreille|Latreille]] |fecha=1807 |imagen2=Ladybug larva (Coccinellidae).jpg |descripcion2=Larva di bákatòr }} '''Bákatòr''' (Coccinellidae) ta un [[Famia (biologia)|famia]] di [[kalander|tòr]].<ref>{{Citeer web|url=https://www.itis.gov/servlet/SingleRpt/SingleRpt?search_topic=TSN&search_value=114329|titel=ITIS - Report: Coccinellidae|bezochtdatum=2026-08-01|werk=www.itis.gov|taal=en}}</ref> Bákatòr ta konsistí di aproksimadamente 6.000 espesie.<ref name=":0" /> == Deskripshon == Bákatòr ta ekológikamente i morfológiko diverso ku ta varia den tamaño di 0,8 mm (''Carinodulinka'') te 18 mm (''Megalocaria'').<ref name=":0">{{Citeer tijdschrift |achternaam=Seago |voornaam=Ainsley E. |titel=Phylogeny, classification and evolution of ladybird beetles (Coleoptera: Coccinellidae) based on simultaneous analysis of molecular and morphological data |url=https://linkinghub.elsevier.com/retrieve/pii/S1055790311001540 |tijdschrift=Molecular Phylogenetics and Evolution |datum=2011-07 |pagina's=137–151 |doi=10.1016/j.ympev.2011.03.015 |taal=en |last2=Giorgi |last3=Li |last4=Ślipiński |first2=Jose Adriano |first3=Jiahui |first4=Adam |jaargang=60 |nummer=1}}</ref> E kurpa ta generalmente oval, tin bia kasi tres be mas largu ku anchu. E banda dorsal ta konvekso; e banda ventral semper plat. E apdòmen ta segmentá den dies sekshon, kual solamente 8 ta visibel na e banda dorsal, i solamente 5 pa 6 ta visibel na e ''sternum''.<ref name=":1" /> E superfise korporal ta sea pelon òf kubrí ku kabei kòrtiku drumí, i ta mas o ménos lombrante. Bákatòr den tribu Microweiseini tin kabei mas largu pará. Eskultá ta konsistí di perforashon fini òf grof, denso areglá.<ref name=":1">{{Citeer boek|titel=Morphology and Anatomy|achternaam=Kovář|voornaam=I.|url=http://link.springer.com/10.1007/978-94-017-1349-8_1|taal=en|uitgever=Springer Netherlands|plaats=Dordrecht|datum=1996|pagina=1–18|isbn=978-90-481-4736-6}}</ref> === Diet === Mayoria bákatòr ta un fiera karnívoro.<ref name=":1" /> {{Appendix}} [[Kategoria:Insecto]] p53zinocuyv1k1ryi5jisjptktv1fzn 199165 199164 2026-08-01T14:08:17Z Kallmemel 14000 /* Deskripshon */ 199165 wikitext text/x-wiki {{variante|c}} {{taxobox|c |reino=[[Animal|Animalia]] |troncon=[[Arthropoda]] |clase=[[Insekto|Insecta]] |orden=[[Kalander|Coleoptera]] |c-nomber=Coccinellidae |taxon=[[famia (biologia)|Famia]] |autor=[[Pierre André Latreille|Latreille]] |fecha=1807 |imagen2=Ladybug larva (Coccinellidae).jpg |descripcion2=Larva di bákatòr }} '''Bákatòr''' (Coccinellidae) ta un [[Famia (biologia)|famia]] di [[kalander|tòr]].<ref>{{Citeer web|url=https://www.itis.gov/servlet/SingleRpt/SingleRpt?search_topic=TSN&search_value=114329|titel=ITIS - Report: Coccinellidae|bezochtdatum=2026-08-01|werk=www.itis.gov|taal=en}}</ref> Bákatòr ta konsistí di aproksimadamente 6.000 espesie.<ref name=":0" /> == Deskripshon == Bákatòr ta ekológikamente i morfológiko diverso ku ta varia den tamaño di 0,8 mm (''Carinodulinka'') te 18 mm (''Megalocaria'').<ref name=":0">{{Citeer tijdschrift |achternaam=Seago |voornaam=Ainsley E. |titel=Phylogeny, classification and evolution of ladybird beetles (Coleoptera: Coccinellidae) based on simultaneous analysis of molecular and morphological data |url=https://linkinghub.elsevier.com/retrieve/pii/S1055790311001540 |tijdschrift=Molecular Phylogenetics and Evolution |datum=2011-07 |pagina's=137–151 |doi=10.1016/j.ympev.2011.03.015 |taal=en |last2=Giorgi |last3=Li |last4=Ślipiński |first2=Jose Adriano |first3=Jiahui |first4=Adam |jaargang=60 |nummer=1}}</ref> E kurpa ta generalmente oval, tin bia kasi tres be mas largu ku anchu. E banda dorsal ta konvekso; e banda ventral semper plat. E apdòmen ta segmentá den dies sekshon, kual solamente 8 ta visibel na e banda dorsal, i solamente 5 pa 6 ta visibel na e ''sternum''.<ref name=":1" /> E superfise korporal ta sea pelon òf kubrí ku kabei kòrtiku drumí den orientashon, i ta mas o ménos lombrante. Bákatòr den tribu Microweiseini tin kabei mas largu pará. Eskultá ta konsistí di perforashon fini òf grof, denso areglá.<ref name=":1">{{Citeer boek|titel=Morphology and Anatomy|achternaam=Kovář|voornaam=I.|url=http://link.springer.com/10.1007/978-94-017-1349-8_1|taal=en|uitgever=Springer Netherlands|plaats=Dordrecht|datum=1996|pagina=1–18|isbn=978-90-481-4736-6}}</ref> === Diet === Mayoria bákatòr ta un fiera karnívoro.<ref name=":1" /> {{Appendix}} [[Kategoria:Insecto]] rg10p5fwcvdt2k67msbye1x79brl4f4 199166 199165 2026-08-01T14:11:50Z Kallmemel 14000 /* Deskripshon */ 199166 wikitext text/x-wiki {{variante|c}} {{taxobox|c |reino=[[Animal|Animalia]] |troncon=[[Arthropoda]] |clase=[[Insekto|Insecta]] |orden=[[Kalander|Coleoptera]] |c-nomber=Coccinellidae |taxon=[[famia (biologia)|Famia]] |autor=[[Pierre André Latreille|Latreille]] |fecha=1807 |imagen2=Ladybug larva (Coccinellidae).jpg |descripcion2=Larva di bákatòr }} '''Bákatòr''' (Coccinellidae) ta un [[Famia (biologia)|famia]] di [[kalander|tòr]].<ref>{{Citeer web|url=https://www.itis.gov/servlet/SingleRpt/SingleRpt?search_topic=TSN&search_value=114329|titel=ITIS - Report: Coccinellidae|bezochtdatum=2026-08-01|werk=www.itis.gov|taal=en}}</ref> Bákatòr ta konsistí di aproksimadamente 6.000 espesie.<ref name=":0" /> == Deskripshon == Bákatòr ta ekológikamente i morfológiko diverso ku ta varia den tamaño di 0,8 mm (''Carinodulinka'') te 18 mm (''Megalocaria'').<ref name=":0">{{Citeer tijdschrift |achternaam=Seago |voornaam=Ainsley E. |titel=Phylogeny, classification and evolution of ladybird beetles (Coleoptera: Coccinellidae) based on simultaneous analysis of molecular and morphological data |url=https://linkinghub.elsevier.com/retrieve/pii/S1055790311001540 |tijdschrift=Molecular Phylogenetics and Evolution |datum=2011-07 |pagina's=137–151 |doi=10.1016/j.ympev.2011.03.015 |taal=en |last2=Giorgi |last3=Li |last4=Ślipiński |first2=Jose Adriano |first3=Jiahui |first4=Adam |jaargang=60 |nummer=1}}</ref> E kurpa ta generalmente oval, tin bia kasi tres be mas largu ku anchu. E banda dorsal ta konvekso; e banda ventral semper plat. E apdòmen ta segmentá den dies sekshon, kual solamente 8 ta visibel na e banda dorsal, i solamente 5 pa 6 ta visibel na e ''sternum''.<ref name=":1" /> E superfise korporal ta sea pelon òf kubrí ku kabei kòrtiku drumí den orientashon, i ta mas o ménos lombrante. Bákatòr den tribu Microweiseini tin kabei mas largu pará. E superfisie korporal ta eskultá ku perforashon fini òf grof, denso areglá.<ref name=":1">{{Citeer boek|titel=Morphology and Anatomy|achternaam=Kovář|voornaam=I.|url=http://link.springer.com/10.1007/978-94-017-1349-8_1|taal=en|uitgever=Springer Netherlands|plaats=Dordrecht|datum=1996|pagina=1–18|isbn=978-90-481-4736-6}}</ref> === Diet === Mayoria bákatòr ta un fiera karnívoro.<ref name=":1" /> {{Appendix}} [[Kategoria:Insecto]] 86erqc7mej93tdf2hbw8xmulr31tpq6 199167 199166 2026-08-01T14:14:49Z Kallmemel 14000 199167 wikitext text/x-wiki {{variante|c}} {{taxobox|c |reino=[[Animal|Animalia]] |troncon=[[Arthropoda]] |clase=[[Insekto|Insecta]] |orden=[[Kalander|Coleoptera]] |c-nomber=Coccinellidae |taxon=[[famia (biologia)|Famia]] |autor=[[Pierre André Latreille|Latreille]] |fecha=1807 |imagen2=Ladybug larva (Coccinellidae).jpg |descripcion2=Larva di bákatòr }} '''Bákatòr''' (Coccinellidae) ta un [[Famia (biologia)|famia]] di [[kalander|tòr]].<ref>{{Citeer web|url=https://www.itis.gov/servlet/SingleRpt/SingleRpt?search_topic=TSN&search_value=114329|titel=ITIS - Report: Coccinellidae|bezochtdatum=2026-08-01|werk=www.itis.gov|taal=en}}</ref> Bákatòr ta konsistí di aproksimadamente 6.000 espesie.<ref name=":0" /> == Deskripshon == Bákatòr ta ekológikamente i morfológiko diverso ku ta varia den tamaño di 0,8 mm (''Carinodulinka'') te 18 mm (''Megalocaria'').<ref name=":0">{{Citeer tijdschrift |achternaam=Seago |voornaam=Ainsley E. |titel=Phylogeny, classification and evolution of ladybird beetles (Coleoptera: Coccinellidae) based on simultaneous analysis of molecular and morphological data |url=https://linkinghub.elsevier.com/retrieve/pii/S1055790311001540 |tijdschrift=Molecular Phylogenetics and Evolution |datum=2011-07 |pagina's=137–151 |doi=10.1016/j.ympev.2011.03.015 |taal=en |last2=Giorgi |last3=Li |last4=Ślipiński |first2=Jose Adriano |first3=Jiahui |first4=Adam |jaargang=60 |nummer=1}}</ref> E kurpa ta generalmente oval, tin bia kasi tres be mas largu ku anchu. E banda dorsal ta konvekso; e banda ventral semper plat. E apdòmen ta segmentá den dies sekshon, kual solamente 8 ta visibel na e banda dorsal, i solamente 5 pa 6 ta visibel na e ''sternum'' (plata di pechu di tòraks òf apdòmen).<ref name=":1" /> E superfise korporal ta sea pelon òf kubrí ku kabei kòrtiku drumí den orientashon, i ta mas o ménos lombrante. Bákatòr den tribu Microweiseini tin kabei mas largu pará. E superfisie korporal ta eskultá ku perforashon fini òf grof, denso areglá.<ref name=":1">{{Citeer boek|titel=Morphology and Anatomy|achternaam=Kovář|voornaam=I.|url=http://link.springer.com/10.1007/978-94-017-1349-8_1|taal=en|uitgever=Springer Netherlands|plaats=Dordrecht|datum=1996|pagina=1–18|isbn=978-90-481-4736-6}}</ref> === Diet === Mayoria bákatòr ta un fiera karnívoro.<ref name=":1" /> {{Appendix}} [[Kategoria:Insecto]] i69vbkypw4nw5dpqhllaqjc0nlvbu6r 199168 199167 2026-08-01T14:15:01Z Kallmemel 14000 /* Deskripshon */ 199168 wikitext text/x-wiki {{variante|c}} {{taxobox|c |reino=[[Animal|Animalia]] |troncon=[[Arthropoda]] |clase=[[Insekto|Insecta]] |orden=[[Kalander|Coleoptera]] |c-nomber=Coccinellidae |taxon=[[famia (biologia)|Famia]] |autor=[[Pierre André Latreille|Latreille]] |fecha=1807 |imagen2=Ladybug larva (Coccinellidae).jpg |descripcion2=Larva di bákatòr }} '''Bákatòr''' (Coccinellidae) ta un [[Famia (biologia)|famia]] di [[kalander|tòr]].<ref>{{Citeer web|url=https://www.itis.gov/servlet/SingleRpt/SingleRpt?search_topic=TSN&search_value=114329|titel=ITIS - Report: Coccinellidae|bezochtdatum=2026-08-01|werk=www.itis.gov|taal=en}}</ref> Bákatòr ta konsistí di aproksimadamente 6.000 espesie.<ref name=":0" /> == Deskripshon == Bákatòr ta ekológikamente i morfológiko diverso ku ta varia den tamaño di 0,8 mm (''Carinodulinka'') te 18 mm (''Megalocaria'').<ref name=":0">{{Citeer tijdschrift |achternaam=Seago |voornaam=Ainsley E. |titel=Phylogeny, classification and evolution of ladybird beetles (Coleoptera: Coccinellidae) based on simultaneous analysis of molecular and morphological data |url=https://linkinghub.elsevier.com/retrieve/pii/S1055790311001540 |tijdschrift=Molecular Phylogenetics and Evolution |datum=2011-07 |pagina's=137–151 |doi=10.1016/j.ympev.2011.03.015 |taal=en |last2=Giorgi |last3=Li |last4=Ślipiński |first2=Jose Adriano |first3=Jiahui |first4=Adam |jaargang=60 |nummer=1}}</ref> E kurpa ta generalmente oval, tin bia kasi tres be mas largu ku anchu. E banda dorsal (lomba) ta konvekso; e banda ventral semper plat. E apdòmen ta segmentá den dies sekshon, kual solamente 8 ta visibel na e banda dorsal, i solamente 5 pa 6 ta visibel na e ''sternum'' (plata di pechu di tòraks òf apdòmen).<ref name=":1" /> E superfise korporal ta sea pelon òf kubrí ku kabei kòrtiku drumí den orientashon, i ta mas o ménos lombrante. Bákatòr den tribu Microweiseini tin kabei mas largu pará. E superfisie korporal ta eskultá ku perforashon fini òf grof, denso areglá.<ref name=":1">{{Citeer boek|titel=Morphology and Anatomy|achternaam=Kovář|voornaam=I.|url=http://link.springer.com/10.1007/978-94-017-1349-8_1|taal=en|uitgever=Springer Netherlands|plaats=Dordrecht|datum=1996|pagina=1–18|isbn=978-90-481-4736-6}}</ref> === Diet === Mayoria bákatòr ta un fiera karnívoro.<ref name=":1" /> {{Appendix}} [[Kategoria:Insecto]] kqv9uszjgl9yzxhl365tqx6q9ui602q 199169 199168 2026-08-01T14:26:37Z Kallmemel 14000 /* Deskripshon */ 199169 wikitext text/x-wiki {{variante|c}} {{taxobox|c |reino=[[Animal|Animalia]] |troncon=[[Arthropoda]] |clase=[[Insekto|Insecta]] |orden=[[Kalander|Coleoptera]] |c-nomber=Coccinellidae |taxon=[[famia (biologia)|Famia]] |autor=[[Pierre André Latreille|Latreille]] |fecha=1807 |imagen2=Ladybug larva (Coccinellidae).jpg |descripcion2=Larva di bákatòr }} '''Bákatòr''' (Coccinellidae) ta un [[Famia (biologia)|famia]] di [[kalander|tòr]].<ref>{{Citeer web|url=https://www.itis.gov/servlet/SingleRpt/SingleRpt?search_topic=TSN&search_value=114329|titel=ITIS - Report: Coccinellidae|bezochtdatum=2026-08-01|werk=www.itis.gov|taal=en}}</ref> Bákatòr ta konsistí di aproksimadamente 6.000 espesie.<ref name=":0" /> == Deskripshon == Bákatòr ta ekológikamente i morfológiko diverso ku ta varia den tamaño di 0,8 mm (''Carinodulinka'') te 18 mm (''Megalocaria'').<ref name=":0">{{Citeer tijdschrift |achternaam=Seago |voornaam=Ainsley E. |titel=Phylogeny, classification and evolution of ladybird beetles (Coleoptera: Coccinellidae) based on simultaneous analysis of molecular and morphological data |url=https://linkinghub.elsevier.com/retrieve/pii/S1055790311001540 |tijdschrift=Molecular Phylogenetics and Evolution |datum=2011-07 |pagina's=137–151 |doi=10.1016/j.ympev.2011.03.015 |taal=en |last2=Giorgi |last3=Li |last4=Ślipiński |first2=Jose Adriano |first3=Jiahui |first4=Adam |jaargang=60 |nummer=1}}</ref> E kurpa ta generalmente oval, tin bia kasi tres be mas largu ku anchu. E banda dorsal (lomba) ta konvekso; e banda ventral semper plat. E apdòmen ta segmentá den dies sekshon, kual solamente 8 ta visibel na e banda dorsal, i solamente 5 pa 6 ta visibel na e ''sternum'' (plata di pechu di tòraks òf apdómen). Segmento apdominal nuebe i dies ta wòrdu referí komo parti genital.<ref name=":1" /> E superfise korporal ta sea pelon òf kubrí ku kabei kòrtiku drumí den orientashon, i ta mas o ménos lombrante. Bákatòr den tribu Microweiseini tin kabei mas largu pará. E superfisie korporal ta eskultá ku perforashon fini òf grof, denso areglá.<ref name=":1">{{Citeer boek|titel=Morphology and Anatomy|achternaam=Kovář|voornaam=I.|url=http://link.springer.com/10.1007/978-94-017-1349-8_1|taal=en|uitgever=Springer Netherlands|plaats=Dordrecht|datum=1996|pagina=1–18|isbn=978-90-481-4736-6}}</ref> === Diet === Mayoria bákatòr ta un fiera karnívoro.<ref name=":1" /> {{Appendix}} [[Kategoria:Insecto]] 8ztnkzgxyllr50663w5j3r3zx1xe86s 199170 199169 2026-08-01T14:38:00Z Kallmemel 14000 /* Deskripshon */ 199170 wikitext text/x-wiki {{variante|c}} {{taxobox|c |reino=[[Animal|Animalia]] |troncon=[[Arthropoda]] |clase=[[Insekto|Insecta]] |orden=[[Kalander|Coleoptera]] |c-nomber=Coccinellidae |taxon=[[famia (biologia)|Famia]] |autor=[[Pierre André Latreille|Latreille]] |fecha=1807 |imagen2=Ladybug larva (Coccinellidae).jpg |descripcion2=Larva di bákatòr }} '''Bákatòr''' (Coccinellidae) ta un [[Famia (biologia)|famia]] di [[kalander|tòr]].<ref>{{Citeer web|url=https://www.itis.gov/servlet/SingleRpt/SingleRpt?search_topic=TSN&search_value=114329|titel=ITIS - Report: Coccinellidae|bezochtdatum=2026-08-01|werk=www.itis.gov|taal=en}}</ref> Bákatòr ta konsistí di aproksimadamente 6.000 espesie.<ref name=":0" /> == Deskripshon == Bákatòr ta ekológikamente i morfológiko diverso ku ta varia den tamaño di 0,8 mm (''Carinodulinka'') te 18 mm (''Megalocaria'').<ref name=":0">{{Citeer tijdschrift |achternaam=Seago |voornaam=Ainsley E. |titel=Phylogeny, classification and evolution of ladybird beetles (Coleoptera: Coccinellidae) based on simultaneous analysis of molecular and morphological data |url=https://linkinghub.elsevier.com/retrieve/pii/S1055790311001540 |tijdschrift=Molecular Phylogenetics and Evolution |datum=2011-07 |pagina's=137–151 |doi=10.1016/j.ympev.2011.03.015 |taal=en |last2=Giorgi |last3=Li |last4=Ślipiński |first2=Jose Adriano |first3=Jiahui |first4=Adam |jaargang=60 |nummer=1}}</ref> E kurpa ta generalmente oval, tin bia kasi tres be mas largu ku anchu. E banda dorsal (lomba) ta konvekso; e banda ventral semper plat. E apdòmen ta segmentá den dies sekshon, kual solamente 8 ta visibel na e banda dorsal, i solamente 5 pa 6 ta visibel na e ''sternum'' (plata di pechu di tòraks òf apdómen). Segmento apdominal nuebe i dies ta wòrdu referí komo parti genital.<ref name=":1" /> E superfise korporal ta sea pelon òf kubrí ku kabei kòrtiku drumí den orientashon, i ta mas o ménos lombrante. Bákatòr den tribu Microweiseini tin kabei mas largu pará. E superfisie korporal ta eskultá ku perforashon fini òf grof, denso areglá.<ref name=":1">{{Citeer boek|titel=Morphology and Anatomy|achternaam=Kovář|voornaam=I.|url=http://link.springer.com/10.1007/978-94-017-1349-8_1|taal=en|uitgever=Springer Netherlands|plaats=Dordrecht|datum=1996|pagina=1–18|isbn=978-90-481-4736-6}}</ref> === Sekso === E sekso di bákatòr ta wòrdu determiná ku sierto difikultat; e karakterístikanan di embra i machu no por wòrdu generalisá.<ref name=":1" /> === Diet === Mayoria bákatòr ta un fiera karnívoro.<ref name=":1" /> {{Appendix}} [[Kategoria:Insecto]] agkvn1bec0g74dlbv9gqswk3n0q041u 199171 199170 2026-08-01T14:39:06Z Kallmemel 14000 /* Sekso */ 199171 wikitext text/x-wiki {{variante|c}} {{taxobox|c |reino=[[Animal|Animalia]] |troncon=[[Arthropoda]] |clase=[[Insekto|Insecta]] |orden=[[Kalander|Coleoptera]] |c-nomber=Coccinellidae |taxon=[[famia (biologia)|Famia]] |autor=[[Pierre André Latreille|Latreille]] |fecha=1807 |imagen2=Ladybug larva (Coccinellidae).jpg |descripcion2=Larva di bákatòr }} '''Bákatòr''' (Coccinellidae) ta un [[Famia (biologia)|famia]] di [[kalander|tòr]].<ref>{{Citeer web|url=https://www.itis.gov/servlet/SingleRpt/SingleRpt?search_topic=TSN&search_value=114329|titel=ITIS - Report: Coccinellidae|bezochtdatum=2026-08-01|werk=www.itis.gov|taal=en}}</ref> Bákatòr ta konsistí di aproksimadamente 6.000 espesie.<ref name=":0" /> == Deskripshon == Bákatòr ta ekológikamente i morfológiko diverso ku ta varia den tamaño di 0,8 mm (''Carinodulinka'') te 18 mm (''Megalocaria'').<ref name=":0">{{Citeer tijdschrift |achternaam=Seago |voornaam=Ainsley E. |titel=Phylogeny, classification and evolution of ladybird beetles (Coleoptera: Coccinellidae) based on simultaneous analysis of molecular and morphological data |url=https://linkinghub.elsevier.com/retrieve/pii/S1055790311001540 |tijdschrift=Molecular Phylogenetics and Evolution |datum=2011-07 |pagina's=137–151 |doi=10.1016/j.ympev.2011.03.015 |taal=en |last2=Giorgi |last3=Li |last4=Ślipiński |first2=Jose Adriano |first3=Jiahui |first4=Adam |jaargang=60 |nummer=1}}</ref> E kurpa ta generalmente oval, tin bia kasi tres be mas largu ku anchu. E banda dorsal (lomba) ta konvekso; e banda ventral semper plat. E apdòmen ta segmentá den dies sekshon, kual solamente 8 ta visibel na e banda dorsal, i solamente 5 pa 6 ta visibel na e ''sternum'' (plata di pechu di tòraks òf apdómen). Segmento apdominal nuebe i dies ta wòrdu referí komo parti genital.<ref name=":1" /> E superfise korporal ta sea pelon òf kubrí ku kabei kòrtiku drumí den orientashon, i ta mas o ménos lombrante. Bákatòr den tribu Microweiseini tin kabei mas largu pará. E superfisie korporal ta eskultá ku perforashon fini òf grof, denso areglá.<ref name=":1">{{Citeer boek|titel=Morphology and Anatomy|achternaam=Kovář|voornaam=I.|url=http://link.springer.com/10.1007/978-94-017-1349-8_1|taal=en|uitgever=Springer Netherlands|plaats=Dordrecht|datum=1996|pagina=1–18|isbn=978-90-481-4736-6}}</ref> === Sekso === E sekso di bákatòr ta wòrdu determiná ku sierto difikultat; e karakterístikanan di embra i machu no por wòrdu generalisá. E machu ta en general mas chikitu ku e embra.<ref name=":1" /> === Diet === Mayoria bákatòr ta un fiera karnívoro.<ref name=":1" /> {{Appendix}} [[Kategoria:Insecto]] g58w77h7ddcytmsue4qu9izifslt9kv 199172 199171 2026-08-01T14:46:42Z Kallmemel 14000 /* Sekso */ 199172 wikitext text/x-wiki {{variante|c}} {{taxobox|c |reino=[[Animal|Animalia]] |troncon=[[Arthropoda]] |clase=[[Insekto|Insecta]] |orden=[[Kalander|Coleoptera]] |c-nomber=Coccinellidae |taxon=[[famia (biologia)|Famia]] |autor=[[Pierre André Latreille|Latreille]] |fecha=1807 |imagen2=Ladybug larva (Coccinellidae).jpg |descripcion2=Larva di bákatòr }} '''Bákatòr''' (Coccinellidae) ta un [[Famia (biologia)|famia]] di [[kalander|tòr]].<ref>{{Citeer web|url=https://www.itis.gov/servlet/SingleRpt/SingleRpt?search_topic=TSN&search_value=114329|titel=ITIS - Report: Coccinellidae|bezochtdatum=2026-08-01|werk=www.itis.gov|taal=en}}</ref> Bákatòr ta konsistí di aproksimadamente 6.000 espesie.<ref name=":0" /> == Deskripshon == Bákatòr ta ekológikamente i morfológiko diverso ku ta varia den sais di 0,8 mm (''Carinodulinka'') te 18 mm (''Megalocaria'').<ref name=":0">{{Citeer tijdschrift |achternaam=Seago |voornaam=Ainsley E. |titel=Phylogeny, classification and evolution of ladybird beetles (Coleoptera: Coccinellidae) based on simultaneous analysis of molecular and morphological data |url=https://linkinghub.elsevier.com/retrieve/pii/S1055790311001540 |tijdschrift=Molecular Phylogenetics and Evolution |datum=2011-07 |pagina's=137–151 |doi=10.1016/j.ympev.2011.03.015 |taal=en |last2=Giorgi |last3=Li |last4=Ślipiński |first2=Jose Adriano |first3=Jiahui |first4=Adam |jaargang=60 |nummer=1}}</ref> E kurpa ta generalmente oval, tin bia kasi tres be mas largu ku anchu. E banda dorsal (lomba) ta konvekso; e banda ventral semper plat. E apdòmen ta segmentá den dies sekshon, kual solamente 8 ta visibel na e banda dorsal, i solamente 5 pa 6 ta visibel na e ''sternum'' (plata di pechu di tòraks òf apdómen). Segmento apdominal nuebe i dies ta wòrdu referí komo parti genital.<ref name=":1" /> E superfise korporal ta sea pelon òf kubrí ku kabei kòrtiku drumí den orientashon, i ta mas o ménos lombrante. Bákatòr den tribu Microweiseini tin kabei mas largu pará. E superfisie korporal ta eskultá ku perforashon fini òf grof, denso areglá.<ref name=":1">{{Citeer boek|titel=Morphology and Anatomy|achternaam=Kovář|voornaam=I.|url=http://link.springer.com/10.1007/978-94-017-1349-8_1|taal=en|uitgever=Springer Netherlands|plaats=Dordrecht|datum=1996|pagina=1–18|isbn=978-90-481-4736-6}}</ref> === Sekso === E sekso di bákatòr ta wòrdu determiná ku sierto difikultat; e karakterístikanan di embra i machu no por wòrdu generalisá. E machu ta en general mas chikitu den sais ku e embra.<ref name=":1" /> === Diet === Mayoria bákatòr ta un fiera karnívoro.<ref name=":1" /> {{Appendix}} [[Kategoria:Insecto]] 73nmixio7dfoq8sq8anndrx190nm07x 199173 199172 2026-08-01T14:57:51Z Kallmemel 14000 /* Deskripshon */ 199173 wikitext text/x-wiki {{variante|c}} {{taxobox|c |reino=[[Animal|Animalia]] |troncon=[[Arthropoda]] |clase=[[Insekto|Insecta]] |orden=[[Kalander|Coleoptera]] |c-nomber=Coccinellidae |taxon=[[famia (biologia)|Famia]] |autor=[[Pierre André Latreille|Latreille]] |fecha=1807 |imagen2=Ladybug larva (Coccinellidae).jpg |descripcion2=Larva di bákatòr }} '''Bákatòr''' (Coccinellidae) ta un [[Famia (biologia)|famia]] di [[kalander|tòr]].<ref>{{Citeer web|url=https://www.itis.gov/servlet/SingleRpt/SingleRpt?search_topic=TSN&search_value=114329|titel=ITIS - Report: Coccinellidae|bezochtdatum=2026-08-01|werk=www.itis.gov|taal=en}}</ref> Bákatòr ta konsistí di aproksimadamente 6.000 espesie.<ref name=":0" /> == Deskripshon == Bákatòr ta ekológikamente i morfológiko diverso ku ta varia den sais di 0,8 mm (''Carinodulinka'') te 18 mm (''Megalocaria'').<ref name=":0">{{Citeer tijdschrift |achternaam=Seago |voornaam=Ainsley E. |titel=Phylogeny, classification and evolution of ladybird beetles (Coleoptera: Coccinellidae) based on simultaneous analysis of molecular and morphological data |url=https://linkinghub.elsevier.com/retrieve/pii/S1055790311001540 |tijdschrift=Molecular Phylogenetics and Evolution |datum=2011-07 |pagina's=137–151 |doi=10.1016/j.ympev.2011.03.015 |taal=en |last2=Giorgi |last3=Li |last4=Ślipiński |first2=Jose Adriano |first3=Jiahui |first4=Adam |jaargang=60 |nummer=1}}</ref> E kurpa ta generalmente oval, tin bia kasi tres be mas largu ku anchu. E banda dorsal (lomba) ta konvekso; e banda ventral semper plat. E apdòmen ta segmentá den dies sekshon, kual solamente 8 ta visibel na e banda dorsal, i solamente 5 pa 6 ta visibel na e ''sternum'' (plata di pechu di tòraks òf apdómen). Segmento apdominal nuebe i dies ta wòrdu referí komo parti genital.<ref name=":1" /> E superfise korporal ta sea pelon òf kubrí ku kabei kòrtiku drumí den orientashon, i ta mas o ménos lombrante. Bákatòr for di tribu Microweiseini tin kabei mas largu pará. E superfisie korporal ta eskultá ku perforashon fini òf grof, denso areglá.<ref name=":1">{{Citeer boek|titel=Morphology and Anatomy|achternaam=Kovář|voornaam=I.|url=http://link.springer.com/10.1007/978-94-017-1349-8_1|taal=en|uitgever=Springer Netherlands|plaats=Dordrecht|datum=1996|pagina=1–18|isbn=978-90-481-4736-6}}</ref> {{multiple image |image1=Henosepilachna argus 01 2026 Suedpfalz.jpg |caption1=Kabei kortiku (''Henosepilachna argus'') |image2=Microfreudea cyclica iNat 226950451.jpg |caption2=Kabei mas largu (''Microfreudea cyclica'') |total_width=350 }} === Sekso === E sekso di bákatòr ta wòrdu determiná ku sierto difikultat; e karakterístikanan di embra i machu no por wòrdu generalisá. E machu ta en general mas chikitu den sais ku e embra.<ref name=":1" /> === Diet === Mayoria bákatòr ta un fiera karnívoro.<ref name=":1" /> {{Appendix}} [[Kategoria:Insecto]] obb1hu96n1n0z47aoidbvj0c8lc52s8 199174 199173 2026-08-01T14:58:07Z Kallmemel 14000 /* Deskripshon */ 199174 wikitext text/x-wiki {{variante|c}} {{taxobox|c |reino=[[Animal|Animalia]] |troncon=[[Arthropoda]] |clase=[[Insekto|Insecta]] |orden=[[Kalander|Coleoptera]] |c-nomber=Coccinellidae |taxon=[[famia (biologia)|Famia]] |autor=[[Pierre André Latreille|Latreille]] |fecha=1807 |imagen2=Ladybug larva (Coccinellidae).jpg |descripcion2=Larva di bákatòr }} '''Bákatòr''' (Coccinellidae) ta un [[Famia (biologia)|famia]] di [[kalander|tòr]].<ref>{{Citeer web|url=https://www.itis.gov/servlet/SingleRpt/SingleRpt?search_topic=TSN&search_value=114329|titel=ITIS - Report: Coccinellidae|bezochtdatum=2026-08-01|werk=www.itis.gov|taal=en}}</ref> Bákatòr ta konsistí di aproksimadamente 6.000 espesie.<ref name=":0" /> == Deskripshon == Bákatòr ta ekológikamente i morfológiko diverso ku ta varia den sais di 0,8 mm (''Carinodulinka'') te 18 mm (''Megalocaria'').<ref name=":0">{{Citeer tijdschrift |achternaam=Seago |voornaam=Ainsley E. |titel=Phylogeny, classification and evolution of ladybird beetles (Coleoptera: Coccinellidae) based on simultaneous analysis of molecular and morphological data |url=https://linkinghub.elsevier.com/retrieve/pii/S1055790311001540 |tijdschrift=Molecular Phylogenetics and Evolution |datum=2011-07 |pagina's=137–151 |doi=10.1016/j.ympev.2011.03.015 |taal=en |last2=Giorgi |last3=Li |last4=Ślipiński |first2=Jose Adriano |first3=Jiahui |first4=Adam |jaargang=60 |nummer=1}}</ref> E kurpa ta generalmente oval, tin bia kasi tres be mas largu ku anchu. E banda dorsal (lomba) ta konvekso; e banda ventral semper plat. E apdòmen ta segmentá den dies sekshon, kual solamente 8 ta visibel na e banda dorsal, i solamente 5 pa 6 ta visibel na e ''sternum'' (plata di pechu di tòraks òf apdómen). Segmento apdominal nuebe i dies ta wòrdu referí komo parti genital.<ref name=":1" /> E superfise korporal ta sea pelon òf kubrí ku kabei kòrtiku drumí den orientashon, i ta mas o ménos lombrante. Bákatòr for di tribu Microweiseini tin kabei mas largu pará. E superfisie korporal ta eskultá ku perforashon fini òf grof, denso areglá.<ref name=":1">{{Citeer boek|titel=Morphology and Anatomy|achternaam=Kovář|voornaam=I.|url=http://link.springer.com/10.1007/978-94-017-1349-8_1|taal=en|uitgever=Springer Netherlands|plaats=Dordrecht|datum=1996|pagina=1–18|isbn=978-90-481-4736-6}}</ref> {{multiple image |image1=Henosepilachna argus 01 2026 Suedpfalz.jpg |caption1=Kabei kortiku (''Henosepilachna argus'') |image2=Microfreudea cyclica iNat 226950451.jpg |caption2=Kabei mas largu (''Microfreudea cyclica'') |align=center |total_width=350 }} === Sekso === E sekso di bákatòr ta wòrdu determiná ku sierto difikultat; e karakterístikanan di embra i machu no por wòrdu generalisá. E machu ta en general mas chikitu den sais ku e embra.<ref name=":1" /> === Diet === Mayoria bákatòr ta un fiera karnívoro.<ref name=":1" /> {{Appendix}} [[Kategoria:Insecto]] hpub45o11tkkvr0wlv8fphtz61ertkc 199234 199174 2026-08-02T10:54:54Z Kallmemel 14000 /* Deskripshon */ 199234 wikitext text/x-wiki {{variante|c}} {{taxobox|c |reino=[[Animal|Animalia]] |troncon=[[Arthropoda]] |clase=[[Insekto|Insecta]] |orden=[[Kalander|Coleoptera]] |c-nomber=Coccinellidae |taxon=[[famia (biologia)|Famia]] |autor=[[Pierre André Latreille|Latreille]] |fecha=1807 |imagen2=Ladybug larva (Coccinellidae).jpg |descripcion2=Larva di bákatòr }} '''Bákatòr''' (Coccinellidae) ta un [[Famia (biologia)|famia]] di [[kalander|tòr]].<ref>{{Citeer web|url=https://www.itis.gov/servlet/SingleRpt/SingleRpt?search_topic=TSN&search_value=114329|titel=ITIS - Report: Coccinellidae|bezochtdatum=2026-08-01|werk=www.itis.gov|taal=en}}</ref> Bákatòr ta konsistí di aproksimadamente 6.000 espesie.<ref name=":0" /> == Deskripshon == Bákatòr ta ekológikamente i morfológiko diverso ku ta varia den sais di 0,8 mm (''Carinodulinka'') te 18 mm (''Megalocaria'').<ref name=":0">{{Citeer tijdschrift |achternaam=Seago |voornaam=Ainsley E. |titel=Phylogeny, classification and evolution of ladybird beetles (Coleoptera: Coccinellidae) based on simultaneous analysis of molecular and morphological data |url=https://linkinghub.elsevier.com/retrieve/pii/S1055790311001540 |tijdschrift=Molecular Phylogenetics and Evolution |datum=2011-07 |pagina's=137–151 |doi=10.1016/j.ympev.2011.03.015 |taal=en |last2=Giorgi |last3=Li |last4=Ślipiński |first2=Jose Adriano |first3=Jiahui |first4=Adam |jaargang=60 |nummer=1}}</ref> E kurpa ta generalmente oval, tin bia kasi tres be mas largu ku anchu. E banda dorsal (lomba) ta konvekso; e banda ventral semper plat. E apdòmen ta segmentá den dies sekshon, kual solamente 8 ta visibel na e banda dorsal, i solamente 5 pa 6 ta visibel na e ''sternum'' (plata di pechu di tòraks òf apdómen). Segmento apdominal nuebe i dies ta wòrdu referí komo parti genital.<ref name=":1" /> E superfise korporal ta sea pelon òf kubrí ku kabei kòrtiku lizu, i ta mas o ménos lombrante. Bákatòr for di tribu Microweiseini tin kabei mas largu pará. E superfisie korporal ta eskultá ku perforashon fini òf grof, denso areglá.<ref name=":1">{{Citeer boek|titel=Morphology and Anatomy|achternaam=Kovář|voornaam=I.|url=http://link.springer.com/10.1007/978-94-017-1349-8_1|taal=en|uitgever=Springer Netherlands|plaats=Dordrecht|datum=1996|pagina=1–18|isbn=978-90-481-4736-6}}</ref> {{multiple image |image1=Henosepilachna argus 01 2026 Suedpfalz.jpg |caption1=Kabei kortiku (''Henosepilachna argus'') |image2=Microfreudea cyclica iNat 226950451.jpg |caption2=Kabei mas largu (''Microfreudea cyclica'') |align=center |total_width=350 }} === Sekso === E sekso di bákatòr ta wòrdu determiná ku sierto difikultat; e karakterístikanan di embra i machu no por wòrdu generalisá. E machu ta en general mas chikitu den sais ku e embra.<ref name=":1" /> === Diet === Mayoria bákatòr ta un fiera karnívoro.<ref name=":1" /> {{Appendix}} [[Kategoria:Insecto]] ozxkj3v446kpgcjiy4dr4hfq6figi4k 199246 199234 2026-08-02T11:53:33Z Kallmemel 14000 199246 wikitext text/x-wiki {{variante|c}} {{taxobox|c |reino=[[Animal|Animalia]] |troncon=[[Arthropoda]] |clase=[[Insekto|Insecta]] |orden=[[Kalander|Coleoptera]] |c-nomber=Coccinellidae |taxon=[[famia (biologia)|Famia]] |autor=[[Pierre André Latreille|Latreille]] |fecha=1807 |imagen2=Ladybug larva (Coccinellidae).jpg |descripcion2=Larva di bákatòr ''Harmonia axyridis'' }} '''Bákatòr''' (Coccinellidae) ta un [[Famia (biologia)|famia]] di [[kalander|tòr]].<ref>{{Citeer web|url=https://www.itis.gov/servlet/SingleRpt/SingleRpt?search_topic=TSN&search_value=114329|titel=ITIS - Report: Coccinellidae|bezochtdatum=2026-08-01|werk=www.itis.gov|taal=en}}</ref> Bákatòr ta konsistí di aproksimadamente 6.000 espesie.<ref name=":0" /> == Deskripshon == Bákatòr ta ekológikamente i morfológiko diverso ku ta varia den sais di 0,8 mm (''Carinodulinka'') te 18 mm (''Megalocaria'').<ref name=":0">{{Citeer tijdschrift |achternaam=Seago |voornaam=Ainsley E. |titel=Phylogeny, classification and evolution of ladybird beetles (Coleoptera: Coccinellidae) based on simultaneous analysis of molecular and morphological data |url=https://linkinghub.elsevier.com/retrieve/pii/S1055790311001540 |tijdschrift=Molecular Phylogenetics and Evolution |datum=2011-07 |pagina's=137–151 |doi=10.1016/j.ympev.2011.03.015 |taal=en |last2=Giorgi |last3=Li |last4=Ślipiński |first2=Jose Adriano |first3=Jiahui |first4=Adam |jaargang=60 |nummer=1}}</ref> E kurpa ta generalmente oval, tin bia kasi tres be mas largu ku anchu. E banda dorsal (lomba) ta konvekso; e banda ventral semper plat. E apdòmen ta segmentá den dies sekshon, kual solamente 8 ta visibel na e banda dorsal, i solamente 5 pa 6 ta visibel na e ''sternum'' (plata di pechu di tòraks òf apdómen). Segmento apdominal nuebe i dies ta wòrdu referí komo parti genital.<ref name=":1" /> E superfise korporal ta sea pelon òf kubrí ku kabei kòrtiku lizu, i ta mas o ménos lombrante. Bákatòr for di tribu Microweiseini tin kabei mas largu pará. E superfisie korporal ta eskultá ku perforashon fini òf grof, denso areglá.<ref name=":1">{{Citeer boek|titel=Morphology and Anatomy|achternaam=Kovář|voornaam=I.|url=http://link.springer.com/10.1007/978-94-017-1349-8_1|taal=en|uitgever=Springer Netherlands|plaats=Dordrecht|datum=1996|pagina=1–18|isbn=978-90-481-4736-6}}</ref> {{multiple image |image1=Henosepilachna argus 01 2026 Suedpfalz.jpg |caption1=Kabei kortiku (''Henosepilachna argus'') |image2=Microfreudea cyclica iNat 226950451.jpg |caption2=Kabei mas largu (''Microfreudea cyclica'') |align=center |total_width=350 }} === Sekso === E sekso di bákatòr ta wòrdu determiná ku sierto difikultat; e karakterístikanan di embra i machu no por wòrdu generalisá. E machu ta en general mas chikitu den sais ku e embra.<ref name=":1" /> === Diet === Mayoria bákatòr ta un fiera karnívoro.<ref name=":1" /> {{Appendix}} [[Kategoria:Insecto]] eguwcgil4sbsnqk60g4ehk5xm4bopzs 0 14863 199175 2026-08-01T15:31:17Z Kallmemel 14000 Created page with "{{variante|c}} {{taxobox|c |reino=[[Animal]]ia |troncon=[[Arthropoda]] |clase=[[Insekto|Insecta]] |orden=[[Kalander|coleoptera]] |famia=[[bákatòr|Coccinellidae]] |genero=''[[Cycloneda]]'' |autor=[[Martial Étienne Mulsant|Mulsant]] |fecha=1850 |parentesis=si |original= ''Carpinchita devestita'' }} '''''Cycloneda devestita''''' ta un [[espesie]] di [[bákatòr]].<ref>{{Citeer web|url=https://www.catalogueoflife.org/data/taxon/NH9MX?__goaway_challenge=cookie&__goaway_id=..." 199175 wikitext text/x-wiki {{variante|c}} {{taxobox|c |reino=[[Animal]]ia |troncon=[[Arthropoda]] |clase=[[Insekto|Insecta]] |orden=[[Kalander|coleoptera]] |famia=[[bákatòr|Coccinellidae]] |genero=''[[Cycloneda]]'' |autor=[[Martial Étienne Mulsant|Mulsant]] |fecha=1850 |parentesis=si |original= ''Carpinchita devestita'' }} '''''Cycloneda devestita''''' ta un [[espesie]] di [[bákatòr]].<ref>{{Citeer web|url=https://www.catalogueoflife.org/data/taxon/NH9MX?__goaway_challenge=cookie&__goaway_id=cc49f245ad3951d5a9a42537d582f4ca|titel=Cycloneda devestita (Mulsant, 1850) {{!}} COL|bezochtdatum=2026-08-01|werk=www.catalogueoflife.org|taal=en}}</ref> ''C. devestita'' a wòrdu deskribí originalmente dor di Martial Étienne Mulsant na 1850.<ref>{{Citeer boek |titel=Species des coléoptères trimères sécuripalpes |achternaam=Mulsant |voornaam=Martial Étienne |url=https://www.biodiversitylibrary.org/bibliography/8953 |uitgever=Maison |plaats=Paris |datum=1850}}</ref> {{Appendix}} [[Kategoria:insecto}} chylnsq2a0z4lj1hf7kbxe41r1msmf1 199176 199175 2026-08-01T15:32:34Z Kallmemel 14000 199176 wikitext text/x-wiki {{variante|c}} {{taxobox|c |exhibi titulo=cursivo |reino=[[Animal]]ia |troncon=[[Arthropoda]] |clase=[[Insekto|Insecta]] |orden=[[Kalander|coleoptera]] |famia=[[bákatòr|Coccinellidae]] |genero=''[[Cycloneda]]'' |autor=[[Martial Étienne Mulsant|Mulsant]] |fecha=1850 |parentesis=si |original= ''Carpinchita devestita'' }} '''''Cycloneda devestita''''' ta un [[espesie]] di [[bákatòr]].<ref>{{Citeer web|url=https://www.catalogueoflife.org/data/taxon/NH9MX?__goaway_challenge=cookie&__goaway_id=cc49f245ad3951d5a9a42537d582f4ca|titel=Cycloneda devestita (Mulsant, 1850) {{!}} COL|bezochtdatum=2026-08-01|werk=www.catalogueoflife.org|taal=en}}</ref> ''C. devestita'' a wòrdu deskribí originalmente dor di Martial Étienne Mulsant na 1850.<ref>{{Citeer boek |titel=Species des coléoptères trimères sécuripalpes |achternaam=Mulsant |voornaam=Martial Étienne |url=https://www.biodiversitylibrary.org/bibliography/8953 |uitgever=Maison |plaats=Paris |datum=1850}}</ref> {{Appendix}} [[Kategoria:insecto}} f4bqn3cbtw3nlewzzhz0c8nnxt1wdta 199177 199176 2026-08-01T15:41:06Z Kallmemel 14000 199177 wikitext text/x-wiki {{variante|c}} {{taxobox|c |exhibi titulo=cursivo |imagen=Carpinchita devestita (La Guajira).jpg |descripcion=''C. devestita'' ([[La Guajira]]) |reino=[[Animal]]ia |troncon=[[Arthropoda]] |clase=[[Insekto|Insecta]] |orden=[[Kalander|coleoptera]] |famia=[[bákatòr|Coccinellidae]] |genero=''[[Cycloneda]]'' |autor=[[Martial Étienne Mulsant|Mulsant]] |fecha=1850 |parentesis=si |original= ''Carpinchita devestita'' }} '''''Cycloneda devestita''''' ta un [[espesie]] di [[bákatòr]].<ref>{{Citeer web|url=https://www.catalogueoflife.org/data/taxon/NH9MX?__goaway_challenge=cookie&__goaway_id=cc49f245ad3951d5a9a42537d582f4ca|titel=Cycloneda devestita (Mulsant, 1850) {{!}} COL|bezochtdatum=2026-08-01|werk=www.catalogueoflife.org|taal=en}}</ref> ''C. devestita'' a wòrdu deskribí originalmente dor di Martial Étienne Mulsant na 1850.<ref>{{Citeer boek |titel=Species des coléoptères trimères sécuripalpes |achternaam=Mulsant |voornaam=Martial Étienne |url=https://www.biodiversitylibrary.org/bibliography/8953 |uitgever=Maison |plaats=Paris |datum=1850}}</ref> {{Appendix}} [[Kategoria:insecto}} 443elchctb19rd8gm759a33nmpc6aua 199179 199177 2026-08-01T16:44:34Z Kallmemel 14000 199179 wikitext text/x-wiki {{variante|c}} {{taxobox|c |exhibi titulo=cursivo |imagen=Carpinchita devestita (La Guajira).jpg |descripcion=''C. devestita'' ([[La Guajira]]) |reino=[[Animal]]ia |troncon=[[Arthropoda]] |clase=[[Insekto|Insecta]] |orden=[[Kalander|coleoptera]] |famia=[[bákatòr|Coccinellidae]] |genero=''[[Cycloneda]]'' |autor=[[Martial Étienne Mulsant|Mulsant]] |fecha=1850 |parentesis=si |original= ''Carpinchita devestita'' }} '''''Cycloneda devestita''''' ta un [[espesie]] di [[bákatòr]].<ref>{{Citeer web|url=https://www.catalogueoflife.org/data/taxon/NH9MX?__goaway_challenge=cookie&__goaway_id=cc49f245ad3951d5a9a42537d582f4ca|titel=Cycloneda devestita (Mulsant, 1850) {{!}} COL|bezochtdatum=2026-08-01|werk=www.catalogueoflife.org|taal=en}}</ref> ''C. devestita'' a wòrdu deskribí originalmente dor di Martial Étienne Mulsant na 1850.<ref>{{Citeer boek |titel=Species des coléoptères trimères sécuripalpes |achternaam=Mulsant |voornaam=Martial Étienne |url=https://www.biodiversitylibrary.org/bibliography/8953 |uitgever=Maison |plaats=Paris |datum=1850}}</ref> ''C. devestita'' tin un largura di 5,0-6,8 mm.<ref>{{Citeer web|url=https://www.coccinellidae.cl/paginasWebPar/Paginas/Carpinchita_devestita_Par.php|titel=Cycloneda devestita - Coccinellidae de Paraguay|bezochtdatum=2026-08-01|werk=www.coccinellidae.cl}}</ref> {{Appendix}} [[Kategoria:insecto]] t48sml9mve6zq404b2600ylb8g8r75z 199180 199179 2026-08-01T16:45:39Z Kallmemel 14000 199180 wikitext text/x-wiki {{variante|c}} {{taxobox|c |exhibi titulo=cursivo |imagen=Carpinchita devestita (La Guajira).jpg |descripcion=''C. devestita'' ([[La Guajira]]) |reino=[[Animal]]ia |troncon=[[Arthropoda]] |clase=[[Insekto|Insecta]] |orden=[[Kalander|coleoptera]] |famia=[[bákatòr|Coccinellidae]] |genero=''[[Cycloneda]]'' |autor=[[Martial Étienne Mulsant|Mulsant]] |fecha=1850 |parentesis=si |original= ''Carpinchita devestita'' }} '''''Cycloneda devestita''''' ta un [[espesie]] di [[bákatòr]].<ref>{{Citeer web|url=https://www.catalogueoflife.org/data/taxon/NH9MX?__goaway_challenge=cookie&__goaway_id=cc49f245ad3951d5a9a42537d582f4ca|titel=Cycloneda devestita (Mulsant, 1850) {{!}} COL|bezochtdatum=2026-08-01|werk=www.catalogueoflife.org|taal=en}}</ref> ''C. devestita'' a wòrdu deskribí originalmente dor di Martial Étienne Mulsant na 1850.<ref>{{Citeer boek |titel=Species des coléoptères trimères sécuripalpes |achternaam=Mulsant |voornaam=Martial Étienne |url=https://www.biodiversitylibrary.org/bibliography/8953 |uitgever=Maison |plaats=Paris |datum=1850}}</ref> ''C. devestita'' tin un largura di 5,0–6,8 mm.<ref>{{Citeer web|url=https://www.coccinellidae.cl/paginasWebPar/Paginas/Carpinchita_devestita_Par.php|titel=Cycloneda devestita - Coccinellidae de Paraguay|bezochtdatum=2026-08-01|werk=www.coccinellidae.cl}}</ref> {{Appendix}} [[Kategoria:insecto]] p8lbid4wcrgweeus203necenbkj2oes 199237 199180 2026-08-02T11:09:39Z Kallmemel 14000 ampliacion,+ref 199237 wikitext text/x-wiki {{variante|c}} {{taxobox|c |exhibi titulo=cursivo |imagen=Carpinchita devestita (La Guajira).jpg |descripcion=''C. devestita'' ([[La Guajira]]) |reino=[[Animal]]ia |troncon=[[Arthropoda]] |clase=[[Insekto|Insecta]] |orden=[[Kalander|coleoptera]] |famia=[[bákatòr|Coccinellidae]] |genero=''[[Cycloneda]]'' |autor=[[Martial Étienne Mulsant|Mulsant]] |fecha=1850 |parentesis=si |original= ''Carpinchita devestita'' }} '''''Cycloneda devestita''''' ta un [[espesie]] di [[bákatòr]].<ref>{{Citeer web|url=https://www.catalogueoflife.org/data/taxon/NH9MX?__goaway_challenge=cookie&__goaway_id=cc49f245ad3951d5a9a42537d582f4ca|titel=Cycloneda devestita (Mulsant, 1850) {{!}} COL|bezochtdatum=2026-08-01|werk=www.catalogueoflife.org|taal=en}}</ref> ''C. devestita'' a wòrdu deskribí originalmente dor di Martial Étienne Mulsant na 1850.<ref>{{Citeer boek |titel=Species des coléoptères trimères sécuripalpes |achternaam=Mulsant |voornaam=Martial Étienne |url=https://www.biodiversitylibrary.org/bibliography/8953 |uitgever=Maison |plaats=Paris |datum=1850}}</ref> == Deskripshon == ''C. devestita'' tin un largura di 5,0–6,8 mm.<ref>{{Citeer web|url=https://www.coccinellidae.cl/paginasWebPar/Paginas/Carpinchita_devestita_Par.php|titel=Cycloneda devestita - Coccinellidae de Paraguay|bezochtdatum=2026-08-01|werk=www.coccinellidae.cl}}</ref> === Siklo di bida === ==== Webu ==== E webu ta oval den forma, ku un superfisie lizu, hel di koló, i klòmpi di webu ta konsistí di un grupo di 10–20 webu na e banda abou di blachi mata.<ref>{{citeer journal |auteur=Solano, Y., Sánchez, E. A., & González, G. |jaar=2014 |titel=Actividad depredadora de Cycloneda devestita (Mulsant)(Coleoptera: Coccinellidae) en el estado Lara, Venezuela |journal=Boletín de la SEA |volume=54 |pagina's=423-424}}</ref> {{Appendix}} [[Kategoria:insecto]] mv2q5ukql3he64tln6j7p75ia1mmssq 199238 199237 2026-08-02T11:10:36Z Kallmemel 14000 /* Siklo di bida */ 199238 wikitext text/x-wiki {{variante|c}} {{taxobox|c |exhibi titulo=cursivo |imagen=Carpinchita devestita (La Guajira).jpg |descripcion=''C. devestita'' ([[La Guajira]]) |reino=[[Animal]]ia |troncon=[[Arthropoda]] |clase=[[Insekto|Insecta]] |orden=[[Kalander|coleoptera]] |famia=[[bákatòr|Coccinellidae]] |genero=''[[Cycloneda]]'' |autor=[[Martial Étienne Mulsant|Mulsant]] |fecha=1850 |parentesis=si |original= ''Carpinchita devestita'' }} '''''Cycloneda devestita''''' ta un [[espesie]] di [[bákatòr]].<ref>{{Citeer web|url=https://www.catalogueoflife.org/data/taxon/NH9MX?__goaway_challenge=cookie&__goaway_id=cc49f245ad3951d5a9a42537d582f4ca|titel=Cycloneda devestita (Mulsant, 1850) {{!}} COL|bezochtdatum=2026-08-01|werk=www.catalogueoflife.org|taal=en}}</ref> ''C. devestita'' a wòrdu deskribí originalmente dor di Martial Étienne Mulsant na 1850.<ref>{{Citeer boek |titel=Species des coléoptères trimères sécuripalpes |achternaam=Mulsant |voornaam=Martial Étienne |url=https://www.biodiversitylibrary.org/bibliography/8953 |uitgever=Maison |plaats=Paris |datum=1850}}</ref> == Deskripshon == ''C. devestita'' tin un largura di 5,0–6,8 mm.<ref>{{Citeer web|url=https://www.coccinellidae.cl/paginasWebPar/Paginas/Carpinchita_devestita_Par.php|titel=Cycloneda devestita - Coccinellidae de Paraguay|bezochtdatum=2026-08-01|werk=www.coccinellidae.cl}}</ref> === Desaroyo === ==== Webu ==== E webu ta oval den forma, ku un superfisie lizu, hel di koló, i klòmpi di webu ta konsistí di un grupo di 10–20 webu na e banda abou di blachi mata.<ref>{{citeer journal |auteur=Solano, Y., Sánchez, E. A., & González, G. |jaar=2014 |titel=Actividad depredadora de Cycloneda devestita (Mulsant)(Coleoptera: Coccinellidae) en el estado Lara, Venezuela |journal=Boletín de la SEA |volume=54 |pagina's=423-424}}</ref> {{Appendix}} [[Kategoria:insecto]] k1e16zoii9y2oerx4ii0hue28hzbq74 199239 199238 2026-08-02T11:12:59Z Kallmemel 14000 199239 wikitext text/x-wiki {{variante|c}} {{taxobox|c |exhibi titulo=cursivo |imagen=Carpinchita devestita (La Guajira).jpg |descripcion=''C. devestita'' ([[La Guajira]]) |reino=[[Animal]]ia |troncon=[[Arthropoda]] |clase=[[Insekto|Insecta]] |orden=[[Kalander|coleoptera]] |famia=[[bákatòr|Coccinellidae]] |genero=''[[Cycloneda]]'' |autor=[[Martial Étienne Mulsant|Mulsant]] |fecha=1850 |parentesis=si |original= ''Carpinchita devestita'' }} '''''Cycloneda devestita''''' ta un [[espesie]] di [[bákatòr]].<ref>{{Citeer web|url=https://www.catalogueoflife.org/data/taxon/NH9MX?__goaway_challenge=cookie&__goaway_id=cc49f245ad3951d5a9a42537d582f4ca|titel=Cycloneda devestita (Mulsant, 1850) {{!}} COL|bezochtdatum=2026-08-01|werk=www.catalogueoflife.org|taal=en}}</ref> ''C. devestita'' a wòrdu deskribí originalmente dor di Martial Étienne Mulsant na 1850.<ref>{{Citeer boek |titel=Species des coléoptères trimères sécuripalpes |achternaam=Mulsant |voornaam=Martial Étienne |url=https://www.biodiversitylibrary.org/bibliography/8953 |uitgever=Maison |plaats=Paris |datum=1850}}</ref> == Deskripshon == ''C. devestita'' tin un largura di 5,0–6,8 mm.<ref>{{Citeer web|url=https://www.coccinellidae.cl/paginasWebPar/Paginas/Carpinchita_devestita_Par.php|titel=Cycloneda devestita - Coccinellidae de Paraguay|bezochtdatum=2026-08-01|werk=www.coccinellidae.cl}}</ref> === Desaroyo === ==== Webu ==== E webu ta oval den forma, ku un superfisie lizu, hel di koló, i klòmpi di webu ta konsistí di un grupo di 10–20 webu na e banda abou di blachi mata.<ref>{{citeer journal |auteur=Solano, Y., Sánchez, E. A., & González, G. |jaar=2014 |titel=Actividad depredadora de Cycloneda devestita (Mulsant)(Coleoptera: Coccinellidae) en el estado Lara, Venezuela |journal=Boletín de la SEA |volume=54 |pagina's=423-424|taal=es}}</ref> {{Appendix}} [[Kategoria:insecto]] octe01resuxqtxs8v0el8yiaew135cn 199240 199239 2026-08-02T11:22:25Z Kallmemel 14000 199240 wikitext text/x-wiki {{variante|c}} {{taxobox|c |exhibi titulo=cursivo |imagen=Carpinchita devestita (La Guajira).jpg |descripcion=''C. devestita'' ([[La Guajira]]) |reino=[[Animal]]ia |troncon=[[Arthropoda]] |clase=[[Insekto|Insecta]] |orden=[[Kalander|coleoptera]] |famia=[[bákatòr|Coccinellidae]] |genero=''[[Cycloneda]]'' |autor=[[Martial Étienne Mulsant|Mulsant]] |fecha=1850 |parentesis=si |original=''Daulis devestita'' |sinonimo= ''Carpinchita devestita'' }} '''''Cycloneda devestita''''' ta un [[espesie]] di [[bákatòr]].<ref>{{Citeer web|url=https://www.catalogueoflife.org/data/taxon/NH9MX?__goaway_challenge=cookie&__goaway_id=cc49f245ad3951d5a9a42537d582f4ca|titel=Cycloneda devestita (Mulsant, 1850) {{!}} COL|bezochtdatum=2026-08-01|werk=www.catalogueoflife.org|taal=en}}</ref> ''C. devestita'' a wòrdu deskribí originalmente komo ''Daulis devestita'' dor di Martial Étienne Mulsant na 1850.<ref>{{Citeer boek |titel=Species des coléoptères trimères sécuripalpes |achternaam=Mulsant |voornaam=Martial Étienne |url=https://www.biodiversitylibrary.org/bibliography/8953 |uitgever=Maison |plaats=Paris |datum=1850 |pagina's=299}}</ref> == Deskripshon == ''C. devestita'' tin un largura di 5,0–6,8 mm.<ref>{{Citeer web|url=https://www.coccinellidae.cl/paginasWebPar/Paginas/Carpinchita_devestita_Par.php|titel=Cycloneda devestita - Coccinellidae de Paraguay|bezochtdatum=2026-08-01|werk=www.coccinellidae.cl}}</ref> === Desaroyo === ==== Webu ==== E webu ta oval den forma, ku un superfisie lizu, hel di koló, i klòmpi di webu ta konsistí di un grupo di 10–20 webu na e banda abou di blachi mata.<ref>{{citeer journal |auteur=Solano, Y., Sánchez, E. A., & González, G. |jaar=2014 |titel=Actividad depredadora de Cycloneda devestita (Mulsant)(Coleoptera: Coccinellidae) en el estado Lara, Venezuela |journal=Boletín de la SEA |volume=54 |pagina's=423-424|taal=es}}</ref> {{Appendix}} [[Kategoria:insecto]] 8a6khld49mq2z3510e3qlrha9qlo8pe 199241 199240 2026-08-02T11:22:54Z Kallmemel 14000 199241 wikitext text/x-wiki {{variante|c}} {{taxobox|c |exhibi titulo=cursivo |imagen=Carpinchita devestita (La Guajira).jpg |descripcion=''C. devestita'' ([[La Guajira]]) |reino=[[Animal]]ia |troncon=[[Arthropoda]] |clase=[[Insekto|Insecta]] |orden=[[Kalander|coleoptera]] |famia=[[bákatòr|Coccinellidae]] |genero=''[[Cycloneda]]'' |autor=[[Martial Étienne Mulsant|Mulsant]] |fecha=1850 |parentesis=si |original=''Daulis devestita'' |sinonimo= *''Carpinchita devestita'' }} '''''Cycloneda devestita''''' ta un [[espesie]] di [[bákatòr]].<ref>{{Citeer web|url=https://www.catalogueoflife.org/data/taxon/NH9MX?__goaway_challenge=cookie&__goaway_id=cc49f245ad3951d5a9a42537d582f4ca|titel=Cycloneda devestita (Mulsant, 1850) {{!}} COL|bezochtdatum=2026-08-01|werk=www.catalogueoflife.org|taal=en}}</ref> ''C. devestita'' a wòrdu deskribí originalmente komo ''Daulis devestita'' dor di Martial Étienne Mulsant na 1850.<ref>{{Citeer boek |titel=Species des coléoptères trimères sécuripalpes |achternaam=Mulsant |voornaam=Martial Étienne |url=https://www.biodiversitylibrary.org/bibliography/8953 |uitgever=Maison |plaats=Paris |datum=1850 |pagina's=299}}</ref> == Deskripshon == ''C. devestita'' tin un largura di 5,0–6,8 mm.<ref>{{Citeer web|url=https://www.coccinellidae.cl/paginasWebPar/Paginas/Carpinchita_devestita_Par.php|titel=Cycloneda devestita - Coccinellidae de Paraguay|bezochtdatum=2026-08-01|werk=www.coccinellidae.cl}}</ref> === Desaroyo === ==== Webu ==== E webu ta oval den forma, ku un superfisie lizu, hel di koló, i klòmpi di webu ta konsistí di un grupo di 10–20 webu na e banda abou di blachi mata.<ref>{{citeer journal |auteur=Solano, Y., Sánchez, E. A., & González, G. |jaar=2014 |titel=Actividad depredadora de Cycloneda devestita (Mulsant)(Coleoptera: Coccinellidae) en el estado Lara, Venezuela |journal=Boletín de la SEA |volume=54 |pagina's=423-424|taal=es}}</ref> {{Appendix}} [[Kategoria:insecto]] kwhxnngod54631yycihslgy4g7dn5qm 199242 199241 2026-08-02T11:23:45Z Kallmemel 14000 sinonimo 199242 wikitext text/x-wiki {{variante|c}} {{taxobox|c |exhibi titulo=cursivo |imagen=Carpinchita devestita (La Guajira).jpg |descripcion=''C. devestita'' ([[La Guajira]]) |reino=[[Animal]]ia |troncon=[[Arthropoda]] |clase=[[Insekto|Insecta]] |orden=[[Kalander|coleoptera]] |famia=[[bákatòr|Coccinellidae]] |genero=''[[Cycloneda]]'' |autor=[[Martial Étienne Mulsant|Mulsant]] |fecha=1850 |parentesis=si |original=''Daulis devestita'' |sinonimo= *''Carpinchita devestita'' * ''Daulis viridula'' }} '''''Cycloneda devestita''''' ta un [[espesie]] di [[bákatòr]].<ref>{{Citeer web|url=https://www.catalogueoflife.org/data/taxon/NH9MX?__goaway_challenge=cookie&__goaway_id=cc49f245ad3951d5a9a42537d582f4ca|titel=Cycloneda devestita (Mulsant, 1850) {{!}} COL|bezochtdatum=2026-08-01|werk=www.catalogueoflife.org|taal=en}}</ref> ''C. devestita'' a wòrdu deskribí originalmente komo ''Daulis devestita'' dor di Martial Étienne Mulsant na 1850.<ref>{{Citeer boek |titel=Species des coléoptères trimères sécuripalpes |achternaam=Mulsant |voornaam=Martial Étienne |url=https://www.biodiversitylibrary.org/bibliography/8953 |uitgever=Maison |plaats=Paris |datum=1850 |pagina's=299}}</ref> == Deskripshon == ''C. devestita'' tin un largura di 5,0–6,8 mm.<ref>{{Citeer web|url=https://www.coccinellidae.cl/paginasWebPar/Paginas/Carpinchita_devestita_Par.php|titel=Cycloneda devestita - Coccinellidae de Paraguay|bezochtdatum=2026-08-01|werk=www.coccinellidae.cl}}</ref> === Desaroyo === ==== Webu ==== E webu ta oval den forma, ku un superfisie lizu, hel di koló, i klòmpi di webu ta konsistí di un grupo di 10–20 webu na e banda abou di blachi mata.<ref>{{citeer journal |auteur=Solano, Y., Sánchez, E. A., & González, G. |jaar=2014 |titel=Actividad depredadora de Cycloneda devestita (Mulsant)(Coleoptera: Coccinellidae) en el estado Lara, Venezuela |journal=Boletín de la SEA |volume=54 |pagina's=423-424|taal=es}}</ref> {{Appendix}} [[Kategoria:insecto]] kspm2w84emehhgbvu74gwxydg3bi5fs 199244 199242 2026-08-02T11:31:22Z Kallmemel 14000 Redirected page to [[Carpinchita devestita]] 199244 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Carpinchita devestita]] eed7p7n5w11yqi0fn1j4n8mstqumpb0 0 14864 199178 2026-08-01T16:04:00Z Kallmemel 14000 Redirected page to [[Cycloneda devestita]] 199178 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Cycloneda devestita]] ffe29kfmup117xfmmf7icp17y1wykb3 199243 199178 2026-08-02T11:31:07Z Kallmemel 14000 Removed redirect to [[Cycloneda devestita]] 199243 wikitext text/x-wiki {{variante|c}} {{taxobox|c |exhibi titulo=cursivo |imagen=Carpinchita devestita (La Guajira).jpg |descripcion=''C. devestita'' ([[La Guajira]]) |reino=[[Animal]]ia |troncon=[[Arthropoda]] |clase=[[Insekto|Insecta]] |orden=[[Kalander|coleoptera]] |famia=[[bákatòr|Coccinellidae]] |genero=''[[Cycloneda]]'' |autor=[[Martial Étienne Mulsant|Mulsant]] |fecha=1850 |parentesis=si |original=''Daulis devestita'' |sinonimo= *''Carpinchita devestita'' * ''Daulis viridula'' }} '''''Carpinchita devestita''''' ta un [[espesie]] di [[bákatòr]].<ref>{{Citeer web|url=https://www.catalogueoflife.org/data/taxon/NH9MX?__goaway_challenge=cookie&__goaway_id=cc49f245ad3951d5a9a42537d582f4ca|titel=Cycloneda devestita (Mulsant, 1850) {{!}} COL|bezochtdatum=2026-08-01|werk=www.catalogueoflife.org|taal=en}}</ref> ''C. devestita'' a wòrdu deskribí originalmente komo ''Daulis devestita'' dor di Martial Étienne Mulsant na 1850.<ref>{{Citeer boek |titel=Species des coléoptères trimères sécuripalpes |achternaam=Mulsant |voornaam=Martial Étienne |url=https://www.biodiversitylibrary.org/bibliography/8953 |uitgever=Maison |plaats=Paris |datum=1850 |pagina's=299}}</ref> == Deskripshon == ''C. devestita'' tin un largura di 5,0–6,8 mm.<ref>{{Citeer web|url=https://www.coccinellidae.cl/paginasWebPar/Paginas/Carpinchita_devestita_Par.php|titel=Cycloneda devestita - Coccinellidae de Paraguay|bezochtdatum=2026-08-01|werk=www.coccinellidae.cl}}</ref> === Desaroyo === ==== Webu ==== E webu ta oval den forma, ku un superfisie lizu, hel di koló, i klòmpi di webu ta konsistí di un grupo di 10–20 webu na e banda abou di blachi mata.<ref>{{citeer journal |auteur=Solano, Y., Sánchez, E. A., & González, G. |jaar=2014 |titel=Actividad depredadora de Cycloneda devestita (Mulsant)(Coleoptera: Coccinellidae) en el estado Lara, Venezuela |journal=Boletín de la SEA |volume=54 |pagina's=423-424|taal=es}}</ref> {{Appendix}} [[Kategoria:insecto]] h7pepj1lkhq7nu12thiksjfskt821gg 199245 199243 2026-08-02T11:51:15Z Kallmemel 14000 /* Webu */ 199245 wikitext text/x-wiki {{variante|c}} {{taxobox|c |exhibi titulo=cursivo |imagen=Carpinchita devestita (La Guajira).jpg |descripcion=''C. devestita'' ([[La Guajira]]) |reino=[[Animal]]ia |troncon=[[Arthropoda]] |clase=[[Insekto|Insecta]] |orden=[[Kalander|coleoptera]] |famia=[[bákatòr|Coccinellidae]] |genero=''[[Cycloneda]]'' |autor=[[Martial Étienne Mulsant|Mulsant]] |fecha=1850 |parentesis=si |original=''Daulis devestita'' |sinonimo= *''Carpinchita devestita'' * ''Daulis viridula'' }} '''''Carpinchita devestita''''' ta un [[espesie]] di [[bákatòr]].<ref>{{Citeer web|url=https://www.catalogueoflife.org/data/taxon/NH9MX?__goaway_challenge=cookie&__goaway_id=cc49f245ad3951d5a9a42537d582f4ca|titel=Cycloneda devestita (Mulsant, 1850) {{!}} COL|bezochtdatum=2026-08-01|werk=www.catalogueoflife.org|taal=en}}</ref> ''C. devestita'' a wòrdu deskribí originalmente komo ''Daulis devestita'' dor di Martial Étienne Mulsant na 1850.<ref>{{Citeer boek |titel=Species des coléoptères trimères sécuripalpes |achternaam=Mulsant |voornaam=Martial Étienne |url=https://www.biodiversitylibrary.org/bibliography/8953 |uitgever=Maison |plaats=Paris |datum=1850 |pagina's=299}}</ref> == Deskripshon == ''C. devestita'' tin un largura di 5,0–6,8 mm.<ref>{{Citeer web|url=https://www.coccinellidae.cl/paginasWebPar/Paginas/Carpinchita_devestita_Par.php|titel=Cycloneda devestita - Coccinellidae de Paraguay|bezochtdatum=2026-08-01|werk=www.coccinellidae.cl}}</ref> === Desaroyo === ==== Webu ==== E webu ta oval den forma, ku un superfisie lizu, hel di koló, i klòmpi di webu ta konsistí di un grupo di 10–20 webu koloká na banda abou di blachi mata.<ref>{{citeer journal |auteur=Solano, Y., Sánchez, E. A., & González, G. |jaar=2014 |titel=Actividad depredadora de Cycloneda devestita (Mulsant)(Coleoptera: Coccinellidae) en el estado Lara, Venezuela |journal=Boletín de la SEA |volume=54 |pagina's=423-424|taal=es}}</ref> {{Appendix}} [[Kategoria:insecto]] edqnw9eiyx5p3uycumjrmy674s1ubh4 0 14865 199203 2026-08-01T21:09:49Z Caribiana 8320 Created page with "{{Variante|c}} {{Infobox Aeropuerto | variante = c | nomber oficial = Princess Juliana International Airport | imagen = | tipo = Públiko | sirbi = [[Sint Maarten (isla)|Isla di Sint Maarten]] | funda = | apertura = [[4 di mart]] [[1944]] | propietario = Princess Juliana International Airport Holding Company N.V. | lat_deg = 18 | lat_min = 02 | lat_sec = 27 | lat_dir = N | lon_deg = 63 | lon_min = 06 | lon_sec = 32 | lon_dir = W | pais..." 199203 wikitext text/x-wiki {{Variante|c}} {{Infobox Aeropuerto | variante = c | nomber oficial = Princess Juliana International Airport | imagen = | tipo = Públiko | sirbi = [[Sint Maarten (isla)|Isla di Sint Maarten]] | funda = | apertura = [[4 di mart]] [[1944]] | propietario = Princess Juliana International Airport Holding Company N.V. | lat_deg = 18 | lat_min = 02 | lat_sec = 27 | lat_dir = N | lon_deg = 63 | lon_min = 06 | lon_sec = 32 | lon_dir = W | pais = {{SXM}} | pista = | operado = Princess Juliana International Operating Company N.V. | website = http://www.sxmairport.com/ }} '''Aeropuerto Internashonal Prinses Juliana''' (IATA: '''SXM''', ICAO: '''TNCM'''), konosí na [[ingles]] komo '''Princess Juliana International Airport''' (PJIA), ta e aeropuerto prinsipal di e [[Sint Maarten (isla)|isla di Sint Maarten]]. E ta sirbi tantu e [[Sint Maarten|parti hulandes]] komo e [[Sint Maarten (Fransia)|parti franses]] di e isla. E aeropuerto ta situá den pais [[Sint Maarten]], serka di Simpson Bay Lagoon. El a haña su nòmber for di Reina [[Juliana di Hulanda]], kende ainda tabata prinsesa heredero tempu ku e aeropuerto a habri na 1944. Ademas di PJIA, tin un aeropuerto mas chikitu na e parti franses di e isla, konosí komo Aeropuerto Grand Case-Espérance. E aeropuerto aki ta sirbi prinsipalmente buelonan regional chikitu.<ref>[https://skybrary.aero/airports/tffg Grand Case/Espérance Airport], Skybrary</ref> == Historia == Na 1942, durante [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]], e ehérsito [[Estadonan Uni di Amérika|merikano]] a konstruí un pista di aterisahe na e sitio kaminda e aeropuerto moderno ta pará awe. E ophetivo tabata pa monitoriá i kontrarestá aktividat di supmarino nazi den e área.<ref name="CBCS">[https://www.centralbank.cw/storage/app/media/economic_bulletins_2024/20240927_feature_article_princess_juliana_international_airport_economic_bulletin_september_2024.pdf Princess Juliana International Airport An Economic Profile], [[Banko Sentral di Kòrsou i Sint Maarten|CBCS]] Economic Bulletin (sèptèmber 2024)</ref> Na 1944, e promé buelo no-militar ku pasahero sivil, operá pa [[KLM]], a baha na Sint Maarten. E aeropuerto desaroyá posteriormente riba e mesun sitio a wòrdu nombrá na honor di Prinsesa Juliana, kende tabata abordo di e buelo inougural.<ref name="CBCS"/> == Infrastruktura i desaroyo == For di 2001, a elaborá plannan pa ekspanshon i modernisashon di e aeropuerto. Un terminal nobo, ku un kapasidat pa 2,5 mion pasahero pa aña, a wòrdu habrí ofisialmente na novèmber 2006 pa [[Beatrix di Hulanda|Reina Beatrix]].<ref name="CBCS"/><ref name="birthday">[https://shta.com/princess-juliana-international-airport-celebrates-80th-birthday/ Princess Juliana International Airport Celebrates 80th Birthday], shta.com (13 di mei 2024)</ref> E terminal nobo a wòrdu konstruí riba tereno rekuperá nortwest di e terminal bieu. E edifisio tin dos piso i un superfisie total di aproksimadamente 27.000 m². Check-in i entrega di maleta ta situá na planta abou, miéntras ku sala di salida i áreanan komersial ta na e promé piso.<ref name="pjia">[https://www.airport-technology.com/projects/princessjulianaint/?cf-view Princess Juliana International Airport], airport-technology.com (2008)</ref> {{Multiple image | total_width = 210 | border = infobox | align = right | direction = vertical | image1 = Airbus A340-313X, Air France JP6020532.jpg | caption1 = Avion Air France aserkando pista di aterisahe. | image2 = Warning sign on Maho Beach.jpg | caption2 =Bòrchi di atvertensia na Maho Beach (2015). | caption_align = center }} Na 2015, e aeropuerto a manehá 1.829.543 pasahero i aproksimadamente 60.000 moveshon di avion.<ref>{{cite web |website=Sxmairport.com |url=http://www.sxmairport.com/includes/pdfs/2015-Annual-Report.pdf |title=Annual Report 2015 |access-date= |archive-date=2023-07-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230709223107/https://www.sxmairport.com/includes/pdfs/2015-Annual-Report.pdf |url-status=dead }}</ref> === Pista di aterisahe === Un di e karakterístikanan mas distintivo di e aeropuerto ta su aserkamentu pa aterisahe. Un punta di e pista ta situá hopi serka di Maho Beach, loke ta hasi ku avionnan ta pasa na altitut hopi abou riba e playa promé ku nan aterisá. Esaki a hasi e sitio konosí internashonalmente i a kontribuí na su popularidat komo atrakshon turístiko.<ref name="cleaver"/> Alabes, e situashon ta konsiderá potensialmente peligroso, i públiko ta wòrdu advertí pa "jetblast" mediante bòrchi.<ref>[https://uitspraken.rechtspraak.nl/details?id=ECLI:NL:HR:2004:AO4224 HR arrest Jetblast], uitspraken.rechtspraak.nl (2004)</ref> ==Ròl regional== E aeropuerto ta un sentro importante pa aviashon den e region di Nortost Karibe. E ta funshoná komo base di operashon pa [[Winair]] i komo hub prinsipal pa konekshon ku islanan mas chikitu den e region, manera [[Anguilla]], [[Saba]], [[Sint Eustatius]], [[Sint Barth|Saint Barthélemy]], [[Anguilla]], [[Dominica]], [[Nevis (isla)|Nevis]] i [[Tortola]].<ref name="birthday"/> E aeropuerto tin konekshonnan regular ku [[Oropa]] i [[Nort Amérika]] ku diferente aerolinea, inkluyendo KLM i kompania di aviashon franses.<ref name="cleaver"/> == Organisashon == Maneho di e aeropuerto ta den man di Princess Juliana International Operating Company N.V.<ref name="pjia"/><ref>[https://web.archive.org/web/20050526154747/http://www.pjiae.com/pdfs/company-profile.pdf Company profile - The Princess Juliana International Airport (PJIA)], sxm-airport.com (4 di mart 2005)</ref>, un supsidiario di Princess Juliana International Airport Holding Company N.V., ku gobièrnu di Sint Maarten komo úniko akshonista. Na 2024, e aeropuerto tabatin aproximadamente 305 empleado (FTE), hasiendo e un di e dunadónan di trabou individual mas grandi na Sint Maarten, fuera di sektor públiko.<ref name="CBCS"/> Michael Cleaver ta direktor ehekutivo (CEO) di e aeropuerto for di 2025.<ref name="cleaver">[https://www.luchtvaartnieuws.nl/nieuws/categorie/3/airports/michael-cleaver-volgt-brian-mingo-op-als-ceo-van-luchthaven-van-sint-maarten Michael Cleaver volgt Brian Mingo op als CEO van luchthaven van Sint Maarten], luchtvaartnieuws.nl (5 di aprel 2025)</ref> {{Commonscat}} {{Appendix|2= {{References}} }} [[:Kategoria:Sint Maarten]] [[:Kategoria:Aviashon]] 7t1wiy66uhhkk1mmf0hc8w6br9ex6bz 199205 199203 2026-08-01T21:22:08Z Caribiana 8320 imagen agrega 199205 wikitext text/x-wiki {{Variante|c}} {{Infobox Aeropuerto | variante = c | nomber oficial = Princess Juliana International Airport | tipo = Públiko | imagen = Airport, Terminal JP5766234.jpg | descripcion = Terminal di Aeropuerto Internashonal Prinsesa Juliana (2006) | sirbi = [[Sint Maarten (isla)|Isla di Sint Maarten]] | funda = | apertura = [[4 di mart]] [[1944]] | propietario = Princess Juliana International Airport Holding Company N.V. | lat_deg = 18 | lat_min = 02 | lat_sec = 27 | lat_dir = N | lon_deg = 63 | lon_min = 06 | lon_sec = 32 | lon_dir = W | pais = {{SXM}} | pista = | operado = Princess Juliana International Operating Company N.V. | website = http://www.sxmairport.com/ }} '''Aeropuerto Internashonal Prinses Juliana''' (IATA: '''SXM''', ICAO: '''TNCM'''), konosí na [[ingles]] komo '''Princess Juliana International Airport''' (PJIA), ta e aeropuerto prinsipal di e [[Sint Maarten (isla)|isla di Sint Maarten]]. E ta sirbi tantu e [[Sint Maarten|parti hulandes]] komo e [[Sint Maarten (Fransia)|parti franses]] di e isla. E aeropuerto ta situá den pais [[Sint Maarten]], serka di Simpson Bay Lagoon. El a haña su nòmber for di Reina [[Juliana di Hulanda]], kende ainda tabata prinsesa heredero tempu ku e aeropuerto a habri na 1944. Ademas di PJIA, tin un aeropuerto mas chikitu na e parti franses di e isla, konosí komo Aeropuerto Grand Case-Espérance. E aeropuerto aki ta sirbi prinsipalmente buelonan regional chikitu.<ref>[https://skybrary.aero/airports/tffg Grand Case/Espérance Airport], Skybrary</ref> == Historia == Na 1942, durante [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]], e ehérsito [[Estadonan Uni di Amérika|merikano]] a konstruí un pista di aterisahe na e sitio kaminda e aeropuerto moderno ta pará awe. E ophetivo tabata pa monitoriá i kontrarestá aktividat di supmarino nazi den e área.<ref name="CBCS">[https://www.centralbank.cw/storage/app/media/economic_bulletins_2024/20240927_feature_article_princess_juliana_international_airport_economic_bulletin_september_2024.pdf Princess Juliana International Airport An Economic Profile], [[Banko Sentral di Kòrsou i Sint Maarten|CBCS]] Economic Bulletin (sèptèmber 2024)</ref> Na 1944, e promé buelo no-militar ku pasahero sivil, operá pa [[KLM]], a baha na Sint Maarten. E aeropuerto desaroyá posteriormente riba e mesun sitio a wòrdu nombrá na honor di Prinsesa Juliana, kende tabata abordo di e buelo inougural.<ref name="CBCS"/> == Infrastruktura i desaroyo == For di 2001, a elaborá plannan pa ekspanshon i modernisashon di e aeropuerto. Un terminal nobo, ku un kapasidat pa 2,5 mion pasahero pa aña, a wòrdu habrí ofisialmente na novèmber 2006 pa [[Beatrix di Hulanda|Reina Beatrix]].<ref name="CBCS"/><ref name="birthday">[https://shta.com/princess-juliana-international-airport-celebrates-80th-birthday/ Princess Juliana International Airport Celebrates 80th Birthday], shta.com (13 di mei 2024)</ref> E terminal nobo a wòrdu konstruí riba tereno rekuperá nortwest di e terminal bieu. E edifisio tin dos piso i un superfisie total di aproksimadamente 27.000 m². Check-in i entrega di maleta ta situá na planta abou, miéntras ku sala di salida i áreanan komersial ta na e promé piso.<ref name="pjia">[https://www.airport-technology.com/projects/princessjulianaint/?cf-view Princess Juliana International Airport], airport-technology.com (2008)</ref> Na 2015, e aeropuerto a manehá 1.829.543 pasahero i aproksimadamente 60.000 moveshon di avion.<ref>{{cite web |website=Sxmairport.com |url=http://www.sxmairport.com/includes/pdfs/2015-Annual-Report.pdf |title=Annual Report 2015 |access-date= |archive-date=2023-07-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230709223107/https://www.sxmairport.com/includes/pdfs/2015-Annual-Report.pdf |url-status=dead }}</ref> === Pista di aterisahe === Un di e karakterístikanan mas distintivo di e aeropuerto ta su aserkamentu pa aterisahe. Un punta di e pista ta situá hopi serka di Maho Beach, loke ta hasi ku avionnan ta pasa na altitut hopi abou riba e playa promé ku nan aterisá. Esaki a hasi e sitio konosí internashonalmente i a kontribuí na su popularidat komo atrakshon turístiko.<ref name="cleaver"/> Alabes, e situashon ta konsiderá potensialmente peligroso, i públiko ta wòrdu advertí pa "jetblast" mediante bòrchi.<ref>[https://uitspraken.rechtspraak.nl/details?id=ECLI:NL:HR:2004:AO4224 HR arrest Jetblast], uitspraken.rechtspraak.nl (2004)</ref> {{Multiple image | total_width = 410 | border = infobox | align = center | direction = horizontal | image1 = Airbus A340-313X, Air France JP6020532.jpg | caption1 = Avion Air France aserkando pista di aterisahe. | image2 = Warning sign on Maho Beach.jpg | caption2 =Bòrchi di atvertensia na Maho Beach (2015). | caption_align = center }} ==Ròl regional== E aeropuerto ta un sentro importante pa aviashon den e region di Nortost Karibe. E ta funshoná komo base di operashon pa [[Winair]] i komo hub prinsipal pa konekshon ku islanan mas chikitu den e region, manera [[Anguilla]], [[Saba]], [[Sint Eustatius]], [[Sint Barth|Saint Barthélemy]], [[Anguilla]], [[Dominica]], [[Nevis (isla)|Nevis]] i [[Tortola]].<ref name="birthday"/> E aeropuerto tin konekshonnan regular ku [[Oropa]] i [[Nort Amérika]] ku diferente aerolinea, inkluyendo KLM i kompania di aviashon franses.<ref name="cleaver"/> == Organisashon == Maneho di e aeropuerto ta den man di Princess Juliana International Operating Company N.V.<ref name="pjia"/><ref>[https://web.archive.org/web/20050526154747/http://www.pjiae.com/pdfs/company-profile.pdf Company profile - The Princess Juliana International Airport (PJIA)], sxm-airport.com (4 di mart 2005)</ref>, un supsidiario di Princess Juliana International Airport Holding Company N.V., ku gobièrnu di Sint Maarten komo úniko akshonista. Na 2024, e aeropuerto tabatin aproximadamente 305 empleado (FTE), hasiendo e un di e dunadónan di trabou individual mas grandi na Sint Maarten, fuera di sektor públiko.<ref name="CBCS"/> Michael Cleaver ta direktor ehekutivo (CEO) di e aeropuerto for di 2025.<ref name="cleaver">[https://www.luchtvaartnieuws.nl/nieuws/categorie/3/airports/michael-cleaver-volgt-brian-mingo-op-als-ceo-van-luchthaven-van-sint-maarten Michael Cleaver volgt Brian Mingo op als CEO van luchthaven van Sint Maarten], luchtvaartnieuws.nl (5 di aprel 2025)</ref> {{Commonscat}} {{Appendix|2= {{References}} }} [[:Kategoria:Sint Maarten]] [[:Kategoria:Aviashon]] 5mwbzr70ku9fggc70hnu9vwnfl840l5 199206 199205 2026-08-01T21:26:46Z Caribiana 8320 199206 wikitext text/x-wiki {{Variante|c}} {{Infobox Aeropuerto | variante = c | nomber oficial = Princess Juliana International Airport | tipo = Públiko | imagen = Airport, Terminal JP5766234.jpg | descripcion = Terminal di Aeropuerto Internashonal Prinsesa Juliana (2006) | sirbi = [[Sint Maarten (isla)|Isla di Sint Maarten]] | funda = | apertura = [[4 di mart]] [[1944]] | propietario = Princess Juliana International Airport Holding Company N.V. | lat_deg = 18 | lat_min = 02 | lat_sec = 27 | lat_dir = N | lon_deg = 63 | lon_min = 06 | lon_sec = 32 | lon_dir = W | pais = {{SXM}} | pista = | operado = Princess Juliana International Operating Company N.V. | website = http://www.sxmairport.com/ }} '''Aeropuerto Internashonal Prinses Juliana''' (IATA: '''SXM''', ICAO: '''TNCM'''), konosí na [[ingles]] komo '''Princess Juliana International Airport''' (PJIA), ta e aeropuerto prinsipal di e [[Sint Maarten (isla)|isla di Sint Maarten]]. E ta sirbi tantu e [[Sint Maarten|parti hulandes]] komo e [[Sint Maarten (Fransia)|parti franses]] di e isla. E aeropuerto ta situá den pais [[Sint Maarten]], serka di Simpson Bay Lagoon. El a haña su nòmber for di Reina [[Juliana di Hulanda]], kende ainda tabata prinsesa heredero tempu ku e aeropuerto a habri na 1944. Ademas di PJIA, tin un aeropuerto mas chikitu na e parti franses di e isla, konosí komo Aeropuerto Grand Case-Espérance. E aeropuerto aki ta sirbi prinsipalmente buelonan regional chikitu.<ref>[https://skybrary.aero/airports/tffg Grand Case/Espérance Airport], Skybrary</ref> == Historia == Na 1942, durante [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]], e ehérsito [[Estadonan Uni di Amérika|merikano]] a konstruí un pista di aterisahe na e sitio kaminda e aeropuerto moderno ta pará awe. E ophetivo tabata pa monitoriá i kontrarestá aktividat di supmarino nazi den e área.<ref name="CBCS">[https://www.centralbank.cw/storage/app/media/economic_bulletins_2024/20240927_feature_article_princess_juliana_international_airport_economic_bulletin_september_2024.pdf Princess Juliana International Airport An Economic Profile], [[Banko Sentral di Kòrsou i Sint Maarten|CBCS]] Economic Bulletin (sèptèmber 2024)</ref> Na 1944, e promé buelo no-militar ku pasahero sivil, operá pa [[KLM]], a baha na Sint Maarten. E aeropuerto desaroyá posteriormente riba e mesun sitio a wòrdu nombrá na honor di Prinsesa Juliana, kende tabata abordo di e buelo inougural.<ref name="CBCS"/> == Infrastruktura i desaroyo == For di 2001, a elaborá plannan pa ekspanshon i modernisashon di e aeropuerto. Un terminal nobo, ku un kapasidat pa 2,5 mion pasahero pa aña, a wòrdu habrí ofisialmente na novèmber 2006 pa [[Beatrix di Hulanda|Reina Beatrix]].<ref name="CBCS"/><ref name="birthday">[https://shta.com/princess-juliana-international-airport-celebrates-80th-birthday/ Princess Juliana International Airport Celebrates 80th Birthday], shta.com (13 di mei 2024)</ref> E terminal nobo a wòrdu konstruí riba tereno rekuperá nortwest di e terminal bieu. E edifisio tin dos piso i un superfisie total di aproksimadamente 27.000 m². Check-in i entrega di maleta ta situá na planta abou, miéntras ku sala di salida i áreanan komersial ta na e promé piso.<ref name="pjia">[https://www.airport-technology.com/projects/princessjulianaint/?cf-view Princess Juliana International Airport], airport-technology.com (2008)</ref> Na 2015, e aeropuerto a manehá 1.829.543 pasahero i aproksimadamente 60.000 moveshon di avion.<ref>{{cite web |website=Sxmairport.com |url=http://www.sxmairport.com/includes/pdfs/2015-Annual-Report.pdf |title=Annual Report 2015 |access-date= |archive-date=2023-07-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230709223107/https://www.sxmairport.com/includes/pdfs/2015-Annual-Report.pdf |url-status=dead }}</ref> === Pista di aterisahe === Un di e karakterístikanan mas distintivo di e aeropuerto ta su aserkamentu pa aterisahe. Un punta di e pista ta situá hopi serka di Maho Beach, loke ta hasi ku avionnan ta pasa na altitut hopi abou riba e playa promé ku nan aterisá. Esaki a hasi e sitio konosí internashonalmente i a kontribuí na su popularidat komo atrakshon turístiko.<ref name="cleaver"/> Alabes, e situashon ta konsiderá potensialmente peligroso, i públiko ta wòrdu advertí pa "jetblast" mediante bòrchi.<ref>[https://uitspraken.rechtspraak.nl/details?id=ECLI:NL:HR:2004:AO4224 HR arrest Jetblast], uitspraken.rechtspraak.nl (2004)</ref> {{Multiple image | total_width = 410 | border = infobox | align = center | direction = horizontal | image1 = 747-400 City of Bangkok landing at Princess Juliana 11-27-2012b.jpg | caption1 = Avion KLM aserkando pista di aterisahe. | image2 = Warning sign on Maho Beach.jpg | caption2 =Bòrchi di atvertensia na Maho Beach (2015). | caption_align = center }} ==Ròl regional== E aeropuerto ta un sentro importante pa aviashon den e region di Nortost Karibe. E ta funshoná komo base di operashon pa [[Winair]] i komo hub prinsipal pa konekshon ku islanan mas chikitu den e region, manera [[Anguilla]], [[Saba]], [[Sint Eustatius]], [[Sint Barth|Saint Barthélemy]], [[Anguilla]], [[Dominica]], [[Nevis (isla)|Nevis]] i [[Tortola]].<ref name="birthday"/> E aeropuerto tin konekshonnan regular ku [[Oropa]] i [[Nort Amérika]] ku diferente aerolinea, inkluyendo KLM i kompania di aviashon franses.<ref name="cleaver"/> == Organisashon == Maneho di e aeropuerto ta den man di Princess Juliana International Operating Company N.V.<ref name="pjia"/><ref>[https://web.archive.org/web/20050526154747/http://www.pjiae.com/pdfs/company-profile.pdf Company profile - The Princess Juliana International Airport (PJIA)], sxm-airport.com (4 di mart 2005)</ref>, un supsidiario di Princess Juliana International Airport Holding Company N.V., ku gobièrnu di Sint Maarten komo úniko akshonista. Na 2024, e aeropuerto tabatin aproximadamente 305 empleado (FTE), hasiendo e un di e dunadónan di trabou individual mas grandi na Sint Maarten, fuera di sektor públiko.<ref name="CBCS"/> Michael Cleaver ta direktor ehekutivo (CEO) di e aeropuerto for di 2025.<ref name="cleaver">[https://www.luchtvaartnieuws.nl/nieuws/categorie/3/airports/michael-cleaver-volgt-brian-mingo-op-als-ceo-van-luchthaven-van-sint-maarten Michael Cleaver volgt Brian Mingo op als CEO van luchthaven van Sint Maarten], luchtvaartnieuws.nl (5 di aprel 2025)</ref> {{Commonscat}} {{Appendix|2= {{References}} }} [[:Kategoria:Sint Maarten]] [[:Kategoria:Aviashon]] n1e58xlfb1km787oetx13i6b9jhk1yi 199211 199206 2026-08-01T21:34:31Z Caribiana 8320 199211 wikitext text/x-wiki {{Variante|c}} {{Infobox Aeropuerto | variante = c | nomber oficial = Princess Juliana International Airport | tipo = Públiko | imagen = Airport, Terminal JP5766234.jpg | descripcion = Terminal di Aeropuerto Internashonal Prinsesa Juliana (2006) | sirbi = [[Sint Maarten (isla)|Isla di Sint Maarten]] | funda = 1942 - militar; 1944 - públiko | apertura = [[4 di mart]] [[1944]] | propietario = Princess Juliana International Airport Holding Company N.V. | lat_deg = 18 | lat_min = 02 | lat_sec = 27 | lat_dir = N | lon_deg = 63 | lon_min = 06 | lon_sec = 32 | lon_dir = W | pais = {{SXM}} | pista = | operado = Princess Juliana International Operating Company N.V. | website = http://www.sxmairport.com/ }} '''Aeropuerto Internashonal Prinses Juliana''' (IATA: '''SXM''', ICAO: '''TNCM'''), konosí na [[ingles]] komo '''Princess Juliana International Airport''' (PJIA), ta e aeropuerto prinsipal di e [[Sint Maarten (isla)|isla di Sint Maarten]]. E ta sirbi tantu e [[Sint Maarten|parti hulandes]] komo e [[Sint Maarten (Fransia)|parti franses]] di e isla. E aeropuerto ta situá den pais [[Sint Maarten]], serka di Simpson Bay Lagoon. El a haña su nòmber for di Reina [[Juliana di Hulanda]], kende ainda tabata prinsesa heredero tempu ku e aeropuerto a habri na 1944. Ademas di PJIA, tin un aeropuerto mas chikitu na e parti franses di e isla, konosí komo Aeropuerto Grand Case-Espérance. E aeropuerto aki ta sirbi prinsipalmente buelonan regional chikitu.<ref>[https://skybrary.aero/airports/tffg Grand Case/Espérance Airport], Skybrary</ref> == Historia == Na 1942, durante [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]], e ehérsito [[Estadonan Uni di Amérika|merikano]] a konstruí un pista di aterisahe na e sitio kaminda e aeropuerto moderno ta pará awe. E ophetivo tabata pa monitoriá i kontrarestá aktividat di supmarino nazi den e área.<ref name="CBCS">[https://www.centralbank.cw/storage/app/media/economic_bulletins_2024/20240927_feature_article_princess_juliana_international_airport_economic_bulletin_september_2024.pdf Princess Juliana International Airport An Economic Profile], [[Banko Sentral di Kòrsou i Sint Maarten|CBCS]] Economic Bulletin (sèptèmber 2024)</ref> Na 1944, e promé buelo no-militar ku pasahero sivil, operá pa [[KLM]], a baha na Sint Maarten. E aeropuerto desaroyá posteriormente riba e mesun sitio a wòrdu nombrá na honor di Prinsesa Juliana, kende tabata abordo di e buelo inougural.<ref name="CBCS"/> == Infrastruktura i desaroyo == For di 2001, a elaborá plannan pa ekspanshon i modernisashon di e aeropuerto. Un terminal nobo, ku un kapasidat pa 2,5 mion pasahero pa aña, a wòrdu habrí ofisialmente na novèmber 2006 pa [[Beatrix di Hulanda|Reina Beatrix]].<ref name="CBCS"/><ref name="birthday">[https://shta.com/princess-juliana-international-airport-celebrates-80th-birthday/ Princess Juliana International Airport Celebrates 80th Birthday], shta.com (13 di mei 2024)</ref> E terminal nobo a wòrdu konstruí riba tereno rekuperá nortwest di e terminal bieu. E edifisio tin dos piso i un superfisie total di aproksimadamente 27.000 m². Check-in i entrega di maleta ta situá na planta abou, miéntras ku sala di salida i áreanan komersial ta na e promé piso.<ref name="pjia">[https://www.airport-technology.com/projects/princessjulianaint/?cf-view Princess Juliana International Airport], airport-technology.com (2008)</ref> Na 2015, e aeropuerto a manehá 1.829.543 pasahero i aproksimadamente 60.000 moveshon di avion.<ref>{{cite web |website=Sxmairport.com |url=http://www.sxmairport.com/includes/pdfs/2015-Annual-Report.pdf |title=Annual Report 2015 |access-date= |archive-date=2023-07-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230709223107/https://www.sxmairport.com/includes/pdfs/2015-Annual-Report.pdf |url-status=dead }}</ref> === Pista di aterisahe === Un di e karakterístikanan mas distintivo di e aeropuerto ta su aserkamentu pa aterisahe. Un punta di e pista ta situá hopi serka di Maho Beach, loke ta hasi ku avionnan ta pasa na altitut hopi abou riba e playa promé ku nan aterisá. Esaki a hasi e sitio konosí internashonalmente i a kontribuí na su popularidat komo atrakshon turístiko.<ref name="cleaver"/> Alabes, e situashon ta konsiderá potensialmente peligroso, i públiko ta wòrdu advertí pa "jetblast" mediante bòrchi.<ref>[https://uitspraken.rechtspraak.nl/details?id=ECLI:NL:HR:2004:AO4224 HR arrest Jetblast], uitspraken.rechtspraak.nl (2004)</ref> {{Multiple image | total_width = 410 | border = infobox | align = center | direction = horizontal | image1 = 747-400 City of Bangkok landing at Princess Juliana 11-27-2012b.jpg | caption1 = Avion KLM aserkando pista di aterisahe. | image2 = Warning sign on Maho Beach.jpg | caption2 =Bòrchi di atvertensia na Maho Beach (2015). | caption_align = center }} ==Ròl regional== E aeropuerto ta un sentro importante pa aviashon den e region di Nortost Karibe. E ta funshoná komo base di operashon pa [[Winair]] i komo hub prinsipal pa konekshon ku islanan mas chikitu den e region, manera [[Anguilla]], [[Saba]], [[Sint Eustatius]], [[Sint Barth|Saint Barthélemy]], [[Anguilla]], [[Dominica]], [[Nevis (isla)|Nevis]] i [[Tortola]].<ref name="birthday"/> E aeropuerto tin konekshonnan regular ku [[Oropa]] i [[Nort Amérika]] ku diferente aerolinea, inkluyendo KLM i kompania di aviashon franses.<ref name="cleaver"/> == Organisashon == Maneho di e aeropuerto ta den man di Princess Juliana International Operating Company N.V.<ref name="pjia"/><ref>[https://web.archive.org/web/20050526154747/http://www.pjiae.com/pdfs/company-profile.pdf Company profile - The Princess Juliana International Airport (PJIA)], sxm-airport.com (4 di mart 2005)</ref>, un supsidiario di Princess Juliana International Airport Holding Company N.V., ku gobièrnu di Sint Maarten komo úniko akshonista. Na 2024, e aeropuerto tabatin aproximadamente 305 empleado (FTE), hasiendo e un di e dunadónan di trabou individual mas grandi na Sint Maarten, fuera di sektor públiko.<ref name="CBCS"/> Michael Cleaver ta direktor ehekutivo (CEO) di e aeropuerto for di 2025.<ref name="cleaver">[https://www.luchtvaartnieuws.nl/nieuws/categorie/3/airports/michael-cleaver-volgt-brian-mingo-op-als-ceo-van-luchthaven-van-sint-maarten Michael Cleaver volgt Brian Mingo op als CEO van luchthaven van Sint Maarten], luchtvaartnieuws.nl (5 di aprel 2025)</ref> {{Commonscat}} {{Appendix|2= {{References}} }} [[:Kategoria:Sint Maarten]] [[:Kategoria:Aviashon]] kzo7xbofyt4rh7f7w02rkpjxm5dfyzh 199212 199211 2026-08-01T21:39:27Z Caribiana 8320 199212 wikitext text/x-wiki {{Variante|c}} {{Infobox Aeropuerto | variante = c | nomber oficial = Princess Juliana International Airport | tipo = Públiko | imagen = Airport, Terminal JP5766234.jpg | descripcion = Terminal di Aeropuerto Internashonal Prinsesa Juliana (2006) | sirbi = [[Sint Maarten (isla)|Isla di Sint Maarten]] | funda = 1942 - militar; 1944 - públiko | apertura = [[4 di mart]] [[1944]] | rpopietario = Princess Juliana International Airport Holding Company N.V. | lat_deg = 18 | lat_min = 02 | lat_sec = 27 | lat_dir = N | lon_deg = 63 | lon_min = 06 | lon_sec = 32 | lon_dir = W | pais = {{SXM}} | pista = | operado = Princess Juliana International Operating Company N.V. | website = http://www.sxmairport.com/ }} '''Aeropuerto Internashonal Prinses Juliana''' (IATA: '''SXM''', ICAO: '''TNCM'''), konosí na [[ingles]] komo '''Princess Juliana International Airport''' (PJIA), ta e aeropuerto prinsipal di e [[Sint Maarten (isla)|isla di Sint Maarten]]. E ta sirbi tantu e [[Sint Maarten|parti hulandes]] komo e [[Sint Maarten (Fransia)|parti franses]] di e isla. E aeropuerto ta situá den pais [[Sint Maarten]], serka di Simpson Bay Lagoon. El a haña su nòmber for di Reina [[Juliana di Hulanda]], kende ainda tabata prinsesa heredero tempu ku e aeropuerto a habri dia 4 di mart 1944. Ademas di PJIA, tin un aeropuerto mas chikitu na e parti franses di e isla, konosí komo Aeropuerto Grand Case-Espérance. E aeropuerto aki ta sirbi prinsipalmente buelonan regional chikitu.<ref>[https://skybrary.aero/airports/tffg Grand Case/Espérance Airport], Skybrary</ref> == Historia == Na 1942, durante [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]], e ehérsito [[Estadonan Uni di Amérika|merikano]] a konstruí un pista di aterisahe na e sitio kaminda e aeropuerto moderno ta pará awe. E ophetivo tabata pa monitoriá i kontrarestá aktividat di supmarino nazi den e área.<ref name="CBCS">[https://www.centralbank.cw/storage/app/media/economic_bulletins_2024/20240927_feature_article_princess_juliana_international_airport_economic_bulletin_september_2024.pdf Princess Juliana International Airport An Economic Profile], [[Banko Sentral di Kòrsou i Sint Maarten|CBCS]] Economic Bulletin (sèptèmber 2024)</ref> Na 1944, e promé buelo no-militar ku pasahero sivil, operá pa [[KLM]], a baha na Sint Maarten. E aeropuerto desaroyá posteriormente riba e mesun sitio a wòrdu nombrá na honor di Prinsesa Juliana, kende tabata abordo di e buelo inougural.<ref name="CBCS"/> == Infrastruktura i desaroyo == For di 2001, a elaborá plannan pa ekspanshon i modernisashon di e aeropuerto. Un terminal nobo, ku un kapasidat pa 2,5 mion pasahero pa aña, a wòrdu habrí ofisialmente na novèmber 2006 pa [[Beatrix di Hulanda|Reina Beatrix]].<ref name="CBCS"/><ref name="birthday">[https://shta.com/princess-juliana-international-airport-celebrates-80th-birthday/ Princess Juliana International Airport Celebrates 80th Birthday], shta.com (13 di mei 2024)</ref> E terminal nobo a wòrdu konstruí riba tereno rekuperá nortwest di e terminal bieu. E edifisio tin dos piso i un superfisie total di aproksimadamente 27.000 m². Check-in i entrega di maleta ta situá na planta abou, miéntras ku sala di salida i áreanan komersial ta na e promé piso.<ref name="pjia">[https://www.airport-technology.com/projects/princessjulianaint/?cf-view Princess Juliana International Airport], airport-technology.com (2008)</ref> Na 2015, e aeropuerto a manehá 1.829.543 pasahero i aproksimadamente 60.000 moveshon di avion.<ref>{{cite web |website=Sxmairport.com |url=http://www.sxmairport.com/includes/pdfs/2015-Annual-Report.pdf |title=Annual Report 2015 |access-date= |archive-date=2023-07-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230709223107/https://www.sxmairport.com/includes/pdfs/2015-Annual-Report.pdf |url-status=dead }}</ref> === Pista di aterisahe === Un di e karakterístikanan mas distintivo di e aeropuerto ta su aserkamentu pa aterisahe. Un punta di e pista ta situá hopi serka di Maho Beach, loke ta hasi ku avionnan ta pasa na altitut hopi abou riba e playa promé ku nan aterisá. Esaki a hasi e sitio konosí internashonalmente i a kontribuí na su popularidat komo atrakshon turístiko.<ref name="cleaver"/> Alabes, e situashon ta konsiderá potensialmente peligroso, i públiko ta wòrdu advertí pa "jetblast" mediante bòrchi.<ref>[https://uitspraken.rechtspraak.nl/details?id=ECLI:NL:HR:2004:AO4224 HR arrest Jetblast], uitspraken.rechtspraak.nl (2004)</ref> {{Multiple image | total_width = 410 | border = infobox | align = center | direction = horizontal | image1 = 747-400 City of Bangkok landing at Princess Juliana 11-27-2012b.jpg | caption1 = Avion KLM aserkando pista di aterisahe. | image2 = Warning sign on Maho Beach.jpg | caption2 =Bòrchi di atvertensia na Maho Beach (2015). | caption_align = center }} ==Ròl regional== E aeropuerto ta un sentro importante pa aviashon den e region di Nortost Karibe. E ta funshoná komo base di operashon pa [[Winair]] i komo hub prinsipal pa konekshon ku islanan mas chikitu den e region, manera [[Anguilla]], [[Saba]], [[Sint Eustatius]], [[Sint Barth|Saint Barthélemy]], [[Anguilla]], [[Dominica]], [[Nevis (isla)|Nevis]] i [[Tortola]].<ref name="birthday"/> E aeropuerto tin konekshonnan regular ku [[Oropa]] i [[Nort Amérika]] ku diferente aerolinea, inkluyendo KLM i kompania di aviashon franses.<ref name="cleaver"/> == Organisashon == Maneho di e aeropuerto ta den man di Princess Juliana International Operating Company N.V.<ref name="pjia"/><ref>[https://web.archive.org/web/20050526154747/http://www.pjiae.com/pdfs/company-profile.pdf Company profile - The Princess Juliana International Airport (PJIA)], sxm-airport.com (4 di mart 2005)</ref>, un supsidiario di Princess Juliana International Airport Holding Company N.V., ku gobièrnu di Sint Maarten komo úniko akshonista. Na 2024, e aeropuerto tabatin aproximadamente 305 empleado (FTE), hasiendo e un di e dunadónan di trabou individual mas grandi na Sint Maarten, fuera di sektor públiko.<ref name="CBCS"/> Michael Cleaver ta direktor ehekutivo (CEO) di e aeropuerto for di 2025.<ref name="cleaver">[https://www.luchtvaartnieuws.nl/nieuws/categorie/3/airports/michael-cleaver-volgt-brian-mingo-op-als-ceo-van-luchthaven-van-sint-maarten Michael Cleaver volgt Brian Mingo op als CEO van luchthaven van Sint Maarten], luchtvaartnieuws.nl (5 di aprel 2025)</ref> {{Commonscat}} {{Appendix|2= {{References}} }} [[:Kategoria:Sint Maarten]] [[:Kategoria:Aviashon]] 5w9mht4052n2t9fby487vngqybd1f57 199215 199212 2026-08-02T06:56:48Z Caribiana 8320 199215 wikitext text/x-wiki {{Variante|c}} {{Infobox Aeropuerto | variante = c | nomber oficial = Princess Juliana International Airport | tipo = Públiko | imagen = Airport, Terminal JP5766234.jpg | descripcion = Terminal di Aeropuerto Internashonal Prinsesa Juliana (2006) | sirbi = [[Sint Maarten (isla)|Isla di Sint Maarten]] | funda = 1942 - militar; 1944 - públiko | apertura = [[4 di mart]] [[1944]] | propietario = Princess Juliana International Airport Holding Company N.V. | lat_deg = 18 | lat_min = 02 | lat_sec = 27 | lat_dir = N | lon_deg = 63 | lon_min = 06 | lon_sec = 32 | lon_dir = W | pais = {{SXM}} | pista = | operado = Princess Juliana International Operating Company N.V. | website = http://www.sxmairport.com/ }} '''Aeropuerto Internashonal Prinsesa Juliana''' (IATA: '''SXM''', ICAO: '''TNCM'''), konosí na [[ingles]] komo '''Princess Juliana International Airport''' (PJIA), ta e aeropuerto prinsipal di e [[Sint Maarten (isla)|isla di Sint Maarten]]. E ta sirbi tantu e [[Sint Maarten|parti hulandes]] komo e [[Sint Maarten (Fransia)|parti franses]] di e isla. E aeropuerto ta situá den pais [[Sint Maarten]], serka di Simpson Bay Lagoon. El a haña su nòmber for di [[Juliana di Hulanda|Reina Juliana]], kende ainda tabata prinsesa heredero tempu ku e aeropuerto a habri dia 4 di mart 1944. Ademas di PJIA, tin un aeropuerto mas chikitu na e parti franses di e isla, konosí komo Aeropuerto Grand Case-Espérance. E aeropuerto aki ta sirbi prinsipalmente buelonan regional chikitu.<ref>[https://skybrary.aero/airports/tffg Grand Case/Espérance Airport], Skybrary</ref> == Historia == Na 1942, durante [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]], e ehérsito [[Estadonan Uni di Amérika|merikano]] a konstruí un pista di aterisahe na e sitio kaminda e aeropuerto moderno ta pará awe. E ophetivo tabata pa monitoriá i kontrarestá aktividat di supmarino nazi den e área.<ref name="CBCS">[https://www.centralbank.cw/storage/app/media/economic_bulletins_2024/20240927_feature_article_princess_juliana_international_airport_economic_bulletin_september_2024.pdf Princess Juliana International Airport An Economic Profile], [[Banko Sentral di Kòrsou i Sint Maarten|CBCS]] Economic Bulletin (sèptèmber 2024)</ref> Na 1944, e promé buelo no-militar ku pasahero sivil, operá pa [[KLM]], a baha na Sint Maarten. E aeropuerto desaroyá posteriormente riba e mesun sitio a wòrdu nombrá na honor di Prinsesa Juliana, kende tabata abordo di e buelo inougural.<ref name="CBCS"/> == Infrastruktura i desaroyo == For di 2001, a elaborá plannan pa ekspanshon i modernisashon di e aeropuerto. Un terminal nobo, ku un kapasidat pa 2,5 mion pasahero pa aña, a wòrdu habrí ofisialmente na novèmber 2006 pa [[Beatrix di Hulanda|Reina Beatrix]].<ref name="CBCS"/><ref name="birthday">[https://shta.com/princess-juliana-international-airport-celebrates-80th-birthday/ Princess Juliana International Airport Celebrates 80th Birthday], shta.com (13 di mei 2024)</ref> E terminal nobo a wòrdu konstruí riba tereno rekuperá nortwest di e terminal bieu. E edifisio tin dos piso i un superfisie total di aproksimadamente 27.000 m². Check-in i entrega di maleta ta situá na planta abou, miéntras ku sala di salida i áreanan komersial ta na e promé piso.<ref name="pjia">[https://www.airport-technology.com/projects/princessjulianaint/?cf-view Princess Juliana International Airport], airport-technology.com (2008)</ref> Na 2015, e aeropuerto a manehá 1.829.543 pasahero i aproksimadamente 60.000 moveshon di avion.<ref>{{cite web |website=Sxmairport.com |url=http://www.sxmairport.com/includes/pdfs/2015-Annual-Report.pdf |title=Annual Report 2015 |access-date= |archive-date=2023-07-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230709223107/https://www.sxmairport.com/includes/pdfs/2015-Annual-Report.pdf |url-status=dead }}</ref> === Pista di aterisahe === Un di e karakterístikanan mas distintivo di e aeropuerto ta su aserkamentu pa aterisahe. Un punta di e pista ta situá hopi serka di Maho Beach, loke ta hasi ku avionnan ta pasa na altitut hopi abou riba e playa promé ku nan aterisá. Esaki a hasi e sitio konosí internashonalmente i a kontribuí na su popularidat komo atrakshon turístiko.<ref name="cleaver"/> Alabes, e situashon ta konsiderá potensialmente peligroso, i públiko ta wòrdu advertí pa "jetblast" pa medio di bòrchi.<ref>[https://uitspraken.rechtspraak.nl/details?id=ECLI:NL:HR:2004:AO4224 HR arrest Jetblast], uitspraken.rechtspraak.nl (2004)</ref> {{Multiple image | total_width = 410 | border = infobox | align = center | direction = horizontal | image1 = 747-400 City of Bangkok landing at Princess Juliana 11-27-2012b.jpg | caption1 = Avion KLM aserkando pista di aterisahe. | image2 = Warning sign on Maho Beach.jpg | caption2 =Bòrchi di atvertensia na Maho Beach (2015). | caption_align = center }} ==Ròl regional== E aeropuerto ta un sentro importante pa aviashon den e region di Nortost Karibe. E ta funshoná komo base di operashon pa [[Winair]] i komo hub prinsipal pa konekshon ku islanan mas chikitu den e region, manera [[Anguilla]], [[Saba]], [[Sint Eustatius]], [[Sint Barth|Saint Barthélemy]], [[Anguilla]], [[Dominica]], [[Nevis (isla)|Nevis]] i [[Tortola]].<ref name="birthday"/> E aeropuerto tin konekshonnan regular ku [[Oropa]] i [[Nort Amérika]] ku diferente aerolinea, inkluyendo KLM i kompania di aviashon franses.<ref name="cleaver"/> == Organisashon == Maneho di e aeropuerto ta den man di Princess Juliana International Operating Company N.V.<ref name="pjia"/><ref>[https://web.archive.org/web/20050526154747/http://www.pjiae.com/pdfs/company-profile.pdf Company profile - The Princess Juliana International Airport (PJIA)], sxm-airport.com (4 di mart 2005)</ref>, un supsidiario di Princess Juliana International Airport Holding Company N.V., ku gobièrnu di Sint Maarten komo úniko akshonista. Na 2024, e aeropuerto tabatin aproximadamente 305 empleado (FTE), hasiendo e un di e dunadónan di trabou individual mas grandi na Sint Maarten, fuera di sektor públiko.<ref name="CBCS"/> Michael Cleaver ta direktor ehekutivo (CEO) di e aeropuerto for di 2025.<ref name="cleaver">[https://www.luchtvaartnieuws.nl/nieuws/categorie/3/airports/michael-cleaver-volgt-brian-mingo-op-als-ceo-van-luchthaven-van-sint-maarten Michael Cleaver volgt Brian Mingo op als CEO van luchthaven van Sint Maarten], luchtvaartnieuws.nl (5 di aprel 2025)</ref> {{Commonscat}} {{Appendix|2= {{References}} }} [[:Kategoria:Sint Maarten]] [[:Kategoria:Aviashon]] q1h4nzwm4dzfd5ujnz754joybhq4t7n 199229 199215 2026-08-02T09:24:37Z Caribiana 8320 ampliashon 199229 wikitext text/x-wiki {{Variante|c}} {{Infobox Aeropuerto | variante = c | nomber oficial = Princess Juliana International Airport | tipo = Públiko | imagen = Airport, Terminal JP5766234.jpg | descripcion = Terminal di Aeropuerto Internashonal Prinsesa Juliana (2006) | sirbi = [[Sint Maarten (isla)|Isla di Sint Maarten]] | funda = 1942 - militar; 1943 - públiko | apertura = [[4 di mart]] [[1944]] | propietario = Princess Juliana International Airport Holding Company N.V. | lat_deg = 18 | lat_min = 02 | lat_sec = 27 | lat_dir = N | lon_deg = 63 | lon_min = 06 | lon_sec = 32 | lon_dir = W | pais = {{SXM}} | pista = | operado = Princess Juliana International Operating Company N.V. | website = http://www.sxmairport.com/ }} '''Aeropuerto Internashonal Prinsesa Juliana''' (IATA: '''SXM''', ICAO: '''TNCM'''), konosí na [[ingles]] komo '''Princess Juliana International Airport''' (PJIA), ta e aeropuerto prinsipal di e [[Sint Maarten (isla)|isla di Sint Maarten]]. E ta sirbi tantu e [[Sint Maarten|parti hulandes]] komo e [[Sint Maarten (Fransia)|parti franses]] di e isla. E aeropuerto ta situá den pais [[Sint Maarten]], serka di Simpson Bay Lagoon. El a haña su nòmber for di [[Juliana di Hulanda|Reina Juliana]], kende ainda tabata prinsesa heredero tempu ku e aeropuerto a habri na 1943. Ademas di PJIA, tin un aeropuerto mas chikitu na e parti franses di e isla, konosí komo Aeropuerto Grand Case-Espérance. E aeropuerto aki ta sirbi prinsipalmente buelonan regional chikitu.<ref>[https://skybrary.aero/airports/tffg Grand Case/Espérance Airport], Skybrary</ref> == Historia == Na 1942, durante [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]], e ehérsito [[Estadonan Uni di Amérika|merikano]] a konstruí un pista di aterisahe na e sitio kaminda e aeropuerto moderno ta pará awe. E ophetivo tabata pa monitoriá i kontrarestá aktividat di supmarino nazi den e área.<ref name="CBCS">[https://www.centralbank.cw/storage/app/media/economic_bulletins_2024/20240927_feature_article_princess_juliana_international_airport_economic_bulletin_september_2024.pdf Princess Juliana International Airport An Economic Profile], [[Banko Sentral di Kòrsou i Sint Maarten|CBCS]] Economic Bulletin (sèptèmber 2024)</ref> Un aña despues, e promé buelo komersial a baha dia 3 di desèmber 1943. Na 1944, e promé buelo no-militar ku pasahero sivil, operá pa [[KLM]], a baha na Sint Maarten. E aeropuerto desaroyá posteriormente riba e mesun sitio a wòrdu nombrá na honor di Prinsesa Juliana, kende tabata abordo di e buelo inougural.<ref name="CBCS"/> == Infrastruktura i desaroyo == Na 1964 e aeropuerto a wòrdu renobá i un terminal nobo a wòrdu agregá. E fasilidatnan a wòrdu ekspandé na 1985.<ref name="birthday"/> For di 2001, a elaborá plannan pa ekspanshon i modernisashon di e aeropuerto. Un terminal nobo, ku un kapasidat pa 2,5 mion pasahero pa aña, a wòrdu habrí ofisialmente na novèmber 2006 pa [[Beatrix di Hulanda|Reina Beatrix]].<ref name="CBCS"/><ref name="birthday">[https://shta.com/princess-juliana-international-airport-celebrates-80th-birthday/ Princess Juliana International Airport Celebrates 80th Birthday], shta.com (13 di mei 2024)</ref> E terminal nobo a wòrdu konstruí riba tereno rekuperá nortwest di e terminal bieu. E edifisio tin dos piso i un superfisie total di aproksimadamente 27.000 m². Check-in i entrega di maleta ta situá na planta abou, miéntras ku sala di salida i áreanan komersial ta na e promé piso.<ref name="pjia">[https://www.airport-technology.com/projects/princessjulianaint/?cf-view Princess Juliana International Airport], airport-technology.com (2008)</ref> E terminal di karga tin un superfisie di 2000 m². Na 2015, e aeropuerto a manehá 1.829.543 pasahero i aproksimadamente 60.000 moveshon di avion.<ref>{{cite web |website=Sxmairport.com |url=http://www.sxmairport.com/includes/pdfs/2015-Annual-Report.pdf |title=Annual Report 2015 |access-date= |archive-date=2023-07-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230709223107/https://www.sxmairport.com/includes/pdfs/2015-Annual-Report.pdf |url-status=dead }}</ref> Ademas di servisionan regular i tráfiko di karga, avionnan privá tambe por usa e aeropuerto. Pa pasaheronan den e kategoria aki ku ta yega òf sali, fasilidatnan separá manera kòntròl di duana i lounge ta disponibel den un edifisio dediká. ===Daño === Dia 6 di sèptèmber 2017, e wowo di orkan Irma a pasa riba Sint Maarten. E destrukshon riba e isla tabata inmenso i e aeropuerto a bira inaksesibel.<ref>{{Citeer web |url=https://nos.nl/artikel/2191759-sint-maarten-zwaar-getroffen-zeker-acht-doden-op-franse-eilanden |titel=Sint-Maarten zwaar getroffen: zeker acht doden op Franse eilanden |datum=2017-09-07 |bezochtdatum=2024-11-17 |werk=nos.nl |taal=nl}}</ref> E aeropuerto ya a wòrdu será komo un prekoushon, pero e terminal a sufri daño severo.<ref>{{Citeer web |url=https://nos.nl/artikel/2191651-sint-maarten-vol-geraakt-door-irma-amper-zicht-op-situatie.html |titel=Sint-Maarten vol geraakt door Irma, amper zicht op situatie |datum=2017-09-06 |bezochtdatum=|werk=nos.nl |taal=nl}}</ref><ref>{{Cite web|last=McMah |first=Lauren |title=Princess Juliana airport in St Maarten devastated by Hurricane Irma |url=https://www.news.com.au/travel/travel-updates/incidents/princess-juliana-airport-in-st-maarten-devastated-by-hurricane-irma/news-story/ead5e603f4832387f059159700e381cc |work=news.com.au |date=2017-09-07 |access-date=}}[http://www.news.com.au/travel/travel-updates/incidents/princess-juliana-airport-in-st-maarten-devastated-by-hurricane-irma/news-story/ead5e603f4832387f059159700e381cc Princess Juliana Airport in St Maarten devastated by hurricane Irma] News.com.au, 6 september 2017</ref> Den algun dia, e pista por wòrdu usá atrobe pa buelonan di emergensia.<ref>[https://nos.nl/artikel/2191832-luchthaven-sint-maarten-mogelijk-vandaag-nog-open-voor-hulp.html Luchthaven mogelijk vandaag nog open] NOS, 7 september 2017</ref><ref>{{Citeer web |url=https://nos.nl/artikel/2192272-thuis-mike-ontvluchtte-sint-maarten-met-een-guerrilla-pendelvlucht.html |titel=Thuis: Mike ontvluchtte Sint-Maarten met een 'guerrilla-pendelvlucht' |datum=2017-09-10 |bezochtdatum= |werk=nos.nl |taal=nl}}</ref> Dia 10 di òktober 2017, e aeropuerto a habri bèk pa servisio komersial regular.<ref>[http://www.sxmairport.com/news-20171005-Rebuilding-of-SXM-Airport-terminal-building-will-commence-soon.php] Sint maarten airport: Rebuilding of SXM Airport terminal building will commence soon.</ref> Ademas di e aeropuerto mes, Banko Mundial i Aeropuerto Schiphol di Amsterdam, entre otro, a hunga un ròl den e rekonstrukshon.<ref>{{Citeer web |url=https://policycommons.net/artifacts/47335563/restoring-the-princess/48234321/ |titel=Worldbank Princess Juliana International Recovery Report}}</ref> Na novèmber 2024, Prinsesa Beatrix a habri e aeropuerto bèk i e rekonstrukshon a keda deklará kompleto.<ref>{{Citeer web |url=https://www.visitstmaarten.com/princess-beatrix-inaugurates-new-princess-juliana-international-airport-terminal-on-sint-maarten/ |titel=PRINCESS BEATRIX INAUGURATES NEW PRINCESS JULIANA INTERNATIONAL AIRPORT TERMINAL ON SINT MAARTEN |achternaam=Info |datum=2024-11-18 |bezochtdatum=2026-04-04 |werk=St. Maarten / St. Martin |taal=en}}</ref> Datonan di buelo pa aña 2025 tabata atrobe komparábel ku e situashon pre-Irma ku 1.8 mion pasahero pa aña.<ref>{{Citeer web |url=https://shta.com/princess-juliana-international-airpot-records-strong-passenger-growth-in2025/ |titel=Princess Juliana International Airport Records Strong Passenger Growth in 2025 {{!}} SHTA |bezochtdatum= |werk=shta.com}}</ref> === Pista di aterisahe === Un di e karakterístikanan mas distintivo di e aeropuerto ta su aserkamentu pa aterisahe. Un punta di e pista ta situá hopi serka di Maho Beach, loke ta hasi ku avionnan ta pasa na altitut hopi abou riba e playa promé ku nan aterisá. Esaki a hasi e sitio konosí internashonalmente i a kontribuí na su popularidat komo atrakshon turístiko.<ref name="cleaver"/> Alabes, e situashon ta konsiderá potensialmente peligroso, i públiko ta wòrdu advertí pa "jetblast" pa medio di bòrchi.<ref>[https://uitspraken.rechtspraak.nl/details?id=ECLI:NL:HR:2004:AO4224 HR arrest Jetblast], uitspraken.rechtspraak.nl (2004)</ref> {{Multiple image | total_width = 440 | border = infobox | align = center | direction = horizontal | image1 = 747-400 City of Bangkok landing at Princess Juliana 11-27-2012b.jpg | caption1 = Avion KLM aserkando pista di aterisahe. | image2 = Warning sign on Maho Beach.jpg | caption2 =Bòrchi di atvertensia na Maho Beach (2015). | caption_align = center }} ==Ròl regional== E aeropuerto ta un sentro importante pa aviashon den e region di Nortost Karibe. E ta funshoná komo base di operashon pa [[Winair]] i komo hub prinsipal pa konekshon ku islanan mas chikitu den e region, manera [[Anguilla]], [[Saba]], [[Sint Eustatius]], [[Sint Barth|Saint Barthélemy]], [[Anguilla]], [[Dominica]], [[Nevis (isla)|Nevis]] i [[Tortola]].<ref name="birthday"/> E aeropuerto tin konekshonnan regular ku [[Oropa]] i [[Nort Amérika]] ku diferente aerolinea, inkluyendo KLM i kompania di aviashon franses.<ref name="cleaver"/> == Organisashon == Maneho di e aeropuerto ta den man di Princess Juliana International Operating Company N.V.<ref name="pjia"/><ref>[https://web.archive.org/web/20050526154747/http://www.pjiae.com/pdfs/company-profile.pdf Company profile - The Princess Juliana International Airport (PJIA)], sxm-airport.com (4 di mart 2005)</ref>, un supsidiario di Princess Juliana International Airport Holding Company N.V., ku gobièrnu di Sint Maarten komo úniko akshonista. Na 2024, e aeropuerto tabatin aproximadamente 305 empleado (FTE), hasiendo e un di e dunadónan di trabou individual mas grandi na Sint Maarten, fuera di sektor públiko.<ref name="CBCS"/> Michael Cleaver ta direktor ehekutivo (CEO) di e aeropuerto for di 2025.<ref name="cleaver">[https://www.luchtvaartnieuws.nl/nieuws/categorie/3/airports/michael-cleaver-volgt-brian-mingo-op-als-ceo-van-luchthaven-van-sint-maarten Michael Cleaver volgt Brian Mingo op als CEO van luchthaven van Sint Maarten], luchtvaartnieuws.nl (5 di aprel 2025)</ref> {{Commonscat}} {{Appendix|2= {{References}} }} [[Kategoria:Sint Maarten]] [[Kategoria:Aviashon]] 9kvazxfxq82mnahke57eg2cf2thpz4n 199230 199229 2026-08-02T09:36:36Z Caribiana 8320 ampliashon 199230 wikitext text/x-wiki {{Variante|c}} {{Infobox Aeropuerto | variante = c | nomber oficial = Princess Juliana International Airport | tipo = Públiko | imagen = Airport, Terminal JP5766234.jpg | descripcion = Terminal di Aeropuerto Internashonal Prinsesa Juliana (2006) | sirbi = [[Sint Maarten (isla)|Isla di Sint Maarten]] | funda = 1942 - militar; 1943 - públiko | apertura = [[4 di mart]] [[1944]] | propietario = Princess Juliana International Airport Holding Company N.V. | lat_deg = 18 | lat_min = 02 | lat_sec = 27 | lat_dir = N | lon_deg = 63 | lon_min = 06 | lon_sec = 32 | lon_dir = W | pais = {{SXM}} | pista = | operado = Princess Juliana International Operating Company N.V. | website = http://www.sxmairport.com/ }} '''Aeropuerto Internashonal Prinsesa Juliana''' (IATA: '''SXM''', ICAO: '''TNCM'''), konosí na [[ingles]] komo '''Princess Juliana International Airport''' (PJIA), ta e aeropuerto prinsipal di e [[Sint Maarten (isla)|isla di Sint Maarten]]. E ta sirbi tantu e [[Sint Maarten|parti hulandes]] komo e [[Sint Maarten (Fransia)|parti franses]] di e isla. E aeropuerto ta situá den pais [[Sint Maarten]], serka di Simpson Bay Lagoon. El a haña su nòmber for di [[Juliana di Hulanda|Reina Juliana]], kende ainda tabata prinsesa heredero tempu ku e aeropuerto a habri na 1943. Ademas di PJIA, tin un aeropuerto mas chikitu na e parti franses di e isla, konosí komo Aeropuerto Grand Case-Espérance. E aeropuerto aki ta sirbi prinsipalmente buelonan regional chikitu.<ref>[https://skybrary.aero/airports/tffg Grand Case/Espérance Airport], Skybrary</ref> == Historia == Na 1942, durante [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]], e ehérsito [[Estadonan Uni di Amérika|merikano]] a konstruí un pista di aterisahe na e sitio kaminda e aeropuerto moderno ta pará awe. E ophetivo tabata pa monitoriá i kontrarestá aktividat di supmarino nazi den e área.<ref name="CBCS">[https://www.centralbank.cw/storage/app/media/economic_bulletins_2024/20240927_feature_article_princess_juliana_international_airport_economic_bulletin_september_2024.pdf Princess Juliana International Airport An Economic Profile], [[Banko Sentral di Kòrsou i Sint Maarten|CBCS]] Economic Bulletin (sèptèmber 2024)</ref> Un aña despues, e promé buelo komersial a baha dia 3 di desèmber 1943. Na 1944, e promé buelo no-militar ku pasahero sivil, operá pa [[KLM]], a baha na Sint Maarten. E aeropuerto desaroyá posteriormente riba e mesun sitio a wòrdu nombrá na honor di Prinsesa Juliana, kende tabata abordo di e buelo inougural.<ref name="CBCS"/> == Infrastruktura i desaroyo == Na 1964 e aeropuerto a wòrdu renobá i un terminal nobo a wòrdu agregá. E fasilidatnan a wòrdu ekspandé na 1985.<ref name="birthday"/> For di 2001, a elaborá plannan pa ekspanshon i modernisashon di e aeropuerto. Un terminal nobo, ku un kapasidat pa 2,5 mion pasahero pa aña, a wòrdu habrí ofisialmente na novèmber 2006 pa [[Beatrix di Hulanda|Reina Beatrix]].<ref name="CBCS"/><ref name="birthday">[https://shta.com/princess-juliana-international-airport-celebrates-80th-birthday/ Princess Juliana International Airport Celebrates 80th Birthday], shta.com (13 di mei 2024)</ref> E terminal nobo a wòrdu konstruí riba tereno rekuperá nortwest di e terminal bieu. E edifisio tin dos piso i un superfisie total di aproksimadamente 27.000 m². Check-in i entrega di maleta ta situá na planta abou, miéntras ku sala di salida i áreanan komersial ta na e promé piso.<ref name="pjia">[https://www.airport-technology.com/projects/princessjulianaint/?cf-view Princess Juliana International Airport], airport-technology.com (2008)</ref> E terminal di karga tin un superfisie di 2000 m². Na 2015, e aeropuerto a manehá 1.829.543 pasahero i aproksimadamente 60.000 moveshon di avion.<ref>{{cite web |website=Sxmairport.com |url=http://www.sxmairport.com/includes/pdfs/2015-Annual-Report.pdf |title=Annual Report 2015 |access-date= |archive-date=2023-07-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230709223107/https://www.sxmairport.com/includes/pdfs/2015-Annual-Report.pdf |url-status=dead }}</ref> Ademas di servisionan regular i tráfiko di karga, avionnan privá tambe por usa e aeropuerto. Pa pasaheronan den e kategoria aki ku ta yega òf sali, fasilidatnan separá manera kòntròl di duana i lounge ta disponibel den un edifisio dediká. ===Daño === Dia 6 di sèptèmber 2017, e wowo di orkan Irma a pasa riba Sint Maarten. E destrukshon riba e isla tabata inmenso i e aeropuerto a bira inaksesibel.<ref>{{Citeer web |url=https://nos.nl/artikel/2191759-sint-maarten-zwaar-getroffen-zeker-acht-doden-op-franse-eilanden |titel=Sint-Maarten zwaar getroffen: zeker acht doden op Franse eilanden |datum=2017-09-07 |bezochtdatum=2024-11-17 |werk=nos.nl |taal=nl}}</ref> E aeropuerto ya a wòrdu será komo un prekoushon, pero e terminal a sufri daño severo.<ref>{{Citeer web |url=https://nos.nl/artikel/2191651-sint-maarten-vol-geraakt-door-irma-amper-zicht-op-situatie.html |titel=Sint-Maarten vol geraakt door Irma, amper zicht op situatie |datum=2017-09-06 |bezochtdatum=|werk=nos.nl |taal=nl}}</ref><ref>{{Cite web|last=McMah |first=Lauren |title=Princess Juliana airport in St Maarten devastated by Hurricane Irma |url=https://www.news.com.au/travel/travel-updates/incidents/princess-juliana-airport-in-st-maarten-devastated-by-hurricane-irma/news-story/ead5e603f4832387f059159700e381cc |work=news.com.au |date=2017-09-07 |access-date=}}[http://www.news.com.au/travel/travel-updates/incidents/princess-juliana-airport-in-st-maarten-devastated-by-hurricane-irma/news-story/ead5e603f4832387f059159700e381cc Princess Juliana Airport in St Maarten devastated by hurricane Irma] News.com.au, 6 september 2017</ref> Den algun dia, e pista por wòrdu usá atrobe pa buelonan di emergensia.<ref>[https://nos.nl/artikel/2191832-luchthaven-sint-maarten-mogelijk-vandaag-nog-open-voor-hulp.html Luchthaven mogelijk vandaag nog open] NOS, 7 september 2017</ref><ref>{{Citeer web |url=https://nos.nl/artikel/2192272-thuis-mike-ontvluchtte-sint-maarten-met-een-guerrilla-pendelvlucht.html |titel=Thuis: Mike ontvluchtte Sint-Maarten met een 'guerrilla-pendelvlucht' |datum=2017-09-10 |bezochtdatum= |werk=nos.nl |taal=nl}}</ref> Dia 10 di òktober 2017, e aeropuerto a habri bèk pa servisio komersial regular.<ref>[http://www.sxmairport.com/news-20171005-Rebuilding-of-SXM-Airport-terminal-building-will-commence-soon.php] Sint maarten airport: Rebuilding of SXM Airport terminal building will commence soon.</ref> Ademas di e aeropuerto mes, Banko Mundial i Aeropuerto Schiphol di Amsterdam, entre otro, a hunga un ròl den e rekonstrukshon.<ref>{{Citeer web |url=https://policycommons.net/artifacts/47335563/restoring-the-princess/48234321/ |titel=Worldbank Princess Juliana International Recovery Report}}</ref> Na novèmber 2024, Prinsesa Beatrix a habri e aeropuerto bèk i e rekonstrukshon a keda deklará kompleto.<ref>{{Citeer web |url=https://www.visitstmaarten.com/princess-beatrix-inaugurates-new-princess-juliana-international-airport-terminal-on-sint-maarten/ |titel=PRINCESS BEATRIX INAUGURATES NEW PRINCESS JULIANA INTERNATIONAL AIRPORT TERMINAL ON SINT MAARTEN |achternaam=Info |datum=2024-11-18 |bezochtdatum=2026-04-04 |werk=St. Maarten / St. Martin |taal=en}}</ref> Datonan di buelo pa aña 2025 tabata atrobe komparábel ku e situashon pre-Irma ku 1.8 mion pasahero pa aña.<ref>{{Citeer web |url=https://shta.com/princess-juliana-international-airpot-records-strong-passenger-growth-in2025/ |titel=Princess Juliana International Airport Records Strong Passenger Growth in 2025 {{!}} SHTA |bezochtdatum= |werk=shta.com}}</ref> === Pista di aterisahe === Un di e karakterístikanan mas distintivo di e aeropuerto ta su aserkamentu pa aterisahe. Un punta di e pista ta situá hopi serka di Maho Beach, loke ta hasi ku avionnan ta pasa na altitut hopi abou riba e playa promé ku nan aterisá. Esaki a hasi e sitio konosí internashonalmente i a kontribuí na su popularidat komo atrakshon turístiko.<ref name="cleaver"/> Alabes, e situashon ta konsiderá potensialmente peligroso, i públiko ta wòrdu advertí pa ráfaga di bientu (''jetblast'') pa medio di bòrchi.<ref>[https://uitspraken.rechtspraak.nl/details?id=ECLI:NL:HR:2004:AO4224 HR arrest Jetblast], uitspraken.rechtspraak.nl (2004)</ref> {{Multiple image | total_width = 440 | border = infobox | align = center | direction = horizontal | image1 = 747-400 City of Bangkok landing at Princess Juliana 11-27-2012b.jpg | caption1 = Avion KLM aserkando pista di aterisahe. | image2 = Warning sign on Maho Beach.jpg | caption2 =Bòrchi di atvertensia na Maho Beach (2015). | caption_align = center }} ==Ròl regional== E aeropuerto ta un sentro importante pa aviashon den e region di Nortost Karibe. E ta funshoná komo base di operashon pa [[Winair]] i komo hub prinsipal pa konekshon ku islanan mas chikitu den e region, manera [[Anguilla]], [[Saba]], [[Sint Eustatius]], [[Sint Barth|Saint Barthélemy]], [[Anguilla]], [[Dominica]], [[Nevis (isla)|Nevis]] i [[Tortola]].<ref name="birthday"/> E aeropuerto tin konekshonnan regular ku [[Oropa]] i [[Nort Amérika]] ku diferente aerolinea, inkluyendo KLM i kompania di aviashon franses.<ref name="cleaver"/> == Organisashon == Maneho di e aeropuerto ta den man di Princess Juliana International Operating Company N.V.<ref name="pjia"/><ref>[https://web.archive.org/web/20050526154747/http://www.pjiae.com/pdfs/company-profile.pdf Company profile - The Princess Juliana International Airport (PJIA)], sxm-airport.com (4 di mart 2005)</ref>, un supsidiario di Princess Juliana International Airport Holding Company N.V., ku gobièrnu di Sint Maarten komo úniko akshonista. Na 2024, e aeropuerto tabatin aproximadamente 305 empleado (FTE), hasiendo e un di e dunadónan di trabou individual mas grandi na Sint Maarten, fuera di sektor públiko.<ref name="CBCS"/> Michael Cleaver ta direktor ehekutivo (CEO) di e aeropuerto for di 2025.<ref name="cleaver">[https://www.luchtvaartnieuws.nl/nieuws/categorie/3/airports/michael-cleaver-volgt-brian-mingo-op-als-ceo-van-luchthaven-van-sint-maarten Michael Cleaver volgt Brian Mingo op als CEO van luchthaven van Sint Maarten], luchtvaartnieuws.nl (5 di aprel 2025)</ref> == Aksidente i Insidente== PJIA tabatin tres aksidente serio durante henter su historia. * Riba 2 di mei 1970, [[Buelo 980 di ALM]], un McDonnell Douglas DC-9CF, a kai den laman pa motibu di mal tempu, matando 22 di e 57 pasaheronan i un miembro di tripulashon, [[Margareth Abraham]]. E kousa a keda determiná komo agotamentu di kombustibel debí na e multiple intento di aterisahe di e avion. E avion no a wòrdu rekuperá. * Dia 21 di desèmber 1972, un De Havilland Canada DHC-6 Twin Otter operá pa Air Guadeloupe na nòmber di Air France a kai durante anochi den laman serka di Sint Maarten na kaminda pa Guadeloupe, matando tur diesun pasahero i dos piloto. * Dia 13 di yüli 2017, un dama di 57 aña di [[Nueva Zelandia]] a muri despues di a purba di wanta un ráfaga di bientu di un JetBlue Airbus A320. {{Commonscat}} {{Appendix|2= {{References}} }} [[Kategoria:Sint Maarten]] [[Kategoria:Aviashon]] cxlsysynjn29rhmqlmlh82g1079goza 199231 199230 2026-08-02T09:39:05Z Caribiana 8320 199231 wikitext text/x-wiki {{Variante|c}} {{Infobox Aeropuerto | variante = c | nomber oficial = Princess Juliana International Airport | tipo = Públiko | imagen = Airport, Terminal JP5766234.jpg | descripcion = Terminal di Aeropuerto Internashonal Prinsesa Juliana (2006) | sirbi = [[Sint Maarten (isla)|Isla di Sint Maarten]] | funda = 1942 - militar; 1943 - públiko | apertura = [[4 di mart]] [[1944]] | propietario = Princess Juliana International Airport Holding Company N.V. | lat_deg = 18 | lat_min = 02 | lat_sec = 27 | lat_dir = N | lon_deg = 63 | lon_min = 06 | lon_sec = 32 | lon_dir = W | pais = {{SXM}} | pista = | operado = Princess Juliana International Operating Company N.V. | website = http://www.sxmairport.com/ }} '''Aeropuerto Internashonal Prinsesa Juliana''' (IATA: '''SXM''', ICAO: '''TNCM'''), konosí na [[ingles]] komo '''Princess Juliana International Airport''' (PJIA), ta e aeropuerto prinsipal di e [[Sint Maarten (isla)|isla di Sint Maarten]]. E ta sirbi tantu e [[Sint Maarten|parti hulandes]] komo e [[Sint Maarten (Fransia)|parti franses]] di e isla. E aeropuerto ta situá den pais [[Sint Maarten]], serka di Simpson Bay Lagoon. El a haña su nòmber for di [[Juliana di Hulanda|Reina Juliana]], kende ainda tabata prinsesa heredero tempu ku e aeropuerto a habri na 1943. Ademas di PJIA, tin un aeropuerto mas chikitu na e parti franses di e isla, konosí komo Aeropuerto Grand Case-Espérance. E aeropuerto aki ta sirbi prinsipalmente buelonan regional chikitu.<ref>[https://skybrary.aero/airports/tffg Grand Case/Espérance Airport], Skybrary</ref> == Historia == Na 1942, durante [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]], e ehérsito [[Estadonan Uni di Amérika|merikano]] a konstruí un pista di aterisahe na e sitio kaminda e aeropuerto moderno ta pará awe. E ophetivo tabata pa monitoriá i kontrarestá aktividat di supmarino nazi den e área.<ref name="CBCS">[https://www.centralbank.cw/storage/app/media/economic_bulletins_2024/20240927_feature_article_princess_juliana_international_airport_economic_bulletin_september_2024.pdf Princess Juliana International Airport An Economic Profile], [[Banko Sentral di Kòrsou i Sint Maarten|CBCS]] Economic Bulletin (sèptèmber 2024)</ref> Un aña despues, e promé buelo komersial a baha dia 3 di desèmber 1943. Na 1944, e promé buelo no-militar ku pasahero sivil, operá pa [[KLM]], a baha na Sint Maarten. E aeropuerto desaroyá posteriormente riba e mesun sitio a wòrdu nombrá na honor di Prinsesa Juliana, kende tabata abordo di e buelo inougural.<ref name="CBCS"/> == Infrastruktura i desaroyo == Na 1964 e aeropuerto a wòrdu renobá i un terminal nobo a wòrdu agregá. E fasilidatnan a wòrdu ekspandé na 1985.<ref name="birthday"/> For di 2001, a elaborá plannan pa ekspanshon i modernisashon di e aeropuerto. Un terminal nobo, ku un kapasidat pa 2,5 mion pasahero pa aña, a wòrdu habrí ofisialmente na novèmber 2006 pa [[Beatrix di Hulanda|Reina Beatrix]].<ref name="CBCS"/><ref name="birthday">[https://shta.com/princess-juliana-international-airport-celebrates-80th-birthday/ Princess Juliana International Airport Celebrates 80th Birthday], shta.com (13 di mei 2024)</ref> E terminal nobo a wòrdu konstruí riba tereno rekuperá nortwest di e terminal bieu. E edifisio tin dos piso i un superfisie total di aproksimadamente 27.000 m². Check-in i entrega di maleta ta situá na planta abou, miéntras ku sala di salida i áreanan komersial ta na e promé piso.<ref name="pjia">[https://www.airport-technology.com/projects/princessjulianaint/?cf-view Princess Juliana International Airport], airport-technology.com (2008)</ref> E terminal di karga tin un superfisie di 2000 m². Na 2015, e aeropuerto a manehá 1.829.543 pasahero i aproksimadamente 60.000 moveshon di avion.<ref>{{cite web |website=Sxmairport.com |url=http://www.sxmairport.com/includes/pdfs/2015-Annual-Report.pdf |title=Annual Report 2015 |access-date= |archive-date=2023-07-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230709223107/https://www.sxmairport.com/includes/pdfs/2015-Annual-Report.pdf |url-status=dead }}</ref> Ademas di servisionan regular i tráfiko di karga, avionnan privá tambe por usa e aeropuerto. Pa pasaheronan den e kategoria aki ku ta yega òf sali, fasilidatnan separá manera kòntròl di duana i lounge ta disponibel den un edifisio dediká. ===Daño i rekonstrukshon === Dia 6 di sèptèmber 2017, e wowo di orkan Irma a pasa riba Sint Maarten. E destrukshon riba e isla tabata inmenso i e aeropuerto a bira inaksesibel.<ref>{{Citeer web |url=https://nos.nl/artikel/2191759-sint-maarten-zwaar-getroffen-zeker-acht-doden-op-franse-eilanden |titel=Sint-Maarten zwaar getroffen: zeker acht doden op Franse eilanden |datum=2017-09-07 |bezochtdatum=2024-11-17 |werk=nos.nl |taal=nl}}</ref> E aeropuerto ya a wòrdu será komo un prekoushon, pero e terminal a sufri daño severo.<ref>{{Citeer web |url=https://nos.nl/artikel/2191651-sint-maarten-vol-geraakt-door-irma-amper-zicht-op-situatie.html |titel=Sint-Maarten vol geraakt door Irma, amper zicht op situatie |datum=2017-09-06 |bezochtdatum=|werk=nos.nl |taal=nl}}</ref><ref>{{Cite web|last=McMah |first=Lauren |title=Princess Juliana airport in St Maarten devastated by Hurricane Irma |url=https://www.news.com.au/travel/travel-updates/incidents/princess-juliana-airport-in-st-maarten-devastated-by-hurricane-irma/news-story/ead5e603f4832387f059159700e381cc |work=news.com.au |date=2017-09-07 |access-date=}}[http://www.news.com.au/travel/travel-updates/incidents/princess-juliana-airport-in-st-maarten-devastated-by-hurricane-irma/news-story/ead5e603f4832387f059159700e381cc Princess Juliana Airport in St Maarten devastated by hurricane Irma] News.com.au, 6 september 2017</ref> Den algun dia, e pista por wòrdu usá atrobe pa buelonan di emergensia.<ref>[https://nos.nl/artikel/2191832-luchthaven-sint-maarten-mogelijk-vandaag-nog-open-voor-hulp.html Luchthaven mogelijk vandaag nog open] NOS, 7 september 2017</ref><ref>{{Citeer web |url=https://nos.nl/artikel/2192272-thuis-mike-ontvluchtte-sint-maarten-met-een-guerrilla-pendelvlucht.html |titel=Thuis: Mike ontvluchtte Sint-Maarten met een 'guerrilla-pendelvlucht' |datum=2017-09-10 |bezochtdatum= |werk=nos.nl |taal=nl}}</ref> Dia 10 di òktober 2017, e aeropuerto a habri bèk pa servisio komersial regular.<ref>[http://www.sxmairport.com/news-20171005-Rebuilding-of-SXM-Airport-terminal-building-will-commence-soon.php] Sint maarten airport: Rebuilding of SXM Airport terminal building will commence soon.</ref> Ademas di e aeropuerto mes, Banko Mundial i Aeropuerto Schiphol di Amsterdam, entre otro, a hunga un ròl den e rekonstrukshon.<ref>{{Citeer web |url=https://policycommons.net/artifacts/47335563/restoring-the-princess/48234321/ |titel=Worldbank Princess Juliana International Recovery Report}}</ref> Na novèmber 2024, Prinsesa Beatrix a habri e aeropuerto bèk i e rekonstrukshon a keda deklará kompleto.<ref>{{Citeer web |url=https://www.visitstmaarten.com/princess-beatrix-inaugurates-new-princess-juliana-international-airport-terminal-on-sint-maarten/ |titel=PRINCESS BEATRIX INAUGURATES NEW PRINCESS JULIANA INTERNATIONAL AIRPORT TERMINAL ON SINT MAARTEN |achternaam=Info |datum=2024-11-18 |bezochtdatum=2026-04-04 |werk=St. Maarten / St. Martin |taal=en}}</ref> Datonan di buelo pa aña 2025 tabata atrobe komparábel ku e situashon pre-Irma ku 1.8 mion pasahero pa aña.<ref>{{Citeer web |url=https://shta.com/princess-juliana-international-airpot-records-strong-passenger-growth-in2025/ |titel=Princess Juliana International Airport Records Strong Passenger Growth in 2025 {{!}} SHTA |bezochtdatum= |werk=shta.com}}</ref> === Pista di aterisahe === Un di e karakterístikanan mas distintivo di e aeropuerto ta su aserkamentu pa aterisahe. Un punta di e pista ta situá hopi serka di Maho Beach, loke ta hasi ku avionnan ta pasa na altitut hopi abou riba e playa promé ku nan aterisá. Esaki a hasi e sitio konosí internashonalmente i a kontribuí na su popularidat komo atrakshon turístiko.<ref name="cleaver"/> Alabes, e situashon ta konsiderá potensialmente peligroso, i públiko ta wòrdu advertí pa ráfaga di bientu (''jetblast'') pa medio di bòrchi.<ref>[https://uitspraken.rechtspraak.nl/details?id=ECLI:NL:HR:2004:AO4224 HR arrest Jetblast], uitspraken.rechtspraak.nl (2004)</ref> {{Multiple image | total_width = 440 | border = infobox | align = center | direction = horizontal | image1 = 747-400 City of Bangkok landing at Princess Juliana 11-27-2012b.jpg | caption1 = Avion KLM aserkando pista di aterisahe. | image2 = Warning sign on Maho Beach.jpg | caption2 =Bòrchi di atvertensia na Maho Beach (2015). | caption_align = center }} ==Ròl regional== E aeropuerto ta un sentro importante pa aviashon den e region di Nortost Karibe. E ta funshoná komo base di operashon pa [[Winair]] i komo hub prinsipal pa konekshon ku islanan mas chikitu den e region, manera [[Anguilla]], [[Saba]], [[Sint Eustatius]], [[Sint Barth|Saint Barthélemy]], [[Anguilla]], [[Dominica]], [[Nevis (isla)|Nevis]] i [[Tortola]].<ref name="birthday"/> E aeropuerto tin konekshonnan regular ku [[Oropa]] i [[Nort Amérika]] ku diferente aerolinea, inkluyendo KLM i kompania di aviashon franses.<ref name="cleaver"/> == Organisashon == Maneho di e aeropuerto ta den man di Princess Juliana International Operating Company N.V.<ref name="pjia"/><ref>[https://web.archive.org/web/20050526154747/http://www.pjiae.com/pdfs/company-profile.pdf Company profile - The Princess Juliana International Airport (PJIA)], sxm-airport.com (4 di mart 2005)</ref>, un supsidiario di Princess Juliana International Airport Holding Company N.V., ku gobièrnu di Sint Maarten komo úniko akshonista. Na 2024, e aeropuerto tabatin aproximadamente 305 empleado (FTE), hasiendo e un di e dunadónan di trabou individual mas grandi na Sint Maarten, fuera di sektor públiko.<ref name="CBCS"/> Michael Cleaver ta direktor ehekutivo (CEO) di e aeropuerto for di 2025.<ref name="cleaver">[https://www.luchtvaartnieuws.nl/nieuws/categorie/3/airports/michael-cleaver-volgt-brian-mingo-op-als-ceo-van-luchthaven-van-sint-maarten Michael Cleaver volgt Brian Mingo op als CEO van luchthaven van Sint Maarten], luchtvaartnieuws.nl (5 di aprel 2025)</ref> == Aksidente i Insidente== PJIA tabatin tres aksidente serio durante henter su historia. * Riba 2 di mei 1970, [[Buelo 980 di ALM]], un McDonnell Douglas DC-9CF, a kai den laman pa motibu di mal tempu, matando 22 di e 57 pasaheronan i un miembro di tripulashon, [[Margareth Abraham]]. E kousa a keda determiná komo agotamentu di kombustibel debí na e multiple intento di aterisahe di e avion. E avion no a wòrdu rekuperá. * Dia 21 di desèmber 1972, un De Havilland Canada DHC-6 Twin Otter operá pa Air Guadeloupe na nòmber di Air France a kai durante anochi den laman serka di Sint Maarten na kaminda pa Guadeloupe, matando tur diesun pasahero i dos piloto. * Dia 13 di yüli 2017, un dama di 57 aña di [[Nueva Zelandia]] a muri despues di a purba di wanta un ráfaga di bientu di un JetBlue Airbus A320. {{Commonscat}} {{Appendix|2= {{References}} }} [[Kategoria:Sint Maarten]] [[Kategoria:Aviashon]] csoq8x2ql5jeor48r3wkckq98913mqv 199232 199231 2026-08-02T09:51:17Z Caribiana 8320 /* Aksidente i Insidente */ referensia agrega 199232 wikitext text/x-wiki {{Variante|c}} {{Infobox Aeropuerto | variante = c | nomber oficial = Princess Juliana International Airport | tipo = Públiko | imagen = Airport, Terminal JP5766234.jpg | descripcion = Terminal di Aeropuerto Internashonal Prinsesa Juliana (2006) | sirbi = [[Sint Maarten (isla)|Isla di Sint Maarten]] | funda = 1942 - militar; 1943 - públiko | apertura = [[4 di mart]] [[1944]] | propietario = Princess Juliana International Airport Holding Company N.V. | lat_deg = 18 | lat_min = 02 | lat_sec = 27 | lat_dir = N | lon_deg = 63 | lon_min = 06 | lon_sec = 32 | lon_dir = W | pais = {{SXM}} | pista = | operado = Princess Juliana International Operating Company N.V. | website = http://www.sxmairport.com/ }} '''Aeropuerto Internashonal Prinsesa Juliana''' (IATA: '''SXM''', ICAO: '''TNCM'''), konosí na [[ingles]] komo '''Princess Juliana International Airport''' (PJIA), ta e aeropuerto prinsipal di e [[Sint Maarten (isla)|isla di Sint Maarten]]. E ta sirbi tantu e [[Sint Maarten|parti hulandes]] komo e [[Sint Maarten (Fransia)|parti franses]] di e isla. E aeropuerto ta situá den pais [[Sint Maarten]], serka di Simpson Bay Lagoon. El a haña su nòmber for di [[Juliana di Hulanda|Reina Juliana]], kende ainda tabata prinsesa heredero tempu ku e aeropuerto a habri na 1943. Ademas di PJIA, tin un aeropuerto mas chikitu na e parti franses di e isla, konosí komo Aeropuerto Grand Case-Espérance. E aeropuerto aki ta sirbi prinsipalmente buelonan regional chikitu.<ref>[https://skybrary.aero/airports/tffg Grand Case/Espérance Airport], Skybrary</ref> == Historia == Na 1942, durante [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]], e ehérsito [[Estadonan Uni di Amérika|merikano]] a konstruí un pista di aterisahe na e sitio kaminda e aeropuerto moderno ta pará awe. E ophetivo tabata pa monitoriá i kontrarestá aktividat di supmarino nazi den e área.<ref name="CBCS">[https://www.centralbank.cw/storage/app/media/economic_bulletins_2024/20240927_feature_article_princess_juliana_international_airport_economic_bulletin_september_2024.pdf Princess Juliana International Airport An Economic Profile], [[Banko Sentral di Kòrsou i Sint Maarten|CBCS]] Economic Bulletin (sèptèmber 2024)</ref> Un aña despues, e promé buelo komersial a baha dia 3 di desèmber 1943. Na 1944, e promé buelo no-militar ku pasahero sivil, operá pa [[KLM]], a baha na Sint Maarten. E aeropuerto desaroyá posteriormente riba e mesun sitio a wòrdu nombrá na honor di Prinsesa Juliana, kende tabata abordo di e buelo inougural.<ref name="CBCS"/> == Infrastruktura i desaroyo == Na 1964 e aeropuerto a wòrdu renobá i un terminal nobo a wòrdu agregá. E fasilidatnan a wòrdu ekspandé na 1985.<ref name="birthday"/> For di 2001, a elaborá plannan pa ekspanshon i modernisashon di e aeropuerto. Un terminal nobo, ku un kapasidat pa 2,5 mion pasahero pa aña, a wòrdu habrí ofisialmente na novèmber 2006 pa [[Beatrix di Hulanda|Reina Beatrix]].<ref name="CBCS"/><ref name="birthday">[https://shta.com/princess-juliana-international-airport-celebrates-80th-birthday/ Princess Juliana International Airport Celebrates 80th Birthday], shta.com (13 di mei 2024)</ref> E terminal nobo a wòrdu konstruí riba tereno rekuperá nortwest di e terminal bieu. E edifisio tin dos piso i un superfisie total di aproksimadamente 27.000 m². Check-in i entrega di maleta ta situá na planta abou, miéntras ku sala di salida i áreanan komersial ta na e promé piso.<ref name="pjia">[https://www.airport-technology.com/projects/princessjulianaint/?cf-view Princess Juliana International Airport], airport-technology.com (2008)</ref> E terminal di karga tin un superfisie di 2000 m². Na 2015, e aeropuerto a manehá 1.829.543 pasahero i aproksimadamente 60.000 moveshon di avion.<ref>{{cite web |website=Sxmairport.com |url=http://www.sxmairport.com/includes/pdfs/2015-Annual-Report.pdf |title=Annual Report 2015 |access-date= |archive-date=2023-07-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230709223107/https://www.sxmairport.com/includes/pdfs/2015-Annual-Report.pdf |url-status=dead }}</ref> Ademas di servisionan regular i tráfiko di karga, avionnan privá tambe por usa e aeropuerto. Pa pasaheronan den e kategoria aki ku ta yega òf sali, fasilidatnan separá manera kòntròl di duana i lounge ta disponibel den un edifisio dediká. ===Daño i rekonstrukshon === Dia 6 di sèptèmber 2017, e wowo di orkan Irma a pasa riba Sint Maarten. E destrukshon riba e isla tabata inmenso i e aeropuerto a bira inaksesibel.<ref>{{Citeer web |url=https://nos.nl/artikel/2191759-sint-maarten-zwaar-getroffen-zeker-acht-doden-op-franse-eilanden |titel=Sint-Maarten zwaar getroffen: zeker acht doden op Franse eilanden |datum=2017-09-07 |bezochtdatum=2024-11-17 |werk=nos.nl |taal=nl}}</ref> E aeropuerto ya a wòrdu será komo un prekoushon, pero e terminal a sufri daño severo.<ref>{{Citeer web |url=https://nos.nl/artikel/2191651-sint-maarten-vol-geraakt-door-irma-amper-zicht-op-situatie.html |titel=Sint-Maarten vol geraakt door Irma, amper zicht op situatie |datum=2017-09-06 |bezochtdatum=|werk=nos.nl |taal=nl}}</ref><ref>{{Cite web|last=McMah |first=Lauren |title=Princess Juliana airport in St Maarten devastated by Hurricane Irma |url=https://www.news.com.au/travel/travel-updates/incidents/princess-juliana-airport-in-st-maarten-devastated-by-hurricane-irma/news-story/ead5e603f4832387f059159700e381cc |work=news.com.au |date=2017-09-07 |access-date=}}[http://www.news.com.au/travel/travel-updates/incidents/princess-juliana-airport-in-st-maarten-devastated-by-hurricane-irma/news-story/ead5e603f4832387f059159700e381cc Princess Juliana Airport in St Maarten devastated by hurricane Irma] News.com.au, 6 september 2017</ref> Den algun dia, e pista por wòrdu usá atrobe pa buelonan di emergensia.<ref>[https://nos.nl/artikel/2191832-luchthaven-sint-maarten-mogelijk-vandaag-nog-open-voor-hulp.html Luchthaven mogelijk vandaag nog open] NOS, 7 september 2017</ref><ref>{{Citeer web |url=https://nos.nl/artikel/2192272-thuis-mike-ontvluchtte-sint-maarten-met-een-guerrilla-pendelvlucht.html |titel=Thuis: Mike ontvluchtte Sint-Maarten met een 'guerrilla-pendelvlucht' |datum=2017-09-10 |bezochtdatum= |werk=nos.nl |taal=nl}}</ref> Dia 10 di òktober 2017, e aeropuerto a habri bèk pa servisio komersial regular.<ref>[http://www.sxmairport.com/news-20171005-Rebuilding-of-SXM-Airport-terminal-building-will-commence-soon.php] Sint maarten airport: Rebuilding of SXM Airport terminal building will commence soon.</ref> Ademas di e aeropuerto mes, Banko Mundial i Aeropuerto Schiphol di Amsterdam, entre otro, a hunga un ròl den e rekonstrukshon.<ref>{{Citeer web |url=https://policycommons.net/artifacts/47335563/restoring-the-princess/48234321/ |titel=Worldbank Princess Juliana International Recovery Report}}</ref> Na novèmber 2024, Prinsesa Beatrix a habri e aeropuerto bèk i e rekonstrukshon a keda deklará kompleto.<ref>{{Citeer web |url=https://www.visitstmaarten.com/princess-beatrix-inaugurates-new-princess-juliana-international-airport-terminal-on-sint-maarten/ |titel=PRINCESS BEATRIX INAUGURATES NEW PRINCESS JULIANA INTERNATIONAL AIRPORT TERMINAL ON SINT MAARTEN |achternaam=Info |datum=2024-11-18 |bezochtdatum=2026-04-04 |werk=St. Maarten / St. Martin |taal=en}}</ref> Datonan di buelo pa aña 2025 tabata atrobe komparábel ku e situashon pre-Irma ku 1.8 mion pasahero pa aña.<ref>{{Citeer web |url=https://shta.com/princess-juliana-international-airpot-records-strong-passenger-growth-in2025/ |titel=Princess Juliana International Airport Records Strong Passenger Growth in 2025 {{!}} SHTA |bezochtdatum= |werk=shta.com}}</ref> === Pista di aterisahe === Un di e karakterístikanan mas distintivo di e aeropuerto ta su aserkamentu pa aterisahe. Un punta di e pista ta situá hopi serka di Maho Beach, loke ta hasi ku avionnan ta pasa na altitut hopi abou riba e playa promé ku nan aterisá. Esaki a hasi e sitio konosí internashonalmente i a kontribuí na su popularidat komo atrakshon turístiko.<ref name="cleaver"/> Alabes, e situashon ta konsiderá potensialmente peligroso, i públiko ta wòrdu advertí pa ráfaga di bientu (''jetblast'') pa medio di bòrchi.<ref>[https://uitspraken.rechtspraak.nl/details?id=ECLI:NL:HR:2004:AO4224 HR arrest Jetblast], uitspraken.rechtspraak.nl (2004)</ref> {{Multiple image | total_width = 440 | border = infobox | align = center | direction = horizontal | image1 = 747-400 City of Bangkok landing at Princess Juliana 11-27-2012b.jpg | caption1 = Avion KLM aserkando pista di aterisahe. | image2 = Warning sign on Maho Beach.jpg | caption2 =Bòrchi di atvertensia na Maho Beach (2015). | caption_align = center }} ==Ròl regional== E aeropuerto ta un sentro importante pa aviashon den e region di Nortost Karibe. E ta funshoná komo base di operashon pa [[Winair]] i komo hub prinsipal pa konekshon ku islanan mas chikitu den e region, manera [[Anguilla]], [[Saba]], [[Sint Eustatius]], [[Sint Barth|Saint Barthélemy]], [[Anguilla]], [[Dominica]], [[Nevis (isla)|Nevis]] i [[Tortola]].<ref name="birthday"/> E aeropuerto tin konekshonnan regular ku [[Oropa]] i [[Nort Amérika]] ku diferente aerolinea, inkluyendo KLM i kompania di aviashon franses.<ref name="cleaver"/> == Organisashon == Maneho di e aeropuerto ta den man di Princess Juliana International Operating Company N.V.<ref name="pjia"/><ref>[https://web.archive.org/web/20050526154747/http://www.pjiae.com/pdfs/company-profile.pdf Company profile - The Princess Juliana International Airport (PJIA)], sxm-airport.com (4 di mart 2005)</ref>, un supsidiario di Princess Juliana International Airport Holding Company N.V., ku gobièrnu di Sint Maarten komo úniko akshonista. Na 2024, e aeropuerto tabatin aproximadamente 305 empleado (FTE), hasiendo e un di e dunadónan di trabou individual mas grandi na Sint Maarten, fuera di sektor públiko.<ref name="CBCS"/> Michael Cleaver ta direktor ehekutivo (CEO) di e aeropuerto for di 2025.<ref name="cleaver">[https://www.luchtvaartnieuws.nl/nieuws/categorie/3/airports/michael-cleaver-volgt-brian-mingo-op-als-ceo-van-luchthaven-van-sint-maarten Michael Cleaver volgt Brian Mingo op als CEO van luchthaven van Sint Maarten], luchtvaartnieuws.nl (5 di aprel 2025)</ref> == Aksidente i Insidente== PJIA tabatin tres aksidente serio durante henter su historia. * Riba 2 di mei 1970, [[Buelo 980 di ALM]], un McDonnell Douglas DC-9CF, a kai den laman pa motibu di mal tempu, matando 22 di e 57 pasaheronan i un miembro di tripulashon, [[Margareth Abraham]]. E kousa a keda determiná komo agotamentu di kombustibel debí na e multiple intento di aterisahe di e avion. E avion no a wòrdu rekuperá.<ref name="ntsb">{{cite journal |date=March 31, 1971 |title=Overseas National Airways, Inc. Douglas DC-9 N935F, Operating as Antillaanse Luchtvaart Flight 980, Near St. Croix, Virgin Islands, May 2, 1970 |url=https://www.ntsb.gov/investigations/AccidentReports/Reports/AAR7108.pdf |url-status=live |journal=Aircraft Accident Report |publisher=National Transportation Safety Board |id=NTSB-AAR-71-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160305041014/https://www.ntsb.gov/investigations/AccidentReports/Reports/AAR7108.pdf |archive-date=2016-03-05|access-date=}} </ref> * Dia 21 di desèmber 1972, un De Havilland Canada DHC-6 Twin Otter operá pa Air Guadeloupe na nòmber di Air France a kai durante anochi den laman serka di Sint Maarten na kaminda pa Guadeloupe, matando tur diesun pasahero i dos piloto.<ref>{{Cite web |title=Accident 330298 |url=https://asn.flightsafety.org/asndb/330298 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20241202000622/https://asn.flightsafety.org/asndb/330298 |archive-date=2024-12-02 |access-date= |website=Aviation Safety Network}}</ref> * Dia 13 di yüli 2017, un dama di 57 aña di [[Nueva Zelandia]] a muri despues di a purba di wanta un ráfaga di bientu di un JetBlue Airbus A320.<ref>{{es}}{{cite web |url=http://www.infobae.com/america/mundo/2017/07/13/murio-una-turista-en-la-playa-mas-peligrosa-del-mundo-no-resistio-la-rafaga-que-produjo-un-avion/̝̝ |title=Murió una turista en "la playa más peligrosa del mundo": no resistió la ráfaga de un avión |date=2017-07-13}}</ref> {{Commonscat}} {{Appendix|2= {{References}} }} [[Kategoria:Sint Maarten]] [[Kategoria:Aviashon]] 4kria7yw0vrp1ymt30rcukkomge06uq 199233 199232 2026-08-02T09:54:04Z Caribiana 8320 199233 wikitext text/x-wiki {{Variante|c}} {{Infobox Aeropuerto | variante = c | nomber oficial = Princess Juliana International Airport | tipo = Públiko | imagen = Airport, Terminal JP5766234.jpg | descripcion = Terminal di Aeropuerto Internashonal Prinsesa Juliana (2006) | sirbi = [[Sint Maarten (isla)|Isla di Sint Maarten]] | funda = 1942 - militar; 1943 - públiko | apertura = [[4 di mart]] [[1944]] | propietario = Princess Juliana International Airport Holding Company N.V. | lat_deg = 18 | lat_min = 02 | lat_sec = 27 | lat_dir = N | lon_deg = 63 | lon_min = 06 | lon_sec = 32 | lon_dir = W | pais = {{SXM}} | pista = | operado = Princess Juliana International Operating Company N.V. | website = http://www.sxmairport.com/ }} '''Aeropuerto Internashonal Prinsesa Juliana''' (IATA: '''SXM''', ICAO: '''TNCM'''), konosí na [[ingles]] komo '''Princess Juliana International Airport''' (PJIA), ta e aeropuerto prinsipal di e [[Sint Maarten (isla)|isla di Sint Maarten]]. E ta sirbi tantu e [[Sint Maarten|parti hulandes]] komo e [[Sint Maarten (Fransia)|parti franses]] di e isla. E aeropuerto ta situá den pais [[Sint Maarten]], serka di Simpson Bay Lagoon. El a haña su nòmber for di [[Juliana di Hulanda|Reina Juliana]], kende ainda tabata prinsesa heredero tempu ku e aeropuerto a habri na 1943. Ademas di PJIA, tin un aeropuerto mas chikitu na e parti franses di e isla, konosí komo Aeropuerto Grand Case-Espérance. E aeropuerto aki ta sirbi prinsipalmente buelonan regional chikitu.<ref>[https://skybrary.aero/airports/tffg Grand Case/Espérance Airport], Skybrary</ref> == Historia == Na 1942, durante [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]], e ehérsito [[Estadonan Uni di Amérika|merikano]] a konstruí un pista di aterisahe na e sitio kaminda e aeropuerto moderno ta pará awe. E ophetivo tabata pa monitoriá i kontrarestá aktividat di supmarino nazi den e área.<ref name="CBCS">[https://www.centralbank.cw/storage/app/media/economic_bulletins_2024/20240927_feature_article_princess_juliana_international_airport_economic_bulletin_september_2024.pdf Princess Juliana International Airport An Economic Profile], [[Banko Sentral di Kòrsou i Sint Maarten|CBCS]] Economic Bulletin (sèptèmber 2024)</ref> Un aña despues, e promé buelo komersial a baha dia 3 di desèmber 1943. Na 1944, e promé buelo no-militar ku pasahero sivil, operá pa [[KLM]], a baha na Sint Maarten. E aeropuerto desaroyá posteriormente riba e mesun sitio a wòrdu nombrá na honor di Prinsesa Juliana, kende tabata abordo di e buelo inougural.<ref name="CBCS"/> == Infrastruktura i desaroyo == Na 1964 e aeropuerto a wòrdu renobá i un terminal nobo a wòrdu agregá. E fasilidatnan a wòrdu ekspandé na 1985.<ref name="birthday"/> For di 2001, a elaborá plannan pa ekspanshon i modernisashon di e aeropuerto. Un terminal nobo, ku un kapasidat pa 2,5 mion pasahero pa aña, a wòrdu habrí ofisialmente na novèmber 2006 pa [[Beatrix di Hulanda|Reina Beatrix]].<ref name="CBCS"/><ref name="birthday">[https://shta.com/princess-juliana-international-airport-celebrates-80th-birthday/ Princess Juliana International Airport Celebrates 80th Birthday], shta.com (13 di mei 2024)</ref> E terminal nobo a wòrdu konstruí riba tereno rekuperá nortwest di e terminal bieu. E edifisio tin dos piso i un superfisie total di aproksimadamente 27.000 m². Check-in i entrega di maleta ta situá na planta abou, miéntras ku sala di salida i áreanan komersial ta na e promé piso.<ref name="pjia">[https://www.airport-technology.com/projects/princessjulianaint/?cf-view Princess Juliana International Airport], airport-technology.com (2008)</ref> E terminal di karga tin un superfisie di 2000 m². Na 2015, e aeropuerto a manehá 1.829.543 pasahero i aproksimadamente 60.000 moveshon di avion.<ref>{{cite web |website=Sxmairport.com |url=http://www.sxmairport.com/includes/pdfs/2015-Annual-Report.pdf |title=Annual Report 2015 |access-date= |archive-date=2023-07-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230709223107/https://www.sxmairport.com/includes/pdfs/2015-Annual-Report.pdf |url-status=dead }}</ref> Ademas di servisionan regular i tráfiko di karga, avionnan privá tambe por usa e aeropuerto. Pa pasaheronan den e kategoria aki ku ta yega òf sali, fasilidatnan separá manera kòntròl di duana i lounge ta disponibel den un edifisio dediká. ===Daño i rekonstrukshon === Dia 6 di sèptèmber 2017, e wowo di orkan Irma a pasa riba Sint Maarten. E destrukshon riba e isla tabata inmenso i e aeropuerto a bira inaksesibel.<ref>{{Citeer web |url=https://nos.nl/artikel/2191759-sint-maarten-zwaar-getroffen-zeker-acht-doden-op-franse-eilanden |titel=Sint-Maarten zwaar getroffen: zeker acht doden op Franse eilanden |datum=2017-09-07 |bezochtdatum=2024-11-17 |werk=nos.nl |taal=nl}}</ref> E aeropuerto ya a wòrdu será komo un prekoushon, pero e terminal a sufri daño severo.<ref>{{Citeer web |url=https://nos.nl/artikel/2191651-sint-maarten-vol-geraakt-door-irma-amper-zicht-op-situatie.html |titel=Sint-Maarten vol geraakt door Irma, amper zicht op situatie |datum=2017-09-06 |bezochtdatum=|werk=nos.nl |taal=nl}}</ref><ref>{{Cite web|last=McMah |first=Lauren |title=Princess Juliana airport in St Maarten devastated by Hurricane Irma |url=https://www.news.com.au/travel/travel-updates/incidents/princess-juliana-airport-in-st-maarten-devastated-by-hurricane-irma/news-story/ead5e603f4832387f059159700e381cc |work=news.com.au |date=2017-09-07 |access-date=}}[http://www.news.com.au/travel/travel-updates/incidents/princess-juliana-airport-in-st-maarten-devastated-by-hurricane-irma/news-story/ead5e603f4832387f059159700e381cc Princess Juliana Airport in St Maarten devastated by hurricane Irma] News.com.au, 6 september 2017</ref> Den algun dia, e pista por wòrdu usá atrobe pa buelonan di emergensia.<ref>[https://nos.nl/artikel/2191832-luchthaven-sint-maarten-mogelijk-vandaag-nog-open-voor-hulp.html Luchthaven mogelijk vandaag nog open] NOS, 7 september 2017</ref><ref>{{Citeer web |url=https://nos.nl/artikel/2192272-thuis-mike-ontvluchtte-sint-maarten-met-een-guerrilla-pendelvlucht.html |titel=Thuis: Mike ontvluchtte Sint-Maarten met een 'guerrilla-pendelvlucht' |datum=2017-09-10 |bezochtdatum= |werk=nos.nl |taal=nl}}</ref> Dia 10 di òktober 2017, e aeropuerto a habri bèk pa servisio komersial regular.<ref>[http://www.sxmairport.com/news-20171005-Rebuilding-of-SXM-Airport-terminal-building-will-commence-soon.php] Sint maarten airport: Rebuilding of SXM Airport terminal building will commence soon.</ref> Ademas di e aeropuerto mes, Banko Mundial i Aeropuerto Schiphol di Amsterdam, entre otro, a hunga un ròl den e rekonstrukshon.<ref>{{Citeer web |url=https://policycommons.net/artifacts/47335563/restoring-the-princess/48234321/ |titel=Worldbank Princess Juliana International Recovery Report}}</ref> Na novèmber 2024, Prinsesa Beatrix a habri e aeropuerto bèk i e rekonstrukshon a keda deklará kompleto.<ref>{{Citeer web |url=https://www.visitstmaarten.com/princess-beatrix-inaugurates-new-princess-juliana-international-airport-terminal-on-sint-maarten/ |titel=PRINCESS BEATRIX INAUGURATES NEW PRINCESS JULIANA INTERNATIONAL AIRPORT TERMINAL ON SINT MAARTEN |achternaam=Info |datum=2024-11-18 |bezochtdatum=2026-04-04 |werk=St. Maarten / St. Martin |taal=en}}</ref> Datonan di buelo pa aña 2025 tabata atrobe komparábel ku e situashon pre-Irma ku 1.8 mion pasahero pa aña.<ref>{{Citeer web |url=https://shta.com/princess-juliana-international-airpot-records-strong-passenger-growth-in2025/ |titel=Princess Juliana International Airport Records Strong Passenger Growth in 2025 {{!}} SHTA |bezochtdatum= |werk=shta.com}}</ref> === Pista di aterisahe === Un di e karakterístikanan mas distintivo di e aeropuerto ta su aserkamentu pa aterisahe. Un punta di e pista ta situá hopi serka di Maho Beach, loke ta hasi ku avionnan ta pasa na altitut hopi abou riba e playa promé ku nan aterisá. Esaki a hasi e sitio konosí internashonalmente i a kontribuí na su popularidat komo atrakshon turístiko.<ref name="cleaver"/> Alabes, e situashon ta konsiderá potensialmente peligroso, i públiko ta wòrdu advertí pa ráfaga di bientu (''jetblast'') pa medio di bòrchi.<ref>[https://uitspraken.rechtspraak.nl/details?id=ECLI:NL:HR:2004:AO4224 HR arrest Jetblast], uitspraken.rechtspraak.nl (2004)</ref> {{Multiple image | total_width = 440 | border = infobox | align = center | direction = horizontal | image1 = 747-400 City of Bangkok landing at Princess Juliana 11-27-2012b.jpg | caption1 = Avion KLM aserkando pista di aterisahe. | image2 = Warning sign on Maho Beach.jpg | caption2 =Bòrchi di atvertensia na Maho Beach (2015). | caption_align = center }} ==Ròl regional== E aeropuerto ta un sentro importante pa aviashon den e region di Nortost Karibe. E ta funshoná komo base di operashon pa [[Winair]] i komo hub prinsipal pa konekshon ku islanan mas chikitu den e region, manera [[Anguilla]], [[Saba]], [[Sint Eustatius]], [[Sint Barth|Saint Barthélemy]], [[Anguilla]], [[Dominica]], [[Nevis (isla)|Nevis]] i [[Tortola]].<ref name="birthday"/> E aeropuerto tin konekshonnan regular ku [[Oropa]] i [[Nort Amérika]] ku diferente aerolinea, inkluyendo KLM i kompania di aviashon franses.<ref name="cleaver"/> == Organisashon == Maneho di e aeropuerto ta den man di Princess Juliana International Operating Company N.V.<ref name="pjia"/><ref>[https://web.archive.org/web/20050526154747/http://www.pjiae.com/pdfs/company-profile.pdf Company profile - The Princess Juliana International Airport (PJIA)], sxm-airport.com (4 di mart 2005)</ref>, un supsidiario di Princess Juliana International Airport Holding Company N.V., ku gobièrnu di Sint Maarten komo úniko akshonista. Na 2024, e aeropuerto tabatin aproximadamente 305 empleado (FTE), hasiendo e un di e dunadónan di trabou individual mas grandi na Sint Maarten, fuera di sektor públiko.<ref name="CBCS"/> Michael Cleaver ta direktor ehekutivo (CEO) di e aeropuerto for di 2025.<ref name="cleaver">[https://www.luchtvaartnieuws.nl/nieuws/categorie/3/airports/michael-cleaver-volgt-brian-mingo-op-als-ceo-van-luchthaven-van-sint-maarten Michael Cleaver volgt Brian Mingo op als CEO van luchthaven van Sint Maarten], luchtvaartnieuws.nl (5 di aprel 2025)</ref> == Aksidente i Insidente== PJIA tabatin tres aksidente serio durante henter su historia. * Riba 2 di mei 1970, [[Buelo 980 di ALM]], un McDonnell Douglas DC-9CF, a kai den laman pa motibu di mal tempu, matando 22 di e 57 pasaheronan i un miembro di tripulashon, [[Margareth Abraham]]. E kousa a keda determiná komo agotamentu di kombustibel debí na e multiple intento di aterisahe di e avion. E avion no a wòrdu rekuperá.<ref>{{en}}{{cite journal |date=1971-03-31 |title=Overseas National Airways, Inc. Douglas DC-9 N935F, Operating as Antillaanse Luchtvaart Flight 980, Near St. Croix, Virgin Islands, May 2, 1970 |url=https://www.ntsb.gov/investigations/AccidentReports/Reports/AAR7108.pdf |url-status=live |journal=Aircraft Accident Report |publisher=National Transportation Safety Board |id=NTSB-AAR-71-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160305041014/https://www.ntsb.gov/investigations/AccidentReports/Reports/AAR7108.pdf |archive-date=2016-03-05}}</ref> * Dia 21 di desèmber 1972, un De Havilland Canada DHC-6 Twin Otter operá pa Air Guadeloupe na nòmber di Air France a kai durante anochi den laman serka di Sint Maarten na kaminda pa Guadeloupe, matando tur diesun pasahero i dos piloto.<ref>{{Cite web |title=Accident 330298 |url=https://asn.flightsafety.org/asndb/330298 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20241202000622/https://asn.flightsafety.org/asndb/330298 |archive-date=2024-12-02 |access-date= |website=Aviation Safety Network}}</ref> * Dia 13 di yüli 2017, un dama di 57 aña di [[Nueva Zelandia]] a muri despues di a purba di wanta un ráfaga di bientu di un JetBlue Airbus A320.<ref>{{es}}{{cite web |url=http://www.infobae.com/america/mundo/2017/07/13/murio-una-turista-en-la-playa-mas-peligrosa-del-mundo-no-resistio-la-rafaga-que-produjo-un-avion/̝̝ |title=Murió una turista en "la playa más peligrosa del mundo": no resistió la ráfaga de un avión |date=2017-07-13}}</ref> {{Commonscat}} {{Appendix|2= {{References}} }} [[Kategoria:Sint Maarten]] [[Kategoria:Aviashon]] ovi4dmd3bncaemn4eyljdrsnpqt89gz 199235 199233 2026-08-02T10:55:55Z Kallmemel 14000 wikilink 199235 wikitext text/x-wiki {{Variante|c}} {{Infobox Aeropuerto | variante = c | nomber oficial = Princess Juliana International Airport | tipo = Públiko | imagen = Airport, Terminal JP5766234.jpg | descripcion = Terminal di Aeropuerto Internashonal Prinsesa Juliana (2006) | sirbi = [[Sint Maarten (isla)|Isla di Sint Maarten]] | funda = 1942 - militar; 1943 - públiko | apertura = [[4 di mart]] [[1944]] | propietario = Princess Juliana International Airport Holding Company N.V. | lat_deg = 18 | lat_min = 02 | lat_sec = 27 | lat_dir = N | lon_deg = 63 | lon_min = 06 | lon_sec = 32 | lon_dir = W | pais = {{SXM}} | pista = | operado = Princess Juliana International Operating Company N.V. | website = http://www.sxmairport.com/ }} '''Aeropuerto Internashonal Prinsesa Juliana''' (IATA: '''SXM''', ICAO: '''TNCM'''), konosí na [[ingles]] komo '''Princess Juliana International Airport''' (PJIA), ta e [[Vliegveld|aeropuerto]] prinsipal di e [[Sint Maarten (isla)|isla di Sint Maarten]]. E ta sirbi tantu e [[Sint Maarten|parti hulandes]] komo e [[Sint Maarten (Fransia)|parti franses]] di e isla. E aeropuerto ta situá den pais [[Sint Maarten]], serka di Simpson Bay Lagoon. El a haña su nòmber for di [[Juliana di Hulanda|Reina Juliana]], kende ainda tabata prinsesa heredero tempu ku e aeropuerto a habri na 1943. Ademas di PJIA, tin un aeropuerto mas chikitu na e parti franses di e isla, konosí komo Aeropuerto Grand Case-Espérance. E aeropuerto aki ta sirbi prinsipalmente buelonan regional chikitu.<ref>[https://skybrary.aero/airports/tffg Grand Case/Espérance Airport], Skybrary</ref> == Historia == Na 1942, durante [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]], e ehérsito [[Estadonan Uni di Amérika|merikano]] a konstruí un pista di aterisahe na e sitio kaminda e aeropuerto moderno ta pará awe. E ophetivo tabata pa monitoriá i kontrarestá aktividat di supmarino nazi den e área.<ref name="CBCS">[https://www.centralbank.cw/storage/app/media/economic_bulletins_2024/20240927_feature_article_princess_juliana_international_airport_economic_bulletin_september_2024.pdf Princess Juliana International Airport An Economic Profile], [[Banko Sentral di Kòrsou i Sint Maarten|CBCS]] Economic Bulletin (sèptèmber 2024)</ref> Un aña despues, e promé buelo komersial a baha dia 3 di desèmber 1943. Na 1944, e promé buelo no-militar ku pasahero sivil, operá pa [[KLM]], a baha na Sint Maarten. E aeropuerto desaroyá posteriormente riba e mesun sitio a wòrdu nombrá na honor di Prinsesa Juliana, kende tabata abordo di e buelo inougural.<ref name="CBCS"/> == Infrastruktura i desaroyo == Na 1964 e aeropuerto a wòrdu renobá i un terminal nobo a wòrdu agregá. E fasilidatnan a wòrdu ekspandé na 1985.<ref name="birthday"/> For di 2001, a elaborá plannan pa ekspanshon i modernisashon di e aeropuerto. Un terminal nobo, ku un kapasidat pa 2,5 mion pasahero pa aña, a wòrdu habrí ofisialmente na novèmber 2006 pa [[Beatrix di Hulanda|Reina Beatrix]].<ref name="CBCS"/><ref name="birthday">[https://shta.com/princess-juliana-international-airport-celebrates-80th-birthday/ Princess Juliana International Airport Celebrates 80th Birthday], shta.com (13 di mei 2024)</ref> E terminal nobo a wòrdu konstruí riba tereno rekuperá nortwest di e terminal bieu. E edifisio tin dos piso i un superfisie total di aproksimadamente 27.000 m². Check-in i entrega di maleta ta situá na planta abou, miéntras ku sala di salida i áreanan komersial ta na e promé piso.<ref name="pjia">[https://www.airport-technology.com/projects/princessjulianaint/?cf-view Princess Juliana International Airport], airport-technology.com (2008)</ref> E terminal di karga tin un superfisie di 2000 m². Na 2015, e aeropuerto a manehá 1.829.543 pasahero i aproksimadamente 60.000 moveshon di avion.<ref>{{cite web |website=Sxmairport.com |url=http://www.sxmairport.com/includes/pdfs/2015-Annual-Report.pdf |title=Annual Report 2015 |access-date= |archive-date=2023-07-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230709223107/https://www.sxmairport.com/includes/pdfs/2015-Annual-Report.pdf |url-status=dead }}</ref> Ademas di servisionan regular i tráfiko di karga, avionnan privá tambe por usa e aeropuerto. Pa pasaheronan den e kategoria aki ku ta yega òf sali, fasilidatnan separá manera kòntròl di duana i lounge ta disponibel den un edifisio dediká. ===Daño i rekonstrukshon === Dia 6 di sèptèmber 2017, e wowo di orkan Irma a pasa riba Sint Maarten. E destrukshon riba e isla tabata inmenso i e aeropuerto a bira inaksesibel.<ref>{{Citeer web |url=https://nos.nl/artikel/2191759-sint-maarten-zwaar-getroffen-zeker-acht-doden-op-franse-eilanden |titel=Sint-Maarten zwaar getroffen: zeker acht doden op Franse eilanden |datum=2017-09-07 |bezochtdatum=2024-11-17 |werk=nos.nl |taal=nl}}</ref> E aeropuerto ya a wòrdu será komo un prekoushon, pero e terminal a sufri daño severo.<ref>{{Citeer web |url=https://nos.nl/artikel/2191651-sint-maarten-vol-geraakt-door-irma-amper-zicht-op-situatie.html |titel=Sint-Maarten vol geraakt door Irma, amper zicht op situatie |datum=2017-09-06 |bezochtdatum=|werk=nos.nl |taal=nl}}</ref><ref>{{Cite web|last=McMah |first=Lauren |title=Princess Juliana airport in St Maarten devastated by Hurricane Irma |url=https://www.news.com.au/travel/travel-updates/incidents/princess-juliana-airport-in-st-maarten-devastated-by-hurricane-irma/news-story/ead5e603f4832387f059159700e381cc |work=news.com.au |date=2017-09-07 |access-date=}}[http://www.news.com.au/travel/travel-updates/incidents/princess-juliana-airport-in-st-maarten-devastated-by-hurricane-irma/news-story/ead5e603f4832387f059159700e381cc Princess Juliana Airport in St Maarten devastated by hurricane Irma] News.com.au, 6 september 2017</ref> Den algun dia, e pista por wòrdu usá atrobe pa buelonan di emergensia.<ref>[https://nos.nl/artikel/2191832-luchthaven-sint-maarten-mogelijk-vandaag-nog-open-voor-hulp.html Luchthaven mogelijk vandaag nog open] NOS, 7 september 2017</ref><ref>{{Citeer web |url=https://nos.nl/artikel/2192272-thuis-mike-ontvluchtte-sint-maarten-met-een-guerrilla-pendelvlucht.html |titel=Thuis: Mike ontvluchtte Sint-Maarten met een 'guerrilla-pendelvlucht' |datum=2017-09-10 |bezochtdatum= |werk=nos.nl |taal=nl}}</ref> Dia 10 di òktober 2017, e aeropuerto a habri bèk pa servisio komersial regular.<ref>[http://www.sxmairport.com/news-20171005-Rebuilding-of-SXM-Airport-terminal-building-will-commence-soon.php] Sint maarten airport: Rebuilding of SXM Airport terminal building will commence soon.</ref> Ademas di e aeropuerto mes, Banko Mundial i Aeropuerto Schiphol di Amsterdam, entre otro, a hunga un ròl den e rekonstrukshon.<ref>{{Citeer web |url=https://policycommons.net/artifacts/47335563/restoring-the-princess/48234321/ |titel=Worldbank Princess Juliana International Recovery Report}}</ref> Na novèmber 2024, Prinsesa Beatrix a habri e aeropuerto bèk i e rekonstrukshon a keda deklará kompleto.<ref>{{Citeer web |url=https://www.visitstmaarten.com/princess-beatrix-inaugurates-new-princess-juliana-international-airport-terminal-on-sint-maarten/ |titel=PRINCESS BEATRIX INAUGURATES NEW PRINCESS JULIANA INTERNATIONAL AIRPORT TERMINAL ON SINT MAARTEN |achternaam=Info |datum=2024-11-18 |bezochtdatum=2026-04-04 |werk=St. Maarten / St. Martin |taal=en}}</ref> Datonan di buelo pa aña 2025 tabata atrobe komparábel ku e situashon pre-Irma ku 1.8 mion pasahero pa aña.<ref>{{Citeer web |url=https://shta.com/princess-juliana-international-airpot-records-strong-passenger-growth-in2025/ |titel=Princess Juliana International Airport Records Strong Passenger Growth in 2025 {{!}} SHTA |bezochtdatum= |werk=shta.com}}</ref> === Pista di aterisahe === Un di e karakterístikanan mas distintivo di e aeropuerto ta su aserkamentu pa aterisahe. Un punta di e pista ta situá hopi serka di Maho Beach, loke ta hasi ku avionnan ta pasa na altitut hopi abou riba e playa promé ku nan aterisá. Esaki a hasi e sitio konosí internashonalmente i a kontribuí na su popularidat komo atrakshon turístiko.<ref name="cleaver"/> Alabes, e situashon ta konsiderá potensialmente peligroso, i públiko ta wòrdu advertí pa ráfaga di bientu (''jetblast'') pa medio di bòrchi.<ref>[https://uitspraken.rechtspraak.nl/details?id=ECLI:NL:HR:2004:AO4224 HR arrest Jetblast], uitspraken.rechtspraak.nl (2004)</ref> {{Multiple image | total_width = 440 | border = infobox | align = center | direction = horizontal | image1 = 747-400 City of Bangkok landing at Princess Juliana 11-27-2012b.jpg | caption1 = Avion KLM aserkando pista di aterisahe. | image2 = Warning sign on Maho Beach.jpg | caption2 =Bòrchi di atvertensia na Maho Beach (2015). | caption_align = center }} ==Ròl regional== E aeropuerto ta un sentro importante pa aviashon den e region di Nortost Karibe. E ta funshoná komo base di operashon pa [[Winair]] i komo hub prinsipal pa konekshon ku islanan mas chikitu den e region, manera [[Anguilla]], [[Saba]], [[Sint Eustatius]], [[Sint Barth|Saint Barthélemy]], [[Anguilla]], [[Dominica]], [[Nevis (isla)|Nevis]] i [[Tortola]].<ref name="birthday"/> E aeropuerto tin konekshonnan regular ku [[Oropa]] i [[Nort Amérika]] ku diferente aerolinea, inkluyendo KLM i kompania di aviashon franses.<ref name="cleaver"/> == Organisashon == Maneho di e aeropuerto ta den man di Princess Juliana International Operating Company N.V.<ref name="pjia"/><ref>[https://web.archive.org/web/20050526154747/http://www.pjiae.com/pdfs/company-profile.pdf Company profile - The Princess Juliana International Airport (PJIA)], sxm-airport.com (4 di mart 2005)</ref>, un supsidiario di Princess Juliana International Airport Holding Company N.V., ku gobièrnu di Sint Maarten komo úniko akshonista. Na 2024, e aeropuerto tabatin aproximadamente 305 empleado (FTE), hasiendo e un di e dunadónan di trabou individual mas grandi na Sint Maarten, fuera di sektor públiko.<ref name="CBCS"/> Michael Cleaver ta direktor ehekutivo (CEO) di e aeropuerto for di 2025.<ref name="cleaver">[https://www.luchtvaartnieuws.nl/nieuws/categorie/3/airports/michael-cleaver-volgt-brian-mingo-op-als-ceo-van-luchthaven-van-sint-maarten Michael Cleaver volgt Brian Mingo op als CEO van luchthaven van Sint Maarten], luchtvaartnieuws.nl (5 di aprel 2025)</ref> == Aksidente i Insidente== PJIA tabatin tres aksidente serio durante henter su historia. * Riba 2 di mei 1970, [[Buelo 980 di ALM]], un McDonnell Douglas DC-9CF, a kai den laman pa motibu di mal tempu, matando 22 di e 57 pasaheronan i un miembro di tripulashon, [[Margareth Abraham]]. E kousa a keda determiná komo agotamentu di kombustibel debí na e multiple intento di aterisahe di e avion. E avion no a wòrdu rekuperá.<ref>{{en}}{{cite journal |date=1971-03-31 |title=Overseas National Airways, Inc. Douglas DC-9 N935F, Operating as Antillaanse Luchtvaart Flight 980, Near St. Croix, Virgin Islands, May 2, 1970 |url=https://www.ntsb.gov/investigations/AccidentReports/Reports/AAR7108.pdf |url-status=live |journal=Aircraft Accident Report |publisher=National Transportation Safety Board |id=NTSB-AAR-71-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160305041014/https://www.ntsb.gov/investigations/AccidentReports/Reports/AAR7108.pdf |archive-date=2016-03-05}}</ref> * Dia 21 di desèmber 1972, un De Havilland Canada DHC-6 Twin Otter operá pa Air Guadeloupe na nòmber di Air France a kai durante anochi den laman serka di Sint Maarten na kaminda pa Guadeloupe, matando tur diesun pasahero i dos piloto.<ref>{{Cite web |title=Accident 330298 |url=https://asn.flightsafety.org/asndb/330298 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20241202000622/https://asn.flightsafety.org/asndb/330298 |archive-date=2024-12-02 |access-date= |website=Aviation Safety Network}}</ref> * Dia 13 di yüli 2017, un dama di 57 aña di [[Nueva Zelandia]] a muri despues di a purba di wanta un ráfaga di bientu di un JetBlue Airbus A320.<ref>{{es}}{{cite web |url=http://www.infobae.com/america/mundo/2017/07/13/murio-una-turista-en-la-playa-mas-peligrosa-del-mundo-no-resistio-la-rafaga-que-produjo-un-avion/̝̝ |title=Murió una turista en "la playa más peligrosa del mundo": no resistió la ráfaga de un avión |date=2017-07-13}}</ref> {{Commonscat}} {{Appendix|2= {{References}} }} [[Kategoria:Sint Maarten]] [[Kategoria:Aviashon]] o9cc1wjodremb9azdeoo09nvthla5cy 199236 199235 2026-08-02T10:57:21Z Kallmemel 14000 /* Aksidente i Insidente */ leter mayuskulo 199236 wikitext text/x-wiki {{Variante|c}} {{Infobox Aeropuerto | variante = c | nomber oficial = Princess Juliana International Airport | tipo = Públiko | imagen = Airport, Terminal JP5766234.jpg | descripcion = Terminal di Aeropuerto Internashonal Prinsesa Juliana (2006) | sirbi = [[Sint Maarten (isla)|Isla di Sint Maarten]] | funda = 1942 - militar; 1943 - públiko | apertura = [[4 di mart]] [[1944]] | propietario = Princess Juliana International Airport Holding Company N.V. | lat_deg = 18 | lat_min = 02 | lat_sec = 27 | lat_dir = N | lon_deg = 63 | lon_min = 06 | lon_sec = 32 | lon_dir = W | pais = {{SXM}} | pista = | operado = Princess Juliana International Operating Company N.V. | website = http://www.sxmairport.com/ }} '''Aeropuerto Internashonal Prinsesa Juliana''' (IATA: '''SXM''', ICAO: '''TNCM'''), konosí na [[ingles]] komo '''Princess Juliana International Airport''' (PJIA), ta e [[Vliegveld|aeropuerto]] prinsipal di e [[Sint Maarten (isla)|isla di Sint Maarten]]. E ta sirbi tantu e [[Sint Maarten|parti hulandes]] komo e [[Sint Maarten (Fransia)|parti franses]] di e isla. E aeropuerto ta situá den pais [[Sint Maarten]], serka di Simpson Bay Lagoon. El a haña su nòmber for di [[Juliana di Hulanda|Reina Juliana]], kende ainda tabata prinsesa heredero tempu ku e aeropuerto a habri na 1943. Ademas di PJIA, tin un aeropuerto mas chikitu na e parti franses di e isla, konosí komo Aeropuerto Grand Case-Espérance. E aeropuerto aki ta sirbi prinsipalmente buelonan regional chikitu.<ref>[https://skybrary.aero/airports/tffg Grand Case/Espérance Airport], Skybrary</ref> == Historia == Na 1942, durante [[Di Dos Guera Mundial|Guera Mundial II]], e ehérsito [[Estadonan Uni di Amérika|merikano]] a konstruí un pista di aterisahe na e sitio kaminda e aeropuerto moderno ta pará awe. E ophetivo tabata pa monitoriá i kontrarestá aktividat di supmarino nazi den e área.<ref name="CBCS">[https://www.centralbank.cw/storage/app/media/economic_bulletins_2024/20240927_feature_article_princess_juliana_international_airport_economic_bulletin_september_2024.pdf Princess Juliana International Airport An Economic Profile], [[Banko Sentral di Kòrsou i Sint Maarten|CBCS]] Economic Bulletin (sèptèmber 2024)</ref> Un aña despues, e promé buelo komersial a baha dia 3 di desèmber 1943. Na 1944, e promé buelo no-militar ku pasahero sivil, operá pa [[KLM]], a baha na Sint Maarten. E aeropuerto desaroyá posteriormente riba e mesun sitio a wòrdu nombrá na honor di Prinsesa Juliana, kende tabata abordo di e buelo inougural.<ref name="CBCS"/> == Infrastruktura i desaroyo == Na 1964 e aeropuerto a wòrdu renobá i un terminal nobo a wòrdu agregá. E fasilidatnan a wòrdu ekspandé na 1985.<ref name="birthday"/> For di 2001, a elaborá plannan pa ekspanshon i modernisashon di e aeropuerto. Un terminal nobo, ku un kapasidat pa 2,5 mion pasahero pa aña, a wòrdu habrí ofisialmente na novèmber 2006 pa [[Beatrix di Hulanda|Reina Beatrix]].<ref name="CBCS"/><ref name="birthday">[https://shta.com/princess-juliana-international-airport-celebrates-80th-birthday/ Princess Juliana International Airport Celebrates 80th Birthday], shta.com (13 di mei 2024)</ref> E terminal nobo a wòrdu konstruí riba tereno rekuperá nortwest di e terminal bieu. E edifisio tin dos piso i un superfisie total di aproksimadamente 27.000 m². Check-in i entrega di maleta ta situá na planta abou, miéntras ku sala di salida i áreanan komersial ta na e promé piso.<ref name="pjia">[https://www.airport-technology.com/projects/princessjulianaint/?cf-view Princess Juliana International Airport], airport-technology.com (2008)</ref> E terminal di karga tin un superfisie di 2000 m². Na 2015, e aeropuerto a manehá 1.829.543 pasahero i aproksimadamente 60.000 moveshon di avion.<ref>{{cite web |website=Sxmairport.com |url=http://www.sxmairport.com/includes/pdfs/2015-Annual-Report.pdf |title=Annual Report 2015 |access-date= |archive-date=2023-07-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230709223107/https://www.sxmairport.com/includes/pdfs/2015-Annual-Report.pdf |url-status=dead }}</ref> Ademas di servisionan regular i tráfiko di karga, avionnan privá tambe por usa e aeropuerto. Pa pasaheronan den e kategoria aki ku ta yega òf sali, fasilidatnan separá manera kòntròl di duana i lounge ta disponibel den un edifisio dediká. ===Daño i rekonstrukshon === Dia 6 di sèptèmber 2017, e wowo di orkan Irma a pasa riba Sint Maarten. E destrukshon riba e isla tabata inmenso i e aeropuerto a bira inaksesibel.<ref>{{Citeer web |url=https://nos.nl/artikel/2191759-sint-maarten-zwaar-getroffen-zeker-acht-doden-op-franse-eilanden |titel=Sint-Maarten zwaar getroffen: zeker acht doden op Franse eilanden |datum=2017-09-07 |bezochtdatum=2024-11-17 |werk=nos.nl |taal=nl}}</ref> E aeropuerto ya a wòrdu será komo un prekoushon, pero e terminal a sufri daño severo.<ref>{{Citeer web |url=https://nos.nl/artikel/2191651-sint-maarten-vol-geraakt-door-irma-amper-zicht-op-situatie.html |titel=Sint-Maarten vol geraakt door Irma, amper zicht op situatie |datum=2017-09-06 |bezochtdatum=|werk=nos.nl |taal=nl}}</ref><ref>{{Cite web|last=McMah |first=Lauren |title=Princess Juliana airport in St Maarten devastated by Hurricane Irma |url=https://www.news.com.au/travel/travel-updates/incidents/princess-juliana-airport-in-st-maarten-devastated-by-hurricane-irma/news-story/ead5e603f4832387f059159700e381cc |work=news.com.au |date=2017-09-07 |access-date=}}[http://www.news.com.au/travel/travel-updates/incidents/princess-juliana-airport-in-st-maarten-devastated-by-hurricane-irma/news-story/ead5e603f4832387f059159700e381cc Princess Juliana Airport in St Maarten devastated by hurricane Irma] News.com.au, 6 september 2017</ref> Den algun dia, e pista por wòrdu usá atrobe pa buelonan di emergensia.<ref>[https://nos.nl/artikel/2191832-luchthaven-sint-maarten-mogelijk-vandaag-nog-open-voor-hulp.html Luchthaven mogelijk vandaag nog open] NOS, 7 september 2017</ref><ref>{{Citeer web |url=https://nos.nl/artikel/2192272-thuis-mike-ontvluchtte-sint-maarten-met-een-guerrilla-pendelvlucht.html |titel=Thuis: Mike ontvluchtte Sint-Maarten met een 'guerrilla-pendelvlucht' |datum=2017-09-10 |bezochtdatum= |werk=nos.nl |taal=nl}}</ref> Dia 10 di òktober 2017, e aeropuerto a habri bèk pa servisio komersial regular.<ref>[http://www.sxmairport.com/news-20171005-Rebuilding-of-SXM-Airport-terminal-building-will-commence-soon.php] Sint maarten airport: Rebuilding of SXM Airport terminal building will commence soon.</ref> Ademas di e aeropuerto mes, Banko Mundial i Aeropuerto Schiphol di Amsterdam, entre otro, a hunga un ròl den e rekonstrukshon.<ref>{{Citeer web |url=https://policycommons.net/artifacts/47335563/restoring-the-princess/48234321/ |titel=Worldbank Princess Juliana International Recovery Report}}</ref> Na novèmber 2024, Prinsesa Beatrix a habri e aeropuerto bèk i e rekonstrukshon a keda deklará kompleto.<ref>{{Citeer web |url=https://www.visitstmaarten.com/princess-beatrix-inaugurates-new-princess-juliana-international-airport-terminal-on-sint-maarten/ |titel=PRINCESS BEATRIX INAUGURATES NEW PRINCESS JULIANA INTERNATIONAL AIRPORT TERMINAL ON SINT MAARTEN |achternaam=Info |datum=2024-11-18 |bezochtdatum=2026-04-04 |werk=St. Maarten / St. Martin |taal=en}}</ref> Datonan di buelo pa aña 2025 tabata atrobe komparábel ku e situashon pre-Irma ku 1.8 mion pasahero pa aña.<ref>{{Citeer web |url=https://shta.com/princess-juliana-international-airpot-records-strong-passenger-growth-in2025/ |titel=Princess Juliana International Airport Records Strong Passenger Growth in 2025 {{!}} SHTA |bezochtdatum= |werk=shta.com}}</ref> === Pista di aterisahe === Un di e karakterístikanan mas distintivo di e aeropuerto ta su aserkamentu pa aterisahe. Un punta di e pista ta situá hopi serka di Maho Beach, loke ta hasi ku avionnan ta pasa na altitut hopi abou riba e playa promé ku nan aterisá. Esaki a hasi e sitio konosí internashonalmente i a kontribuí na su popularidat komo atrakshon turístiko.<ref name="cleaver"/> Alabes, e situashon ta konsiderá potensialmente peligroso, i públiko ta wòrdu advertí pa ráfaga di bientu (''jetblast'') pa medio di bòrchi.<ref>[https://uitspraken.rechtspraak.nl/details?id=ECLI:NL:HR:2004:AO4224 HR arrest Jetblast], uitspraken.rechtspraak.nl (2004)</ref> {{Multiple image | total_width = 440 | border = infobox | align = center | direction = horizontal | image1 = 747-400 City of Bangkok landing at Princess Juliana 11-27-2012b.jpg | caption1 = Avion KLM aserkando pista di aterisahe. | image2 = Warning sign on Maho Beach.jpg | caption2 =Bòrchi di atvertensia na Maho Beach (2015). | caption_align = center }} ==Ròl regional== E aeropuerto ta un sentro importante pa aviashon den e region di Nortost Karibe. E ta funshoná komo base di operashon pa [[Winair]] i komo hub prinsipal pa konekshon ku islanan mas chikitu den e region, manera [[Anguilla]], [[Saba]], [[Sint Eustatius]], [[Sint Barth|Saint Barthélemy]], [[Anguilla]], [[Dominica]], [[Nevis (isla)|Nevis]] i [[Tortola]].<ref name="birthday"/> E aeropuerto tin konekshonnan regular ku [[Oropa]] i [[Nort Amérika]] ku diferente aerolinea, inkluyendo KLM i kompania di aviashon franses.<ref name="cleaver"/> == Organisashon == Maneho di e aeropuerto ta den man di Princess Juliana International Operating Company N.V.<ref name="pjia"/><ref>[https://web.archive.org/web/20050526154747/http://www.pjiae.com/pdfs/company-profile.pdf Company profile - The Princess Juliana International Airport (PJIA)], sxm-airport.com (4 di mart 2005)</ref>, un supsidiario di Princess Juliana International Airport Holding Company N.V., ku gobièrnu di Sint Maarten komo úniko akshonista. Na 2024, e aeropuerto tabatin aproximadamente 305 empleado (FTE), hasiendo e un di e dunadónan di trabou individual mas grandi na Sint Maarten, fuera di sektor públiko.<ref name="CBCS"/> Michael Cleaver ta direktor ehekutivo (CEO) di e aeropuerto for di 2025.<ref name="cleaver">[https://www.luchtvaartnieuws.nl/nieuws/categorie/3/airports/michael-cleaver-volgt-brian-mingo-op-als-ceo-van-luchthaven-van-sint-maarten Michael Cleaver volgt Brian Mingo op als CEO van luchthaven van Sint Maarten], luchtvaartnieuws.nl (5 di aprel 2025)</ref> == Aksidente i insidente== PJIA tabatin tres aksidente serio durante henter su historia. * Riba 2 di mei 1970, [[Buelo 980 di ALM]], un McDonnell Douglas DC-9CF, a kai den laman pa motibu di mal tempu, matando 22 di e 57 pasaheronan i un miembro di tripulashon, [[Margareth Abraham]]. E kousa a keda determiná komo agotamentu di kombustibel debí na e multiple intento di aterisahe di e avion. E avion no a wòrdu rekuperá.<ref>{{en}}{{cite journal |date=1971-03-31 |title=Overseas National Airways, Inc. Douglas DC-9 N935F, Operating as Antillaanse Luchtvaart Flight 980, Near St. Croix, Virgin Islands, May 2, 1970 |url=https://www.ntsb.gov/investigations/AccidentReports/Reports/AAR7108.pdf |url-status=live |journal=Aircraft Accident Report |publisher=National Transportation Safety Board |id=NTSB-AAR-71-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160305041014/https://www.ntsb.gov/investigations/AccidentReports/Reports/AAR7108.pdf |archive-date=2016-03-05}}</ref> * Dia 21 di desèmber 1972, un De Havilland Canada DHC-6 Twin Otter operá pa Air Guadeloupe na nòmber di Air France a kai durante anochi den laman serka di Sint Maarten na kaminda pa Guadeloupe, matando tur diesun pasahero i dos piloto.<ref>{{Cite web |title=Accident 330298 |url=https://asn.flightsafety.org/asndb/330298 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20241202000622/https://asn.flightsafety.org/asndb/330298 |archive-date=2024-12-02 |access-date= |website=Aviation Safety Network}}</ref> * Dia 13 di yüli 2017, un dama di 57 aña di [[Nueva Zelandia]] a muri despues di a purba di wanta un ráfaga di bientu di un JetBlue Airbus A320.<ref>{{es}}{{cite web |url=http://www.infobae.com/america/mundo/2017/07/13/murio-una-turista-en-la-playa-mas-peligrosa-del-mundo-no-resistio-la-rafaga-que-produjo-un-avion/̝̝ |title=Murió una turista en "la playa más peligrosa del mundo": no resistió la ráfaga de un avión |date=2017-07-13}}</ref> {{Commonscat}} {{Appendix|2= {{References}} }} [[Kategoria:Sint Maarten]] [[Kategoria:Aviashon]] njw89s4bv2aqfbn2certginiell7k48